Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану

Кіріспе 3

1. Дамыта оқыту технологиясының теориялық негіздері 5
1.1 Оқытудың жаңа технологияларының теориясы және әдіснамалық негіздері
5
1.2 Дамыта оқыту технологиясының педагогикалық . психологиялық алғы . шарттары
9
1.3 Математика сабақтарында оқушылардың танымдық қабілетін дамыта оқытудың әдістемелік негізі
15

2. Бастауыш сынып математика сабақтарында дамыта оқыту технологиясын қолдану арқылы оқушылардың танымдық қабілетін арттыру

20
2.1 Дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері 20
2.2 Дамыта оқыту технологиясын қолданудың оқушылардың танымдық қабілетінің дамуына әсері
22
2.3 Дамыта оқыту технологиясын қолдану арқылы оқушылардың танымдық қабілетін арттыру бағытында жасалған тәжірибе нәтижелері
25

Қортынды 30

Қолданылған әдебиеттер 31
Ел дамуының ертеңгі бағыт- бағдарын саралаған Елбасының Жолдауында білім беру саласына: «Ұлттық бәсекелестік қабілеті бірінші кезекте оның білімділік деңгейімен айқындалады. Әлемдік білім кеңістігіне толығымен кірігу білім беру жүйесін халықаралық деңгейге көтеруді талап ететіні сөзсіз» деп ерекше мән берілген. Алайда, жаһандану дәуірінде қатаң бәсекеге төтеп бере алатын мемлекет қана өркениет көшіне ілесе алады. Мемлекеттің бәсекелестік қабілеті ең алдымен оның білімділік сипатымен айқындалатынын ескере келе, білім мен тәрбие беру саласының маңызы ерекше екенін мойындауымыз керек.
Адам қазіргі дамуында табиғаты мен ойының мөлшерсіз мүмкіндіктерін игеруге ұмтылуы қажет. Қазіргі таңда мұғалімдердің негізгі міндеті – ұлттық ділі жоғары, сана-сезімі дамыған, өзіндік көзқарасы бар жеке тұлғаны қалыптастыру және оқушылардың өз бетімен білім алу жолдарына үйрету.
Осыған орай оқушы оқыту үрдісінде, әрбір сабақта өзінің оқу әрекетінің мақсат-міндеттерін анықтап, соларды іске асырудың нақты тәсілдерімен амалдарын қолданып, өзін-өзі бақылап отыруға тиіс. Міне, осындай жағдайда ғана балада білімге деген қажеттілік, талпыныс, қызығу, танымдық белсенділігі қалыптасады.
Оқушыны оқу үрдісінің нысаны ретінде ғана санамай, оны сол үрдістің тең құқықты мүшесі ретінде қабылдап, оқушыға бет бұру қазіргі мектеп дамуының негізгі қарқынының бірі болып отыр. Қазақстан Республикасы гуманитарлық білім беру тұжырымдамасында «білім берудің гуманитарлық сипаты, онда адам тек жай зерттеу объектісі ретінде ғана емес, ең алдымен, шығармашылық пен таным субъектісі, өзінің шығармашылыққа деген құлшынысымен оқушыларды баурап әкететін субъект ретінде көрінумен бедерленеді» делінген. Осыдан білім беру саласында ең алғашқы орында тұрған ол-мектеп мәселесі екенін аңғара аламыз. Себебі мектеп бүкіл білім жүйесінің бастау алар тұсы, білімділіктің іргетасы қаланар сынақ алаңы.
Бүгінгі күннің өзекті мәселесі сапалы білім беру үшін сапалы мұғалімдер даярлау. Білімнің сапалы болуы үшін ең алдымен «Білім бұлағы-кітапта» демекші жақсы көңілге қонарлық оқулық және білімді оқушы санасына сіңіре білетін шебер мұғалім қажет.
Зерттеудің мақсаты білім беру сатылары арасындағы дамыта оқытудағы сабақтастықты талдау және тәжірибе мен теория жүзінде сабақтастықтың тиімділігін қалыптастыру. Оқытудың түрлері және әдіс-тәсілдеріндегі сабақтастықтың дидактикалық шарттарын тұжырымдау, оқушылардың үздіксіз математикалық дайындығындағы сабақтастықтың теориялық, ғылыми-әдістемелік негізін жасау.
Бастауыш сыныпта және негізгі буында математиканы дамыта оқытуда сабақтастықтың орындалу үрдісі.
Бастауыш сыныпта және негізгі мектеп математикасын сабақтастыра отырып дамыта оқытудың мазмұны арасындағы, оқыту формасы және әдіс-тәсілері арасындағы байланыс жүйесін қамтамасыз ету жолдары.
Егер сабақтастық тұжырымдамасын белгілі бір мақсатта қарастыра отырып, Бастауыш сынып оқытудың жетекші компоненттері мен мұғалімнің іс-әрекеті стиліндегі негізгі ұстанымдар мен дидактикалық шарттардағы сабақтастықты қамтамасыз етсек, онда Бастауыш және негізгі мектептерде математиканы сабақтастық негізінде дамыта оқыта отырып, оқытудың сапасын арттырып, оқушылардың білімдерін кеңейтіп, тереңдеуін қалыптастырар едік, өйткені үздіксіз математикалық дайындығында дамыта оқытудағы сабақтастық оқушылардың қабілеттілігі мен құзреттілігін қалыптастыруға жағдай жасайды.
Зерттеудің міндеттері. Оқыту және тәрбие процесінің диалектикасы оның өзара байланысында, үздіксіз дамуында, жылжымалылығында және қарама-қайшылылығында ашылады. Сондықтан қарама – қайшылықты шешіп, сапалы білім беру үшін мектепте математиканы дамыта оқытуда сабақтастықты қамтамасыз ету қажет.
1. Үздіксіз білім беруде математиканы дамыта оқытудағы сабақтастықты анықтау.
Оқушыларды дамыта оқыту – қазіргі бастауыш мектептердің ең маңызды міндеттерінің бірі. Бастауыш мектеп оқушы тұлғасы мен санасының дамуы, қуатты жүретін ерекше құнды, қайталанбас кезең. Бастауыш сыныптарда білім берудегі дамыта оқыту процесі – математка пәнінен дамыта оқытуды теориялық жағынан негіздеп, мазмұны мен шарттарын анықтап, әдістемесімен қамтамасыз ету болып табылады [5].
1. Аймағамбетова Б. «Көңілге қонған көрнекілік». Бастауыш мектеп. - 1989. - № 8.-14-17 бет.
2. Бантова М.А. «Бастауыш кластарда математиканы оқыту методикасы». Алматы: Мектеп, 1978.
3. Баржықпаева С. «Көрнекілікті тиімді пайдалану». Бастауыш мектеп.- 1991.-№ 8.- 46-48 бет.
4. Бидосов Ә. «Математиканы оқыту методикасы». Алматы: Мектеп, 1981.-221 бет.
5. Гоноболин Ф.Н. «Психология» Алматы: Мектеп, 1976.
6. Дарменова Қ. «Көрнекілік арқылы ойлау қабілетін арттыру». Бастауыш мектеп.- 1991.- № 4.- 12-14 бет.
7. Корпешова Г. «Оқушылардың қызығушылығын арттырудағы көрнекіліктің рөлі». Қазақстан мектебі. - 1986.- № 4.- 20-21 бет.
8. Қаниева Г. «Оқушының ойлау қабілетін дамыту». Қазақстан мектебі.- 1991.-№ 5.- 3-10 бет.
9. Ушинский К.Д. «Балаларды тәрбиелеу және оқыту жөніндегі пікірлері». Алматы: Мектеп, 1951.
10. Тұрғынбаева Б.А. «Ұстаздық шығармашылық» Алматы, 2007 ж.
11. Б.А. Тұрғынбаева «Шығармашылық қабілеттер және дамыта оқыту» Алматы, 1999 ж.
12. Ш.Х. Құрманалина, С.Ш. Сәрсенбаева, Р.Қ. Өміртаева «Математикадан қызықты тапсырмалар»
13. «Бастауыш білім журналы» №15 , 2004 ж.
14. М. Сәтімбаева «Математиканы оқытудағы методикалық көмек». Алматы «Атамұра» 2003 ж.
15. «Математика оқыту әдістемесі». Алматы. «Атамұра» 1999.
16. «Бастауыш мектеп». №11, 2005. 3-7 б.
17. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №7, 43-45 беттер.
18. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №9, 27-28 беттер.
19. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №10, 17-18 беттер.
20. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №5, 3-4 беттер.
21. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №8, 6-8 беттер.
22. «Білім берудегі менеджмент» 2003 жыл - №2, 8-13 беттер.
23. Бұзаубақова К.Ж.-Алматы, 2003 жыл, 101-102 беттер.
24. «Қазақстан мектебі», 2001жыл - №2, 8-13 беттер.
25. «Қазақстан мектебі», 2001 жыл - №3, 33-35 беттер.
        
        Жоспар
|Кіріспе |3 |
| | ... ... ... ... ... ... |5 |
| 1.1 ... жаңа технологияларының теориясы және әдіснамалық | ... |5 |
| 1.2 ... ... ... ... – психологиялық | ...... |9 |
| 1.3 ... ... ... ... ... | |
|дамыта оқытудың ... ... |15 |
| | ... Бастауыш сынып математика сабақтарында дамыта оқыту | ... ... ... ... ... қабілетін арттыру| |
| |20 |
| 2.1 ... ... ... ... |20 |
| 2.2 ... оқыту технологиясын қолданудың оқушылардың танымдық | |
|қабілетінің дамуына әсері |22 |
| 2.3 ... ... ... қолдану арқылы оқушылардың | ... ... ... бағытында жасалған тәжірибе нәтижелері |25 |
| | ... |30 |
| | ... ... |31 ... дамуының ертеңгі бағыт- бағдарын саралаған Елбасының Жолдауында
білім беру ... ... ... қабілеті бірінші кезекте оның
білімділік деңгейімен айқындалады. Әлемдік білім ... ... ... беру ... халықаралық деңгейге көтеруді талап ететіні
сөзсіз» деп ерекше мән берілген. Алайда, жаһандану дәуірінде ... ... бере ... ... қана ... көшіне ілесе алады. Мемлекеттің
бәсекелестік қабілеті ең ... оның ... ... ... ... ... мен тәрбие беру саласының маңызы ерекше екенін
мойындауымыз керек.
Адам ... ... ... мен ойының мөлшерсіз мүмкіндіктерін
игеруге ұмтылуы ... ... ... ... ... ...... жоғары, сана-сезімі дамыған, өзіндік көзқарасы бар жеке тұлғаны
қалыптастыру және ... өз ... ... алу ... ... орай оқушы оқыту үрдісінде, әрбір сабақта өзінің оқу ... ... ... іске ... ... тәсілдерімен
амалдарын қолданып, өзін-өзі бақылап отыруға тиіс. Міне, осындай ... ... ... ... ... ... ... танымдық
белсенділігі қалыптасады.
Оқушыны оқу үрдісінің нысаны ретінде ғана ... оны сол ... ... ... ретінде қабылдап, оқушыға бет бұру қазіргі мектеп дамуының
негізгі ... бірі ... ... ... ... ... беру ... «білім берудің гуманитарлық сипаты, онда адам
тек жай зерттеу объектісі ретінде ғана емес, ең ... ... ... ... ... шығармашылыққа деген құлшынысымен оқушыларды
баурап әкететін субъект ретінде көрінумен ... ... ... беру ... ең ... ... тұрған ол-мектеп мәселесі екенін
аңғара аламыз. Себебі мектеп бүкіл ... ... ... алар ... іргетасы қаланар сынақ алаңы.
Бүгінгі күннің өзекті мәселесі сапалы білім беру үшін сапалы мұғалімдер
даярлау. Білімнің ... ... үшін ең ... «Білім бұлағы-кітапта»
демекші жақсы көңілге қонарлық оқулық және білімді оқушы санасына ... ... ... қажет.
Зерттеудің мақсаты білім беру сатылары арасындағы дамыта оқытудағы
сабақтастықты талдау және ... мен ... ... сабақтастықтың
тиімділігін қалыптастыру. Оқытудың түрлері және ... ... ... ... ... үздіксіз
математикалық дайындығындағы сабақтастықтың ... ... ... сыныпта және негізгі буында математиканы дамыта оқытуда
сабақтастықтың орындалу үрдісі.
Бастауыш ... және ... ... ... ... ... ... мазмұны арасындағы, оқыту формасы және ... ... ... ... ету ... ... ... белгілі бір мақсатта қарастыра отырып,
Бастауыш сынып оқытудың жетекші компоненттері мен ... ... ... ... мен ... шарттардағы сабақтастықты
қамтамасыз етсек, онда Бастауыш және негізгі мектептерде математиканы
сабақтастық ... ... ... ... ... ... арттырып,
оқушылардың білімдерін кеңейтіп, тереңдеуін қалыптастырар едік, өйткені
үздіксіз ... ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыруға жағдай жасайды.
Зерттеудің міндеттері. Оқыту және тәрбие процесінің диалектикасы оның
өзара байланысында, ... ... ... және ... ашылады. Сондықтан қарама – қайшылықты шешіп, сапалы ... үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
қажет.
1. Үздіксіз білім беруде математиканы дамыта оқытудағы сабақтастықты
анықтау.
Оқушыларды дамыта оқыту – қазіргі ... ... ең ... ... ... мектеп оқушы тұлғасы мен санасының дамуы,
қуатты жүретін ерекше құнды, қайталанбас кезең. Бастауыш ... ... ... ... процесі – математка пәнінен дамыта оқытуды теориялық
жағынан негіздеп, мазмұны мен шарттарын анықтап, ... ... ... табылады [5].
1. Дамыта оқыту технологиясының теориялық негіздері
1. Оқытудың жаңа технологияларының теориясы және ... ... ... беру жоғарғы технологиялық деңгейге көтерілуде.
Жаңа технологияларды іздестіру үрдісі бұрынғы ... ... ... ... ... үрдіс, яғни оны ... ... ... ... жүйе ... ...... қарым – қатынастың басымдық танытумен ... ... орай ... ... ... ... педагогикалық жүйелер
ұсынылып, нәтижесінде түрлі инновациялық типтегі мектептер ... ... ... онда ... ... ұйымдастыруға өзіндік амалдар
мен тәсілдер, оқыту мен тәрбиенің ... ... ... келіп,
тәжірибеде сыналуда.
Қазіргі кезде технологиялық ... ... ... ... маңызды фактор болып табылады. ... ... ... ... – қоғамның мәдени сана – ... және ... ... ... ... шарттарының бірі. Білім беру
жүйесінде оқыту технологиясын қолдануды үнемі ... ... ...... ... өлшемдерінің модификациясы мен
оқушылардың ... ... ... ... ... мен оқытудың
шарттарының, ... ... ... оқытудың құралдарының негізі қалануы
керек.
Қоғам өмірінің кенеттен өзгерісі мен білім беру жүйесінің, білім беру
мақсаты мен ... ... ... мен ... ... білім беру жүйесінің дағдарысқа ұшырауына соқтырды. Білім беру
жүйесіне әсер ететін:
- ... ... ... ... өсуі;
- педагогикалық білім берудің кәсіптік деңгейін көтеру қажеттілігі;
- педагогикалық білім берудің ерекшелігі мен ... ... ... мен ... ... ... ... берудің қоғамның талабына сәйкес келу
қажеттілігі;
- дәстүрлі ... ... ... ... жеке ... ... ... отырған талабының өсуі;
- оқытудың жаңа технологиясын ендіруге кері әсер етіп ... ... яғни бір ... ... ... дағдылану,
шығармашылық деңгейдің төмендігі, педагогтық мамандықты таңдаудағы
ынта – ықыластың тұрақсыздығы.
Дидактиканың техникалық ... ... ... ... ... мен ... ... дамуы нәтижесінде пайда
болды. Оқыту технологиясы немесе кеңірек қарайтын болсақ, педагогикалық
технология ... ... ... беру ... мен ... табылуына
байланысты. Дамудың барлық мүмкіндіктеріне не әлеуметтік технологияның
маңызды компоненті болып ... ... ... технология» ұғымы біздің педагогикалық
лексиконымызға берік еніп ... ... оның мән – ... ... алуан түрлі. Түсіндірме сөздікте ... – бұл ... ... істе, шеберлікте, өнерде қолданылатын амалдардың жиынтығы» ... ... ... оқу ... ... бір мақсат
көздей әсер ететін педагогикалық ықпал деп түсіндіреді. Ал, ... ... ... ... ... ... белгілі бір
жүйесі ретінде көрсетеді. Б.Т.Лихачев: ... ... ... ... құрылым емес, қайта бала мен ... ... ... ... қарым – қатынасының өзегі, мазмұнды ұйымдастырушы
құрылым», - дейді [6].
Оқыту технологиясы - бұл ұзақ ... ... ... ... жолында
талай іздену мен адасу, ұзақ жылғы еңбек пен еліктеу, жарқын ойлардың жылт
еткен кездейсоқ жарқылы мен ... ... ең ... ... үйреншікті әдет
қалыптасты. Қоғам тарихы технология саласындағы ... ... ... технологиясы мектеп оқыту үрдісіне қажетті әдіс, тәсіл,
амал, ... ... ... ...... іс ... жүйелі кешені ретінде пайдаланылады. Ол оқушылардың тәртібіне,
оқуға ынтасына, оқу іс – әрекетіне игі әсер етумен ... ... ... ... ... ... іс – ... жинақтылығына ұтымды әсер ететіндей оқу – тәрбие процесінің
басты күре тамырының ... ... ... ... ... – оқу-тәрбие процесінің шығармашылықпен терең ойластырылған
көптеген ... ... ... мен ... тиімділігін
қамтамасыз ететін жанды құрамдас бөлігі. Бұдан оқытудың ...... ... оқыту мен тәрбиенің нақты көздеген
мақсатына қол жеткізу жолындағы тұтас дидактикалық жүйе ... ... ... ... Қазіргі заманғы ғылыми зерттеулер педагогикалық
технологияның ... ... ... негізіне, психологиялық
даму факторына, меңгерілу тұжырымдамасына, жеке тұлғаның ... ... мен ... ... ұйымдастырылу түріне, танымдық
қызметті басқару типіне, балаға қарым-қатынас тәсіліне, қолданылып жүрген
әдістеріне, дәстүрлі ... ... ... және ... ... ... ... бөлінетінін анықтап отыр. Сол ... біз ... ... күні ... ... дәл ... ... жоқ.
Дегенмен, екі түрлі технология – дәстүрлі және жаңа ... ... ... ... беру ... мынадай түрлерін ұсынады
[14].
- іс-әрекет бағытына қарай;
- оқыту мақсатына ... ... орта ... ;
- оқу ... ... ... әдістемелік міндеттерге орай;
Қорыта келгенде, белгілі дидакт ғалымдарымыздың ұсынған анықтамаларын
зерделей келе, педагогикалық әрекетті – әлеуметтік тәжірибе мен ... ... ... ... ... түрі деп, ал ...... мақсаттарға жетуге кепілдік беретін, алдын-ала
жобаланған оқу-тәрбие үрдісі бірізді жүзеге асатын жүйе деп ... ... ... ... ... Оқыту технологиясын зерттеуші
ғалымдарымыз білім беру формасын оңтайландыру міндетін техника және ... мен ... ... ... ... ала ... жүзеге асыруды
көздейтін, білімді игеру мен оқыту үрдісін құру, ... және ... ... ретінде қарастырады [15].
Ал оқу-тәрбие үрдісінің технологиясын – оқыту мен тәрбиенің ... ... ... ... ... ... ... құрал, форма және
әдістерінің жүйесі деп білеміз.
Мектептегі жүргізілетін ғылыми – ... ... ... ... ... ... ... міндеттері оқу- тәрбие
үрдісінің деңгейі мен ... ... ... бұл ... ... ... да назардан тыс қалмайды. Оқушылардың кез келген әрекеті
олардың қажеттіліктері мен ... ... ... ... ғана ... ... ... ерекшелігін педагогикалық жүйені жобалау
тұрғысынан анықтау үшін жобалаудың ... беру ... ... ... ... ... ... жасаумен шектелмейтінін ескеру қажет. Жобалау
сонымен қатар оқушының интелектуальдық даму ... оқу ... ... ... және ... ... ... құрал ретінде әдіснамалық қызмет те атқарады.
Оқыту бағдарламасын жобалаудың әдіснамалық қызметі ... ... ... ... өлшемдері тұрғысынан қарастырылуы мүмкін. Бұл
бағалау өлшемдеріне сәйкес оқу және ... ... ... Түзілген оқыту үлгісінен педагогикалық ... ... ... ... Бұл үшін ... беру ... оқу ... әрекеті жүйесіне нақты ғылым тілінде көшіру, оқушылардың жеке
ерекшеліктері ... ... ... түзу ... ... ... ... қызметі жалпы стратегиялық
үлгі – оқытуды жобалау, ұйымдастыру және жобаны ... ... ... ... ...... ... жобасы ретінде
төмендегі арнайы ерекшеліктерге ие:
- әлі пайда болмаған объектілерді бейнелейді;
- ең ... ... ... ... ... ... мүмкін;
- сәйкес іс-әрекеттің орындалуының ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерді оқыту технологиясының дамытушылық қызметі ... ... ... ... ... бұл сипаты дәстүрлі
оқыту барысында жеткілікті дәрежеде көрінбейді, бірақ жаңа технологияның
маңызды белгісі болып табылады.
Қазіргі заманғы оқытудың ... ... ... ... ... жеке ...... жобаларының әдіснамасын
айқындайды. Кейбір технологиялар біржақты, оқытудың тек бір ... ... ... ... ... т.б. ... қатар ғылымда оқушылардың жас ерекшелігіне орай ... ... ... ... ... да орын ... ... П.Я.Гальперин,
В.В.Давыдов)
Оқыту технологиясы деңгейінде оқыту үрдісінің барлық компоненттері
айқындалады. Жеке ...... ... ... бір ... негізделген
бірнеше технология ойлап табылауы мүмкін. Өзіндік ... ... ... ... тиімділігі интелектуальдық және эмоциональдық-
ынталық даму, білімді және кәсіптік ... ... ... ... ... бағадлауды қамтамасыз ету, белсенділікті арттыру болып
табылады.
Қазіргі ... беру ... ... озық ... ... жан – ... маман болуы мүмкін ... ... ... мұғалімнің интелектуалдық, кәсіптік адамгершілік,
рухани адамзаттық және басқа да көптеген ... ... ... ... ... ... дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына
көмектеседі. Бір техниканың өзі ... ... ... ... ... ... мүмкін. Білім берудің даму бағыты мен
технологияларын қамтитын ... ... ... ... қазіргі
кезде көптеген мұғалімдер өз тәжірибелерінде қолданып жүр. Атап айтсақ:
Д.Б. ... В.В. ... ... оқыту», Ш.А.Амонашвилидің
«Ізгілікті тұлғалық» технологиясы, В.Ф.Шаталовтың «Оқу материалдарының
белгі және ... ... ... ... оқыту» технологиясы,
П.М.Эрдниевтің «Дидактикалық ... ... ... «Түсіндіре басқара отырып, оза оқыту» технологиясы,
Р.Г.Хазанкиннің ... ... есеп ... ... ... ... ... «Сын тұрғысынан ойлауды, оқу
және жазу арқылы» дамыту технологиясы, «Жаңа ақпараттық» ... ... ... ... ... ... Ә.Жүнісбековтың т.б. ғалымдардың ... ... ... ... Бұл технологиялардың әрбір
стратегиялары оқушының ой-өрісінің, сөздік қорының дамуына тигізер пайдасы
өте зор. Қазіргі ... жеке ... ... ... ... ... беру ... сараланып ұсынылуда. Нәтижеге бағытталған
бастауыш мектеп жөнінде 1 суретте көруге болады [17].
Сурет 1 - ... ... ... ... Занковтың «дамыта оқу жүйесі» - оқыту қызметінің негізгі
мотивациясы ... ... ... ... ... ... ... дискуссия, дидактикалық ойындарда оқытуда, пайдалану, сол
сияқты есті, ойлауды, елестетуді, ... ... ... ... ... ... технологиялардың ерекшеліктеріне сүйене отырып, оның
тиімді әдіс – тәсілдерін жетілдіруге болады. Атап айтқанда:дарынды оқушыны
дамытады, оқушылар шығармашылығын арттырады; ... ... ... ... сапасын көтереді; пәнге деген бейімділігі, қызығушылығы
артады. Балаларды сүйетін, өз ... ... ... ... ... меңгерген – нағыз мұғалімнің алдында білім алған
бастауыш ... ... ... ... ойын айта алатын, жүрегіне жылылық
қалыптасқан, білім стандартына сай міндетті, мүмкіндік деңгейдегі біліммен
қаруланған, ... күші ... ... деген қажеттілікті ұғынған
болады. Мұғалімге жүктелетін міндет өте ауыр, тек өз ... ... ... ... ... ... ... асқақтата
отырып шәкіртінің жанына нұр құятын ұстазды ғана бүгінгі күннің лайықты
тұлғасы деуге ... ... ... ... ... – психологиялық алғы –
шарттары
Қазіргі күнгі ғылым психикалық даму қоршаған ортаның ... яғни ... ... және ... меңгеруіне,
меншіктеуіне байланысты деп қарайды. Бұл-оқу, білім алу деген сөз.
Оқу-адамның психикалық дамуының формасы, элементі. Кез-келген оқыту
белгілі бір ... ... ... Даму ... ... ... ... өмірге келіп, ескінің жоғалуы деген
мағынаны ... ... ... ... ... бала ... ... диалектикалық жолмен дамып, өзгеріп, бір деңгейден екінші деңгейге
өтіп отырады. Қай заманда да мектеп қоғамның әлеуметтік, экономикалық, ... ... ... ... ... Әр ... сай оқыту
туралы теориалары, оқыту процесін ұйымдастыру мәселелері де ... ... ... берердей бейімделген. Дәл қазір ... ... ... ... ... ... ... күрделі
міндеттерді шешудегі орта мектептің бастауыш сатысының алар орны ерекше.
Оқушылардың ... ... ... ... ... нәтижелі дамуын
анықтайтын негіз бастауышта қаланатындығы баршаға белгілі.[3]
Жаңа технологиялар ішінде дамыта оқыту теориясын ерекше атауға ... ... ... ерте ... ... –ақ ұлы ... И.Г. Песталоццидің, ... ұлы ... ... ... ... мол. Ал ... оқыту процесінің ғылыми
негіздемесі Л.С.Выготский есімімен байланысты қалыптасты.
Дамыта отырып оқыту жүйесін жақтаушылар ... т.б) ... ... ... ... қазіргі заманғы мектептің мақсаты ... тек қана «ең таяу даму ... қол ... ... ету ... білімін арттыру ғана емес, сонымен қатар баланың жеке адам ретіндегі
жан – жақты ... және ... ғана ... ... ... жол ашу,
дайындау екендігін баса айтады.
Оқыту мен дамудың арақатынасы жөніндегі мәселелердің шешілуі дамудың
екі өрісіне байланысты. Бала ... ... оның ... күні, өткен кезеңі
болып табылады. Дамудың аяқталған кезеңіне ... ... ... немесе ол баланың дамуға деген қажеттерін қанағаттандыра алмайды.
Оқушыға өте жеңіл тиетін білім өзін ... ... мен ... ... ... ... ... ертеңгі күніне
бағдарлануы тиіс, яғни, бала ... ...... ... ... ... бейімделген бағыттар деңгейінде болуы ... ... ... дәл осы ... ... Бұл идеяны Л.С.Выготский одан
әрі былайша сабақтайды: «Оқыту мен даму ... ... ... олар бір –
бірімен өте күрделі қарым – қатынастағы екі ... ... ... ... ... ғана ... ... болмақ».
Міне, осылайша Л.С.Выготскийдің оқыту мен ... ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың 50 – 60 жылдары
пайда болды.
Дамыта ... ... ... бірі ... 1950 – 1960 жылдары
қолға алған академик Л.В.Занковтың ... ... ... жаңа ... ... қауымы үлкен ықыласпен қабылдағанымен,
белгілі ... ... ... кете ... Тек 1990 жылдары ... ... ... қолданыла бастады.
Л.С.Выготскийдің теориясын Д.Б.Эльконин басқарған шығармашылық топ
жұмысында әрі ... ... ... өзін - өзі өзгертуші субъект
ретінде дамуына арналған ... ... ... жүргізілді. Екі
авторлар тобы да өз жүйелері бойынша оқу ... ... ... дайындап шығарды. Осылайша, дамыта оқыту ғылыми
теориядан ... іс – ... ... ене бастады.
Дамыта оқытуда баланың ізденушілік – зерттеушілік әрекетін ұйымдастыру
басты ... ... Ол үшін бала ... ... ... ... ... жаңа мәселені ... ... ... ... түсуі керек. Содан барып ол білім алуға ... ... ... ... төмендегідей құрамдас бөліктерден тұрады:
1. Оқу мақсаттарының қойылуы;
2. Оны шешудің жолын бірлесе қарастыру.
3. Шешімнің дұрыстығын дәлелдеу.
Бұл үшеуі дамыта оқытудың ... ... ... ... ... Оқушы алдына оқу мақсаттарын қоюда ешқандай дайын
үлгі берілмейді. Мақсатты шешу – ... ... ... ... ... асады. Мұғалім сабақ процесін ұйымдастырушы рөлінде, шешім табылған
кезде әркім оның ... ... ... білуге үйретіледі. Әр оқушыға
өз ойын, пікірін ... ... ... ... ... ... ... жағдайда дұрыс бола ... ... әр бала ... ... бөлісіп, дәлелдеуге талпыныс жасайды, жеке
тәжірибесін қорытындылауға үйренеді. [9]
Дамыта ... ... – бұл оқу ... ... ... толық іске асуына бағдарланған оқыту.
Бастауыш мектепте қолданылып жүрген технологияларды білімдік
өрістеріне ... ... ... ... Тілдік өріс. Бұл топ өте жас кезден бастап, кубиктер арқылы жылдам
оқуға үйретуге арналған. ... ... ... ... жазуға үйретуге арналған Е.Н.Потапова және
басқа да технологиялармен сипатталады.
2. Математикалық ... Бұл ... ... және ... т.б.
жасаған технологияларды жатқызамыз.
Дамыта оқытудың Л.В.Занков жасаған жүйесінің ерекшеліктеріне тоқталып
өтелік. Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... ... өзгешеліктер;
˗ мақсаттағы айырмашылықтар;
˗ дидактикалық принциптердегі өзгешеліктер;
˗ әдіс – тәсілдердегі өзгешеліктер;
˗ оқытуды өзгеше ұйымдастыру;
˗ мұғалім еңбегінің нәтижелігін анықтаудың жаңа ... ... мен ... арасындағы жаңаша қарым – қатынастар.
Л.В.Занков жүйесіне сәйкес бастауыш мектептің негізгі мақсаты – баланы
жалпы дамыту. Ал, ... ... деп ... ... ... ... іс - ... меңгеруі қабылданады. Сондай-ақ ақыл, ерік –
жігері сезімдерінің дамуы алынады.
Л.В.Занков 60-жылдары жаңа ... ... ... ол ... ... ... дамуына сәйкес келді. Осы тұрғыда негізгі
жеті принциптер алға ұсынылды:
1) Жоғары деңгейдегі қиындықта оқыту;
2) ... ... ... рөлі;
3) Оқу материалын жеделдете оқыту;
4) Оқу процесін оқушының ... ... ... ... оң көзқарасын және танымдық қызығушылығын
тәрбиелеу;
6) Оқу үрдісінде мұғалім мен оқушылардың өзара қарым – ... ... әр ... дамуы.
Л.В.Занков технологиясында басымдық танытатын әдістер: салыстыру,
индуктивтік, талдау, бақылау, зерттеушілік, проблемалық, ... ... ... ...... ... ойын ... алу, бағалау
[22].
Дамыта оқыту – күрделі құрылымды, бір тұтас педагогикалық жүйе. Оның
нәтижесінде әр ... өзін - өзі ... ... ... көтерілуі
көзделіп, оқыту барысында соған лайық жағдайлар жасалады.
Қазіргі кездегі сапалы білім беруге ... ... ... -оқушының ақыл-ойын дамытуға арналған теориялық әдістерді
қолдана отырып, бағдар алған ... ... ... ... ... сай ... оқу ... белсенді, өзінің ізденімпаз
күш қабілетін іске қоса ... ... ... – ақыл – ой ... өз ... ... табуға дағдылануын қалыптастыратын тиімді жол.
Дамыта оқыту технологиясы арқылы оқу ... ... ... орны
оқушының алдына қойылған проблеманы дұрыс шешуге ғана емес, келесі жол сол
проблеманы аз ... ... ... шешу ... ... ... ... оқытуда – оқушы өз іс - әрекетін өзі ... өзін - ... ... өз ... ... өз ойын еркін айтуға, дәлелдеуге,
шешімнің дұрыс – бұрыстығын қабылдауға, өз ... ... ... өзін - өзі ... ... [ ... оқыту жүйесінің маңызды принциптерің бірі – теориялық білімнің
жетекші ролі принципі. Бұл ... ... ... ... есте ... деп ... жөн.
Дамыта оқыту жүйесі - оқушының жалпы дамуын ... ете ... өз ... ... ... ізденіп және соған кең жол ашатын
жүйе. Сол себепті әртүрлі ... ... ... ... оқушылардың
танымдық, ақыл- ой, шығармашылық қабілеттерін дамытуға үлкен жол ... ... ... ... ... ... беру процесінің негізгі
элементі болып қала береді, бірақ Л.В.Занков жүйесінде оның ... ... ... ... ... ... Оның инвариантты
(тұрақты) сапалары төмендегідей :
- ... ... тек жаңа ... ... ету мен
білік, білім,дағдыны тексеруде ғана емес, жеке тұлғаның ... ... ... сыныпта оқушылардың өз бетімен ойлауына негізделген әрекеттер жүзеге
асады;
- мұғалім мен оқушының ... ... ... жаңа ... ... зор ... ... талданбаған шығарма, есеп бала жүрегіне жетпейді деп есептелінеді.
Талдау – бірлескен ізденіс. Ізденіс барысында ... әр ... ... ... ... ... ... алады. Әсіресе оқу
сабақтарындағы материалды талдау арқылы шығарманың айтар ойы, идеясы ... ... ... ... ... ... ... т.б сияқты
тамаша адамгершілік қасиеттер балалар бойына жұғыстығы болады. Сол ... ... орай ... адамгершілік, эстетикалық, ұлттық сана-сезім,
салт-дәстүр қалыптастыруға болады. Салыстыру деген не? Философиялық
сөздікте ...... ... ұқсастық пен айырмашылықты
анықтау. Қорытудың алғы ... ... ... ... аса ... ... ... оқушының талдау, жинақтау, қызметінің
маңызды жағы заттар мен құбылыстарды салыстырмайынша ... ... ... ... ... ... ... сабақ жүргізе отырып, оқу материалын оңай,
көрнекті етіп ұсынуға мүмкіндік алады. Баланың қиялын ... ... мен ... ... ... ... ... күнделікті
өмірінен тысқары білімді меңгеруге көмектеседі. Салыстыра отырып, бұрынғы
өтіп кеткен материалдар мен жаңа білім арасындағы ... ... ... ... бірге заттар мен объектілердің байқалмай,
көрінбей қалатын белгілерін ... ... ... ... Ал ... ... дамуындағы негізгі пхсихологиялық
компонент болып табылады. Неғұрлым салыстыру жұмысын тиімді ұйымдастырылса,
соғұрлым білім алудағы формалимзм ... ең ... ... ... арта ... салыстыра отырып, тек, ұқсастығы мен айырмашылығын тапқызып
қоймай, ... ... ... бала ... үшін маңызы зор.[23]
Біріншіден, заттардың әртүрлі белгілерін таба ... ... ... дамиды. Бастауыш сынып оқушылары салыстыра білмейді,
сондықтан бұл жұмысты дұрыс ... ... ... ... ... Ол үшін оның ... ... басталып, немен аяқталатынын,
белгілерін білу керек.
Белгі дегеніміз – заттарды басқа заттардан ажырататын көрініс.
Бұл ... ... ... ... ... ... арта ... – қоршаған ортамен байланысу деген сөз. Ол қарау, қабылдау
арқылы іске асады.
Дамыта оқыту жүйесінің ... тағы бір ...... ... «жаман» оқушылар деп бөлмей, барлық баланың ... үшін ... ... ... тұтуы. Нашар оқушының да өз шамасы келгенінше,
қабілеті ... ... ... ... етуі ... Сол ... ол да ... дәрежеге дейін дамыта алады. Бұл жолда оның қателесуі, жаңылуы ... Тек ... ... көрсетілген сабырлылық, байсалдылық оның өз
күшіне деген сенім арттырып, алға жетектейді деп есептелінеді.
Дамыта оқыту жүйесінде ... мен ... ... ... ... негізделеді. Олар ынтымақтастық, өзара сыйластық, түсіністік
сияқты қасиеттер. Бала өз ойын қорықпай, сеніммен айта алтындай ахуал ... ... ... Ол үшін оның әрбір жауабы мұқият тыңдалып, дұрысы
мақталып, қатесі еппен түзетіліп отырылады. ... ... бала ... оның да ... ... ... құрметтеу оның дамуына орасан
зор әсер ететіндігі дәлелденген. Бастауыш мектеп ... оқу ... осы ... тән ... жаңа ... ... сана және
ойлау қалыптасады. Олармен байланысты рефлексия, талдау, жинақтау сияқты
психикалық ... ... ... ... сабақта проблема қою әдісін және оқушылардың
зерттеу әдісін қолданып отыруды көздейді. Дамыта оқыту технологиясы бойынша
өтетін сабақтың үлгісін 2 суретте көруге ... 2 - ... ... ... ... ... сабақтың үлгісі.
Дамыта оқыту технологиясы бойынша өтілетін сабақтар қысқаша ... ... ... ... ... ... ... технологиясында оқушының
барлық оқу әрекетіне мұғалім ... ... ... ... ... ... ойлау қызметімен қатар олардың оқу білігін ... ... жаңа ... бала ... үшін ... кез – келген
кезеңінде алдымен мұғалімнің шебер басшылығы ... ... ... мұғалім оқуды қалай түсіндіруі, қай жерде бақылауы, түзетуі керек
екенін айқын ... ... ... ... ... осы ... ... соғұрлым баланың сабақ материалын игеруі жеңілдей түседі.
Екіншіден, жұмыс нәтижелі ... үшін ... ... ... ... орындауы қажет етіледі. Демек, оқушы алдын – ала программалап
қойған іс – әрекеттің қатысушылары ғана ... ... ... ... ... орындаушылық қабілеттер қалыптасады. Сондықтан да тіл алғыш, ... ... ... ... ... ... мұраты болып
саналады.[9]
Дамыта оқыту технологиясындағы ең басты нәрсе - ... ... ... ... ... табылады. Мұның өзі оқытудың
эвристикалық және зерттеу әдістеріне ерекше мән ... ... ... мұғалімнің «дәстүрлі емес тапсырма түрлерін ізденудің обьектісі»
ретінде қоюы, ... ... ... ... «қалыптасуы тиіс»,
«әрекеттің жалпы моделін құру», «аналогтарды пайдалану», «объектінің жаңа
қызметін ... т.б. ... ... ... ізденіске жетектейтін
іс-әрекетке қосатын, оқушыны «өз көзқарасының авторы», «іс-әрекет біліктері
мен дағдылардың шебері», «белсенді ізденгіш» ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың танымдық қабілетін дамыта оқытудың
әдістемелік негізі
Жалпы білім беретін мектептердегі білім мазмұнына қойылатын қоғамның
әлеуметтік талабының ерекшеліктері – ... ... ... ... ... ... даралап және саралап оқытуды негізге
ала отырып, білім мазмұнын жаңартудың көп ... ... ... ... ... орта білімді дамыту тұжырымдамасында:
«Бастауыш мектептің негізгі міндеттері – ... жеке ... ... ... ету, оның қабілетін ашып, дамыту, оқуға деген
ықыласын, ... ... оқу, ... ... ... тәжірибесінің берік дағдыларын меңгерту»,-дей келіп, оқытудың
жаңа мазмұны, тиімді әдістемелер мен педагогикалық технологиялар ... ... ... беру үшін ... ... ... ... қояды.
Жалпы, оқыту технологияларын сабақта қолдану оқушылардың білім сапасын
арттырып қана қоймай, оларды жеке ... ... ... өз ... Тек олардың ерекшеліктеріне, мән-мағынасына қарай таңдап, қолдана
білу керек.
Оқушылардың ... ... ... ... ... тереңге
жіберіп, көне заманнан бастау алады. Сократтың ... ... ... ... ... мен ... ... басқарудың
маңыздылығын атап көрсеткенді. Оқытуды күшейту құралы ретіндегі оқушылардың
танымдық ізденімпаздығы туралы пікір ... ... ... И.Г.Песталоцци мен А.Дистервегтің еңбектерінде тереңдетіледі. Әрбір
таным көзінің ... ... ... тиіс ... ... ... [20]. Мысалы, оқушыларды математикалық білім берудің негізгі көзі –
математикалық есептерді шығару мен таныстыру оқушыға нақты және ... есеп ... ... ... құрамды бөліктері туралы, әртүрлі
типтегі есептерді шығарудың негізгі кезеңдері және оларды неғұрлым тиімді
әдістермен ... ... ... беретін оқу тапсырмаларына сүйенеді.
Педагогика және психология ғылымдарына сүйенетін болсақ, оқыту
үрдісінде негізгі орынды ... ... ... Оқу ... ... ... дағды мен іскерлікті меңгеруді ғана қажет етпейді, мақсатқа
сәйкес туындайтын мәліметтерді жүзеге асыратын түрткілер мен ... ... ... ... ... ... оқушының оқи білуі ғана
емес, оқығысы келуіне байланысты, яғни ... ... ... ... ... мектептің құрылы мен білім беру мазмұнда болып жатқан
өзгерістер педагогикалық үрдісті ұйымдастыруға ... ... ... бастауыш сыныптарда оқушылардың өзіндік жұмыстар негізінде танымдық
белсенділіктің артуы нәтижесінде оқу ... ... ... ... жүзеге асыруда мектептерде педагогикалық үрдісті
ұйымдастыруда оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ұйымдастыруда интерактивті әдістер мен педагогикалық,
ақпараттық технологияларды тиімді пайдалану қажет. Тұлғаға бағдарланған
білім ... ... ... ... ... ... ... әрекеті де оның құзіреттілігін қалыптастыруға негіз болады.
Бастауыш сатыдағы кезең - оқушыда оқу әрекеті қалыптасуының ... ... ... ... белсенділігін дамыту нәтижесінде онда
оқытуға деген талап, ынта, ... ... оқу ... ... ... әр ... оқу ... орындаудағы құзіреттілігі артып,
ол білімді меңгеру барысында оқу ... ... ... ... ... салыстыруды үйренеді.[7]
Бастауыш сыныптарда педагогикалық үрдісті дамыта және ... ... ... ... оқу ... ... жұмыс
арқылы танымдық белсенділігін арттыруға болады. Білім парадигмасының
өзгеруіне ... жаңа ... ... ... ... ... оқушының танымдық белсенділігін арттыру басты міндеттердің бірі
болып табылады. Оқыту үрдісі екі жақты үрдіс болғандықтан, мұғалім ... - ... ... ... ... ... ... белсенділігін
дамытуға бағыттап құра білуі тиіс. Ал бұл өз ... ... мен ... ... ... өте ... психологиялық және педагогикалық
мәселе ретінде қарастыруды талап ... ... ... – адам ... ... мен
ұмтылыстарының негізі болатын білімін қалыптастырушы, ... ... ... үрдісі» деген анықтама берілген. Ой еңбегі мен
дене еңбегінің арасында қарама – ... бар ... ... ... және тудырушы іс - әрекет орындаушылық пен жаттандылыққа әлеуметтік
тұрғыдан қарама – ... ... ... таным, көбінесе рухани өндірістің
түрлі салаларындағы кәсіби мамандардың ерекше функциясы ... ... ... әрекеттің рөлі көрсетіліп, онда таным адамның табиғатқа
белсенді түрде әсер етуінен, ... ... ... зат қасиеттерін
өндірісте пайдаланудан бастау алатынына жете мән ... ... ... ... ... ... бір сәті ... табылып, олар
түйсіну, қабылдау, ойлау және т.б. формалар арқылы жүзеге асырылады ... ... ... ... ... анықтама берген.
Танымдық іс-әрекет белсенділігі деп, ...... ... және ... ... тұратын тұлғаның
интегралдық құрылымын, сипаттамасын ... ... ... ... ... ... 3 аңғаруға болады.
Сурет 3 – танымдық іс-әрекет белсенділігінің құрылымдық ... ... ... ... ... үшін
әр оқушының өзіндік қабілетін, танымдық үрдісін білу қажет. Оның ішінде
есте сақтау, зейін, ойлау және т.б. ... ... даму ... ... ... ... алынды. Әр оқушының жеке бас
ерекшеліктерін ескере отырып танымдық ... ... ... ... ... ... басты міндеті – оқу материалы мазмұнын
оқушыға дайын ... ... ... іс-әрекет үлгісін дайын түрде
көрсету емес, оқушылармен бірлесе, жалпы іс-әрекетті ... ... ... ... ... оларды шешудің тәсілдерін, жолдарын
іздестіру. Жалпы алғанда, оқу ... ... ... қабілеттілігі
мен табиғи алғырлығын, ынтасын дамыту, мүддесі мен ... ... ... ету, шығармашылық ойын қалыптастыруға қажетті ... және ... ... ... ... ... қызмет етуге
және тез өзгеріп отыратын заман талабына бейімделе ... ... ... ... ... – бала ... ... ар-намыс, мақтаныш сезім, дербестік, адамгершілік,
еңбексүйгіштік, белсенділік т.б. ... ... ... Баланы оқыта
отырып, жалпы дамыту жолдарын іздейді.
Оқушылардың математиканы меңгеру деңгейі көбінесе ... ... ... ... байланысты бағаланады.
Дамыта оқыту үрдісінде ... ... ... ... ... Ал белгілі бір типтегі есептердің шығарылуын қалыптастыру қандайда бір
математикалық тақырыпты меңгерумен қатар оқушының ой ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Математика жас ұрпаққа эстетикалық тәрбие береді, ... ... ... үйретеді. Осы айтылғандар негізінде жалпы білім беретін қазақ
мектептерінде ... ... ... ... оның жас ... ... және оларды одан әрі дамытып ... орны мен ... ... ... ... отырып анықталады:
- математиканың идеялары мен әдіс, тәсілдері және оларды ... ... ... ... құбылыстарды зерттеп танудағы рөлі ... ... ... ... ... ... мүшесі болуға қажет болатын жүйелер ой
қорытып, дұрыс пікірге келу, басқа қасиеттерді қалыптастыру және одан
әрі дамыту;
- қазіргі қоғамның әрбір ... ... ... және ... ... қажет болатын, мектептегі басқа пәндерді оқып білуге,
үзіліссіз оқып білу жүйесінде өзінің білімін одан әрі ... ... ... білім және іскерліктерді оқушылардың
меңгеруін қамтамасыз ету.[13]
Оқытудың ғылымилық ұстанымы табиғат, қоғам, мәдениет, ойлау дамуының
заңдылықтарын білуді ... ... Ол ... таным қабілетінің дамуына,
дүниеге көзқарасының қалыптасуына әсер етеді. ... ... ... оқытуда ғылыми ұстанымды іске асыру үшін мынадай ... ... ... ... ... ... көп көңіл аударылуы
тиіс.
Екіншіден, есепті талдауда мұғалім ... ... ... ... ... ... алынған материалдарды игертуде оқушының жас және ... ... ... ... беру мен ... теориясын және тәжірибелік педагогикалық
жинақтау мен зерттеу әрбір кезеңнің әлемді танудың жаңа ... ... ... Егер ... ... адам ... ақпарат жиынтығы
формасында жүйелі өңдеу арқылы таныса, ал қазіргі заман – танудың мейлінше
басым эмоциональды сезімдік формасын ұсынады.
Бүгінгі ... ... ... жатқан өзгерістерге байланысты қоғамның
шығармашылық әрекет пен шығармашыл ... ... ... ... ... орта білім беретін мектептерге үлкен талап қойылуда. Дамыта
оқыту үрдісінде ... оқу ... ... ... ... ... өзі ... мүмкіндік алады.
Дамыта оқытуды ұйымдастыру балаға ақыл-ой ... ... ... ... ... Тек ... ... ғана баланың интелектісінің көзін
ашық, шығармашылығын ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткізуге болатындай жағдайлар жасатуға мүмкіндігі мол. Осылайша оқушыларды
математика ... ... ... ... жүйесімен және ол білімдер
сапалы түрде қолдана алу ... мен ... ... ... өз
бетінше шығармашылықпен жұмыс істей алуына жағдайлар жасалады.
Қорыта келгенде, дамыта оқыту арқылы оқушылардың ... ... тек ... ғана ... ... қатар өз ісін сараптап, жан
жүрегімен сезіне алатын ... ... ... тәрбиелей аламыз деген
сенімдеміз.
2. Бастауыш сынып математика сабақтарында дамыта оқыту технологиясын
қолдану ... ... ... ... ... ... оқытудағы сабақтастық мәселелері
Қоғамның қазіргі даму кезеңінен туындап ... ... ... ... ... мен ... ... және орта буынның
математикалық ... жаңа ... ... ... үйлесімді оқытудың
әдіс – тәсілдерін, құрал – ... және ... ... ... ... көрсетеді.
Осыған орай, бүгінгі күн талабына сай дярланған көзі ашық, білім
дәрежесі жоғары, ... ... ... ... үшін ... ... қажеттілігі туындап отыр. Бүгінгі күні ғылым мен техниканың дамуында
математиканың қолданылмайтын жері жоқ. ... әр ... ... ... ... ... міндеті тұр. Ол үшін Бастауыш және
негізгі мектеп математикасын дамыта оқыту қажеттілігі ... ... ... ... үшін ... мүмкін жағдайлар жасау керек. Себебі
математика мұғалімі ... ... ... ... ... ... ... пәнге қызығушылығының жоғалу себебі-ол
пәнді түсінбеуінен. Ал түсінбейтін себебі ол білім берудің әр ... ... ... ... ... ... ... арасындағы
сабақтастықтың толық орындалмауынан. Білім берудің әр сатысында берілетін
математикалық ... ... ... болған жағдайда ғана ... ... ... үшін теориялық білімнің, қолданылатын әдіс-
тәсілдердің, ... ... ... пайдалануда сабақтастық мәселесінің
көкейкестілігі арта түсуде.
Бастауыш және ... ... ... ... оқытудағы
сабақтастық мәселелерін шешуде, ең алдымен оның ... ... оны жеңу ... ... Мұның өзі осы зерттеу аумағы бойынша
нақты бағыт болуын айғақтады. Сондықтан зерттеу барысында модель ... ... ... ... А), «Математиканы ... ... ... ... моделі» (қосымша Ә) құрудың ерекшеліктерін
ескере отырып, жалпы жетекші теориядан ... ... ... дамыта оқытудағы сабақтастықты ұтымды пайдалану және дамыта
оқыту сабағының моделі ... Оны ... ... ... әдістер
пайдаланылып, сандық және сапалық ... ... ... ... ... Бұл ... ... анықтау математиканы дамыта
оқытудағы сабақтастықты ... ... ... ... ... ретінде қарастырылды.[8]
Оқушының дамуының негізі болып табылатын әрекет, оқу әрекеті әрбір
сабақтың ... деп ... ... ... ... ... дәл ... жаңа
материалды білмейтіндігін, оны білудің қаншалықты қажет екендігін ... бар ... ... ... ... ... ... іске асады.
Дамыта оқытудағы сабақтастықты әлеуметтік үрдісте екі жағынан қарауға
болады. Олар: ... беру және оны ... ... ... мазмұны берілетін құндылыққа байланысты. Білім сапасын
арттыру үшін ... және ... ... ... ... ... ... жағынан оқытудағы сабақтастықты сақтау және ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері, оқушылардың
белсенділіктерін арттыру, оқу құрал-жабдықтарын ұқыпты қолдануға ... ... ... ... ... ... ... арасында бірыңғай пікір жоқ.
Әр кітаптың авторы әр түрлі пікір ұсынады. Бірақ, баланың ... ... ... барлық жағдай осы оқу үшін еңбек ету ... ... яғни ... мақсаты сол еңбекке қолайлы жағдай
туғызу.
Себебі тек еңбек еткенде ғана ... ... ... ... ... Еңбектену барысында олар қалыптасады, еңбектену барысында
олар дамиды. Тек өздігінен жұмыс істегенде ғана оқушы өз ... ... да ... ... ... ... алады. Еңбектену
барысында оның рухани ... ... ... мен ... ... күші ашалап, мінезінің негізгі қырлары қалыптасады.
Сонымен мектепте оқытудың тиімділігі оқушылардың оқу сипатына бірден
бір байланысты. Тек білім, ... пен ... ғана ... ... ... ... онымен әуестенушілік, оқуға деген ынта да оқушы
қызметінің барысында қалыптасады. Мектеп табалдырығынан ... ... ... ... жеке ... ... дамуы үшін білім
қажеттіліктері:
1) білімнің маңызын және оның ролін терең ... яғни ... ... ... әр ... ... мәдениет, өнер т.б.
салаларда терең білімнің қажеттілігін мектеп табалдырығынан ... ... ... алу ... қажеттілігін түсіну
3) оқушының білімге құштарлығын арттыру
4) мектепте алған сапалы, терең ... ... ... ... ... ... адам ... яғни икемді, ... ... т.с. өз ... ... ... ... салыстыра білетін, жалпылау, жүйелеу, қорытындылай білетін) жоспар
құра білу, кітапханада өз ... ... ... ... ... ... пайдалана білу, уақытты үнемдей білу т.с.с. [6]
Берілетін теориялық білімнің мазмұнына байланысты оқытудың негізгі
мақсаттарын сәйкес ... ... ... дұрыс ұйымдастыру арқылы ғана
жетуге болады. Ол үшін мұғалім, ... ... ... оның ... ... ... ... сырттай көрінбегендігінде де басқару
керек. Бұған оқушы қызметінің негізгі ерекшеліктерін: оны ... ... ... және оның ... неге ... білген жағдайда ғана жетуге болады.
Оқушы оқу үрдісіне кірісіп кетуі үшін, онда оған ... ... ... өйткені себепсіз іс-әрекет жасалмайды. Алғашқыда оқуға деген
себептер сыртқы факторлардың әсер ... ... ... ... нәтижелерге қол жеткізгенде, онда осы себептер білімнің мазмұнына,
оны ... ... ... қызығушылықты тудыратын арнаулы оқу-танымдық
себептер болып өзгереді. Ал соңғының әсерімен оқушыларда ... ... ... әрі ... дамып, жаңа мазмұнға ие болады.
Қазақстан Республикасы егемендік алуымен байланысты 1991 жылдан бастап
тәрбиенің мазмұны ұлттық сипатқа ие ... ... төл ... ... ... жалпыға білім беру стандарты және оған сәйкес бағдарламаны
2002 жылы ... және ... ... ... Төл ... ... барлығы бірдей апробациядан өтпеген. Ақпарат ... төл ... 60% ... ... ... Төл оқулықтарымызда
кейбір тақырыптардың мазмұндалуы оқушы түгілі мұғалімде қиналатын ... ... деп ... ... ... берілетін негізгі сабақтас оқылатын тақырып ол–
геометрия элементтерімен таныстыру. Бұл ... ... ... бастап- ақ
кең көлемде қарастырыла басталған.
2.2 Дамыта ... ... ... ... ... ... әсері
Дамыта оқыту технологиясында сабақтың жалпы мақсаты мен ұйымдастыру
құралдары оның тақырыбына, мазмұнына ... жеке ... ... ... оның ... ... ... отырып,
мұғалім бұдан бұрынғы оқыту кезінде қандай әдіс тиімді ... ... ... ... ... ... және ... өз іс-
әрекетінің, қызметінің мәнін түсіну дәрежесін білу керек.
Баланың танымдық қабілетін арттыруда ... ... ... зор. ... ... ... теориялық негіздерін және
дамытудың жолдарын пайдаланудың нәтижелерінде баланың өзіндік қасиеттерін,
талабын, ... ... ... ... ... ұстаз зор ықпал етуі
керек.
Оқушылардың танымдық қабілеті мен іздемпаздығын ... үшін ... ... ... етіп ... қажет. Танымдық
қабілет әркімге тән. Тек оны дамыта білу ұстаздың міндеті болып ... ... ... ... ... дайын ақпараттық фактілерді,
заңдар мен ережелерді беріп қоймай, ... өз ... ... ... ... ... оқу материялдарын беру қажет. Сонымен
бірге мұғалім мен оқушының арасында ұжымдық қарым – ... ... ... ... ... ғана емес және оқытуда өз нәтижелерін
береді. Сөйтіп күнбе – күн өсіп келе ... ... ... ... ... ... ... қабілетін дамытуға бағытталған жаттығулар мен
тапсырмалар олардың ізденімпаздық, тапқырлық әрекетін (сезіну, қабылдау,
ойлау, ... қою, ерік ... ... ... әр жас ... жаттығулар ойлау қабілеті мен сөздік ... ... ... мен ... ... ... ... төзімділікке
баулиды.
Бастауыш сыныптардың математика сабақтарында оқушылардың ... ... ... ... ... іс ... ... осылар арқылы оқушының психологиялық дамуын қалыптастыру ... ... ... ... ... мұғалім оқушының оқу қызметін
ұйымдастыруда сабақ үрдісін оқушының белсенділігін арттыратындай, өз іс ... ... ... етіп ... ... ... ... бір мәселені
шешуге бағыттай алуы тиіс.
Дамыта оқытудың алғы шарттары мақсатты сұрақтар қоя отырып, оған
жауапты өзі ... ... өзі ... ... ... ... шама - шарқын тексеру. Жеке тұлғаны қалыптастыру оқушының өзі арқылы
оның іс – әрекетін ұйымдастыру арқылы ... ... ... ... ... оқушылардың іс – әрекетін ұйымдастырудың барлық формаларын да
дамыта оқыту ... ... ... ... ... ... ... тоқталайық. Мысалы, «Математика – 3» ... ... ... ... ... өту ... оқушыларға
жаппай сұрақтар қойылады. 3 * 2=6 теңдігіндегі сандар қалай аталады?
Оқушы: 3 – ... 2- ... 6 – ... ... - ... береді.
- Көбейтіндінің мәнін бірінші көбейткішке бөл;
- Нәтижені тап. – Не ... 6 / 3 ... 2 ... 2 ... ... ... ... мәнін екінші көбейткішке бөл;
- Нәтижені тап. - Не байқадың?
- Оқушы: 6/2 ... 3 ... 3 ... ... деуі ... ... ... шығаруға болады?
Оқушы мынадай қорытынды шығаруы ... ... ... ... ... екінші көбейтік; екінші көбейткішке бөлсең,
бірінші көбейткіш шығады».
Оқытуды ұйымдастырудың топтық формасы сабақта ... ... ... ... ... 4 – 5 ... болуы арқылы іске асады. 3 – сынып
оқулығындағы оқушылардың қандай да бір танымдық ... ... ... ... ... бірге отырып, талдап орындауға болады. Мысалы,
қанша кем
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
2 12 13 14 15 16 17 18 19 ... ... ... ... бірінші қатардағы сандарды талдайды.
Алдыңғы сен кейінгіден ... кем ... ... ... ... ... бір – бірімен байланысы бірінші ... ... ... ... санмен, мысалы, 2 мен 12, 8 бен 18 ... кем ... ... ... ... ... үрдісінде есепті шығара білу
шеберлігін қалыптастыру, жетілдіру және дамытудың шешуші ... ... ...... ... ең қиын әрі ... ... Бұл балалардың шама-шарқына, психологиялық жас
ерекшелігіне сәйкес салыстыру, ... ... ... қарама-қарсы қою.
Жалпылау, түрлендіру, зерттеу, әр ... ... ... ... ... түрліше меңгеруіне байланысты бірдей
дәрежеде орындала бермейді.
Ауызша ... ... ... ... мен ... ... арифметикалық диктант ретінде қолдануды ескеру қажет. Диктанттан
кейін тексеруді ауызша жүргізген қолайлы. ... ... ... ... ... сабақ және сабақтан
тыс жүргізілетін сабақтар формасында ... ... ... ... ... ынтасын арттыруға,олардың өз бетінше жұмыс
істей білу ... ... ... назар аударылады. Пәнге деген ынтасы
мен өз бетінше ойлай білу ... ... ... ... ... ... ... олардың оқу жұмысында да белсенділігі артып, өз бетінше
жұмыс жасап, белсенділігін арттырғандығынан олардың ... ... ... ... өз ... ... тәрбиелеп, математикаға деген ынтасын
арттыру үшін оқыту әдістерін дұрыс таңдап ... ... зор. ... ... бірі – ... өз бетімен жұмыс істете білу.
Барлық сабақтың елеулі ... өз ... ... ... ... мақсатын айқын түсіне білуі, оны орындауы, ... ... ... ... өз ... істелетін жұмыстың жалпы әдістерін
бірте-бірте игеріп алуы тиіс.
Өзіндік ... үшін ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қалталы полотноға белгіленген тапсырмалар
ұсынылады. Өзіндік жұмыс үшін ... ... ... ... жеке ... Бұл ... тапсырмаларды әр оқушының шама-шарқын ескере отырып,
сораптауға болады. ... ... өз ... ... ... ... ... етіледі. Өзіндік жұмысты сыныпта жүргізу ... ... және ... ... ... ынтасын арттырады. Өзіндік
жұмыстарды жүргізгенде тапсырмаларды карточкалар бойынша ... ... ... жеке дара ... және ... деңгейлерін барынша
ескеру мүмкін болады. Оқушыларды жалықтырып ... ... ... ... ... ... жөн.
Сонымен бастауыш мектеп математика курсын оқытуда ғылыми ... ... ... ... пәнін оқытудың мақсатына қол
жеткізуге ... ... ... ... мол. ... математика ғылымының ... ... ... жүйесімен
және ол ... ... ... ... алу ... ... берік қалануына өз бетінше ... ... ... ... ... ... – ақ ... сынып оқушыларының
танымдық қабілеттерінің ... ақыл – ... ... орны ... көре аламыз, сондықтан да бастауыш ... оқу ... ... ... ... арқылы оқушыларға ... ... ... өте қажет және міндетті деп
айтуымызға болады.
2.3 ... ... ... ... ... ... ... арттыру бағытында жасалған тәжірибе нәтижелері
Егемен еліміздің тірегі – білімді ұрпақ. ... ...... ... ... Осыдан да бастауыш мектепте әртүрлі ... ... ... ... ... сомдауға үлес қосады. Баламен тіл
табысып, шәкірттер нағыз тіршіліктің ... ... ... ... ел
болуымыз, тіл туралы заң қабылданып, қазақ тілінің мемлекеттік мерейге ие
болуы ересек ... ... ... ұрпаққа қала жаздаған бар асылымызды
көркейту дамыту жолында өз үлесімді қоссам деп ойладым.
Баланың тілін шын дұрыс жолға ... ... ... байытатын мектеп
екенін, ал қазақтың қаны бір жолы бір ... ... ... ... ... ... бірі Мағжан Жұмабаев бұдан 50 жыл бұрын айтып
кеткен болатын. Әрине, бұл кезде ... та ... та ... ... тақырыптардың бірі осыған дейінгі әдістемеден алшақ кетіп жаңа бір
әдіс – тәсіл ойлап ... деп айта ... ... осыған дейінгі
көрген іс- тәжірибелерім мен мектептегі ұстаздардың әдіс- ... ... ... ... оқыту технологиясы арқылы баланың сабаққа
деген ақыл- ой, қызығушылық қабілеттерін дамытуды өз ... ... ... СҚО ... ... ... Тайынша қаласындағы №
5 орта мектебінің 3 сыныптарында жүргізілді.
Сонымен, жоғарыда айтылған ой жетегінде “Тәуелсіз ел тірегі білімді
ұрпақ” ... ... ... ала ... математика сабақтарында
дамыта оқыту технологиясын қолдану арқылы оқушылардың танымдық қабілетін
арттыру» ... ... ... қысқа мерзімді эксперимент жүргізіп, оның
қорытындысын төмендегідей баяндауды жөн көрдім. Эксперименттік ... ... ... ... ... ... № 5 орта мектебінің 3
сыныптарында жүргізілген экспериментті ұйымдастыру және ... ... ... ... ...... ... белсенді араласуы
арқылы зерттейтін объектінің қасиеттерін ... ... ... ... ... туғыза отырып, танып білу ... ... жаңа ... жету үшін, объектінің бейнелері мен модельдерін
зерттеуге болады. ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
Бірінші кезең – айқындау ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі зерттеу
жұмыстары сауалнама, сұхбат, сұрақ – жауап, тест, әңгіме, бақылау, анкета
т.б. ... ... ... ... ... Айқындау эксперименті
анықталған көрсеткіштерді негізге ала ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы арттыру деңгейін, білім
сапасын анықтау және ... ... ... ... ... ... ... 3 - ші сыныптар бойынша 50 оқушы қатысты. ... ... ... ... ең ... ... үш ... арқылы олардың таным қабілетінің деңгейі тексерілді. Бақылау және
эксперименттік топтардың ... ... ... ... ... ... 1 - ... және эксперименттік топтардың экспериментке
дейінгі тәжірибесінің нәтижелері. (% есебімен)
|Сыныптар ... саны ... түрі ... ... емес |
| | | ... ... |
| | | ... |% ... |% ... |50 |№1 |45 |90 |5 |10 ... |50 |№1 |32 |64 |18 |36 ... |50 |№2 |42 |84 |8 |16 ... |50 |№2 |39 |78 |11 |22 ... |50 |№3 |45 |90 |5 |10 ... |50 |№3 |36 |72 |14 |28 ... кезең – қалыптастыру эксперименті. Қалыптастыру экспериментінің
мақсаты – дамыта оқыту технологиясын пайдалана отырып, оқушылардың ... ... ... ... Бұл үшін ... ... технологиясың
мүмкіндіктері мен педагогикалық мақсаттарын ұстана ... ... ... ... ... ... ... кейінгі көрсеткіштер мен экспериментке ... ... ... ... ... ... ... мен танымдық қабілетін арттыруға тиімді ықпал етті деп тұжырымдауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... олар игерілетін материалдың негізгі ... ... ... таба ... ... қабілеттің орта деңгейі қалыптасқан
оқушылар тақырып мазмұнын ... ... аша ... Ал, ... ... сабақтың мазмұнын теориялық және практикалық тұрғыда
толық меңгергенін ... ... ... алу ... ... ... жас ерекшелігі және өтілетін ... ... ... ... ... ... жүргізгенде
төмендегі бағытта нақтылы зерттеу тапсырмалары ... ... пән ... ... ... ала отырып, математика
сабағында дамыта оқыту технологиясы ... ... ... ... ... ... ... және оларды
шығарудың әдістік жағдайларын анықтап белгілеу;
- оқушылардың ... ... ... ... ... ... есептерді өз ... шешу ... ... ... ... тапсырмалар орындау;
Қалыптастыру эксперименті барысында ... ... ... ... ... жинағы құрастырылды және мектеп тәжірибесіне
енгізілді. Дамыта оқыту технологиясын шығармашылықпен жүзеге асыруды мақсат
етіп, тәжірибеге ... ... оқу ... ... ұсынылмақшы.
Тәжірибеден өткен 3 сыныпқа арналған есептер үлгісін қосымша Б берілген.
Үшінші ...... ... ... ...... ... негізінде олардың салыстырмалы талдауы мен
түсініктемесінде алынған мәліметтерді қорытындылау.
Қорытынды ... ... ... технологиясын қолдану арқылы
оқушылардың танымдық қабілетін арттыратын тапсырмалар ұсынылып, оның
нәтижесі ... ... ... және ... ... арқылы
қортындыланды. Оның нәтижесін кесте 2 ... ... 2 - ... және ... ... эксперименттен
кейінгі тәжірибесінің нәтижелері. (% есебімен)
|Сыныптар |Оқушылар саны ... түрі ... ... емес |
| | | ... ... |
| | | ... |% |Саны |% ... |50 |№1 |48 |96 |2 |4 ... |50 |№1 |38 |76 |12 |24 ... |50 |№2 |48 |96 |2 |4 ... |50 |№2 |43 |86 |7 |14 ... |50 |№3 |48 |96 |2 |4 ... |50 |№3 |42 |84 |8 |16 ... ... тапсырмаларды орындау мәліметтері бойынша оқушы мен
мұғалім ... ... ... ... ... ... арқылы
жүруі бастауыш сынып оқушыларының оқу іс – ... даму ... ... ... ... ... жою үшін біз ... «Дамыта оқыту технологиясын қолдану арқылы оқушылардың
танымдық қабілетін арттыру» ... ... ... ... ... ... мына ... зейінділік;
˗ тез және берік есте сақтау;
˗ ойлау білу;
˗ тапқырлық;
˗ ұшқыр қиял;
˗ жұмыс үстіндегі ... және оның ... ... ... ... ... ... заман талабына сай жан-жақты,
білімді, дүниетанымы кең жеке ... ... ... ... ... ...... мазмұнын дәл, тиянақты
анықтау. Негізгі ұғымдар мен ... ... мен ... ... ... сай іріктей білу, өз бетімен оқи білуге, білім алуға
тәрбиелеу.
Дамыта оқыту технологиясының ... ... ... 100% үлгірім;
2) жоғары деңгейлі тапсырмаларды орындау арқылы дарынды баланы
таңдауға мүмкіндік ... ... ұпай ... ... оқушының ынтасын арттыру;
4) оқушы материалды өзі ... ал ... өз ... ... ... ... технология орта мектеп жүйесін ақпараттандыру
принципін сақтай отырып жүргізеді.
Эксперимент тапсырмаларын іріктеп алу ... ... ... жас ... және ... ... ... ескеріледі. Зерттеудің эксперименттік жұмысын жүргізгенде
төмендегі бағытта нақтылы зерттеу тапсырмалары ... ... пән ... ... ... ала отырып, математика
сабағында дамыта оқыту технологиясы арқылы ... ... ... ... ... ... және оларды шығарудың әдістік
жағдайларын анықтап белгілеу;
- оқушылардың математика пәніне деген қызығушылығын ... ... ... өз ... шешу ... дамытып, дағды қалыптастыру;
- шығармашылық тапсырмалар орындау;
Осы мақсатта 3 - ші сынып оқушыларына дамыта ... ... ... ... қабілетін арттыруға ұсынылған нақты сабақ жоспарлары
қосымша В ... ... ... беру ... ... өз ... және
педагогикалық тәжірибесін пайдалана отырып, балаларды бірлескен әрекеттерге
тартудың алуан түрлі әдістерін, өз ... бар ... ... ұйымдастыру мүмкін болады дей аламыз. Оқушының ... даму ... оның ... талдау жасай алуы, өз
әрекеттеріне өзгеріс енгізе алуы, өзін үнемі ... ... ... ... ... ... кезеңдерден тұрады және оның
соңғы нәтижесі ретінде ... ... ... ... ... қарастыру негізінде білім беру үрдісінде оқушының
өзіндік сана, өзіндік ... ... ... алу, ... қарым-қатынас, өз
өмірінің субъектілігі тәрізді тұлғалық сапалары пайда болады және одан әрі
дамиды ... ... ... ... ... ... ... құзыреттілігін дамытуда аса маңызы бар
технология.
 Дамыта  оқытуды ұйымдастыру, балаға ақыл-ой әрекетін меңгеруге жағдай
жасау деп қарастыру керек. Дамыта оқыту сабақтағы ерекше ахуал, ... ... ... ерекше қарым-қатынас. Мұғалім бұл жағдайда дайын ... ... ... ... ... ... ... істердің ұйытқысы. Тек осындай оқыту ғана баланың интеллектісінің
көзін ашып, шығармашылығын дамытады.
Қорытынды ... ... ... ... технологиясының негізгі
ерекшелігін, ұтымдылығын, тиімділігін сабағымда қол жеткізген төмендегідей
жетістіктермен көрсетуге болады:
- жаңа материалды ... және оқып ... ... ... ... ... жаңа ... мазмұнын жоспарлағанда оқушыға берілетін ... ... ... ... ... дамытатындай етіп дайындауды
үйрендім;
- оқушы өзін жеңімпаз ретінде сезіне алатындай тапсырмаларды әртүрлі
күрделілік дәрежеде ... ... ... білімін саралауды
ұйымдастырдым;
- білімді дайын күйінде ... ... өзі ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындауы арқылы жетуін ұйымдастырдым;
- оқушылардың шығармашылық мүмкіндіктерін тудыратын, қабілеттерін жан-
жақты дамытатын әр түрлі белсенді ... ... ... қолдандым;
- оқушылардың білім алу нәтижелерін жүйелі талдап, бағалап қорытынды
жасап отырдым.
Бүгінгі күннің ұстаздарына қоғамымыздың ... ... ... үлес ... ... ... сай келетін білімді, мәдениетті азамат
дайындап, тәрбиелеп ... ... ... ... мен ... ... ізденіп әзірлену - ғалымдар мен тәжірибелі ... ... ... ... ... ... білім сапасын арттыру жолдарын қарастыратын
болсам, білімді тиянақтау кезеңінде кесте ... ... ... жауабын
табу сәйкес номерін жазу керек деп тапсырылады. Сөзжұмбақ шешу, сөзжұмбақ
құрастыру, ребус ... ... ... ... ... ... сабағында логикалық есептер, шығармашылық тапсырмалар
қолданамын. Сонымен қатар оқушылар ... ... ... ... ... шешеді.
Қолданылған әдебиеттер
1. Аймағамбетова Б. «Көңілге қонған көрнекілік». Бастауыш мектеп. ... - № 8.-14-17 ... ... М.А. ... ... ... оқыту методикасы».
Алматы: Мектеп, 1978.
3. Баржықпаева С. «Көрнекілікті тиімді пайдалану». ... ... 8.- 46-48 ... Бидосов Ә. «Математиканы оқыту методикасы». Алматы: Мектеп, ... ... Ф.Н. ... Алматы: Мектеп, 1976.
6. Дарменова Қ. «Көрнекілік арқылы ойлау қабілетін арттыру». Бастауыш
мектеп.- 1991.- № 4.- 12-14 ... ... Г. ... ... арттырудағы көрнекіліктің
рөлі». Қазақстан мектебі. - 1986.- № 4.- 20-21 ... ... Г. ... ... ... ... ... мектебі.-
1991.-№ 5.- 3-10 бет.
9. Ушинский К.Д. ... ... және ... ... пікірлері».
Алматы: Мектеп, 1951.
10. Тұрғынбаева Б.А. «Ұстаздық шығармашылық» Алматы, 2007 ж.
11. Б.А. Тұрғынбаева «Шығармашылық қабілеттер және дамыта оқыту» ... ... Ш.Х. ... С.Ш. ... Р.Қ. Өміртаева «Математикадан
қызықты тапсырмалар»
13. «Бастауыш білім журналы» №15 , 2004 ж.
14. М. Сәтімбаева «Математиканы ... ... ... ... 2003 ... «Математика оқыту әдістемесі». Алматы. «Атамұра» 1999.
16. «Бастауыш мектеп». №11, 2005. 3-7 б.
17. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №7, 43-45 ... ... ... 2004 жыл - №9, 27-28 ... ... ... 2004 жыл - №10, 17-18 беттер.
20. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №5, 3-4 беттер.
21. «Бастауыш мектеп», 2004 жыл - №8, 6-8 ... ... ... ... 2003 жыл - №2, 8-13 ... ... К.Ж.-Алматы, 2003 жыл, 101-102 беттер.
24. «Қазақстан мектебі», 2001жыл - №2, 8-13 беттер.
25. «Қазақстан мектебі», 2001 жыл - №3, 33-35 ... ... ... ... моделі.
Қосымша Ә
Математиканы дамыта оқытудағы сабақтастықты ұтымды пайдалану моделі.
Қосымша Б
1. ... ... 200 ... ... ... ... 2 ... ал үшіншісінде екіншісіне қарағанда 4 есе кем ... бар. Әр ... ... ... Барлық 1 – ден 100 – ге дейінгі ... ... бір ... ... ... 7 ... неше рет қайталанады?
3. Үш батыр: Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай өз жерін ... 7 ... ... ... ... ... Егер Қабанбай, Бөгенбайдан артық, ал
Наурызбай Бөгенбаймен тең ... ... ... қанша бастан шапқан?
4. Үш тауық үш күнде үш жұмыртқа берді. 12 тауық 12 ... неше ... ... ... шығар алдында өздеріне керекті тамақтың тізімін
жасады. Сонда олардың 3000 теңгесінен қанша ақша қалады?
|Тамақтар |1 кг ... ... ... ... |200 т |2 кг | ... |150 т |2 кг | ... |80 т |10 кг | ... |75 т |2 кг | ... |550 т |2 кг | |
6. 38 ... Қуаныштың 4 ұлы бір – бірінен 2 жас кіші. Олардың ең үлкені 8
жаста. Неше ... ... ... жасы ұлдарының жастарының қосындысына тең
болады?
7. Бірінші сан 1-ден, екінші сан 2-ден, ал ... сан ... ... ... 7-ге дейінгі сандарды жазыңдар және олардың
қосындысын табыңдар?
8. 2, 3 сандары ... екі ... ... жаз және ... табыңдар?
9. Қатар тұрған неше санның қосындысының мәні 31 – ге тең болады? Сондай
сандардан қосындылар құрастыр.
10. Оқушы үй ... ... үшін 2 ... ... Ол 20 ... ... ... 40 минут оны өшірумен әлек болды. ... үй ... ... Егер әр пәнге 20 минут уақыт
жіберсе, ол неше ... үй ... ... 10 ... ... шашын тақырлап алып тастады да ... ... ... айына 1 см өсетін болса, 20 жасқа ... ... ... ... ... ... Өрнекте:
Минутпен ... сағ 50 мин 12 км 30 ... сағ 15 мин 5 км 12 ... 54 ... және 61 ... ... үш сыныпқа бөліп
берді. Әр сыныпқа неше кітаптан тиді?
14. Азамат үйлері 1-ден 38-ге ... ... ... ... ... ... нөмерлерінде 3 саны неше рет кездеседі?
15. Спектакль сағат 11 де ... және ол үш ... ... ... 50 мин, ал екінші және үшінші бөлімі 25 мин. Сонда жалпы спектакль
нешеде ... ... ... 21 кг. Ол ... Мурка атты мысықты ұстап таразыға
тұрса, онда таразы 29 кг 500 г ... Ал Тоша атты ... ... 27 кг ... Егер ... мен Тошаны бірге ұстатып, таразыға тұрса
қанша кг ... ... ... 3 жыл 1 ... үлкен. Егер Жарас 1997 жылдың ... ... ... болса, онда Жалғас қашан дүниеге келген?
18. Айболаттың фермасында 4 тауық пен 8 қой бар. Осы ... ... ... ... ... бойы Нұрболаттан биік, ал Айдостан аласа. Еламанның бойы
Нұрғалидан биік, бірақ ... ... ... қайсысының бойы ең биігі.
20. Қалталы жануардың Кенг, Гур, Ру атты балалары ... ... ... Кенг ... онда таразы 3 кг- ды көрсетеді. Гур түссе 4 кг-ды, ал
Ру түссе, 5 ... ... ... ... ... ... ... тартады?
21. Маралдың және оның ата – анасының туылған күндері бірдей, яғни 1 ... 2007 ... ... ... анасынан 6 жас кіші, ал 2008 жылдың
қаңтарында әкесінен 6 жас кіші ... ... ... неше жас ... Бір миллион мың бір жазуында нөл саны нешеу?
23. 2 * 2 + 2 + 2 + 2 +2 + 2 * 2 = ... Тік түзу ... ... ... болатын 4 жөке ағашын отырғызды.
Алғашқы және ... ... ... 15 м. ... ... көршілес жөкенің
арақашықтығы қанша метр?
25. Бір аулада төрт бала өзара дос. Қуаныш, жүргізуші және ... ... ... ... ... ... ... Абзал екеуі электрикпен
Қуанышқа қарсы шахмат ойнайды. Егер Қуаныш токарь мамандығының иесі ... ... үш ... ... ... ... ... 12 алты адамдық және 15 төрт адамдық орын болды. Бір
уақытта ... неше адам тұра ... ... барлығы 120 теңге болды. Төрттен бір бөлігін ... ... ... ... ал ... ... 5 ... тұратын дәптер сатып
алды. Ол қанша дәптер сатып алды?
28. * - ... ... ... *8 · * = ... Бірінші қорадағы үш тауық 2 кг 100 г жем ... Ал ... ... ... пен ... ... бес ... сонша жем берілсе, әр қорадағы тауық
қанша грамм жем жер еді?
30. Экскурссияға 194 мектеп ... ... 42 ... үлкен үш автобусқа,
ал қалған оқушыларды екі кішкентай автобусқа тең етіп ... ... ... неше оқушыдан отырды?
Қосымша В
Сабақтың тақырыбы: Екі таңбалы сандарды бағандап қосу және азайту
Сабақтың мақсаттары:
1) Қосу және ... ... ... ... ... ... көрсетіп
беру, амалдар алгоритмдерінің сәйкескезеңдері және орындалатын іс ... ... ... ... қосу және ... ... ... білімділікке, сауаттылыққа, тапқырлыққа баулу, ... ... ... ... ... – тәрбие беру. Ұқыптылыққа, ерлікке,
сұлулыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.
Әдісі: Дамыта ... ойын ... ... ... есеп ... ... топтамалар, рейтенг
кестесі, геометриялық фигуралар.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
Балалардың сабаққа әзірлігіне шолу, зейіндерін ... ... Үй ... ... ... ... қою ... үй тапсырмасын жан – жақты тексеріп шығу.
- Екі таңбалы санға екі ... ... ... ... және азайтамыз? Не
байқадыңыздар?
ІІІ. Жаңа сабақ.
Тақырыпты ашу.
1. Топтарға бөліну: «Қыз Жібек» тобы (қыздар), «Төлеген» тобы ... ... ... Қыз ... пен ... ... не білеміз?
Балалардан білетіндерін сұрау.
2. Ауызша есептеулер:
а) сандарды қосу және азайту;
б) масса біріліктерін еске түсіру;
в) ұзындық бірліктері;
г) геометриялық фигуралар (периметрін табу)
д) ... ... ... ... ... нәтижесін жазу)
1 онд. – 1 бірл.=
9 онд. + 1 онд.=
2 онд. + 3 ... + ... – 2 =
4. ... ... ... ... 63 44 ... 27 28 ... 36 72 ... ... ... ... ... Өз бетімен жұмыс.
«Қыз Жібек» тобы ... ... 42 34 ... 13 27 ... ... ... ... сәті. Логикалық жаттығулар
1. Мына сандарды пайдаланып, нәтижесі 87 болатын қосындыны жаз: 64,
39, 21, 66, 48, 24, 76, 11
? + ? = 87; ? + ? = ... + ? = 87; ? + ? = ... 7 саны ... не ... 7 ата туралы.
№5 есеп (есепті оқып, талданады)
- есепте не белгілі?
- есепте не белгісіз?
- есепте нені табу керек?
Домбыра – 3 бала
Ән – 7 ... – 6 ... 3 + 6 + 7 = ... 16 ... – 7 немере
Би – 6 немере
Шешуі: 6 + 7 = ... 13 ... ... ... ... есеп ... тыңдалады)
«Қыз Жібек» ... + 6 + 6 = 16 5 + 6 + 6 =
6 + 6 = 12 ... 5 + 6 = 11 ... есеп құру ... есеп ... 1. «Кім жылдам?». Шыққан санда тез ата.
Ондықтар: 4, 5, 6, 7.
Бірліктер: 8, 9, 0, 5.
2. Топ басшысы жарысы (сұрақтарға «ия» ... ... деп тез ... шеше білеміз бе?
а1а2а3 - х = а1
х = а1а2а3 - ... = ... - а2а3 = ... = ... – х = ... = ...... = ген
Төлеген – ген = Төле
Төле = Төле
№4 ... (өз ... см 6 ... см 7 ... см – 4 см = 2 см; 6 см + 5 см = 1 дм 1 ... см – 5 см = 2 см; 7 см + 4 см = 1 дм 1 ... ... (екі ... ұпайларын рейтенг бойынша есептеу)
- Сонымен біз не үйрендік?
- Екі таңбалы сандарды бағандап, қалай қосып, азайтамыз?
VI. Бағалау (мақтау, ... ... Үйге ... ... Есеп құрастыру.
Сабақтың тақырыбы: Уақыт, Қашықтық, жылдамдық.
Мақсаттары:
а) ... ... ... ... ... ... ... әдістерді пайдалана отырып, ... ... ... ... жылдамдықты табу. Ауызша тез ... ... ... Анық ... ... қарым-қатынасты нығайту.
б) дамытушылығы. Танымдық қабілеттерін жетілдіру.
Сабақтың түрі жаңа сабақ.
Сабақтың ... ... ... ...... ... ... жетондар, сілтемелер (А,Б,В,Г), бағалау парағы, ... ... ... барысы.
І. Ұйымдастыру.
ІІ. А) Үй тапсырмасын ... ... ... 1 км =1000 м. 1 сағ=60 мин.
б) Сергіту ... Жаңа ... ...... – 2сағ. Қашықтық – 10км. Жылдамдық - ? км/сағ.
Шешуі: 10км:2сағ=5км/сағ. ... Жаяу ... ... 5 км/сағ.
IV. Ойын.
Жоғары қиындықта оқыту ... ... ... ... V ... S – ... t – ... V = S/ t = км ... ... ... ... ... ойыны (топтық жұмысы)
Ойын ережесімен таныстыру.
Тапсырманы түсіндіру.
Топпен жұмыс.
Қорытындысын бағалау.
А, Б, В, Г ... ... ... А - тобына ... ... (А - 1, А - 2, А - 3 ... дене|жылдамдық |уақыт ... ... адам |? |3 сағ |12 км ... ... |? |3 сағ |120 км ... ... |? |3 сағ |360 км |
А – 4 - ші ... №1 ... ... 5 - 7 ... ... ... болған соң оқушылар
келесі ... орын ... А ... А - 1, Б - 1, В - 1, Г -
1 ... ... ... А - ның орнына 1 - ші сілтеме қойылады.
1 - байқау. Әр топ ... өз ... ... ... кезегі
бойынша тапсырмаларын айтып ... ... ... оны түртіп
алып, дәптерге жазады. Бұл ... А - 4, Б - 4, В - 4, Г - 4 ... ... ... ... (№1, №1, №1, №4 ... - байқау. Оқушылар ... ... ... ... ... ауыстырылады (1, 2, 3, 4-тің орнына А, Б, В, Г ... - ші ... ... ... өз ... ... - байқау. Қорытындысын бағалау парағына көрсету.
V. Ауызша тез ... ... ... ... ... ... 70 км жүрсе, 2 сағатта, 5 ... ... ... ... Жауабы: а) 140км, 350 км. ә) 10км, 140км. б) ... ... Үйге ... – 1 – б, 2 - б; ... ... ... ... оқушылардың шығармашылық қабілетін ашуға жағдай ... ... ... ... іс - ... ... жету әдіс – ... таңдай білуге ,
өзін - өзі бағалай білуге тәрбиелеу.
- жеке тұлға ... ... ... ...... ... интерактивтік, практикалық - ... ... ... ... ... ... – түсті сигналды ... ... ... ... қималар, цифрограмма, үнтаспа,
деңгейлік тапсырма парақтары, ... ... ... ... ... Ұйымдастыру сәті.
Кіріспе бөлімі: ... ... ... ... Математика сабағы.
- Балалар мен ... ... Жаңа ғана ... ... бір ... ... түсті. Сендерге жолданған
хабар. Мына ... ... ... ... ... ... мәнін тауып, әріптерін берілген ретімен
қойып шықсаңдар, жасырын сөз табылады.
Қане, ... ... - ... ... сөз ... ... - Математика.
Мұғалім: - «Математика» сөзін оқығанда көз алдарыңа не ... ой ... Сол ... мына ... жаза қойыңдар.
«Математика» сөзіне ассоциация
ІІ. Жаңа сабақ
Мұғалім: - ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларын өз ... ...... ... табу» екенін сендер өткен сабақтардан
білесіңдер. ... ... ... ұғымдарды тармақтарға
жаздыңдар. Соңғы тармаққа мен ... ... ... ... ... ... ғылым және ғылымдар патшасы. Сендер ... ... - ... ... ғана ... болашақта
алгебра, геометрия, тригонометрия ... ... ... ... ... талап етеді» деген қағиданы
естеріңде ... ... ... мына ... ... жұмыс
жасайсыңдар. Деңгейлік тапсырмаларды ... ... ... ... ... ... ... – қызылмен;
ІІ деңгейді - жасылмен;
ІІІ деңгейді – көкпен;
І деңгейді ... ... ... Әр ... 2 ... ... оқулық пен есепке.
ІІ - деңгей геометриялық фигуралар, төрт ... ... ...... ... мен сандар, цифрларға;
IV – ... ... ... ... өздерің бөлген
тармақтар негізінен ауытқымайды.
Тапсырманы орындап болып ... ... ... ... ... ... мен жетекшілік етіп ... ... - І, ... – ІІ, ... – ІІІ, Дәулет –IV оқи қойыңдар.
Оқушылар тапсырмаларымен танысады.
ІІІ. Деңгейлік тапсырмалар.
І - ... мына ... жаз, ... ... 4 пен 2-нің ... 8 – ді ... 83 тен 8 – бен 9- дың ... азайт;
б) 32 мен 22 – нің қосындысын 9 – ға бөл.
в) 81 ... 9 есе ... 7 ... 4 ... 9 ... есе ... Есепті шығар.
Кітапхана 42 қазақ тілі және 48 ... ... ... ... ... Әр ... неше ... тиді?
ІІ – деңгей.
1. Еркін өлшеммен тіктөртбұрыш сыз. Оның ... ... ... Амал ... ... 16 = 80 5 32=160 26=4 6 2
68 2=34 368 4=92 67=8 8 ... – деңгей. Амалдардың орындалу тәртібін қой және оны ... ) 27 + 7 + 25 12 * 4 + ... / (3 + 2 ) 50 – (48 + 12) / ... / 3 * 2 64 – 14 / 2 + 5
2) 50 – 7 + 6 – 4 72 + 64 / 2 * ... – 64 + 56 * 5 8 + 647 *2 + ... 508 – 46 + 36 * 3 147 – 96 + 47 / 2
IV – ... Азамат үйлері 1 – ден 34 – ке ... ... ... ... Осы ... нөмірлерінде 3 саны неше рет кездеседі?
2. «Қызығу картасын» сызып ... ... ... ... ... келесі өрнекпен байланыстыр да
мәні бір таңбалыны – көк ... екі ... – сұр ... ...... ... боя.
Болған оқушының білім шкаласын байқап, ... ... ... ... нормасы: «5» - еш қатесіз;
«4» - 1 қате;
«3» - 2- 3 қате;
«2» - 4, 5 ... ... 95 % ... ... болған кезде мұғалім:
- Дәулет, ... ... ... оқып бере ... ... ... түзейік. (түсіндірме әдісімен
тексеріледі – 7 ... ... - ... ... ... әр ... ... ұпайын жазып шығайық. Қане, балалар, 4 – ... неше ...... ІІ – ... І – ... неше бала ... та, ... тортына белгілейік. Торттың қызыл түсіне ... көк ... ... ІІІ деңгейге, жасыл түсті жеріне І –
деңгейге ... ... ... ... Бұл торт ... айғағы. Мінекей, IV – ... ... ... қадам жасадыңдар. Торт қай кезде көп берілетін еді?
Оқушы: - Мерекелерде, ... ... ... ... сабақта біз
достығымыздың беріктігін байқатып «Достық» ... да ... ... сұрақтар: - Бүгінгі сабақ ұнады ма?
- Неліктен?
- Нендей әрекет ... ... ... ... де ... ... IV. Бағалау
-----------------------
Мағынаны таныту
Ой қозғау
Дамыта оқыту әдісі
тірек белгілері арқылы ... ... ... ... ... ... даралап оқыту
ізгілендіру
Ой тастау
Іздену
Бекіту,қорытындылау, бағалау.
Үй тапсырма
сын сұрау
Жаңа сабақты түсіндіру
Жаңа сабаққа байланыс
ты тапсырма
Деңгейлік тапсырма
Нәтиже
Мотивациялық тұлғалық
Мазмұндық амалдық
Процессуалды жігерлі
Танымдық іс-әрекет үрдісіндегі қиындықтарды жеңу, өз ... ... ... ... ... ... ... тану, өзіне-өзі сену, дамыту, танымдық қабілетін дамытуға ұмтылу,
қызығуын қанағаттандыруға ұмтылу.
Тіректік білім, жалпы дидактикалық және арнайы дағдылар, білімін ... ... ... ... ... ... ... цифрлар
Есеп
Геометрия-лық фигуралар
Амал, таңбалар
Көбейту кестесі
Шығармашы-лық тапсырмалар
Ғылым
Оқулық
МАТЕМАТИКА

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инновациялық-компьютерлік технологияны қолдану арқылы экономикалық білім берудің педагогикалық алғышарттары80 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
Дамыта оқыту технологиясын пайдалана отырып, сынып оқушыларының танымдық құзіреттілігін қалыптастыру6 бет
Дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесін оқытуда қолдану11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь