Теодолиттердің жіктелуі

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1.Теодолиттердің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2. Теодолиттердің негізгі бөліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
3. Опткиалық техникалық теодолиттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
4. Теолиттік түсірістің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
5.Жергілікті жерде теодолиттік журістерді жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
6.Теодолиттік түсірістегі өлшеулердің нәтижелерін ғылыми өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
7.Теодолиттік түсірістің планын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
Кіріспе
Геодезиялық жұмыстар барысында горизонталь және вертикаль бұрыштарды өлшеу үшін әр түрлі аспаптар кең қолданылады. Осындай аспаптардың бұрыштарды өлшеу негізіне төмендегідей түсініктер алынады.
Горизонталь бұрышты өлшеудің мәні төмендегідей. Жергілікті жерде әр түрлі биіктікте орналасқан А, В және С (1-сурет) нүктелері берілсін. Осы нүктелердің ВА және ВС бағыттарының арасындағы В горизонталь бұрышын өлшеу керек. Осы бұрыш АВС бұрышының Q горизонталь жазықтығындағы аbc проекциясымен анықталады. аbc–ның проекциясы Аа'В'В жән Сс'В'В вертикаль жазықтықтармен жасалған екі жақты бұрыштың өлшемі қызметін атқарады.

1- сурет.
Өлшенілетін бұрыштың төбесіне горизонталь жазықтыққа параллель градусталған шеңберді орналастырып, оның центр ВВ' тік сызығының еркін нүктесімен дәл келтіреміз. Сонда В'а және В'с' радиустарының арасындағы β бұрышы АаВ'В және СсВ'В вертикаль жазықтықтарының шеңбердегі қимасы өлшенілетін горизонталь бұрышты білдіреді. Егер шеңбердегі бөліктер сағат тілінің бағыты бойымен түсірілген, ал а' және с' шеңбердің градусталған дөңгелегінен алынатын шамалар болса онда бұрыштың мәні былайша табылады:
β = а'—с'. (1).
Горизонталь бұрышты өлшеуді сипатталған геометриялық схемасы бұрыш өлшеуіш аспапта жүзеге асырырылады.
Вертикаль бұрыштар вертикаль жазыктықтарда жатады. Егер вертикаль бұрышты екі жақты бұрыштың тік қырынан А және С нүктелерінің бағытына дейін есептеген жағдайда, Z1 және Z2 бұрыштары зениттік қашықтықта деп аталады. Вертикаль бұрыштарды сызықтардың горизонталь проекцияларынан жердегі сызықтардың бағыттарына дейін есептеген кездегі бұрыштар ν1 және ν2 көлбеу бұрыштары болып табылады.[1]
Бір аспаппен горизонталь және вертикаль бұрыштарды өлшеу үшін, оның екі жазықтығы болуы тиіс. Өлшеу кезінде бір жазықтық горизонталь, ал екіншісі вертикаль болуы керек.

Горизоиталь және вертикаль бұрыштарды өлшеуге қолданылатын аспап теодолит деп аталады. Теодолиттің жалпы кескіні 2-суретте көерсетілген.


2- сурет.



1.Теодолиттердің жіктелуі.
Қолданылып жүрген теодолиттер дәлдігі, есептеу құрылғыларының түрі, горизонталь дөңгелегінің вертикаль осьтері жүйесінің конструкциясы және
ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Қалыбеков С. Топография негіздері – Алматы 1993 ж.
2.Грюнберг А.В. Картография с основами топографии – Москва 1990г
3.Бахрамелев А. Картография –Москва 1986 г.
4.Андреев Н. В. Основы топографии и картографии – Москва 1972г
5.Госпадинов В. Г. Топография – Москва 1974 г.
6.Түсіпбекова Г. Географиялық карта туралы жалпы мәліметтер.-
7.География және табиғат –2006,N 2.
8.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен мұхиттар географиясы. Алматы,2001.
9.Төкенов Б.Географияны оқыту әдістері –География және табиғат. 2003, N 6 10.Дүйсенов С. Қ. Географиялық белдеулер –ХБГ, 2001, N 4.
11.Сейсенов А. Географиялық карталарды оқыту. География окружающая среда 2005 , N 3 .
12.Топографиялық карталар.- География және табиғат . 2004, N 6.
13.Полярлық координаттар. – Физика және география. 2005, N 6.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
............................................3
1.Теодолиттердің
жіктелуі....................................................................
................4
2. Теодолиттердің негізгі
бөліктері...................................................................
..5
3. Опткиалық техникалық
теодолиттер.................................................................
7
4. Теолиттік түсірістің
мәні........................................................................
..........8
5.Жергілікті жерде теодолиттік ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар барысында горизонталь және вертикаль ... үшін әр ... ... кең қолданылады. Осындай аспаптардың
бұрыштарды ... ... ... түсініктер алынады.
Горизонталь бұрышты өлшеудің мәні төмендегідей. Жергілікті жерде әр түрлі
биіктікте орналасқан А, В және С ... ... ... Осы
нүктелердің ВА және ВС бағыттарының арасындағы В горизонталь бұрышын ... Осы ... АВС ... Q горизонталь жазықтығындағы аbc
проекциясымен анықталады. аbc–ның проекциясы ... жән ... ... ... екі жақты бұрыштың өлшемі қызметін атқарады.
1- сурет.
Өлшенілетін бұрыштың төбесіне ... ... ... ... орналастырып, оның центр ВВ' тік сызығының ... дәл ... ... В'а және В'с' ... ... ... АаВ'В және СсВ'В вертикаль жазықтықтарының ... ... ... ... ... Егер шеңбердегі бөліктер сағат
тілінің бағыты бойымен түсірілген, ал а' және с' шеңбердің ... ... ... ... онда ... мәні ... ... = а'—с'. (1).
Горизонталь бұрышты өлшеуді сипатталған ... ... ... аспапта жүзеге асырырылады.
Вертикаль бұрыштар вертикаль жазыктықтарда жатады. Егер вертикаль
бұрышты екі жақты бұрыштың тік ... А және С ... ... дейін
есептеген жағдайда, Z1 және Z2 бұрыштары зениттік қашықтықта деп аталады.
Вертикаль бұрыштарды ... ... ... жердегі
сызықтардың бағыттарына дейін есептеген кездегі бұрыштар ν1 және ν2 көлбеу
бұрыштары болып табылады.[1]
Бір аспаппен ... және ... ... ... ... оның ... болуы тиіс. Өлшеу кезінде бір жазықтық горизонталь, ал екіншісі
вертикаль болуы керек.
Горизоиталь және вертикаль ... ... ... аспап
теодолит деп аталады. Теодолиттің жалпы кескіні 2-суретте көерсетілген.
2- сурет.
1.Теодолиттердің жіктелуі.
Қолданылып жүрген теодолиттер дәлдігі, ... ... ... дөңгелегінің вертикаль осьтері жүйесінің конструкциясы және
атқаратын міндеті жағынан әр түрлі текке бөлінеді.
Теодолиттерді горнзонталь ... ... ... ... ... ... ... 1-және 2-класты триангуляция мен полигонометриядағы
бұрыштарды өлшеуге арналған жоғары дәлдікті Т1 теодолиті.
2. Дәл теодолит ... ... ... мен ... бұрыштарды өлшеуге арналған; Т5—1-және
2-разрядтық триангуляциялық жүйелер мен полигонометрияда-
ғы бұрыштарды өлшеу және жер ... ... ... жүргізу үшін қолданылады.
3. Техникалық Т15, ТЗО және Т60—теодолиттік және тахео-
метриялық жүрістерде және түсіргі жүйелерінде, сондай-ақ
жер ... және жер асты ... ... ... кезіндегі бұрыштарды өлшеуге арналған.
Теодолиттердің шартты белгілеріндегі цифр горизонталь ... бір ... ... ... квадраттық қателігін білдіреді; Т5 теодолиті үшін
т β =5", ТЗО үшіл т β =30"/ және т. с. ... ... және ... ... ... ... теодолиттер
екі топқа белінеді: металл және шыны лимбалылар (оптикалық теодолиттер).
Вертикаль дөңгелегі, ара қашықтық өлшеуге арналған құрылғысы және ... ... ... деп ... ... ... ... техиикалық
теодолиттер тахеометрлер болып табылады.[2]
2. Теодолиттердің негізгі бөліктері.
Теодолиттің (3-сурет) лимб деп ... ... ... шыны ... оның ... ... 0°-тан 360°-қа дейінгі бөліктер түсірілген.
Бөліктерді есептеу сағат тілінің бағыты ... дәл ... ... центрі
өлшенілетін бұрыштың төбесі арқылы өтетін тік сызыққа орналастырылады.
Лимбаның жазықтығына өлшенілетін бұрыштың жақтары ... Бұл ... ... әрі ... ... тиіс. Лимбаның үстінде тік сызықтың
төңірегінде ... ... ... ... ... ... ішінде алидада және дүрбі (4) бар. Дүрбі тұғырыққа (2) ... НН1 ... ... ... онда ... деп ... ... Лимба мен алидаданың осьтері сәйкес ... ... ... ... ҒҒ1 ... осі аспаптың негізгі немесе вертикаль осі
деп аталады. Алидада да керсеткіш бар, ол ... ... ... белгілеуге мүмкіндік береді және санаудың дәлдігін ... ... ... ... ... ... ... мен алидада алидадаға
бекітілген металл қаптамамен жабылған.
3- сурет.
Теодолиттің негізгі осі цилиндрлік деңгей (5) арқылы үш ... (1) ... ... ... ... Теодолиттің
дүрбісі горизонталь осі маңайында 180°-қа айналдырылуы, яғни зенит арқылы
ауыстырылуы мүмкін. Дүрбінің ... ... бір ... ... ... ... ол осьпен берік жалғанған әрі онымен ... ... ... дөңгелек горизонталь дөңгелек тәрізді жасалған; ... ... ... бұрыштарды) өлшеуге арналған. Егер
теодолитке окуляр ... ... ... дөңгелек дүрбінің оң немесе сол
жағында орналасуы мүмкін. ... орны «оң ... (ОD), ...... (СD) деп ... ... буссоль, штатив және тіктеуіштен
тұрады. ... ... ... өлшеу үшін| қолданылады. Үш сирақты
штативтің бас жағы ... жаса ... ... ... ... ... көмегімен бекітіледі. ... ... ... ... ... яғни лимбаның центрін өлшенілетің бұрыштың ... үшін ... ... бөліктерін қозғалмайтын жағдайға келтіру қысу
винттерімен, ал бірқалыпты немесе баяу ... ... ... ... Опткиалық техникалық теодолиттер.
Қазіргі уақытта қолданылып жүрген теодолиттердің ішінен Т30 және ТІ5
техникалық теодолиттерінің құрылыстарын ... ... Т30 — ... ... осі бар шағын көлемді оптикалық
қайталауыш теодолит. Теодолиттің ... (1) ... ... ... ... ол тұғырықпен (2) жалғанған. Бұл жағдай аспаптың
массасын азайтып қана қоймай, сонымен ... ... ... ... туғызады, себебі бір нүктеден екінші нүктеге көшкенде теодолитті
штативтен шығармай-ақ қорабымен жабуға мүмкіндік береді.
Дүрбі (4) бақылайтын нүктені жуықтап ... үшін ... ... ... ... фокустау кремальераны (6) айналдыру арқылы жүзеге
асырылады. Диолтриялық сақинаның (7) ... ... ... ... болады.
ТЗО теодолитінің вертикаль дөңгелегінің деңгейі жоқ. Оның ... ... ... ... ... ... дөңгелегіндегі
деңгей қызмет етеді.
Теодолитті центрлеуге дүрбіні қолдануға да болады, ол үшін ... ... ... да саңылау (9) арқылы бұрыштың ұшына бекітілген
белгіні нысаналайды. Дүрбіні ... ... екі ... де ауыстыруға болады.
Есептеу құрылғысына жарық түсіру үшін жарықтауыштың (10) ... ... ... ... схемасы есептеу құрылғысының көз жетер жерінде
вертикаль және горизонталь дөңгелектердің шыныдан жасалған штрихтарының
кескіні бір мезгілде ... ... ... ... теодолитінде бұрыш өлшеуіш дөңгелек бөліктерінің үлесін бағалау
қозғалмайтын индекспен шығарылыды. Осылай ... ... ... ... ... және ... іші аралықтын оңдық үлестерін бағалауға
мүмкіндік береді.
4. Теодолиттік түсірістің мәні.
Белгілі бір жер ... ... 1 : 500— 1 : ... ... жер ... ... үшін жүргізілетін
горизонталь түсіріс теодолиттік түсіріс деп ... ... ... ... ... ... ... қолданылады, ал
ара қашықтықты өлшеу үшін ленталар (рулеткалар) және ... ... ... Теодолиттік түсіріс геологиялық барлауда, тау кен
ісінде, ауыл шаруашылығында, құрылыста т. с. с. ... ... үшін ... түсіріс үшін тірек жүйесі әдетте теодолиттік жүрістер жүйесі
түрінде құрылады да, ... ... ... түсіре отырып, қажетті
нүктелердің орнын полярлық әдіспен, перпендикулярлар және ... ... ... әр түрлі бұрыштық және ұзындық қиыстырулар
көмегімен ... ... ... ... және ... ... ... жұмыстары кезінде жергілікті жердің жай-жапсарын кескіндеудің
қажетті ... ... ... ... ... да, ... ... материалдарды (планды, картаны және профильді) мұқият қайта
қарап зерттейді. Егер түсіріс ... ... ... тірек
жүйесінің пунктері болса, онда олардың орналасқан жерінің схемасын ... ... ... ... жұмыстардың құрамына мынадай жұмыстар енеді: 1) жергілікті жерді
рекогносцировкалау және пункттерді бекіту; 2) түсірістің пландық негіздеуін
жасаған ... ... және ... ... ... 3) ... ... түсіру; 4) түсіріс негіздеуінің пункттерін ... ... жүйе ... ... кезінде геодезиялық тірек жүйесінің пункттері ізделініп
табылады және жүргізілетін теодолиттік жүрістердің ... ... ... Рекогносцировканың нәтижесін ірі масштабтағы немесе
жұмыс барысында жасалған схемаға түсіреді.
5.Жергілікті жерде теодолиттік журістерді жүргізу.
Теодолиттік ... ... ... және бір ... ... мүмкін. Тұйықталған теодолиттік жүріс (4, а-сурет),
әдетте, геодезиялық негіздеудің пунктіне байланысқан ... ... ... ... жүрістер (4, б-сурет) басы мен аяғында геодезиялық
негіздеудің координаталары белгілі пункттеріне ... ... Бір ... ... пунктіне байланыстырылып, ал екінші шеті еркін
қалса бұл ... бір жағы ... ... (4, ... деп аталады.
Теодолиттік жүрістерді жүргізу кезінде мына жұмыстар істеледі:
-теодолиттік жүрістердің бұрылу нүктелерін ... ... ... ... ... және ... ... олардың жанындағы белгілерде нүкте нөмірлері,
жұмысты жүргізіп отырған мекеме аты мен орындаған жылы ... Т15, ТЗО, 2Т30 және т. б. ... ... ... бір ... тәсілдер жолымен 30" дәлдікпен
өлшейді. Теодолитті орнату нүктесінің үстіне ... (5—10) ... ... Нысаналау кезінде дүрбіні қаданың кө-
рініп тұрған ең төмен бөлігіне бағыттайды, қабырғаларының
көлбеулік бұрыштары ν>±2° болса, онда олардың ... ... ... ... ... ... тәсілдер жолымен өлшегенде жартылай тәсілдер арасын-
да лимбаның орнын 90°-қа ауыстырады;
— сызықтың ұзындықтарын 20 м-лік ... ... ... ... тура
және кері бағытта өлшейді: өлшеудің екі нәтижесін және ... орта ... ... ... жазады. Әрбір қабырғаның екі рет ... ... ... ... жүрістерде ұзындық 1 :2000-
нан, ал 2-разрядты жүрістер де — 1 : 1000-нан аспауы керек.
6.Теодолиттік түсірістегі өлшеулердің ... ... ... ... кейін ғылыми өңдеуге және теодолиттік
түсірістің планын жасауға кіріседі. Теодолиттік жүрістерді ғылыми өңдеудің
түпкі ... ... ... ... х және у ... ... ... шығару болып табылады.
Теодолиттік жүрістерді жүргізгендегі алынған ... ... ... жолмен жасалынады: далалық журналдағы жартылай тәсілдерден алынып
есептелген бұрыштардың ... ... ... ... ... (сызықтың горизонтқа көлбеулік бұрыштары 1,5°-тан
артық болса) көлбеулігі үшін түзетулер еңгізіледі.
Енді ... ... ... ... ... ... ... қарастыралық (5-сурет).
5-сурет.
Есептеп шығарулар арнайы ведомост қолданылып (1-кесте) төмендегі ретпен
жасалынады:
1. ... ... ... ... ... ... мәнін жазып алады.
2. Ведомостың 4-графасына 1—2 қабырғасының бастапқы
дирекциондық бұрышын және ... ... ... ... ... еңгізеді.
3. Өлшенілген бұрыштардың қосындысын есептейді және по-
лигонның бұрыштарындағы бұрыштық қиыспаушылықты мына
өрнектен анықтайды:
fβ=Σβпр—Σβт ... Σβпр — ... ... ... ... Σβт —
полигонның ішкі бұрыштарыңың теориялық қосындысы.
Тұйықталған теодолиттік жүрістің бұрыштарының ... ... ... есептеледі:
Σβт= 180о(п-2) (3)
мұндағы п — көпбұрыштың ішкі ... ... ... ... ... ... ... Бұрыштық қиыспаушылықтын fβ табылған шамасы бо-
луы ықтимал бұрыштық қиыспаушылықпен fβu ... ... ... ... ... ... ... ал оның мәні мына формула бойынша анық-
талатын ... ... ... ... ... = 1√п. ... Егер іс жүзіндегі бұрыштық қиыспаушылықтың болуы
ықтимал бұрыштық қиыспаушылықтан аспаса fβ

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геодезия. Теодалит10 бет
Геодезиялық жұмыстарда қолданылатын аспаптар63 бет
Жалпыланған үш өлшемді Мойсил-Теодереско теңдеулер жүйесі үшін нетерлік есеп22 бет
Жезқазған кен орнын ашу, қазып алу және жерасты жұмыстарымен қамтамасыз етудің жобасы100 бет
Жерге орналастыру жұмыстары67 бет
Жоғары дәлдікті бұрыш өлшеуіш аспаптар және олардың зерттеулері6 бет
Тахеометр-автоматтар және электронды тахеометрлер9 бет
Фома Аквинский17 бет
Қазіргі Қазақстан Республикасының жерге орналастыру жұмыстары57 бет
Теодолит және өлшемдер5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь