Турбо паскальда екі өлшемді массивтерді ұйымдастыру технологиясы

Мазмұны

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1.1.Турбо Паскаль туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
1.2.ТП жүйесінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
1.3.ТП.да жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

2. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2.1. ТП.ғы типтердің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2.2. Массив ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2.3. Массив элементтері үшін жазылатын өрнектер ... ... ... ... ... ... ... .8
2.4. Массивтерге мысал есептер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.5. Екі өлшемді массивті сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.6. Екі өлшемді массивті енгізу және шығару ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.7. Екі өлшемді массивтерге мысал есептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

Есеп 1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
а) есептің берілгені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
ә) есептің алгоритімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
б) программа бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
в)программа нәтитжесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
Есеп 2 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
а) есептің берілгені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
ә)есептің алгоритімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
б) программа бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
в)программа нәтитжесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

4. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
Кіріспе

Өрнектерді өңдеуде дәстүрлі Паскаль, Бейсик программалау тілдері жиі пайдаланылады.Қазіргі кезде кеңінен қолданылатын программалау жүйесінің бірі – Turbo Pascal. Turbo Pascal - жоғарғы деңгейлі программалау жүйесі.Оның тұңғыш нұсқасын 1970 жылы швейцария физигі Никлаус Вирт ұсынған.Автор тілді алғашқы арифметикалық есептеу машинасын жасаған французды ұлы ғалымы Блез Паскальдің құрметіне Паскаль деп атап,тіл атуын үнемі бас әріппен жазылуын сұраған.Кейіннен тілді көптеген нұсқалары жарық көрді.Солардың ішінде, 1983 жылы Борланд корпорациясының қызметкері Андерсон Хейлсбергтің қосқан үлесі өте зор болды.Оның жетекшілігімен құрылған программа үлгісі – Турбо Паскаль програмалаушыларының арасында үлкен сұранысқа ие. Андерсон Хейлсбергті жасаған нұсқасы СР / М операциялық жүйесіне негізделген. Турбо Паскаль-дің жоғарғы деңгейлі логикалық құрылымы әр түрлі есептерді дәл шешуге көмегін тигізеді.
Turbo Pascal жүесінде қарапайым есептерді шешудің программасынан бастап, күрделі мәліметтер қорын құрудың сан қырлы жұмыстары жүргізіледі.Қарапайым тіл құралымының ережелері мен арифметикалық өрнектердің Паскаль тілінде жазылуы өте жеңіл.Паскаль тілі өзінің қарапайымдылығының және тиімділігінің арқасында дүние жүзіне өте тез таралды.Паскаль тілінде жазылған программаның дұрыстығы компьютерде жеңіл тексеріледі жіберілген қате тез түзетіледі.Қазіргі кезде Паскаль тілі кез келген күрделі есептерді шығара алатын, кең таралған стандартты оқып үйрену тіліне айналды.
Паскальді көп пайдаланылатын Турбо Паскаль нұсқасының басқа жоғары деңгейлі программалау тілдері сияқты, Паскальдің өз алфавиті, синтаксисі, семантикасы (яғни, жазу түсіндірмелерінің ережесі) бар.Алфавит - программада пайдаланылатын түрлі символдар (әріптер, сандар, табалар), синтаксис – машинаның іс-әрекеттерін анықтайтын нұсқауларды, функцияларды, деректер мен өрнектерді жазу ережелері.
Турбо Паскаль ерекшеліктері:

 бірнеше терезелірді пайдалануға болады;
 меню жүйесі бар,сұхбат терезелері бар, тышқанмен жұмыс істеу мүмкіндігі бар;
 Көп файлдық экрандық редактор бар.Ол 1 Мбайт файлдарымен жұмыс істей алады;
 Экранды толық тазартып, қайта қалпына келтіруге болады;
 Жеке терезелер арасында өзара ақпарат алмасу әрекетін орындауғка және ақпараттық кәмек жүйесінен мәліметтер алуға болады.





Турба Паскальда жұмысты орындау үшін:
1) Тілдің алфавиті – ол программаны элементтерін құруда қолдануға болатын символдар жиынынан тұрады.Оған әріптер, цифрлар, арнайы белгілер кіреді.
2) Тілді қарапайым объектілері – бұл сан, идентификатор, тұрақтылар, айнымалы, функция, өрнек ұғымдары кіреді.
3) Программа құрылымы – Турбо Паскаль тілінде программа жазу үшін программалаушы оны жазу ережелерін жақсы білу қажет.Программа белгілі-бір программалау тіліні синтаксистік ережелеріне сәкес жазылған нұсқаулар тізбегі.Паскаль тіліндегі программа жеке-жеке жолдардан тұрады.
 Кез келген программаның алғашқы жолы Program сөзінен басталады.Ол оны атауын білдіреді.
 Сипаттау бөлімі – ол бірнеше бөліктерден тұрады, бірақ программа күрделілігіне байланысты көбінесе ол 1 не 2 ғана бөліктен тұруы мүмкін.
 Программаның соңғы бөлімі, негізгі бөлімі операторлар бөлімі д.а.Ол
Begin түйінді сөзінен басталып, барлық атқарылатын операторлар тізбегі жеке жолдарға жазылып біткен соң, End түйінді сөзімен аяқталады.
Турбо Паскаль тіліндегі программа жалпы мына түрде жазылады:

Программа тақырыбы;
Сипаттау бөлімі;
Begin;
Орындалатын бөлім;
End;
4) Мәліметтер типі – Паскальдағы мәліметтер, шамалар мәндері белгілі-бір типтерге жатуы тиіс.Мәліметтердің типі дегеніміз – олардың қабылдай алатын мәндерінің және олармен орындауға болатын амалдардың жиынын атайды, яғни тип деген шамалардың қабылдайтын мәндеріне берілетін сипаттама.
5) Стандартты функциялар – Паскаль тілінде алдын ала программалары жасалып стандартты модульге жинақталып қойылған, қажет кезінде пайдалануға болатын объектілер бар.Соларды бірі стандартты функциялар болып табылады.
 Арифметикалық функциялар: Бұл ф-ябүтін және нақты функцияларды пайдаланылады.
 Типтерді өзгерту функциялары : Ол шамаларды типтерін өзгерту үшін пайдаланылады.Мысалы, нақты санды бүтін санға, цифрлар түрінде берілген символдар тізбегін бүтін санға және т.с.с аударады.
 Реттелген типтегі шамаларға пайдаланылатын функциялар: Бұл ф-я реттелген типтегі шамалар үшін пайдалынылады.Мысалы, элементтің алдындағы не соңындағы элементті анықтау және т.с.с.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Кеңесбаев М.С.,Салғараева Г.И. «Программалау тілдері»
2. Б. Бөрібаев, Б. Нақысбеков, Т. Мадиярова
«Информатика және есептеуіш техника негіздері»
3. Ж.Қ. Масанов, Б.А. Бельгибаев, А.С. Бижанова, Қ.Қ. Мақұлов
«Турбо Паскаль»
4. О.Камардинов «Информатика»
5. Фаронов В.В. «Турбо Паскаль»
6. А. Хамметов, Б. Құтқожина «Турбо Паскаль»
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Факультет: «Инженерлік Экономикалық»
Кафедрасы: «Қолданбалы Информатика»
Курстық жұмыс
Пәні: «Программалау тілдері»
Тақырыбы: «Турбо Паскальда екі өлшемді массивтерді
ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ТП-ғы типтердің
жіктелуі.........................................................
.........4
2.
Массив............................................................
.....................................4
3. Массив элементтері үшін жазылатын
өрнектер.............................8
4. Массивтерге мысал
есептер..........................................................
.....9
5. Екі өлшемді массивті
сипаттау........................................................1
0
6. Екі өлшемді массивті енгізу және
шығару....................................12
7. Екі өлшемді ... ... ... ... программа
бөлімі....................................................................
................15
в)программа нәтитжесі
..........................................................................
....16
Есеп
2.........................................................................
.......................................17
а) есептің
берілгені.................................................................
.....................17
ә)есептің
алгоритімі................................................................
....................17
б) программа
бөлімі....................................................................
................18
в)программа
нәтитжесі.................................................................
..............19
3.
Қорытынды.................................................................
..................................20
4. Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
...........21
Кіріспе
Өрнектерді өңдеуде дәстүрлі Паскаль, ... ... ... ... ... ... ... программалау
жүйесінің бірі – Turbo Pascal. Turbo Pascal - ... ... ... ... ... 1970 жылы ... физигі
Никлаус Вирт ұсынған.Автор тілді алғашқы ... ... ... ... ұлы ... Блез ... ... деп атап,тіл ... ... бас ... ... ... ... ... жарық көрді.Солардың ішінде,
1983 жылы Борланд корпорациясының қызметкері Андерсон Хейлсбергтің ... өте зор ... ... ... ... ...... програмалаушыларының арасында үлкен сұранысқа ие. Андерсон
Хейлсбергті жасаған нұсқасы СР / М ... ... ... ... жоғарғы деңгейлі логикалық құрылымы әр ... ... ... ... ... Pascal жүесінде қарапайым есептерді шешудің программасынан
бастап, күрделі мәліметтер ... ... сан ... ... тіл ... ... мен ... Паскаль тілінде жазылуы өте ... тілі ... және ... ... дүние жүзіне өте ... ... ... ... дұрыстығы компьютерде жеңіл
тексеріледі жіберілген қате тез түзетіледі.Қазіргі кезде Паскаль тілі ... ... ... ... ... кең ... стандартты оқып үйрену
тіліне айналды.
Паскальді көп пайдаланылатын Турбо ... ... ... ... ... ... сияқты, Паскальдің өз алфавиті,
синтаксисі, семантикасы ... жазу ... ... - ... пайдаланылатын түрлі символдар (әріптер,
сандар, табалар), синтаксис – ... ... ... ... ... мен ... жазу ережелері.
Турбо Паскаль ерекшеліктері:
❖ бірнеше терезелірді пайдалануға болады;
❖ меню ... ... ... бар, тышқанмен жұмыс істеу мүмкіндігі
бар;
❖ Көп ... ... ... ... 1 ... ... жұмыс істей
алады;
❖ Экранды толық тазартып, қайта қалпына келтіруге болады;
❖ Жеке терезелер арасында өзара ... ... ... ... ... кәмек жүйесінен мәліметтер алуға болады.
Турба Паскальда жұмысты орындау үшін:
1) ... ... – ол ... ... құруда қолдануға болатын
символдар жиынынан тұрады.Оған әріптер, цифрлар, арнайы белгілер
кіреді.
2) Тілді қарапайым объектілері – бұл сан, ... ... ... ... ... кіреді.
3) Программа құрылымы – Турбо Паскаль ... ... жазу ... оны жазу ... жақсы білу қажет.Программа
белгілі-бір ... ... ... ережелеріне сәкес
жазылған ... ... ... ... ... ... Кез келген программаның алғашқы жолы Program сөзінен басталады.Ол ... ... ... ... – ол ... бөліктерден тұрады, бірақ программа
күрделілігіне байланысты көбінесе ол 1 не 2 ғана бөліктен тұруы мүмкін.
❖ Программаның соңғы ... ... ... ... бөлімі д.а.Ол
Begin түйінді сөзінен басталып, барлық ... ... жеке ... жазылып біткен соң, End ... ... ... тіліндегі программа жалпы мына түрде жазылады:
Программа тақырыбы;
Сипаттау ... ... ... типі – Паскальдағы мәліметтер, шамалар мәндері белгілі-бір
типтерге жатуы ... типі ...... ... ... және ... ... болатын амалдардың жиынын
атайды, яғни тип деген шамалардың қабылдайтын мәндеріне берілетін
сипаттама.
5) Стандартты ...... ... ... ала ... стандартты модульге жинақталып ... ... ... ... ... ... бірі ... функциялар
болып табылады.
❖ Арифметикалық функциялар: Бұл ... және ... ... ... ... ... : Ол ... типтерін өзгерту үшін
пайдаланылады.Мысалы, нақты санды бүтін санға, цифрлар түрінде берілген
символдар тізбегін бүтін санға және т.с.с ... ... ... ... ... функциялар: Бұл ф-я реттелген
типтегі шамалар үшін ... ... ... не
соңындағы элементті анықтау және т.с.с.
Негізгі бөлім
Turbo Pascal -да берілгендердің типтерін екі ... ... ... ... (скалярлық);
2.Құрылымдық типтер (структуралық);
Скалярлық типтер екіге бөлінеді:
1.стандартты:бүтін, нақты, логикалық, символдық;
2.пайдаланушылар типтері;
Структуралық типтер 4-ке ... ... ... ... массивтер
Массивтер
Алгоритмді құрастыруда оған керекті деректерді қалай ... ... ... т.б. ... ... ... мен
командалар ғана емес,оларға қажетті деректерді де дұрыс орналастыра білу
керек.
Мәліметтерді ұйымдастыру ... кең ... түрі – ... ... ... жұмыс істейміз.Шахмат турнирінің
кестесі, сынып журналы, ... ... ... ... орындар
схемасы – осыны барлығы да мәліметтерді кестелік ... ... ... ... ... ... ... және қолданушылар
типтерінде бір айнымалыны сақтау ... ... ... ... ... ... қолданылады.Бірақ көптеген программалау есептерінің шешімін
табу барысында әрбір элемнтті деректерін жеке ... ... ... ... бір ... ... ... тиімді болып табылады.
Мәліметтерді ұзындықтары бірдей бірнеше ... ... ... ... деп ... бір ғана жол болуы
мүмкін.Мұндай кесте сызықтық деп аталады.Бірнеше жолдардан тұратын кесте
тіктөртбұрышты ... деп ... ... және ... ... жұмыс істеу үшін оларды бір ережеге сәйкес ... ... ... ... латын әріптері қолданылады.Кесте
жолдарын жоғарыдан төменге қарай,ал бағаналарды солдан оңға ... ... ... ... і- ... ... элементі А[і] болып жазылады,
ал тіктөртбұрышты Х кестенің i-ші жолы мен j-ші ... ... ... Х[і,j] ... ... А ... 2 3 34
4 5 0 -3
1 3 8 ... ... ... ... ... кестелік мәліметтерге массивтер сәкес келеді.
Бір типтес берілгендерден құралып, барлық элементтеріне бір ортақ
атау ... ... ... деп ... негізгі параметрлеріне
оның типі : сандық, символдық, ... ... : ... ... және ... : ... ... өлшемдегі элементтерінің саны
жатады.Массив элементтері нөмірленген айнымалылар болып ... ... ... ... болады.Тұрмыста тізбектелген сандарды, кестелердің
реттелген жолдарын, фамилия тізімін көп пайдаланамыз, оларды бір ... бұл ... ... ... ... қарастыруға болады.Ал
егер массивке кестелік берілгендер ... ... , онда ... ... ... ... тілінде қарапайым айнымалалармен қатар массив ... ... да ... ... сандардан құрылған
төмендегі тізбекті
1.6, 14.9, -5, 8.5, 0.46, 2.25, -9.85, 6.27, 5.7, ... ... деп, оған А деп атау ... ... әр ... ... белгіленеді де, тік жақша ішіне оның ... ... ... ... бойынша реттеліп жазылады.Математикада
массив вектормен көрсетіледі .Массивтің кез ... ... ... ... яғни индексін көрсету жолымен пайдаланамыз.Индекстер
нақты типтен басқа кез келген ... ... ... ... ... бола
береді.Массив элементтерінің саны оны индексінің мәнімен және олардың
өзгеру аралығымен анықталады. ... типі – ... ... ... ... тип деп те ... элементтері және оны
атауын белгілеу алгоритмдегі белгілеумен бірдей.
Массив сипаттамалары:
❖ Типі – массив элементтерінің жалпы типі;
❖ Көлемі – ... ... ... ... - ... индекстерінің шектеу бойынша сәйкестігі;
❖ Пішімі – көлем және шектеу жиындары.
Массивтер элементтерімен жұмыс жасау барысында, массив ... ... ... тік ... ... ... көрсетіледі.Индекс ретінде сандар
қолданылады.Массивтерді қолдану үшін оларды типтер (type) ... ... (var) ... ... ... ... аrrау оf сөз ... қолданылады.
Оның жазылу пішімі:
type = аrrау [ < индекс типі > ] оf < ... типі > ... < ... ... > : ;
Мұндағы аrrау (массив), оf (-дан, -ден, -тан, -тен ) – түйінді сөздер;
[ < ... типі > ] – real , integer ... ... өзге кез ... тип, яғни ... типі ... шектеулі саналатын,. Логикалық
және литерлік типтер пайдаланылады; < элемент типі > - құраушылар (элемент)
типі, яғни Паскаль ... ... ... массив элементтерінің типі.
Бұдан программада массив пайдаланылатын ... онда ол var ... ... type тип ... ... қажет.type бөлігінде
массивтің типі көрсетіледі де, одан соң айнымалы var бөлігінде осы ... ... ... ... ... көрсетіледі.Массивті type
бөлігінде сипаттау программа көлемін үлкейтеді, ... ... ... онда қате жібермеуді мүмкіндігі молдау болады.
Мысалы, программада нақты 40 элементтерден тұратын А ... ... онда оны тип ... ... сипаттайды:
type т = аrrау [ 1..40 ] оf real ... ... ... ...... типі т болатын бірнеше ... ... ... ... ... ... тұр.Массив типтер бөлігінде
көрсетілмей, бірден айнымалылар бөлігінде былай да ... ... < ... ... > : аrrау [ < ... типі > ] оf < ... > ... (k1, k2, k3, k4 ... = array [1..255] of char;
Var
M1: znak; { Znak типі бөлігінде анықталған}
M2: array [1..60] of integer; {М2 ... ... ... array [1..4] of klass;
Mas: array [1..4] of ... array [char] of ... array [5..15] of ... array ... of integer;
A: array [1..5] of real;
Aj: array [ қаңтар, .., желтоқсан ] of integer;
Бірөлшемді массивті ... ... ... деп атайды.Массивті жадқа
ендіру мен оны экранға шығаруды бөлек ... ... ... тип ... ... тағы да ... ... S1= array [1..n] of real;
S2= array [1..m] of ... array [1..k] of ... array [1..20] of ... A, B : ... : ... :S2;
D :S3;
Массивті сипаттағанда индекстің ... мәні үшін кез ... яғни ... ... ... алуға болады, бірақ програмада пайдаланылатын
индекстің мәні оны берілген ең үлкен мәніне дейін болуы шарт ... ... array [1..255] деп ... программаны орындағанда
і (тең емес) және меншіктеу
амалдарын қолдануға ... ... ... үшін ... ... кез келген амал орындала береді.
Мысалы, А және В массивтері былайша сипатталса:
Var A,В: array [1..10] of ... ... ... ... нәтиже береді.
|Өрнек ... ... = В |А ... әр ... мәні ... ... сәйкес элемементінің |
| ... тең ... онда ... true |
| ... |
| | ... < > В |А ... ең аз ... бір |
| ... мәні В ... |
| ... ... мәніне тең |
| ... онда ... true |
| ... ... | |
| |В ... ... ... А |
| ... сәйкес элементтеріне |
| ... ... ... ... read, readln, write, writeln
тәрізді операторлардың ... ... ... отырып, циклдік
операторларда пайдаланылады ... ... ... мән ... яғни ... рөлін атқарады.
Мысалы, А массиві элементтерін пернетақтада енгізу үшін:
For i:=1 to n do
Read(a[i]);
А ... ... ... ... ... i:=1 to n do
Write(a[i],’ ‘);
операторлары қолданылады.
Массивке мысал:
13 бүтін саннан тұратын ... ... ... және оның ... ... ... ... табатын программа құрайық.
Program Orta1;
Var x : array [1..13] of integer; i : integer; s : ... ... орын ... 13 сан ... ... i:=1 to 13 ... ... := s+x[i];
end;
s := s/13;
writeln (‘s=’,s:8:4);
for i:= 1 to 13 do writeln (s-x[i])
end.
Массив элементтерімен ... ... ... ... ... ең кіші , ең ... элементтері табуға болады.Массив
элементтерін өсу реті не кему реті ... ... ... ... ... ... ... өсу реті боынша орналастыруды
қарастырайық:
Program Ret1;
Var a:array [1..50] of real; k,I,j: integer; ... ... саны n-ді ... көп өлшемді массив құратын кезде базалық тип ретінде ... ... онда ... ... ... жазылады:
Type vector = array [1..4] of integer;
massiv = array [1..4] of vector;
var matr: ... massiv және matr ... екі ... яғни massiv [
4,4 ] , matr [ 4,4 ] – олар 4 жол және 4 ... ... ... ... ... массивтің бағанасы мен жолын бөліп жазу ... ... оны ... ... қолайлы:
Type Т1 = array [1..m] of < ... типі ... array [1..n] of ... В:Т; ... ... бағаны типі Т1 көрсетіледі де , одан соң ол ... ... ... типі Т ... ... екі ... - В және бір өдшемді массив – А көрсетілген.
Екі өлшемді массивтерде жол мен ... ... ... ... орны сол жол және ... номерімен анықталады. Сондықтан екі
өлшемді массивті сипаттау үшін екі ... ... ... ... ... ... массивтің атынан соң тік жақша ішінде жазылады
оларды ... үтір ... ... ... ... өлшемі N x
M болатынекі өлшемді массивті сипаттау былай орындалады:
Var mas: array ... of ... ... integer, real ... ... өзге ... пайдалануға болады, ал элементтер типі үшін Паскаль тіліндегі
барлық типтерді қолдану мүмкіндігі ... = ( mo, tue, th, fr, sat, ... = ... = array [1..25, rden] of ... : array [den] of array [1..25] of ... : zadan;
C : array [1..365] of zadan;
Көп өлшемді массивтермен жұмыс атқарғанда бір цикл операторының ... цикл ... ... ... ... массив екі өлшемді болса ,
онда қайталау екі рет , ал үш өлшемді болса ... үш рет және ... , ... ... ... ... экранға шығару үшін
цикл операторларын мынандай түрде ... ... i:= 1 to n ... j:=1 to m do
Read (A[i,j]) ;
Немесе экранға мәлімет шығару үшін:
For i:= 1 to n do
Begin
Writeln ;
For j:=1 to m ... (В[i, ... мен ... ... бірдей массивтардың бірінің
мәндерін ... ... үшін , ... А:=D; ... ... ... операторы арқылы былай орындау мүмкіндігі бар:
For i:= 1 to 4 do А[і]:=D[і];
Массив элементтері компьютер жадында ... ... ... ... кіші ... жоғарғы индекстердегі элементтер
жоғарғы арестерде ... ... ... оң жақ ... ... болып өсіп отырады.Мысалы, А: array [1..5,1..5] of
integer ... ... ол ... ... адрестерінің өсуі бойынша
былай орналасады:
А[ 1,1 ... 1,2 ... 1,5 ... 2,1 ... 2,2 ... 5,5 ]
Күнделікті тұрмыста екі-үш ... ... жиі ... тілдерде массив өлшеміне шек қойылмайды. ... ... бір, екі, үш, ... ... одан да көп ... болуы мүмкін.Бір
өлшемді массивтарды сызықты массивтер десек, екі өлшемді массивтарды
математикада ... ... ... деп ... ... екі өлшемді
массивтарды ғана қарастырамыз.
Екі өлшемді массивке мысал:
Көбейту кестесін толтыруға ... ... құру ... kobeitu;
Const n=9;
Var i, j:integer; k:array [2..n,1..n] of integer;
begin
for i:=1 to n ... j:=2 to n ... ... а ж\ә б ... қосындысы болатын s матрицасын тап.
Program kosu;
Type ms=array[1..3,1..3] of real;
Var a,b,s:ms; K,j ... (‘а ... ... бос орын ... ... k:=1 to 3 do
For j:= 1 to 3 do
Read (a[k,j]); writeln;
Writeln (‘б ... ... бос орын ... ... k:=1 to ... j:=1 to 3 ... ... жиымының элементтері:’);
For k:=1 to 3 do
Begin
For j:=1 to 3 do wr3te ... ... ... ... nхm ... А ... сандар массивін суретте берілген
үлгіге сәйкес етіп толтыр.
1 2 3 4 5 6 7
14 13 12 11 10 9 8
15 16 17 18 19 20 ... 27 26 25 24 23 ... 30 31 32 33 34 ... 41 40 39 38 37 ... ... Ең алдымен программаға атау бердім.Программаға берілген атау -
esep1.Жалпы программа атауы оларды ... бір ... ... ... uses ... сөз, яғни ... ... мағынаны білдіреді.Оның
көмегімен экранды тазалауды іске қостым.
3. Тұрақтыларды сипаттау бөлімінде const ... ... ... ... ... ... программада кездесетін барлық берілгендерді типін,цикл
басқару айнымалысын, массив типін хабарладым.Базалық тип ... ... ... ... ... сипаттадым.
5. Программа денесін ашып, for циклдік ... ... ... ... ... бір ... ... болғандықтан.Бұл операторда айнымалы тек бір қадамға ғана
өзгеріп отырады. I және j бойынша цикл ... ... рет ... ... ... ... ... экранға шығару
үшін – write " жазу " және берілгендерді енгізу үшін - readln ... оқу " ... ... ... ... ... ... жақшаны end қызметші сөзі
арқылы ... ... рет I және j ... цикл ... ... оператарлық жақшаны ашып, шартты көшу операторын пайдаландым.
Егер қызметші сөзінен кейінгі ... ... and (i4) and (i6) ... болса, онда a[i,j]:=b[i,j]
операторы
орындалады.Әйтпесе шарт ... ... шарт ... ... ... ... Операторлық жақша жабылады.
9. Бірінші оператолық жақшаны, программа денесін жабамын, аяқтаймын.
Программа бөлімі:
Program Esesp1;
uses ... ... ... ... of ... a,b:mak; ... ... i:=1 to 6 do
for j:=1 to n do
begin
write ('b[',i,',',j,']='); readln (b[i,j]) ... i:=1 to 6 ... j:=1 to n ... (i2) and (i4) and (i6) then ... ... ... ... 2
Берілгені: өлшемі nхm болатын А натурал сандар массивін ... ... ... етіп ... 12 13 24 25 36 37
2 11 14 23 26 35 38
3 10 15 22 27 34 39
4 9 16 21 28 33 40
5 8 17 20 29 32 41
6 7 18 19 30 31 ... ... Ең алдымен программаға атау бердім.Программаға берілген атау –
esep2.Жалпы программа атауы ... ... бір ... ... қолданылады.
2. uses қызметші сөз, яғни пайдалану деген мағынаны білдіреді.Оның
көмегімен экранды тазалауды іске ... ... ... ... const ... ... ... айнымалыларды сипаттаудан бастаймыз.Сипаттау
бөлімінде программада кездесетін барлық ... ... ... ... ... ... тип ... басқа
массив алынғандықтан, оларды төмендегідей сипаттадым.
5. Программа денесін ашып, for циклдік операторды қолдандым.Өйткені,
есепті программалауда ... ... бір ... ... ... операторда айнымалы тек бір қадамға ғана
өзгеріп отырады. I және j бойынша цикл ... ... рет ... ... ... ... мәліметтерді экранға шығару
үшін – write " жазу " және берілгендерді енгізу үшін - readln ... оқу " ... ... ... ... ... аламын.Операторлық жақшаны end қызметші сөзі
арқылы жабамын.
7. Екінші рет I және j ... цикл ... ... ... ... ашып, шартты көшу операторын пайдаландым.
Егер қызметші сөзінен кейінгі жазылған шарт,яғни (j2) and (j4)
and (j6) ... ... онда ... ... шарт ... ... шарт орындалады.
a[i,j] массивін жауапқа шығардым. Операторлық жақша жабылады.
9. Бірінші оператолық ... ... ... ... аяқтаймын.
Программа бөлімі:
Program esep2;
uses crt;
const n=6;
type mak=array [1..n,1..7] of integer;
var a,b:mak; i,j:integer;
begin clrscr;
for i:=1 to n do
for j:=1 to 7 ... ... readln (b[i,j]) ... i:=1 to n do
begin
for j:=1 to 7 do
begin
if (j2) and (j4) and (j6) then a[i,j]:=b[i,j]
else a[i,j]:=b[(n+1)-i,j];
write (a[i,j],' ');
end;
writeln;
end;
end.
Қорытынды:
Кестелік негізде ... ... ... ... ... ... қолдану тиімді болып табылады.Екі ... ... ... ... ... берілетін сандық есептеулері ... ... кез ... ... ... салыстыру және меншіктеу операторларын қолдануға
болады.Сонымен қатар, ... ... ... программалау тіліндегі
айнымалы типіне ... ... ... стандартты процедуралар және
функциялар қолданылады.
Программалауды алғаш бастап үйренушілерге бір өлшемді ... ... өте ... ал ... ... ... тілін жетік білгендер екі
немесе көп өлшемді массивтермен ... ... ... ... шығаруға ығайлы.
Көптеген программалау есептерінің шешімін табу ... ... ... ... айнымалыларға сақтау орнына, оларды
тізбектеп бір жерде сақтау анағұрлым тиімді ... ... ... ... ... ... М.С.,Салғараева Г.И. «Программалау тілдері»
2. Б. Бөрібаев, Б. ... Т. ... және ... ... ... Ж.Қ. ... Б.А. ... А.С. Бижанова, Қ.Қ. Мақұлов
«Турбо Паскаль»
4. О.Камардинов «Информатика»
5. Фаронов В.В. «Турбо Паскаль»
6. А. ... Б. ... ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Turbo Pascal жүйесінде массивтерді ұйымдастыру технологиясы39 бет
Крамер формулалары29 бет
Операторлар және ішкі программалар (Delphi программалау ортасы)22 бет
Паскаль програмалау тілі туралы түсінік29 бет
Паскаль тілінде программалау11 бет
Турбо Паскаль бағдарламасының жазу ережелері, құрылымы және тілдің әліпбиі35 бет
Турбо паскаль программалау тілі28 бет
Турбо паскаль программалау тілінде графикалық объекттерді құру12 бет
Турбо Паскальда графикалық процесстерді қолдану25 бет
Турбо Паскальда тест дайындау10 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь