Вертуальды және интернет тәуелділігінің психикалық аспектіле

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. ВИРТУАЛДЫ ЖӘНЕ ИНТЕРНЕТ.ТӘУЕЛДІЛІГІНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ ТУРАЛЫ ЗЕРТТЕУЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

1.1. Виртуалды және интернет тәуелділіктің пайда болуы, белгілері мен механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

1.2. Жеткіншек шақтағы балалардың виртуалды және интернет тәуелділігінің психологиялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

2. ЖЕТКІНШЕК ШАҚТАҒЫ БАЛАЛАРДЫҢ ВИРТУАЛДЫ ЖӘНЕ ИНТЕРНЕТ ТӘУЕЛДІЛІГІНЕН АРЫЛУДЫҢ ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

2.1. Жеткіншек шақтағы балалардың психикалық даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

2.2. Жеткіншек шақтағы балалардың виртуалды және интернет тәуелділігінен арылуының тәжірибелік.эксперимент жұмысының нәтижесі ... ... ... ... ... ... ..24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
Кіріспе

Зерттеудің көкейкестілігі: Қоғамдағы өсіп келе жатқан компьютеризация және «Интернетизациямен» байланысты шетелде 1980 жылдарда бастау алған виртуалды және интернетті патологиялық пайдалану проблемасы өзекті бола бастады. Яғни, виртуалды және «интернет-тәуелділік» туралы айтылып отыр (синонимдері: интернет-аддикция, нетаголизм, виртуалды аддикция, интернет әрекет-қылықтық тәуелділік, интернетті артық патологиялық қолдану). Грифитс, 1995 көсетуі бойынша жоғары технологиялармен байланысты бейхимиялық (әрекет-қылықтық) аддикцияның жаңа формаларын белгілеу үшін М.Грифитс «технологиялық тәуелділіктер» термин ұсынды, ол оны пассивті (мысалы, теледидардан тәуелділік) және активті (интернет-ойындар) деп бөлді.
Соңғы екі онжылдық ондаған миллион адамдардың кәсіби әрі күнделікті өмірінде интернеттің кең түрде таралуымен ерекшеленеді. Интернет арқылы өмірдің барлық аспектілері жайлы ақпарат алынады, сауда, қарым-қатынас, сексуалдық және ойындық құмарлықтар жүзеге асырылады.
Виртуалды және интернет-тәуелділігі феномені көптеген ғалымдарды алаңдатуда және осы мәселе төңірегінде медицина, әлеуметтану, физиология педагогика, экология және т.б. көптеген ғылымдар саласындағы зерттеу жұмыстары үлкен алаңдатушылықты атап көрсетеді.
Қазіргі шақта компьютер біздің өмірдің таптырмас бөлігі, алайда кей кезде біз осы түсті металдың қымбат бөліктерінің еңбекке қабілеттілігінен тәуелді болатындығымызды әрқашан да мойындамаймыз. Қазіргі кезден компьютерлік желілер қызметтің банкілік іс, қауіпсіздік жүйесі, медицина, өндіріс, ғылым сияқты және тағы басқа маңызды салаларға ендірілген. Мұндай сфераларда қателіктер жіберілмейді, ал жіберіліп қойса, қымбат бағамен түзетіледі. Адамның компьютерден тәуелділігі мұнымен шектелмейді.
Сонымен компьютер, бұл зат біздің өмірге салыстырмалы жақында еніп, онда мәңгіге бекітілді. Ендігі бір де бір кәсіпорын, бір де бір оқу орны компьютерлік технологияларсыз өз ісін жүргізбейді. Бір жағынан компьютер өмірді айтарлықтай жеңілдетті, екінші жағынан адамзат компьютерлік ойындар мен виртуалды және интернеттен тәуелділіктің қалыптасуы сияқты глобальды проблемалармен ұштасып отыр.
Қазіргі кезде жастардың белгілі бір бөлігі компьютерлік виртуалды және интернет тәуелділігінің ықпалында, ал бұл қатерлі психикалық ауру болып табылады. Сондықтан да қоғам бұл мәселенің қауіптілігі мен маңыздылығын түсінуі қажет.
Өркениеттілік компьютерлік желілердің негативті әсері кәмелетке толмағандардың қылмыстық бағдарларын және тәуелділікті қалыптастыруы ерекше қауіп тудырады. Оның қауіптілігі мынада: тұрақты тәуелділіктің дамуы, мұнда кәмелетке толмаған бала тек қана интернеттегі жұмыс жайында ойлайды, егер үйде интернетке қосылу мүмкіндігі болмаса
Қолданылған дерек көздері
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана.-2006.
2. «Происхождение разума на Земле», сборник докладов, Приамурское географическое общество, Хабаровск, 1997
3. «Интернет-аддикция в подростковой среде», Пережогин Л.О., http://www.rusmedserv.com/psychsex
4. «Вопросы профилактики адиктивного поведения в подростковом возрасте», Торопов А.А, Водовозов М.Ю., Тюмень 2001 год
5. Құнанбаев Қ. Білім заңдарына жол.- Алматы: Қазақстан,1982.
6. Назарбаев Н.Ә. Білім мен ғылым – даму тетігі / Елбасының Қ.Р. білім және ғылым қызметкерлерінің ІІІ съезінде сөйлеген сөзі / Егемен Қазақстан, -13 қазан,-2004ж.
7. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы / Егемен Қазақстан.-1997.-11 қазан.
8. «Қазақстан» Ұлттық энциклопедиясы / Бас ред. Ә.Нысанбаев.Қазақ энциклопедиясының бас редакциясы.- Алматы,1999. 720-б.
9. Адамбаев Б. Халық даңғылы.- Алматы: Мектеп,1976.
10. Әміралиев Ш. Мектеп және дәстүр. –Алматы: Мектеп,1973.
11. Байтұрсынов А. Білім жаршысы хақында.-Алматы: Жалын, 1991.
        
        Мазмұны
Кіріспе…………………………………………............………………...................3
1. ВИРТУАЛДЫ ЖӘНЕ ИНТЕРНЕТ-ТӘУЕЛДІЛІГІНІҢ ДАМУ ... ... ... және ... ... пайда болуы, белгілері мен
механизмдері................................................................
..........................................12
1.2. Жеткіншек шақтағы балалардың виртуалды және ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ТӘУЕЛДІЛІГІНЕН
АРЫЛУДЫҢ ... ... ... ... ... ... ... шақтағы балалардың виртуалды және интернет тәуелділігінен
арылуының тәжірибелік-эксперимент жұмысының
нәтижесі..........................24
Қорытынды...................................................................
.........................................63
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
....................65
Қосымша.....................................................................
...........................................66
Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі: Қоғамдағы өсіп келе ... ... ... ... ... 1980 ... бастау алған
виртуалды және интернетті патологиялық пайдалану проблемасы өзекті бола
бастады. Яғни, виртуалды және ... ... ... отыр
(синонимдері: интернет-аддикция, нетаголизм, виртуалды аддикция, ... ... ... ... ... ... 1995 көсетуі бойынша жоғары технологиялармен ... ... ... жаңа ... ... ... «технологиялық тәуелділіктер» термин ұсынды, ол оны ... ... ... және ... (интернет-ойындар) деп
бөлді.
Соңғы екі онжылдық ... ... ... ... әрі ... ... кең түрде таралуымен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ақпарат алынады, сауда, қарым-қатынас,
сексуалдық және ойындық құмарлықтар жүзеге асырылады.
Виртуалды және интернет-тәуелділігі ... ... ... және осы мәселе төңірегінде медицина, әлеуметтану, физиология
педагогика, экология және т.б. ... ... ... ... ... алаңдатушылықты атап көрсетеді.
Қазіргі шақта компьютер біздің өмірдің таптырмас бөлігі, ... ... біз осы ... металдың қымбат бөліктерінің еңбекке қабілеттілігінен
тәуелді болатындығымызды ... да ... ... ... ... ... ... іс, қауіпсіздік жүйесі, медицина,
өндіріс, ғылым сияқты және тағы басқа маңызды салаларға ... ... ... ... ал ... қойса, қымбат бағамен
түзетіледі. Адамның компьютерден тәуелділігі мұнымен шектелмейді.
Сонымен компьютер, бұл зат ... ... ... ... ... ... ... Ендігі бір де бір кәсіпорын, бір де бір оқу ... ... өз ісін ... Бір жағынан компьютер
өмірді айтарлықтай жеңілдетті, екінші жағынан адамзат компьютерлік ойындар
мен виртуалды және ... ... ... ... ... ұштасып отыр.
Қазіргі кезде жастардың белгілі бір бөлігі компьютерлік виртуалды және
интернет тәуелділігінің ықпалында, ал бұл қатерлі ... ауру ... ... да ... бұл мәселенің қауіптілігі мен ... ... ... желілердің негативті әсері кәмелетке
толмағандардың қылмыстық бағдарларын және тәуелділікті ... ... ... Оның ... ... ... ... дамуы, мұнда
кәмелетке толмаған бала тек қана интернеттегі жұмыс жайында ойлайды, егер
үйде интернетке қосылу мүмкіндігі болмаса ... ... түсу ... ақша «тасиды», интернетте тым көп уақыт отырады (мектептегі
сабақтарынан жиі қалады, ... ... және ... да аталған тақырып қазіргі таңда еліміздің болашағы болып
табылатын жастарды ... ... ... ең ... ... жатады деп толық сеніммен айта аламын.
Зерттеу мақсаты: Виртуалды және интернет-тәуелділік құбылысының ... ... ... ... ... даму ерекшеліктеріне
ықпалын зерттеу, тәуелділіктің туындау себебін анықтау және оның алдын-алу
шараларын іздестіру.
Зерттеу нысаны: ... және ... және ... ... ... ... Виртуалды және интернет-тәуелділігіне жағдай жасайтын
факторлар, оның белгілері және механизмдері, жеткіншектік жастағы балаларға
виртуалды және ... ... ... Егер ... ... ... және интернет-
тәуелділіктің алдын алуда жас кезеңдік, жеке дара ... ... ... жағымсыз мінез-құлық көріністерін жағымсыз әрекеттерге
тәуелділігін болдырмай, алдын алуға болады.
Зерттеудің міндеттері:
1. Виртуалды және ... ... болу ... ... мен ... ашу.
2. Жеткіншектің жас ерекшеліктері негізінде интернет тұтынушысы
ретіндегі психологиялық аспектілерін түсіндіру.
3. Жеткіншек шақтағы ... ... және ... ... ... ... ... жүргізу
Зерттеудің теориялық мәні мен ғылыми жаңалығы:
1. Әлеуметтік психологияның ... ... және ... мәселесі жан-жақты қарастырылып, мазмұны ашылды;
2. Виртуалды және интернет-тәуелділіктің психологиялық аспектілері:
психологиялық және ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
көрсетілді;
3. Виртуалды және интернет-тәуелділіктің жеткіншек ... ... ... ... ... ... ... және интернет-тәуелділігінің алдын
алу және түзету әдістемелері ұсынылады.
Зерттеудің практикалық мәні:
Интернет және компьютерлік ойындардан тәуелділікті анықтауға арналған
тест-сұрақшасы; ... ... орта ... ... мен ... ... үшін ... бар және тәжірибелік әрекетте қолдануға
болады.
Зерттеу кезеңдері:
1 кезеңінде 2010-2011 ... ... және ... ... ақпараттар, материалдар, теориялық әдебиетер жинақталды.
Ғылыми аппарат айқындалды.
2 кезеңде 2011-2012 жылдары виртуалды және ... ... ... оның кезеңдері, белгілері мен механизмдеріне байланысты
материалдарға теориялық талдау жүргізілді. ... ... ... ... ой ... ... ... қаласының № 47 орта мектебінің 8 сынып
оқушылары.
Диплом жұмысының ... ... ... кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшадан ... ... ЖӘНЕ ... ТӘУЕЛДІЛІГІНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ ТУРАЛЫ ЗЕРТТЕУЛЕР
1. Виртуалды және интернет тәуелділіктің пайда ... ... ... ... ... жылдамдыққа ие болған ғылыми техникалық прогресс
компьютерлерге жағдай жасайтын заңдылықты әрі айқын базаға айналып ... ... адам ... өмір сүре ... десе де ... ... ... ене отырып, компьютерлік технологиялар ... ... мен ... ... жаңа ... ... айналды. Компьютеризация біздің өмірімізге тек жағымды ғана ... ... ... ... ... ... және ... қоғамдық және өндірістік қызметтің барлық сфералары дамытудың
қосымша мүмкіндіктеріне ие болды. ... орай ... адам ... ... ... өмір сүре ... деген болжамның жүзеге асу
мүмкіндігінің жоғары екендігі туралы айтуға болады. ... ... ... ... өз ... ... желісіз жүзеге асыра алмайды.
Компьютерлік желілер сферасы тұтынушыларға өзінің жетілдірулері мен ... ... ... ... әрі ... ... келеді [6].
Виртуалды және интернет-тәуелділікпен алғашқы болып өз ... ... ... ... отырудан патологиялық
құмарлық пайда болу салдарынан шығынға ... ... ... ... ... Виртуалды және интернет-тәуелділік
феноменін психологиялық зерттеудің негізін қалаушы екі ... ... ... Янг және ... ... ... 1994 жылы
интернет-тәуелділікті анықтайтын арнайы сұрақша ... оны ... ... 500 ... толтырылып, оның 400-ін адддиктілер
толтырылған. Өткен ғасырдың 90-шы жылдардың ортасында тәуелділік ... үшін ... (1996) ... ... ... ... ... критерийлер жиынтығын
ұсынды.
M.Orzack, 1998 мәліметтерінде М.Орзак Виртуалды және ... тән ... ... және ... ... көрсетілген:
Психологиялық симптомдар:
• көтеріңкі көңіл-күй және компьютердің алдындағы эйфория сезімі;
• тоқтау дың мүмкін еместігі;
• компьютер алдында өткізілетін уақыт көлемінің ... ... және ... ... ... алыс ... бос болу ... депрессия, мөлшерден
тыс қозу;
• өз қызметі жайлы қызметкерлеріне немесе ... ... ... ... ... оқудағы проблемалар.
Физииологиялық симптомдар:
• карпальды канал синдромы (бұлшықеттің ұзақ күйзеліске ұшырау ... ... ... ... ... ... көз сұйық затының құрғауы;
• бас ауруы;
• омыртқа ауруы;
• уақытында тамақтанбау;
• жеке гигиенаны сақтамау;
• ұйқының бұзылуы.
К.Янг (Young, 1998) зерттеулеріне сәйкес ... ... ... ... ... мыналар жатқызылады:
• электрондық поштаны тексеруге деген бағыттылық;
• келесі он-лайн сеансына алаңдаушылық;
• он-лайн уақытын ... ... ... ... артуы.
Орныққан итернет-аддикцияның белгілеріне К.Янг (2000) бойынша келесі
критерийлер жатқызылады:
• интернетке ... ... ... өткізілетін уақытты үнемі арттырып отыру;
• интернетті пайдалануды тоқтату кезіндегі тынымсыздық сезімдері;
• уақытты басқарумен ... ... ... ... ... ... жұмыс, достар) проблемалар;
• желіде өткізген уақыт жайлы жалған айту;
• интернетті пайдалану кезіндегі ... ... ... ... ... ... 1-5%-ды құрайды
(Griffiths, 2000; Young, 1998), ҒТП ... ... ... әртүрлі
мамандар бейімделуі артуда. Kim et al., 2005 келтірген мәліметтерінде ... ... ... және оған сәйкес жоғары ... ... ... бар ... ... ... ... бойынша 1992-2004 ж.ж. жеткіншектер саны 2-
25%-ға дейін өсті, яғни ... ... ... ... ... осыған сәйкес жастар арасындағы Интернет-аддикция жағдайлар
саны да ... (Young, 1998) ... және ... 5 негізгі
түрін сипаттайды:
1. Киберсексуалды тәуелділік – порносайттарға кіруге және ... ... ... ... ... ... ... талқылау.
2. Виртуалды танысуларға құмарлық – ... ... ... ... вертуалды кибер қатынастарды қалау.
3. Желіге деген тым жоғары қажеттілік – онлайндық азарттық ойындар ойнау,
үнемі аукциондарға қатысып сатып алулар жасау.
4. Тым көп ... ... ... ...... ... ақпаратты мәліметтер базасы және іздеуші сайттарда
іздеу.
5. Компьютерлік тәуелділік – компьютерлік ойындарға ... ... ... ... «Quake», «Unreal», «Stan Craft» ... ... және ... (Young, Rodgers,1998) жүргізген пилотаждық
зерттеуге 259 адам оның ... 130 ер адам ... жас ... және ... адам ... жас ... ... режимде Р.Кеттелдің 16 факторлық
жеке тұлғалық сұрақшасын (16PF) және Янг ... ... ... сұрақшасын толтырды. Алынған мәліметтерге сәйкес аддикт
адамдар абстрактілі ойлаудың жоғары деңгейіне ие, ... ... ... және ... ... ... ... [1].
Зерттеушілердің пікірінше индивидуалист бола тұра, аддиктілер ұзаққа
созылатын изоляцияға оңай бейімделеді.
М.Шоттон (Shotton, 1989) компьютерден ... ... онда бұл ... 3 ... ... бұл ... (networkers): олар оптимист, тәуелділіктің
басқа типтерімен салыстырмалы түрде – анағұрлым ... ... ... ... ... ... ... ата-аналарымен
жағымды қарым-қатынаста болады. Компьютер олар үшін – хобби сияқты : олар
өшірілген мәліметтер ... ... ... ... MUD ... ... ойындар ойнауы мүмкін, алайда көрсетілген ... ... ... өз ... аз программалайды, компьютерлік графика
немесе аппараттық қамсыздандырумен қызықпайды.
Екіншіден, бұл «жұмысшылар» (workers) – саны бойынша ең аз топ. ... жаңа әрі ... ... ие. ... ... алып бұл ... ... нәтижеге жетц үшін дайындайды.
Әдетте бұл топтың өкілдері ... ... ... ... бағдарламалары
оларды қанағаттандырмайды, сондықтан да олар қосымша оқу ... ... ... ... ... ... бұл «зерттеушілер» (explorers) – саны ең көп топ. Олар
бағдарламалауды интеллектуалды әрекет және ... ... ... ... ... жаза отырып, көбінесе оны аяғына дейін жеткізбей,
одан да күрделі жаңа ... ... Бұл ... ... ... және хакерліліктің қызметін атқарады. Формальды жағынан алғанда
олардың ... ... ... ... ... ... ... қалмай отырып қана коймай, тіпті білім көлемңмен
озып та ... ... көп ... ... шен де, ... ... олар үшін басты орында тұрған жоқ. Сөйтіп, олар өмірдегі жетістіктердің
әлеуметтік критерийлеріне селқостықпен ... ... ... ... және дос, оның жаны бар, адамдармен қарағанда онымен
қарым-қатынасжасаған жеңілірек болып көрінеді [8].
Kraut et ... Shapira et al.,2000 ... ... ... ... және ... ... басымдылығы; Джолдыгулов және т.б., 2005 ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде екені анықталды. Kim et al., 2005 айтуынша,
Корей ... ... бар ... ... ... ... қаупінің жоғары болатыны анықтады . Y.Hambuger, E.Ben-
Artzi (2000) Айзенк сұрақшасының көмегімен интернетке ... ... ... ... отырып, интроверттер мен экстраверттер
интернеттің әртүрлі ресурстарын пайдаланатынын, ... ... ... ... ... ... үшін ... жағымды корреляцияланса,
ақпараттық сайттарды пайдаланумен нейротизм жағымсыз байланыста болатынын
көрсетті. Әйел ... ... ... корреляцияланды, ал
нейротизм интернеттің ... ... ... жағымды болатынын
көрсетті. Кейін жаңағы авторлар ... оның ... ... ... үшін жалғыздық сезімі тән, бұл сезім деңгейін төменднту
мақсатында әйел адамдар ... ... ... уақыт өткізетіні
анықталды (Y.Amichai-Hambuger, E.Ben-Artzi; 2003) [5].
Американ зерттеушісі S.Calpan (2002) ... ... ... жалғыздық, ұялшақтық,өзімшілдік сияқты жеке қасиеттерді бөліп
көрсетті.
Н.В.Чудова (2002) болса, әртүрлі зерттеушілердің ... ... ... келесідей қасиеттерді тізімін келтіреді:
өзінің дене дамуына байланысты «Менін» қабылдауындағы қиындықтар; ... ... ... ... ... жалғыздық сезімі және өзара түсіністіктің ... ... ... және ... ... ... болуы; тәуелсіздік; идеалды
«Мен» туралы түсінік дифференциалданбаған; реалсызданған, өзін-өзі ... ... ... және ... қашуға бейім
болу [10].
Менделевич В.Д., 2003 көрсетуінше, интернетке тәуелді ... ... ... ... ... ... сексуалды адиакция
«киберсекске» ауысады; псевдология, ... ... ... ... ... ... (Greenfield, 1999) көбінесе интернет-тәуелділікпен қатар
(жағдайлардың ... ... ... ... ... ... деректер
келтіреді [8].
M.Грифитс (1998) Интернет-аддикция интернеттің әртүрлі формаларын
пайдалану негізінде ... ... ... ... алға ... 1999 ... К. Янг ... салыстыратын болсақ,
интернеттің көптеген көптеген интенсивті тұтынушыларының көпшілігі міндетті
түрде интернет-аддиктілер емес, олар ... ... ... ... үшін ... атап ... болатын. J.Kandell М.Грифитс
зерттеулерінен айырмашылығы ол интернет-адикцияны желідегі белсенділік
формасынан ... ... ... ... ... ... ... [9].
Интернет-аддикцияның дефиницияларын (қысқаша түсінігі, ұғымы) кеңейте
отырып, К.Янг, R.Davis (2001) ... ... ... әсер ету ... ұсынды. интернет-аддикцияның 2
формасын бөліп көрсетті: интернетті спецификалық ... ... ... Internet Use) және ... ... ... (Generalized Pathological Internet Use). Бірінші түрі интернеттің
кез-келген арнайы қызметінен тәуелділіктің ... ... ... ... аукциондар, акцияларды онлайндық сату, онлайндық
гемблинг. Аддикцияның мазмұны сақталады, және ... тыс ... ... ... түрі ... көп мақсатты әрі маманданусыз тым
артық пайдалану жатқызылады, яғни желіде нақты мақсатсыз ... ... ... әлеуметтік сферасымен байланысты [12].
Интернет-аддикция құбылысы әртүрлі әрекет-қылықтық тәуелділіктердің
қосындысынан ... ... ... ... ойындық қажеттілік).
Компьютер мұнда тәуелділік ... ... ал оны ... ... ... ... ... әрекет-қылықтың басқа формаларының қалыптасуына
әсер ететін әрі интернет-аддикциямен байланысты тағы бір ... атап ... ... Бұл ... ... он-лайн режимінде кездесуі мүмкін:
• балалар сеніміділігін пайдалану: тыйым әрекеттерді ... ... ... порнографияға кіруге мүмкіндік: ... ... ... бала оған ... тап ... мүмкін. Балалардың
мұндай сайттарға кіруін ... ... ... өз ... ылғи да ... ал ... тіпті де
істен шығады;
• деструктивті мазмұнды контент-сайттар: ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Ата-аналар баласының қандай сайттарға кіретінін қадағалап, бала әрекет-
қылығының кез-келген өзгерістеріне мұқият ... ... QUAKE ... ... зорлығы бар желілік ойындар мен ... ... ... ... баланың қандай ... ... ... және ... баламасын ұсынуға дайын ... ... ... ... ... интернет-
аддиктілердің де саны (әсіресе жастар арасында) өсетіні анықталуда [15].
Интернет – ... ... ... ...... ... ... компьютерлерді біріктірітін кең, тармақталған желі.
Интернет 150 елді ... 175 ... ... әртүрлі желіні байланыстырды;
интернетке 200 миллион компьютер қосылып, 500 миллионнан астам тұтынушылар
тіркелген. Желіде бұл сан ... ... 1985 жылы ... 100 желіні
қамтыса, 1989 жылға қарай оның саны 500-ге ... ... ... ... ... өсу ... ... жетіп отыр. Көптеген тұтынушылар интернет
желісіне кіру мүмкіндігін үйде де, ... да ... еді. Бұл ... ... ... және телефондық жүйелер арқылы қосылу болып табылады.
Интернеттің даму жылдамдығы ... оның ... ... ... ... ARPANET аталған бұл жүйе алғашында әртүрлі
компьютерлер арасында үнемі ... ... ... ... үшін ... ... Мәліметтерді жіберудің көптеген әдістері
ARPANET–пен өткізілген эксперимент сәтті өткендігі соншалықты, күнделікті
мәліметтерді жіберу мүмкіндігін алу үшін ... ... оған ... ... Ал 1975 жылы ARPANET ... желіден жұмыс істейтін желіге
айналды. 1983 жылы MILNET ... ... ... ал ... ... ... ортақ желіге айналды: MILNET қосу ARPANET 1991 жылы
ARPANET компьютер нарығынан жойылғанымен, интернет ... ... ... көп ... біріктіргендіктен оның көрсеткіштері айтарлықтай
артты. 2000 жылға ... ... ... ... ... кезеңнен
өтті. Желінің дамуы оның нарықталуына әкелді. Бұның басты себебі 1992 ... Wide Web ... ... ... ... бұның нәтижесінде ол
1990 жылдан бастап, тұтынушылар үшін өзекті бола бастайды [20].
Тұтынушылар ... Желі ... ... ... ... да
оған қызыға бастады.
Ғылыми және азаматтық пайдалануда қолданылып жүрген интернет бүгінгі
күнде ... емес ... ... және ... ... баспалық
құралдарының халықаралық қарым–қатынастың негізгі әдісі болып табылады. Шын
мәнінде, интернетті өзіндік бір глобальды БАҚ ретінде ... ... ... ... мен ... ... үлкен жылдамдықта кіре
алу және бір уақытта үйде отырып–ақ индивидуалды таңдау ... – бұл ... емес пе? ... бір ... ... ... кірсе, білімнің
барлық облыстарына есік ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне жол ашты.
Желі арнайы нышандарға ие байланыстырушы функциясына желілік компьютерлік
реалдылықта виртуалды ...... ... ... ... психологиялық қасиеттері бар топтар. Бастықтық интернетте
компаниялардың бүкіл дерлігінде өз сайттары бар, ол Желі ... ... ... және ... ... саны ... күнге өсуде [21].
1984 жылы Вильям Гибсон «Neuromancer» романын жарыққа шығарды, онда
алғаш рет «киберкеңістік» ... ... ... – бұл ... ... операторлардың көпшілігі күнделікті сезілетін ұйымдасқан
галлюцинация. [42] Гибсонның романы жарыққа шыққаннан ... ... ... ... ... ... ... кеңістікті киберкеңістік
деп атай бастады. Миллиондаған адамдар интернетті көптеген мақсаттарда
қолданып келеді [33].
Қазіргі шақта ... ... ... таптырмас бөлігі, алайда кей
кезде біз осы түсті ... ... ... ... ... ... ... да мойындамаймыз. Қазіргі кезден
компьютерлік желілер қызметтің банкілік іс, ... ... ... ... ... және тағы ... маңызды салаларға ендірілген. Мұндай
сфераларда қателіктер жіберілмейді, ал жіберіліп қойса, ... ... ... ... ... мұнымен шектелмейді.
Сонымен компьютер, бұл зат біздің өмірге салыстырмалы ... ... ... бекітілді. Ендігі бір де бір кәсіпорын, бір де бір оқу ... ... өз ісін ... Бір ... ... ... ... екінші жағынан адамзат компьютерлік ойындар
мен интернеттен тәуелділіктің қалыптасуы сияқты ... ... ... және интернет-тәуелділік» ұғымы 1990 жылы пайда болды.
Мамандар тәуелділіктің бұл ... ... ... ... ... ... ... адамдарға, әсіресе жастарға қауіп төндіріп ... ең ... бірі ... ... ... ... таңда
технология және оның нәтижелерін пайдаланатын адамдар байланыс құралдарын
жақсы меңгеріп алған. Әрине, адамның өмірін ... ... ... ... ... дамуының жемісі болып табылатын ... ... ... ... ... ... қиын.
Осындай технологияның зиянды жемістерінің бірі интернет болып
табылады. ... ... ... қай ... не ... ... ... мағлұматты керек уақытта алу және біздің қолымыздағы мағлұматтың
басқа жерге жетуін қамтамасыз етеді. Бұл ... де ... ... және ... ... ... көп ... құралдарды мағлұмат алу және ойын-сауық үшін қолдану ... ... ... мүмкін. Тәуелді адамдардың интернетке кіру немесе
компьютер ойындарын ойнау әдеті күнделікті өмірін ... ... ... Адам көп ... ... ... ... қолданбаған
кезде мазасызданады, оны сағынып, бұл істі тастау немесе азайту шаралары
нәтижесіз болып шығады. Бір мезгіл ойын ... ... аз ... ... ... ... де адам ... алатын кәсіби немесе басқа бір ... ... ... ... ұзақ ... отырса, «электрондық
поштамды қарап шығамын» деп ... ... бойы ... қойса, демек
ол адам интернет-тәуелділігіне ... болу ... Егер де бұл ... аз ... ... деп ... қалай өтіп кеткенін сезбей, кеш
жатып, кеш тұрса, сабаққа немесе ... ... өзін ... үшін
интернетті жаптырып тастап, кейін шыдамай қайтадан аштырса, бұл ... ... ... сөздеріне ашуланса, интернетке тәуелді болды деген
сөз.
Тәуелділік, жалпы алғанда, өмірдің басқа салаларына қанағаттанбауды
білдіреді. Адамды ... ... ... ... ... ... ... Интернет пен компьютерге тәуелді ... ... ... ... өздерін мазасыз сезіне бастайды. ... ... болу ... компьютермен көп уақыт өткізетін балаларда
байқалады. Мысалға, ... ... ... ... ... пикник
және әртүрлі іс-шараларға қатыспайтын балалардың ең ... досы ... ... ... ... әрдайым интернетті немесе компьютер ... ... ... үшін ... көңіл-күйлері нашар болғанда компьютердің
басына отырады. Бұл үшін көп ақша ... да ... ... ... бен түні ... ... Ұйқысыздықтан денсаулық проблемалары,
ұмытшақтық пайда болады. Интернет тәуелділігінің карта ... ... ... көп ... Бір ғана ... ... ... болмауы. Сонымен қатар, интернет арқылы, ... ... ... да ... әрекет–қылықтың белгілі бір түрі бола отырып, ... өз ... ... ... ... ... өмірден кетуге деген бағыттылықпен сипатталады. Бұл сәтте
адам тек өз жұмыстарын артқа қарай ... ... оның ... ... ... дербес жеке тұлғалық дамуы тоқтатылады. Адамдар өз
өмірінің түрлі проблемаларын шешуден құтылғандай болады.
Ресей психологтарының мәліметтері ... ... ойын ... 10-14% оған тәуелді болады екен. Бұл тәуелділік кез–келген шақта
пайда болуы мүмкін, алайда жеткіншектер оған әлде қайда ... ... ... виртуалды реалдылыққа қай себептермен енеді? Себептердің ... ... ... ... оның ... ... компьютерлік ойындардан
ала алады. Басқа себеп баланың қараусыз қалуы, яғни ... бос ... ... өз ... да уақыты жетпейді. Мұндай ата–аналар баланың
сезімдері, күйзелістері, мектептегі ... ... ... ... не ... ... өмір сүріп жүргендігі жайлы білмейді. Олар жай
ғана балаға компьютер сатып алады, бұл ... олар ... ... ... болса, толық еркіндікте, өзімен–өзі. Келесі себеп ата–ана немесе
оны орнындағы адамдар арасындағы үнемі ұрыс–керістер. Мұндай ... ... орын ... Виртуалды реалдылыққа
қашудың тағы бір себебі сыныптас немесе ... ... ... ... ... көрсетулер. Ата–ананың
айырылысуы да бұған себеп бола ... ... ... ... өзі үшін ... адамдармен қарым–қатынастың
жетіспеуінен де виртуалды және интернет тәуелділік ... ... ... ... ... ... не ... болуы виртуалды реалдылыққа
жүгінудің себебі болуы мүмкін.
Егер де баланы өз жанұясы, ата–анасымен ... ... ... ... қанағаттандырмаса (мысалы, ата–анасы ішімдікті ... ... ... ... өз ... ... сезімі пайда
болады, оның нәтижесінде виртуалды әлем баланы толық өзіне сіңіріп алады.
Егер де ... ... ... ... қараса, зорлықты көрмеу
мақсатында виртуалды әлемге ... ... Бұл жаңа ... оны ешкім
ренжітпейді, ол әрқашанда өзін–өзі қорғай алады, ол күшті әрі ... Оның ... саны ... ... ал ... ... кеткеннің өзінде–ақ ол кез–келген сәтте ойынды басынан бастай алады
[29].
Аталған ... ... ... ... өмір ... әрі қызықтыратын реалдылыққа әкеледі. Көбіне балалар виртуалды
әлемге ену кезінде оған төтеп бере ... ... мен ... ... ... ... ... жүйелері
күйзеліске ұшырайды, қорқыныш, үрей, ауыр қозулар, түнгі шошулар, жабысқақ
күйлер ... ... ... ... ... ... ... компьютер
алдында отырудан балаларда тамақтану тәртібі бұзылады, олар уақытты сезбей,
тәуліктеп ұйықтамай жүре алады.
Күн және түн тәртібі ... ...... ... ... дене ... айғай, ойыннан кейінгі тынымсыз
ұйқыны байқайды. Бұл ... ... ... ... ... ... жоғалтады. Ойын тәуелділігі осыған негізделеді: компьютер адамды
басқара бастайды. Кішкентай адамның ... ... ... ... ... ең ... ата–ана және құрдастарымен
қарым–қатынас, ертегі оқу, қоршаған ... ... ... ... қалыптасады. Виртуалды реалдылық қоршаған орта туралы ... ... ... ... де ... Бұл ... ... бергенде болатын құбылыс.
Егер де бала компьютер алдында күні бойғы уақытын өткізсе, бұған кім
кінәлі деген ... ... ... Әрине ата-ананың балаға көңіл
аудармауы, осының нәтижесі. Өкінішке орай ... ... бола ... ... ... ... өмір ... жанұя үшін өмір сүру мен қоректенудің
керекті деңгейін қамтамасыз ету ... ... ... ... еңбек
етуге мәжбүрлейді. Осыдан келесі заңдылық туындайды: «қараусыз ... ... ... ... оны ... досы – ... күтеді.
Ал ата–ана бала компьютер алдында немен айналысатыны жайлы ... ... ... бақылаудан шығады. Балалар ата–анасы жұмыста
болған ... ... ... ... ... диск ... музыка
суреттер жүктейді, интернеттен үй тапсырмасын, баяндамаларды көшіреді.
Психолог М.Гриффитс тәуелді ... екі ... ... ... ... ... ... ұнатады. Бұл рольдік
ойындар. Олар үшін бастысы жеңіс алған ... ... оны ... ... ... ... ... бір проблемалардан қашу мақсатында
пайдаланады. Басқаша айтқанда, компьютерлік тәуелділіктің қалыптасуына
психоактивті заттарға тәуелділік ... ... ... ... ... және интернет–тәуелділігінің қалыптасуы біртіндеп жүреді.
Берілген тәуелділіктің қалыптасуының кезеңдерін бөліп көрсетуге болады.
1. ... ... ... ... рет компьютерлік ойын ойнағаннан кейін ойынның сюжеті ұнай
бастайды, өзін басты кейіпкермен ұқсата бастайды, графика, ... ... Бала ... және виртуалды әлемді салыстыра бастайды да, ... ... ... реалдылық балаға өз армандарын жүзеге
асыруға ... ... ... бұл кезеңнің спецификасы бар: ойын
комрьютерге жүйелік сипат емес, ситуациялық сипат ... ... ... әлі де қалыптаспаған, ойын процесі адам үшін мәнді құндылыққа ие
емес.
2. Қызығушылық кезеңі.
Бұл кезеңде балада жаңа ... ... ... – компьютерлік ойын
ойнау қажеттілігі. Бұл жерде ойын жүйелік сипатқа ие. Бұл ... ... бала ... ... көшеді.
3. Тәуелділік кезеңі.
Мұнда баланың құндылықтық–мағыналық сферасында күрделі өзгерістер пайда
болады. Өзіндік сана және өзін–өзі бағалау өзгерісіне ұшырайды.ойын ... ... ... тастайды. Тәуелділік өз көрінісін екі ... ... және ... ... формасында бала өзі сияқты ... ... ... да,
қоғаммен әлеуметтік байланысты ұстайды. ... ... ... ... ... ойындық мотивация негізінде жарыстық
сипат жатыр. Тәуелділіктің бұл формасы келесі ... ... ... ... ... ... адамның тек дүниетанымы
ғана емес, сонымен қатар қоршаған орта, социуммен өзара ... ... ... үшін ... наркотикпен теңдес болады. Егер де
біраз уақыт бұл ... ... ... ... ... онда ол ... ... жақын күйге (жағымсыз эмоциялар сезеді, қозулы және
агрессивті болады, ... ... ... Мұндай құбылыстар
клиникалық тілмен психопатология немесе берілген патологияны тудыратын өмір
сүрудің стилі деп атайды.
4. Құштарлық ... ... ... ... ... Ол адамның ... ... ... ... ... ... ... бала компьютерден дистанция ұстайды, алайда орныққан
тәуелділіктен толық босай алмайды. Берілген ... ... ... тіпті өмір
бойы сақталады. Ол құштарлықтың сөну жылдамдығына тәуелді [50].
1.2 Жеткіншек ... ... ... және ... ... ... бейім адамдар интернетке аддекватты қарайтын
адамдардан ерекшеленетіні анық нәрсе. ... ... ... ... анықтауға зерттеулер жүргізілуде. Олар интернет тәуелділігі
қалай ... ... неде ... оны ... ... ... ... жауап іздеуде болды. Зерттеуді шетел психологтары М.Шоттон,
Ш.Тэкл және ... ... Және ... ой ... ... ... интернеттегі ойыннан біраз уақытқа көңіл бөлуді сұрау
кезінде, жеткіншек оны істеуге ... ... ... ... ... алып ... ... де ол өте қозулы күйде
болады.
➢ Компьютердегі ... ... және жаңа ... ... алу ... көп ... ... Жеткіншек үй жұмысы, міндеттері, сабақ жайлы ұмытады.
➢ Қоректену және ұйқы ... ... ... бала өз ... Өзін ... ... күйде сақтау мақсатында жеткіншек кофе және
басқа психостимуляторларды көп пайдаланады.
➢ Компьютер алдында көп ... ... ... ... немесе жұмыс істеу барысында бала эмоционалды
көтеріліс сезеді.
➢ Қоршаған адамдармен үнемі түрлі ... ... ... ... алдында эйфория сезімін сезеді.
➢ Өзінің компьютерлік фантастика әлеміне келесі енудің ұсақ–түйегіне
дейін ойластырады және оған ... ... Ал бұл ... ... ... барлық ойларын билейді, ол жайында
армандайды.
Біраз уақыттан кейін дамып келе ... ... ... ... ... ... омыртқа, жауырын, қолдарында аурулық сезімдер
пайда болады, ал көз алмаларының ... қозу ... ... ... ... болуына жағдай туғызады.
Егерде бала келесідей әрекеттер жасайтын болса, ... ... ... аударған жөн:
➢ Компьютерден алыстамай ішіп жейді, сабағын оқиды.
... ... түн ... ... Компьютер алдында отыру үшін мектептен қала бастады.
➢ Пәтерге кіре салысымен компьютерге бағытталады.
➢ Тамақ ішу, тіс тазалау, шашты тарау, киім ... ... ... ... ол ... ... ... сынып қалған жағдайда қозулы, агрессивті күйде болады,
немен ... ... ... ... ... тыйым салынса, бопсалап қорқытады.
Виртуалды және интернет–тәуелділік механизмдеріне тоқталсақ, ол ағзаның
түсініксіз талаптары мен ... ... ... Бұл талаптар
персонаж роліне енуге деген құмарлыққа және бұл арқылы шындықтан ... ... ... адам ... мен ... ... жұмыс істейді. Бұл мотивтер бала белгілі бір ... ... ... ... ... болады [45].
Кейін индивидуалды ерекшеліктер және мотив ... ... ... ... – бұл реалдылықтан кету. Бұл механизмнің негізі
баланың күнделікті шаруа мен ... ... ... мұғалімдермен проблемалары болуы мүмкін) ... ... ... ... ... ... термині қоғам немесе
социумнан кету емес, ал шын мәнінде реалдылықтан кету ... ... ... кету ... ... ауысу арқылы жүзеге асырылады.
Тәуелділіктің қалыптасу механизмдерінің психологиялық аспектілері
жеткіншек немесе баланың күнделікті өмірімен ... ... ... ыңғайсыздықтардан құтылу сияқты жаратылыстық бағыттылыққа негізделеді.
Бала психикасы жағымсыз әсерлерге әлі де тұрақсыз, кез келген күйзеліс
пен ыңғайсыздықтар амалсыз ... ... ... ... Рольдік
компьютерлік ойын бастан ... ... ... ... ... әрі қол жетерлік әдісті табуға жәрдемдеседі.
Рольдік ойын көмегімен бала проблема, сабақ, шаруа және тағы ... ... жоқ ... әлем ... Ойын оған ... және ... шешу әдісі болып көрінуі мүмкін. Алайда бала бұл
идеалдылы реалдылыққа тез ... ... ... өмірде проблемалар ешқайда
да кетпейтіндіктен бала басқа реалдылыққа кетуді жиілетіп, оған ... ... да ... одан шығу өте ... болады. Шынайы әлемнен
толық үзіліп кету қаупі пайда болады, 100%-ға реалдылықты виртуалды әлемге
ауыстыруы мүмкін. Өте ... ... ... ... ... ... қалыптасу мен нашақорлық ... ... ... ... ... және интернет–тәуелділіктің қалыптасуының келесі механизмі
–бұл рольді қабылдау. Бұл механизм негізінде адамға тән ойынға ... ... ... бір ... ... ... қанағаттандырылмай
жүрген қажеттіліктерді қанағаттандыруға мүмкіндік беретін компьютерлік
персонаж – ... ... ... тән ... табылады. Адамдар ерте
балалық шағынан рольдік ойын ойнауға ... Бұл ... ойын ... ... түрде ересек адамның ролін (ана, әке, апа немесе ... Бұл ... ол оны ... ... ... ... қажеттілікті
бейсаналы қанағаттандырады. Есею барысында бала ... ... ... ... басқа адамның ролін қабылдауға деген
қажеттілік сақтала береді. Виртуалды реалдылық ... оны ... ... ... ... ойын – бұл ... ... тиімді әдісі. Тәуелділіктің
қалыптасу процесінің өзі рольді ... ... ... ... ... негізделген. Біраздан кейін келесідей болады: бала көп ... ... және ... өмір ... ... ... Сөйтіп,
ойын өмірлік проблемаларды компенсациялайтын құралға айналады, бала реалды
әлемдегі емес, ол ... ... ... ... ... ... ... салдары өте ауыр. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... қалыптасуында,
жеке тұлғасының дамуындағы бірқатар күрделі проблемеларды ... ... ... қабылдауға қажеттіліктің пайда болуы
психологиялық факторлардың негізінде ... ... ... деген құмарлық және қатты қажетсіну.
➢ Өзін компьютерлік ойын персонажымен ұқсатуға деген қажеттілік
[46]. .
Берілген факторлар бірлесе ... ... ... ... ... асуы
мүмкін. Бұл механизмнің ... де ... ... ... процестеріне негізделген.
Егер де бала өз өмірімен толық қанағаттанып, проблемаларын ... ... ол ... ... ... ... деген қажеттілік пайда болу
мүмкіндігі өте төмен. Алайда мұндай балалар өте аз.
2 ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ТӘУЕЛДІЛІГІНЕН
АРЫЛУДЫҢ ТИІМДІ ЖОЛДАРЫ
2.1 Жеткіншек шақтағы балалардың психикалық даму ерекшеліктері
Жеткіншектік шақтағы ... ... ... ... жеткіншектің психикалық даму
ерекшеліктері, жеткіншек интернет ... ... ... мотивациясы, қарым-қатынасы, жеткіншектік шақтағы тәуелді
әрекет-қылықты ... ... ... ... ... ... ... шектері шамамен балалардың орта мектептің V-VIII
кластарында оқитын кезеңімен сәйкес келеді де, 11-12 ... 14-15 ... ... ... бірақ жеткіншектік шақтың іс жүзінде басаталуы V
класақа көшумен тура келмей, бір жыл ерте не кеш ... ... ... ... ... ... орны оның «өтпелі»,
«бетбұрыс», «қиын», ... ... ... ... ... осы ... ... өмірдің бір дәуірінен екіншісіне өтумен
байланыстыдаму процестерінің күрделілігі мен мңыздылығы айтылған. Балалық
шақтан ... өту осы ... ... ... ... ... барлық жақтарының негізгі мазмұны мен ... ... ... ... ... бағыттарда сапалық жаңа құрылымдар
қалыптасады,организмнің сана-сезімінің, үлкендермен және ... ... ... ... ... ... танымдық және оқу іс-әрекетінің, мінез-құлыққа, іс-әрекет пен
қарым-қатынасқа арқау болатын моральдық-этикалық нормалар мазмұнының қайта
құрылуы нәтижесінде ересектік ... ... ... жеке басы ... аса ... ... – оның өзінің
ауқымды әлеуметтік белсенділігі; ол белгілі бір үлгілер мен ... ... және ... ... ... қанағаттанарлық
қарым-қатынас орнатуға (өзінің жеке басы мен өзінің ... және ... мен ... жүзеге асыру әрекеттерін жобалау) бағытталады [38].
Алайда жаңаның қалыптасу процесі ... ... ... ... ... ... және осы себепті бүкіл майданда әркелкі ... ... өзі, бір ... ... ... пен «ересектіктің»
қатар болуымен, ал, екінші жағынан, сол бір ғана ... ... ... ... ... даму ... ... болуымен анықталады. Бұл қазіргі мектеп оқушыларының
өміріндегі жағдайларда екі түрлі жай сәттерінің ... ... ... ... ... ... жайлар: балалардың көбінде басқадай тұрақты
және байыпты міндеттер болмай, тек оқумен ғана ... ... ... ... ... еңбектен, қиыншылықтар мен қынжылыстардан
қорғаштауға, түгелдей қамқорлыққа алуға тырысуы; 2) ... мұны ... сан ... информацияның орасан зор тасқыны; көптеген
ата – аналардың бос уақытының аздығы және осының мүмкін ... ... ... ерте ... жолдастарымен қарым–қатынастың жедел
дамуы; дене күші дамуы мен жыныстық толысудың акселерациясы.
Осының бәрі ересектіктің ... ... ... ... ... осыдан келіп оның белгілі бір ... ... ... ... мен елеулі айырмашылықтары келіп шығады. Мәселен, VIII класта
бет–пішіні мен мүдделері әлі ... ... ер ... да бар, ... ... өмірінің қайсыбір жақтарына ортақтасқан өте ересек балалар да
бар; өздігінен білім алып ... ... да бар, ... сонымен
қатар оқу материалының өзін өздігінен игере білмейтін жеткіншектер де бар,
ал болашаққа деген жоспары ... ... ... оқушылары бар, ал болашақ
мамандығына саналы түрде даярлана бастағандар бар; кейбір қыз ... ... сән қуу мен ер ... ... ... бұған онша мән
бермейді; кейбір балалар ... ... ... ... ... ... ерке ... кеткен, тіпті тұрмыстағы қарапайым жұмыстарға да
ебі жоқ [46].
Жеткіншектердің ересектігінің дамуындағы жалпы бағыт әртүрлі және әрбір
бағыттың ... ... ... ... Бір өлшем ұқсас үш нұсқада
ересектіктің дамуы әрқилы болады да, бұл орайда мазмұны ... ... ... ... үшін маңыздының енді бірге құны жоқ.
Жеткіншектік кезеңнің маңыздылығы ... жеке ... ... ... ... ... және олардың қалыптасуының жалпы бағыты
белгіленеді. Жасөспірімдік ... ... ... жалғасады.
Жеткіншектік кезең қиын әрі сыналатын кезең деп саналады. ... ... осы ... ... ... ... өзгерістерге
байланысты; бұл өзгерістер кейде баланың бұрынғы ерекшеліктерін, мүдделері
мен ... ... ... ... ... ... өзі
біршама қысқа мерзімде болуы мүмкін, ... ... ... болады да,
даму процесі секірмелі, қауырт сипат ... ... ... жатқан
өзгерісер екінің бірінде, бір жағынан жеткіншектің ... ... ... ... ал екінші жағынан, оны
тәрбиелеудегі қиыншылықтармен ... ... ... ... ... онда тіл алмаудың, қарсылық пен ... ... ... (қиқиарлық, дөрекілік, қарсылық, тентектік, бүкпелік,
тұйықтық).
Жеткіншектік кезеңде дамудың сыналу көріністерінің пайда ... және ... ... ролі ... ... ... жарты
ғасырдан астам уақыттан бері болып келеді.
Жеткіншектің дамуындағы биологиялық факор мәселесі баланың ағзасында
нақ осы ... ... ... ... ... ... ... дене күшінің дамуында жаңа кезең басталып, жыныстық жетілу
процесі өрістейді. Бұлардың бәрінің ... ... ... ... қайта құрылу процестері тұрады.
Ағзаның қайта құрылуы эндокриндік жүйедегі өзгерістерден басталады.
Гипофиздің, әсіресе оның алдыңғы ... ... ... ал ... талшықтардың өсуіне және ішкі секрецияның басқа да өте маңызды
бездерінің (қалқан жыныс, ... үсті ... ... ... ... ... қызметі жеткіншектің ағзасында көптеген өзгерістер, соның
ішінде неғұрлым анық көрінетін өзгерістер туғызады (жыныс мүшелерінің дамуы
және екінші жыныстық белгілердің ... Бұл ... қыз ... 11-
13 жаста, ер балаларда 13-15 жаста неғұрлым жедел ... Дене ... мен ... жетілудің акселерациясы байқалып ... ... ... қыз ... 10-11, ер ... 12-13 жаста жыныстық жетілудің
бастапқы сатысында болады [29].
Бойдың ұзаруы, салмақтың ... ... ... ... ... шақтағы дене толысуының өзіне тән жағдайлары, бұлар күрт ... ... ... белгіленеді. Осының нәтижесінде баланың ... ... ... ... ... ... ересек
адамға тән пропорцияға жақындайды. Бас ... бет ... ... нәтижесінде бет әлпеті де өзгереді. Жеткіншек жасындағы жылдарда
омыртқа жылдық өсуінде бойдың ұзару қарқынынан қалып қояды. 14 ... ... ... кеңістік әлі шеміршекпен толы болады да, ұзақ ... ... жақ ... ... немесе шамадан тыс күш түскен жағдайларда
омыртқа ... ... ... ... Дене ... неғұрлым көбірек
бұзылуы 11-15 жаста болады, дегенмен нақ осы ... ... ... де одан ... ... оңай болады. 20-21 жаста жамбас
сүйектерінің бекуі аяқталады (қыз балалардың жыныс мүшелері осы ... ... өте ... ... ... бұл ... ... кетуі
мүмкін, ал биік өкшелі аяқ киім ... ... ... ... мұның
кейінгі босану функциясына зиянды әсері болуы мүмкін.
Бұлшықеттің және ... ет ... ... ... артуы жыныстық
жетілудің аяғында болады. Бұлшықеттің дамуы ер балаларда еркектер типінде,
ал қыз балаларда ... ... ... ... ... әр жыныстың
өкілдерінде еркектерге тән немесе әйелдерге тән белгілер қалыптасады, бірақ
бұл процестің аяқталуы жеткіншектік ... ... ... ... ... артуынан жеткіншектің дене күшінің мүмкіндіктері
ұлғаяды. Мұны ер балалардың өздері де ... және ... ... ... ... бар. ... ересектерге қарағанда жеткіншектің бұлшықеттері тез
шаршайды, сондықтан ұзақ ... ... ... ... әлі болмайды,
спортпен және дене еңбегімен шұғылданған кезде мұны ескеріп отыру керек.
Мотор аппаратының қайта ... мен ... ... қозғалыстардағы үйлесім
жоғалады, өз денесін дұрыс ... ... ... ... тыс ... олардың жете үйлестірілмеуі, жалпы ебедейсіздік, қолапайсыздық).
Бұдан күйзеле ... ... ... ... ... ... ... 6-7 жастың 13-14-ке дейінгі шақ – кқптеген ... ... ... ... функцияларының бірқатар көрсеткіштері жедел
артып жетілетін кезең. Сондықтан спортта жетістіктерге жету мүмкіндіктері
де ... ... ... мен ... өсуі ... ... ... тыс
талаптар қояды. Жүрек те өседі, әрі қан тамырларына қарағанда тез ... өзі ... ... ... ... функциялық
бұзылулардың себебі болып, жүректің қағуы қан қысымының артуы, ... ... ... тез шаршау түрінде көрінуі мүмкін.
Жеткіншектік шақта ағзаның ішкі ортасында белсенді ... ... ... ... жүйесіндегі өзгерістерге байланысты күрт ауысулар
болады, ... ... ... ... мен жыныс бездерінің гормондары, атап
айтқанда, зат алмасудың катализаторлары болып табылады. Эндокриндік және
жүйке ... ... ... ... ... болғандықтан,
жеткіншектік шақ, бір жағынан, энергияның қауырт өсімен, ал екінші жағынан
патогендік әсерлерге деген сезімталдықтың артуымен ... ... ... дене ... ... ұзақ уақыт жүйкеге күш түсу, аффектілер,
күшті эмоциялық толғаныстар (қорқыныш, ыза, ... ... ... циклінің уақытша тоқтауы, гипертиреоздың дамуы)
және жүйке жүйелерінің функциялық бұзылуларына себеп ... ... Олар ... ... ... ... тез ... пен аңғалдықтан, жұмыста өнімділіктің төмендеуінен, ұйқының
бұзылуынан байқалады. ... ... ... және ... ... ... шақта болатын тепе-теңдік бұзылады да, жаңа ... енді ғана ... ... Бұл ... ... ... ... әсерелеріне, көңіл-күйіне әсер ... оның ... ... ... ... ... мезгіл-мезгіл селсоқтануының енжарлануының негізі болады.
Қыз балаларда мұндай жағдайлардың көрінуі етеккір циклі ... ... ... осы цикл ... байқалады [3].
Жыныстық толысу мен дене күші ... ... ... ... райда болуында бірталай маңызы ... ... өзі анық ... бұл ... оны обьективті
тұрғыдан ересекке айналдырады және оның ... ... ... ересектерге ұқсастығын түсіну негізінде) басталуына негіз болады.
Екіншіден, жыныстық толысу басқа жынысқа ден ... ... ... сезімдердің, толғаныстардың шығуына себепші болады. Өзімен өзі
болу жеткіншектің жаңа түйсінулер мен толғаныстарына ден қою, бұлардың ... ... орны ... ... кең әлеуметтік жағдайлары мен
нақтылы дара жағдайларына оның ... мен ... ... ... ... арналған кітаптар мен
кинофильмдер де ... ... ... мүмкін. Осының бәрі, сондай-ақ махаббат
пен жыныс проблемалары туралы жолдастарымен әңгімелесулер ... ... ... ... көбірек көңіл бөлудің эротикалық ойысушылықтар
мен ерте сексуалдылықтың дамуына апарып соғады. Қыз ... ұл ... ... романтикалық сезімдердің оянуы - қалыпты құбылыс.
Жеткіншектің ағзасында болатын елеулі өзерістер ұзақ уақыт бойы осы
кезеңдегі ... ... мен ... ... құбылыстарының
биологиялық шарттастығы туралы әртүрлі теорияларға негіз болды. Мұндай ұғым
біздің ғасырымыздың алғашқы ширегінде ... ... ... негізін салушылар С.Холл мен З.Фрейд ... ... ... мен ... мен ... биологиялық
шарттастығы себепті болмай қоймайтын әрі универсал құбылыс деп ... ... ... ... ... екі типін бөліп
көрсетті: 1)үздіксіз және 2)баланың балалық шағында оқып ... ... ... жүзеге асыру үшін қажетті іс-әрекет тәсілдері ... ... ... ... өтудің бірінші типі ... ... ... ... ... нормалар мен талаптардың ұөсастығы
жағдайларында болады. Мұндай жағдайларда даму бірқалыптв ... ... ... ... біртіндеп үйренеді де, ересектің статусының
талаптарын орынауға даяр болып шығады. өтудің екінші типі ... ... ... ... ... ... ... кезде байқалады
(Бенедикт пен Мид оны қазіргі заманғы американ ... және ... ... ... тән деп ... [42]. Мұнда кей жағдайларда
балалықтан ересектікке өту әртүрлі қиыншылықтар мен ... оның ... ... ... - ... кемелділікке жеткен кезде ... ... ... ... ... ... Балалықтан ересектікке өтетін жол, деп
атап ... ... ... ... әркелкі болады және оның
ешқайсысы да кемелділікке жеткізетін «табиғи» соқпақ деп қарастырылмайды.
Антропопологтар зерттеулерінің теориялық ... зор бала ... ... ... ... ... ... ұзақтығына; екінші
дағдарыстың, талас-тартыстың, қиыншылықтырдың болуына; ... ... ... ... ... ... анықталатыны дәлеледенді. Бұл
зерттеулерден фрейдизмге ... ... ... ... ... ондағы табиғи дүниені әлеуметтік дүниеге қарсы қоюға болмайды
деген ... ... ... ... шақты бала өзінің
қоғамдағы орнына ... ... ... оның ... қоғамдық өміріне
өтуі жүзеге асатын кезең деп қарады. Бұл ... ... ... ... орын алады, ол жеткіншектің қазіргі қоғамдағы жағдайы мен балалықтан
ересектікке талас-тартыспен өтуіне талдау ... ... Бұл ... тобы мен ... ... бар ... ... өзіне тән
артықшылықтары болатындықтан олардың ... ... ... ... ... ... ересектер тобына
ілгерілейтінін атап көрсетті. Жеткіншекте ересектер тобына өтуге деген және
үлкендердің ... жоқ ... ... ... деген
ұмтылысы болады. Алайда ересектер оны әлі ... ол ... ... ... ... ... ... мен талас-
тартыстардың болуын Левин қоғамда балалар тобы мен ересек тобының қатаң
бқлінуіне және ... ... ... ... ... ... байланысты етіп қояды. Левиннің жеткіншектің «өз орнын
таппауы» туралы идеясын қазіргі уақытта Д. ... және ... ... ... олар ... ... бір ... бар
дегенді, яғни ересектер қоғамында жеткіншектер қоғамы бар дегенді айтады
[20].
Л.С.Выготский сын жастарды ... жаңа ... ... негізгі
жаңа құрбымды бөліп кқрсету және ... ... ... анықтау
қажеттігін қойды, бұл жағдай әрбір ... бала мен ... ... ... жүйесі болып табылады. Ол осы қатынастар жүйесін
құру өтпелі шақтағы «дағдарыстың» басты мазмұнын құрайды деп ... ... ... ... ... ... ой-
пікірдің дамуы жеткіншектік кезеңнің көрігістері мен өтуінің ерекшеліктері
жеткіншектің өмірі мен ... ... ... ... мен, ... ... дүниесінде қоғамдық жағдайымен анықталатынын көрсететін
қорытындылырдың біртіндеп жинақталуы.
Интернеттегі жеткіншек әрекеті қызметтің жаңа түрі ... ... ... ... ... ажыратылатын қызмет түрлерінің түрлі
қасиеттерін біріктіреді. Кез–келген қызмет ... ... ... ... ... ... мәселесі бойынша А.Е.Войскунский мен
О.Н.Арестованың зерттеулері ... ... ... жеке тұлғасының
дамуы мен басқа адамдармен қарым–қатынас жасауы үшін не ... ... ... деген сауал қызығу тудырады. Бұл ... ... даму ... коммуникация облысындағы интернеттегі жұмыстың психологиялық
салдарды бағалауға қатысты болып ... ... оның ... ... және ... ... ... процесі мотивациялық
реттелуге (регуляция) әсерін тигізеді. Қызмет ... ... ... ... яғни ... мен қол ... бұл ... критерийі болып табылады. Бұл бағалаулар – адамның
мүмкіндіктерін дамытады, жаңа дағды орнатады немесе керісінше ... ... ... асырылуға мүмкіндік бермейді.
Интернет тұтынушыларының мотивациясын зерттеушілер ... мен ... ... атап ... ... Олар
Интернет тұтынушыларының мотивтерінің келесі классификациясын келтіреді.
1. Іскерлік мотив. ... ... үшін ... ... ... яғни ... ... бағытталған кәсіби
қызметтік құрылымды бөлік болып ... Бұл ... ... ... ... бір адаммен өзара әрекеттестік және
байланыстар белгілі бір бөлімшенің жұмысын ұйымдастыру және т.б.
нақтылы ... ... ... ... мотивацияның
индикаторлық қызметін атқарады.
2. Танымдық мотив. Бұл мотив жаңа білімдерді алумен байланысты.
Тұтынушының танымдық ... ... ... ... сипаттамалары болуы мүмкін. Компьютерлік желідегі танымдық
қатынас пәні: жаңа қызметтік мүмкіндіктер, түрлі гипермәтіндік
ақпарат, жаңа адамдар, жаңа идеялар мен пікірлер ... ... ... Қарым–қатынас мотиві (коммуникативті мотив). Ол ... ... ... ... ... ... ... Бұл мотив адамның ...... ... ... өзі тәрізіділермен
алмастырумен байланысты.
4. Корпоративті мотив (ынтымақтастық мотив). Адам ... ... ... бойынша болсын, құрылымы бойынша болсын,
әлеуметтік сипатқа ие. Қызмет адамдар арасындағы функцияларды
бөледі: қызмет ... ... ... ... ... мәселені шешу. Адамдардың көпшілігі ортақ ... ... ... ... Интернетте жұмыс істеу
барысында басқалармен ... ... ... индикаторының қызметін атқарады.
5. Өзіндік табылу мотиві. Бұл мотив негізінде терең ... ... ... ... ... ... қою ... мотивациясы. Адам қызметі өте жиі жетістіктік сипатқа
ие, алайда адамға өзіне және басқаларға өз құндылығын дәлелдеуге
тура келеді. Бұл ... ... ... ... ... қызметтің әртүрлі түрлерінде жүзеге асырылады.
6. Рекреация мотиві және ойындық мотив.Ойын және рекреация ... ... ... орын ... Ойын және ... ... ... күйін қалыпқа келтіруден басқа,
сондай–ақ олар ... жаңа ... ... ... ... ... және ... жарысу болып табылады.
Интернетте әр адам өзіне неғұрлым ... және ... ... ойын ... таба ... ... мотиві. Берілген мотив адамның қызметінің әлеуметтік
мәні мен тұлғасының көрінісі болып табылады. Ол әр ... бір ... ... ... оның құндылықтарын қабылдап
оларға еру, топ құрылымында өз орнын алуға деген ... ... ... ... асу және даму ... ... бөлігі интернеттегі жұмыстың жеке ... ... ... ... Бұл ... ... ... ойын
әрекеті, қарым–қатынас ... ... ... ... ... Өз мүмкіндіктерін танымдық,
коммуникативті тағы басқаларын дамытып, жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... даму
мотивін қалыптастырады. Бұл мотивте шығармашылық компонент
өзінің айқын көрінісін тапқан. ... ... ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік береді,
мысалы, жаңа ... ... ... www ... ойды ... Бұл ... өзінің
шығармашылық потенциясын жүзеге асыруға, құзырлы эксперттер және
мәнді адамдар тарапынан өз ... үшін баға ... ... [15].
Көрсетілген мотив типтері психологиядағы тұлғаның мотивациялық
бағыттылықтың негізгі түрлерін ... ... ... ... өз ... ... ... ортада қарым–қатынас
жасаудан анағұрлым кең қызығуды жүзеге асырушы еркін қарым–қатынас ортасына
дейінгі жолдан өтті деген ойды А.Е.Войскунскийдің ... ... ... ... ... ... іскерлік және кәсіби
сипаттағы мотивтердің салмағының азайғандығын көрсетеді. Ал ... ... ... жеке ... ... ... ... жүйесінде үлкен таралымға ие [16].
Интернет аудиториясы әрдайым өсіп бара ... ... әсер ... ... шығару мүмкін емес. Интернет тек қана
ақпарат көзі ғана ... ... ... ... ... ... ... өзіндік спецификалық ерекшеліктері болады.
Бүкіл ... ... ... ... ... ... психикалық
қызметіндегі құрылымдық және функционалдық өзгерістерге әкеледі. Желідегі
қарым–қатынас ерекшелігі екі түрлі феномен ... ... ... ... ... ... пайда болды; ... ... ... ... ... бар болуына
байланысты интернет–тәуелділігігіне жол ... ... ... ... ... ... мәдениетінің төмен
деңгейінің индикаторы болып табылады. Ал интернетті танымның құралы және
байланысты үзбеуге ... ... ... ретінде қабылдау тұлғаның
психологиялық есеюдің, жетілудің кепілі деп санауға болады.
Интернет – технологияларды дамыту ... ... ... ... ... ... ғана қарастырылғанымен ол халықтың психикалық
саулығы жағынан қарастырылуы тиіс. Алдын – ала сақтандыру ... ... ... және ... ... ... жасақтау қажет.
Зерттеудің жаңа облыстарына кибер–тәуелді адамдарды анықтау мен ... ... үшін ... ... ... ... енуі керек.
Бұл болашақта интернеттің басқа тұрақтанған әдеттерге ... ... ... ... комплекстер) және психиатриялық күйлерге
(мысалы, депрессия, маниакальды–депресивті ... ... ... ... ... отырып,
«интернет–тәуелділігі» диагнозының негізгі 5 ... ... ... ... нақты нәрсеге құмар екендігін сипаттайды:
1. киберсекс;
2. виртуалды ... ... ... ... және ... ... ... компьютерлік ойындарға деген құмарлық [2].
Емдеу сәтті аяқталуы үшін, адам өз бойында ауру бар ... ... ... ... шарт болып табылады. ... ... ... ... ... болып табылатын сексуалдық комплекстерден
арылтуға көмектесетін шаралар қолданылады. Сондай–ақ адамның зейінін оның
жанұясына ауыстыру немесе түрлі әлеуметтік дағдыларға ... де ... ... ... ... термині интернетті көп кездесетін әлеуметтік
және психологиялық мәселелермен ассоциациялау жолымен интернет мәселелерін
идентификациялауды жеңілдету мақсатында ... ... ... ... 1-ден 10-ға ... симптом байқалуы мүмкін, оған желіде тым
көп ... ... ... ... ... ... ... өткізілген уақыт көлемін жасыру немесе реалды ... ... ... тым ... ... ... ... депрессия, жанұя бұзылуы, оқудағы сәтсіздік, финанстық тұрақсыздық,
жұмысты жоғалтуға дейін апарады.
Сапалық анализдің көрсеткіші бойынша, бұл құбылыстың кең ... ... ... желідегі тұлғаның анонимділігі болып табылады.
Негізінен анонимділік басты төрт бұзылыспен байланысты:
Түрлі ауытқулардың қалыптан күшеюі, көптеген сайттарда ... ... ... не ... салынған суреттерді (бала порнографиясы) қарау
сияқты криминалдық әрекет жасау.
Кибер–тәуелділігінің пайда ... ... ... ... ол ... ... ... және жанұя тұрақтылығына негативті
әсерін тигізеді. Ал бұл ең ... ... ... ... ... ... ... де апарады. Мұндай жағдайда индивидуалды және жанұя
терапиясы қолданылады. Бұл процесс барысында жұбайлар татуласу және ... құру ... ... ... ... ... ену үйрену үшін септігін тигізеді;
бұдан кейін ... ... және ... ... ... Олар ... емделеді; қажет болған ... ... да ... етіледі.
1992 жылы Кимберли Янг ғылым докторы дайындаған ACE (Accesibility,
Control and Excitament) ... ... ... басты
рольде қол жетерлік, контроль (бақылау,тексеру) және қозу ... ... ... ... ... ... ... 3 басты факторларға
бола дамиды:
➢ Ақпаратқа, интерактивті зоналарға және ... ... қол ... ... ... ... ... және анонимділігі;
➢ Бейсаналы деңгейдегі ішкі сезімдер он–лайндағы қарым–қатынасқа
үлкен сенім ... ... ... ... ... қаншалықты жиі кіретінін білу аса
маңызды, себебі он–лайн–педофилияның өсімі ... ... Ал ... ... ... бір ... тудырады. «Педофилия» диагнозын қою
үшін міндетті түрде балаларға жармасып, ... ... ғана ... ... балаға қатысты түрлі сексуалды фантазиялармен көңіл көтерудің өзі
жеткілікті. Соңғы кездерде тыйым ... ... ... ... саны өсіп ... Бұл жерде психологияның басты ... ... ... мен балаға реалды жармасып–мазалау қаупінің арасындағы
байланысты зерттеу болып табылады. Сондықтан да мұндай ... ... ... ... ... ... ... кіру мүмкіндігін азайту,
желідегі іздеу әдісін жетілдіру және мұндай сайттарға кіріп кету кезінде
міндетті түрде ... ... аса ... әрі ... және интернет–тәуелділігінің деңгейін анықтайтын ресми түрде
қабылданған критерийлер болмағандықтан дұрыс диагноз қою ауырға түседі.
Дегенмен, Американдық ... ... ... ... ... және ... анықтамалық» атты кітаптың
төртінші шығарылымында критерийлер жүйесі ... Осы ... ... ... ең ... ... ... «азарттық
ойындарға деген патологиялық құмарлықты» пайдалануға болады. Бұл модельге
жүгінетін болсақ, интернетке үйренуді химиялық ... ... ... бұзылуы деп анықтауға болады. Көрнекілік мақсатында Янг
докторы 1996 жылы қысқаша тест ... оның ... ... ... ... ұсынды:
1. Сіз өзіңізді интернетпен уайым басқан адам ... ... ... ... ... ... ойлап, келесілері
жайлы қам жейсіз бе?)
2. Желіде өткізген уақытты көбейту жайында қажеттілік сезесіз бе?
3. Интернетті ... ... ... ... ... ... өзіңізді шаршаған, қозулы, көңілсіз сезесіз бе?
4. Онлайнда өзіңіз белгілеген уақыттан артық уақыт өткізесіз бе?
5. ... ... үшін ... оқуға немесе жеке өміріңізге
қауіп төндірген кездеріңіз болды ма?
6. Сізде жанұя мүшелері, ... не ... ... ... ... құпия сақтаған кездеріңіз болды ма?
7. Интернетті проблемалардан немесе жағымсыз көңіл–күйден ... ... ... ... қозу ... ... пайдаланасыз ба?
Пациент бес не одан көп сұраққа иә деп ... ... ... бар ... ... [41].
Интернет идеалды зерттеушілік құрал болғанымен студенттерде ... ... ... Оның ... олар іске ... жоқ ... ... сағат чаттарда әңгімелеседі, таныстарымен сөйлеседі,оқудың
орнына ... ... ... ... ... үй ... орындау,
емтихандарға дайындаумен байланысты мәселелер пайда болады. Көбіне желіде
өткізген уақытын басқара алмай, ... ... ... мен бала ... қатынас, жақын достық та интернеттің
құрбандары. Компьютер компаниясындағы уақыт реалды адамдармен ... асып ... ... ... ... істер – кір жуу, газон
қырқу, магазин аралаумен емес, ал компьютердің алдында отырудан ... ... ... ... ... ... ... жай қалады.
Мысалы, анасы өз баласын сабақтан кейін мектептен алып, оған ... ... ... ... кетіпті,бұл уақыт бойы интернетте отырыпты.
Жақын адамдар интернет адам санасын билеп бара жатқанын алғаш түсініп,
ол өздігінен қояды деп үміттенеді. ... ... ... ... ... ... ... аргументтер пайдаланыла бастайды. Өкінішке
орай ол қайтымды эффектке апарады. Тәуелді адамдар ашулы болып, интернетті
пайдалануды ... ... ... жолдармен қорғанады. Мысалы,
келесідей стандартты фразалар қолданады, «Менде проблема жоқ» ... ... ғана ... ... ... бөгет жасама» – мұның барлығы ... ... ... ... ... соң алкогольге деген
қажеттілігін құпия сақтағысы келген ... ... адам ... ... ... жалған айтуды бастайды. Мұның барлығы ертелі–кеш
жанұядағы жақын қатынасты не достықты бұзады.
Тәуелді адамдарда финанстық проблемалар ... бола ... ... жылы бір әйел он–лайндық шот үшін бір айда 800 доллар төлеген болатын.
Мұндай шығынды болдыртпау үшін Желіде өткізілетін уақытты ... ... ... ақша бітпейінше адамдар тоқталмайды [35].
Тәуелді адамдарда ... ... ... ... ... интеретті қызмет бабынан тыс жеке мақсаттарда ... ... ... фильтрация және басқару жүйелері бастықтарға ... ... ... ... ... Бір ірі ... кейін бүкіл трафиктің 23%–ы ғана жұмысқа қатысты болып шыққан
екен.
Виртуалды және интернет–тәуелділігінің денсаулыққа зияны ... ... ... ... ... ... ... пайдалану кезіндегі
денсаулыққа қауіп минималды, алайда байқалады. Әдетте тәуелді адамдар
интернетті ... ... ... ... ... ... ... тырысады. Мұнда жеке сеанстар он бес сағатқа дейін барады.
Мұндай құмарлықты ... ... ... ... ... асыру әрекеті
интернетте түнгі кездерде отыру тенденциясының пайда ... әкеп ... ... адам ... кеш тұрады. Интернетті түнгі екіге, үшке,
төртке дейін пайдаланады, ал бұдан соң ... ... ... ... жұмысты
атқарады. Ең ауыр жағдайларда ұйқыны қашыру мақсатында кофе және басқа дем
беретін сусындар пайдаланылады. Мұндай ұйқысыз ... ... ... ... ... ... жүйесінің әлсіреуіне жағдай туғызады. Ал бұдан кейін
кенет аурудың пайда болу мүмкіндігі ... ... ... ... өмір ... омыртқа Желісімен байланысты проблемалар түнгі кездегі
жарықтың жеткіліксіз болуы – көздің түрлі ауруларын ... ... ... ауру ... ... ... ... уақытын азайтқысы келмейді, ал олардың бір ... ... ... ... ... ... бұл ... тастауға
қабілетсіз деп таниды. Қалған 46% тәуелділіктен арылуға біренеше ... ... ... Бұл ... ... ... ... лимиттен
шектеу пайдаланылады, дегенмен бұл адамдар қойылған ... ... ... ... кейін интернеттен мүлдем өшірілу,модемді лақтырып
тастау немесе тіпті Желіні пайдалануды шектеу ... ... ... жасалды. Өкінішке орай барлығы дерлік біраз уақыт өткен
соң өздерінің интернетсіз өмір сүре ... ... ... Олар ... ... ... ... тағыда интернетте ұзақ уақыт отыру үшін жаңа
моделі сатып алды, компьютерді қайта жинады [47].
Жанұяның қатынастар үшін де бұл ... ... ... ... ... ... өтеді. Тәуелдіде жаңа он–лайндық таныстар пайда бола бастайды.
Жағдайлардың көбінде он–лайн достарымен қарым–қатынас ... ... ... ... ... ... ... айналысуға
әкеледі. Киберсекс және романтикалық әңгімелер зиянсыз көңіл көтеру түрінде
көрінеді, себебі ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай көңіл көтеру түрлерінің қаншалықты ... ... олар ... адамдармен қарым–қатынас үшін аз уақыт қалдырады.
Сөйтіп, тәуелділер ... ... өз ... эмоционалды үзуді
жалғастырып, виртуалды әлемге одан сайын кіре береді.
Киберсексуалды ... ... ... түріне
айналды. Алғашында бұл порнография қарау ... ... ... ... ... ер ... порнографияны қарауды, ал
әйелдер – киберсекспен айналысуды ұнатады.
Жеткіншектік шақтың ерекшеліктерін қарастырған ... ... ... бар. ... ... ... ... девиантты әрекет-
қылықты дамытатын, қауіпті фактор ретінде қарастырады. Есеюдің барлық
аспектілеріне ... ... ... ... ... ... ... шақтағы психологиялық ерекшеліктер
лған енгіз болады. ... ... ... ... ... ... 1904; Э.Шпрангер, 1924; К.Левин, 1960; Э.Эриксон,
1967; Ж.Пиаже, 1967; К.С.Лебединская, 1974; А.Е.Личко,1985; И.С.Кон, ... ... ... 2000 және т.б.). ... ағзасындағы
физиологиялық даму тек денелік өзгерістерге ғана емес (бойы, ... ... ... ... ... ... мен мүшелердің
функционалды және ... ... ... ... ... ... ... статустық-рольдік позициялық
өзгерістерге психологиялық бейімделуге мәжбүрлейді [32].
Қоғамда қазіргі өркениет құндылықтарымен қатар негативті ... ... ... адамдар(оған ең бірінші кәмелетке
толмағандар және жасөспірімдер) санының өсуіне байланысты мәселелер ... ... Өсіп келе ... ... ... ... кейінгі жылдары «виртуалды тәуелдік» белсенді дамып келеді. Мұндай
тәуелділікке телебағдарламалар, компьютер, Интернет, ойын-автоматттарына
құмар ... ... ... мен жастарға тән қазіргі девиантты тәуелді әрекер-қылық
формаларының бірі – интернет тәуелділік. «Интернет тәуелділігі» ... Disorer) ... ... ... қатысуға деген тым жоғары
құмарлық, 1996 жылы пайда болып, қазіргі кезде ғылыми және публицистикалық
әдебиетте кең ... ... ... үлкен зонасы болып табылады.
Компьютерлік ... ... ... психикалық қызметіндегі айтарлықтай
құрылымдық және ... ... ... Бұл ... коммуникативтік және жеке тұлғалық сфераларды қамтып өтеді; іс-
әрекеттің атқарушылық үзбесі ... және ... ... ... ... уақыттық мінездемесі, мақсат-
болжамдық процестер, іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... ... бар,
дегенмен неғұрлым жалпы классификацияны Вадим ... ... Ол ... ... ... ... барлық формаларын
бөліп көрсетті:
1. Диалогтық коммуникация, off-line және on-line ... ... ... ... off-line және on-line ... түрі ... сенімді және жеке қарым-қатынас жасаумен
ерекшеленеді, ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас құралы ретінде жүгінудің себептері:
1. Реалды байланыстардың ішінде қарым-қатынастың ... ... ... егер де ... ... сәйкес қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін мүмкіндік туса пайдаланушы интернеттегі қарым-
қатынасқа қызығуды тез жоғалтады.
2. Релды өмірде ... бір ... ... фрустрацияға ұшыраған
эмоцияны бастан кешіру, рольдерді ойнау, жеке тұлға ... ... ... ... Берілген мүмкіндік желі арқылы
қарым-қатынас жасау ерекшеліктері – ... ... ... адам ... ... ... ... еркіндігі және қалаулылығы. Пайдаланушы байланысты өз
еркімен бастайды ... ... ... оны кез-келген сәтте
тоқтатуға ерікті.
4. Қарым-қатынастың эмоционалды компонентінің күрделілілігі, мәтінді
эмоционалды ... ... ... Ол өз көрінісін эмоцияны
білдіретін арнайы белгілерді ойлап табу немесе эмоцияны сөзбен
сипаттаудан көрінеді.
5. ... ... тыс ... ... Көбіне
тұтынушылар өздерін реалды әлеуметтік нормадан тыс презентациялайды
[25].
Виртуалды тұлғаны құрастыру жас ерекшеліктік ... ие, ... ... болуы мүмкін. Көптеген авторлар жеткіншектік шақтағы
иденттілік кризисінің болатындығын бөліп көрсетеді. Бұл шақта нақты «Мен»
жеткіншек үшін ... ... ... ... ... ... жасау
– бұл әлеуметтік өзгерістің көрінісі болып табылатын адамдағы иденттілік
құрылымының ... ... ... ... көршілікке
тенденциясы) көрінісі.
Виртуалды тұлғаны жасау үшін тек қана өзін ... ... ... ... ғана көру ... ... ... осы
рольдерді орындауға деген қалаудың да болу керектігі түсінікті. Мұнда
мынадай ... ... ... ... ... жасуғадеген құмарлық
реалдылықта «Мен»–нің түрлі аспектілерін жүзеге асыру үшін ... ... ... тым ... не ... ... ... Бұл
адамда нормативтілікті жеңуге деген құмарлықты тудырады, ал бұл нормативсіз
виртуалды тұлғаны жасуға апарады. Жекелей айтқанда, бұл ... ... ... ... ... ... жасаудан көрініс табады. Виртуалды
қоғамда адам өзінің жынысына сәйкес әрекет–қылық ... ... ... ол ... жыныс өкілі ретінде таныстырылуы мүмкін. Реалды
қоғам адамның өзіндік ... ... ... ... ол ... ... виртуалды тұлғаны жасау мотивациясы пайда болады. Егер де адам реалды
қарым–қатынаста өз ... ... ... толық жүзеге асырса,
виртуалды ... ... ... жоқ ... ... Бұл ... ... негізгі қарым–қатынасқа қосымша ретінде болады.
Алайда ол компенсаторлық, орын басатын сипатқа ие ... ... ... ... кезінде пайда болады.
Виртуалды және интернет–тәуелділігі құбылысы шетел психологиясында
1994 ж. зерттеле бастады. интернет–тәуелділігі off–line күйінде бола ... ... ... ... ... ... on–line күйінде
бола тұра интернет жүйесінен шығуға қабілетсіздікпен анықталады. ... ... кең ... ... онда ... кіру ... ... ал бұл интернеттің танымалдылығымен кең таралуына жағдай жасайды.
Біз үшін интернет–тәуелділігі бұл ... ... ... яғни ... ... ... мәдениетінің төмен
деңгейінің көрсеткіші екендігі қызығу ... ... ... ... келтіреді. Кимберли Янг ... 4 ... ... ... ... ... жабысқақ құмарлық;
2. Интернетке келесі рет кіруге дейінгі үнемі күту сезімі;
3. ... ... тым көп ... ... ... ... ... тым көп ақша жұмсауына ... ... ... ... ... ... көпшілігі желіге қарым–қатынас үшін келетінін анықтады. Бұл осы
топ адамдарының интернеттегі қарым–қатынастың компенсаторлық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады:
- интерактивті зоналар мен порнографиялық бейнелердің, ақпараттардың қол
жетерлік деңгейде ... ... ... анонимділігі және персоналды басқарылу
мүмкіндігі;
- онлайндағы қарым-қатынсқа сенудің үлкен коэффициентін ... ... ішкі ... ... белгілі бір чат немесе телеконференцияға яғни белгілі бір топқа
қатысты екендігін сезіну ... ... ... алу ... ... кезде жастардың белгілі бір бөлігі ... ... ... ал бұл ... ... ауру болып табылады.
Сондықтан да қоғам бұл ... ... мен ... ... ... ... мәселесімен айналысатын мамандар оның
симптомдарын бөліп көрсетеді. Бұл симптомдарға:
- Интернет туралы жабысқақ ойлар, жүйеде тым көп ... ... ... ... «әлсіз» қызмет ету, келесі рет интернетке шығуды үнемі
күту сезімі;
- Интернеттегі жұмыстан тіпті аз ... ... ... ... ... мақсатында интернетте өткізу уақытын үнемі арттырып отыру;
- мәжбүрлі түрде интернет байланысымен үзілген жағдайдағы қозулар;
- реалды әлемде болғандағы ... оның ... ... ... ... ... ... жанұя мүшелеріне,
әскерлестеріне, жолдастарына жалған айту;
- ... ... ... барысында үй шаруасы, оқу, қызметтік міндеттер,
маңызды болып табылатын жеке және ... ... ... ... ... ... терең үңілу салдарынан ... ... ... ... ... ... мен ... даярлықтың
болуы;
- Интернеттегі жұмысты қамтамасыз ету мақсатында жанұя бюджетінен болсын
не ... ... ... болсын ақшаны ұстауға деген қажеттіліктің
туындауы;
- Интернетті қолдануды басқаруды бастау немесе аяқтауға деген ... ... ... желілердің негативті әсері кәмелетке
толмағандардың қылмыстық бағдарларын және тәуелділікті ... ... ... Оның ... ... тұрақты тәуелділіктің дамуы, мұнда
кәмелетке толмаған бала тек қана интернеттегі жұмыс жайында ойлайды, егер
үйде интернетке ... ... ... ... ... түсу үшін
туыстарынан ақша «тасиды», интернетте тым көп ... ... ... жиі ... ... ... және т.б.) ... айтуынша, жеті жасқа дейінгі шақта және он екі жасқа
дейінгі кейбір ... жиі ... және ... әлем ... ... олар ... компьютер экранында көргенін оның
шегінен тыс көргендерінен айыра алмайды, екіншіден ... ... ... ... үйренбеген мұндай жеткіншектер өздерін
компьютерлік ... ... ... ... жүйеде отырған жеткіншек өзін кәмелетке толған адам ретінде
(реалды әлемде мұны істеу әлде қайда қиын) ұстап, күнделікті өмірде ол ... ... ... ... ... кіре алу (аукционға қатысу, сенімсіз
финанстық келісулерді жасау, белгілі бір ... ... бар ... ... қарым-қатынас орындарына кіру) мүмкіндігіне ие болады.
Бұдан басқа кәмелетке толмаған бала ... ... ... ... ... ... ірі сомаларды ұстай отырып, ... ... ... да ... қалыптасқан адамгершіліктік позицияның жоқ болуы белгілі
бір бағыттылығы бар конференция немесе сайттарға кіргенде «компьютерлік»
қылмыстарға және ... да ... ... ... ... ... пайда болуына әкеп соғады. Осыдан, өз құрдастарымен ренжітілген,
соғылғандардың саны күннен күнге өсіп ... Ол ... ... ... ... мүмкін. Ал көбінесе бұл барлығын өлтіре
беретін компьютерлік ойындардың аяқ асты тоқтатылу әсерінен болады.
Экспеттер болса, күніне бір сағаттан ... ... ойын ... жеті ... ... баланың бейсанасында доминанта бекітіліп қалуы
мүмкін деген мүмкіндігін жоққа шығара алмайды.Одан есею процесі барысында
арылу өте қиын ... ... ал ... ойынмен ұқсас жағдайға
түскенде жеткіншек қылмыс (оның ішіне «ауыр» түрі де кіреді) жасауға да ... ... ... тағы бір ... жеткіншек компьютер экранында
үнемі қатыгез сценаларды көре отырып, ... ... ... қорқып,
бөтенге эмпатиялық қабілет көрсете алмайды. ... ... ... ... өте ... ... қуаты кәмелетке толмағандарға
салдары өте ауыр болуы мүмкін (мысалы: ... ... ... ... ... құқықа қарсы әрекеттер жасауға мүмкіндік береді.
Жеткіншектік шақтағы хакерлік формадағы интернет ... ... ... да (бұл ең ... ... ... дайындықтың болмауымен
байланысты), алайда интернет тәуелділігінң ... ... ... ... ... ... ... тәуелділігіне түскен
жеткіншектердің әрекет қылығымен байланысты жағдайлардың ... салу ... ... ... бір ... бұл балада қызулықпен
жоғары агрессияны тудырса, екінші жағынан - «балалық» ренжу, суицидке де
әкелуі ... ... ... ... өзі ... нәрсе» Анна Фрейд
(1958) [14]. Аддиктивті механизм арқылы ... ... ... ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады. Мұндай
агенттерге психикалық күйді ... ... ... ... препараттар, токсикалық заттар жатқызылады. Көңіл-күйдің ... ... кей ... ... кету ... ... ... түрлері спецификалық ерекшелікке ие, ал салдары
бойынша әртүрлі ... ... ... және т.б. ... көп
қабылдайтын аддиктілерде психологиялық тәуелділікпен қатар физикалық және
химиялық тәуелділіктің ... ... ... ... Бұл зат ... ағза жүйелері және мүшелерінің зақымдануымен байланысты,
психопатологиялық ... және жеке ... ... ... бір ... қызығу кезінде сипаты бойынша жұмсақ болып табылатын
психологиялық ... ... ... бұл түрлердің барлығын ... ... ... жеке тұлғаға тән өзіндік ерекшеліктері бар. Тұлғааралық
қатынастағы аддиктілердің ... ... ... ... ... ауыр ... ... кешіру, гедонистік
бағдардың болуы (қанағаттануға дереу жетуге деген ... ... ... олар ... ... ... ... болған проблемалардан кету арқылы жауап береді. Аддиктіге
Г.Сельенің формуласы сай келмейді: стресс бұл ... дәмі мен ... ... ол ... және қашу үшін себеп болып табылады. Сонымен қатар бұл реніш,
күмәншілдікпен қатар болып тұрады. Жасырынды ... ... ... жиі ... ... түрлі жағдайлардан қашуда өз көрінісін
табады.
Әлеуметтіліктің ... ... және ... ... қоршаған
ортаға жағымды әсер ... ... ... ... ... ... ... аддиктілер шындықпен жанаспайтын
алкогольдік тематикадағы ... ... ... мен ... ... Алкогольді топпен қабылдаған кезде бұл жақсы байқалады. Сонымен
қатарұзын дистанцияда олармен ... ... ... әрі ... ... ... қызықсыз адамдар, үстіртін қатынас көрсетеді,
терең жағымды эмоционалды қатынастарға қабілетсіз және ... ... ... ... айтуға бейім. Аддиктілер ... ... ... ... жоқ ... ... бағыттылық (ол адам кінәсіз екендігі
мәлім болғанның өзінде). Шешім қабылдауда жауапкершіліктен кету және ... ... ... кезде ақтаушы ааргументтерді іздеу.
Әрекет-қылықтық стереотиптілігі және ... ... ... оңай ... ... ... оны ... қиын.
Тәуелділік аддиктивті бағыттылығы бар адамдардың әсеріне бағынудан
көрінеді. Кей кезде ... ... ... ... ... та ... үрей деңгейі тәуелділі, толымсыздық комплексімен тығыз
байланысты. Оның ерекшелігі мынада, дағдарыстың жағдайларда үрей ... ... ... ... ... ол айтарлықтай маңызды емес
себептерден пайда болуы мүмкін.
Өсіп келе жатқан ... ...... әрі жауапты міндет. Әр
ересек бұл міндетті ... ... ... ... ... де ... ауыр жағдайда нәтиже неліктен әртүрлі болады?» деген сауал
өздігінен пайда ... ... ... ... тырысқан бір
жеткіншектердің үйренгені ересек өмірде тиімсіз болып шықса, басқалары
үмітті ... ... ... өз ... асып ... және ... өзгерулержеке тұлғаны оқыту,
тәрбиелеу, дамытудың барлық ... өз ... ... ... ... ... ... саяси, әлеуметтік сфераларда жұмыссыздық,
қылмыс, жезөкшелік, алкогольге ... ... ... кемістігігмен
байланысты аурулар, қараусыз қалған балалар саны күннен күнге өсуде. Осыған
байланысты ... ... ... негізгі міндеті балалардың
бейімделу потенциалын ... (бұл ... ... міндеті болып табылады).
А.А.Реан көрсетуінше, мектеп тек оқыту функциясын ғана ... ... ... ... ... ... ... интеллектіні дамыту;
2. эмоционалды сфераны дамыту;
3. стрессорларға тұрақтылықты дамыту;
4. өз-өзіне сенімділікті және өзін-өзі қабылдауын дамыту;
5. дүниеге ... ... ... қабылдауын дамыту;
6. жеке тұлғасының автономдылығын дамыту;
7. өзін-өзі жетілдіру мотивациясын, оқу мотивациясын, жеке ... ... ... дамыту [26].
Аталып өткен функциялардың көпшілігі шын мәнінде де ... ... ... ... ... ... бұл сұрақ ересектермен тығыз
байланысты. К.Г.Юнг жеке тұлғаны тәрбиелеу мақатын қоя отырып, тәрбиелеумен
айналысатын адамдардың өзі жеке ... ... ... ма, жоқ па деген сауал
жайлы ойланбайды деген. Кей ата-аналар психологиялық тұрғыдан ... ... ... қала ... ... жеке ... тәрбиелей алмайды.
К.Г.Юнг балаға идеалды тәрбиеленген жеке тұлға ұғымын пайдалану ... ... ... Жеке тұлғаға үш қасиет енеді: айқындылық, тұтастылық және
жетілу (бұл ... бала ... ... ... олар ... болад еді).
Ересек өзі жіберіп жүрген қателіктерін бала бойында түзетуге ... ... бұл қате ... ... бала ... ... мен оның
(ересектің) реалды әрекет-қылығының сәйкес еместігін анық көреді. Ересектер
баласына «ең жақсы» деп ... ... ... ал шын ... «ең
жақсы» дегені ол ересектің өзінің жүзеге асыра алмаған құндылықтары болып
табылады. Сөйтіп, ересек баладан «ең ... ... ... ең алдымен ата-анасы және тәрбиелеуші ... ... ... ... қызығулардың дифференциациясы жүзеге
асырылады, дүниеге ... ... ... ориентация
анықталады. Дегенмен бұл кезеңде мақсаттылық және табандылық импульсивтілік
және тұрақсыздықпен, ал тым өзімшілдік сезімталдылықпен және өз ... ... ... ...... авторлардың пайымдауынша (С.В.Березин, К.С.Лисецкий,
Е.А.Назаров) жеткіншектерге тән бірқатар ... ... ... ... басқарудағы әлсіөздік, сыртқы және ішкі факторларға төмен төзімділік ... ... ... ... және ... төзе ... ... шақтағы есеюдегі ең алдымен ... ... ... ... жеке ... бұзылыс ретінде қабылданады. Бұндай
жағдайда жеткіншектік шақтағы оқушылар «қауіп тобындағы балалар» тобына
жататыны түсінікті ... және ... ... ... көрсететін балаларды «қауіп тобына» жатқызады. Бүгінгі күні
«қауіп тобындағы балалар» ... ... бір ... қалыптаспаған,
алайда Е.Ю.Егошкина мәліметтері бойынша, оған мыналарды жатқызуға болады:
1. Невротизациялық ерекшелігң бар балалар;
2. Психосоматикалық аурулары (жекелей ... ... ... ... ... ... Жағдайы төмен отбасы балалары;
5. Экологиясы жағымсыз аймақтарда өмір сүретін балалар [47].
Г.Ф.Кумаринаның мәліметтері ... (1996) ... ... қатарына
әрбір бесінші бала жатқызылады.
«Қауіп тобындағы» балалар әлеуметтік психикалықдезадаптацияның белгілі
бір дәрежесімен сипатталады(адаптацияның біраз ғана ... ... ... ... пікірі бойынша жеке тұлғаның әлеуметтік-психикалық
дезадаптациясы бір жағынан өз қажеттіліктері мен ... ... ... ... ... ... ... талап және
күтілімдерін орындауға күй болмаған кезде байқалады [22].
Ересектің пікірі бойынша әлеуметтік-психикалық дезадаптация тұлғааралық
негативизм және ... ... ... ... орындап,
үміттердіақтайтын тыңдайтын бала тыңдамайтын балаға ... ... ... ... төмен. Басқа жағынан жеке тұлға адаптивті
болуы үшін адаптивсіз белсенділік көрсетуі керек.
Жеке тұлғаның әлеуметтену ... ... ... ... ... О.И.Зотова, И.К.Кряшеваның ойынша жеке
ьұлға әлеуметтенген және И.К.Кряшеваның ... жеке ... ... дезадаптацияланған болуы мүмкін. Яғни авторлар толық әлеуметтенуге
жету үшін әлеуметтік-психикалық бейімделуді қарастыру керек деп санаған.
Ал А.А.Налчаджян ... ... ... ... әлеуметтену
дәрежесінің тым жоғары болу салдары деп санайды.
Жеке тұлға біруақытта бірнеше топтың мүшесі бола ... ... ... екіншісіне бейімделе алмайды. Жеткіншектік субмәдениеттің
ережелері мен ... ... ... ... құрдастарының тобына
бейімделсе, оқытушылар және жеткіншек құрдастарының тобына бейімделсе,
оқытушылар және ... ... ... ... ... ... дезадаптивті тұлға деп қарастырылады. Мысал ретінде
психологияда танымал болып табылатын Розенталь эффектісін еске ... ... отыз жыл ... Розенталь бір топ оқушыларға интеллектінің
дамуы бойынша эксперимент ... ... Бұл ... ... ерікті түрде бірнеше фамилияны таңдап алып,
мұғалімдеріне бұл ... ... даму үшін ең ... ... деп ... Бір ... кейін алынған мәліметтердің өңдеуімен бірге
зерттеу қайталанады, нәтижесінде таңдалған балалардың нәтижелері ең жоғары
болып ... ... ... ... мүмкіндіктері жайлы
білуі оларға деген қатынасты өзгертіп ... Ал бала үшін ... ... ... ... ... баланың өзін-өзі бағалауының өзгеруіне
, өз-өзіне сенімділіктің пайда ... ... ... Жеке ... ... жіне бейімделу белсенділігінің көрінісің құру үшін
әлеуметтік-психикалық дезадаптацияның ... ... алу ... ... Жеке ... әлеуметтенуі әрқашан да оның әлеуметтік-психикалық
бейімделуін қамтамасыз етпейді деген ойды алға тарта отырып, А.А.Налчаджян
әлеуметтенудің екі ... ... ... ... ... әлеуметтену
бұны негізге ала отырып, әлеуметтік-психикалық бейімделмеген жеке ... ... ... ... ...... ... өзгерістері жоқ
проблемдік жағдайдағы жеке тұлғадағы тұрақты бейімділік. Жеке
тұлғаның ... ... ... ... ... ... бейімделу - Танымал қорғаныстық механизмінің
көмегімен жүзеге асырылады (агрессия, рацилнализция, проекция, регрессия,
сублимация және ... ... ... ... - Жеке ... ... ... талап ететін фрустрацияға әкеп соқпайтын проблемдік жағдайларда
көрінеді. Мақсат болжастыруды ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады.
4. Аралас қалыпты бейімделу - әлеуметтік ольдермен байланысты
қорғаныссыз ... ... және ... ... ... және жеке ... ... механизмдердің
өзектілігін арттыратын фрустрациялық жағдайларда жүзеге асады.
2. Девиантты бейімделу – берілген топ ... ... ... ... ... ... қаматмасыз етеді.
1. Конформистік бейімделу - Топ мүшелері үшін ... тыс ... ... ... ... жеңу, оның салдарында топ ержелерімен
байланысты конфликтілік қатынастар пайда болады.
2. ... ... ... - Адам ... және
рольдерді орындаудың бір түрі. Оның барысында және нәтижесінде жеке ... ... ... ... ... Патологиялық бейімделу - әрекет-қылықтың патологиялық механизмдері
мен формаларының көмегімен жүзеге асырылып, психо-невротикалық
синдрмдық құрамына енетін мінездің ... ... әкеп ... ... ... жағдайға бейімделуге байланысты А.А.Налчаджян жеке тұлғаның
әлеуметтік-психологиялық бейімделудің енді екі түрін келтіреді:
1. проблемдік ... ... жою ... ... ... ... қайта құру жеке тұлғаның адаптивті ресурстары
мен механизмдерінің жиналуы);
2. жағдайды сақтай отырып бейімделу (өзін-өзі жетілдіруге ... ... жеке ... ... байланысты) [41].
Оқушылардың жеке тұлғалық және интеллектуалды ... ... ... ... ... ... қызметінің сферасына
қатысты. Психологтың міндеті – жеке ... ... ... ... ... сенімділікті дамыту, оған жағдай жасау.
Қазіргі білім беру жүйесінің тенденциясын ескере ... ... ... ... ... ... мәнді болып табылатын
құндылықтарға бағдар беруге негізделелетінін айта кеткен жөн.
Аддиктивті әрекет-қылықты делинквентті ... ... ... апармайтын ұсақ құқықбұзылушылықтарды жасау)
бірге ауытқушы немесе девиантты әрекет-қылыққа жатқызады.
Девиантты әрекет-қылық индивидтің ... ... ... немесе
ресми қабылданған күтңлңмдер мен ережелерге сәйкес келмейтін әрекеттер
жиыны (В.Каган).
Девианттылықты талдауға ... ... ... бұл ... ... ... мен ... девиантты әрекет-қылықтың бір түріне жатқызылуы басқа да
түрлеріне жатқызылу мүмкіндігін жоғарылатады (Кон И.С., 1989). ... ... ... ... ... ... олар өзара
байланысты деп қарастырылады. Аддиктивті ... өлі ... ... болу дегенді білдіреді. Аддиктивті әрекет-қылықтың
негізгі ... ... ... (шай, ... ... ... интернет-тәуелділік, деструктивтік культтерден тәуелділік.
Интернет тәуелділігінің профилактикасына бағытталған ... ... ... ... ... кездегі жағдайда жас адамды жүйелік ресурстарды
пайдаланудан мүлдем бөліп тастау мүмкін емес және де ... ... ... жүйелердің негативті ақпараттық әсерін
нейтрализациялау жолдары ... ... Бұл ... ... ... ең ... адамдары ерекше орын алады.
2. Тәуелділікті босатып, емдеудің ... ...... ... ... жеңу ... өзіндік санасының жаңа жүйесін
құру арқылы жүзеге асырылады. Мұнда адам жақындардың көмегі маңызды
болып табылатын ... орта ... ... ... әрекеттестік
жасауды үйренеді.
3. Ата-ана жеткіншекке интернет арқылы қарым-қатынас жасаудың қауіпсіздік
ережелерін ... ... ... ... мен ... жеке ... ақпарат бермеу (аты-жөні, мекен-жайы, мектептің нөмірі немесе
мекен-жайы, ата-ананың жұмыс орны ... ... ... ... арқылы сенімсіз танысулар жасамау және т.б.
4. Компьютермен қарым-қатынас жасаудың мәдениетін қалыптастыру керек. ... үшін үйде ... ... ... болған бірінші күннен ... ... ... ... барлық мүмкіндіктерін көрсету
керек: оның көмегімен интеллектуалды даму қажетті және ... алу, ... ... және т.б. ... ... ... ... жұмысын басқаруды жүзеге асырушы адамға оған
электрондық почта бойынша жіберілген қауіпті немесе жеке басқа қол
сұғатын ... ... ... ... және өзін ... ... веб-сайттардан көп ұзамай шығып кету керектігі
туралы түсіндіру керек.
5. Интернет тәуелділікпен күрес ... ... ... бұл ... ... ... ... болып табылады. «Ойынды
басқару» программасы, мысалы: оқуды ойын қызметінен айыра алады: егер
бала компьютер алдында сабақ оқыса, ол ... ал егер ... ... ... отырып қойса, монитор өздігінен өшіп қалады.
«Naomi-2.7» программмасы интернеттен жүктелетін ақпаратты басқару
жолымен ... үшін ... ... ... ... ... ол ... және зорлық сценалары, азарттық
ойындарға кіруге тыйым салады.
6. Компьютерді ... ... ... ... орналастыру қажет,
сондай-ақ компьютерді және интернетті пайдалануға ... ... ... ... да ... ... орындалуын талап ету
[33].
Баланың бойында виртуалды және интернет-тәуелділігін байқаған жағдайда
қолданылатын шара: мұндай жағдайда адамның жұбайы немесе ата-анасы интернет
және ... ... ... қаншалықты бұзылғанын өзіне көрсетуге
тырысуы керек, егер де бұл ... ... ... ... ... ... бұл істі тастауға көндіру керек. Ал ешқандай нәтиже болмаса, ... ... ... Адам ... ... ... және өзін тоқтата
алмайтындығын түсінгеннен кейін ... ... ... Егер де ... ... тұрғыдан қажеттілік болмаса, компьютерді немесе интернетті алып
тастаған дұрыс болады. Қажетті болған ... ... ... ... басқа адамның қадағалауымен қолданылуы керек.
Зиянды жағдайлар: әрине интернет күнделікті ... ... бірі ... ... ... бұл ... ... бұзатын, мәдени, тәрбие және діни құндылықтарды жоятын
нәрселер де бар.
Интернеттегі хат ... ... ... ... ... ... жаман ниетті адамдар тарапынан ақша алу үшін тиімді себеп
болатындығын бәріміз білеміз. Өкінішке орай, осы хат ... ... ... ... әкеліп соғатындығы да мәлім. Интернетте темекі,
есірткі және ішімдік базарлары да бар. Бұл базарда біреулер зиянға ұшырыса,
басқалар ... ... ... ... ... біле тұра, бәрібір бұл қорқынышты
жағдайға адамдар құрбан болуда және көпшілік оны көруде.
Балаларды қызықтыратын ... ... ... табу ... ... ең басым элемент – шектеусіз қалаулары. Балалар бұл
қалауларын қадағалай алмайды. Қадағалау психологиялық ... ... ... көрсететін қиял әлемдерінің элементтері ойындар мен
ойыншықтар болып табылады. Ойындар мен ойыншықтар балалар үшін өте маңызды
нәрсе. ... бұл ... ... ... керек.
Ойын кезінде бала ойынға сай берілген мағлұматтарды өте аз уақытта
үйреніп алады. Сабақ оқуды да ойын мен ... ... ... ... дамытамыз.
Жазалау арқылы оқу-білім беру қай жас үшін болса да қате үйрету әдісі
болып табылады. Қорқыныш – автономиялық жүйке ... және ми ... ... бір ... ... ... ... қан айналымы, жүрек және
ақыл-ой жұмысын бұзады.
Қорқыныш ... ... ... ... ... ... ... қабілеті
азайып, дене өзін дамуға емес, қорғануға бейімдейді. Бұның нәтижесінде ақыл-
ой мүмкіндігі, алғырлық, тапқырлық, талаптылық қабілеттері дамымайды.
Ұрыс естуін бала ... адам өзін ... ... ақыл-ой жүйесі
жабылып қалады.
Бала өзін қаншалықты бақытты сезінетін бір ... ... ... барлық
нәрсе соншалықты жақсы болмақ [5].
Балаңызға күнде тіс тазалауды, тамақтан бұрын қол ... ... ... ... ... ең ... жолы ... болып табылады.
Пайдалы нәрселерді мүмкіндігінше, ерте жаста іс-әрекетпен үйрету керек.
2. ... ... ... ... және ... ... ... жұмысының нәтижесі
Тәжірибелік зерттеу жұмысы Тараз қаласының №47 орта білім беретін
мектебінде өтті. Жалпы ғылыми зерттеу ... ... ... ... ... жұмыстарын жеткіншектік шақтағы оқушыларға, атап
айтқанда 8 «А» және 8 «Ә» сынып оқушыларына ... ... ... 33 (8 «А» ... 16 ... 8 «Ә» сыныбында 17 оқушы). Тәжірибелік
зерттеу жұмысының жалпы ережелеріне сәйкес зерттеу ... ... ... ... ретінде зерттелді (8 «А» сыныбы – бақылаушы
топ, 8 «Ә» – ... топ). ... ... ... ... екі ... ... анықтаушы және қалыптастырушы кезеңдер.
Анықтаушы кезеңде 8 «А» және 8 «Ә» ... ... ... және
компьютерлік ойындардан тәуелділікті анықтауға арналған ...... және ... ... ... анықтауға
арналған тест-сұрақшасы
|№ |Сұрақ ... |
| | |Иә |Жоқ |
|1 |2 |3 |4 |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... көңіл-күйде боласыз ба? | | |
| ... ... осы ... жету үшін көп уақыт талап | | |
| ... ме? | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| |кездерде жайсыздық сезімін ... бе? | | |
| ... ... ... ма? | | |
| |2 |3 |4 |
| ... ойындар үшін кездесулерге бармай қалған| | |
| ... ... ма? | | |
| |Сіз ... ... 3 ... және одан артық уақыт| | |
| ... бе? | | |
| ... ... ... кезде сіздің негізгі | | |
| ... ... жоқ ... ... ... | | |
| |бе? | | |
| ... ... ... Интернет арқылы | | |
| ... ... ... ба? | | |
| ... ... ... ... Интернетте тым | | |
| |көп ... ... деп ... ма? | | |
| ... ... ... - ... ... | | |
| ... ... нашарлауын байқадыңыз ба? | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... ... кездер болды ма? | | |
| ... ... ... ... бола ма? | | |
| ... кездерде сізді көздің кеуіп кетуі сияқты | | |
| ... ... ... жоқ па? | | |
| ... кездерде сізде ойнауға деген қатты құмарлық| | |
| ... ... ма? | | |
| ... ... ... ... үшін сіз жуыну, | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... ... болды ма? | | |
| ... ... ... бері сізде ұйқының| | |
| |бұзылуы пайда болды ма: ұзақ ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | ... өте ... ... ... ... өте төмен.
Өте жоғары – ... ... ... және компьютерлік
ойындардан тәуелділік дәрежесі өте жоғары, бұл адам (әсіресе жеткіншектер)
үшін өте қауіпті. ... ... ... ... ... керек.
Жоғары – сыналушы бойында Интернет және компьютерлік ... ... ... Қауіптілігі бойынша орташа дәрежеде, алайда
құзырлы мамандарға барып кеңесу қажет болып табылады.
Орташа – орташа деңгейдегі ... ... ... ... түрі
енді белең алуда. Яғни сыналушылардың бқұл категориясы да қауіп ... – бұл ... ... ... ... ... ... көрінбейді. Бұл адамдар Интернет және компьютерлік ойындарға
тәуелділігі ... ... ... ... ... ... – сыналушы тұлғада Интернет және ... ... ... бір белгісі жоқ. Сыналушы бұндай жат ... ... және ... ... ... анықтауға арналған
тест-сұрақшасы» диагностикалық әдістемесіне хаттама
8 «А» сыныбы
17.04.2012 жыл.
Барлығы: 16
Қатысқандар: 16
Қатыспағандар: 0
Орташа жас мөлшері: 14-15
Өткізілген тест бойынша алынған нәтиже ... | ... және ... ... ... ... ... ... | |
| | |өте ... ... ... |төмен |өте төмен |
|1 |Акшабекова С. | | |+ | | |
|2 ... М. | |+ | | | |
|3 ... М. | | | |+ | |
|4 ... Д. |+ | | | | |
|5 ... А. | | | | |+ |
|6 ... Н. | | |+ | | |
|7 ... Н. | |+ | | | |
|8 ... А. | |+ | | | |
|9 ... Е. | | |+ | | ... ... Ж. | | | |+ | ... ... Ш. | | | | |+ ... ... А. | | |+ | | ... ... Г. |+ | | | | ... |Макенов Д. | | | | |+ ... ... Р. | | |+ | | ... ... А. | | | | |+ ... және ... ... тәуелділікті анықтауға арналған тест-
сұрақшасы» диагностикалық әдістемесіне хаттама
8 «Ә» сыныбы
17.04.2012 жыл.
Барлығы: 17
Қатысқандар: 17
Қатыспағандар: 0
Орташа жас мөлшері: 14-15
Өткізілген тест ... ... ... ... | ... және ... ... ... |Аты-жөні ... ... | |
| | |өте ... ... ... |төмен |өте төмен |
|1 |Абдыхамитова Ә. | | | |+ | |
|2 ... С. | |+ | | | |
|3 ... Ж. | | |+ | | |
|4 ... Е. | | | | |+ |
|5 ... Е. | | | |+ | |
|6 ... Е. | | | | |+ |
|7 ... А. |+ | | | | |
|8 ... | | |+ | | |
|9 ... М. | | |+ | | ... ... Л. | | |+ | | ... |Сағымбаева А. | |+ | | | ... ... Г. | | | |+ | ... |Сеитканов З. | | |+ | | ... ... Ж. | | | | |+ ... ... М. |+ | | | | ... ... Л. | | |+ | | ... |Халыкова А. | | |+ | | ... ... ... ... және ... ... ... арналған тест-сұрақшасы) сыныптың екеуінде де (8 «А»
және 8 «Ә») оқушылардың басым бөлігі Интернет және компьютерлік ойындардан
тәуелділікке ... ... ... Бұл ... келесідей формада
көрсетуге болады:
8 «А» сыныбында өткізілген Интернет және компьютерлік ойындардан
тәуелділікті анықтауға арналған ... ... – 1. 8 «А» ... ... ... және ... тәуелділікті анықтауға арналған тест-сұрақшасының нәтижелері
Диаграмма – 2. 8 «Ә» ... ... ... және ... тәуелділікті анықтауға арналған тест-сұрақшасының нәтижелері
Берілген диагностикалық әдістеме (Интернет және компьютерлік ойындардан
тәуелділікті анықтауға арналған тест-сұрақшасы) сыныптың екеуінде де (8 ... 8 «Ә») ... ... ... ... және ... ойындардан
тәуелділікке шалдыққанын көрсетіп отыр. Алайда, бұл диагностикалық
әдістеме, нақты ... ... ... ... бола ... ... ... тақырып бойынша мынадай диагностикалық әдістемелер қарастыруға
болады: К. ... ... Т.И. ... ... ... ... Бұл ... көмегімен «компьютердің
құлы» деген кім және оның жанының конституциясы ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ бұл сұрақшаның
көмегімен адам жанының құпиялы жерлерін анықтауға болады. ... ... ... оған бір уақытта бірнеше жолдас, туыстардың қатысуы
тиімді, себебі бұл – процестің өзін өзіндік бір ойынға айналдырып ... ... ... 78 ... ... және оның интерпретациясы өзгеріссіз
келтірілген. Әр сұраққа «иә» немесе ... деп ... беру ... ... тез ... беру керек. Пікірмен келіскен жағдайда «иә», келіспеген
жағдайда «жоқ» деп ... ... ... ... ... ... пошта жәшігіне салғаннан кейін, хат онда ... ... ... оймен оны қарап тексересіз бе?
2.Басқа адамдардың сізбен ... ... ... ... ... деп ... ... қисық ілініп тұрған перде немесе үстелдегі жылжып кеткен
дастарқан сізге қатты әсер етеді ме, мүндай кемшіліктерді ... ... ... ... көп қажет ететін, қара жұмысты өзіңіздің сүйікті ісіңіздей
мұқият орындай аласыз ба?
5. Егер де ... үй ... ... ... ... болмай тұрса ол
жерден кете бере аласыз ба?
6. Күні бойы өз ... ... ... бір ... жайлы ойлаған
кездерде ұйықтау қиынға соғады ... Әр зат өз ... ... үшін көп ... ... ... ... немесе бір жаққа кетпес бұрын газ немесе электр ... ... ... бекітілгендігін тексеру сияқты әдетіңіз бар
ма?
9. Мектеп ... қате ... ... ... дәптердің беттерін
қайтадан көшірген кездеріңіз болды ма ... ... ... Яғни әрқашан
да түзетңп отырдыіңыз ба?
10. Өз еркіңізден тыс ... ... түсу ... ... ... секіру сияқты ойлар болды ма?
11. Өз жұмысыңызды неғұрлым адал ... ... ... ... Егер ... әділетсіз қатынас көрсетілген жағдайда өз мүддеңіз үшін
күресесіз бе?
13. Әдетте белгілі бір мәселелер бойынша өзіңіздің жеке ... ... ... адамға әділетсіздік танытып жатқан жағадайда ол ... ... ... ... ... тап болсаңыз да, өзіңіздің белгілеген
мақсатыңызға жетуде табандысыз ... ... ... тартасыз ба?
17. Егер де сізді біреу ренжітсе, ренішті тез ... ... ... ... ... ... алғашқы болып қадам жасайсыз ба?
19. Мектепте ... ... ... сөз ... ... ... кездеріңіз болды ма (немесе қазіргі кезде)?
20. Адамдарға қатысты ашуларыңыз ұзақ па?
21. Сіз жайлы ... және сақ адам деп ... ... ... ... ішкі ... ... белгілі бір нәрсеге қатты бағыттылық
болады ма?
23. Белгілі бір адамға немесе зат, құбылысқа тез ашуланасыз ба?
24. ... ... ... ... ба?
25. Сізді қасақана ызаландырған, ренжіткен жағдайда қолыңызға ерік
беріп, қол көтеруіңіз ... ... Бас ... ... бар ... Кей кезде сізді алыста болуға тартады ма?
28. Алкогольді қабылдағаннан кейін барлығын ойламастан тез орындайтын
тік мінезді ... ... ... ... ... пысық, белсенді адаммын деп санайсыз ба?
30. Орындықтың үстінде ұзақ уақыт ... сіз үшін қиын ... ... ... ... ... сай ... деп санайсыз ба?
32. Сіз туралы сәтсіздіктер болған жағдайлардың ... ... білу ... жоғалтпайсыз деп айтуға бола ма?
33.Сізге ұйымдастырушылық сипаттағы жұмыс ұнайды ма?
34. Сізді еті тірі, өжет адам деп айтуға болады ма?
35. ... ... ... ... ... ... көтеріледі
ме?
36. Көңіл-күйіңіз жабыраңқы болып тұрады ма?
37. Жалпы алғанда өмір ауыр нәрсе деп ... ... ... ... ... ... күтпейді деп санайсыз ба?
39. Әңгіме барысында негізінен үндемегенді дұрыскөресіз бе?
40. Қатты көңілді бола аласыз ... көп ... ... ... Жиі ... бе?
43. Көңіл-күйіңіз өмірлік оқиғалар және ... ... ... ... ... жиі өзгереді ме?
45. Ұялшақсыз ба?
46. Көңіл-күйіңіз ауа райына тәуелді деп ... ... ... ... жатып, жабыраңқы көңіл-күйде оянып, бірнеше
сағат сол ... ... ... болды ма?
48. Алкогольден масаю кезінде көңіл-күйіңіз өзгереді ме?
49. ... ... ... ... ... ба?
50. Белгілі бір нәрсемен қатты шабыттана, жігерлене аласыз ба?
51. Өзіңізді қуаныш сезіміне қатты бөленген күйді сезген ... ... ... үмітсіздік, терең торығу сезімдерін бастан ... ... ... Аз ... ... көңіл-күйіңіз қатты қуаныштан терең қайғы, мұңға
дейін өзгеруі мүмкін бе?
54. Балалық шағыңызда ... ... ... ... ... сезімін
сездіңіз бе?
55. Қараңғы подвалға түсу сіз үшін қиынға соғады ма?
56. Сізбен немесе сіздің ата-анаңызбен қайғылы оқиға болып қоюы ... ... ... ... мазалайдыма?
57.Түңгі уақытта зираттан өту сіз үшін қиын ба?
58.Өзіңізді қорқақпын деп ... ... ... ... жиі ... бе?
60.Өзіңізді балалық шақпен салыстырғанда, әлдеқайда батыл адам деп
санайсыз ба?
61. Жұмсақ жүректісіз бе?
62. Қан көрінісі ... әсер ... ... ... ... ... жас ... кинофильм сізге әсер ете алады ма?
65. Табиғаты сүюші адамсыз ба?
66. ... ... үшін ... ... ... Адамды өлтіруге барар ма едіңіз?
68.Таныстарыңызбен әрқашан да шыншылсыз ба?
69. бұдан бұрын сізде ... ... ... ... жүйесінің
әлсіреуі болды ма?
70. Өз қызметіңізге әрқашан да мұқият қарайсыба?
71. Мектепте оқыған кезде қуана-қуана сахнада өлең жолдарын оқыдыңыз ба
(немесе ... ... ... немесе мектепке барғызбаған ұрыс-керіс ... ... ... жаңа ... оңай бейімделесіз бе?
74. Өзіңіздің шынайы қатынасыңызды көрсетпес бұрын, адамдармен жайдары
бола аласыз ... ... өнер ... театр үйірмелеріне қуана-қуана қатысасыз ба?
76. Өзіңізді мазалап жүрген мәселелерден оңай көңіл аудара аласыз ба?
77. Егер сіз ... ... ... ... ... ... сол
рольге ене алар ма едіңіз?
78. Көп халықтың алдында сахнадға шығу сіз үшін қиын ... ... ... ... келуі - 1 балл, сәйкес келмеуі – 0 ... ... топ ... ... және ... ... ... есептеліп
коэффициентке көбейтіледі. Берілген нәтиже ... ... ... ... жеке ... 1И, 2И, 3И, 4И, 5И, 6И, 7И, 8И, 9И ...... тұтылып қалған жеке түлғалар: 11И, 12И, 13И, 14И, 15И, 16И, 17Ж, 18Ж,
19Ж, 20И, 21Ж ...... ... жеке ... 22И, 23И, 24И, 25И, 26И, 27И, 28И ... – 3;
4. гипертимді жеке тұлға: 29И, 30И, 31И, 32И, 33И, 34И, 35И ... ... ... жеке ... 36И, 37И, 38И, 39И, 40Ж, 41И, 42Ж ...... ... жеке тұлға: 43И, 44И, 45И, 46И, 47И, 48И, 49И коэффициент –
3;
7. экзальтты жеке тұлға: 50И, 51И, 52И, 53И ...... ... – күмәншіл жеке тұлға: 54И, 55И, 56И, 57И, 58И, 59И, ...... ... жеке ... 61И, 62И, 63И, 64И, 65И, 66И, 67Ж ...... демонстративті жеке тұлға: 68И, 69И, 70И, 71И, 72И, 73И, 74И, 75И, ... 78Ж ...... дейін – қалыпты жағдай;
13-20 – жасырын акцентуация;
20-дан жоғары – айқын акцентуация.
«К. Леонгардтың тест-сұрақшасы» диагностикалық ... ... «А» ... ... ... ... ... жас мөлшері: 14-15
Кесте – 2. Өткізілген тест бойынша алынған нәтиже ... ... |
|3 ... ... З. | | | |+ |
|1 ... С. | | |+ | |
|2 ... М. | | | |+ |
|3 ... М. |+ | | | |
|4 ... Д. | | |+ | |
|5 ... А. | | | |+ |
|6 ... Н. | | |+ | |
|7 ... Н. | | |+ | |
|8 ... А. | | |+ | |
|9 ... Е. | | | |+ ... ... Ж. | | | |+ ... |Құдайбергенов Ш. | | |+ | ... ... А. |+ | | | ... ... Г. | |+ | | ... ... Д. | |+ | | ... |Садырбаев Р. |+ | | | ... ... А. | | | |+ ... – 4. 8 «А» сыныбында өткізілген «Т.И.Балашованың депрессия
шкаласы» диагностикалық әдістемесінің нәтижелері
Өткізілген тест ... ... ... ... - 5
| | ... ... ... |Нағыз ... ... |жоқ ... ... ... |
|1 |Абдыхамитова Ә. | | |+ | |
|2 ... С. | | | |+ |
|3 ... Ж. | | |+ | |
|4 ... Е. | | | |+ |
|5 ... Е. | |+ | | |
|6 ... Е. | |+ | | |
|7 ... А. | | |+ | |
|8 ... | | | |+ |
|9 ... М. | | |+ | ... ... Л. | |+ | | ... ... А. | | |+ | ... ... Г. | | | |+ ... ... З. | | | |+ ... |Сериков Ж. | | |+ | ... ... М. | | |+ | ... ... Л. | | | |+ ... |Халыкова А. |+ | | | ... – 5. 8 «Ә» ... ... ... ... ... әдістемесінің нәтижелері
Анықтаушы кезең қорытындысы ... ... ... көрсетуге болады.
Диаграмма – 6. 8 «А» және 8 «Ә» сыныптарында өткізілген Интернет және
компьютерлік ойындардан тәуелділікті анықтауға арналған тест-сұрақшасының
салыстырмалы нәтижелері.
Диаграмма – 7. 8 «А» және 8 «Ә» ... ... К. ... тест-
сұрақшасының салыстырмалы нәтижелері.
Диаграмма – 8. 8 «А» және 8 «Ә» ... ... ... ... ... әдістемесінің салыстырмалы нәтижелері
Анықтаушы кезеңде жүргізілген зерттеудің нәтижесі сыныптың екеуінде де
интернет-тәуелділігіне шалдыққан адамдар саны бар ... ... ... ... аяқталғаннан кейін тәжірибелік зерттеу ... ... ... ... жеткіншектермен жүргізілетін
түзету-дамыту жұмыстарын өз-өзіне сенімділік, құрмет, ... ... ... ... ... (8 «Б» ... )интернет-тәуелділігін
төмендетуге арналған бағдаламаны өткізу, жеткіншектерге қолайлы әрі ... ... ... топ ... олардың ата-аналарына
«Интернет-тәуелділігінің пайда болуы», «Компьютер ... ... ... ... ... ... оқу.
2-кезең: өткізілген интернет-тәелділігін төмендетуге арналған
бағдаламаның тиімділігін ... яғни ... ... ... ... ... және ... топтарының арасындағы
динамиканы анықтау.
3-кезең: қорытындылау кезеңі: бүкіл тәжірибелік зерттеу жұмысындағы екі
топ (эксперименталды және бақылаушы топ) ... ... ... ... ... ... (8 «Б»
сыныбы) интернет-тәуелділігін төмендетуге арналған бағдарлама жүргізілді.
Интернет-тәуелділігін төмендетуге арналған бағдарлама. Бұл ... ... ... келетін адамдарға арналған. Бағдарламада
интернет-тәуелділігін төмендетуге арналған жаттығулар келтірілген:
➢ «Субтұлғалар ортасы» жаттығуы;
... ... ... «Мен кіммін?» жаттығуы;
➢ «Психосинтетикалық автобиография» жаттығуы;
➢ «Мәселені мақсатқа ... ... ... (8 «Ә» ... ... ... , ... жазу», «Мен кіммін?», «Психосинтетикалық автобиография», «Мәселені
мақсатқа айналдыру» ... ... ... ... бағдарламаны жүргіздік. Бұдан кейін эксперименталды
топ оушыларына және олардың ата-аналарына ... ... ... ... ... кезіндегі жалпы ережелер» тақырыптарында
дәрістер оқыдық. Бағдарламаны жүргізгеннен кейін бір ... ... ... ... ... ... 2-кезеңі басталды.
Ол интернет-тәуелділігін төмендетуге арналған ... ... ... жүргізілгендіктен, Интернет және компьютерлік ойындардан
тәуелділікті анықтауға арналған тест-сұрақшасы, К. Леонгардтың тест-
сұрақшасы, ... ... ... ... ... ... Оның ... – 9. Бақылау экспериментінің көрсеткіші
Диаграмма – 10. Бақылау экспериментінің көрсеткіші
Қорытынды
Қазіргі балаға бір нәрсе үйрету үшін онымен ... ... ... ... ... тілі ... ... ойын арқылы жақын ... ... ... ... ... ... ... Компьютер ойындары балаларды тыныштандырады. Шығыс ... ... ... ... ... ... және NASA зерттеу орталығынан Алан Поп зейінсіз
балаларды компьютер ойындарымен емдеді. Зейінсіз балалардың ми
толқындары мониторда сақталады. ... ... ... ... ... ... ... компьютер ойыны
ойнатылады. 40 сеанста мидың төмен жиілікпен жұмыс істейтін
бөлігі жоғары жиілікпен ... ... ... Балада өзін
қадағалау және үстемдік сезімі пайда болады. Зейінділік
дәрежесі ... бала ... ... болу үшін; баланың не ... ... бірі ... және ... болып табылады.
Күйзеліс кезінде бұл проблема бұдан бетер тереңдейді. Компьютер
ойындары көбіне ... ... ... ... ... ... Осындай қиын сәттерде салмақты бола білу өте маңызды.
Ең қиын сәттерде де салмақты бола білу тұлғалық дамуда ... ... ... ... ... компьютер ойындары емдеу
техникасы ретінде қолданылса, жақсы нәтижелерге жету ... ... ... ... қаталдыққа жол ашатын фильм немесе
ойындарды көрген кезде баланың шындықты бағалау қабілетінің
бұзылмауына ... ... ... бір ойын ... тек ... ... екендігін, адамды тынықтыратындығын және
кейбір нәрселерді үйрететіндігін ... ... ... ... ... үшін ... балаңызбен бірге
көріңіз немесе онымен фильм, ойын туралы сөйлесіңіз, оның ... ... ... ... ... ... және жоспар құрыңыз: бала
ұнататын теледидар бағдарламасын тамашалап отырған кезде немесе
компьютер ойнап отырған кезде «Тұр, сабақ ... ... ... ... ... ... Бұндай кезде баланың санасы
сабақты түсінетін дәрежеде болмайды. ... ... ... ... оны ... дайын емес.
Балаға мектеп уақытында мектепке бару керек, сабақ уақытында сабақ оқу
керек, ойын уақытында ойнау керек деген ойды ... ... ... бар бала ойын ... қалағанынша, ойнасын. Сабақ оқу ... ... ... ... ... ... және күнде осы
ережелерді орындасын. Бала өзін ... ... ... ... ... болу ... жан дүниесі үшін өте маңызды
ерекшеліктер болып табылады. Кенеттен жасалған шок ... ... ... ... ... ... ... және тыйым салу тәсілі баланы
өтірікке итермелейді. ... ... ... кітабын қойып, сабақ
оқығандай болып отырған бала ... ... ... болып табылады.
Балаға үйретудің ең тиімді жолы сабыр салмақтылық үйлесім ... ... ... және ... ... ... орнына оларды
пайдалы түрде қолданудың жолын қарастырайық.
«Жедел» сөзімен де түсіндіріп жеткізе ... ... ... шағында өмір сүрудеміз. Үйіңізден Канададағы бір адаммен
немесе Қытайдағы адаммен ... ... ... ... ... ... мағлұматтар ала аласыз. Мынадай дүниеде ... өз ... ... ... өз ... ... алмаған халықтардың ассимиляцияға ұшырауы әбден
мүмкін. Компьютерде қолданылатын бүкіл деректер, ... ойын ... ... сай ... ... ... тәрбиесіздікті
үйрететін болса, демек балаларымызды өз ... жат ... ... виртуалды дүниені тәрбие, ұлттық, адамдық құндылықтарға сай сүрде
жасауымыз керек. Бұл саладағы ... ... ... ... ... шығару арқылы толықтыра алатындығымызды естен шығармайық
Қолданылған дерек көздері
Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Президентінің ... ...... ... на Земле», сборник докладов, Приамурское
географическое общество, Хабаровск, 1997
1. ... в ... ... ... ... ... ... адиктивного поведения в подростковом возрасте»,
Торопов А.А, Водовозов М.Ю., Тюмень 2001 год
3. Құнанбаев Қ. Білім заңдарына жол.- Алматы: Қазақстан,1982.
4. ... Н.Ә. ... мен ... – даму ... / ... Қ.Р. ... ғылым қызметкерлерінің ІІІ съезінде сөйлеген сөзі / Егемен
Қазақстан, -13 ... ... Н.Ә. ... – 2030. ... ... ... қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел ... ... ... / ... Қазақстан.-1997.-11 қазан.
6. «Қазақстан» Ұлттық энциклопедиясы / Бас ред. Ә.Нысанбаев.Қазақ
энциклопедиясының бас ... ... ... ... Б. ... даңғылы.- Алматы: Мектеп,1976.
8. Әміралиев Ш. Мектеп және дәстүр. –Алматы: Мектеп,1973.
9. Байтұрсынов А. Білім жаршысы хақында.-Алматы: Жалын, 1991.
10. ... Б. ... ... Мектеп,1976.
11. O'Reilly M. Internet addiction: a new disorder enters the ... // CMA Journal, 1996, Vol. 154 № 12, pp. ... ... M. Are virtual worlds a threat to the mental health ... and ... // Arch. ... 2000, Vol. 7 № 2, pp. 209-
210
13. Ушинский К.Д. Балаларды тәрбиелеу және оқыту ... ... ... Ә. ... ... Б. ... оқытуды жүзеге асыру –
Алматы,2006.
15. Білім ... ... ... ... ... ... Ж.К. ... аспекты семейного воспитания
подростков//Вестник ... ... ... и ...... Александров А.А. Профилактика курения у ... Анн Л.Ф. ... с ... СПб.: ... 2007.- ... ... ... шығу себептері мен факторлары//Мектептегі
психология. Психология в школе.-2006.-№5.-18-21 б.
20. Байжанова А. Қиын ... ... ... ... ... А.В. ... ... потребности подростка в
разных условиях общения со взрослыми//Вопросы психологии.-2006.-№4.-
с.61-63
22. ... Л.Ф., ... С.М. ... ... по психологии. –
СПб.: Питер,1999. – 498с.
23. Возрастная и педагогическая психология: Хрестоматия. Учеб.пособие
для ... ... И.В. ... и ... ... Грачева Л.В. Тренинг внутренней свободы. Актуализация творческого
потенциала. – СПб.: Издательство «Речь», 2005. – 260с.
25. Головин С.Ю. ... ... ... СПб.: Питер, 1998.-
589с.
26. Дуйсебаева Л. Эффективные технологии в профилактике и реабилитации
несовершеннолетних//Мектептегі психология. Психология в школе.-2007.-
№1-с.28
27. ... А.Ю. ... ... ... ... ... ... Е.В. Девиантология: (Психология отклоняющегося
поведения): ... ... для ... ... ... заведений. - 2-е
изд., испр. - М.: Издательский центр «Академия», 2004. - 288 ... ... Ю.А., ... В.И. ... ... Краткий психологический словарь/Сост. А.А.Карпенко; Под общ.ред.
А.В.Петровского, М.Г. Ярошевского.-М.: Политиздат, 1985.-431с.
31. Кроль Л.М., ... Е.А. О том, что в ... ... ... и ... - М.: ... ... «Класс», 1999,-
240с.
32. Қайырова Ж.А. Мінез-құлық ауытқушылығының себептері//Білім беру
жүйесіндегі этнопедагогика.-2005.-№6.-46-52б.
33. ... Г. Қиын ... ... істеуде жанұяның атқаратын
рөлі//Ұлт тағылымы.-2008.-№1.-30-33 б.
34. Құдышева Н. Мінез-құлық қиындығының кейбір себептері//Психологияны
мектепте және ... ... ... А. ... ... ... және ... оқыту.-2006.-№2.-5-6б.
36. Мухина В.С. Возрастная психология: феноменология развития, детство,
отрочество: Учебник для студ. ... - 4-е изд., ...... ... ... 1999. - 456 ... Назмутдинов Р.А. ... ... ... сферы девиантных подростков//Вестник КазНУ. Серия
психология и социология.-2000.-№2.-с.27-31
38. Обухова Л.Ф. Детская ... ... ... ... агентство. 1996,-374с.
39. Особенности отношения родителей к ... с ... ... Е.О., И.Р.Хохлачева//Вопросы психологии.-2008.-№4.-
с.24-25
40. Подхватилин Н.В. Психокоррекционная профилактика подростковой
наркозависимости. – М.: 2002, - ... ... ... ... Б.Г., ... психологии.-2006.-№3.-с.55-67
42. Психология индивидуальных ... ... ... ... М.: Изд-МГУ, 1982,-318 с.
43. Психология и лечение зависимого поведения/Под ред. С.Даулинга/Пер с
англ. Р.Р. Муртазина.- М.: Независимая фирма «Класс»; 2000.-240с.
44. ... А.С. ... ... в ... - ... 2001, - ... Пути становления самодетерминации личности в ... Е.Р., ... ... ... ... Е.М. ...... отношений//Білім-Образование.-
2008.-№2.-с.110-11
47. Рамендик Д.М. Тренинг личностного роста: Учеб.пособие. - М.: Форум:
ИНФРА-М, 2007. – 176с.
48. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога: ... ... 2 кн. — 2-е изд., ... и доп. — М.: ... изд. ... 1999. — Кн. 1: ... работы психолога с детьми ...... ... Е.И. Настольная книга практического психолога: Учеб. пособие:
В 2 кн. — 2-е изд., ... и доп. — М.: ... изд. ... 1999. — Кн. 2: ... ... со ... Коррекционные
приемы и упражнения. — 480 с.
50. Сборник психологических тестов. Часть I: Пособие/Сост. Е.Е.Миронова
– Мн.: Женский институт ... 2005. – 155 ... ... ... ... Часть III: Пособие/Сост.Е.Е.Миронова
– Мн.: Женский институт ЭНВИЛА, 2006.-120с.
52. Социально-психологические осбенности переживания сексуального ... ... ... В.С., ... ... ... Дж. ... организационных изменений. – СПб.: Питер, 2001.-
256с.
54. ... Ш. ... ... ... ... ... Ж. ... белсенділігі мен кәсіптік
бағдары//Психологияны мектепте және ЖОО-да оқыту.-2006.-№2.-4б.
56. Тюменова Ю.А. ... ... ... ... ... ... Т.А., Толстоухова Н.С., Высоцкая Н.В. Подростки ХХI века.
Психолого-педагогическая работа в кризисных ситуациях: 8-11 ... ... ... - ... ... ... ... «виртуализации» правосознания подростков и юношей как
следствие ... ... от ... ... А.Э., ... ... ... Серия психология и
социология.-2006.-№1.-с.60-63
59. Шаповаленко И.В. Возрастная психология (Психология ... ... ... ... ... Л.Б. Девиантное поведение детей и подростков. – ... ... ... 2005. – ... http://ww «Как справиться с компьютерной зависисмостью», Краснова
С.В., Казарян Н.Р., ... В.С., ... Е.В., ... О.Е., ... ... ... ... жаттығуды бос уақытта жақын адамыңызбен бірге бала ... ... ... Ол ... жасырын құмарлығын, құпия армандарын анықтап,
оларды жүзеге асыруға байланысты әрекеттер жоспарын және нақты ... ... ... қадам адамның өз мақсаттарын ауызша
білдіру және оларды қағаз бетіне ... ... Нақ осы ... ... ең батыл тілектеріңізді атап өтіп,
ретімен қағаз бетіне түсіріңіз.
2. ... ... ... ... ... ... ... тізімді
мұқият қайталай оқып шығыңыз.
3. Тізімді оқу барысында, тілектеріңізді ауызша айтып жатқан кездегі
ішкі сезімдеріңізге шоғырлануға тырысыңыз. Бұл ... еске ... ... ... ... тізімін құру (10-20 тілек, қалаулар).
5. Бұл тілектердің ішінен ең қалаулы 5-6-ын таңдап алыңыз.
6. 5-6 тілектің ... ең ... ... ... Ал енді үлкен қағаздың бетіне диаметрі 20 см ... ... ... ... ... (бұл ... – сіздің «Меніңіз»), бұл
сақинаға тілектеріңізді білдіруші болып табылатын 5-6 субтұлғаны
орналастырыңыз.
8. Түрлі түсті қарындаш ... ... ... ... ... ... символдар алыңыз.
9. Әр субтұлғаға (кіші шеңбердегі 5-6 тілекке) есім ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... түсте көретініңізге байланысты өз
«Меніңізді» әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... бірнеше рет
қайлалауға болады.
«Өзін-өзі жазу» жаттығуы.
Бұл жаттығу адам өз ағзасының ... ... мен ... көмектесіп, бойында өзіне қажетті қабілеттерді дамыту үшін ... ... ... ... алу ... ... болып табылады.
1. Адам жазылу процесі қашан басталып, қашан ... өзі ... ... алуы ... ... ... ... болады: «Ауру
аяқталып, жазылғаннан кейін менің өмірімде не өзгереді?», «Толық
жазылғанымды ... ... ... ... ... ... тезірек және әсерлі болуы үшін тағы не істеуге
болады?».
2. Ауруларды ... ... ... іріктеп, таңдау дұрыс болады:
ағзаны өзін-өзі емдеуге мәжбүрлеу қажет. Алайда, мұны өз ... ... ... ... ... ... ғана істеуге болады.
Яғни интернетпен тәуелді адам «өзін-өзі жазу толқынының» күйіне
келтіріле білуі ... ... ... ... сырттан келген көмектің арқасында
емделу туралы жағымды жағдайды еске ... ... ... ... Жағымды нәтижеге бейімделе отырып, ағза өз бетінше
аналогиялық әрекеттерді орындайға бағдарланады.
4. Аурудың бастапқы ... және ... ... процесінің аяқталу
күйін ажырата білу керек. Бұл екі күйді ... ... ... ... ... ... біле отырып, өз ағзасын
пайдалы жұмыс істете алады. Бұл екі ... тез ... ... ... келесідей сұрақтарды пайдалануға болады: «Ауырған кезде не
сеземін?», «Менде не ауырады, оның ... ... ... ... бұны қалай жоя аламын, ол үшін не қажет?». ... және оның ... ... ... ... не
көмектесетіндігін еске түсіру қажет.
5. Бұл кезеңде адам мәселенің позитивті шешілуіне, ... ... ... қажет. Бет бұрыс әрқашан да позитивті ... ... ...... ... ... зақым келтіруі мүмкін.
6. Ендігі тәуелді адам өз ... ... ... ... ... ... Яғни ... мұндай
тәуелділіктен арыла алса, мен де бұған қол ... ... ... қалыптастыру.
7. Берілген кезеңде интернет-тәуелділік мәселесі шынымен де жағымды
нәтижеге бағытталған ба, жоқ па екендігін ... ... ... жазылу өздігінен келе салайды, оны өз ойларынан ,
өзін-өзі ... ... ... ... Бұл жаттығуды интернет-тәуелділігіне ... ... ... қажет, ол тәуелді адамның ... ... және ... барлық өзгерісті адекватты бағалай алуы
керек.
«Мен кіммін?» жаттығуы.
Бұл жаттығу адам өз ... ... ... ... ... ... Интернетке тәуелді адамдардың көбінде өзін-өзі
бағалау дәрежесі төмен болады, ... да ... ... ... ... күйде болуы адамның интернет-тәуелділігіне шалдығу
ықтималдылығының төмен ... ... ... ... Берілген жаттығу
бірнеше қадамдардан тұрады.
1. Жаттығуды өткізу үшін неғұрлым қолайлы, жайлы жерді табу ... ... ... «Мен ... ... орындау үшін бірнеше
бет қағазбен қарындаш (қаламсап) қажет. ... ... ... ... сияқты тақырыпша жазу керек. Осы бетте қойылған
сұраққа жазбаша түрде толық әрі ... ... жазу ... ... ... адам ... ... обьективті әрі толық
жауап беру мүмкіндігі төмен болған кезде тәуелді адам рұқстымен
оны туысы немесе жақын ... ... ... Яғни ... ... ... үшін орынды сұрақтарды қосымша қоюына
рұқсат.
2. Қойылған сұраққа жауап алынғаннан ... ... ... ... екінші кезеңге көшуге болады. Бұл үшін
көзді жұмып, қажетсіз, бөтен ойлардан алыстауға тырысып, толығымен
босаңсу қажет. Адам өзіне «Мен ... ... ... санасын
еркін жіберуі керек, бұның нәтижесінде сананың өзі адам одан бұрын
байқамаған, ойламаған түрлі сурет нұсқаларын беруі әбден ... ... ... жай ғана ... ... ... ... болған суреттерді еске сақтап отыруы тиіс. Барлық суреттерді
көріп ... ... ... ... ... есте ... қағаз бетіне түсіру керек. Әр суретке жеке түсіндірме
бергеннен кейін ... ... өз ... ... ... оларды салыстыруға болады. Егер адам өз бетінше мұны орындай
алмаса, она бұлай істеуге болады: «науқас» ... ... ... ... тек ... ... ал ... адамдар
әр суреттен пайда болған сезімдерді салыстыруға ... ... ... ...... ... адамның өзін-өзі
бағалау дәрежесін көтеруге көмектесетін жағымды ... ... адам өзін ... ... ... бағыттау
мақсатында жағымды эмоцияны ... жеке ... ... ... ... оларды еске түсіріп отыруы қажет.
«Психосинтетикалық автобиография» жаттығуы.
Бұл жаттығу ... ... ... ... ... мәнді өзгерістерді анықтау үшін қажет. Туыс немесе
жолдас адамдар «науқастың» автобиографиясын ... ... ... ... ... өзі өмірінің барлық маңызды ... ... ... да ... ... жазылғаннан кейін
«науқас» жақын адамдардың көмегімен өз әрекет-қылығындағы, адамдарға,
өзіне, ... ... ... ... шолу ... ... зерттелгенннен кейін жалпы қорытыды ... ... ... ... ... және зиян келтірді, жағымды
эффектіні қалай арттырып, тәуелділіктің жағымсыз әсерін қалай ... ... ... ... ... тең екі бөлікке бөлінген қағаз бетіне нақты белгілі бір уақыт
аралығындағы жағымды және жағымсыз өзгерістерді жазуға ... ... ... ... ... адам ... ... арылуға мүмкіндік береді.
1. Тәуелділіктің әрекеттері нәтижесінде пайда болған және әлде де
түзіліп жатқан мәселелер тізімін ... ... ... болып
табылады.
2. Одан кейін бұл мәселені баршаға да мәселе болып көрінетіндей етіп
суреттеу қажет.
3. Әр мәселе үшін оның жою жолын ... ... яғни ... ... ... Бұдан кейін бұл мәселені адамға жағымсыз әсер ететін
мәселе ретінде емес, ал қол ... ... ... ... ... ... ... мәселе зиян емес, ал керісінше ... ... ... пайда әкелетін қарапайым мақсатқа айналуы әбден
мүмкін.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кристаллдағы жүйелер. Жобалау және дамыту106 бет
HTML тілінде программалау34 бет
Internet жайлы6 бет
INTERNET желісі12 бет
Internet желісі және элементтері18 бет
Internet желісі және қауіпсіздігі28 бет
Internet желісімен жұмыс істеу тәсілдері29 бет
Internet туралы жалпы түсінік12 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
Web жүйесі туралы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь