Құқыққа сәйкес мінез-құлық, құқық бұзушылық және заң алдындағы жауаптылық

Жоспар:
1. Құқықтық мінез.құлық және құқыққа қарсы мінез.
2. Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері.
3. Занды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері.
Құқықтық мінез-құлық және құқыққа қарсы мінез.
Құқық нормаларымен қарастырылған және белгілі бір заңдық салдарларға апарып соғатын, азаматтар мен лауазымды тұлғалардың әлеуметтік маңызды мінез-құлқы. Құқықтық тәлім-жосық құқыққа сай немесе құқыққа қарсы (қоғамға қарсы) болады. Мемлекет құқық нормасында, құқыққа сай құқықтық тәлім-жосыққа кепілдік береді, жағдай жасайды және қорғайды, сондай-ақ құқыққа қарсы тәлім-жосықты (құқық бұзушылық пен қылмыс) жазалаудын алдын алу шараларын қарастырады.
Құқықтық мінез - құлық – адамның құқық нормаларына сәйкес мінез-құлқы. Құқықтық мінез - құлық экономикалық, әлеуметтік, саяси идеологиялық қоғамдық қатынастардың жай-күйіне ықпал жасап, дамуына септігін тигізеді. Құқықтық мінез - құлық негізінде борышты, қоғамдық қажеттілікті сезінуден, қоғамдық мүддемен сабақтас жеке мүддеден туындайтын ниет жатады және ол адам санасы мен еркінің бақылауында болады. Ал құқыққа қарсы жағымсыз мінез-құлыққа пайдакүнемдік, өзімшілдік, зорлықшыл пиғыл сияқты теріс қылықтар жатады. Құқықтық тұрғыдан нақты тәртіпке келтірілген мінез-құлық қана құқықтық мінез - құлық болып саналады, ал рұқсат етуші не тыйым салушы құқық нормаларында қарастырылмаған мінез-құлық құқықтық мінез - құлыққа жатпайды. Құқықтық мінез - құлық мемлекет тарапынан қадағаланып отырады. Жағымды, оң мінез-құлыққа құқықтық кепілдік беріледі, ал құқыққа қарсы жағымсыз, теріс мінез-құлық үшін адамға құқықтық жауапкершілік жүктеледі.
        
        Жоспар:
* Құқықтық мінез-құлық және құқыққа қарсы мінез.
* Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері.
* Занды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері.
Құқықтық ... және ... ... ... ... ... және ... бір заңдық салдарларға апарып соғатын, азаматтар мен лауазымды тұлғалардың әлеуметтік маңызды мінез-құлқы. Құқықтық тәлім-жосық құқыққа сай немесе құқыққа қарсы ... ... ... Мемлекет құқық нормасында, құқыққа сай құқықтық тәлім-жосыққа кепілдік береді, ... ... және ... ... құқыққа қарсы тәлім-жосықты (құқық бұзушылық пен қылмыс) жазалаудын алдын алу ... ... ... - ... - ... құқық нормаларына сәйкес мінез-құлқы. Құқықтық мінез - құлық экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... жасап, дамуына септігін тигізеді. Құқықтық мінез - құлық ... ... ... ... ... ... мүддемен сабақтас жеке мүддеден туындайтын ниет жатады және ол адам санасы мен еркінің бақылауында болады. Ал құқыққа қарсы жағымсыз мінез-құлыққа ... ... ... ... ... теріс қылықтар жатады. Құқықтық тұрғыдан нақты тәртіпке келтірілген мінез-құлық қана құқықтық мінез - құлық болып ... ал ... ... не ... салушы құқық нормаларында қарастырылмаған мінез-құлық құқықтық мінез - ... ... ... мінез - құлық мемлекет тарапынан қадағаланып отырады. Жағымды, оң ... ... ... ... ал ... ... ... теріс мінез-құлық үшін адамға құқықтық жауапкершілік жүктеледі.
Құқыққа қарсы мінез. Құқыққа қарсылық құқылық бұзушының өзінің іс-әрекетінің құқыққа қарсыек ... ... ... білмегендігіне қарамастан құқық нормасын бұзуы танылады. Басқа сөзбен айтсақ, азаматтық айналымға сәйкес келмейтін мінез жатады.
Азаматтық заңдылық ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық заңдылық негіздерінде сәйкес тараптық құқыққа қарсы мінез ретінде жеке тұлғаға немесе азаматтық мүлкіне немесе заңды тұлғаға келтірілетін ... ... ... ... ... ... ... байланысты талаптарға жауап бермеу құқыққа қарсы мінез болып табылады. Азаматтық заңдылыққа ... ... ... ... талаптар тек қана заңмен шектелмейді, сонымен қатар борышқордың міндеттемені орындауға байланысты тараптарға жауап бермеу ... ... ... ... ... ... заңдылыққа сәйкес міндеттемені орындауға байланысты талаптар тек қана ... ... ... ... ... ... басқа нормативті актілерден немесе міндеттеменің пайда болуымен туындайтын негіздерде құрылады. Сондықтан борышқордың құқыққа ... ... ... ... міндеттеменің құрылуындағы кейбір негіздер болуы мүмкін. Әкімшілік актідегі туындаған ... ... ... ... болып, осы әкімшілікактімен борышқордың іс-әрекетінің сәйкес келмеуі жатады. Егер міндеттеме шарттан туындаса, онда ... шарт ... ... ... мінез болып табылады. Егер бір жақты мәмілеге ... ... ... ... ... мінезіретінде бір жақты мәміленің талабын бұзуы танылады.
Құқыққа ... ... ... ... іс-әрекет немесе құқыққа қарсы әрекетсіздік түрінде де болуы мүмкін. Егер ... ... ... ... актімен тиым салынған немесе заңға немесе басқа нормативті актіге, шартқа бір жақты мәмілеге немесе міндеттеме талабының негізіне ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Сонымен азаматтық кодекстің 273-бабы осының дәлелі: Заңдарда немесе ... ... ... ... ... ... ... бас тартуға және оның шарттарын бір жақты өзгертуге жол берілмейді.
Азаматтық заңдылық негізіне сәйкес бір тараптың басқа бір тараптың есебіне мүлкін ... ... ... тиым салынады. Алайда осы ережеде негізсіз сақтау құқыққа қарсы болып табылады.Шартпен белгіленген сапаға сай келмейтін тауарды сатып алушыға берудегі ... ... ... ... саналады.
Егер тиісті жағдайларда тарапқа юридистикалық міндеттеме жүктеліп, бірақ ол орындалмаса, онда әрекетсіз құқыққа қарсы деп танылады. Шартпен ... ... ... ... ... мүмкін. Тасымалдау шартымен бекітілген тауарды жеткізбеген тасымалдаушының әрекетсіздігі құқыққақарсы болып ... ... ... қызметтік міндетінен де туындау мүмкін. Мысалы, құтқару ... ... суға ... бара ... ... құтқару үшін барлық қажетті және мүмкін ... ... ... ... тиіс. Осы міндетті орындамау оның құқыққа қарсы мінезін көрсетеді. ... ... ... ... ... ... қарсы сипат алмайды, оларға тек суға ... ... ... ... ... Белгілі бір міндеттемені орындаудағы іс-әрекет заң шеңберімен шығуы мүмкін. Азаматтық кодекстің 188-бабымен ... ... ... ... . Жоғалған мүлікті тауып ... ... ... ... ... жоғалтушы азаматқа қайтаруы ... ... ... ... ... және ... ... өзіндік пайда бағу, даму және жойылу зандылықтарына ие белгілі бір қоғамдық құбылыс ретінде көптеген жекелеген ... ... ... олардың барлығы да ортақ қасиетке ие болады. Белгілі бір әрекет немесе әрекетсіздік әлеуметтік табиғаты мен занды нысанын бейнелейтін осындай қасиеттердің ... ... ... ... ... ... -- биологиялық, физиологиялық, технологиялық ерекшеліктерге сай, адамның іс-әрекетінің әлеуметтік көрінісі.
Құқық бұзушылық -- ... оның ... ... бағытталған мінез -- құлық. Демек, құқықты бұзған ат-үсті қарап, талаптарынан айналып өту деген сөз. Әрбір құқық ... -- ... ... Оны ... ... ... бір ... мезгілде, жағдайда жасайды. Ол құқық нормаларының қағидасына қайшы келеді және өзіне тән оның ... ... ... бірге жекелеген құқық бұзушылыққа тән жалпы белгілері де кездеседі.
Құқық бұзушылықтың екі ... ... ... ... -- ... зиянды әрекеттің объективтік нысандағы бейнесі, сыртқы көрінісі болып табылады. Бұл ... ... ... ... әрекетсіздік занда құқыққа қайшы сипатта ресми түрде бекітілуі керек деген мағынаны білдіреді.
2. Құқық бұзушылық -- ... ... ... ... ... объективті деп отырғанымыз, кез келген құқық бұзушылық құқықтың қорғайтын әлеуметтік игіліктері: жалпы мүдде, қоғамдықтәртіпке қауіп төндіреді. Дәл осы мағынада құқық ... ... ... және зияндылық мәнге ие болады.
Формальді -- логикалық жағынан бұл былай бейнеленуі мүмкін: қоғамға ... бәрі де, ... ... ... ... ... ... қайшы, қоғамға зиянды әрекет -- әрекетсіздік деп саналады. ... ... бұл ... екі ... ... ... құқыққа қайшы деп саналғандардың бәрі де, қоғамға ... ... ... ... ... әрекеттің барлығы да, құқықтық нормаларға қайшы деп тыйым салынбаған.
Құқық бұзушылықтың мәні -- оны ... ... ... бөліп көрсететін, басты өзіне ғана тән ерекшеліктерінен тұрады. Алдымен барлық құқық бұзушылықтың мәні ... ... ... қатынастар жүйесіне келтіретін қауіптілігі, зияндылығы. Яғни, тек бір ғана әрекеттің қоғамға қауіптілігі мен зияндылығы емес, оның таралуы қоғамдық ... ... ... келтіретін адам әрекетінің белгілі бір түрі ескеріледі. Ал жекелеген әрекет-әрекетсіздік қоғамдық өмірдің бекітілген тәртібін, олар қоғамда кең таралған жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... әрекет-әрекетсіздік қоғамға қауіпті деп бағалануы мүмкін. Ол және өзі зиян келтіретіндіктен емес, өзі тектес әрекет-әрекетсіздіктің көптеп орын алуына байланысты. Олар өз ... ... ... өмір сүру ... ... ... реттілігі мен тәртібін бұзады, сондықтан да құқық бұзушылықпен күресудің мемлекеттік ұйымдасқан қызметін қажет етеді.
Құқық бұзушылықтың ... ... оның ... адам қоғамының құндылығы, жеке және мүддеге нұқсан келтіруінен көрінеді. Яғни, қоғамның маңызды құндылықтары, оның өмір сүру ... ... ... ... бұзушылықтың қоғамға қауіптілігінің деңгейі түрлі дәрежеде болуы мүмкін. Мәселен, адамның өміріне қастандық жасау -- өте ... ... Ал ... ... ... ... ұрлау оған қарағанда жеңілірек дәрежеленеді. Дегенмен, осы екі әрекет те қоғам үшін өте қауіпті болып табылады. ... ... ... зияндылығы қоғамның қалыпты өмір сүру жағдайын бұзып, маңызды қоғамдық қатынастарға әлеуметтік ... ... де ... ... Зиян ... да ... заң бұзушылықтың теріс зардабы -- ажырамас белгісі оның көлемі, мөлшері, сипаты түрліше ... ... ... ... зияндылығының занды көрінісі құқыққа қайшылық деп саналады. Ол іс ... ... бір ... ... ... ... талаптарының саналы түрде бұзылуын білдіреді. Әрекет-әрекетсіздік заңды міндетін орындамау немесе ... ... ... яғни егер оған құқықпен тыйым салынса және оны жүзеге асырған жағдайда, құқықтық ... ... ... ... бұл ... қайшы деген сөз.
Егер де құқықпен тыйым салынбаса, құқық бұзушылық болмайды. Адамның ... ... ... ... оның жеке қалауына байланысты болғандықтан, құқық бұзушылыққа жатпайды. Керісінше, адамның қоғамға, мемлекет және азаматтардың ... ... ... ... ... мен ... пайдалануы, құқыққа қайшы әрекет деп саналады.
Құқық бұзушылықты сипаттайтын белгі-нышандар:
1. ... ... -- ... оның ... құқық жүктеген міндеттерді бұзу, тыйым салынған әрекеттерді жасау. Яғни бұл адамдардың ... ... ... ... Адам ... іс-әрекеті, қылығы арқылы басқа адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен ... ... ... ... ... адамның мінез-құлқы арқылы байқалады. Мінез-құлвды, іс-әрекеті арқылы көрінбеген адамның ой-тұлғасы, ... ... ... ... табылмайды. Мәселен, адам өзінің ойын, сенімін күнделікке, таспаға жазып, суретке түсіруі ... ... ой ... ... реттелмейді. Бірақ қандай да болсын іс-әрекет, мінез-құлық, ... ... ... ... Олар қашан да ойдың елігінен өтіп, бақылауында ... Бұл ... ... ... ... ... ерік пен ойдың арқасында жүзеге асырылады деген сөз. Яғни құқық бұзушылық саналы түрде жасалатын ... ... ... ... болып табылады.
2. Құқық бұзушылық құқық нормалары қорғайтын мүддеге нұқсан келтіріп, қоғамның және адамның мүддесіне зиянын тигізеді, белгіленген құқықтық ... ... ... нормаларының талаптарын орындамау нәтижесінде құқықтық тәртіп бұзылады, қоғамдық қатынастарға ... ... ... бір игілік, құнды зат жоғалады, адамның құқықтарына, өміріне, денсаулығына, рухани сезіміне зиян келтіреді. ... ... ... ... ... мүмкін.
Қоғамдық зиянды анықтаудың мынадай тәсілдері белгілі:
1. ... ... ... адамдардың өміріне, денсаулығына, қоғамдағы негізгі қарым-қатынасқа зиян келтіруді анықтау.
2. Зиянның түрін, мөлшерін анықтау.
3. ... ... ... ... ... ... Қылмысты жасаған адамның өзінен және осы іске тиісті материалды, ... ... ... ... ... болса да заң бұзушылық қоғам үшін зиянды іс-әрекет. Өйткені жоғарыда айтылғандай жеке адамға ... ... ... бас ... ... ... тәртіпке нұқсан келеді. Кейбір жағдайда келтірілген зиянның орнын толтыру мүмкін болмайды. Мәселен, кісі ... ... ... ету, ... ... ... т.б.
5. Құқық бұзушылық әрқашан да құқық нормаларының талаптарына қайшы келеді. Сондықтан да оның құқық нормаларымен реттеліп және қорғалатын ... ... ... ... ... ... ... болады. Құқыққа келісті және ол рүқсат берген әрекет, ешқашан құқық бұзушылық ретінде ... ... ең ... неге ... ... ... қорғауына алынған өзге тұлғалардың мүддесіне. Дегенмен адамның барлық мүддесі заңмен қорғала ... ... да ... ... ... әр ... да құқыққа қайшы болып саналмайды, тиісінше құқық бұзушылық ретінде бағаланбайды. Мәселен, бәсекелестік, біреудің жеке экономикалық мүддесіне ... ... ... ... бұл ... ... ... Яғни, құқық бұзушылықтың мәні мемлекет шығарған құқық нормаларына қайшы әрекеттер мен байланысты болады.
6. Құқық бұзушылық құқық субъектісінің кінәлі әрекеті арқьшы ғана ... ... ... деп ... үшін занды бұзған адамның ақыл-есі дұрыс болу ... Есі ... емес ... ... қабілеттілігі жоқ деп танылған адам (әрекет қабілеттілігінің жоқтығы соттың шешімімен анықталады) ... ... ... ... ... да жауапқа тартылмайды, себебі, ол өз әрекетінің мәнін түсінбейді, одан басқаға зиян келетінін болжай алмайды. Кінәлі болу үшін ... есі ... және ... ... ... ... ... жағдай. Әрекет қабілеттілік деген адамның өз еркімен саналы ... ... ... сол үшін жауап беру мүмкінділігінің болуы.(Юнг) -- құқық бұзушының ... ... ... ... ... психикалық қарым-қатынасы. Кінәнің екі түрі белгілі:
1. Тікелей немесе жанама ниетпен жасалған қасақаналық. Егер адам өз ... ... ... ... ... ... оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін немесе болмай қоймайтынын алдын ала ... және осы ... ... ... әрекет тікелей ниетпен жасалған қасақаналық деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) ... ... ... үғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін алдын ала білсе, осы зардаптардың болуының ... де оған ... ... жол ... не ... немқұрайды қараса, әрекет жанама ниетпен жасалған деп танылады.
2. Абайсыздық. Ол менмендік және немқұрайдылықпен жасалады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға ... ... ... ... ... білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, бұл менменшілдік деп танылады. Мәселен, жүргізуші көлігінің ... ... біле ... ... ... ... жол ... болдырмаймын деп ойлайды, ал нәтижесінде жол апатына кезігеді.
Құқық бұзушылық өз жиынтығында қоғамның ... өмір сүру ... ... ... реттілігі мен тәртібін бұзатындықтан, оған мемлекет атынан шара қолданылып, жауаптылық тағайындалады. Құқықтық жауаптылық үш белгісімен сипатталады:
- ... ... ... бұзушыны жауапкд тарту;
- құқық бұзушының өзіне жағымсыз жағдай тудыру. Мәжбүрлеу ... ... ... ... ... қағидаларын бір ауыздан қорғау қажет болған жағдайда олардың сақталуы мәжбүрлеу арқылы қамтамасыз етіледі. Егер ... ... ... бұзылатын болса, мемлекет органдары тиісті шаралар қолдануға құқьшы.
Әркез құқық бұзушы өзіне лайық жағымсыз қылықты жүзеге асырады. Ол оның мүлкіне ... өз ... ... ... ... ... кінәлі адам біреудің мүлкіие келтіретін зиянды төлейді немесе оның ... ... Көп ... шара ... ... жеке басына қолданылады. Оны бас бостандығынан айырады, жүріп-түру еркіндігін шектейді. Осы айтылғандардың құқықтық жауаптылықтың ... ... ... зұлымдығын бетіне басып, оның іс-әрекетінің қоғам үшін қауіпті екенін көрсету;
- қоғамға, жеке адамға істеген қиянат сұраусыз қалмайтынын, кінәлі адамның өз ... да күн ... ... ... ... басқа адамдарды сақтандыру болып табылады.
1. Объект -- ... ... ... ... мүліктік немесе мүліктік емес игілік. Яғни, құқықпен реттеліп және қорғалатын қоғамдық қатынастар. Құқық бұзушылық өз іс-әрекетінде құқық тәртібіне қарсы бағытталып, ... да бір зиян ... ... оның ... ... мен ... көп түрлі болуына сәйкес нақтылы құқық бұзушылықгың объектілері де бірнеше болуы мүмкін.
2. Құқық ... ... ... ... ... бұзушылықты жасауға жол берген әлеуметтік-психологиялық механизмін сипаттайтын, элементтерді құрайды. ... ... алып ... ... ... бұзушылық, алдымен кінәнің болуымен байланысты болады. Бұл тұрғыдан қарағанда құқық бұзушылық -- ... ... еркі және ... ... жол берген кінәлі әрекет болып табылады.
Субъект -- әрекет қабілеттігі бар заңды бұзушы тұлға. Егерде субъект құқық ... ... өзге ... сай ... ... мүмкіндігіне ақыл-есінің кемдігі, жасының толмауы, физикалық немесе психикалық жетіспеушілігінің салдарынан жол берсе, әрекет-әрекетсіздік зиянды нәтижеге әкеліп ... да ... ... деп ... ... ... ... құқық бұзушылық деп тану үшін заң оның субъектісіне белгілі бір талаптар қояды. Ең алдымен белгілі бір жасқа толу ... ... ... ... 16 ... ... ... қылмыс түрлері үшін 14 жас, әкімшілік жауапкершілік 16 жас, азаматтык жауапкершілік 15 жастан есептеледі.
Құқық бұзушылықтың субъектісі жайлы ... ... ... мен ... ... шешілмеген. Құқық бұзушылық субъектісінің түсінігіне келгенде қылмыстық және азаматтық құқықта алшақтық ... ... ... ... мен жауапкершіліктің субъектісі сәйкес келеді, ал азаматтық құқықта жауапкершілікке тек құқық бұзушылыққа жол берген субъект қана тартылып ... ... ... ... ... ... ... тану мәселесі де күрделі болып табылады. Қылмыстық құқық бойынша бұл сұрақ бір жолмен шешіледі -- ... жеке ... ... ... топ болып жасалса да, оның әрбір қатысушысы өзінің істеген жеке ... үшін ... ... Өзге ... ... бұл ... ... пікірі өр түрлі. Олардың бір тобы адамдардың тобын құқық бұзушылық субъектісі деп ... ... ... ... ... ... -- ... қабілеттілігі иеленуші субъектінің занды жауапкершілікке тартылатын қоғамға зиянды немесе қауіпті құқыққа қайшы және кінөлі әрекет-әрекетсіздігі.
Құқық бұзушылықтың түрлері: Барлық құқық ... ... ... ... мен ... ... екі топқа бөлінеді. 1) Қылмыс. 2) Теріс қылық.
1.Кылмыс қоғамға қауіпті және ... ... ... ... салынған айыпты әрекет-әрекетсіздік. Ол қоғамның қалыпты өмір немесе мемлекеттік құрылыс, шаруашылық жүйе, меншік және азаматтардың ... ... ... және басқа да құқықтары. Қылмыстың занды сипаты -- оларға қылмыстық заңмен тыйым салу мен ... ... ... ... ... Қылмысты заңда көрсетілген, қылмыстың барлық нысандык белгілерін иеленуші құқық бұзушылық өзінің жеңіл мәнділігіне байланысты қоғамға қауіпті болмаса, қылмыс болып ... ... ... - қылмыспен салыстырғанда қоғамға қауіптілігі біршама төмен және қоғамдағы құқықтық тәртіптің жекелеген жақтарына нұқсан келтіруші құқық ... ... ... зиян келтіргендіктен, әлеуметтік қауіпті болып табылады. Теріс қылық қоғам өмірінің қай ... ... ... ... ... және ... ... санкциясының ерекшеліктеріне байланысты әкімшілік, тәртіптік, азаматтық құқық бұзушылықтарға жіктелінеді:
1. Әкімшілік құқық бұзушылық -- мемлекеттік басқару ... ... ... зиян ... әкімшілік, қаржылық, жер және басқа құқық салаларының нормаларымен реттелетін, әлеуметтік қауіпті әрекет-әрекетсіздік.
Мұндай ... ... ... және ... етудің қалыпты қызметіне кедергі келтіреді, жалпы қоғамдық тәртіпті бұзады (жол ережесін бұзу, өндірістегі қауіпсіздік ережесін бұзу және т.б.), ... ... мен ... мүдделеріне нұқсан келтіреді.
Әкімшілік құқық бұзушылықгар тек объектілерінің жалпы сипаты және мемлекеттік басқарудың құқық тәртібіне қарсы бағытталғандығымен ғана емес, жазалау ... ... ... де ерекшелінеді. Мәселен, ескерту, айыппұл, жүргізу куәлігін алып қою және т.б.
2. Тәртіптік құқық бұзушылық қызметтік ... ... ... тәртібін бұзуға бағытталатын, әлеуметтік қауіпті әрекет-әрекетсіздік. Ол өндірістің қызметтік, әскери және оқу тәртібін ... ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени, басқару және де мақсаттар мен міндеттерді орындауға кедергі болады. Бұл үшін мынадай ... ... ... ... сөгіс, жұмыстан шығару, оқу орнынан шығару және т.б.
3. Азаматтық құқық бұзушылық -- ... ... ... реттелетін мүліктік және онымен байланысты жекелеген қатынастарға зиян келтіретін, әлеуметтік қауіпті әрекет-әрекетсіздік. Ол шарттық және ... деп ... ... ... -- ... құқықтың шартқа қатысушы субъектілерінің әрекетінен туындаса, шартсыз -- азаматтық құқықтың нормаларының талаптарын сақтамау және орындамаумен ... ... ... ... төңірегінде ежелден осы күнге дейін сан түрлі пікірлер айтылуда. Айтылған ойларды тұжырымдасақ, адамдардың ... ... ... ең алдымен әлеуметтік және биологиялық жағдайлар әсер ететінін байқаймыз.
Әлеуметтік ... -- ... ... ... ... ... жалпы қоғам өмірінің әсері. Бірақ бұлар әр адамға әртүрлі ықпал етеді. Тұрмысы ... қиын ... ... өмір ... де, ... ... ... тоқтықта өскендер де занды бұзуы мүмкін. Бұл жағдайды бабаларымыз ежелден-ақ байқаған. деген мақал айғағы болса керек.
Биологиялық жағдайлар. Бір ... ... ... тәрбиеленіп, өскен балалардың ой-өрісінің сапасы әртүрлі болатыны белгілі. Біреуі мейірімді, ... ... ... ... қатыгез, жеңілтек, жігерсіз болуы мүмкін. Әрине балалардың ... әр ... ... бұзақылық, адамның тегіне байланысты деген сөз емес. Бұзықтық ... ... ... ... ... тән жаман мінездерді өсіп-өнетін кезеңге тап болса, адам әдепсіздік заң бұзушылық қылықтан тайынбайды.
Құқық ... ... ... -- бұл, ... ... адами құндылықтар мен қоғамдық мүддеге қарама-қайшы құқықтық сананьщ төмен деңгейлігі.
Ал объективтік себебі -- өмірдегі, экономикалық және ... ... ... ... ... ... бұзушылықты тудырушы объективтік жағдайға -- оның субъективтік және объективтік себептерінің орнын алуына жол беретін, ұйымдастырушылық және ... ... ... ... ... ... ... да жекелік сипатта болады. Жеке тұлғаның қабылдаған және оның қажеттілік мақсаты арқылы анықталатын құқыққа қайшы ... ... ... ... ... болып табылады. Бірақ құқық бұзушылық себебін белгілі бір әлеуметтік құбылыс ретінде қарастыру жеткіліксіз.
К.Маркс былай деген болатын: қоғам тек ... ғана ... ... ара байланысы мен қарым-қатынасын бейнелейді. Сондықтан да құқық бұзушылықтың себебін ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Азаматтар құқық нормаларының талабын белсенділікпен немесе енжарлықпен орындайды. Соған сәйкес мінез-құлық екіге ... ... ... ... лауазымды тұлғалардың, азаматтардың өз бастамасымен белгілі мақсатқа бейімделген занды әрекеттері оның түрлері сан алуан.
2) Енжарлы мінез-құлықтың көрінісі де сан ... ... ... ... ... ... сапалы орындамайды, өзінің құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыруға енжарлықпен, немқұрайлықпен қарайды. Әңине мұндай мінез-құлық, құқық ... ... ... де ... ең алдымен өзіне зиян келтіреді, себебі адамның игілігі үшін берілетін заңды мүмкіндіктер іске аспай қалады. Мұндай мінез-құлықтан қоғам да ештеме ... ... екі ... ... ... ... енжар мінез-құлық басым болса, мемлекетке зиян келеді. Азаматтардың енжарлығын, немқұрайлыган пайдаланып, теріс ... ... ... ... органының қызметін халықтың бақылауынан тыс қоюға әрекет жасауы мүмкін.
Занды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері
Занды жауапкершілік -- жеке ... ... ... ... ... ... жол болып табылады. Ол құқықтық нормалардың бұзылуы нәтижесінде ... ... ... ... ... ... шарасын қолдану нысанымен сипатталады. Құқық бұзушыға жауапкершіліктің ... бір ... ... ... ... санкциясын қолданудан тұрады.
Заңды жауапкершіліктің заңды негізі -- құқық бұзушылық болып табылады. Егерде субъектінің іс-әрекеті құқық бұзушылықтың ... ... ... онда ол ... ... ... жауапкершілік күрделі әлеуметтік құбылыс. Мұнда кем дегенде екі жақ ... ... және ... ... Олардың арасында құкық қорғаушы қатынас қалыптасады және екі жақта заң шеңберінде, қолданылып отырған жауапкершіліктің ... ... ... ... негізінде жүзеге асады.
Заңды жауапкершілік құқықтық жүйенің құрам бөлігі бола отырып, оған қатысты маңызды міндет атқарады. Кең ... ... ... -- тұлғаның қоғам мен мемлекетке қатысты өз міндетін мойындап, оны орындауы болып табылады. Tap ... -- ... ... құқық бұзушылыққа қарсы жауабы болып саналады.
Заңды жауапкершілік -- тарихи құбылыс. ... ... ... ... жазаларының түрлері мен олардың дамуы, тарихтың күрделі кезеңдерінің ерекшеліктерімен тікелей байланысты. Қылмыстың көпшілік белгісі ... ... ... және ол жеке ... оның мүддесіне қауіп төндіру деп саналған уақытта жаза ... ... ... ... ... ... ... зиянның орнын толтыру және оның өзіне жәбірленуші шеккен зиянды келтіруден тұрады.
Занды жауапкершіліктің қай түрі болмасын ол ең алдымен құқық бұзушылыққа ... ... яғни ... ... талаптарын орындау үшін мемлекеттік күштеу ретінде көрінеді. Мемлекеттік күштеу мен заңды жауапкершілік қашанда екеуі байланысты ... ... ... бұл ... әр құқық саласында түрліше сипатталады. Айталық, азаматтық, шаруашылық, еңбектік ... ... ... түрде орындау мүмкіндігін қарастырады.
Занды жауапкершілік -- тек ғана құқықтық нормалар бұзылған кезде пайда болып қоймай, оларды қатаң сақтау ... да ... ... ... ... ... заңды жауапкершілікті орындауы құқықтық нормалар бойынша бекітілген белгілі бір процедуралық -- іс ... ... ... кезде ғана мүмкін болмақ. Сонымен, заңды жауапкершіліктің белгілері мыналар болып ... ... ... ... ... ... Кінәліні белгілі бір шектеуге міндеттейді.
3. Тек қана жасалған құқық ... ... ... ... ... бір ... ... негізінде жүзеге асырылады:
Кінәлі әрекет үшін ғана жауаптылық қағидасы. Бұл қағида, негізінен, заң ... ... Оның тек ... ... ... табиғаты мен қоғам құндылығына қайшы келетін әрекеттерге ғана занды жауапкершілікті бекітуін талап етеді. Егер де ... ... ... жол беру кезінде өз еркі болмаса, іс-әрекетінің нәтижесін болжай алмаса, болжауға тиісті болмаса, оның болуын тілемесе және өзін ... ... ол ... негіз бола алмайды.
Заңдылық қағидасы. Бұл қағида бойынша жауапкершілік құқықтық нормамен тыйым салынған әрекет және де ... ... ... ... пайда болады. Сонымен қатар барлық процессуалдық ережелер сақталына отырып бекітілген құқық бұзушылық туралы ... ... ғана ... ... жауапкершілік занды болып табылады.
Әділеттілік кағидасы. Ол өз мазмұны бойынша келесі талаптарды ... ... ... үшін қылмыстық жазалауға болмайды;
- адамның намысын түсіретін жазаны енгізуге жол берілмейді;
- жауапкершілікті бекітуші және оны ... ... кері күші ... бір құқық бұзушылық үшін жауапкершілік тағайындалады;
- жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... келуі тиіс;
- жауапкершілік бұзылған құқық пен келтірілген зиянның орнын толтыруы тиіс.
Мақсатқа сәйкестілік қағидасы. Ол құқық ... ... ... ... ... жауапкершіліктің мақсатына сәйкес келуін талап етеді:
- Құқық бұзушылыктың ауырлығына ... ... ... ... ... Егер жазалау мақсаты орындалған жағдайда, жауапкершілікті жеңілдету немесе шартты, шартсыз түрде босату;
- Егер заңды жауапкершіліктің ... ... да ... ... ... ... өзге жауапкершілікпен ауыстыру.
Жауаптылық қағидасы:
- Бірде-бір құқық бұзушылық мемлекет үшін елеусіз қалмауға тиіс;
- Құқық бұзушы міндетті түрде заң алдында жауапты;
- ... ... ... қызметкерлерінің жоғары кәсіпқойлығы;
Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы. Кері жағдайда ол өзінің мәнін жойып, құқық бұзушылық жасалған уақыттағы әлеуметтік жағдайға ... ... ... ... ... тәртіпті қамтамасыз ету барысында, заңның шегінде және ... ... ... ... ... режимі құқық тәртібін қалыптастырады, олай болса, құқықтық жауапкершілік адамдардың өрекетін құқықтық реттеудің нәтижесі болып табылады.
Сонымен занды жауапкершіліктің функциялары:
1. ... -- ... ... ... ... да мүшелеріне, келешекте құқық бұзушылыққа жол бермеуін ескертеді.
2.Бұзылған құқықты қалпына келтіру -- азаматтық құқық пен реттелетін қоғамдық қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... сақтап, өзгелердің құқықтары мен занды мүдделерін құрметтеуге баулаиды.
Заңды жауакершіліктің жасалу сипатына байланысты тәртіптік, әкімшілік, материалдық, азаматтық және қылмыстық деп ... ... ... өзіндік жазалау шарасы мен ерекше қолдану тәртібі тән болады.
1). Тәртіптік жауапкершілік. ... ... бұзу ... ... ... болады. Оның үш түрі кездеседі:
- ішкі еңбек тәртібі ережелеріне сәйкес;
- бағыну тәртібіне байланысты салалардағы ережелерге байланысты қорғаныс;
- темір жол, су, әуе ... ... ... ... және ... құқықтық жауапкершілік заң нормаларында көрсетілген құқық бұзушылықтар үшін қолданылады. Қылмыстық және әкімшілік жауапкершілікке ... ... ... ... ... жауапкершілік әр кез жекелік сипатқа ие болады. Яғни, қылмыстық жауапкершілікке қылмыс жасаған адам ғана тартылады. Әкімшілік жауапкершіліктің түрлері: ескерту, айыппұл, ... ... ... ... ... ... бұзушының өзге тұлғаның мүддесіне байланысты келтірілген шығынды өтеу үшін занда немесе шартта көрсетілген төлемді төлеу немесе зиянның орнын толтыруға ... ... ... ... ... мақсаты -- тиісті субъект бұзылған мүліктік құқықты ... ... ... ... Бұл ... келтірілген шығынды толығымен өтеу қағидасы тән.
Құқық бұзушылықты -- ... ... оның ... ол ... міндеттерді бұзу, тыйым салынған әрекеттерді жасау және оған жол ... адам ... ... занды жауапкершілікке тартылады. Тура жауаптан босататын мән -- жайлардың да орын алатынын ескерген жөн.
1. Қажетті қорғану. Әркімнің жеке ... ... және от ... құпиясына қол сұғылмауына, абыройы мен ар намысын қорғауына құқығы бар ( ҚР Конституциясы 10-6). Қажетті қорғану деп заң қорғайтын ... ... қол ... оған зиян ... ... ... ... Қажетті қорғану қылмыскердің озбырлығына қарсы қолданылатын әрекет. Осындай әрекеттің нәтижесінде қылмыскердің денесіне жарақат түсуі мүмкін. Ол тіпті өлуі де ... Адам ... ... қашып күгылуы мүмкін. Алайда, қылмыстың объектісі болған адам, қылмыскерден қашпай, оған бар ... ... ... бұл ... ... ... ... Ол занды болуы үшін заң қорғайтын мүддеге төнген қауіпті әрекетке тойтарыс беруге бағытталуы керек. Қажетті қорғану ... ... ... жеке ... өмірін, денсаулығын, мүлкін, саяси әлеуметтік басқа да ... ... ... ... ... ... ... жауапқа тарту жасына толмаған баланың да әрекетінен қорғануға жол беріледі.
Қорғану қылмыстың түріне және қауіптілігіне сәйкес ... ғана ... деп ... ... ... ... әрекетке сәйкестігі туралы мәселені сот қарап, шешеді. Жәбірленуші қорғану әрекетін ... оның ... ... кетуі мүмкін. Әрине, қажетті қорғанудың шегі өте жұқа әрі ... ... ... ... қылмыс қаупі төнгенде оны ойлап, білу қиын. Өйткені шабуылға тап ... адам ... ... Осының салдарынан ол қылмыскердің әрекетіне сәйкес емес тәсілдер қолданып, оның қылмысына лайықсыз зиян ... ... ... ... ... қорғаныстың шегінен шығуға жол беріледі (абыройына қол сүққан қылмыскерді әйелдің өлтіруі, тонаушыға қарсы қару қолдану т.с.с). Болған жағдайлардың ... ... ... мәселені шешетін сот.
2. Мәжбүрлі қажеттілік күйінде жасалған өрекет завды және қоғамға қауіпті емес деп табылады. Мәжбүрлі қажеттілік жағдайында заң қорғайтын екі ... ... ... Осы айқасудың нәтижесінде тек біреуінің сақталуы мүмкін болғандықтан, екіншісі құрбан болады. Заң қорғайтын ... ... ... ... ... ... (көшеде тайып құлап, аяқ қолын мертіктіру), табиғи апаттан (жер сілкіну, су тасу, өрт, т.с.с.) болуы мүмкін. ... ... ... ... ... анық ... ... Мәселен, сүзеген сиыр адамға тура ұмтылғанда, оны атып өлтірді делік. Бұл адамды жануарды ... зиян ... үшін ... ... ... ... Мәжбүрлі қажеттілік жағдайда келтірілген зиян занды деп танылады:
- Егер төнген қауіптен сол сәтте қорғайтын мүддеге зиян ... ... ... ... Егер ... зиян ... қайтарған зияннан әлде қайда кем болса (үлкен үйді, өрттен сақтап қалу үшін жанып жатқан төбесін қирату, жараланған адамды жедел емханаға ... үшін ... ... ... ... кету ... жасалған құқық бұзушылыққа байланысты жауапкершілікті тағайындау барысында істелген әрекеттің түрі, ... ... ... және ... ... ... ... болдырмаудың бірден-бір шарты құқықтық және қоғамдық тәртібінің сақталуына келіп тірелмек. Қоғам құқықтық тәртібіне негізделіп, арқа ... ... өмір сүре ... ... сөз. Өйткені қоғамдағы толып жатқан қарым-қатынастың басым көпшілігі құқық арқылы басқарылып, құқыктық іс-әрекет арқылы реттеліп отырады. Яғни, әрбір азамат өз ... ... ... ... дамытады. Сол арқылы іске асыруға тырысады. Осы шарт орындалғанда ғана қоғамда құқықтық тәртіп қалыптасып, ... ... ... ... ... Жеке ... ... құқығы толық түрде қорғалғанда.
- Қоғамдағы тәртіптің жағдайы жақсарады, нығаяды.
- Қоғамның саяси, әлеуметтік, экономикалық, мәдени-идеологиялық негізі дамып ... ... ... ... ... мемлекет, азаматтық қоғам құруға мүмкіндік туады.
Әлеуметтік нормалардың ... түрі -- ... ... Ол ... тәртіпті реттейді. Әдептік нормалардың құқық сипаты болмайды. Олар адамға құқық ... ... ... ... адамның ар-ұятын, намысын қалыптастырып, солар арқылы қоғамдық тәртіп орнатуға ұйытқы болады. Әдептік нормалар ... ... ... ... ... ... нормалардың басым көпшілігі әдептік нормалардан нәр алады, соларға арқа ... ... ... нормаларға әдептік нормалар арқау болса, соғүрлым заңдардың әлеуметтік, адамгершілік мәні жоғары болады.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң тұлғалары8 бет
Заң алдындағы жауаптылық және оның қағидалары58 бет
Ірі қара малдың еті мемлекеттік жаңа стандарт жобасын халықаралық стандарт талаптарымен сәйкестендіру37 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Агресиялық мінез-құлық табиғатына психологиялық талдау78 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь