Теориялық оқу материалын оқып-үйренудің әдістері

Жоспар.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І тарау. Теориялық оқу материалын оқып.үйренудің әдістері.
1.1.Тарих сабағында түсіндіру, пікір айту және салыстырудың түрлері мен тәсілдері..5
1.2.Оқушыларға теориялық оқу материалын оқытуды дамыту әдістерінің қолданылу жайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

ІІ тарау. Теориялық материалды оқып.үйренудегі оқушылардың әрекеті.
2.1. Тарих сабағында оқушылардың ақыл.ой тәсілдері мен дағдыларын қалыптастырудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.2.Теориялық оқу материалын оқып үйренуді кезеңдерге бөлу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
Кіріспе.

Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазіргі қоғамның мүлдем жаңа экономикалық, әлеуметтік, саяси жағдайлар негізінде түбегейлі қайта құрылуы жоғары білімді, шығармашылықпен іс қылатын адамдар тәрбиелеуді, жан-жақты дамытуды көздейді. Сондықтан да мектеп реформасы мен үздіксіз білім беру тұжырымдамасында оқыту мен тәрбиелеу сапасын арттыру, әр пәннің ғылыми дәрежесін сақтау, ғылым негізін мұқият меңгерту міндеттері қойылған. Оқушылардың білім сапасын арттырудағы аса маңызды мәселелердің бірі - олардың теориялық оқу материалын үйренуге дайындықтарын қалыптастыру болып табылады.
Теориялық оқу материалын үйренуге дайындықты қалыптастыру - оқу жұмысында үздіксіз жүріп отыратын жүйелі жұмыс.
Қоғамның қойып отырған міндеттерін орындау оқыту әдістерін қайта құру қажеттілігін талап етіп отыр. Дидактикалық әдістер жүйесінің ішінде оқушылардың теориялық оқу материалын үйренуге дайындығын есепке ала отырып түсіндіру ерекше орын алады. Теория жүзінде бұл әдістің мүмкіндіктері, оның құрылымы, әртүрлілігі, тәжірибеде қолданудың шарттары толық ашылмаған. Бұл бағыттағы түсіндіру тек эмпирикалық сипаттан шығармашылық деңгейге, қалыптасқан жағдайдан ғылыми түсінікке жетелейді.

Курстық жұмыстың тарихнамасы: Орта мектептердегі теориялық оқу материалдарын оқып үйрену тақырыбы, Тарихты оқыту әдістемесі пәнінің өзекті тақырыптарының бірі.Бұл тақырыпты бұл салада еңбек еткен ғалым-тарихшылардың, ішінара педагогтардың еңбектерінен кездестіре аламыз.Бұл тақырыпқа әсіресе көрнекті тарихшы Тұрсын Хазіретәлінің Мектепте тарихты оқыту әдістері (Алматы.Дарын.2004.)атты еңбегінің Теориялық оқу материалын оқып үйрену деген тарауында біршама бағыт береді.Онда түсіндіру,пікір, салыстыру мен сипаттама ұғымдарына тоқталып өтілген.Аталмыш тақырыпты Тұрлығұл Т.Мектепте Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі (Алматы.Ғылым.2003.)деген еңбегінің Қазақстан тарихын оқытудың әдістері атты тараудан кездестіре аламыз.Мұнда теориялық оқу материалдарын оқып үйрену, жаңа материалдарды игеру тақырыбымен байланыстырылған.Бұл еңбектерді Жанысбекова Г.Тарихты оқыту әдістемесі (Шымкент.2004.) мен Абдугулова Б. Жалпы білім беретін мектепте Қазақстан тарихын оқытудың дидактикалық негіздері(Алматы.2004) атты шағын жинақтар толықтырып отырды.Ал Кеңес тарихшыларына келер болсақ., бұл тақырыпты көрнекті ғалым-тарихшылар Кревер Г.А Изучение теоритического содержания курсов истории в 5-9классах. (Москва.Просвщение. 1990.), Полторак Д.И. Методика использования средств обучения впредподавание истории.( Москва.Просвещение.1987.)Грицевцкий И.М. Работа учителя с учебникам при подготовке к уроку истории.атты еңбектер бар.

Курстық жұмыстың зерттеу объектісі:Орта мектептердегі Тарих пәнінің теориялық оқу материалдарын оқу әдістері.

Курстық жұмыстың мақсат- міндеттері:Курстық жұмыстың негізгі мақсаты бағдарламалық материалды өту барысында, оның күрделенуін сезе отырып, оқушыларға біртіндеп күрделі тақырыпты түсіндіріп, оны меңгеріп кетуге ыңғайлау. Мұғалім материалдарды оқулықтардан, кейде қосымша әдебиеттерден алып, тірек схемаларды, түсіндірмелі баяндау әдістерін,пікір мен салыстыруды қолдану арқылы уақытты ұтымды пайдалану болып табылады.
Осыдан мынадай міндеттер келіп шығады:
• Теориялық терминдерге анықтама беру;
• Тақырыптың өзектілігін айқындау;
• Теориялық оқу материалын оқып үйренудегі қолданылатын әдістерге сараптама жасау;
• Жаңа сабақты түсіндіру барысында қолданылатын әдістерге талдау жасау;
• Теория мен практиканың байланысын және арақатынасын анықтау;

Курстық жұмыстың құрылымы: Курстық жұмыс Кіріспеден, негізгі мәселелер қаралған ІІ тараудан және Қорытынды мен Пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.

1. Тұрлығұл Т.Т.Қазақстан тарихын оқытудың әдістері.Мектепте Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі. Алматы.Ғылым. 2003 ж. 256 б.-116-117 б.
2. Тұрсын Хазретәлі.Теориялық оқу материалдарын оқып үйрену.Мектепте тарихты оқыту әдістемесі. Алматы. Дарын. 2004ж.160 б.-52-53 б.
3. Көрсетілген еңбек.-53-58 б.
4. Жанысбекова Г. Тарихты оқыту әдістемесі. Ш.,2004 ж, 104 б.-80-86 б.
5. Тұрлығұл Т.Т.Қазақстан тарихын оқытудың әдістері.Мектепте Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі. Алматы.Ғылым. 2003 ж. 256 б.-131-132 б.
6. Көрсетілген еңбек.-133 б.
7. Тұрсын Хазретәлі.Теориялық оқу материалдарын оқып үйрену.Мектепте тарихты оқыту әдістемесі. Алматы. Дарын. 2004ж.160 б.-59-60 б.
8. Аманжолова К.Қазақ КСР тарихын оқытуда көркем әдебиетті пайдалану. Алматы. Мектеп 1989 ж. 84 б.-58 б.
9. Кревер Г.А.Изучение теоритического содержание курсов истории в5-9. Москва.Просвещение. 1990 ж.192 с.-67-72 б.
10. Тұрсын Хазретәлі.Теориялық оқу материалдарын оқып үйрену.Мектепте тарихты оқыту әдістемесі. Алматы. Дарын. 2004ж.160 б.-52-53 б.
11. Грицевский И.М. Работа учителя с учебником при подготовке к уроку истории. Москва.Просвещение. 1987. 80 с-10-12 б..
12. Көрсетілген еңбек.35-39 б.
13. Полторак Д.И. Методика использование средств обучения в предподавание истории. Москва.Просвещение.1987.-308 б.-125-126 б.
14. Тыныбаева Б.Материалдарды оқып үйренуге дайындау жұмыстарын сараптаудың тиімділігі.//Қазақстан мектебі.2005.№4 67 б.
15. Абдугулова Б.Жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан тарихын оқытудың дидактикалық негіздері.Алматы. 2004 ж. 50 б
        
        Жоспар.
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
І тарау. Теориялық оқу материалын оқып-үйренудің әдістері.
1.1.Тарих сабағында түсіндіру, пікір айту және ... ... ... ... оқу ... ... ... әдістерінің
қолданылу
жайы........................................................................
.....8
ІІ тарау. Теориялық материалды оқып-үйренудегі оқушылардың әрекеті.
2.1. Тарих сабағында оқушылардың ақыл-ой ... мен ... оқу ... оқып ... ... ... жұмыстың өзектілігі: Қазіргі қоғамның мүлдем жаңа экономикалық,
әлеуметтік, саяси жағдайлар негізінде түбегейлі ... ... ... ... іс ... ... ... жан-жақты дамытуды
көздейді. Сондықтан да мектеп ... мен ... ... ... ... мен тәрбиелеу сапасын арттыру, әр ... ... ... ғылым негізін мұқият меңгерту ... ... ... ... ... аса ... мәселелердің бірі -
олардың теориялық оқу материалын үйренуге дайындықтарын ... ... оқу ... ... ... ... - ... үздіксіз жүріп отыратын жүйелі жұмыс.
Қоғамның қойып отырған міндеттерін ... ... ... қайта құру
қажеттілігін талап етіп отыр. Дидактикалық әдістер жүйесінің ... ... оқу ... ... ... есепке ала отырып
түсіндіру ерекше орын алады. Теория жүзінде бұл әдістің мүмкіндіктері, оның
құрылымы, әртүрлілігі, тәжірибеде қолданудың шарттары ... ... ... ... тек эмпирикалық сипаттан ... ... ... ... түсінікке жетелейді.
Курстық жұмыстың тарихнамасы: Орта ... ... ... оқып ... ... ... оқыту әдістемесі пәнінің
өзекті тақырыптарының бірі.Бұл ... бұл ... ... еткен ғалым-
тарихшылардың, ішінара педагогтардың ... ... ... ... ... тарихшы Тұрсын Хазіретәлінің Мектепте тарихты
оқыту әдістері (Алматы.Дарын.2004.)атты еңбегінің Теориялық оқу ... ... ... ... біршама бағыт береді.Онда түсіндіру,пікір,
салыстыру мен сипаттама ұғымдарына тоқталып ... ... ... ... ... оқытудың теориясы мен әдістемесі
(Алматы.Ғылым.2003.)деген ... ... ... ... әдістері
атты тараудан кездестіре аламыз.Мұнда теориялық оқу материалдарын ... жаңа ... ... ... байланыстырылған.Бұл
еңбектерді Жанысбекова Г.Тарихты оқыту ... ... ... Б. Жалпы білім беретін мектепте Қазақстан тарихын оқытудың
дидактикалық негіздері(Алматы.2004) атты ... ... ... ... ... ... болсақ., бұл тақырыпты көрнекті ғалым-
тарихшылар Кревер Г.А Изучение теоритического содержания курсов истории в 5-
9классах. (Москва.Просвщение. 1990.), ... Д.И. ... ... ... ... ... И.М. ... учителя с учебникам при
подготовке к уроку истории.атты еңбектер бар.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... оқу ... оқу әдістері.
Курстық жұмыстың мақсат- міндеттері:Курстық жұмыстың негізгі мақсаты
бағдарламалық материалды өту ... оның ... сезе ... ... күрделі тақырыпты түсіндіріп, оны меңгеріп ... ... ... оқулықтардан, кейде қосымша әдебиеттерден
алып, тірек схемаларды, түсіндірмелі ... ... ... қолдану арқылы уақытты ұтымды пайдалану болып табылады.
Осыдан мынадай міндеттер келіп шығады:
• Теориялық терминдерге ... ... ... өзектілігін айқындау;
• Теориялық оқу материалын оқып үйренудегі қолданылатын әдістерге
сараптама жасау;
• Жаңа сабақты түсіндіру барысында ... ... ... ... мен ... ... және ... анықтау;
Курстық жұмыстың құрылымы: Курстық жұмыс ... ... ... ІІ тараудан және Қорытынды мен ... ... ... ... Теориялық оқу материалын оқып-үйренудің әдістері.
1.1.Тарих сабағында түсіндіру және пікір айту тәсілдері.
Жаңа оқу материалы өтілетін ... ... ... ... да ... ... Сабақ уақытының көбі теориялық оқу материалын оқып ... оны ... ... жұмсалады, сабақтың бұл элементі дұрыс
ұйымдастырылған жағдайда оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... жетекші рөл атқарады. Ол материалдың мазмұнын
ескере ... оны ... ... негізгі әдіс, тәсілдерді белгілейді.
Жаңа ... ... ... ... ... шарты-оны оқып үйренуге
оқушылардың өздерін белсенді қатыстыру. ... ... ... ... көркем, бейнелеп сөйлегенмен оның 15-20 минуттай айтқан
әңгімесін барлық оқушы бірдей ынта қойып ... ал ... ... оқушылардың өзі де айтылған әңгіменің бәрін қабылдап меңгере
алмайды.
Теориялық оқу ... ... ... ... ...... күрделілеу мәселелерінің негізін барлық оқушыға сабақ үстінде
түсіндіріп ... Ол ... ... ... әлде ... ... етіп ... бірақ артық ештеме қоспайды,
талдап түсіндіреді./1/
Сабақтың қиындау мәселелерінің бірін мұғалім 4-5 минут әңгімелеп тұрып,
тақтаны, ... ... ... және оның ... ... т.б. үзінділерін, бояулы суреттер не техникалық құралдарды
пайдаланып, сол өтіліп ... ... ... ... ... ... ... қойып, оқушыларды тікелей қатыстырып отырады.
Қосымша құралдар болмай, әңгіме тек ғылыми мәселелер ... ... де ... ал енді мұның себептерін қарастырайық, неліктен осындай
болды екен, ... ... үшін осы ... ... ... бар, ... қорытынды жасауға болды, осы теориялық қорытындыға тарихтан нақты
мысалдар келтіріндер деген ... ... ... ... осы материалды оқып үйренуге қатыстырып отырады. Демек ... ... ... де ... ... әрбір сөйлем, белгілі ой
оқушыларды ойландыратындай, олардың ойлау қызметін көздеп ... ... ... ... ... болып құрылғаны дұрыс.
Сабақтың алғашқы күрделі мәселесінің қалған ... ... ... ... ... ... ... өздігінше жұмыс істеп, ... ... ... ... т.б., соңынан сұрақтар қойып әңгімелесіп,
мұғалім қорытынды жасаса тиімді болмақ.
Жаңа сабақ материалының негізгі мәселесін оқушылар сыныпта біліп ... оның ... ... білімдерді-ұғымдарды, теориялық қағидаларды,
негізгі оқиғалар мен олардың даталарын бірнеше рет қайталау керек.
Түсіндіру — басты деректер мен ... ... ... ... ... бірі. Бұл түсінік, ұғым, ... ... ... ... ... ... Ұғым ... жасақ) мен себеп-
салдарлы байланыстардың мәнін (Қазақ Ордасының құрылуының алғышарттары)
мұғалім түсіндірудің ... аша ... Осы ... ... тарихи
деректер мен құбылыстардың мәні мен маңызы, ішкі байланыстарының заңдылығы
ашылады. Түсіндіруде ... ... ... ... бір ... ерекшеленіп тұрады.
Түсіндіру желісі оқушылар үшін оңай болғандықтан ол барлық сыныптарда
қолданылады. Тарихи білім ... ... ... ... ... ... ... білуі керек. Бұл тәсілдің кемшілігі оқушылардың өздігінше
танымдық әрекетін шектелетіндігінде.
Пікір (пікір білдіре отырып ... ... ... ... ... ... ... қойылатын түсіндірудің нұсқасы. Бұл
тәсіл мұғалімнің ... ... ... ... ... үлгісін
көрсетуге мүмкіндік береді. Мұғалім оқушылардың ойын ... ... ... ... ... ... назарын аударғандай мәселе
қоюмен қатар жүруі мүмкін. Мұғалім әрбір мәселеге ой ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде оқушылар оқу
материалының теориялық мазмұнын қиналмай игереді.
Бұл тәсілмен бірге қисынды сұлба, оқу ... ... ... сияқты оқыту құралдары қолданылады.
Оқу материалының теориялық мазмұнын баяндағанда салыстырмалы
сипаттама беріледі. Мемлекеттік билік, ... ... және ... деректер салыстырылады. Оның барысында ... ... ... ... ... ... ... барысында олардың
ортақ, ерекше, жеке белгілері анықталып, қорытынды жасалады.
Ұлт-азаттық қозғалыстарын салыстыруға арналған мынадай ... ... ... ... ... ... басшысына сипаттама.
3. Қозғалысқа қатысушылар, олардың мақсаттары.
4. Қозғалыстың сипаты.
5. Қозғалыс барысы.
6. ... ... ... маңызы.
Жинақтаушы сипаттаманың мақсаты мүлдем бөлек. Ол оқылған теориялық
материалды қорытып, ұғым қалыптастырады. Белгілі ... ... ... ... ... логикалық бірізділікпен тізеді. ... ... ... ... оның директивалық жоспарластыру, өндірілген
өнімді тартып алу, ... ... ... қою ... белгілерін атайды./2/
Жинақтаушы сипаттама күрделі тарихи құбылысты түсіндіру аяқталғанда
немесе оның маңызды белгілері мен байланыстарын анықтағанда қолданады. ... ... ... ... және ... ... да бұл
тәсілді ... ... ... ... мазмұндау. Ойлау процесі проблемалық ситуацияға
байланысты. Адамда әлденені түсіну қажеттілігі пайда ... ... ... ... Ойлау қай кезде де мәселеден немесе сұрақтан, таң қалу,
түсінбеу, қарама-қарсылықтан басталады.
Өзекті мәселені оқыту элементтерін мұғалім көптеген ... ... Жаңа ... ... алдында оқушыларды ойландыратын қызықты,
оқыс сұрақтар қояды, ал олардың жауабы сабақ соңында ... ... ... ... сабағында теориялық мазмұнды игеру жолындағы белсенді
ізденушілік әрекет ... ... ... жалғасады. Қабілетті оқушыларға
күрделі теориялық тапсырмалар беріліп, мұғалім ұсынған мәселені ізденушілік
сипаттағы оқу ... ... ... ... қалай қалыптасады? Ол оқу материалындағы
үйлесімсіздік немесе сабаққа қарама-қарсы сипаттағы құжаттардан ... ... бір ... ... ... көзқарастарды баяндау
өзекті мәселе ахуалына негіз болады. Мұғалімнің мәселелік мазмұндауынан
туындаған ... ... ... ... ... ... өз
білімімен шешуі тиіс.
Әрине, өзекті мәселені мазмұндау ... ... ... ... ... ... бұл ... басты мақсат оқушылардың оқу процесіне деген
жеке қабілеттерін қалыптастыру.
Өзекті мәселені іздену әдісін дерегі мол ... ... ... ... уақыт тапшы жағдайларда қолдану тиімсіз. Сол сияқты бұл әдіс
мұғалім мен оқушы ... ... ... ... жағдайда да нәтиже
бермейді./3/
1.2.Окушыларға теориялық оқу материалын оқытуды ... ... ... ... ... (оқыту теориясында) оқыту әдістері толық
жіктеліп-сарапталып болған жоқ. ... ... ... ... ... ... оқыту әдістері негізінен төмендегінше жіктеліп-
сарапталады:
1. Тарихи материалды ауызша ... ... ... мұғалімнің ауызша
баяндауы, әңгімесі, түсіндіруі, мектеп лекциясы, оқушылармен әңгімелесуі
жатқызылды;
2. Тарихты көрнекі құралдар көмегімен ... ... ... ... ... ... ... жүргізу әдістері және
портретті, картаны, экрандық және басқа да техникалық құралдарды ... ... ... түрлі мәтіндермен жұмыс істеу әдістері: бұған
оқулықпен, тарихи құжаттармен, көркем әдебиетпен ... ... ... ... ... еңбек етіп жүрген бірқатар ғалымдар барлық
пәндерге ... деп ... ... төмендегіше жіктеп-саралады:
Иллюстрациялап түсіндіру әдісі — бұл мұғалімнің ауызша баяндауын және
әңгімелеп тұрып, пайдаланылатын басқа құралдарды ... ... т.б. ... көркем әдебиет т.б. қамтиды. Бұл әдісті қолдану
барысында мүғалім де, ... да ... ... әдіс — ... ... біліктерді қалыптастыруды
көздейді. Өйткені, оқушылар иллюстрациялап ... ... ... қолдануға қажетті біліктерді меңгере алмайды. Олар осы ... ... ... жүзеге асады. Бұл әдісті пайдалану кезінде оқушылар
мұғалімнің басшылығымен ол оқытып үйреткен ... ... ... ... ... жағдайда еске түсіруге мүмкіндік беретін жұмыс түрін ... ... ... ... ... ... ... кеткен ұқсас оқиғамен
салыстырып, ұқсас белгілері мен ерекшеліктерін ... ... ... ... ... тарихи фактілерге өздігінше баға береді, теориялық
қорытындыларға, тұжырымдарға тарихтан, өмірден өздігінше нақты ... ... ... ... ... т.б.
Проблемалық оқыту әдісі — мұның мәнісі мұғалім жаңа ... ... ... оның ... бір ... ... ... кіріскенде
оқушылардың аддына проблема қояды, оның шешілуі туралы ғылыми болжам
жасайды, ... ... ... ... ... ... Оқушылар
мұғалімнің әңгімесін зер сала тыңдай отырып, проблеманы шешу ... ... ала ... ... ... ... қайсысының қаншалықты дұрыстығын, дәлелдігін аңғартады.
Ішінара іздену немесе эвристикалық әдіс — ... ... бір ... ... шеше алу ... ... ... осыған қажетті біліктерді біртіндеп ... ... ... ... ... ... байланысты сұрақ қоя отырып,
проблеманы шешуге үйретеді; естіген ... ... ... ... ... болжамдарын айтуды ұсынады т.б.
Зерттеу әдісі — шығармашылықпен жұмыс істеу тәсілін және ... ... ... ... ... ... етеді. Бұл әдіс Кеңес ... ұзақ ... және ... қолданылды, сонымен бірге өзінің
тиімді екенін де көрсетті. Зерттеу әдісі — ғылыми тұрғыда ... ... ... көмектеседі; шығармашылықпен жұмыс істеудің бұған
дейінгі айтылып өткен белгілерін қалыптастырады; өздігінше зерттеу жұмы-сын
жүргізуге қызығатын ... ... ... ... ... ... әрі саналы түрде меңгереді және оны ұтымды ... ... ... ... ... (I) — әдіс ... лекция,
экскурсия түрінде, оқулықтың, натуралды немесе жазбаша тарихи ... ... ... не ... ... ... асырылады. Түрлі
жұмыс формалары мен құралдар: оқулық, ... ... ... лекция,
экскурсия барысында ұштастырыла пайдаланылады. Білімді хабарлау негізінен
оқулық бойынша жүргізіледі.
Репродуктивті (қайта еске түсіру) (2) — әдіс ... ... ... ... ... ... оқушылардың белгілі бір мәтінімен ауызша,
жазбаша жаттығуларды, ... да оқу ... ... ... арқылы
жүзеге асады.
Ал, қазақ мектептері тарихшыларының тәжірибесінде көбіне иллюстрациялап-
түсіндіру немесе информациялы-рецевтивті және ... ... ... ... ... ... ... бермейді.
Өйткені оларды қолдауға белгілі бір жағдай керек, ең алдымен ... ... да ... ... ... ... тарау. Теориялық материалды оқып-үйренудегі оқушылардың әрекеті.
2.1. Тарих сабағында оқушылардың ақыл-ой тәсілдері мен ... ... ... ... оқу ... ... ... елеусіз
көрінеді. Дағдыларының әрбір тобын игеру қарапайым ұғымдарды орындауды
талап етеді. Ойлау ... ... ... ... 4-5 ... ... Мұғалім оларды тарихи оқиғаларды кім?(не?) кайда? неге?
қалай? не ... ... ... жауап беру арқылы мазмұндауға үйретеді.
Теориялық материалды оқып-үйренуге сөздік-ұғымдық ойлау тәсілдері ... Оған ... және ... ... ... ... ең
маңыздысын бөліп алу, тұжырым қалыптастыру, ... мен есте ... ... ... ... ... ... сайын күрделене бастайды.
Олардың негізгі тізімі мынадай:
5 сынып –жеке оқиғаларды салыстыра алу, деректерді суреттеу дағдылары;
6 сынып - тарихи деректерді жинақтап, ... ... ... ... табиғи жағдайларын, еңбек, мәдениет ескерткіштерін
салыстырмалы түрде ... ...... ... ... басты белгілерін анықтау; бір
үлгідегі құбылыс, процестерді ... ... ... ... ... өз ... түрлі дерек көздерімен дәлелдеу;
8 сынып — құбылыстар мен оқиғалардың маңызын бағалау; отандық ... ... бір ... ... ... ... себептері мен
салдарларын анықтай алу;
9 сынып — теориялық ережелерге сүйсініп, тарихи деректерді ... ... ... - ... ... ұғымдарға анықтама беру; ... ... ... ... ... ... және жинақтау; қоғамдық
құбылыстардың дамуын сипаттау; ... ... ... ... ... ... баяндама және реферат, сөйлейтін сөзінің ... ... ... алуы тиіс./6/
Әдістерді шеру қысқа немесе ұзақ ... ... ... ... ... ... ... бірнеше жылда меңгере алады. Сол сияқты
оқушылардың талдау және ... ... ... де ... ... және ... ... ұғымды ойынға бөлшектеу тәсілі талдау
(анализ) деп аталады. Анализге қарама-қарсы тәсіл — ... ... бұл ... операциясы анализбен, жинақтау, ... ... іске ... Жинақтау — жеке бөліктерді тұтас бірлікке ойға топтастыру
(олардың арасындағы ... ашу). ... ... алғашқы қауымдық
құрылыс белгілерінің ... ... анық етіп ... ... ... ... — бірлескен еңбек -ортақ меншік -қауым ... ... ... ... ... тәсілдерін енгізуге болады.
Мысалы, сақ сарбазының суретіне қарап, оның ... ... ... Бұл ... ... ... жаднаманы пайдалануға болады:
салыстыратын белгілерді анықтау; олардың ең маңыздыларын ... ... ... бірінші орынға, оған байланыстыларын одан кейін тізбектеу;
оқиға мен ... ... ... ... - ... және ... ... анықтау. Психолог
зерттеушілердің айқындауы бойынша 5-7 сынып оқушылары салыстыру ... ... ... ... ажырататындығы белгілі.
Оқушылар Түркістан мен Тараз қаласы, Аңырақай шайқасы мен ... ... ... ... ұқсастықтары мен ерекшеліктерін табады.
Орта буын сыныптарындағы оқушылар оқулық мәтініндегі бірнеше ... ... Ал ... ... заңдылықтар, ішкі байланыстар сияқты
күрделі ұғымдар салыстырылады./7/
Салыстыру дағдысын қалыптастыру үшін ... ... ... Оқып ... ... қандай бірізділікпен салыстыру керектігін
ойлан.
2. Олардың ... ... ... анықта.
3. Олардың арасындағы маңызды айырмашылықтарын анықта.
4. Салыстыруларға сәйкес қорытынды жаса.
Мұғалім ... ... ... ... ... ... Шығыс пен Ежелгі Греция ... ... ... және ... ... ... ... мен ерікті фермердің жағдайы" атты салыстырмалы
кесте құрастыр.
Әрбір дағдылар ... ... ... ... ... ... ... жаңа материалды жақсы игеруге мүмкіндік беретіндігін білу ... ... ... мен ... кәсібі туралы материалды
оқығанда салыстыру тәсілі, ал маңызды белгілерді ... ... ... ... ... ... ұғымның мәнін түсіндіруде қолданылады. Тезис түрінде
айтылған әлдебір ережені дәлелдеу үшін дәйектерге жүгінеді. Олардың ... ... ... ... Дәлелдеу барысында қорытынды пікірлер
бір-бірінен дербес болады. Дәлелдеудің негізгі материалы ретінде құжаттар,
статистикалық мәліметтер пайдаланылуы мүмкін.
Дәлелдеу дағдысын ... мына ... ... ... ... ... қажет ететін ойды қисынға келтір.
2. Ол ойды нығайтатын қорытынды жаса және түсіндір.
3. Дәлелдеуді аяқтайтын ... ... ... сынып оқушыларының дәлелдеудің өзіне анықтама беруіне
көмектеседі, сол арқылы айтылған ... ... ... ... ... ... ... ол анықтама жаңа мазмұнмен толықтырылып,
тереңдей түседі. Жоғары сынып ... ... тиіс ... ... дәлелденгсн басқа пікірдің көмегімен дәлелдейді.
Таблица,қисынды сұлба,мақсат, түрлі жоспар,теориялық материалдарды оқып-
үйренуде кеңінен қолданылады. Оқулықпен жұмыс ... кең ... түрі ... ... жай және ... ... құру. Бастапқы кезде мұғалімнің
бөліп ... ... ... ... ... ала ... өткізіліп, ол
бөлімдерге дербес ат қойылып, сол бойынша жоспар ... ... ... жеке ... ... ... жоспардың әрбір бөлімінің
атауын құрастыру керек./8/
Жоспар оқулықтың пункттері бойынша ... рим ... ... ... ... ... ... ойлар араб сандарымен
нөмірленеді. Бұндай жұмыс оқу материалын жинақтауға көмектеседі.
Күрделі жоспар ... ... ... ... ... Жаднама
жинақтап сұлба ретінде әрекет тәсілдеріне жол сілтейді:
1. Мәтінмен мұқияттанып, оны дербес бөліктерге бол.
2. Әрбір бөлікке басты ойы ... атау ... рим ... Әр ... ең ... айқындайтын талаптарды анықта, оларды араб
сандарымен нөмірлеп, жеке ат ... ... ... ... қаншалықты сай келетіндігін анықтап, ... ... ... оқушылар оқулық мәтінін талдап, параграфқа өзі ат
қояды ... ... ... ... талдай келіп, сабақ тақырыбы
оқып-үйренудің тәртібін анықтайды.
Сыныпта күрделі жоспар құруға ... ... ... ... ... жоспар құратын мәтінмен алдын-ала танысады. Мұғалім
оқушыларға параграфтарды бөліктерге қалай бөлуді, ... ... ... ... ... қалай жүргізуді үйретеді. Үйретудің ендігі бір жолы,
жоспар түзгенде оқушылардың жіберген ... ... ... Ол қателіктер
біріншіден, баста ойды бөліп ала алмаудан немесе ... тым ... ... Екіншіден, оқушылардың қисынды бөлуді қате жүргізуінен
және бөліктің тұтас құбылысқа сай ... ... ... көбінесе
құбылыстар арасындағы байланыстарды анықтап, әртүрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... сәтсіз таңдалып,
материал мазмұны жеткілікті ... ... ... ... ... атауларына сұраулы және баяндаушы атаулар таңдалады, олар ... ... өзін ... ... ойды ... бере алмады.
Сондықтан, күрделі жоспар құрғанда оқушылар ... ... ... ... ... сөйлемдерді қолдануға ұмтылғаны жөн.
Белгілі бір таным бойынша атқарылатын жұмыстарға бағыт беретін жаднама
құрастыру да (жоғарыда оның ... ... ... жоспар түзудің
күрделі түрі болып табылады. ... ... түзу ... да ... ... ұқыптылықты және ақыл-ой дағдыларын талап етеді.
Тарихты оқытуда қолданылатын ... ... ... ... ... мен ... ... білімді игеру үшін машықтану
жаттығуларын жасау; жаңа білім мен ... ... үшін ... ... ... ... ... сай өз бетінше
ізденуіне жол ашу. ... ... екі ... бөлуге болады: тексеру-
машықтану мұғалім әдістердің көмегімен (әуелгі кезде жеңіл, кейіннен
күрделі) және ... ... жаңа ... ... ... ... ... істеуі./9/
Оқушылардың оқу жұмыстарының тиімділігі мен нәтижелігін арттыру үшін
бірқатар әдістемелік шарттар орындалуы ... ... оқу ... ... ... ... деңгейде қиындықпен игерілетіндей болуы
тиіс. Оқытуды оқушылар үшін түсінікті, әрі сол процестің өзін қызықты ... ... ... ... оқу міндеттері тапсырманы орындауға
ынталандырып, оқушының білімге деген ықыласын ... ... өте ... өте оңай ... ... ... ... оқытудың
тиімділігі оқушылардың деректік ... ... ... ... мен ... ... алуы да ескеріледі. Сабақ материалы
мүмкіндік берсе, қорытындыны дайын күйінде ... ... ... ... оқушыларды дербес, өздігінше қорытынды жасауға бағыттау
керек. Үшіншіден, оқыту тиімділігі мен оның қарқыны ... ... ... Қарқынның жылдам болуы оқушылардың материал мазмұнын игеруін өте аз
уақыт ... ... тым ... ... ... ... ... тежейді.
Оқу материалын саналы түрде игеру үшін оқушылардың дербес ... ... мен ... ... маңызы ерекше. Оқу дағдылары мен
ептіліктерінің болмауы оқушылардың өз еңбегін ... ... ... ... ... ... соғады.
Жалпы дағдыларды төрт топқа болуге болады.
Оқу-ұйымдастыру дағдысы (әрекетті жоспарластыру, тапсырманы тиімді
орындау, ... ... күн ... ... ... (ауызша және жазбаша) (сұраққа жауап ... ... ... мазмұндау, сынап-талдау)
Оқу-ақпарттық дағдылар (кітаппен (оқулық, хрестоматия) анықтама.
библиография, каталогпен жұмыс).
Оқу ақыл-ой ... ... ... ақпаратты қисындық тұрғыдан
қорыту жәгіе мазмұндау, мәселені шешу, қабылдау және еске түсіру, өзін-өзі
қадағалау).
Тарихты оқу барысында оқушылардың бойында оқу ... ... ... ... ... және ... дағдылары қалыптасады. Олар тарихи
материалдың ... ... ... ... ... ... ... талдау жасау, тарихи фактілер мен құбылыстарды салыстыру,
материалды жинақтап, қорытынды жасау). Оқушылардың ақыл-ой ... ... ... ... олардың қисынды ойлау деңгейі де соғұрлым
жоғары болады.
Оқу дағдыларының ендігі бір тобы ... ... ... ... оның нәтижесінде ... ... ... ... ... дағдылардың бірі — тарихи деректерді уақыт ... Ол үшін ... ... ... атқарылуы тиіс: тарихи
оқиғаның ұзақтығы мол сабақтастығын, олардың синхрондылығын анықтау; тарихи
құбылыстар мен процестердің ... мсн ... ... ... бір ... кезеңмен ұштастыру.
Осы сияқты окушылар оқиғалар мен ... ... ... дағдыларыи меңгереді. Бұл дағдылар ... ... ... ... ... ... ... дағдыларының бір тобы
оқулық мәтінімен, оқу құралдарымен және дереккөздерімен, тарихи құжаттармен
жұмыс ... ... ... ... ... әрекеттерді орындауды
талап етеді: жай және күрделі жоспар құра білу; оқулықтың ... ала ... ... ... ... барысында конспект және
тезис жасай алу; бір мезгілде ... ... ... қажетті
мағлұматты ала білу; алған білімдерін жүйелеу, қисынды пайдалану.
Тарихты оқу барысында оқушылар тарихи ... ... ... ... ... ... ... себеп-салдарлы байланыстарын
анықтау, құбылыстар дамуындағы өзгерістерді көре білу дағдыларын да игеруі
тиіс. Бұл ... ... ... бойыңда алған тарихи білімдерін мақсатты
түрде қолдануға қол жеткізеді.
Бұл дағдыларды қалыптастыру мұғалімнің ... ... де ... сыныптарда оқушылардың дербес, өзіндік жұмыс істей алуына ... ... оқу ... ... ... тиісті ақыл-ой
әрекеттерімсн сәйкес келеді: талдау, жинақтау, топшылау, оқу ... ... ... көз ... ... есте сақтау.
Тарихты оқытуда жоғарыда ... ... ... ... өзі ... бір әдіс ... меңгеріп алуы тиіс. Әсіресе
мектепте тарихты ... ... ... ... ... дағдыларды, қай
сыныпта қандай дағды қалыптастыру қажет екендігін жетік білуі тиіс.
2.2.Теориялық оқу материалын оқып ... ... ... жаңа ... ... баяндауы тарихты оқытуда жетекші орын
алады. Ал, қазақ мектебінің өзіндік ерекшелігіне байланысты бұл әдіс ... ең ... әдіс ... отыр. Өйткені жігерлі де әсерлі, ... ... ... ... ... ... суретін, оқиғаларын сол
қалпында оқушының көз алдына келтіріп елестететін мұғалім ... ... ... ... Оның ... ... сөйлеудің басқа да
мүмкіндіктері сол, әсіресе ол басқа әдіс, тәсілдермен үйлесімді байланысып
жата-ды. Мәселен, тарихи материалды әңгімелеп ... ... ... ... ... ... көрнекі құралды пайдаланады, тарихи құжаттың, көркем
әдебиеттің үзіндісін оқып береді, не олардың мазмұнын өз әңгімесіне ... ... ... ... ... ... түсінікті, нақты
болуы тиіс. Күрделі мәселелердің ғылыми, теориялық мазмұнына ... ... жай, ... ... ... білу ... ... өздері дұрыс түсінбеген, оларды қызықтырмаған
әңгімені тыңдамайтыны белгілі. ... ... ... ... ... таңдап, іріктеп сейлеген дұрыс. Мұғалімнің дауыс ырғағы да, сөйлеу
екпіні де, сөйлеп тұрып жасайтын қимылы да оқушылардың ... ... ... ... өзі ... ... ... таным қызметін
дамытатындай болып құрылуы тиіс.
Кезекті сабақта оқытылатын ... ... ... ... ... және ... қоса пайдаланатын басқа да ... ... ... ... тәсілдері: әңгімелеу, түсіндіру,
суреттеп айту, сипаттама беру қолданылады.
Жаңа ... ... ... ... осы ... ... ... бірі ауыстырып жатады.
Мұғалімнің әңгімесі: терең ғылымилығы, жүйелілігі, байлығы (мазмұны
жағынан да), ... ... және ... ... ... ... ... келуі тиіс. Бейнелеп, көркем тілмен сөйлеу-тарихшы
мұғалімнің басты қасиеттерінің бірі. Фактілер мен ... ... ... ... ... ... — олар ... санасы мен жадына
болып түсуі ... ... ... ... ... мұғалім түсіндіріп айтады.
А. М. Сохор оқыту ... ... ... ... ... тақырыптадағы ең негізгі ғылыми мәселені ... ... ... ... ... ... ... қалай
еткенде оны түсінікті етіп оқытып үйретуді ескертеді.
Белгілі ... ... ... ... ... ... ... таныстырғанда, мәдениет ескерткіштеріне т.б. ... ... ... ... ... айту тәсілі қолайлы.
Ал тарихи қүбылыстардың ерекше белгілерін ... ... ... ... ... сабақтарында жиі қолданылатын әдістердің бірі — әңгімелесу. Дұрыс
ұйымдастырылған жағдайда оның білімдік те, тәрбиелік те және дамытушылық та
маңызы зор. Ол ... ... ... ... ... арттырады,
олардың таным қызметін, шығармашылықпен жұмыс істеу қабілетін дамытады,
дұрыс ұйымдастырған жағдайда оқытуға ұжымдық ... ... ... ... қолданғанда белгілі әдістемелік талаптарды ескерген дүрыс.
Тарих әдістемесінде әңгімелесудің өзі — кіріспе әңгімелесу, бақылау
әңгімелесу, талдап-жинақтап ... ... ... деп төрт түрге
бөлінеді.
Оқушылардың білімді меңгеруіндегі ... ... ... ... іс қылудың
тәсілдерін үнемі үйрету, ойлау ... ... ... ... т.б.) меңгертудің маңыздылығы сөзсіз./13/
Перспективапық дайындық туралы оның түсінігі мынаған саяды:
бағдарламалық ... өту ... оның ... сезе ... ... ... ... оны меңгеріп кетуге ыңғайлау.
Мұғалім материалдарды оқулықтардан, кейде қосымша әдебиеттерден алып, ... ... ... ... ... ... ... ұтымды
пайдаланады.
Мұғалім қиын тақырыпты үш кезеңге бөледі.
1-кезең - перспективалық дайындық. ... ... ... ... Бұл ... ... ұғымдары, іскерлік жаттығулар,
оқушылардың жауаптары ар-қылы оқытуды ... ... ... - ... ... кезеңі. Бұл кезде түсініктер нақтыланып,
тақырып бойынша материалдар жинақталады. Оқушылар жинақтау схемалары ... ... ... Олар ... және үйде өз ... ... өз ойларын схемалар арқылы дәлелдеуге ... ... осы ... ... ұғымдар алдын ала ... оза ... ... да ... ... материалдарды
қабылдау мүмкіндіктері артады.
3-кезең - үнемделген уақыттарды пайдаланып ... ... ... ... ... Бұл ... үнемі түзетіп отырудан гөрі, одан алдын-ала
сақтандыруға үйретеді. Сонымен әрбір оқылған тақырып жаңа тақырыпты ... бола ... осы ... ... мен ... ... оқу
материалын оқып үйренуге дайындылығының алатын орнын анықтау мақсатымен
қала мен ауданның бірнеше мектебіне ... ... оқу ... жаңа материалдарды оқушылардың оқып үйренуге
дайындаудың әртүрлі жолдары бар екенін көрсетті./14/
Қорытынды.
Бүгінгі таңдағы ... мен ... беру ... ... жаңа үрдістерге тікелей байланысты. Себебі тәуелсіздік алғаннан бергі
еліміздегі қайта құрулар, ... ... жаңа ... қоғамнын ашықтығы мен ақпараттануы білім беруге койылатын
талаптарды -түбегейлі өзгертті.
Қоғамда болып жатқан түрлі ... ... ... ... беретін мектепте білім берудің ұлттық моделін қалыптастыру,
білім ... ... ... білімге қол жеткізу, окытудың жаңа
дидактикалық жүйесін іздестіру - бүгінгі таңда дидактиканың ... ... ... ... ... шешу үшін ... мазмұнын, оқыту
жүйесін, жеке тұлға қалыптастырудағы оқу ... ... ... ... ... ... Өйткені туған елі мен жерінің,
халқының өткен өмірі мен бүгінгі тіршілігін, ертеңгі ... ... - ... ... пен ... өз ... - Қазақстан
Республикасына деген ... ... жеке ... ... ... ... ... алуға, өзін~өзі
жетілдіруге септігін тигізеді. Осындай міндеттерді жүзеге асыруда мектепте
Қазақстан тарихын оқытудың дидактиқалык ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев тарихтың ... ... ... ... келіп: "Өте ұғынықты жазылған, ... ... ... ... қоса Қазақ елінің тарихы туралы
әсерлі әнгімелер кітаптарын да жазу ... ... ... России для
детей"деген сиякгы кітаптар шығаратын жақсы дәстүр бар. Үйрену керек",-деп
тарихтың жас ... ... ... орнын дәл көрсетіп өткен
болатын./15/
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. Тұрлығұл Т.Т.Қазақстан тарихын оқытудың ... ... ... ... мен ... Алматы.Ғылым. 2003 ж. 256 б.-
116-117 б.
2. Тұрсын Хазретәлі.Теориялық оқу материалдарын оқып ... ... ... Алматы. Дарын. 2004ж.160 б.-52-53 б.
3. Көрсетілген еңбек.-53-58 б.
4. Жанысбекова Г. Тарихты оқыту әдістемесі. Ш.,2004 ж, 104 б.-80-86 ... ... ... ... ... ... ... оқытудың теориясы мен әдістемесі. Алматы.Ғылым. 2003 ж. 256 б.-
131-132 б.
6. Көрсетілген еңбек.-133 б.
7. Тұрсын Хазретәлі.Теориялық оқу ... оқып ... ... ... ... Дарын. 2004ж.160 б.-59-60 б.
8. Аманжолова К.Қазақ КСР тарихын оқытуда ... ... ... ... 1989 ж. 84 б.-58 ... Кревер Г.А.Изучение теоритического содержание курсов истории в5-9.
Москва.Просвещение. 1990 ж.192 с.-67-72 б.
10. ... ... оқу ... оқып ... ... ... ... Дарын. 2004ж.160 б.-52-53 б.
11. Грицевский И.М. Работа учителя с ... при ... к ... ... 1987. 80 с-10-12 б..
12. Көрсетілген еңбек.35-39 б.
13. ... Д.И. ... ... средств обучения в предподавание
истории. Москва.Просвещение.1987.-308 ... ... ... ... оқып ... дайындау жұмыстарын сараптаудың
тиімділігі.//Қазақстан мектебі.2005.№4 67 б.
15. Абдугулова Б.Жалпы білім ... ... ... ... оқытудың
дидактикалық негіздері.Алматы. 2004 ж. 50 б
-----------------------
2

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Геодезияның даму тарихы жайлы10 бет
Математиканы оқып үйренудегі компьютерді пайдаланудың әдістемелік ерекшеліктері22 бет
Бастауышта математиканы оқыту барысында пәнаралық байланыстарды іске асырудың кейбір жолдары48 бет
Linux операциондық жүйесінде kill функциясын оқып үйрену және оны Си тілінде программалау24 бет
MS Access программасын оқып үйрену және оны қолдану15 бет
Windows NT ОЖ клиент-серверлі құрылымы. Жады серверлері және торап сервері оқып үйрену17 бет
Биографиялық әдіс – тұлғаны ғылыми түрде оқып үйрену құралы5 бет
Бұқар жыраудың толғауынан үзінді, Ш. Құдайберді ұлының "Ұждан" аттты әңгімесін, Кенже бидің нақылдары мен Абайдың "он төртінші" қара сөзін оқып шығып, талдау жасау6 бет
Пробиотикалық сүт өнімдерінің өндіру негіздерің оқып үйрену6 бет
Тарихи өлкетану материалын тарих сабағында пайдалану әдістері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь