Компанияның қарыз капиталын басқару

Мазмұны

КІРІСПЕ 3

1 Әдебиеттерге шолу 6

2 Зерттеу әдіснамасы: «Қазақтүрікмұнай» ЖШС қызметкерлерімен пікір, сұхбат алу 10

3 «ҚАЗАҚТҮРІКМҰНАЙ» ЖШС ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ҚАРЫЗ КАПИТАЛЫН БАСҚАРУЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ 12
3.1 «Қазақтүрікмұнай» ЖШС қысқаша экономикалық сипаттамасы және және қаржылық жағдайын талдау 12
3.2 «Қазақтүрікмұнай» ЖШС қарыз капиталының қалыптасу көздерін көздерін, құрамы мен құрылымын талдау 23
3.3 «Қазақтүрікмұнай» ЖШС қарыз капиталын басқару тиімділігін талдау 31
3.4 Алынған нәтижелер интерпретациясы 34

4 Компанияның қарыз капиталын басқаруын жетілдіру жолдары 36

Қорытынды 45

Пайдаланған әдебиеттер тізімі 49

Қосымша А
Қосымша Ә
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан 2014 жылғы 11 қарашадағы «Нұрлы жол – болашаққа бастар жол» халқына Жолдауында: «Шағын және орта бизнес пен іскерлік белсенділікті қолдау бойынша жұмысты жалғастыру қажет. Бүгінде Ұлттық қордан ШОБ-ты қолдауға және несиелеуге бағытталған 100 миллиард теңге толықтай игерілді. Бұл 4,5 мың жұмыс орнын құруға мүмкіндік берді. Бұл қаржыға сұраныс ұсыныстан 23 миллиард теңгеге асып түсті. Бизнесті 10 жылға бар-жоғы 6 пайызбен несиелеудің бұрын-соңды болмаған шарты жасалды. Мұндай шарттар біздің елімізде бұған дейін болған емес. ШОБ-ты экономикалық өсімнің драйвері ретінде дамыту және оның үлесін 2050 жылға қарай ІЖӨ-нің 50 пайызына ұлғайту бойынша жұмысты жалғастырған жөн. Сондықтан шағын және орта бизнес үшін 2015-2017 жылдары жалпы сомасы 155 миллиард теңге несие желілерін АДБ, ЕҚДБ, Дүниежүзілік банк есебінен тиімді пайдалану қажет»,-деп айтылған [1]. Кәсiпорын-экономиканың қозғаушы күші, кәсіпорын қызметiнiң дұрыс жолға қойылуы көптеген факторларға байланысты болып табылады. Соның iшiнде қарыз капиталын басқарудың дұрыс ұйымдастырылып жүргiзiлуi үлкен рөл атқарады.
Жұмыстың өзектілгі қарыз алушыларға өсіп келе жатқан талаптар үрдісімен, әрі соның салдарынан заманауи жағдайда заемдық қаржыландыруды тартуға компанияның өсіп келе жатқан шығындарымен және демек бизнестің нарықтық құнына осы фактордың зор ықпал етуімен анықталады. Жоғарыда аталған өзгерістердің ықпалына бірінші кезекте, елеулі капиталдық салым талап ететін және экономиканың капиталды қажет ететін саласына жататын, компаниялар бейім.
Көбіне, мұндай үрдіс ҚР коммерциялық банктерімен қаржылық емес ұйымдарға берілген, ұзақ мерзімдік кредиттер бойынша орта салмақталған пайыздық мөлшерлеменің өзгерістер динамикасымен расталады. Бұл статистика қарастырылған кезеңде орта есеппен мөлшерлемелердің өскендігін көрсетеді.
Құрылымның және компанияның құнына заемдық капитал құнының әлеуетті ықпалын неғұрлым дәл анықтау мақсатында заемдық капитал элементтерін ескере отырып, компания құнын бағалаудың әдістемелік негізін әзірлеген орынды болып табылады.
Зерттеудің өзектілігін анықтайтын, айтарлықтай маңызды фактор –бизнестің құнын оның қасиетіне байланысты бағалау және анықтау мақсатында заемдық капиталды тартуға шығындарды болжаудың Қазақстан жағдайларына бейімделген, әдістерінің жоқ болуы.
Сондай - ақ, заемдық капиталдың ерекшеліктерін жан – жақты қарастыратын, қазақстандық көздердің де аз екендігін екендігін айта кету керек, сондықтанда осы ұғымды нақтылау және оның компания құнына ықпалын
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан 2014 жылғы 11 қарашадағы «Нұрлы жол – болашаққа бастар жол» халқына Жолдауы
2. Бланк, И. А. Основы финансового менеджмента : в 2 т. / И. А. Бланк. – 4-е изд., стер. – М. : Омега-Л, 2012
3. Бочаров, В.В. Финансовый анализ / В.В. Бочаров. - СПб. : Питер, 2010. — 240 с.
4. Ковалев В.В. «Практикум по анализу и финансовому менеджменту». М.:«Финансы и статистика» 2009 - 320 с.
5. Б. С. Есенгельдин, Е. Т. Ақбаев Қаржылық менеджмент: Оқулық. – Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2011. – 298 бет
6. Modigliani F., Miller M. H. Taxes and the Cost of Capital: A Correction // Ibid. 1963. June. – P. 433-443
7. Kinnard W. Income Property Valuation / W. Kinnard. – Lexington : D.C. Heath and Company, 1979. – p 64.
8. Капіталізація економіки України / За ред. акад. НАН України В.М. Гейця, д-ра екон. наук А. А. Гриценка. – К. : Ін-т екон. та прогнозув., 2007. – 220 с.
9. Society of Residential Appraisers, Real Estate Appraisal Principles and Terminology. Chicago: Society of Residential Appraisers, 1960. – p 34.
10. Лопатников Л.И. Экономико-математический словарь: Словарь современной экономической науки / Л.И. Ло- патников. – [5-е изд.]. – М. : Дело, 2010. – 520 с.
11. Стоянова Е.С. Финансовый менеджмент: теория и практика / Е.С. Стоянова. – М. : Перспектива, 2004. – 328 с.
12. Забродский В.А. Развитие крупномасштабных экономико-производственных систем / В.А. Забродский, Н.А. Кизим. – Харьков : Бизнес-Информ, 2000. – 72 с.
13. Аникина И.Д. Стратегия формирования заемного капитала компаний [Текст] / И.Д. Аникина // Вестник Волго- градского государственного университета. Серия 3, Экономика и экология, 2009. – № 2 (15) – С. 197-203 (с. 198)
14. Михель Э. Э., Рахимбаев А. Б., Бельгибаев А. К.
Корпоративные финансы [Текст]: Учебное пособие, 2-е издание.- Алматы, 2010.- 340
15. «ҚазақТүрікМұнай» ЖШС ресми сайты // kazakhturkmunay.kz
16. «ҚазақТүрікМұнай» ЖШС қаржылық есептілігі
17. Мадиярова Э.С., Сүйеубаева С.Н. Қаржылық менеджмент: Оқу құралы. -Алматы: Экономика, 2009. – 262 б.
18. Гаврилова А.Н. Финансовый менеджмент: учебное пособие / А.Н. Гаврилова, Е.Ф. Сысоева, А.И. Барабанов, Г.Г. Чигарев, Л.И. Григорьева, О.В. Долгова, Л.А. Рыжкова. – 5-е изд., стер. – М.: КНОРУС, 2009. – 432 с
        
        Компанияның қарыз капиталын басқару ( ЖШС мысалында)
1 Компанияның қарыз капиталын басқару бойынша әдебиеттерге шолу
2 Компанияның ... ... ... ... әдіснамасы
3 ЖШС қаржылық жағдайы мен қарыз капиталын басқаруының тиімділігін талдау
3.1 ЖШС қысқаша экономикалық сипаттамасы және және ... ... ... ЖШС ... ... ... ... ЖШС қарыз капиталының құрамы мен құрылымын талдау
3.4 ЖШС ... ... ... тиімділігін талдау
4 Компанияның қарыз капиталын басқаруын жетілдіру жолдары
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Мазмұны
КІРІСПЕ 3
1 Әдебиеттерге шолу 6
2 Зерттеу әдіснамасы: ЖШС қызметкерлерімен пікір, сұхбат ... ЖШС ... ... МЕН ... ... ... ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ 12
3.1 ЖШС қысқаша экономикалық сипаттамасы және және ... ... ... ЖШС ... ... ... ... көздерін, құрамы мен құрылымын талдау 23
3.3 ЖШС қарыз капиталын басқару тиімділігін талдау 31
3.4 Алынған нәтижелер интерпретациясы 34
4 Компанияның қарыз капиталын басқаруын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан 2014 жылғы 11 қарашадағы халқына ... ,-деп ... [1]. ... қозғаушы күші, кәсіпорын қызметiнiң дұрыс жолға қойылуы көптеген факторларға байланысты болып табылады. Соның iшiнде қарыз капиталын басқарудың дұрыс ұйымдастырылып ... ... рөл ... ... ... ... өсіп келе жатқан талаптар үрдісімен, әрі соның салдарынан заманауи жағдайда заемдық қаржыландыруды тартуға компанияның өсіп келе жатқан шығындарымен және ... ... ... құнына осы фактордың зор ықпал етуімен анықталады. Жоғарыда аталған өзгерістердің ықпалына ... ... ... ... салым талап ететін және экономиканың капиталды қажет ететін саласына жататын, компаниялар бейім.
Көбіне, ... ... ҚР ... ... ... емес ... берілген, ұзақ мерзімдік кредиттер бойынша орта салмақталған пайыздық мөлшерлеменің өзгерістер динамикасымен расталады. Бұл статистика қарастырылған ... орта ... ... өскендігін көрсетеді.
Құрылымның және компанияның құнына заемдық капитал құнының әлеуетті ықпалын неғұрлым дәл анықтау мақсатында заемдық капитал элементтерін ескере ... ... ... бағалаудың әдістемелік негізін әзірлеген орынды болып табылады.
Зерттеудің өзектілігін анықтайтын, айтарлықтай маңызды фактор - бизнестің құнын оның қасиетіне байланысты бағалау және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан жағдайларына бейімделген, әдістерінің жоқ болуы.
Сондай - ақ, заемдық капиталдың ерекшеліктерін жан - ... ... ... ... де аз ... ... айта кету ... сондықтанда осы ұғымды нақтылау және оның компания құнына ықпалын талдау талап етіледі.
Әдебиеттерге жүргізілген талдау банкроттық қатерінің және компанияны қаржыландыру ... ... ... ... ... ... көрсететін, үлгі құруға мүмкіншілік беретін, практикада қолданылатын теориялық тұжырымдамалардың жоқ екендігін көрсетті.
Дипломдық жұмыстың ... - ... ... ... капиталының маңызын айқындап, қарыз капиталын басқаруды оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Көзделген мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылды:
- компанияның қарыз ... ... ... әдебиеттерге шолу жасау;
- компанияның қарыз капиталын басқаруды зерттеудің әдіснамасын қарастыру;
- ЖШС қысқаша экономикалық ... және және ... ... талдау;
- ЖШС қарыз капиталының көздерін талдау;
- ЖШС ... ... ... мен ... ... ЖШС ... ... басқару тиімділігін талдау;
- компанияның қарыз капиталын басқаруын жетілдіру жолдарын қарастыру.
Зерттеу пәні - ... ... ... және ... ... байланысты компания құнын қалыптастыру және бағалау ерекшеліктері.
Зерттеу нысаны - ЖШС ... ... ... ... көздерін, тарту саясатын бағалау
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік негіздерін отандық және шетел ғалымдарының зерттелетін тақырып бойынша еңбектері, мерзімді басылым ... ... ... ... ... ... ... әдістемесі қойылған міндеттерді шешуге мүмкіншілік беретін, зерттеудің ... ... ... ... ... жүйелік тәсіл, сондай-ақ жүйені қалыптастыруға теориялық - әдістемелік ... ... ... ... және ... ... синтездеуге, индуктивті және дедуктивті тәсілдерді қолдануға негізделген.
Жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы - зерттеу нәтижесінде алынған, заемдық ... ... ... шығынды бағалау және болжау әдістемесі қаржыландыру көздерін қалыптастыру ... үшін ... ... ... ететін саласындағы кәсіпорындарға және сондай - ақ бизнестің нарықтық құнын неғұрлым дәл анықтау үшін бағалау ... ... ... бағдарлануымен тұжырымдалады. Диссертациялық зерттеу материалдары оқу пәнінен сабақ бергенде және компанияның ұзақ ... ... ... ... ... мамандандырылған оқу курстарын жүргізу кезінде пайдаланылуы мүмкін.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Зерттеу жұмысы құрылымы бойынша кіріспеден, төрт негізгі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі, мақсаты мен міндеттері қарастырылған.
Кіріспеді жұмыстың өзектілігі, мақсаты, міндеттері мен ... ... және ... ... ... ... ... капиталын басқару бойынша әдебиеттерге шолу жасалған. Екінші бөлімде банк қызметкерлерінен сұхбат, пікір алу негізінде зерттеу әдістемесі жасалды. ... ... ЖШС ... және ... ... талданып, компанияның қарыз капиталының қалыптасу көздері, құрамы мен құрылымын талданды. Төртінші бөлімде ... ... ... ... жетілдіру жолдары қарастырылды. Қорытынды бөлімде жұмыстың негізгі қорытындылары жазылды.
1 Әдебиеттерге шолу
Қарыз капиталы ... ... ... ... оны ... бірыңғай тәсілі жоқ деген қорытындыға келе аламыз. Мысалы, И.А. Бланк пікіріне сәйкес қарыз капиталын кәсіпорындарды дамыту үшін ... ақша ... ... ... ... немесе ақшалай бағаланатын басқа да мүліктік құндылықтар болып табылады. ... ... ... ... ... формалары қарастырылған мерзім ішінде төленуі тиісті болатын қаржылық міндеттемесі түрінде болады. Осылайша, қарыз ... ... ... ұғымына теңестіріледі жәнке оған кредиттер, банк және банктік емес мекемелердің несиесі, тауарлар, жұмыстар және қызметтер үшін кредиторлық берешек, ... ... ... және басқа да міндеттемелер секілді элементтер жатады.
В.В. Бочаров және қоса авторлар қарыз капиталын оны қаржыландыру үшін тартылатын қайтарымды және ... ... ақша ... ... анықтайды. Қарыз капиталының барлық формалары белгіленген мерзім ішінде өтелуі тиісті міндеттемелер түрінде болады. Қарыз капиталының құрамына тартылған қаражаттар ... ... ... де ... болады. Осылайша, қарыз қаражаттарын анықтауда қарыз қаражаттарының құрамдас элементтері ретінде тартылған қаражаттардың белгілі бір ... ... Әрі ... ... ... құрылымын анықтауда тартылған қаражаттардың құны ескерілмейді, себебі мәні жағынан бұл көз ... ... ... ... үшін ... ...
В.В. Ковалев қаражат көздеріне сипаттама бере отырып, ішкі көздер (қатысушылар немеск жарғылық капиталдың меншік иелерінің ... ... ... және ... ... қаражаттар), қарыз қаражаттары (ссудалар, банктер мен басқа да инвесторлардың несиелері), уақытша тартылған қаражаттарды (кредиторлық берешек) бөліп көрсетеді.
Отандық ғалымдардың ... Б. С. ... Е. Т. ... ... ... құрылымын қалыптастыруда кәсіпорынның мүмкіншілігі меншік қаражаттарының табыстылығымен байланыстырылған. Меншік қаражаттарының табыстылығы жоғары болған кезде, өз қаражаттарын қайта бөлуге ... ... үшін ... бар. Осылайша, меншік қаражаттарының табыстылығының сыртқы көзі - ... алу және ... ... ... ішкі көзі - пайданы қайта бөлу арқылы жүзеге асырылады [5, 193 б.]. ... ... ... ... ... ... арасында қарыз капиталын тиімді басқару да бар. Аталмыш қаржыландыру көзін пайдаланған жағдайда беру оны қатыстыру құнынан артық ... ... ... экономикалық тұрғыда келісілген. Бұдан басқа, кәсіпорын қарыз капиталын қатыстыра отырып, қаржылық тұрақтылықты сақтау аспектілерін ескеруі керек. Қарыз қаражаттарын өте көп алу ... ... ... ... алайда қарыз қаражаттарының шағын көлемі кәсіпорынға дамуға мүмкіндік бермейді. Осылайша, тиімді әрекет ететін қарыз капиталын басқару жүйесін құру ... ... ... бір ... ... ... сақтап, екінші жағынан тұрақтылық өсімі мен экономикалық ... ... ... жоспарлау, қалыптастыру және пайдалануды ұйымдастыруға негізделуі керек.
Соңғы жылдары отандық ғалымдар ... ... ... ... ... әр түрлі әдістерді дайындаған, оларды ұйымдастыру кәсіпорынның оңтайлы дмауына жағдай жасайды. Аталмыш мәселеге арнап И.Д. Аникина, А.А.Афанасьева, А. Барановский, И.А.Бланка, ... ... ... ... Т.М.Поливан, Е.С. Стоянова, П.Юхименко және т.б. ғалымдардың жазылған еңбектері бар.
Ғылыми әдебиеттерде капиталды және оның ... ... - ... ... басқаруға ғалымдардың әр алуан көзқарастары ұсынылған. Капиталды басқару бойынша теорияларды ... ... ... ... жалпылауға мүмкіндік береді (1 кесте).
Капиталды басқару бойынша теорияны жалпылайық және және ондағы қарыз капиталының рөлін ... ... ... ... ... ... құнының құрамдастары құнын ескеру негізінде капитал құрылымын оңтайландыру құрылымы мен мүмкіндіктеріне біршама тәуелді ... ... ... ... құны оның ... ... ... төмен болады, Капиталдың орташа құнының азаюы қарыз капиталы үлесінің өсуімен анықталады.
* C.Бихчандан, Д.Хиршляйфер, И.Уелч ... ... ... [2] ... үнемдеу және капитал құрылымы қателіктерін болдырмау оңтайлы құрылымды есептеу есебінен қалыптасады. ... ... ... ... бар ... компанияларданнесиеге алынады,сонымен қатар, капитал құрылымын басқарудың белгілі әдістерін пайдаланады
* Модильяни-Миллер ... ... ... ... [6]. ... негізіне орташа өлшенген құнын минималдау және кәсіпорынның нақтық құнын арттыру критериі бойынша оңтайландырудың мүмкін болмауы туралы ережелер алынған, себебі ол ... ... әсер ... ... шаруашылық қызметін қарыз капиталдарын максималды қолдануды қарастырады. Капитал құрылымында ... ... ... ... ... ... арттырмайды, себебі арзан қарыз капиталынан келетін пайда қауіп деңгейін арттырумен байланысты акционерлік капиталын арттыруға теңестіріледі.
* Модильяни(1963 ж.) теориясы [7]. ... ... ... әсері ескерілген. Салық салынатын пайда нәтижесінде фирманың операциялық табысы артады. ... ... ... ... құны максималды шамаға жетеді. Қарыз капиталы болмаған жағдайда фирма құны акционерлік капиталдың нарықтық құнына тең ... Ақша ... ... [8]. Қаржылық ресурстарды қатыстыру бойынша кәсіпорын саясатын дайындауға,олардың қозғалысын ... және ... ... ... ... ... Қаржы менеджері берешекті төлеу үшін қандай мөлшерде ақша қаражаттары қажет болатын білуі керек немесе керісінше жетіспеушілікке тәуелді ... ... ... қатыстыруға қаржылық шешім қабылдауы тиіс.
* Дж. Уильямстың капитал құны ... ... ... ... және ... көрсету бойынша шығындары(қаржы ресурстары) жеке көздер тұрғысында біршама өзгеше ... ... ... ... көздерін таңдағанда,капитал құнын сандық бағалау шешуші рөлге ие болады.
* М.Бреннан, Х.Леланд ынтымақтастық (қатынас теориясы). Компанияның капиталының қаржылық құрылымын ынтымақтастық ... табу ... ... ол ... ... өлшенген құнының минималды шамасына сәйкес болады және 2 факторды: кіріске салық салуды және ... ... ... ... ... ... үнемдеуге қол жеткізу арасындағы ынтымақтастық несие қаражаттарын қатыстыру және әлеуетті қаржылық қиыншылықтармен және агенттік шегерістермен, ... ... ... ... үлесінің артуынан туындаған шегеріспен қамтамасыз етіледі.
* Нарықты бақылау теориясы. Нарықты бақылау және ағымдағы тиісті ... ... алу ... капиталды артық бағалау капитал құрылымын анықтайды және оңтайлы стратегия болып есептеледі. Несие мен капитал қатынасы нарықтық серпінмен ... ... ... ... ... теорияларды зерттеу қарыз капиталын қалыптастыру капиталдың қаржылық құрылымы негізінде жүзеге асатынын, қарыз ... құны мен ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұдан басқа, егер қаржылық капиталды оңтайландыру үдерісі біршама кеңінен зерттеледі, оның ішінде ... ... баса ... ... - бұл үдеріс кәсіпорынның ресурстық базасын құрудың жеке маңызды элементі ретінде емес ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Қарыз капиталын басқару үдерісінде жоғарыда аталған көрсеткіштерді (капиталдың қаржылық құрылымы, қарыз капиталы құны және кәсіпорынның нарықтық құны) ... ... ... олардың кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық жағдайына әсерінің оңтайлы қатынасын анықтайды. Осылайша, кәсіпорынның қарыз ... ... ... ... ... ... туындайды.
Аталмыш зерттеу нәтижесінде кәсіпорынның қарыз капиталын тарту келесі жағдайларға ... ... ... ... ... оңтайлы құрылымды және қарыз капиталын қалыптастыру көздерін анықтау;
* қалыптасқан стратегияны құрауыштар бойынша несие ресурстарын ... ... ... қаржылық тұрақтылықты сақтау және кәсіпорынның дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... мен ... мен құрамын тиімді реттеу.
Сол себепті кез келген басқару, қарыз капиталын басқару кезекпен орындалатын жоспарлау, қалыптастыру және ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметін дамыту келешегін ескеруі керек. В.А.Забродский мен Н.А.Кизим даму анықтамаларына келісуге болады, олар экономикалық-өндірістік жүйенің жаңа, ... ... ... әлеуетті жинақтауға, құрылым мен құрамды күрделендіру мен өзгертуге ... ... ... сипаттайды, осының салдары ретінде қызмет ету тиімділігіне сыртқы ортаның бұзушы әсеріне қарсы тұру қабілеті артады [12, 75 б.].
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... үдерістерін реттейтін қаржылық шешімдерді дайындау мен жүзеге асыру ұстанымдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... даму ... мен қажеттіліктеріне сәйкес қарыз капиталын қаржыландыру көзін тиімді анықтайды [13,198 б.].
Қарыз капиталын пайдалану [2, 89 б.] жұмыстарды дәлелденген және ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығының қосымша өсімі кәсіпорынның қаржылық әлеуетінің меншік капиталымен салыстырғанда өсуіне, қаржылық тұрақтылық өсімін генерациялау қабілетіне байланысты болады. Қарыз ... ... ... ... ... бағалау және қарыз капиталы құнын минималдау басқару үдерісін оңтайландыру негізінде оларды пайдалану тиімділігін арттырады және ол циклдық сипатта ... ... ... ... әртүрлі отандық және шетел ғалымдарының еңбектерін қарастыра келе, И.А. Бланк пікірімен келістім, қарыз капиталы кәсіпорындарды дамыту үшін тартылатын ақша ... ... ... ... ... ... бағаланатын басқа да мүліктік құндылықтар болып табылады. Сондай-ақ капиталды басқару бойынша теориялар бірнеше түрі ... Әрі ... ЖШС ... ... ... алу ... зерттеу әдіснамасы қарастырылды.
2 Зерттеу әдіснамасы: ЖШС қызметкерлерімен пікір, сұхбат алу
Дипломдық жұмыстың зерттеу әдістемесін жүргізу, талдау әдістерін таңдау, ... ... ... ... компаниясының қызметкерлерімен пікір, сұхбат жүргізілді. Сұхбат алу мақсатында компания ... ... ... ... ... ... ... өңдеп, қорытынды нәтижеге қол жеткіздік.
Нақтылап айтатын болсақ, Қазақстан мен Түркияның ұлттық мұнай компаниялары бірлесіп 1993-жылы құрған тұңғыш ... ... ... ... капиталының қалыпатсы көздерін, құрамы мен құрылымын анықтау ... ... ... ... және ... сұхбат жүргізілді.
Сұхбат барысында компанияның қалыптасу көздері анықталды.
ЖШС қарыз капиталы ұзақ мерзімді және қысқа ... ... ... Ұзақ мерзімді міндеттемелері тек үлескерлер алдындағы міндеттемелерден құралған. Ал ... ... ... ... ... және ... берешектен, төленуге тиіс салықтардан және резервтерден тұрады.
Әрмен қарай қарыз капиталының қалыптасу көздері анықталған соң, ... ... ... мен құрылымын талдау бойынша компания мамандарымен пікір алмастым.
Қарыз қаражаттарын талдау ... ... ... ... сомасы мен құрылымын анықтау;
- тұтас қарыз қаражаттары және олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... орналастыруды бағалау;
- жалпы капитал сомасындағы қарыз қаражаттарының үлесін есептеу және талдау жасалып отырған кезеңдегі өзгеріс ... ... ... ... және ... қаражаттарының қатынасын анықтау.
Талдау көздері: ; , , бухгалтерлік есептің аналитикалық есебі және ... ... ... ... ... және жыл соңындағы тартылған қаражаттар сомасы анықталады және талдау жасалатын кезеңдегі сома мен құрылым өзгерісі ... ... ... ... ... ... капитал көзінің серпіні мен құрылымын талдаудан бастау керектігін меңзеді. Қаржы жағдайын ішкі талдауда қарыз капиталының құрылымын ... оның ... ... өзгеру себептерін анықтау, есепті кезеңдегі өзгерістерді бағалау қажет.
Зерттеу барысында 2013 жылы АҚ-на қарызы 2200 мың долл. ... ... яғни ... қысқа мерзімді міндеттемелердің 2% құрап отырғаны анықталды. Ал 2014 жылы бұл ... ... ... Ал ... мерзімді несиелік қарыздар жалпы міндеттемелер ішіндегі үлес ... 44,7%. ... ... ... ... мына ... ... құралды: АҚ, ЖШС, ЖШС, ЖШС, АҚ.
Кәсіпорынның ұзақ мерзімді қарыздары құрылымы бойынша 3,48%-ға ... яғни ... ... ... 2013 жылы 58,8% құраған болса, 2014 жылы 55,3% ... 2014 жылы 2013 ... ... ... мерзімді міндеттемелер жиыны 5951 мың долларға азайды, ал құрылымы бойынша 3,48% өсті
Осылайша, сұхбат алу барысында қарыз капиталының ... ... ... ... ... ... капиталы динамикасының талдауы. Міндеттер өсімі қарқынының активтер өсімінен ... ... ... қаржылық тұрақтылығының төмендеуіне алып келеді.
* Қарыз капиталының мекеменің жиынтық активтері мен жеке капиталымен арақатынасына талдау жасау.
* мерзімдер (ұзақ ... және ... ... ... ... экономикалық мазмұны бойына қарыз капиталының құрамына талдау жасау.
* қарыз капиталына ... ... ... талдау жасау (уақытылы жабылмаған кредиттер мен қарыздардың, сонымен қатар, мерзімі өткен кредиторлық берешектің артық салмағын есептеу).
* қарыз капиталының қамтамасыз ... ... ... яғни, берілген қамсыздандырулардың, оның ішінде берілген векселдер мен кепілге берілген мүліктерге талдау. ... ... ; , , ... есептің аналитикалық есебі және т.б.
Бухгалтерлік баланс негізінде жылдың басындағы және жыл соңындағы тартылған қаражаттар сомасы ... және ... ... ... сома мен ... өзгерісі есептеледі.
Қарыз капиталын талдауды капитал көзінің серпіні мен құрылымын талдаудан бастау ... ... ... ішкі ... ... ... құрылымын зерттеу, оның жекелеген құрауыштарының өзгеру себептерін анықтау, есепті кезеңдегі өзгерістерді бағалау қажет. ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық базамен танысу мақсатында компаниясының қызметкерлерімен ... ... ... ... ... ... себебі компания қызметкерлері оз ойларымен бөлісті. Сұхбат нәтижесінде таңдалған ... ... ... ... ... қаржылық жағдай мен қарыз капиталының қалыптасу көздеріне, құрамы мен құрылымына талда ... ЖШС ... ... МЕН ... ... ... ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ
3.1 ЖШС қысқаша экономикалық сипаттамасы және және қаржылық жағдайын талдау
"Қазақтүрікмұнай" ЖШС - Қазақстан мен Түркияның ұлттық мұнай компаниялары ... ... ... ... ... кәсіпорын.
Қазақстан Республикасының геология және жер қойнауын қорғау Министрлігі мен Түрік Ұлттық Мұнай компаниясы (ТАПО) ... 1993 ... ... бірлескен кәсіпорын құру туралы келісім-шартқа қол қойылды. ЖШС егемен Қазақстанның мұнай бизнесі саласында құрылған тұңғыш бірлескен ... ... 1993 ... 4 ақпанында тіркелді. 1997 жылдан бастап Қазақстан тарапынан кәсіпорын құрылтайшысы ... ... ... ... ... ... таңда ҰК АҚ [15].
Қазіргі таңда ЖШС экономиканың дамуына, отандық өндірістің дамуына өз үлесін қосты.
№42 лиценциясы бойынша келісім-шартқа сәйкес ЖШС екі ... ... ... ... жыл; ... кезеңі-коммерциялық мұнай қорының ашылу сәтінен бастап 25 жыл.
Барлау кезеңі 3 сатыға бөлінген: 1 саты - 4 жыл, 2 саты - 4 жыл, 3 саты - 3 жыл. ЖШС тек қана ... ... ... ... құқық алу үшін мемлекетке 3,5 млн.АҚШ доллары көлемінде бонус төлемін төледі.Қазіргі таңда, ЖШС лицензиялы 3 ... ... ... ... Ақтөбе облысындағы IIA блокта (Лақтыбай кен орыны) және Оңтүстік Қаратөбе кен орнында ... ... ... ... жұмыстары жалғасуда. Маңғыстау облысында IV блокта 4 кен орнында (Батыс Елемес, Шығыс Сазтөбе, Оңтүстік-Шығыс Сазтөбе, Солтүстік - ... ... ... ... ... ... ЖШС геологиялық барлау жұмыстарын жүргізу қызметі Қазақстан Республикасының Геология Министрлігінің 1993 жылы ЖШС қарауына жобалық ... ... 4700 ... ... күрделі тау-кенді шарттағы 68 аяқталмаған барлау ұңғыларын өткізген сәттен бастау ... 1995 ... ... ... осы ... ... жобаланған тереңдікке дейін бұрғыланып, олардан тыңғылықты геологиялық мәліметтер алынды.
ЖШС-нің қаржылық жағдайын активтерінің құрылымын талдаудан ... ... ... ... ... ... ... элемент мүліктік жағдайды талдау - активтерді және пассивтерді талдау болып табылады. Баланстың активтерін және пассивтерін талдауда талдау кезеңінде ... ... ... ... ... ... құрылымының абсолюттік және қатыстық көрсеткіштері бойынша жүргізу керек.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ала ... ... есеп ... ... ... ... асады. Талдаудың берілген кезеңінде кәсіпорын қызметі туралы алғашқы түсінігі қалыптасады, кәсіпорын мүлік құрамында және оның қайнар көздерінде өзгерістер ... ... ... ... ... ... Сол мақсатпен баланстың активтерінің және пассивтерінің жеке баптарының қатынастарын, олардың жалпы қорытындыдағы меншік ... ... ... валютасын анықтаймыз, баланстың негізгі баптары құрылымында ауытқу сомасын алдыңғы периодпен салыстырмалы түрде есептейміз. Сонымен қатар, баланс валютасының ... ... ... ... ... ... активтер құрамында ауытқуларға ие болу сипаты туралы, олардың қалыптасуының қайнар көздері және олардың өзара ... ... ... ала ... жасауға мүмкіндік береді. Жылжымайтын мүлік және ағымдық немесе айналымдағы құралдар көлемінде өзгеруін алдын ала талдау кәсіпорын міндеттемелерінің өзгеруіне байланысты ... ... ... ... мен ... өзгеру динамикасын 1-диаграмма түрінде көрсетейік.
Сурет 1. компаниясының активтері, міндеттемелері мен капиталы (мың долл.)
компаниясының ... 2014 жылы 2013 ... ... ... ... ... жылы 145474 мың ... құрады, активтердің азаюы қорлардың, негізгі құралдардың азаю себінен болды. Міндеттемелер жиыны 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 19,54%-ға азайып ... ... 91114 мың ... ... ... ... ұзақ ... міндеттемелердің азаюымен түсіндіруге болады. Ал капитал құнының өсу динамикасын байқауға болады, 2014 жылы 2013 ... ... 34% ... 54360 мың ... ... ... ... толығырақ құрылымдарын қарастырайық.
ЖШС активтерінің құрамы мен ... 1 ... ... 1 - ЖШС ... ... мен ... АҚШ долл.
Активтер
2012 ж
2013 ж
2014 ж
Ауытқу 2013/2014
%
мың долл
1
2
3
4
5
6
I. ... тыс ... ... және ... ... ... және ... емес активтер
33870
33604
24956
-25,74%
-8648
Кейінге қалдырылған салық активтері
3121
3730
6260
67,83%
2530
Басқа айналымнан тыс активтер
21
1361
3019
121,82%
1658
Айналымнан тыс активтер жиыны
108017
103134
92750
-10,07%
-10384
ІІ Айналым активтері
Тауарлы-материалдық қорлар
1667
2475
1792
-27,60%
-683
Сауда және өзге дебиторлық берешек
18283
6725
5441
-19,09%
-1284
КТС бойынша аванстық ... ... ... бойынша аванстық төлем
-
98
100%
-
Ақша қаражаттары және оның баламалары
8011
38413
40254
4,79%
1841
Жалпы айналым активтері
30499
51595
52754
2,25%
1159
Активтер жиыны
138516
154729
145474
-5,98%
-9255
Е с к е р т у - ЖШС ... ... ... ... ... ... активтердің негізгі бөлігін айналымнан тыс активтер, оның ішінде 40,22% капитализацияланған барлау және өңдеу шығындары құрап ... 2014 жылы 2013 ... ... ... азайып 58515 мың долл. құрады. Негізгі құралдар және ... емес ... ... үш ... азайған, яғни 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда -25,74%-ға азайған. Негізгі құралдардың азаюы олардың ... ... ... ... мен ... аударымдар есебінен болды. Ал айналым активтерінің өсу динамикасын бақылауға болады. ... ... мен ... тыс ... ... ... көрнекі түрде төмендегі суреттен қараймыз, 2-сурет.
Сурет 2. Кәсіпорын активтері (мың ... ... ... ... ... ... жағдайдың тұрақтылығы көп мөлшерде ауыспалы айналым үрдісінің сатысы бойынша қаражатты тиімді орналастыруға байланысты: жабдықтау, өндіру, өнімді өткізу.
Талданып ... ... ... ... 2014 жылы 2013 ... ... 2,25% өсуі үлес ақша ... және оның баламалары, алынатын ҚҚС есебінен болды. Айналым активтерінің өсуі өң тенденцияны көрсетеді, ағымдағы міндеттемелер бойынша төлем ... ... ... ... ... ... активтерінің құрамында қорлар 2014 жылы 27,60%-ға азайып есепті кезеңде 1792 мың ... ... ... ... 2014 жылы 19%-ға ... ... ... 5441 мың долл. құрады.
Әрі қарай, ЖШС міндеттемелерінің құрамы мен құрылымын талдайық, 2-кесте. ... 2 - ЖШС ... ... мен ... мың ... ... ж
2014 ж
Ауытқу 2013/2014
%
Мың долл.
1
2
3
4
5
6
І Ұзақ мерзімді міндеттемелер
Үлескерлер алдындағы міндеттемелер
80829
66558
50386
-24,30
-16172
Ұзақ мерзімді міндеттемелер жиыны
80829
66558
50386
-24,30
-16172
ІІ Қысқа ... ... ... және өзге ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер жиыны
15225
46679
40728
-12,75
-5951
Міндеттемелер жиыны
96054
113237
91114
-19,54
-22123
Е с к е р т у - ЖШС ... ... ... жасалды
Сәйкесінше, ЖШС міндеттемелерінің құрылымы
2014 жылы оң тенденцияға ие деп ... ... оның ... ... қаражаттарының ішінде ұзақ мерзімді міндеттемелер негізгі орынды алады, олардың ... ... ... ... 2012 жылы 84% және 2013 жылы 59%, ал 2014 жылы бұл ... ... ... 55% болды. Ал қысқа мерзімді міндеттемелер жиыны да 2014 жылы 2013 ... ... ... ... есепті кезеңде 91114 мың долл. құрады.
Осы өзгерістерді көрнекі түрде 3-суреттен қарауға болады.
Сурет 3. ЖШС ... ... ... ... ... ... ... 4-кестеде көрсетілген.
Кесте 3. ЖШС-нің капитал құрылымы
Меншікті капитал
2012 ж
2013 ж
2014 ж
Ауытқу 2013/2014
%
Мың ... ... ... (жабылмаған залал)
38462
37492
50360
34,32
12868
Капитал жиыны
42462
41492
54360
31,01
12868
Е с к е р т у - ЖШС ... ... ... ... 3 - ... бойынша капитал құрылымын талдайтын болсақ, жарғылық капитал соңғы үш жылда өзгеріссіз қалды. Бөлінбеген пайда 34,32%-ға өсіп 2014 жылы 50360 мың ... ... ... ... ұлғайған кезде бөлінбеген табыстың салыстырмалы салмағының жоғары болуы зерттелетін кәсіпорынды тұрақты және дамушы ретінде сипаттайды. Дегенмен, ... ... ... ... азаюы кәсіпорындағы қаржылық менеджменттің жоғарылағанын білдіреді. Бос ақша қаражаты жұмыс істеуі керек. Меншікті капитал құрылымы ... ... ... ... ... 4. ... ... капитал құрылымы
Сонымен, кәсіпорын мүлкінің қалыптастыру көздерінің жалпы сомасында меншікті капитал үлес ... ... мен ... мерзімді, ұзақ мерзімді міндеттемелердің азаюы кәсіпорын қаржылық жағдайының жақсаруын білдіреді.
Әрі қарай, ЖШС-нің кірістер мен ... ... ... ... ... 4- ЖШС -нің ... мен шығыстар туралы есебі
мың долл
Көрсеткіштердің атауы
2012
2013
2014
Ауытқу 2013/2014
%
Мың долл
Өнімді сатудан және қызметтер көрсетуден түсетін ... ... және ... қызметтердің өзіндік құны
-50784
-50703
-56605
11,64%
-5902
Жалпы пайда (01 жол - 02 жол)
91175
99333
107309
8,03%
7976
Өнімді өткізу және тасымалдау шығындары
-57856
-47334
-60212
27,21%
-12878
Әкімшілік ... ... ... пайда
-13108
41010
37600
-8,32%
-3410
Негізгі емес қызметтен өзге де кірістер
437
187
1099
487,70%
912
Қаржылық табыстар
62
83
402
384,34%
319
Резерв құруға жұмсалған шығындар
-
-32609
-16907
-48,15%
15702
Салық салғанға дейінгі пайда
13607
8671
22194
155,96%
13523
Корпоративті табыс салық шығындары
12494
9641
9326
-3,27%
-315
Жиындық ... ... с к е р т у - ЖШС ... ... ... ... ... отырғанымыздай, жалпы алғанда соңғы үш жылдағы компанияның жиынтық табысын талдайтын болсақ, 2014 жылы 2012 ... ... 11 ... ... ал 2013 ... салыстырғанда 1383 мың долл.артып 12868 мың долл. ... яғни 2012 жылы ... зиян ... ... ... байланыста өнімді сатудан және қызметтер көрсетуден түсетін кірістің, өзіндік құнның, тасымалдау, әкімшілік шығындарының да арқанын байқауға болады. ... ... ... ... ... ... 5. ЖШС-нің кірістерінің құрылымы
5-суретке қарайтын болсақ, ЖШС-нің негізгі қызметінен басқа негізгі меес қызметтен және ... ... бар ... ... ... ... түсетін кірісі 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 15%-ға, ал 2013 жылмен салыстырғанда 9,25%- ға өсіп есепті кезеңде 163914 мың ... ... ... емес ... өзге де кірістердің де өсу динамикасын көруге болады, 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 912 мың долл. өсіп ... ... 1099 мың ... ... Ал қаржылық табыстар да өсу динамикасына ие [16].
Осы түскен кірістерден компанияның шығындарын шегергенде қалатын таза пайдасының ... ... ... ... ... 6. ЖШС (мың долл.)
Соңғы үш жылдағы қаржылық нәтижелерге талдау жасау барысында серіктестік соңғы жылы жоғары нәтижеге жеткендігін ... ... ЖШС ... - шаруашылық қызметін талдаудың маңызы - қол жеткізген нәтижелерді объективті бағалау және ... ... ... әрі қарай арттыру жөніндегі іс - шаралар әзірлеу мақсатында, кәсіпорынның қызметін кешенді зерттеу ... ... ... ... ... ... және табыстылық көрсеткіштерін талдайық.
Рентабельділік - бұл кәсіпорынның ... ... ... ... ол ... ... бағыттарының (өндірістік, коммерциялық, инвестициялық және т.б.) табыстылығын, толықтай ... ... ... тиімділігін сипаттайды [18, 102 б.].
Рентабелділіктің пайдадан айырмашылығы шаруашылық етудің нақты нәтижелерінен ... яғни ... ... ... ... ... ЖШС рентабельділік көрсеткіштері 6-кестеде келтірілген. Рентабельділік көрсеткіштерін есептейік:
Жалпы рентабельділік2012= ... ... ... ... / Өнімді сатудан түскен кіріс)*100% = (13607/ 141959) * 100% = ... ... 150036) * 100% = ... ... 163914) * 100% = ... ... ... пайда / Өнімді сатудан түскен кіріс)*100% = (-13108/ 141959) * 100% = -14,38%
Сату рентабельділігі ... 150036) * 100% = ... ... ... 163914)* 100% = ... ... рентабельділігі2012= (Таза пайда / Меншікті капитал)*100% = (1113/ 42462) * 100% = ... ... ... ... 41492) * 100% = ... ... рентабельділігі 2014=(12868/54360) * 100% = 23,67%
Жалпы активтердің рентабельділігі 2012= (Таза пайда / Активтер)*100% = (1113/ 138516) * 100% = ... ... ... ... 154729) * 100% = -0,63 ... ... ... 2014=(12868/145474) * 100% = 8,85%
Өндірістік қорлардың жалпы рентабельділігі2012= ... ... ... ... / ... + негізгі құралдар + материалдық емес активтер)*100% = (13607/ 35537) * 100% = ... ... ... ... ... 36079) * 100% = 27 ... қорлардың жалпы рентабельділігі 2014=(22194/ 26748) * 100% = 83%
Өндірістің рентабельділігі2012= (Жалпы пайда / Өнімнің өзіндік құны)*100% = (91175/ 50784) * 100% = ... ... ... 50703) * 100% = ... ... ... 56605) * 100% = ... жоғарыдағы есептеулерді көрнекі түрде 5-кесте түрінде бейнелейміз.
Кесте 5 - ЖШС рентабельділік көрсеткіштері
Рентабельділік көрсеткіштері
2012
2013
2014
Ауытқу
2012/
2014
2013/
2014
Жалпы рентабельділік, %
9,59%
5,78%
13,54%
3,95%
7,76%
Сату ... ... ... ... ... ... жалпы рентабельділігі, %
38,3%
27%
83%
44,70%
56,00%
Жалпы активтердің рентабельділігі, %
0,8%
0,63%
8,85%
8,05%
8,22%
Өндірістің рентабельділігі, ... с к е р т у - ЖШС ... ... ... ... ... рентабельділігін қарастыратын болсақ, салық салғанға дейін пайданың өнімді сатудан және қызметтер көрсетуден түсетін кіріске бөлгендегі ... ... ... ЖШС 2012 жылы -9,59%, 2013 жылы 5,78%, 2014 жылы 13,54%. ... 2014 жылы ... мән ... жоғары,бұл жағдайды оң тенденция деп қарастырып, кәсіпорынның іс-әрекетін жақсарғанын туралы ... ... ... ... ... 2013 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 2,62%-дан -2,34%-ға төмендеуін таза пайданың төмендеуімен байланыстыруға ... Ал 2014 жылы 2013 ... ... бұл ... ... артқан.
Ал сату рентабельділігі 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 6,25%-ға кеміп, 35,04% ... Сату ... ... сұраныстың төмендеуімен түсіндіріледі.
ЖШС жиынтық активтерге жұмылдырылған қаражаттың әрбір ... 2012 жылы 0,8%, 2013 жылы 0,63%, 2014 жылы 8,85% ... ... ... ... активтер рентабельділігінің өсу тенденциясы байқалған.
Кәсіпорынның рентабельділік көрсеткіштерін көрнекі түрде 11-суреттен қарауға болады.
Сурет 7. ЖШС ... ... ... ЖШС ... ... негізінде жасалды
Сонымен, компанияның экономикалық-қаржылық сипаттамасына баға бере отырып, төмендегідей ... ... ... ... үш ... ... ... арту динамикасын бақылауға болады, 2014 жылы 2012 ... ... 11 ... ... ал 2013 жылмен салыстырғанда 1383 мың долл.артып 12868 мың долл. құрады;
* ... ... 2014 жылы 2013 ... ... ... азайып есепті жылы 145474 мың долл. құрады, активтердің азаюы қорлардың, ... ... азаю ... болды;
* Айналым активтерінің 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 2,25% өсуі үлес ақша қаражаттары және оның ... ... ҚҚС ... ... ... активтерінің өсуі өң тенденцияны көрсетеді, ағымдағы міндеттемелер бойынша төлем қабілеттілігінің өскенін ... ... ... ... және ... емес ... соңғы үш жылда азайған, яғни 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда -25,74%-ға азайған. Негізгі ... ... ... ... ... істен шығуы мен амортизациялық аударымдар есебінен болды;
* міндеттемелерінің құрылымын 2014 жылы оң тенденцияға ие деп ... ... оның ... ... ... ... ұзақ ... міндеттемелер негізгі орынды алады, олардың үлесі міндеттемелердің жалпы құрылымында 2012 жылы 84% және 2013 жылы 59%, ал 2014 жылы бұл ... ... ... 55% болды;
* соңғы үш жылдың рентабельділік көрстекіштерін талдай отырып, кәсіпорынның қаржылық жағдайы деген қорытынды жасауға ... ... ... ... нормативті мән 10%-дан жоғары, бұл жағдайды оң тенденция деп қарастырып, кәсіпорынның ... ... ... ... болады.
3.2 ЖШС қарыз капиталының қалыптасу көздерін көздерін, құрамы мен құрылымын талдау
Компанияның қаржылық жағдайы, оның ... ... ... ... ... ... ... Компанияның қарыз капиталынан бұрын жалпы капиталының қалыптасу көздерін қарастырайық. Капиталдың қалыптасу көздерін талдау компаниясының ... ... ... ... ... ... және құрылым құрамын талдаудан тұрады. 6-кестеде компаниясының капиталы көздерінің динамикасы мен құрылымына қаржылық есептілік мәліметтерімен 2012-2014 жылдар ... ... ... 6 - ... ... ... ЖШС ... капиталының қалыптасу көздерінің динамикасы
мың долл.
Капитал көздері
Бар қаражаттар, мың теңге
Ауытқу ... жыл ... жыл ... жыл ... ... капитал
42462
41492
54360
31,01%
12868
Қарыз капиталы
96054
113237
91114
-19,54%
-22123
Барлығы
138516
154729
145474
-5,98%
-9255
Е с к е р т у - ЖШС қаржылық есептілігі ... ... ... мәліметтері бойынша кәсіпорынның меншікті капитал динамикасының жоғарылағанын көрініп тұр, 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 31,01%-ға өсіп есепті кезеңде 54360 мың ... ... ал ... ... 2013 ... ... 2012 жылмен салыстырғанда 17,9%-ға артуы компанияның сыртқы қаржыландыру көздеріне тәуелділігін арттырса, 2014 жыл ... ... ... ... шамасы бойынша 22123 мың долл. азайып, 91114 мың долл. құрады. [23, 97б.]. Осы өзгерістерді көрнекі түрде
Сурет 8. Қазақтүрікмұнай>> ЖШС ... ... ... ... ... ... ЖШС ... есебі негізінде жасалған
Әрі қарай, Қазақтүрікмұнай>> ЖШС-нің капиталының жалпы құрылымдық кестесін 7-кесте ... 7 - ЖШС ... ... ... ... ... қаражаттар, мың теңге
Ауытқу
2012 жыл соңында
2013 жыл соңында
2014 жыл соңында
2012/
2014
2013/
2014
1
2
3
4
5
6
Меншікті капитал
30,7%
26,8%
37,4%
6,7%
10,6%
Қарыз капиталы
69,3%
73,2%
62,6%
-6,7%
-10,6%
Барлығы
100
100
100
-
-
Е с к е р т у - ЖШС ... ... ... ... ... құрылымы бойынша ЖШС меншікті капиталы 6,7% -ға артты, қарыз капиталы ... 6,7% -ға ... ... ... артуын компанияның өз күшіне деген сенімділігін артуын білдіреді. Көрнекі түрде төмендегі диаграммада ... 9. ЖШС ... ... ... ... ... - ... дамуын қаржыландыруда қайтарымдылық негізде тартылатын ақша қаражаттары немесе мүліктік құндылықтарды сипаттайды. Кәсіпорындардың тиімді қаржы әрекеті ... ... ... ... ... ... ... капиталы - ең алдымен өсіп келе жатқан кәсіпорындардың меншікті көздерін қалыптастыру қарқынынан өнім шығару көлемінің өсу ... ... ... өндірісті модернизациялауда, өнімнің жаңа түрлерін игергенде, өндірушінің нарықтағы үлесін ... ... ... ... және т.б. ... қолданылады. Қарыз капиталын пайдалану кәсіпорынның шаруашылық әрекетінің көлемін барынша кеңейтіп, ... ... ... ... ... етеді, ақырында кәсіпорынның нарықтық құнын жоғарылатады [19, 102 б.]. ... ... ... ... ... ... ... схема түрінде көрсетейік.
Сурет 10. ЖШС қарыз капиталының қалыптасу көздері
10-суретке қарайтын болсақ ЖШС ... ... ұзақ ... және ... мерзімді міндеттемелерден тұрады. Ұзақ мерзімді міндеттемелері тек үлескерлер алдындағы міндеттемелерден құралған. Ал ... ... ... ... ... және ... берешектен, төленуге тиіс салықтардан және резервтерден тұрады.
ЖШС қарыз капиталының құрамы мен ... ... ... қарыз капиталы келесідей артықшылықтармен сипатталады:
* кәсіпорынның несиелік рейтингі ... ... оның ... қалдыру немесе гарант беру негізінде қарыз тарту мүмкіншілігінің кеңдігі;
* кәсіпорынның активтерін кеңейту және оның шаруашылық қызмет ... ... ... ... және кәсіпорынның қаржылық потенциалын өсіру қажет болған ... ... ... ... салу есебінде меншікті капиталмен салыстырғанда қарыз капиталы құнының ... ... ... ... ... қабілеттілігі.
Сонымен қатар қарыз капиталын тартудың кері жақтары да бар:
* осы ... ... ... ... ... ... қаржылық тәуекелділікті генерациялайды - қаржы тұрақтылығының төмендеуінің және төлемқабілеттілігін жоғалту тәуекелі;
* қарыз капиталы есебінен қалыптасқан ... ... ... төмендеуін генерациялайды, оның барлық түрлеріндегі қарыз процентіне ... ... ... (банктік несиеге процент, лизингтік ставкаға, облигациялар бойынша купондық процент, тауарлық несиеге ... ... және ... ... капиталы құнының қаржы нарығы конъюнктурасының ауытқуына жоғары тәуелділік. Кейбір жағдайларда нарықта қарыз процентінің орташа ставкасының төмендеуі кәсіпорынның ертеректе ... ... ... (әсіресе, ұзақмерзімді негізде) тиімсіз болып табылады, өйткені несие ресурстарының неғұрлым арзан альтернативтік көздерінің болуына байланысты [21, 360 б.]. ... ... ... ... ... ... мен құрылымы, яғни, ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер қатынасы көп әсер ... ... ... капиталының құрамы мен құрылымы төмендегі 8 - кестеде келтірілген.
8-кесте мәліметтерінен есеп беру жылында ... ... ... 22123 мың ... ... көреміз. Кәсіпорынның ұзақ мерзімді міндеттемелері құрылымы бойынша 3,48%-ға ... яғни ... ... ... 2013 жылы 58,8% ... ... 2014 жылы 55,3% ... жылы 2013 жылмен салыстырғанда қысқа мерзімді міндеттемелер жиыны 5951 мың долларға азайды, ал құрылымы бойынша 3,48% өсті ... ... ... ... есебінен).
Кесте 8 - 2012-2013 ЖШС қарыз капиталының құрылымы
Міндеттемелер
Сомасы, мың долл.
2012 ж
2013 ж
2014 ж
Өзгеріс 2013/
2014
2012 ж
2013 ж
2014 ... ... Ұзақ ... ... алдындағы міндеттемелер
80829
66558
50386
-16172
84,15
58,78
55,30
-3,48
Ұзақ мерзімді міндеттемелер жиыны
80829
66558
50386
-16172
84,15
58,78
55,30
-3,48
ІІ Қысқа мерзімді міндеттемелер
0,00
0,00
0,00
0,00
Сауда және өзге ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер жиыны
15225
46679
40728
-5951
15,85
41,22
44,70
3,48
Барлық қарыз қаражаттары
96054
113237
91114
-22123
100,00
100,00
100,00
0,00
Е с к е р т у - ЖШС қаржылық есептілігі негізінде жасалды
Қарыз қаражаттардың құрылым ... ... және өзге ... берешек 2014 жылы 121 мың долларға және құрылымы құрылым бойынша өсу 1,18% құрады. Салықтық міндеттемелер де 2014 жылы 1573 мың ... ... ... ... олар 2013 және 2014 ... ... 11,43 және 3,62% құрады. Корпоративті табыс салығы бойынша міндеттемелер 2014 жылы 2013 ... ... 1717 мың ... ... және ... бойынша қарыз капиталының 2,25% құрады. Резервтер 2014 жылы 9362 мың долларға азайып, есепті жылы 23247 мың ... ... және ... ... ... 25,51% ... түрде 11-суреттен қарауға болады.
Сурет 11. 2012-2014 жыл бойынша ЖШС қарыз капиталы құрылымының динамикасы (мың теңге)
9-кестеде ЖШС ... ... ... мен құрылымына 2012-2014 жылдар бойынша талдау жүргіземіз.
Кесте 9 - 2012-2014 жылдар ... ... ... ... мен ... ... ... ж
2014 ж
мың, тг
үлес салмағы, %
мың, тг
үлес салмағы, %
Ұзақ мерзімді міндеттемелер, оның ішінде:
Үлескерлер алдындағы міндеттемелер
66558
58,78
50386
55,30
9-кестенің ... және өзге ... ... ... ... ... ... ЖШС
863
0,76
869
0,95
ЖШС
1255
1,11
1302
1,43
АҚ
-
628
0,69
Салық міндеттемелері, соның ішінде:
ҚҚС
3407
3,01
5602
6,15
Әлеуметтік салық
5435
4,8
4813
5,28
КТС
2052
1,84
1717
2,25
Резервтер
32609
28,8
23247
25,51
Барлық міндеттемелер
113237
100,0
91114
100,0
Е с к е р т у - ЖШС қаржылық есебі негізінде ... ... ... ... капиталының құрамы мен құрылымын талдайтын болсақ, 2013 жылы ... ... 2200 мың ... ... ... яғни ... қысқа мерзімді міндеттемелердің 2% құрап от ыр. Ал 2014 жылы бұл ... ... ... Ал ... ... ... ... жалпы міндеттемелер ішіндегі үлес салмағы 44,7%. Қысқа мерзімдік несиелік ... мына ... ... ... АҚ, ЖШС, ЖШС, ЖШС, АҚ. ... ақ қысқа мерзімді қарыз қаражаттары ішінде салық қаражаттары елеулі орын ... ... ... ... ... болады. ҚҚС, КТС, Әлеуметтік салық.
Сурет 12. 2013-2014 жылдар бойынша ЖШС-нің қарыз капиталының құрамы (мың тг)
2014 жыл ... ... ... ... ... ... ... АҚ - 2,21%
ЖШС - 0,44%
ЖШС - ... ЖШС - ... - ... ... - ... салық - 5,28%
АҚ - 0,61%
Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттер - 55,3%
Үлескерлер алдындағы міндеттемелер
Сауда және өзге ... ... - ... ... - ... - ... капиталы - 100%
Сурет 13. 2014 жыл бойынша қарыздар құрылымының сұлбасы
9-кестеден және 13-суреттен ... ... ... ... негізгі бөлігін Ұзақ мерзімді міндеттемелер құрайды, одан кейін қысқа мерзімді міндеттемелер. Қысқа мерзімді міндеттемелерінің негізгі бөлігін резервтер ... ода ... ... ... ... міндеттемелері құрылымында ең үлкен салмақты қосылған құн ... ... 2014 жыл ... 3,01%, ... ... ... қарыз қаражаттарды тарту - қалыпты құбылыс. Бұл қаржылық ... егер ... ұзақ ... бойы ... ... және ... қайтарылатын болса, уақытша жақсаруына себеп болады. ... үшін ... ... ... оның ... ... қарыз қаражаттарының бар болуы тартылған қаражаттарды ұзақ уақыт пайдалануға мүмкіндік береді. Кәсіпорын есеп беру ... ... ... көп ... ... ал қысқа мерзімді міндеттемелер үлесі өседі.
Осылайша, кәсіпорын капиталының құрылымын, динамикасын және құрылымдық динамикасын талдау негізінде капитал ... ... оның ... ... тұрақты тенденциясына ие, динамикасы да жақсы деген қорытынды жасауға болады. Капиталдың толуының негізгі көзі ... ... өзін өзі ... ішкі көзі ... кәсіпорын айналымында қалдырылатын, кәсіпорынның бөлінбеген пайдасы болып табылады, әрі қарай компанияның ... ... ... ... ... ЖШС ... ... басқару тиімділігін талдау
Қарыз капиталын басқарудың бастапқы кезеңінде қаржы ресурстарын тарту көздерін және көлемін ... ... ... ... ... ... байланысты қауіпті бағалау, оны пайдалану тиімділігі мен ... ... ... ... ... ... қажет. Қарыз капиталын басқару оны оңтайландыруға негізделеді.
Жоғарыдағы талдау нәтижелері капиталдау экономикалық тұрақтылықты және кәсіпорынның меншік ... ... ... меншік және қарыз қаражаттары есебінен, қосылған құнды капиталға айналдырып, пайданы бөлу арқылы ... ... ... ... етудің факторы болып табылатынын көрсетеді. Сол себепті капитал деңгейінің өсуі кәсіпорынды ... құру ... ... және ... ... ... мақсатты қызметі болып табылады, капитал құрылымын оңтайландыру мақсатында қызметке қол жеткізу критерилерін анықтайды [22, 108 б.].
ЖШС ... ... ... ... 14 ... ... капиталын басқару кезеңдерінде туындайтын капиталданудың максималды деңгейін шектейтін немесе қол жеткізуге мүмкіндік беретін критерилер: каржылық ... және ... ... ... ... пайдалану тиімділігін максималдау болып табылады [23, 152 б.].
Кәсіпорын қаржылық қызметін тек ... ... ... ғана ... ... болса (яғни, өзіндік қаржыландыру ұстанымдары негізінде әрекет етеді), қаржылық тұрақтылығы максималды және сыртқы қаржыландыру көздерінен тәуелсіз болады. ... ... ... қолда бар меншік капиталының даму ырғағын шектейді. ... ... ... ... қарыз капиталын оңтайландыру критерилеріне негізделген белгілі көлемде қарыз капиталын қатыстыру меншік капиталының ... ... ... деген пікірді дәлелдеген. Дегенмен, қаржылық тұрақтылықтың жеткілікті деңгейін қолдау, қаржылық қауіпті, банкроттық қаупін төмендету автордың ойынша қарыз ... ... ... ... ... ...
Қарыз капиталын басқару
Кезеңдер
Жоспарлау
Құрылу
Пайдалану
Қарыз капиталының көлемі
Қарыз капиталының құны
Қарыз капиталын пайдалану ... ... ... - ... капитализация деңгейін көтеру
Қаржылық тәуекелді минимизациялау
Қарыз капитал құнын ... ... ... ... максимизациялау
Оңтайландыру критериі
Алынған нәтижелерді жоспармен салыстыру
Алынған нәтижелерді түзету
Сурет 14. ЖШС қарыз капиталын басқару ... ... ... ... ... ... бірыңғай нұсқаулар жоқ. Әлемдік тәжірибеде 50/50 қаржыландыру ережесінен ауытқу байқалады. Сол себепті меншік және ... ... ... ... ... жоқ, ол ... ерекшеліктермен, активтер құрылымымен ( - келісілген мерзімде капитал мерзімдеріне сәйкес шоғырландырылады) және басқа факторлармен анықталады. Осылайша, тиімділігін максималдау критерилерін ескере ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі туындайды, бұл оңтайландыру тәсілдері негізінде құрылады.
Қарыз капиталын басқарудың кезеңдерін, оның мақсатты қызметін және оңтайланлыру ... ... ... ... ... басқару үдерісінің келесі анықтамаларын түсінуге болады - бұл кредиттер, қаржылық лизинг және облигациялық несиелерді ... ... ... ... ... ... болып табылады, қосымша табыс алу негізінде кәсіпорынның әрі қарайғы дамуына қолайлы жағдай жасау мақсатында қаржылық қауіпті минималдау критерилерін ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуы
Қарыз капиталының қүнын минимизациялау
Қарыз капиталының қүнын бағалайтын жүйе құру
Қарыз ... ... ... ... ... ... ... және оны бағалау
Қаржылық тәуекелді минимизациялау
Қарыз капиталына әсер ететін факторларды таңдау
Кәсіпорын капиталын ... ... ... ... ... ... зерттеу және жүйе құру
Сурет 15 - ЖШС ... ... ... ... капиталын басқару келесі негізгі міндеттердің шешімін табуға бағытталған:
* Кәсіпорынның экономикалық даму ырғағын қамтамасыз ету шарттарын ... ... ... ... кәсіпорынның капиталдану деңгейін арттыру
* Қарыз капиталының көлемін қаржылық тұрақтылықты сақтау және қаржылық активтер жеделдігін сақтау факторларын ... ала ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып, қалыптастыру көздерінің баламалылығы тұрғысынан қарыз капиталын ... ... ... қол ... ... ... капиталын пайдалану.
* Табысы мен құнының белгілі деңгейінде капиталды пайдаланумен байланысты қаржылық қауіпті оңтайландыру.
* Даму үдерісінде кәсіпорынның ... ... ... қамтамасыз ету.
* Капиталды уақытылы реинвестициялауды қамтамасыз ету.
Қарыз капиталын басқарудың белгілі аспектілері осы үдерісті әр қарайғы зерттеу мен ... ... ... ... 15. [24, 69 ... ... қарыз капиталының басқару тиімділігін арттыру мақсатында капиталдау деңгейін арттырудың мақсатты қызметін ескере отырып, оны үлгілеу және кәсіпорын капиталын басқару ... ... қоса ... аппаратты дайындау қажет болады. Қаржылық қауіпті және капитал құнын минималдау және табысты максималдау критерийлері оларды сәйкес бағалау ... ... ... ... ... ... ... етеді. Анықталған жағдай әрі қарайғы әрекеттердің құрылымы мен ... ... Әрі ... осы ... ... ... ... әдістерін қарастыра отырып, алынған нәтижелер интерпретациясын жазамыз.
3.4 Алынған ... ... ... ... ... экономикалық сипаттамасы қарастырылып, қаржылық жағдайын талдау жасалды. компаниясының активтері 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 5,98%-ға азайып есепті жылы 145474 мың ... ... ... ... қорлардың, негізгі құралдардың азаю себінен болды. Осы активтердің негізгі бөлігін айналымнан тыс активтер, оның ішінде 40,22% капитализацияланған барлау және ... ... ... ... 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда -9,19%-ға азайып 58515 мың долл. құрады. Ал ... ... ... ... 2014 жылы ... ... ... кезеңде 1792 мың долл. құрады, дебиторлық берешек 2014 жылы 19%-ға азайып есепті кезеңде 5441 мың долл. құрады.
Капитал ... ... ... жарғылық капитал соңғы үш жылда өзгеріссіз қалғаны анықталды. Бөлінбеген пайда 34,32%-ға өсіп 2014 жылы 50360 мың ... ... ... ... ... ... ... табыстың салыстырмалы салмағының жоғары болуы зерттелетін кәсіпорынды тұрақты және ... ... ... үш жылдағы компанияның жиынтық табысын талдау, 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 11 еседей артқан, ал 2013 ... ... 1383 мың ... 12868 мың ... ... яғни 2012 жылы компания зиян шеккен.
Үш жылдық рентабельділік көрсеткіштерін талдау, соңғы үш жылдың ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайы деген қорытынды жасауға болады, себебі жалпы рентабельділік нормативті мән 10%-дан жоғары, бұл жағдайды оң ... деп ... ... ... ... ... ... болады.
Қарыз қаражаттарының ішінде ұзақ мерзімді міндеттемелер негізгі орынды алады, олардың үлесі міндеттемелердің жалпы құрылымында 2012 жылы 84% және 2013 жылы 59%, ал 2014 жылы бұл ... ... ... 55% ... Ал ... ... міндеттемелер жиыны да 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 12,75%-ға төмендеп, есепті кезеңде 91114 мың долл. ... ... ... құрылым бойынша сауда және өзге кредиторлық берешек 2014 жылы 121 мың долларға және құрылымы бойынша өсу 1,18% ... ... ... де 2014 жылы 1573 мың долларға артты, құрылымы бойынша олар 2013 және 2014 жылдары сәйкесінше 11,43 және 3,62% ... ... ... ... бойынша міндеттемелер 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 1717 мың долларға артты және құрылымы бойынша қарыз капиталының 2,25% құрады. ... 2014 жылы 9362 мың ... ... ... жылы 23247 мың ... құрады және жалпы қарыз қаражатының 25,51% құрады.
Қарыз капиталының құрамы мен құрылымын талдайтын болсақ, 2013 жылы ... ... 2200 мың ... ... ... яғни жалпы қысқа мерзімді міндеттемелердің 2% құрап отыр. Ал 2014 жылы бұл қарыз ... ... Ал ... мерзімді несиелік қарыздар жалпы міндеттемелер ішіндегі үлес ... 44,7%. ... ... ... қарыздар мына кәсіпорындар есебінен құралды: ЖШС, ЖШС, ЖШС, АҚ. ... ақ ... ... ... ... ... салық қаражаттары елеулі орын алады.
Зерттеу нәтижесінде компаниясының капиталының құрылымын, динамикасын және құрылымдық динамикасын талдау негізінде капитал құрылымы тиімді, оның ... ... ... ... ие, ... да ... ... қорытынды жасауға болады.
4 Компанияның қарыз капиталын басқаруын жетілдіру жолдары
Кәсіпорын ... ... - бұл ... және ... ... ... қаржылық қамтамасыз ету нысандарының және әдістерінің, қағидалары мен ... ... ... дегеніміз ақша қаражаттарының пайда болу үдерісі немесе кең түрде алатын болсақ, фирма капиталының оның барлық нысандары түрінде пайда болу ... ... ... ... ... ... ... бес негізгі міндетті шешу қажет:
* қысқа- және ұзақ мерзімдік капиталға мұқтаждығын ... ... ... және ... ... мақсатында активтер мен капиталдың құрамындағы мүмкін болатын өзгерістерді айқындау;
* тұрақты төлем қабілеттілігін, әрі ... ... ... ... ... меншікті және заемдық құралдарды ең жоғарғы пайдамен пайдалану;
- шаруашылық ... ... ... ... ... ... келесі жағдайлар сақталған кезде іске асырылуы керек:
- инвестиция серпіні жобаның жүзеге асырылуын уақытша және ... ... ... ... етуі қажет;
- қаржылық құралдар шығынын және жобаның тәуекелін төмендету тиісті құрылымның және қаржыландыру көздерінің және ... ... ... ... ... салық жеңілдіктерінің, кепілдіктердің, қатысудың саналуан нысандарының есебінен ... ... ...
және ұғымдарын ажырата білу керек. Қаржыландыру көздері дегеніміз - ресурстар ретінде пайдалануға болатын, ақша ... ... ... ... ішкі ... капитал) және сыртқы (заемдық және тартылған капитал) деп ... Ішкі ... ... - өзі ... ... құралдарды - жарғылық қорды, сондай - ақ ... ... ... ... ... ағымдарын, әрі ең бастысы - таза пайданы және ... ... ... ... [25, 12 ... ... ... қаржылық - кредиттік ұйымдардың, қаржылық емес компаниялардың және азаматтардың қаражаттарын пайдалануды ... ... ... ол ... ... ақша ... пайдалануды болжайды. Қажетті қаржылық ресурстарды мұндай тарту біршама басымдырақ ... ... ... қаржылық тәуелсіздігін қамтамасыз етеді және алдағы уақытта банк кредиттерін алу шарттарын жеңілдетеді. Сонымен, сыртқы қаржыландыру капиталдың кәсіпкерлік ... ... ... ... білдіреді.
Сондай - ақ, деген ұғымның өзін ... ... ... ... басқарудың ерекше экономикалық нысаны ретінде анықтауға болады. Дамуды қаржыландырудың ең қолайлы нысаны - ... ... ... ... ... ... О.Стен Рэнсен жобалық қаржыландыруды, кредит беруші осы экономикалық бірліктің барлық ағымдары кредитті өтеуге ... ... ... ... ал оның ... қаражаты - кредитті қамсыздандыру болып есептеледі дегенді басшылыққа алатын, ... ... ... қаржыландыру ретінде анықтайды.
Мұндай анықтамамен келісуге болады, өйткені инвестордың көзқарасының тұрғысынан алғанда, жобаларды қаржыландырудың басты ... - ... да, ... - ақ ... ... де ... ... әрі сонымен қатар соңғыны оған қойылатын кері талап тәуекелінен едәуір босататын, заем немесе жоба ұйымдастыру болып есептеледі. ... ... ... жобаға қатысушылардың меншікті қаражатының жетіспеуі банктік кредитпен алмастырылатын, балансдік қаржыландыру деп атайды [26, 12 ... ... ... кәсіпорындарды қаржыландырудың жетекші нысаны болып есептелетіндігінің тағы да бір ... - бұл ... ... да, әрі ... ... да ... қанағаттандыру үшін қаражаттарды икемдеуге мүмкіншілік болады. Қарыз алушылар өздерінің жобаларының баланснің жағдайына қарамастан, ... ... ... ... банктер акционерлер үшін тәуекел туғызатын, кредиттік салымдарға арналған тәуекелді операциялармен айналыспайды. Жобаның қаржыландырылу ... ... ... талдау жүргізу міндетті болып есептеледі.
Сондықтанда, жобалар ... оның ... және ... ... ... өтеу үшін жеткілікті көлемде түсім түсіруге қабілеттілігі, басқа төлемдерді іске асыруға және жоба тәуекелдерінің кредитор ... үшін ... ... ... ... ... беретін, білікті экономикалық және қаржылық есептер жобаларды қаржыландыру негізінің қызметін атқарады.
Аталған тәуекелдерден сақтану үшін қажеттілер:
* қаржылық ... ... баға ... өнім ... ... - ... ... халықаралық стандарттарға жауап беретін, өнімнің сапасын қамтамасыз ететін, материалдық - техникалық жабдықтау;
* ... ... ... біліктілігі;
* қаржыландырылатын объектінің мүліктік құнымен және өндірістік қуатымен кредитті қамсыздандыру;
* құрылыс және пайдалану уақытына сақтандырудың әзірленген бағдарламасының болуы;
* ... құны ... ... ... ... ... ... жобаны аяқтауға қаржылық қабілеттілік;
Қаржыландырудың жобаның қызметін және дамуын қамтамасыз ететін, негізгі шарттары мыналар:
* басқарудың ... ... ақша ... ... ... жоба ... ... шығындардың тиімділігіне қаржылық бақылау жүргізу.
Кәсіпорын қызметін қаржыландыруды сараптау және ұйымдастыру барысында ұйымдастырушылық, техникалық, коммерциялық, заңдық және ... ... ... ... ... Бұл ... ... ұйымдастыру, жобалау тәуекелдерін айқындау, бағалау және тарату, ... ... ... ... үшін ... ... ... мәселелерінің өткізу үшін маңызы бар [28, 252 б.].
Қаржыландырудың оңтайлы шарттарын таңдау міндетін шешу үшін ... ... ... ... ... көздерінің қол жетімді үйлесімін іріктеу қажет. Бұл ретте соның ... ... ... ... ... ... ... алгоритмін құрған, критерийлер қатары нақты қаржыландыру көзін таңдауға сәйкес келуі керек. Алгоритмге келесі кезеңдер кіреді:
1. Ішкі қаржыландыруды пайдалану мүмкіншілігін ... ... ... сыртқы қаржыландыру көздерін қарастырмас бұрын, компания басшылығы пайданы қайта инвестициялау, амортизациялық саясат және негізгі қорларды (құрылымын өзгерту, қосалқы және ... ... ... пайдаланылатын негізгі қорларды сату) басқаруды оңтайландыру жолымен қаржыландыру мүмкіншілігін талдап алуы керек.
* Сыртқы қаржыландырудағы қажеттілікті сәйкестендіру. ... ... ... ... алу ... жүйесіне негізделеді. Автор әзірлеген жетілдірілген төлемдік күнтізбе ақша қаражаты қозғалысының бюджетін ... ... ... ... Нәтижесінде қаржылық менеджер қанша көлемде қаражат тарту керектігін және оның ... ... ... ... ...
* Қаржыландыру көзінің валютасын таңдау. Қаржыландыру көздерінің валютасын таңдау инфляция қарқынын, валюталық бағамның және базалық ... ... ... ... талдау негізінде іске асырылады.
4. Қаржыландырудың болжамды көздерінің салыстырмалы талдауын жүргізу. Кәсіпорын қызметін ірі көлемде қаржыландыру үшін алғашқы кезекте ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Орташа және аз мөлшерде кредиттеуді банктен кредит алу, ... ... жеке ... ... ... арқылы да іске асыруға болады.
5. Заемдық көздерді тарту және белгіленген мақсаттардың орындалуын бақылау. Қорытындылаушы ... ... ... ... көзі ... ... алушыларға қызмет көрсету) арқылы қаражат тарту шартын оңтайландыруы керек (мүмкіндігінше).
Қарыз алушының активтерінің мөлшері және құрылымы - бұл ... ... ... ... ... ... қатар, меншікті капиталдың өсу қарқыны және қаржылық жағдайдың тұрақтылығы келесі алғышарттарды басшылыққа ала отырып, қаржыландыру көздерін анықтайды [29, б.19]:
* ... ... үшін ... ... өте ... болуы керек;
* өсу қарқынының жоғары болуы және бизнестің пайдалылығы тәуекелге төзімділігі жоғары,портфельдік және ... ... ...
* кредитке бос лимиттердің және кепіл ауыртпалығынсыз мүліктің болуы банк ... ... ... ... ... ... ...
Компанияның қаржыландыру көздерін таңдаудағы шектеуі бизнесті жүргізу ерекшеліктеріне, сондай - ақ ... ... ... және құқықтық жағдайларына байланысты болады. Компанияның алдындағы шектеу оның инвестицияны қаржыландыру көздерінің мақсатты құрылымына және ... ... ... қарай қозғалысының барысында пайда болады және компания өзінің қызметін қаржыландыру үшін пайдаланатын, түрлі қаржылық ресурстардың шамасына және пайдаланылу ... әсер ... ... ... ... құра ... ... басшылығы инвестициялық және қаржылық шектеулерді айқындауы және сондай - ақ осы шектеулерге әсер ететін, факторларды ... ... ... аталған факторларды айқындай отырып, басшылық теңдестірілген факторлардан туындаған, шектеулерді алып тастауға және ... ... ... ... ... ... ұмтылады. Осындай шектеулер мен факторларды анықтау, оларды ескере отырып қаржылық саясатты тұрақты түзету ресурстарды едәуір ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін, біршама жан - жақты ... ... ... ... көздерін таңдау Сызбасында қарастырылған (5 Қосымша). Бұл ретте компания басшылығы қаржыландыруды іске асыру үшін, өзінің қандай факторларды алып тастай ... ... ... ... алатындығын анықтауы тиіс.
Қандай да бір қаржыландыру көзін таңдау таңдалған жобаны жүзеге асыруға қатысы бар, ... ... ... ... ... басқарушылардың мүдделерінің балансіне қол жеткізгенде ғана қаржыландыруды тартуды жүзеге асыру мүмкін болады. Сонымен қатар, осы фактордың мәнмәтінінде қаржылық менеджер келесі ... ... алуы ... ... ... үшін ... қолайлы деңгейі (дефолт тәуекелі, жұтылу және басқалар).
* компанияда арнаулы мақсаттың болуы (қазір жоғары пайда алу немесе болашақта бизнес құнының ... ... ... ету).
Капитал тартуға шығынды азайтқан кезде, қаржылық тетіктің ... ... ақша ... ... әсер ... ... ғана компания құнының өсетіндігін айта кету қажет. Егер жаңа қарыз ... ... ... ... ... жол ... ... төмендету болса және бұл соңынан операциялық ақша ағымдарының қысқаруына әкелетін болса, компанияның құны тіпті капитал құнын төмендеткен кезде де төмендеуі ... ... ... қаржылық басқарудың мақсаты - капиталға шығынды мейлінше азайту емес, керісінше компанияның құнын барынша көбейту екендігін еске түсіру ... әрі ... ... қалыптастыруға нақ осы көзқарас тұрғысынан қарау қажет.
Қаржыландыру стратегиясының маңызды құрамдас бөлігі - ... ... ... және оның ... ... ықпал етуге қабілетті, ұйымның тактикалық және стратегиялық жоспарларының ағымдағы ... ... ... даярлау және инвесторларға дейін баламалы жеткізу болып ... ... ... ... ... бас тарту көбіне бизнестің өсу қарқынын бекер шектеуге себеп болады.
Ал, бұл қаржыландырудың корпоративтік стратегиясы іскерлік операциялардың тәуекелінің қалыптасқан деңгейіне сәйкес ... ... ... және ... ... ... жүзеге асыру үшін қажетті, қорды қамтамасыз етуі қажет екендігін білдіреді. Ол ... ... ... оның ... ... ... ... саясатын және бәсекелестік ұстанымын ескеруі тиіс.
Қаржыландыру көзінің нақты құнын анықтау. Қаржыландырудың ақылы ... ... ... ... жобаның тиімділігін талдаумен түйіндес. Егер ішкі кіріс мөлшерлемесі алынатын қарыздың нақты пайыздық мөлшерлемесінен ... ... онда ... ... ... ... пайданың жалпы салмағы ұлғаяды.
Сондықтанда, қаржыландырудың оңтайлы көзін таңдау кезіндегі негізгі ... ... ... ... компаниядағы корпоративтік басқару практикасы, қарыз берушілердің талаптары (тәуекелге, кірістілікке және өтімділікке), сондай - ақ ... ... даму ... ... ... көздерін тарту бойынша ұсыныстар:
* Компанияның қаржылық ресурстарының ... ... ... әсер ... ... ... бағалауы.
* Компанияның дамуының, соның ішінде оның қызметін қаржыландыру саласындағы стратегиялық мақсаттары мен міндеттерін ресімдеу.
* Компанияның ... ... ... ... және ... ... шектеулерді анықтау.
* Қаржыландырудың жекелеген көздері бойынша ұзақ мерзімдік саясат құру. Компаниялардың өзінің қызметін қаржыландыруда негізгі қарыздық құралдарды пайдалану ерекшеліктерін ... ... ... заемдық құралдардың қайтарылмау мәселесіне әлден - ақ тап болғандығын айта кету ... ... ... ... банкроттыққа алып келеді, сондықтанда қаржыландырудың оңтайлы көзін таңдау алгоритмінің ... ... ... тартылған құралдардың қайтарылмау тәуекелін бағалау болып есептеледі. Қарызды өтеу ... ... ... заемдық капиталды қайтару және құралды пайдаланғаны үшін ақы төлеудің белгіленген кестесінің орындалуын көрсететін, бақылау көрсеткіштерінің ... ... ... ... Өтеу ... мыналар болуы мүмкін:
- таза ақша ағымдары. Бұл кредитті пайдалану кезеңінде кәсіпорынның пайдалы қызметін қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... ... көлемін өзгермейтін деңгейде) сақтаған жағдайда (ағымдағы қарызды өтеуге мүмкіншілік беретін, бос құралдардың құрылуына негізделген, ... ... ... Бұл ... бизнестің тиімділігі айтарлықтай жоғары болған кезде пайдаланылады. Ақша қаражатының өсуі тек заемдық құралдарды пайдалануға ақы төлеуді ғана емес, сондай - ақ ... ... ... ... қайтаруды да қамтамасыз етуі керек, ал бұл біршама қиын мәселе. Пайданың мұндай нормасы қызметтің тек тәуекелі жоғары ... ... ... компанияның айналымдық құралдары. Бұл көзді пайдалану кезінде операциялық қызметтерге арналған ресурстарға ағымдағы қажеттілікті мұқият ... ... Есеп ... болжалды оң ақша ағымдарының шамасын және қызметті іске асыруға ағымдағы шығыстардың шамасын басшылыққа ала отырып жүргізілуі ... Бұл ... ... ... ... көрсеткіші амортизациялық аударымдар сомасы болуы мүмкін. Шығынның бұл элементі ақша шығыстарында көрсетілмеген және қызмет барысында негізгі құралдардың ... ... оң ақша ... түзе ... есеп ... ... жинақталады. Алайда, бұл ретте кәсіпорынның негізгі құралдарының тозатындығын және болашақта алмастыруды талап ететіндігін, ал бұған ақша ... ... ... шығармау керек. Яғни, аталған қаржыландыру көзі мысалы, қысқа мерзімдік кредиттеу кезінде пайдаланылуы мүмкін және инвестициялық кредит кезінде әрқашан қолайлы бола ... Егер ... ... есебінен меншікті айналымдық ресурстар жинақтау мақсатында тарту болжанатын болса, онда бұл ... ... ... ... ... айналым құралдары төлем көзі болуы мүмкін. Бұл жағдайда заемдық капиталды қайтару бойынша төлемдерді ең көп сомалар пайдаланудың соңғы ... ... ... ... ... ... ... болады. Мұндай жағдай өзінің қызметін енді бастап жатқан немесе экономикалық тиімділігі заемдық құралдардың белгіленген сомасын пайдалануға ... ... ... ... ... кәсіпорындар үшін тән;
- ... ... ... ... бұл көз ... ... пайдаланылады және негізгі немесе қосымша ретінде жоспарлануы мүмкін;
- ... емес ... ... ... табудың мұндай тәсілі қайта құру жүргізетін, ірі кәсіпорындарға тән. Бұл жағдайда заемдық капиталды тарту алдында кәсіпорын өзінің ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылмайтынын бөліп алуы, оларды нарық құны бойынша ... және ... емес ... ... ... ... кейін сатылатындығын ескере отырып, түзету енгізуі қажет.
Қаржыландырудың сыртқы көздерін тарту жөніндегі ... ... ... ... капитал нарығының ағымдағы жағдайына тұрақты мониторинг және талдау жүргізуді ұсынады. Бұл ... тек ... ... ... ... кезеңінде ғана емес, сондай - ақ әлден тартылып қойған құралдар кезінде де өзекті. Мәселе ... ... ... нарығының талабы айтарлықтай өзгермелі және тіпті қысқа уақыт аралығында өзгеруі мүмкін. Осы үдерістің салдары - ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Объективті жағдайда қайта кредиттеудің көмегімен тартылған құралдар бойынша пайыздық мөлшерлемені тек төмендетіп қоймай, сондай - ақ ... ... ... ... ... валютасын өзгертуге немесе заем сомасының өзін ұлғайтуға болады. Ол үшін қайта кредиттеу үдерісінің өзінен үнемделген, шығындалған ... және ... ... ... пайыздарының есебінен жан - жақты есеп жүргізу қажет.
Кейбір банктер өзара бәсекелесе ... ... ... ... ... ... ... дегенді дәлел етіп, адал қарыз алушылар үшін қайта кредиттеуді әлден - ақ ... ... ... ... да ... жүйені пайдалана отырып, қайта кредиттеуді ұсынады.
Сонымен қатар, қайта кредиттеу шарасын іске асыра отырып, өзгерген жағдайға ... ... ... өзгерту мүмкіншілігі туғандықтан, компания басшылығы өзін біршама сенімді сезінеді.
Ұсынылған ұсыныстар ұйымның стратегиясын, тарту мүмкіншілігін, қаржыландыру мерзімін және ... ... ... ... ала отырып, заемдық капитал тартуды айтарлықтай айқын жоспарлауға мүмкіншілік береді. Сонымен ... ... ... талабы өзгерген жағдайда компания басшылығы әрекеттегі сызба бойынша, сондай - ақ нарықтық ұсыныс ... ... ... ... ... алады.
Сонымен, қаржыландырудың оңтайлы көздерін таңдау кезіндегі негізгі критерийлер - компаниядағы корпоративті басқару практикасы, қарыз берушілердің ... ... және ... ... ... - ақ қаржылық нарықтың даму деңгейі болып есептеледі.
Қаржыландырудың оңтайлы талаптарын ... үшін ... ... ... ... Сыртқы қаржыландыруды таңдаудағы шектеулерді талдау және бағалау бизнесті жүргізу ерекшеліктеріне, сондай - ақ нарықтық және ... ... ... ... Шектеу түрлі ресурстарды пайдалану шамасына, мерзіміне және құнына әсер етеді. Шектеуді сәйкестендіру және алып тастау, ... ... ... ... ... ... ... тиімді тартуға мүмкіншілік береді.
Қаржылық жалдауды және бірінші кезекте кредитті салыстыра отырып, дисконттау мөлшерлемесін дұрыс ... ... ... ... ... дисконттау мөлшерлемесін дұрыс таңдауға, әрі тиісінше олардың негізінде қабылданатын, шешімдерге байланысты болады. Мөлшерлемені таңдау ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесіне және т.б. сүйенеді.
Шын ... ... ... ... ... ... жобаны дайындау кезеңінің маңызды сатысы болып есептеледі. Келіссөз үдерісіне қатысушылардың әрқайсысы бастапқыда алда жасалатын мәміленің өзі үшін жақсы талаптарын өзінше ... ... және ... ... көзқарастарын жақындастыру және сол арқылы жүзеге асыру үшін, мәміле талаптарының көптеген нұсқаларын талдау талап етіледі. Бұл ... ... ... ... ... дәл және ... бағасының болуы, талаптарды түзетуге қандай бағытта қол жеткізуді және шегінудің бағасының қандай болатындығын білуі айрықша маңызды.
Құралдарды ... ... ... ... ... мөлшерлеме көрсеткішінің негізінде жобаларды қаржыландыру сызбасын салыстыру жүргізілді. Салыстыру негізіне келесі қағидалар кіреді:
* ... ... да бір ... ... өз - ... ... ... нұсқамен салыстырыла отырып бағаланады, сондықтанда эквивалентті кредит мөлшерлемесінің шамасы (қарастырылатын сызбадағы пайданың деңгейімен) ... ... ... ...
* келіссөз барысындағы негізгі фактор пайыздық мөлшерлеме болғандықтан, салыстырылатын нұсқалардың айырмасы шартта көрсетілетін, пайыз мөлшерлемесінің бірлігінде беріледі.
Егер ... ... ... қандай да бір сызбасын пайдалану салдарынан туындайтын, салықтық пайдалар, сондай - ақ мүмкін болатын ... ... ... төлемдер сомасын алатын болсақ, онда салыстыру қате ... ... ... лизингтік төлемдер құрамында алдағы уақытта кәсіпорын бюджеттен есептей алатын, қосымша құнға салық бар екендігі көбіне ескерілмейді. Кәсіпорынның төленген ҚҚС өтеу ... ... ... - лизингтік төлемдер құрамында төленген, ҚҚС өтеу, ... ... - ... ... ... ... ҚҚС өтеу) қаржыландыру көздерін салыстыру нәтижелеріне маңызды ... ... ... сатып алу үшін қаржыландыруға банк кредитін тарту салдарынан кәсіпорында пайда болған, ақша қаражаттарының жиынтық ағымы ҚҚС құрамындағы жабдықтың құнын, ... ... ... ... ... кредит бойынша пайыз төлеуді, жабдық құнының құрамында төленген, ҚҚС өтеуді, ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып анықталады [29, 14 б.].
Кредит кезінде пайдаға арналған салық бойынша төлемді қысқарту амортизацияны, мүлікке ... ... ... бойынша пайыздарды салық салынатын базаны кемітетін, шығыстарға жатқызудың есебінен жүреді. Кредит кезінде пайдаға арналған ... ... ... ... ... мүлікке арналған салық мөлшерін, кредит бойынша пайыздарды, ... ... ... ... ... анықталуы мүмкін.
Салыстыру кезіндегі маңызды сәт қаржыландырудың әрбір көзіндегі ақша ... ... ... ... таңдау болып есептеледі. Жоспарлау аясы кәсіпорынның қаржыландырудың қандай да бір көзін пайдаланғандағы шығындарының және салықтық ... ... ... ... ... ... Сондықтанда, біздің ойымызша, лизинг мерзімі кезіндегі ақша ағымдарын кредит мерзімі ... ақша ... ... қателік болып есептеледі. Шыныменде, кредит және лизинг мерзімі аяқталған кезде қаржыландыру ... ... ... ... ... шығыстары да тоқтайды. Алайда, егер лизинг кезінде ... ... ... ... ... коэффициентті қолданудың есебінен толықтай амортизацияланатын болса, ал жабдықты кредитің есебінен сатып алғанда кредиттік мәміле аяқталған кезде кәсіпорында ... ... құны бар ... ... ... мәнісі мынада - кредиттеу мерзімі аяқталған кезде кәсіпорын пайдаға арналған ... ... ... ... ... ... ... шығыстарға жатқызудың есебінен) жалғастыратын болады, бірақ бұл ретте мүлікке арналған салық төлеу бойынша шығыстар да жалғасатын болады. Егер ... ... ... ... ... ... мерзіміне тең болмаса, онда лизинг мерзімінен кейін де салықтық пайда жалғасатын болады. Ақша ағымдарын қарастыру кезеңі мүліктің толықтай амортизациялану мерзіміне ... ... ... ... ... пен лизингті дұрыс салыстыру үшін жоғарыда айтылған факторларды ... ... ... әрбір көзіндегі жиынтық шығыстарды есептеу қажет.
Қазіргі кезде біздің елімізде облигациялық заемдарды табысты ұйымдастыру және ... үшін ... ... ... келе ... ... өтімділік, ашықтық және табыстылық сияқты артықшылықтары елеулі белсенді сұраныс қалыптастырып отыр, бұл облигациялық нарықтың ... ... ... ... болып есептелетіндігі күмәнсіз.
Қазіргі уақытта шетелдік инвесторлар Қазақстанның инвестициялық әлеуетін барынша жоғары бағалайды, ал қор нарығындағы ұлттық операторлардың ... ... ... ... жағымды факторлардың бірі болып есептеледі.
Дипломдық жұмыста қарыз капиталын тартудың негізгі түрлері қарастырылды, ... алу ... және ... ... ... ... қорытындылар жасалды. Қарастырылған материалды түйіндей келе, кәсіпорын қаржыландырудың заемдық көздерінің күшті және әлсіз ... ... ... ... капиталын қалыптастырудың өзіндік стратегиясын жасай алады.
Қорытынды
Дипломдық жұмыс бойынша төмендегідей ұсыныстар мен қорытындылар жасалды:
1. Қарыз капиталы - ... ... ... ... негізде тартылатын ақша қаражаттары немесе мүліктік құндылықтарды сипаттайды. Қарыз капиталы - ең алдымен өсіп келе ... ... ... ... ... ... өнім шығару көлемінің өсу қарқынының артуы ... ... ... ... жаңа түрлерін игергенде, өндірушінің нарықтағы үлесін кеңейтуде, басқа ... ... және т.б. ... ... ... ... ... келесідей жіктесе болады:
Тарту мақсатына қарай:
* айналымнан тыс активтер өндірісін қамтамасыз етуге тартылатын қарыз капиталы;
* айналым ... ... ... ... ... ... шаруашылық қажеттіліктерін немесе әлеуметтік қажеттілікті қанағаттандыру үшін тартылатын қарыз капиталы.
Тарту көзіне қарай:
* сыртқы көздерден тартылатын қарыз капиталы;
* ішкі көздерден ... ... ... ... ...
* ... ... тартылатын қарыз капиталы;
* қысқамерзімді кезеңге тартылатын қарыз капиталы.
Тарту формасына байланысты:
* ақша түрінде (қаржы несиесі) тартылатын қарыз капиталы;
* жабдықтар түрінде ... ... ... ... ... тауар түрінде (тауарлы немесе коммерциялық несие) тартылатын қарыз капиталы;
* басқа материалдық ... ... емес ... тартылатын қарыз капиталы.
Қамтамасыз ету формасына байланысты:
* қамтамасыз етілмеген қарыз капиталы;
* гарантпен қамтамасыз етілген ... ... ... қарыз капиталы болып жіктеледі.
3. Қарыз қаражаттарын тарту саясаты - кәсіпорындардың даму ... ... ең ... ... ... ... көздерден тартуды қамтамасыз етудегі қаржы стратегиясының бір ... ... ... ... ... ... жағымды ерекшеліктері:
* жұмылдырудың жеткілікті түрдегі кең мүмкіншіліктерімен, әсіресе кәсіпорынның жоғары кредиттік ... ... ... ... кәсіпорынның активтерін айтарлықтай кеңейту және оның шаруашылық қызметінің көлемінің өсу ... ... ... ... ... әлеуетінің өсуін қамтамасыз етумен;
* (пайдаға салықты төлеу кезінде салық салынатын базадан оған қызмет ету бойынша шығындарды айыру) ... ... ету ... ... капиталмен салыстырғанда біршама төмен құнмен;
* қаржылық тиімділіктің өсімін (меншікті капитал тиімділігінің коэффициентін) генерирлеу қабілеті.
5. Қарыз қаражаттарды ... ... ... ... осы капиталды пайдалану кәсіпорынның шаруашылық қызметінде біршама ... ... ... ... Бұл тәуекелдердің деңгейі қарыздық капиталды қолданудың үлес салмағының өсуіне пропорционалды түрде артады;
* қарыздық капитал есебінен қалыптасқан активтер кірістің аз нормасын ... ол ... ... ... төленетін несиелік пайыз сомасына төмендейді;
* қарыздық капитал құнының қаржылық нарық жағдайының тербелуіне жоғары тәуелділігі. Бірқатар ... ... ... кредиттерді (әсіресе ұзақ мерзімді негізде) пайдалану нарығында несиелік пайыздың орташа мөлшерлемесінен ... ... ... ресурстардың біршама арзан баламалы көздері болуымен байланысты кәсіпорынға пайдасыз бола бастайды;
* жұмылдыру процедурасының күрделілігі, себебі кредиттік қаржыларды ... ... да ... ... субъектілердің шешіміне тәуелді болады, бірқатар жағдайларда сәйкес тысқары кепілдіктер талап ... ... ... капиталын басқару ЖШС үлгісінде қарастырылды. "Қазақтүрікмұнай" ЖШС - ... мен ... ... ... ... бірлесіп 1993-жылы құрған тұңғыш бірлескен кәсіпорын. Кәсіпорының негізгі қызмет түрі геологиялық барлау жұмыстарын ... ... ... ... алғашқы кезеңінде кәсіпорынның қаржылық жағдайына баға берілді.
7. ЖШС ... ... ... ала ... қаржылық есеп берудің мәліметтері негізінде жүзеге асырылды. Талдаудың ... ... ... ... ... алғашқы түсінігі қалыптасады, кәсіпорын мүлік құрамында және оның қайнар көздерінде ... ... ... ... ... ... ... және мынадай түйіндер жасалды:
* соңғы үш жылда кәсіпорынның пайдасының арту динамикасын бақылауға болады, 2014 жылы 2012 жылмен ... 11 ... ... ал 2013 ... салыстырғанда 1383 мың долл.артып 12868 мың долл. құрады;
* компаниясының активтері 2014 жылы 2013 ... ... ... ... есепті жылы 145474 мың долл. құрады, активтердің азаюы қорлардың, негізгі құралдардың азаю ... ... ... ... 2014 жылы 2013 ... салыстырғанда 2,25% өсуі үлес ақша қаражаттары және оның баламалары, алынатын ҚҚС есебінен болды. Айналым активтерінің өсуі өң тенденцияны ... ... ... бойынша төлем қабілеттілігінің өскенін байқауға болады;
* Негізгі құралдар және материалдық емес активтер соңғы үш жылда азайған, яғни 2014 жылы 2013 ... ... ... ... Негізгі құралдардың азаюы олардың ескіруіне байланысты істен шығуы мен амортизациялық аударымдар есебінен болды;
* міндеттемелерінің ... 2014 жылы оң ... ие деп ... ... оның ... қарыз қаражаттарының ішінде ұзақ мерзімді міндеттемелер негізгі орынды алады, олардың үлесі ... ... ... 2012 жылы 84% және 2013 жылы 59%, ал 2014 жылы бұл ... ... ... 55% болды;
* соңғы үш жылдың рентабельділік көрстекіштерін талдай отырып, кәсіпорынның қаржылық жағдайы деген ... ... ... ... ... ... нормативті мән 10%-дан жоғары,б ұл жағдайды оң тенденция деп қарастырып, кәсіпорынның іс-әрекетінің жақсарғаны туралы ... ... ЖШС ... ... ұзақ ... және ... ... міндеттемелерден тұрады. Ұзақ мерзімді міндеттемелері тек үлескерлер алдындағы міндеттемелерден құралған. Ал қысқа мерзімді міндеттемелер жүйесі сауда және ... ... ... тиіс салықтардан және резервтерден тұрады.
9. ЖШС қарыз капиталының ... мен ... ... арқылы келесі нәтижелер алынды:
- кәсіпорынның ұзақ мерзімді міндеттемелері құрылымы бойынша 3,48%-ға азайды, яғни ... ... ... 2013 жылы 58,8% ... болса, 2014 жылы 55,3% құрады.
- 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда қысқа мерзімді міндеттемелер жиыны 5951 мың ... ... ал ... ... 3,48% өсті ... ... міндеттемелердің азаюы есебінен).
- қарыз қаражаттардың құрылым бойынша сауда және өзге ... ... 2014 жылы 121 мың ... және ... ... бойынша өсу 1,18% құрады.
- салық міндеттемелері құрылымында ең үлкен салмақты қосылған құн ... ... 2014 жыл ... 3,01%, ... ... ... ... құрылымын, динамикасын және құрылымдық динамикасын талдау негізінде капитал құрылымы тиімді, оның шамасы жоғарылаудың тұрақты тенденциясына ие, динамикасы жақсы ... ... ... ... ... капиталын басқарудың бастапқы кезеңінде қаржы ресурстарын тарту көздерін және ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мен байланысты қауіпті бағалау, оны пайдалану тиімділігі мен белгілі ресурстарды қатыстыру ... ... ... ... ... ... ... оны оңтайландыруға негізделеді. Ал қаржыландырудың оңтайлы көзін таңдау кезіндегі негізгі критерийлер мыналар болып есептеледі: компаниядағы ... ... ... ... ... ... (тәуекелге, кірістілікке және өтімділікке), сондай - ақ қаржылық нарықтың даму деңгейі.
12. Заемдық ... ... ... тарту бойынша ұсыныстар:
* компанияның қаржылық ресурстарының оңтайлы құрылымының қалыптасуына әсер ... ... ... ... ... дамуының, соның ішінде оның қызметін қаржыландыру ... ... ... мен міндеттерін ресімдеу.
* компанияның қаржылық ресурстарының жалпы құрылымына және жекелеген түрлеріне шектеулерді анықтау.
* қаржыландырудың жекелеген көздері ... ұзақ ... ... ... ... ... қызметін қаржыландыруда негізгі қарыздық құралдарды пайдалану ерекшеліктерін салыстыру.
Ұсынылған ұсыныстар ұйымның стратегиясын, тарту ... ... ... және қажетті ресурстардың көлемін басшылыққа ала отырып, заемдық капитал тартуды ... ... ... мүмкіншілік береді. Сонымен қатар, капитал тарту талабы өзгерген жағдайда компания басшылығы әрекеттегі сызба бойынша, сондай - ақ ... ... ... ... ... ... қарастыра алады.
13. Дипломдық жұмыста қарыз капиталын басқару қарастырылды, қарызға алу ... және ... ... ... ... ... жасалды. Қарастырылған материалды түйіндей келе, кәсіпорын қаржыландырудың заемдық көздерінің әлді және әлсіз тұстарын бағалай отырып, кәсіпорынның капиталын қалыптастырудың өзіндік стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан 2014 жылғы 11 қарашадағы халқына Жолдауы
* ... И. А. ... ... ... : в 2 т. / И. А. ... - 4-е изд., стер. - М. : Омега-Л, 2012
* Бочаров, В.В. Финансовый анализ / В.В. ... - СПб. : ... 2010. -- 240 ... ... В.В. . М.: 2009 - 320 ... Б. С. Есенгельдин, Е. Т. Ақбаев Қаржылық менеджмент: Оқулық. - Алматы: ЖШС РПБК , 2011. - 298 ... ... F., Miller M. H. Taxes and the Cost of Capital: A ... // Ibid. 1963. June. - P. ... Kinnard W. Income Property ... / W. Kinnard. - ... : D.C. Heath and Company, 1979. - p ... ... ... України / За ред. акад. НАН України В.М. Гейця, д-ра екон. наук А. А. Гриценка. - К. : Ін-т ... та ... 2007. - 220 ... Society of ... ... Real Estate ... Principles and Terminology. Chicago: Society of Residential Appraisers, 1960. - p 34.
* Лопатников Л.И. Экономико-математический словарь: ... ... ... ... / Л.И. Ло- патников. - [5-е изд.]. - М. : Дело, 2010. - 520 ... ... Е.С. ... ... ... и практика / Е.С. Стоянова. - М. : Перспектива, 2004. - 328 с.
* Забродский В.А. ... ... ... ... / В.А. Забродский, Н.А. Кизим. - Харьков : Бизнес-Информ, 2000. - 72 ... ... И.Д. ... ... заемного капитала компаний [Текст] / И.Д. Аникина // Вестник ... ... ... ... Серия 3, Экономика и экология, 2009. - № 2 (15) - С. 197-203 (с. ... ... Э. Э., ... А. Б., ... А. ... ... [Текст]: Учебное пособие, 2-е издание.- Алматы, 2010.- 340
* ЖШС ресми сайты // kazakhturkmunay.kz
* ЖШС қаржылық ... ... Э.С., ... С.Н. ... менеджмент: Оқу құралы. -Алматы: Экономика, 2009. - 262 б.
* Гаврилова А.Н. Финансовый менеджмент: учебное пособие / А.Н. ... Е.Ф. ... А.И. ... Г.Г. ... Л.И. ... О.В. Долгова, Л.А. Рыжкова. - 5-е изд., ... - М.: ... 2009. - 432 с
* ... А.Қ. Әлімбеова Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы оқу құралы. - Алматы: ... 2003. - ... ... ... ... Кәсіпорын экономикасы : практикум / Д. Я. Қуатова. - Алматы : Экономика, 2006
* Бригхэм Ю., Эрхардт М. ... ... 10-е изд. - СПб.: ... 2009. -- 960 ... ... Л.Е. ... ... М.: ИНФРА-М, 2009. -- 240 с.
* Морозко Н.И. Финансовый менеджмент. М.: ВГНА Минфина России, 2009. -- 197 ... ... И. ... ... 2008
* ... В.С. Особенности расчета затрат на привлечение заемного капитала [электронный ... / В.С. ... // ... ... науки и образования (Электронный журнал). - 2013. - № 6. ... ... ... (0,5 п.л.) - 2013. - № 6. ... ... ... (0,5 п.л.)
* ... Е.А. Механизм привлечения и использования заемных средств в условиях финансового ... // ... и ... ... 2009 ... ... И. ... директор. 2008
* Гаврилова А.Н. Финансовый менеджмент: учебное пособие / А.Н. ... Е.Ф. ... А.И. ... Г.Г. ... Л.И. ... О.В. ... Л.А. ... - 5-е изд., стер. - М.: КНОРУС, 2009. - 432 с
* ... А.Л. К ... о ... ... устойчивости хозяйствующего субъекта [Текст] / А.Л. Бурцев // Evropska Veda XXI Stoleti -- 2008 : сб. ... тр. = science handbook / Evropska Veda. -- Praha : ... and Science, 2008. -- с. 21 26. -- ... IV Mezinarodni Vedecko-Prakticka Konference) -- Библиогр. : с. 26.
Қосымша А - ЖШС қаржылық ... ... ... ... ... ... ж
1
2
3
4
I. Айналымнан тыс активтер
Капитализацияланған барлау және өңдеу шығындары
71005
64439
58515
Негізгі құралдар және материалдық емес активтер
33870
33604
24956
Кейінге қалдырылған салық активтері
3121
3730
6260
Басқа ... тыс ... тыс ... ... ... активтері
Тауарлы-материалдық қорлар
1667
2475
1792
Сауда және өзге дебиторлық берешек
18283
6725
5441
КТС бойынша аванстық төлем
384
373
-
Алынатын ҚҚС
2154
3609
5139
Басқа салықтар бойынша аванстық төлем
-
98
Ақша қаражаттары және оның ... ... ... ... ж>>не капитал
І Ұзақ мерзімді міндеттемелер
Үлескерлер алдындағы міндеттемелер
80829
66558
50386
Ұзақ мерзімді міндеттемелер жиыны
80829
66558
50386
ІІ Қысқа мерзімді міндеттемелер
Сауда және өзге кредиторлық берешек
4602
4893
5014
Төленетін салықтар
10623
8842
10415
Төленетін КТС
-
335
2052
Резервтер
-
32609
23247
Қысқа мерзімді ... ... ... және өзге ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер жиыны
15225
46679
40728
Міндеттемелер жиыны
96054
113237
91114
Капитал мен міндеттемелер
138516
154729
145474
Қосымша Ә - ЖШС -нің ... мен ... ... есебі
мың долл.
Көрсеткіштердің атауы
2012
2013
2014
Өнімді сатудан және қызметтер көрсетуден түсетін кіріс
141959
150036
163914
Сатылған өнімдердің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны
-50784
-50703
-56605
Жалпы пайда (01 жол - 02 ... ... және ... шығындары
-57856
-47334
-60212
Әкімшілік шығыстар
-20211
-10111
-9497
Коммерциялық бонус
-
-878
-
Операциялық пайда
-13108
41010
37600
Негізгі емес қызметтен өзге де ... ... ... жұмсалған шығындар
-
-32609
-16907
Салық салғанға дейінгі пайда
13607
8671
22194
Корпоративті табыс салық шығындары
12494
9641
9326
Жиындық табыс (зиян)
1113
-970
12868

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акция және Облигация15 бет
Капитал құрылымның теориясы7 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері62 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«Алматы газ тармағы» жшс-нің жарғылық капиталын қалыптастыру мен есебін ұйымдастыру18 бет
«компания капиталының құрылымын оңтайландыру»140 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь