Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.

Әр тіршілік ортасы ағзаға әсер ететін факторлармен ерекшеленеді. Ағзаға әсер ететін, тіршілік ортасын құрайтын элементтерді экологиялық факторлар деп атайды.
Экологиялық факторлар абиотикалық, биотикалық және антропогенді болып бөлінеді.
Абиотикалық факторлар
Абиотикалық факторлар дегеніміз - бейорганикалық табиғаттың тірі ағзаларға тигізетін әсері.
1. Белгілі бір аймақта тіршілік ететін барлық ағзалар тобына әсер ететін климаттық немесе физикалық факторлар: ауаның ылғалдылығы; жауын-шашынның мөлшері; ауаның температурасы; жарық мөлшері; күн мен түннің ұзақтығы, желдің әсері; ауа қысымы, ауаның құрамы.
2. Құрлықта тіршілік ететін ағзалаларға топырақтың әсері – эдафикалық фактор:
химиялық құрам; физикалық және механикалық ерекшелігі.
3. Суда тіршілік ететін ағзалар үшін гидрологиялық факторлар: судың тұнықтығы; күн сәулесінің түсуі; құрамы; қысымның түсуінің өзгеруі, ластануы.
4. Жер бедерінің әсері: күн сәулесінің түсу ерекшелігі; беткейдің еңістігі, т.б.

Жарық. Күн сәулесінің спектрінде биологиялық әсері бойынша ультракүлгін, инфрақызыл, көзге көрінетін сәулелер болып бөлінеді. Ультракүлгін сәулелер аз мөлшерде ағзаларға қажет, өйткені онық бактерияларды жоятын, өсу үрдісін және жасушалардың дамуын әрекеттендіретін, D витаминін түзілуіне әсері бар. Көп мөлшерде мутацияға себеп болуы да мүмкін. Ультракүлгін сәулелердің басым бөлігі озон қабатында шағылысып, жерге жетпейді.
        
        Экологиялық факторлар
Әр тіршілік ортасы ағзаға әсер ететін факторлармен ерекшеленеді. Ағзаға әсер ететін, тіршілік ортасын құрайтын элементтерді экологиялық факторлар деп атайды.
Экологиялық ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Абиотикалық факторлар
Абиотикалық факторлар дегеніміз - бейорганикалық табиғаттың тірі ағзаларға тигізетін әсері.
1. Белгілі бір аймақта тіршілік ... ... ... ... әсер ... климаттық немесе физикалық факторлар: ауаның ылғалдылығы; жауын-шашынның мөлшері; ауаның температурасы; жарық мөлшері; күн мен түннің ұзақтығы, желдің ... ауа ... ... құрамы.
2. Құрлықта тіршілік ететін ағзалаларға топырақтың әсері - эдафикалық ... ... ... және ... ... Суда ... ететін ағзалар үшін гидрологиялық факторлар: судың тұнықтығы; күн сәулесінің ... ... ... ... ... ластануы.
4. Жер бедерінің әсері: күн сәулесінің түсу ерекшелігі; ... ... ... Күн ... ... ... ... бойынша ультракүлгін, инфрақызыл, көзге көрінетін сәулелер болып бөлінеді. Ультракүлгін сәулелер аз мөлшерде ағзаларға қажет, өйткені онық ... ... өсу ... және ... ... ... D витаминін түзілуіне әсері бар. Көп мөлшерде мутацияға себеп болуы да мүмкін. Ультракүлгін сәулелердің басым бөлігі озон қабатында ... ... ... көрінетін сәулелер - фотосинтезге энергия беретін, ... ... ... көзі. Инфрақызыл сәулелер - жылу ... ... күн ... ... үшін ... көзі ... үшін маңызды. Ортаның жарықтығына бейімделуіне байланысты өсімдіктер гелиофиттер (жарықсүйгіш), сциофиттер (көлеңке сүйгіш) және фокультативті гелиофиттер (көлеңкеге шыдамды) болып ... ... ... ... ... тіршілік ететін болып бөлінеді. Олар үшін жарық - ... ... ... ... ... ... ... байланысты өсімдіетерді қысқа күнді (төменгі белдеуде тіршілік ететін) және ұзақ күнді ... биік ... ... ... деп екіге бөлінеді.
Фотопериодизм - өсімдіктер мен жануарлардың жарықтың түсу ұзақтығына байланысты әрекеттері. Ағзалардағы маусымдық өзгерістер көбінесе жарықтың түсу ... ... ... ... түсу ... ... ... өзгеруімен бірге жүреді. Бірақ жарық температура сияқты кездейсоқ өзгере бермейді. Фотопериодизм құстардың қоныс аударуы, жапырақтардың түсуі сияқты маусымдық өзгерістердің негізі. ... ... ... ... ... ... күннің қысқаруы көбею жағдайына әсер етіп, тоқтатады. Ал көктемгі күннің ұзаруы ... ... ... ... Күндізгі жарықтың ұзақ уақыт түсуі үй құстарының көбірек жұмыртқа салуына да әсер етеді.
Температура. Ортаның температурасы ағзаның температурасына әсер етеді, яғни ... зат ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Негізінен ағзалар 0-(+50)0С аралығында тіршілік ете алады. Бұл цитоплазманың қасиеттеріне ... Ең ... ... шегі 120-1400С (споралар, бактериялар тірі қалуы мүмкін) ең төменгі температура шегі болып - 190-(273)0С (споралар, тұқымдар, ... ... ... ... ... байланысты ағзаларды криофилдер (температурасы төмен жерлерді мекендейтін) және термофилдер (температурасы жоғары орталарды мекендейтін) деп бөлінеді.
Ағзалар екі жылу энергиясының көзін ... ... ... ... жылу ... ... ... ішкі жылуын және ішкі - ағзада зат ... ... ... ... жылу балансын реттеуде басым қолданатын энергия көзіне байланысты оларды пойкилотермді және гомойтермді деп ... ... - дене ... ... ... ... температурасына қарай өзгеріп отыратын ағзалар. Олар микроағзалар, өсімдіктер, саңырауқұлақтар, омыртқасыздар және кейбір омыртқалылар (балықтар, қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар) жатады. әдетте ... дене ... ... ... ... 1-20С - қа ... немесе бірдей болады.
Гомойтермді ағзалар - дене ... ... ... температурасынан тәуелсіз тұрақты дәрежеде ұстап тұра алатын ағзалар. Гомойтермді ... ... мен ... және адам жатады.
Өсімдіктер төмен температураға шыдамдылығына байланысты жылылық ... және ... ... деп ... Жылу ... ... шабдалы, өрік, алмұрт жатса, суыққа төзімділерге мүк, қыналар, қарағай, шырша, самырсын т.б. жатады.
Әрбір жеке ... ... тән ... деген талабы және шегі болады. Кейбір организмдер температураға төзімділік көрсетеді. Мәселен, балықтар 520С-та, ал бактериялар 800С-та қалыпты тіршілік етеді. Кейбір көк ... ... ... өмір сүре ... ... қалыпты мөлшерден кемуі кез келген ағзаның денесіндегі зат ... ... ... ... ... ... одан әрі біртіндеп жасушалар кристалданып, жалпы тіршілігі тоқтайды.
Күнге қарай өсімдіктер жасушасындағы цитоплазма суын ... ... оның ... ... ... ... төзімді күйге көшеді.
Қыс кезінде өсімдіктер спора, тұқым, түйнек, пиязшық, тамыр, жемтамыр, түзу арқылы тыныштық ... ... ... ... шыдайды. Ал ірі ағаштар жапырағын тастап, бойындағы шырынды заттар қоюланып, қысқа төзімді күйге ауысады.
Пойкилотермді жануарлар қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... кезінде организм денесіндегі зат және энергия алмасу уақытша тежеліп, баяу күйге көшіп, ең ... ... ... Ал ... кету ... ... (аю) қоректің жетіспеуінен болады.
Гомойтермді жануарлар төмен температурадан әр түрлі жолдармен ... ... қысы ... ... жылы ... қарай қоныс ауыстырады (жыл құстары, кейбір сүт қоректілер т.б.).
Тері жабындыларындағы жүн және май қабаты қалыңдап, қысқа дайындала бастайды (аңдар, құстар, ... және ... ... ... тыныштық күйге көшеді (суыр, борсық, аю, тышқандар т.б). мұндай гомойтермділердің дене ... ... ... ... ... температурасына тәуелді болғаны үшін олардың гомойтермділер деп атайды.
Су. Су ағзадағы зат алмасуда және жалпы ағзаның қызметтерін дұрыс атқаруын ... ... ... ... ... ... 70%.
Ылғал көбінесе климаттық, құрылықтың температуралық белдеулеріне, табиғат белдемелеріне ... ... Кей бір ... ылғал шектеулі фактор рөлін атқарады. Ылғалдың жетіспеуі ... ... ... ... Әсіресе шөл, шөлейтті белдеулерде ылғал жетпейді. Ал орман мен батпақты жерлерде керісінше әсер байқалады. ... ... ... өсімдіктердің экологиялық топтары төмендегідей жіктеледі.
Гидрофиттер - суды мол ... ... ... ... ... ... ... қамыс, қоға, күріш, тұғиық т.б.
Ксерофиттер - шөл, шөлейт, дала сияқты ылғал тапшы аймақтардың өсімдіктері. Олар қатты ыстыққа және ... ... ... ... ... ... жусан, қылша, теріскен, селеу, күйреуік т.б.
Мезофиттер - ылғалдылығы орташа, жеткілікті аймақтарда өседі. Жапырақтары ашық әрі ірі ... ... ... ... алмұрт, шалғындардағы өсімдіктер.
Суккулентті - ксерофиттерден де ылғалы тапшы аймақтың өсімдіктері. Олардың жапырақтары немесе ... ... су ... ... болып келеді. Мысалы: кактус, алоэ т.б.
Гидрофиттер - судың ішінде өсетін өсімдіктер. Мысалы: элодея, балдырлар т.б.
Су ... ... ... ... ... ... табылады. Су ағзалары мекен ететін су қабатына және тіршілік ету түріне байланысты ... ... ... ... - ... су ағынымен пассивті түрде орын ауыстыратын ағзалар. Планктонда фитопланктон (бір жасушалы ... мен ... (бір ... ... ... - судың орта қабатында белсенді ... ... ... ... ... ... ... басаяқты былқылдақ денелілер, тасбақалар, киттәрізділер жатады.
Бентос - ... ... және ... ... ететін су ағзалары. Оларды фитобентос (бекініп өсетін балдырлар және жоғары сатыдағы өсімдіктер) және зообентос (шаянтәрізділер, былқылдақ ... ... ... т.б.) деп ... - су ... ... және ... жабысып тіршіліе ететіндер.
Ылғалдың жануарлар тіршілігінде маңызы зор. Жануарларға ылғал жетіспегенде, олар әр түрлі бейімделеді. Мысалы: түйе өркешінің майынан метаболиттік су ... ... ... ... ... Ал ... ... транспирациясының азайтады, сексеуіл тамырларын тереңге жібереді т.с.с.
Тақрыбы: Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
Ағза және орта. Экологиялық факторлар және олардың тірі ағзаларға әсері1 бет
Пестицидтерді сақтау, тарату және тасымалдаудың қауіпсіздік ережелері5 бет
Экология ғылымы, оның міндеттері5 бет
Абиотикалық факторлар6 бет
Атмосфералық ауаға антропогендік факторлардың әсері3 бет
Бас миы мен ішкі ағзаларға темекі шаңымен пестицидтердің жекеленген және қосарланған әсері99 бет
Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері4 бет
Вирустарға химиялық, физикалық және биологиялық факторлардың әсері. Вирустық аурулардың патогенезі5 бет
Гидросфераға антропогендік факторлардың әсері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь