Табиғи газды тасымалдауға дайындау

МАЗМҰНЫ

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2 бет
2.Негізгі бөлім «Табиғи газды тасымалдау » ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.18 бет
2.2 Магистральдық газ құбырлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.19
2.3 Коррозия ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20.22
3. Экономика (технологиялық карталар,сызбалар,есептер) ... ... ... ... ...25.28 бет
4. Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29.30 бет
5. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31 бет
6. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32 бет
1 КІРІСПЕ

Мұнай мен газды алыс қашықтыққа тасымалдаудың үш негізгі түрі бар: сумен, теміржолмен және құбырлар арқылы тасымалдау. Газ күйіндегі газды тек құбырлар арқылы ғана тасымалдайды.
Су транспорттары танкерлер мен баржалар (лихтерлер) арқылы мұнайды, мұнай өнімдерін және сұйытылған газдарды кез келген мөлшерде тасымал-дайды. Су жолы, әдетте, теміржол және құбырлардың ұзындығына қарағанда ұзын болады. Сондықтан бірқатар жағдайларда тасымалдауға кететін шы-ғындар да көп болуы мүмкін. Оған қоса, солтүстік кендіктердегі сумен тасы -малдаудың тек мезгілдік сипаты болады.
Теміржол көлігімен цистерналар, бункерлер және ыдыстармен барлық мұнай өнімдері, мұнай және сұйытылған газдар тасымалданады. Алайда, жаппай тасымалдау үшін теміржол көлігін пайдалану көп жағдайларда тиім-сіз. Салыстырмалы түрде аз өндірілетін мұнай өнімдері – әр түрлі сортты майлар, мазуттар, әсіресе битум мен парафиндер үшін теміржол алыс қашық-тықтарға тасымалдаудың негізгі түрлерінің бірі болып табылады.
Мұнай мен газдың көп мөлшерін кез келген қашықтыққа тасымалдау-дың экономикалық тұрғыда ең тиімдісі – құбырлық тасымалдау.
Тасымалдаудың осы үшін түрінен басқа, автокөлікпен тасымалдаудың да маңызы зор. Автокөлікпен тасымалдаудың негізгі мақсаты – автоцистерналар немесе ұсақ ыдыстармен дайын мұнай өнімдерін ірі мұнай базаларына ұсақ мұнай базаларына және одан әр тұнынушыларға дейін жеткізу болып табылады.
6 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1.Мұнай газ ісінің негіздері автор Х.Суербаев
2.Еңбек қорғау Н.Жаданов Н. Құдайбергенов
3.Мұнай және газды өндіру техникасымен технологиясы автор Г.Майлыбаева
Унаспеков Б.А., Алимова К.К. Газоснабжение. Алматы: КазНТУ,
2007.–285 с.
4. Ионин А.А. Газоснабжение. М.: Стройиздат. 1989. – 439с.
5. Унаспеков Б.Ә. Шарафадинов Н.С. Газ желілері мен
қондырғыларын есептеу және пайдалану. Оқу қҧралы ҚМСҚА.
Алматы: 1994. – 79бет.
6. Унаспеков Б.Ә. Практикалық сабақтарға, курстық және дипломдық
жобаларды есептеуге арналған әдістемелік нҧсқауы. Алматы:
ҚМСҚА, 1996. – 92бет.
7. Унаспеков Б.А. Использование газа в промышленных печах по
Производству стройматериалов. Учебное пособие. Алматы:
КазГАСА, 1997. – 190с.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Ф-ӨОБ-03/20
Тақырыбы «Табиғи газды тасымалдауға дайындау»
Түсіндірме хат __________________________________________ бет
Графикалық бөлім _______________________________________ парақ
Дипломдық жұмысты орындаушы___________________________
(қолтаңбасы) ... ... ... ... ... пайдаланылатын басылым
АЛҒЫ СӨЗ.
Газ өндіру қазіргі уақытта халық шаруашылығына өте қажет.
Газды отын ретінде пайдалану халық тұрмысын жақсартуға, ... ... ... ... көп ... ... Отындардың ішіндегі ең
тиімдісі газды отын.
Газ отынын тиімді пайдалану көптеген қаржыны ... ... Жылу ... ... ... ... ... өнеркәсіптік
пештердің тиімділігін арттыру сияқты жетістіктер өндірілетін өнімнің саны
мен сапасын жоғарылата ... Газ ... ... жобалау, пайдалану
мамандардан сапалы білімді талап етеді.
Тұтынушыларды сұйытылған газбен қамтамасыз ету және газ толтыру
стансасын жобалау әдісі кӛрсетілген. Газдың жану ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, ондағы құбырлардың құрылымы, газ
аспаптарын орналастыру және оларға қойылатын талаптар толық жазылған.
Табиғи газды ... ... ... ... ... ... ең ... мәліметтер бар . Осы дипломдық
жұмыста ... ... ... және сол ... ... ... үшін ... тараулар іс жүзінде
кездесетін мысалдарды келтіру арқылы көрсетілген.
МАЗМҰНЫ
1. Кіріспе
........................................................................
..............................2 бет
2.Негізгі бөлім «Табиғи ... ... ... ... ... ... ... бет
4. Еңбекті қорғау және техника
қауіпсіздігі............................................29-30 бет
5. Қорытынды
........................................................................
.....................31 бет
6. Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
..32 бет
1 КІРІСПЕ
Мұнай мен газды алыс ... ... үш ... түрі ... ... және ... арқылы тасымалдау. Газ күйіндегі газды тек
құбырлар арқылы ғана тасымалдайды.
Су транспорттары танкерлер мен баржалар ... ... ... ... және сұйытылған газдарды кез келген мөлшерде
тасымал-дайды. Су ... ... ... және ... ұзындығына
қарағанда ұзын болады. Сондықтан ... ... ... ... да көп болуы мүмкін. Оған қоса, солтүстік кендіктердегі
сумен тасы -малдаудың тек мезгілдік сипаты болады.
Теміржол көлігімен цистерналар, ... және ... ... ... мұнай және сұйытылған газдар тасымалданады. ... ... үшін ... көлігін пайдалану көп жағдайларда тиім-сіз.
Салыстырмалы түрде аз өндірілетін мұнай ... – әр ... ... ... ... ... мен парафиндер үшін теміржол алыс
қашық-тықтарға тасымалдаудың негізгі түрлерінің бірі ... ... мен ... көп ... кез ... қашықтыққа тасымалдау-
дың экономикалық тұрғыда ең тиімдісі – құбырлық тасымалдау.
Тасымалдаудың осы үшін түрінен басқа, ... ... ... зор. ... ... негізгі мақсаты – автоцистерналар
немесе ұсақ ыдыстармен дайын ... ... ірі ... ... ... ... және одан әр ... дейін жеткізу болып табылады.
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Табиғи газды тасымалдау Табиғи газды тасымалдауға дайындау
Кәсіпшіліктен алынатын табиғи ... ... ... ... ... ... ауыр ... конденсаттары, су булары,
күкіртсутек және көмір қышқыл газы болады.
Газда қатты бөлшектердің ... ... ... ... жылдам істен шығуына әкеп соғады. Қатты бөлшектер газ
құбырларының арқауын және бақылау ... ... ... және ... газ ... ... ... учаскелеріне жинақталып, олардың көл-денең
қимасын тарылтады.
Сұйық қоспалар, құбырлардың ... ... ... ... ... да
көлденең қимасын тарылтады. Оған ... олар ... ... ... әсер ... Ылғал белгілі бір мөлшерде гидраттардың
түзілуіне ... олар газ ... ... кристалдар түрінде
шөгеді.
Гидратттық тығындар құбырды толық тығындап, бітеп тастауы мүмкін.
Күкіртсутек зиянды ... ... бір ... 0,01 ... ... ... ол улы ... ... ... ... ... ... ... қышқыл газдың зияндылығы сол, ол газдың жылу бергіш қабілеттілігін
төмендетеді және балласты қоспа болып табылады.
Магистральдық газ құбырға ... ... газ ... және зиянды
қоспалардан тазартылуы қажет.
Газды тасымалдауға дайындау газ ... ... ... ... ... ал ... ... тазарту газ құбырдың
барлық ... ... (КС) ... ... ... бөлу. Мұнаймен бірге өндірілетін ілеспе газды
мұнайдан ... ... және ... ... керек. Бөлу
траптар (сепараторлар, ... деп ... ... қондырғыларда
жүргізіледі. Бөлу үдерісін екі кезеңмен жүргізеді: мұнай мен газды бөлу;
газды мұнайдың шаң ... ... ... төрт ... І, ... ІІ, шөктіру ІІІ, тұндыру ІV Сепарациялық секция
сұйықтық пен ... ... ... ... келте құбыр ... ... ... ... күш ... ... ... ... ... ... ... секциясында көтеріліп
келе жатқан газ ағынынан ... ... ... ... ... ... әсерінен газ мұнай тозаңдарынан түпкілікті тазарады.
Бұл секцияда газ ағынынан сұйықтықтың ұсақ ... (10 ... газ ... шықпас бұрын бөлініп ... ... ... ... үш секцияда бөлінген сұйықтықты жинайды. Тұндырғыш
сұйықтықты ... және ... ... ... етіп ... ... ... Барлық секциялар ... ... ... (2) ... ... ол ... ... жүргенде,
көтеріліп келе жатқан газ ағынына жанаспай, тұндырғышқа ағады.
Сепараторлар тік, ... және шар ... ... Тік сепараторлар-ды
ұңғымадан шыққан ағында құм және лас заттар болғанда (оларды тазарту оңай)
қолданған тиімді. Әдетте, тік ... жиі ... ... газ бен конденсатты бөлу. Конденсаттық кен
орындарында қаттан газбен бірге конденсат та шығады, ол ... үшін ... ... ... табылады. Газбен конденсатты оны
тасымалдамастан бұрын бөлу керек, себебі кәсіпшілікте конденсатты толық
бөлмеу ... газ ... оның ... ... ол болса
газ құбырының өткізу қабілеттілігін азайтады.
Ілеспе газды мұнайдан ... ... ... ... ... мен ... тәуелді болады.
Конденсациялау изотермасы белгілі бір ... ... ... ... температурасы t төмендеген сайын, конденсат-тың
шығымы С күрт ... ... тұр. ... жою ... ... (Р max конд.) жүргізіледі.
Конденсация изотермалары Газ бен конденсатты бөлу төменгі температуралық
сепарацияның арнайы қондырғыларында жүргізіледі. Газ ұңғымадан ... ... ... ... арқылы өтіп, онда қысымның дроссельденуі және
ұңғымадан келе жатқан газ бен ... ... ... Одан әрі газ ... бөлгішке келеді, шлейфтерде және дроссель-деу
нәтижесінде бөлінген конденсат ол жерде шөгеді. Бұл конденсат ... ... ... ол ... ... ... ... бөлгіштен газ газды тоңазытқышқа келеді, ол жерде газ сепарациялық
суық газдың ... ... ... ... газ ... ... ... реттелетін жалғастықта ... оның ... ... әсер ... (шамамен 0,1 МПа-
ға 0,30) төмендейді. Содан соң газ тік ... ... ол ... пен газ бөлінеді. Бұл сепаратордың тоңуы болмауы үшін, оған ... ... ... Одан әрі газ және ... ... төменгі
температуралық сепараторға бағытталады, ол жерде конденсацияның максималдық
қысым және төменгі температурада ... күрт азаю ... газ ... түпкілікті бөлінуі жүреді. Сепаратордан ... ... ... ... шығарылады, ал газ тоңазытқыш арқылы өтіп, әрі
қарай бағытталады.
Гидрат түзілуін ... үшін ... ... ... ... ... конденсатқа қарағанда, ауыр сұйықтық болғандықтан, сепаратордың
төменгі ... ... және ... ... ... ... ... конденсаттан тазарту, ... ... ... дәрежеге дейін жүргізілуі керек.
5-сурет. Төменгі температуралық сепарациялау қондырғысының сызбасы ... ... ... ... ... қоспалардан тазарту
газ құбырларының және КС, ГРС жабдықтарының ... ... мен ... ... үшін ... тазарту қондырғылары КС және ГРС кіре берістерінде орнатылады,
олар әр түрлі құрылымдағы, құрғақ және ылғалды ... ... ... ... ... газ құбырларының КС жобалағанда, газды
тазарту үшін диаметрлері 600,1000, 1600, 2400 мм ... тік ... ... ... ГРС үшін көбінесе диаметрі 1600 мм-ге дейін болатын,
6,4 МПа қысымға есептелген және ... 2400 мм, ал ... ... 5,5 МПа
болатын шаң ұстағыштар пайдаланылады.
Майлы шаң ұстағыштар сфералық түбі бар тіке ... ыдыс ... ... Шаң ... үш ... тұрады.: төменгі жуғыш
А бөлігі (төменгі түптен ... 5 ... онда газ ... ... ... және жоғарғы босату (скрубберлік) бөлігі В ... ... ... ... онда ... майдан түпкілікті тазалануы
жүреді.
Шаң ұстағыштың жұмысының мәнісі төмендегідей болады. Тазаланатын газ
газ әкелетін ... ... ... козырекке соғылып, шаң ұстағышқа
кіреді, ол ... ... ... байланысты ауырлық күшінің
әсерінен шаң мен сұйықтықтың ең ірі ... ... Одан соң ... кіреді, одан ... ... бір ... ... сұйықтық (соляр майы) болады және шөктіргіш Б ... ... ... ... жылдамдықпен өтіп, газ өзімен майды ала
кетеді, ол ... жуа ... ... ... бөлшектерін өзіне
жабыстырып алады. Шөктіру бөлігінде газдың жылдамдығы күрт азаяды, ол кезде
шаң мен ... ... ірі ... ... ... ... ... Ең жеңіл бөлшектерді шөктіргіш бөліктен газ ағыны
жоғарғы скрубберлік бөлікке (В) алып ... ... ... ... орналасқан далдалардың оң қатарынан ... ... ... газ ... ... көп ... ... Сол себепті
май бөлшектері далдаларда шөгеді және содан соң ... ... ... одан дренаждық түтіктер арқылы шаң ұстағыштың төменгі ... ... газ ... әкететін келте құбыр арқылы газ құбырға ... ... ... ... шлам ... ... (2-3 ... люк арқылы
шығарылып отырады. Түбіне шөккен ластанған ... ... ... үрлеп
тұндырғышқа жібереді. Ластанған майдың орнына шаң ... ... май ... ... ... жаңа ... май құйылады.
Үрлеудің қыс кезінде тәулігіне бір реттен кем емес етіп ... ... ... ... егер оның ... ... ... ... асып ... ... Шаң ұстағышты
толық тазартуды жылына 3-4 рет люк ... ... Май ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Газды тазарту қондырғысының құрамына майлы шаң ұстағыштардың
тобынан ... ... ... ... қайта пайдалану мақсатымен
оны тұндыру үшін арналған тұндырғыштар кіреді.
Вертикальды ... шаң ... Май ... шаң ... ... ... ... үшін қажет. Аккумулятордан шаң ұстағыштарға майды
беру жоғарғы белгілердің айырмашылығынан өздігінен ағу арқылы жүзеге ... ... мен шаң ... ... ... ... ... теңестіріледі.
Диаметрі 2400 мм шаң ұстағышқа құятын май мөлшері 1,5-2 т-дан ... ... ... ... 1000 м³- ... 25 ... ... мөлшері
рұқсат етіледі.аспайтындай мөлшері рұқсат етіледі.
Шаң ұстағыштардың диаметрі мен ... ... ... ... ... ... жобалық көлемін, шаң ұстағыштарды оның
жылдамдығын және олардың біреуі периодты түрде жөндеуге шығары-лып тұруын
есепке ала ... ... Шаң ... ... ... ... түсетін есепке ала ... ... Шаң ... ... ... қалғандарына түсетін 33%-дан аспауы ... мен ... ... бір шаң ... ... сыйымдылығына тең етіп алады. Майлы шаң ұстағыштардың қонедырғылары
ашық алаңдарда ... ... ... ... ... ... ... майлы шаң ұстағыштардың өткізу қабілеті берілген қысымда жанасу
түтіктеріндегі газ ағынының ... ... ол ... ... (1-3 м/с) ... ... Бұл шаң ұстағыштардың массасы мен
өлшемдері өте ... ... ... шығынын және габариттік өлшемдерін
азайту үшін көлденең және шар ... ... шаң ... ... ... ... шаң ... құрылымдары жасалған.
Көлденең және шар ... шаң ... ... ... ... ... Циклондық шаң ұстағышта газды тазарту орталықтан
тепкіш күшпен тамшылық ылғал мен қатты бөлшектерді шетке ... ... ... ... мен қатты бөлшектер циклонның дренаждық
құрғату, ол жерден автоматты түрде дренаждық жалғастық арқылы кетеді.
Циклондық шаң ұстағыш:
циклондық шаң ... ... шаң ... ... ... ... ... құбыр; корпус; жоғарғы тор; газ кіруге
арналған келте құбыр; циклондық шаң ... ... ... ... ... ... ... қалақшалар; газдың кіруі; газдың
шығуы ... ... ... газ ... және ... ... (d) массасының G ы құрғақ газ массасына G қатынасына айтады:
Газдағы ... ... ... бірі ... ол ... ... мен температура кезінде ... ... ... ... сол ... ... ... қанығу күйінде ұсталыпп
қалуға қабілетті бу мөлшеріне қатынасы.
Температура белгілі бір ... ... ... ... ... су кон-
денсациялана бастайды. Шықтану нүктесі бұл белгілі бір қысымда тұрған,
берілген ылғал мөлшеріндегі ... ... ... ... ... ... мөлшеріне байланысты белгілі бір температура мен қысымда
гидраттар ... ... ... ... Гидраттардың болуы газ
құбырдың көлденең қимасын тығындауға алып келеді.
Газды құрғату ылғалды ... ... не ... ... ... арқылы
жүзеге асады.
Ылғалды жұтатын қатты жұтқыш ретінде активті ... ... ... Al2 O3, ... ... кальций хлориді, цеолиттер қолданылады.
Боксит үш сағат ішінде 360º С ... ... ... ... ... 6,4 % ... ... газды іс жүзінде құрғақ күйге
дейін құрғатуға болады: 20ºС температура мен 0,1 МПа ... ... ... ... 0,007 г/м ³ тең ... ол – 65ºС шық ... сәйкес
келеді. Өнеркәсіптік жағдайларда газдағы ылғалдың ... ... ... г/м³ ... ол – 26ºС шық нүктесіне сәйкес келеді. Кептіру
тереңдігі ... ... ... ... ... мысалы: қанығу
дәрежесі 5-6%Болғанда, құрғатылған газдың шықтану ...... ал 7% ... – 27ºС, 8% ... – 23ºС ... ... – диаметрі 2,5-4 мм болатын түйір материал. Оның үйінді масса-
сы 800 кг/ м³. Оның жұту қабілеттілігі ... ... ... бар адсор
берден өткен газдың шығыны 0,13-0,25 м²/с-қа тең. Салынған бокситтің жұ-мыс
істеу ұзақтығы (5-6% жұтылумен ... ... ... бір жылдан ар-тық.
Газды қатты жұтқыштармен құрғатудың принциптік технологиясының сызбасы
келтірілген. ... газ ... ... ол ... ол ... ... ... жоғары қарай өтеді. Белгілі бір
уақыт ... ... ... (газ ... мен ... ... 12-16 ... тең, адсорберді ... ... ... ... ... белгілі бір мөлшерін, құрғақ газ
сызығынан ... ... ... ... ... қысымға дейін азайтатын, қысым реттегіш арқылы оны толтыру
үшін жібереді. ... көп емес ... ... газ ... арқылы
газды қыздырғышқа жібереді, ол ... газ ... ... ... соң ... ... мысалы, адсорберге келеді.
Адсорбер-ден ылғалмен ... газ ... одан ... ... ол ... адсорберге сіңірілген ылғал одан бөлінеді.
Сепаратордан газ үрлегішпен газ ... ... ... ... ... рет қайталап айдау циклдері нәтижесінде
боксит құрғайды және ... ... ... ... ... болады.
Қалпына келтіру үдерісі 6-7 ... ... ... ... ... адсорберді салқындату керек.Салқындату уақыты – 8 сағат.
8-сурет. Газды қатты жұтқыштармен құрғату сызбасы Ылғалды жұтатын сұйық
жұтқыштар ... ДЭГ және ТЭГ ... көп ... ДЭГ ... ... емес ... Ол – түссіз сұйықтық, салыстырмалы
молекулалық массасы – 106,12; су ... ... ... ... ... ... ... қайнау температурасы –245 ºС. ... ... ... (95-98%) ... ... 25-34 º С-
ге дейін төмендетуге қабілетті.
Тереңірек газ кен орындарын қазуға байланысты, олардағы газ ... ... және газ ... ... ... ... ... тіпті төмендемейтіндіктен күштірек ылғал
бөлгіш ТЭГ қажет ... Оның ... ... массасы –
150,17 және су бойынша салыстырмалы тығыздығы – 1,125 тең. ТЭГ ... 40 ... ... ... қабілетті. Қаныққан буының қысымы
төмен болу салдарынан жұтқыштардың ... ... және 1000 м³ ... ... 15 г ... ... концентрлі ерітінділерінің кемшілігі олардың ауыр көмірсутектерді
көп ... ... ... ... ауыр ... көп газ-
дарды құрғату үшін ... ... ... ... ... да ... ... және ТЭГ сумен жақсы араласады, агрессивті емес, арзан, сондықтан
құрғату үдерістерінде кең ... ... ... ... газды
құрғату дәрежесі, құрғатылған газдың шықтану нүктесін газ құбырда мүм-кін
болатын минималдық температурадан ... газ ... ... қысым болғанда) 3-5ºС-ден төмен болмауын қамтамасыз ету керек.
Ерітінді-жұтқыштың (ДЭГ немесе ТЭГ) қажетті концентрациясы, сондай-ақ
регенерациялық ... ... ... ... газдың темпера-
турасына және қажетті шықтану нүктесіне байланысты ... ... Бұл ... ... ... ... ... еске алу керек.
Сұйық жұтқышпен құрғату қондырғысының принциптік ... ... ... ... құрғату сызбасыГаз кәсіпшілігінен келетін газ,
газ құбыры арқылы шаң ұстағыштар қондырғысы және ... ... ... келеді. Алдымен газ төменгі, скрубберлік секцияға ... ... ... ... ... ... ... (8-10 дана) арқылы өтіп, жоғары ... Газ ... ... ... ... енгізілетін ДЭГ-тің 95-97%-дық
ерітіндісі ... ... ... ... газ жоғарғы
скрубберлік ... ... ... ол ... ерітіндінің ұсталған
босатылады да, газ ... ... ... ... ... бар, ... ерітінді абсорбердің төменгі тәрелкесінен жылу
алмастырғышқа келеді, ол ... ... ... ... ... ... ерітінді тәрелкелер (олардың
саны 16-18) арқылы ... ... және ... ... су буымен және
ДЭГ қызады. Ылғалды ерітіндіден түпкілікті бөлу үшін ол булағышқа ... ... ... ДЭГ ... ... ... ... (4а және 4) арқылы айдалады, ол жерде
қаныққан ерітіндінің қарсы ағынына жылуын береді де, температурасын одан
әрі төмендету үшін ... ... ... ... ... ол ... сорап арқылы абсорберге айдалады. ... ... ... ... аяқталады.
Су буы десорберден конденсаторға ... ол ... оның ... ... ... ... түседі. Бұл
сыйымдылықтан газ вакуум-сораппен сорылады да, жағуға бағытталады.
Құрамында ДЭГ ... ... ... ... ... бөлігі сорап
арқылы бағананың жоғарғы жағына температурасын ... ... ... ол ДЭГ буын ... үшін және ... ... ерітіндісінің абсорбер мен десорбердегі деңгейі деңгейді ... ... ... ... ... ... ... бірі ылғалды ... ... Бұл ... ... қат қысымы жоғары
кәсіпшіліктерде қолданған тиімді, ... ол ... ... ... магистралбдық құбырға айдамас бұрын бәрібір төмендету ... ... ... ... әдісімен құрғату қондырғысының
технологиялық сызбасы газдан конденсатты бөлу ... ... ... ... ... суық ... ... температураны
төмендететін, ұңғыма сағасындағы және газ ... ... ... ... ... арқылы қажетті суытуды қамтамасыз ете алмайтын
кәсіпшілдікке қолдануға болады.
Газды ... пен ... ... ... ... ... қоспаларының бір ... ... ... ол ... 1,521 кг/м³, ауа ... ... 1,176 ... газ. Оның ... ... ... ... және құбыр жабдықтарын коррозияға ... ... ... газда Н2S рұқсат етілген
шекті концентрациясы 0,02 мг/л ... ... ... газды тазартқанда да осы норманы сақтауға тырысады.
Газды күкіртсутектен тазарту үшін қатты және ... ... ... ... ... ... ... темір гидроксиді,
активтелген көмір жатады. ... ... ... сулы әдістердің
ішінде жиі қолданылатындары сулы әдістердің ішінде жиі қолданылатын
-дары ... және ... ... ... газы ... ... болып табылады, оның табиғи
газдағы мөлшері жоғары ... ... СО2 – ден ... ... ... жүргізуге болады, суда көмір ... газы ... ... ... және ... ... де ... пен көмір қышқыл газын біріктіріп газды тазарту әдістерінің
ең көп ... ... ... ол Н2S және СО2 ... ... ... ... (ДЭА) және триэтанол-
аминнің (ТЭА) сулы ерітінділерін пайдалануға ... ... ... сәл ... ... 0,1 МПа ... ... сәйкес
қайнау температуралары МЭА – 172ºС, ДЭА – 268ºС, ТЭА – 277 ... ... ТЭА ... ... төмен температурада
ыдырайды).
Газды этаноламиндік ерітінділермен тазартудың технологиялық сызбасы
көрсетілген.
Газды ... ... ... Н2S және СО2 ... газ
құбырмен абсорбердің төменгі бөлігіне газ құбырмен шығады. Газға қарсы
этаноламиннің ... сулы ... ... ол ... Н2S және СО2 ... ... Н2S және СО2 ... химиялық
қосылысының өнімдері жылу ал-мастырғыш арқылы өтіп, булағыш бағанаға
келеді, онда ... ... ... ... ... шамамен 100ºС
температурасында реакция кері ... ... ... Н2S және СО2 ... ... ... булры болады.
Тоңазытқышта қоспаның бұл булары салқындатылады және сепаратор-да
газға және ... ... ... ... ... ... бағытталады, ал газдар күкірт, күкірт қышқылын алу үшін әрі қарай
өңдеуге кетеді немесе егер оларды пайдалану экономикалық ... ... онда ... ... ... ... ... бағананың төменгі бөлігінен сорғымен
абсорберге беріледі. Ол кезде ерітінді жылу алмастырғыш және ... өтіп ... ... болат пен темірді коррозияға ұшыратпайды. ... ... ... ... ... коррозиялық
әсері тө-мендейді де, іс жүзінде ... өте аз ... ... ... бөлігінде арнайы қорытпалар емес, төмен көміртекті болат
пен шойын қолданылады.
Этаноламиндік газ тазартқыш ... ... ... жұмыс
істейді, олардың режимі бақылау өлшеу аспаптарымен реттеледі. Тазарту
дәрежесі 99% және одан да ... ... ... ... артықшылықтары: ерітіндінің жұту қабілетінің
жоғарылығынан тазарту ... ... ... ... оңай
регенерациялануы; ерітінді қаныққан буының ... аз болу ... аз ... ... ... су мен ... ... аз болуы. Бұл үдерістің кемшілігі
салыстырмалы түрде бу ... көп ... ... газ ... газ ... деп газды өндіру аудандарынан ... ... ... ... ... газ ... ... дейін тасымалдайтын ... ... ... құбырдың
ұзындығы он шақты ... ... ... ... ... ... ... магистральдық құбырлардың үш класы
қалыптасқан: І – ... ... ... ... 2,5 МПа ... – орта ... ... қысымы 1,2 ... 2,5 ... ... ... ... ... негізінен диаметрлерін жылына
1200 және 1400 мм, ... 7,5 МПа ... ... ... 15-25 ... етіп ... газ құбырлар магистральдық мұнай ... ... ... ... де ... болады: құбырлар және айдау
станциялары.
Алайда газ құбырының газдың ... ... ... ... ... ... кезінде дамитын қысымның әсерінен осы көлемнің
өзгеруіне ... ... ... ... Бұл ... ... газ ... газға эквивалентті ... ... ... ... ... диаметрлерінің үлкен болуы.
Магистральдық газ құбырының ерекшелігіне сонымен қатар, оларды гидраттық
тығындардың түзілуін болдырмайтын арнайы ... және ... ... ... ... байланысты шаралардың
қажеттілігі. Ең соңында, газ ... ... ... ... ... ... болуы жатады. өйткені құбырдың әрбір
ұзақ аялдамасы ... ... ... етуді бұзады және ... газ ... ... ... тоқтатып тастауы мүмкін.
Газ құбырға газды бермес бұрын, оны тұтынушыға тасымалдауды ... улы ... ... ... ... ... тазартылады.
Магистральдық газ құбырының құрылымдарының құрамына мынадай негізгі
кешендер ... газ ... және газ ... газ ... ... газды тазартатын және құрғататын қондырғылардан
тұратын ... ... ... ... бар ... табиғи және жасанды ғимараттардан өту ... ... ... ... ... ... сызықтық
құрылымдар; газды тазартатын қондырғылары бар ... ... өз ... ... ... ... өлшеу пункті (БӨП), сондайақ қосымша ... ... ... бар ... ... ... және ... блоктары); қысымды реттегіштермен
жабдықталған газ ... ... ... ... ... ... асты газ ... газ құбырының сызбасы:
газ кәсіпшілігі; газ жинақтау желілері (кәсіпшілік газ ... ... ... ... ... ... газ ... сызықтық арқау; су тосқалуынан өту жолы (екі ... ... газ ... ... ... ... тармақтар Газ
кәсіпшіліктен газ жинақтау желілері арқылы басты ... ... ... және тазартылғаннан ... ... ... ... Газ ... ... оның кейбір учаскелерін қоспай,
ажыратып тастау үшін тығындау ... мен ... ... ... крандары әрбір 20-25 км ... ... ... газ ... ... екі немесе одан да көп
жіптерімен) жағаларында және компрессорлық ... ... ... шамдар құбырдың істен шығарылған учаскелерін оларды ... ... ... ... крандарға жақын орнала-сады.
Газ ... ... ... ... ... ... ... қарсы (катодтық және протекторлық) қондырғылар орналас-тырады,
сондай-ақ өзара телефон байланысы бар, ... ... ... және ... ... пункттері бар сызықтық ... ... ... 20-30км сайын) орнатылады. Газ ... ... оның ... ... ... тарату желісіне ... ... ... ... газ бөлу ... ... газ ... құрам бөлігі компрессорлық станция-лар
газ құбырдың өткізу қабілеттілігін станциядан шығатын ... ... ... көбейту үшін, сондай-ақ газды ... ... газ ... ... мен ... ... ... аралық компрессорлық станциялар болады. Басты компрес-сорлық
станцияларды (БКС) газ кәсіпшілік ... ... одан аса ... ... газды тасымалдауға дайындайтын және оны есептелген қысымға
дейін ... ... газ ... ... ... орнатады.
Аралық компрессорлық станциялар (АКС) газ құбыр ... 100-200 ... ... ... ... ... ... Басты және аралық компрессорлық станциялардың принциптік
технологиялық сұлбалары ... ... ... тек ... әрі ... арналған дайындау қондырғылары бойынша ғана ерекшеленеді.
Басты компрессорлық станцияларда бұл дайындау толығымен ... ... ... ... ... механикалық қоспалардан
және сұйық бөлшектерден тазарту жүргізіледі; ... ... ... ... ... тек ... қоспалар ,
конденсат және судан тазартумен ғана шектеледі.
Негізгі газ айдау ... ... ... ... ... пайдаланады: поршеньдік газмотокомпрессорлар ... ... ... ... бар орталықтан тепкіш айдағыштар.
Поршеньдік газокомпрессорлар, бір агрегатта күш ... және ... ... ... ... ... ... түрде қуаттылығы аз (3700 кВт дейін) ... ... млн. ... ... ... ... ... қабілеті аз газ
құбырларында қол-данады.
Орталықтан тепкіш айдағыш және газтурбиндік жетегі бар газ айдайтын
агрегаттар ... ... ... ... ... ... ... газ құбырларда қолданады. Газтурбиндік агрегаттардың жоғары
қуаттылығынан ... да, ... ... ... болады: олар майды аз шығындайды және сумен ... ... (өте ... су ... мен ... қон-
дырғыларын, т.б. салуға байланысты) жұмыс жасай алады. Оған ... ... ... ... ... аз ... және ... басқаруға икемделгіш келеді. Алайда, бұл аппараттардың П.Ә.К. газ-
поршеньдік аппараттарға ... аз ... ... ... 4-4,5 мың кВт, ал ... 13 млн. м³/тәулігіне.
Газ өнеркәсібі жұмысының ... ... ... ... тұтыну-
шылардың газды біртекті емес тұтынуы: ... ... ... ... станциялары. Газды ең көп тұтыну қыста, ең аз тұтыну
жаз мезгілінде ... ... бойы да ... ... ... ... ... түндегіге қарағанда көп болады. Оған қоса, электр станциялар
мен зауыттарда пештерді жөндегенде, уақытша газдың ... ... ... ... ... ... газ ... пен
магистральдық газ құбырдың жұмысына да ... да бір ... ... пен газ ... ... ... ... жұмысын
қамтамасыз ету үшін газды ірі тұтынушылардың ... ... ... Газ онда аз ... ... және қажеттілік
бойынша жұмсалады.
Табиғи газды өндіру мен тасымалдау кезіндегі гидратүзілумен күресГаз ... су ... мен ... ... газ су екі ... жүйесі деп
қарастыруға болады. ... ... ... ... ... ... температура және қысыммен анықталынады.
Газда ... ... ... бір ... ... ... олар ... мен тасымалдау кезінде көп қиындықтар ... ... ... кәсіптік және магистральдық газ құбырларды
тығындау).
Гидраттар ... ... және ... ... – қысым мен темпера-
тура. Газда неғұрлым ауыр көмірсутектер көп ... ... ... ... төмен болады. ... ... ... ... ал ... ... болса, гидраттар ... ... ... ... ... ... мен ... Табиғи газ гидраттары – су
мен ... ... ... ... Сырт
жағынан олар – мұзға немесе қарға ұқсас ақ ... ... ... ... ... молекулалар гидраттық тордағы
ссоциацияланған су ... ... ... ... тартылыс күштерімен ұста-лып тұрады. ... І ... ... сипатталады олардың қуыстары ішінара немесе толығымен
гидрат-түзгіштердің молекулаларымен толып тұрады. І ... ... ... ішкі ... 0,52 нм екі кіші ... және ішкі диаметрі
0,59 нм алты үлкен қуыс ... ал ІІ ... ... ... ішкі диаметрі 0,69 нм сегіз үлкен қуыс және ішкі диаметрі ... он алты кіші ... ... ... ... ... молекулалардың шамасы 0,52 нм-ден кіші
болғанда, 8М·46 Н2О ... М·5,75 Н2О ... ... ... ... ... ... Егер молекуланың шамасы 0,52 нм-ден асса,
онда гидраттың үлкен қуыстары ғана ... да, ... ... ... Н2О ... М·7,67 Н2О ... ... а – І; ә - ІІ
Гидраттық тордың ... ... ... ІІ құрылымды гидраттың
құрамы ... ... ... ... М·17Н2О өрнектеледі.
Табиғи газдардың жеке компоненттерінің гидраттарының формулалары:
СН4· 6Н2О; С2Н6· 8Н2О; С3Н8· 17Н2О; і- ... ... ... Бұл ... ... ... яғни ... тордың барлық үлкен және кіші қуыстары
100% толған жағдайға сәйкес келеді.
Ұңғымаларда ... ... ... ала ... ... гидраттардың түзілуін бірнеше ... мен ... ... ... ... ... бұрқақтық немесе
шеген бағаналарды жылулық оқшауландыру, оқпандағы газ ... ... ... көп ... ... антигидраттық ингибиторларды ... ... ... т.б.) газ ... ... ... ... тәуелді болады.
Кей кезде ингибиторды жіберу газды алу кезінде ... ... ... ... тыс кеңістік арқылы жүзеге асады. Бұл
жағдайда ... ... ... ... ... құбырлар
башмағына дейін ағады, ол жерде ... ... ... ... Ингибитордың шығынын азайту үшін газдың жылдамдығы ағынға
енгізілген метанолды шығаруға жеткілікті ... ... ... ... ... түсіреді, оны гидраттар түзілуі мүмкін
болатын жерден бірнеше ... метр ... ... ... ... үстіне клапан орнатады, ол ... ... ... ... газ ... ... алдын ала сақтандырып, жоғары көтеріледі.
Егер гидраттар ұңғыма қимасын толық ... ... ... ... оңай ... ... ... Сорап
компрессорлық құбырлардың қимасын толық жапқан және ... ... ... күресу айтарлықтай қиынырақ болады.
Тығынның ұзындығы аз болса, оны ұңғыманы үрлеу ... ... Егер оның ... ... ... ... шығаруға біраз
уақыт керек, ол кезде қысымның ... ... ... ыдырайды.
Гидраттардың ыдырау периодының ұзақтығы гидраттардың құрамына,
газдың және ... тау ... ... тәуелді болады.
Қатты бөлшектер (құм, шлам, отқабыршықтар, сазды ... т.б.) ... ... ... ... кетіруге қолданудың қиындығы сол, гидраттық
тығында болатын және оның бетінде жинақталатын ... ... ... ... ... мен гидраттардың жанасуы қиындайды,
демек гидраттардың ыдырауы да қиындайды.
Егер гидраттар ... ... ... ... ... ал
құбырдан тыс кеңістік олардан бос ... ... ... ... ... тыс кеңістіктен газды алғанда гидраттарды ыдыратуға
болады.
Бұл ... ... ең ... ... ... ... ... тұру керек. Бұрқақтық ... жылы ... ... гидраттар балқиды (ішінара болса да) және
оларды ... ... ... үрлеу арқылы кетіруге болады.
Ингибиторды газ ағынына ... да, ... де ... ... ... ... ... есеппен кіргізеді. Бірқатар жағдайларда
оны ұңғымаға және шлейфке жеке жеке ... ... ... ... ... пункттерінде қондырылған дозалайтын сорғылар ... ... ... ... жинау және дайындау жүйесінің
берілген нүктелеріне
күштеп кіргізу ... ... ... ... ... ала ... түзілуін алдын ала сақтандырудың тиімді және ... ... ... түспес бұрын тазалау. Ол шықтану ... газ ... ... ... ... ететін нүктеде
жүргізілуі қажет. Әдетте, кептіруді шықтану ... газ ... ... болатын температурасынан 5-6ºС төмен температурада жүргізеді.
Бұл кездегі шықтану ... ... ... мәселе, оны
газдың кен орнынан тұтынушыға дейін барлық ... ... ... сенімді қамтамасыз ететін жағдайларды еске алып шешу қажет.
Гидраттық тығындарды ... үшін ... ... ... тығынның түзілу орнын ... газ ... ... ... ... өсуі ... анықтайды. Егер тығын
тұтас болмаса, онда құбырға арнайы келте ... ... ... ... үрлегіш шам арқылы ингибитор енгізеді. Ұзындығы
аз тұтас гидраттық ... да осы ... ... болады. Егер
тығын
ұзындығы жүздеген метр ... ұзын ... онда оны ... кетіру ұзақ уақытқа созылуы мүмкін. Бұл жағдайда гидраттық
тығынның ... ... ... ... ояды да, ... ... құяды.
Содан соң құбырды қайтадан ... ... ... ... ... үшін ... әдіс ... гидраттар
түзілген аймаққа ингибитор енгізумен қатар қысымды төмендету әдісімен
кетіру. Бұл ... мәні сол, ... ... күйі ... ... ... ыдырауы болады. Қысымды үш тәсілмен төмендетеді:
тығын ... газ ... ... істен шығарады да, екі
жағынан үрлегіш шам арқылы атмосфераға газ ... ... бір ... ... және ... ... ... арасындағы газды атмосфераға шығарады;
тығынның екі жағынан да учаскені ... ... және ... ... ... ... арасындағы газды атмосфераға шығарады.
Ең жақсы нәтиже бірінші жағдайда алынады, дегенмен ... ... көп ... ... және ... ... қысымның бір жақты ... ... ... ... соң ... ... ... бұл кезде
үрленген учаскеде сұйық көмірсутектердің жанасу ... ... күрт ... ... ... ... ... еске алынбайды.
Теріс температураларда ... ... ... пайдалануға
болмайды, өйткені гидраттар ыдырағанда түзілген су мұзға айналып, мұзды
тығын ... Бұл ... ... ... әдісін құбырға ингибиторларды
енгізумен ... ... ... ... ... ... ерітінді (енгізілген ингибитор және гидраттар
ыдырағандағы түзілген су) қайнаутындай болу керек.
Гидратттардың ... ... мен ... енгізуді
комбинациялауынан ыдырауы осы әдістердің ... жеке ... ... құбырдағы гидраттық тығынды қыздыру әдісімен кетіру. Бұл тәсілде
температураны ... ... тепе ... ... ... ... ... әкеп соғады. Практикада құбырды ыстық
сумен немесе бумен қыздырады.
Зертханалық зерттеулер температураны ... пен ... ... ... ... ... ... жылдам ыдырауына
жеткілікті екенін көрсетті.
Құбырлардағы гидраттық тығындардың ... ... ... ... ... ... анықтау үшін тесіктер тесіп,
монометрмен қамыт қондырады да, ... ... ... ... ... ... ... табады.
Құбырлардағы лас заттар мен ... ... ... ... және ... ... ... әдісі. Ол үшін газ құбыр
ішіне ... ...... ... ... ... ... қозғалмалы радиолокациялық станцияға ... ... ... ұзындығы бойынша 20-40 км сайын орнатылған. Антенна ... ... ... ... ... қашықтық бірнеше метр
дәлдікке дейін анықталады.
Гидраттар ... ... ... ... ... түзілумен күресу үшін метанол, ... ... ... сулы ... кең қолданылады. Кей ... ... БАЗ, қат суы, әр ... ... ... мен ... хлоридінің ерітіндісінің қоспасы және ... ... ... кең ... Оның ... түзілудің
температурасын жоғары дәрежеде төмендету, түзілген ... ... ... бар және ... ол кез ... ... араласады.
Оның тұтқырлығы аз, әрі қату температурасы төмен болады.
Гликольдер (этиленгликоль, диэтиленгликоль, триэтиленгликоль) ... үшін және ... ... ... ... ... ретінде жиі қолданылады. Ингибитор ретінде ең қөп таралғаны
–диэтиленгликоль, дегенмен де ... ... ... ... ерітінділерінің қату температурасы ... ... ... ... газдардағы ерігіштңігі де аз, мұның бәрі
оның шығынын азайтады.
Соңғы ... ... ... ... ... ... және
гликольдермен қатар, гидраттар ингибиторлары ... әр ... сулы ... оның ... ең ... СаСl2 ... Алайда, мұндай ерітінділерді ұзақ пайдалану ... (мұз + ... сулы ... түзілуіне
байланысты қиыншылықтар пайда болуы ... ... ... бір ... және
сәйкес температурада түзілетін қатты заттар болып табылады. ... ... ... бөлінген тұз соғұрлым суды азырақ
байланыстырады. ... сулы ... 302,8К ... ... СаСl2 ... СаСl2·6Н2О, ал 302,8 К ...... ... ... мен ... түзілуі
оларға сәйкес 318 және 448 К ... ... ... кетіру гидраттарға қарағанда ... ... ... бір ... үшін гидраттардың түзілу
үдерісі кез ... ... ... және төменгі температураларда
тоқтатылады. СаСl2, MgСl2 , Ca (NO3)2, Li Cl, NaCl, үшін ... ... ... (% ... 26, 23, 34,17 және 22 ... ... көмірсутектік сұйықтықтарды антигидраттық
ингибиторлар ретінде қолдану ... ... ... ... ... мұнайда 1650м³ газ болғанда, мұнайдың ... іс ... ... ... әсер ... ... ... арақатынастарда ол температураның айтарлықтай төмендейтіні
де ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір шекке дейін төмендетеді және белгілі бір мұнай
мөлшерінің одан әрі артуы тепе-теңдік температураға әсер ... ... ... болуы түзілген гидраттардың құбырлар ... ... ... ... жасайды
Мұнай және газ кәсіпшілік ... ... ... мен ... ... күрес Коррозия металдардың өздігінен тотығу
үдерісі мұнай өндіру ... ... ... ... ... ... барлық түрі қандай да ... ... газ ... ... ... немесе басқа газбен
«құрғақ» ортада жоғары температуралық тотығуы, ... мен суды ... ... ... ... ... ... қысатын
компрессорлық станцияларында және басқа мұнай кәсіпшілік нысандарында
жүреді.
Бейэлектролиттік ортадағы химиялық ... ... ... газ ... (немесе электр өткізгіштігі аз орталарда) активті
орталарда ... ... ол ... ... ... ... және өңдеу нысандарының ішкі бетінде қарқынды түрде жүреді.
Электролиттердегі электрхимиялық коррозия металдың ... ... ... ... ... ... пайда болуымен қоса жүреді,
ол тұз ... және ... ... ... ... ... мицеллалық ерітінділерді айдағанда, ... ... ... ... ... ...... құбырларының, терең
қойылған ... және ... ... ... ... ... бетінде байқалады.
Электркоррозия коррозия да болады, өйткені қазіргі мұнайкәсіптік
шаруашылық – электр ... кей ... ... ... ... кей ... ... жоғары электр
қондырғыларымен қаныққан жүйе, ... ... ... болу және ... ... болады.
Атмосфералық электрхимиялық коррозия металдардың ауамен немесе ылғал
газбен жанасқандағы тотығуы ... ... ... ... ... Ол ... ... күкіртсутекпен, тұздармен,
сілтілермен және басқа реагенттермен ластанған атмосферада, мысалы,
химиялық ... ... ... өте ... ... ... түрлерінде жанасу электрхимиялық коррозиясы
айтарлықтай қарқынды жүреді, ол электрхимиялық ... әр ... ... ... ... микроорганизмдердің тіршілік әрекеттерінің өнімдерінің
қатысында металдардың ... ... ... ... ... да, ... қат және ... суларын айдау
жүйелерінде де байқалуы мүмкін.
Топырақтық және электрлік ... ... ... ... мен ... ... ... бұзылуы протекторлық не-месе
катодтық қорғау әдістерін қолданғанда, ... ... ... және ... ... ... беттердің
атмосфералық коррозиясының жылдамдығын арнайы ... ... ... ... ... және электрхимиялық коррозиядан жабдықтар мен құбырлардың
беттерінің ... мен ... ... ... ... ... бейтараптандырғыштарын немесе ингибиторларын қосып
күрт төмендетуге немесе тіпті ... ... ... ең көп ... ... ... Кәсіпшілік жүйенің ... ... ішкі ... ... ... және коррозияның қандай да бір ингибиторларының
тиімділігі қат мұнайының, газының және ... ... ... олардағы
химиялық элементтер мен қосылыстардың мөлшеріне айтарлықтай ... ... суда және ... ... ... ... коррозия
үдерісін қуаттайды. Мысалы, хлорорганикалық қосылыстар түріне болатын
хлор – ... ... ... ұңғымаларды жылулық өңдеуде
забой маңы аймақта тұз ... ... ... ... коррозиясының көзі болып табылады. Алайда, күкіртті ... ... ... көп қат ... коррозиялық
активтіліктері жоғары болады. Күкіртті ... ... пен ... агрессивтілігі жоғары болады да, ... ... ... тиофандар мен тиофендер
активті емес ... ... ... ... күкіртсутектің түзілуі сульфаттотықсыздандырғыш бакте-
риялар (СТБ деп ... ... ... ... ... Бұл бактериялар сулы ортада сульфатар бар кезде ғана
болады. Сусыз ортада, мысалы, таза ... СТБ ... ... СТБ ... ... кейде оны
биогендік сульфат редукциясы деп те атайды, мына сұлба бойынша жүреді:
Өлшемдері 0,1-3 мкм ... ... СТБ ... үшін ... температура шамамен 30+40ºС және ... ... ... ... Қат ... ... ... мен микрофлорасы бар беттік суды ... ... ... ... құбырлар мен қоймаларда, мысалы, парафин,
механикалық ... ... ... мен ... ... астында болады.
Биогендік сульфатредукциясының нәтижесінде ... ... Н2S ... ... ... ... ол ... күшті
стимуляторы. Күкіртсутек сулы ортада сутек ... және ... екі ... ... ... ... мына сұлба бойынша қуаттайды:
Қара металдарда ... ... ... ... ... үдерісін, яғни ... ... ... ... ... коррозия жылдамдығының артуына
мүмкіншілік береді.
Кәсіпшіліктегі коррозияға оттектің рөлі. ... ... ... мұнайкәсіпшілік практикада айтарлықтай таралған.
Ауадағы оттек құбырлар мен ... ішкі ... ... ... және ... ... ... топтық өлшеу
қондырғыларындағы (ТӨҚ), қысатын сорап станцияларындағы (ҚСС), мұнай, газ
және суды ... ... мен ... профилак-тикалық
және жөндеу жұмыс кездерінде енуі мүмкін. Қысымды қымтайтын жүйелердің
ұзақ тоқтаусыз ... ... ... ... оттектің енуі болмайды.
Атмосферамен жанасатын жүйелерде оттектің ... ... ... ... оттектің коррозия суды ... ... ... мен ... және ағын суды ... ... Бұл ... оқшауландыру коррозияны төмендетудің
айтарлықтай шарасы болып табылады.
Оттекпен қатар күкіртсутек болатын сулы ... ... ... ... ... ... Мұнай өндіру үдерістерінде көптеген маркалы әр
түрлі металдар, негізінен, болаттар мен шойындар қолданылады. Болаттың ГОСТ
1050-74 ... 08, 10, 15, 20; ГОСТ 380-71 ... Ст2, Ст3, ... ЧМТУ 5232-55; 3613-53; НЛ-1, НЛ-2, М12, МХТС ... ... ... кең ... ... ... құбырлар, металл ыдыстар, т.б.). Бұл ... ... ... ... легирленген болаттармен шамамен
бірдей болады.
2.3 Коррозия ингибиторларыКоррозия ... деп ... ... ... айтарлықтай төмендететін заттарды
айтады.
Ингибиторлардың қорғау қабыршақтарының түзілуіне негізделген.
Ингибиторларды ... және ... деп ... ... өзі ... ... және ... орталар үшін
ингибиторлар деп үшке бөліеді. Ингибиторларды мұнай ... ...... мен ... ... ... ең тиімді
әдістерінің ... ... ... – оларды технологиялық
циклдың кез-келген элементтің, оның ішінде қатқа да, агрессиялық ортасына
беру мүмкіндігі.
Органикалық ... әсер ету ... екі ... ... ... бетіне адсорбцияланған зат қос электрлік
қабаттағы зарядтың таралуын ... ... ... металдың
электрохимиялық еруінің элементарлық үдерістерінің біреуі баяулайды,
металл бетіндегі ... ... ... ... ... ... тежейді.Коррозияланатын бетті адсорбцияланған
затпен оқшауландырғанда электрохимиялық ... ... ... бос ... ... тура ... болады.
Органикалық ингибиторлармен әсер еткенде φ – ... ... ... металл бетінің зарядының шамасының ... ... ... металл бетінде адсорбциялануының
максималды адсорбциясы φ – ... ... бір ... байқалады, оның шамасы металдың нөлдік ... ... ... ... деп ... ... жуық болады.
Осы параметр бойынша коррозия ингибиторларының мүмкін ... ... ... ... ... ... ретінде
қолданылатын көптеген химиялық қосылыстар мен ... ... ... ... ... ... ИКБ-4В, И-1-А, ИКСГ-1,
ИКБ-2, додиген-214, СЖК, фосфорқышқылдық ... және ... ... ... ... ... ... қана
қоймай, тіпті арттырады. Ол кейбір коррозия ингибиторларының қорғау ... ... ... ... хемосорбциялық механизм бойынша
берік байланысуымен қамтамасыз етілетінін көрсетеді.
Құбырларды коррозиядан қорғауЖерасты металдық ғимараттар топырақпен
жанаса ... ... ... ... ... ... топырақта 8-10 жыл тұрғаннан кейін егер оның қабырғасының қалыңдығы 8
мм болғанда ... ... ... ... яғни кейбір жеке
учаскелерінде бұзылу ... ... 1 мм, ... одан да көп ... ... сор ... ... жоғары топырақты
учаскелері және кезбе тогы бар ... ... ... ... ... ... 2-10 мм-ге дейін жетеді. Сондықтан
құбырлардың міндетті түрде коррозияға қарсы қорғауы болуы керек.
Құбырларды ... ... ... ... қолданылады:
пассивті және активті. ... ... ... ... ... ол ... қоршаған ортамен тікелей ... ... ... ... ... ... арттыруға
мүмкіншілік береді.
Бұл – жерде, суда және ... ... ... ... ... ... әрі меңгерілген әдіс . Оқшау ландыруға қолданылатын ең белгілі
әрі ... ... ... ... ... ... сай келу ... жоғары химиялық тұрақтылығы, механикалық
беріктігі, металға жабысқақтығының ... ... су мен ... ... ... ұзақ уақыт сақтайтындай болуы ... ... ... ... ... ... сай ... қаптама
әзірге
жоқ. Сондықтан, практикада таңдауы нақты арнайы ... ... ... ... қолданылады. Ондай
материалдарға: бояулар, ... ... ... ... және олар негізіндегі композициялар; полимерлік материалдар
полиэтилен, ... ... ... ... ... т.б.; ... мен битумдік мастикалар;
тас көмірлі пісірілген мастикалар, т.б.
Қорғау ... ... оның ... ... ... ауа, т.б.) ... анықталады. Жерасты құбырларға
екі түрлі оқшауландыру қолданылады: қалыпты және ... ... ... ... ... Көп қабатты
оқшауландыруды қысқарту үшін ... шыны ... ... шыны
маталар, бризол сияқты арқаулы қаптау материалдары қолданылады.
Қаптаманы құбырға жабу екі ... ... ... ... ... ... жағу және оны ... тұрады. Екіншісі,
оқшау-лауды арнайы құрылғылар көмегімен жабу операцияларынан тұрады.
Грунтовканы арнайы машиналармен ... ... ... ... ... Оқшауландырғыш машиналар көмегімен оқшаулағыш ... ... ... ... ... отырады: бұл кезде жай
көзбен жарықшақтар мен ... ... ... ... ... ... ... ал аспаптар көмегімен талшықты
жарықшақтар мен ... ... және ... ... ... ... да, ... бойынша да берілген мәнге
сәйкес келуі тексеріледі.
Жерасты ... ... ... ... ... ... ... көздерінің көмегімен қорғайтын ғимараттың потенциалын
өзгерту ... ... ... ... ... өзгертуге
негізделген. Қорғаудың бұл тәсілі ... ... деп ... ... ... ... Құбырды катодтық қорғаудың
қондырғысы тұрақты ток көзінен, ... ... және ... ... Катодтық қорғау станциясын (КҚС) монтаждағанда ток
көзінің оң полюсін жерлендіргішпен ... ол анод ... ... деп ... ... ал ... ... нысанмен қосады, ол катод рөлін атқарады (сондықтан катодты қ
қорғау деп аталады).
КҚС үшін ... ток көзі ... ... ... ... түзеткіштер; жел қондырғымен байланысқан тұрақты
токтың генераторы, ... ... ... ... және ... ... жерлендіргіштердің екі түрі болады: ... және ... ... бұзылатын және бұзылмайтын болып екіге бөлінеді.
Бұзылатын жерлендіргіштерге ... ... ... ... құбырлар,
рельстер, бұрыштықтар, табақшалар, т.б.) ... бола ... ... ... ... ... ... платиналананған титаннан жасалады. Бұзылмайтын анодтық
жерлендіргіштің ... ... ... ...... ... ... сызбасы Беттік анодтық жерлендіргіштерді 3-4 ... ... олар ... ... алып жатады. Тереңдік жерлендіргішті
30 м тереңдікке ... ... ... ... ... ... сипаттамасы – одан ток ... ... аз ... қажет; сондықтан жерлендіргіштерді ылғалмен қаныққан
топыраққа немесе суы бар ... ... ... үшін ... кедергісінің төмендеуі жерлендіргіш
маңын тұздау жолымен жүзеге асады. ... ... 3 ... қашықтықта орналастырады. Әдетте, бұл қашықтық 200-500 м шамасында
болады.
КҚС-ның жұмысын ... ... ... ... ... ... ... түрде өлшеу (жылына кем ... ... ... ... мен ток ... ... ... кем
дегенде 2 рет), қорғаудың ... ... ... тұру ... мен ток ... ... (қолмен немесе ... ... ... ... ... кіреді. Станцияны тек ақауларды ... ғана ... ... Жұмыс істелмеген уақыт және жөндеу
жұмыстарының түрі катодтық қондырғы журналында тіркеледі.
Тұрақты ... ... көзі ... ... ... арқылы қорғауға болады. Протектордың ... ... ... ... потенциалы терісірек болатын металдар
(элементтер) бола алады. көрсетілген ... ... ... болады да,
ал анод – протектор бұзылады. ... ... ету ... ... одан өтетін ток ... ... ... ... ... үшін протекторды толтырғыш (активатор) деп аталатын
тұздардың арнайы қоспасына салады. Толтырғыш ток ... ... ... ПӘК ... және ... істеу
мерзімін ұзартады.
Протекторларды қорғау:
1-құбыр; 2-байланыстыру ... 3- ... 4- ... ... топырақта кезген ток байқалғанда, оныңәсерінен
арнайы қорғау қояды. Магистральдық құбырдағы кезген ток, ... ... ... ... ... ... теміржолдардың
электрленген сызықтары және ... да ... ... ... ... ... Кезген токтар теміржолдан үлкен қашықтыққа (30 км
дейін) таралады. Егер құбыр олардың әсер ету ... ... онда ... ... ... ... ... металына түсіп, тарту
подстанциясының минустік шинасының ... ... ... ... ... ... ток ... шығып, топырақ арқылы шинаға
өтеді. Токтың құбырдан шығу орны ... ... ... ... ... металдың қарқынды бұзылуы жүреді. Егеркезген токтың құбырдан
шығу орнын ... ... ... ... подстанциясының
минустік шинасымен жалғаса, онда ол жерде ... ... ... ... деп ... ... жерасты металдық
ғимараттарды кезген токты ... ... ... ... қорғау тәсілін айтады. Қорғау ... ... ... ... ... ... аз болса, қорғау дәрежесі
соғұрлым көп
болады.Токтың кері бағытта ... ... үшін ... ... ... ... ... поляризацияланған
дренаждық қондырғы сызбасы көрсетілген.
Поляризацияланған дренаж құбыр-рельстің ... ... ... ... (технологиялық карталар,сызбалар,есептер)
Қазақстан Республикасында шығатын мұнай мен газ кеңдері өндірілетін
орындар.
Газды құбырлар мен тасымалдау
Жер асты газ ... ... ... кескіні
4. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ТЕХНИКА ҚАУІПСІЗДІГІ
Мұнай мен газ бөлімшелерінде еңбек қорғау және техника ... ... ... мен ... ашық және тығындалмаған ыдыста ... ... ... ... ұшып ... және бұл ... саналады.
Жазда күн астында мұнайы бар жабық ыдыс ... бұл ... ... ... Ал, қыста қатып қалады. ... ... ... ... ... Өрт болған кезде оларды сумен сөндіруге ... ... жылы ... ... ... ... ... газда
тасымалдаудағы туындаған қайғылы оқиғаны еске ... ... мен ... ... ... ... сенімді берік, өртке, экономикалық
қауіпсіз түрде тасымалдаған жөн.
Мыңдаған километрге, ... бір ... ... ... мұнай мен газды тасымалдаудағы ең бір арзан, үнемді, техникалық
жетілген транспорт түрі теңіздік мұнай ... флот ... ... ... мың ... жүк тасымалдай алатын мұнай тасымалдағыш ... ... газ ... ... метанды Алжирден АҚШ-
қа тасымалдайды. Бұлардың бортында ... ... ... ... ... ... Бұл метанның сұйық фазасын «
термос» күйінде қамтамасыз етеді.(-80ºС және қысым 5-6 ... ... ... құбыр арқылы тасымалдайды. Құбыр арқылы тасымалдау да оңай емес,
яғни геологиялық және географиялық жағдайларды ескеріп, үлкен ... ... ... ... ... құбырды тау, өзен,
орман, тоғандар арқылы ... пен ... ... бар қауіпсіздік пен
сенімділікті қамтамасыз ететін мұнайды ... ... салу ... ... ... ... ... немесе коррозия пайда
болу сияқты ... ... ... ... пен ... ... ... жоғары ... ал, ... ... көп болуы) Сондықтан ... ... ... ... ... станцияларынан осы
«серік» құбырлар арқылы ыстық су немесе жылу ... ... ... ... ... ... ... тасымалдаудың
кеңінен тараған түрі темір жол транспорты. Бұл ... ... ... бекітілген арнайы цилиндр ыдыстар – ... ... ... ... жұмыс істейтін бөлімшеде авария болған кезде киіп
алатын противогаздар дайын тұру керек.
Противогаз маркасы Қорап түсі Жұтатын газы
А сұр ... ... ... (бензол, толуол, ксилол,
хлорбензол, анилин, нитробензол,эфир)
В сары ... ... ... газ, азот ... ... ... қара ... бар сары Сынап булары
Е қара Мышьяк және фосфорлы сутек
К ... ... сұр ... пен ... ақ ... ... ... Жоғарыда келтірілген газдардың барлығы
БКФ тік ақ жолақ ... ... ... ... мен ... ... ... олар сығылғын ... ... ... баллондарда да
тасымалданады. Ішінде газы бар ... ... ... ... ... және ... газ
түріне сәйкес бояйды. Баллонда газдың аты жазылады және ... ... ... Жұмысшы
қысымы
Баллон
түсі
Баллондағы
Жазу
Жазу түсі
Сызық
түсі
Этилен 15(150) Күлгін Этилен Қызыл ... 15(150) ... Сары ... 15(150) Қызыл Пропан Ақ -Газды механикалық соққыдан сақтау
керек. ... ... ... ... ... ... сұйытылған газдың қысымы жоғарылайды, ... ... ... күйге
өтеді.
5 ҚОРЫТЫНДЫ
Менің дипломдық жұмысым бойынша таңдап алған тақырыбым: «Табиғи газды
тасымалдауға дайындау». ... ... ... бойынша таңдалған
механизмдердің сызбалары мен барлық бөлшек-деталдарының ... ... ... ... ... ... қолданып жүрген,
ғылым мен техниканың жетістіктеріне сүйене отырып жасалған механизмдер ... ... ... мен ... ... ... ең тиімді түрі –
құбырлық тасымал.
Тасымалдаудың бұл түрінің артықшылықтары:
1. ... ... ... ... тасымалдаудың өзіндік құ-
нының төмен болуы;
2. өнімдерді үздіксіз беру;
3. автоматтандыру үшін кең ... ... ... кезінде мұнай мен мұнай өнімдерінің шығындарының
азаюы;
5. егер экономикалық жағынан тиімді ... өте ... ... ... ... ... айтарлықтай үлкен қашықтыққа үлкен қашықтыққа айдайтын ... ... ... деп ... ... ... магистральдық құбырлар да сәйке-
сінше: мұнай айдайтындары – ... ... ... ... ... бензин, керосин, дизельдік отын, мазут айдайтындары – ... ... деп ... ... ... ... ... мезгілдеріне тәулік
бойы жұмыс істейді. Оның диаметрі мен ... ... ... ... ... Олармен мұнай айдау ... 5,0-6,5 ... ... ... мынадай бөліктерден: 1) құбырдан; 2) бір
немесебірнеше сорап станцияларынан; 3) ... ... ... құбыр ұзындығы, диаметрі, өткізгіштік қабілетімен және
айдау станцияларының саны ... ... ... ... магистральдық құбырлардың ұзындығы 1000 км-ге дейін
жетеді, олар үлкен қуаттылықтағы басты, аралық айдайтын ... ... ... ... қажетті өндірістік және қосымша құрылыстары бар
құйғыш станциялардың ... ... ... ... ... ... ... өткізгіштік қабілеттілігі жылына 50 млн.
тонна мұнай және одан да көп ... ... ... ... ... шартты диаметрлерін 500, 700, 800, 1000, 1200 және 1400 мм етіп жасай
-ды.
Мұнай мен ... ... алыс ... ... ... ... гидравликалық кедергіні жеңуге тура ... егер бір ... ... ... берілген қысым кезінде
айдаудың қалыпты режимін қамтамасыз ете алмаса, онда ... ... ... ... орнатады.
Құбырмен тасымалдау экономикалық жағынан тиімділігімен қатар, жыл бойы
жұмыс жасауды қамтамасыз етеді және ... ... ... ... ... тіпті байланыссыз болады. Осыған бай-ланысты
жыл сайын магистральдық құбырлардың ұзындығы артып келеді.
Өнімді айдау принципц бойынша ... екі жүйе ... және 2) ... ... жүйесі мұнай немесе мұнай өнімдері аралық ... ... ... келіп, оларды толтырып, одан әрі қа-рай
келесі станцияларға ... ... ... ... ... резервуарлар болса, онда өнімді айдау үздіксіз
болады:
бір резервуарға өнім ... ал ... ... ... жүйесі резервуар арқылы немесе сораптан сорапқа айдау арқылы
жүзеге асады.
Резервуар арқылы айдағанда өнім ... ... ... ... ... ... немесе суды мұнайдан бөлу үшін ... ... ... ... (2-а ... ... айдауда өнім
алғашқы ... ... ... ... ... ... резервуарға бармай, тікелей келесі сорап станциясына бағытталады.
(2-б сурет) Айдаудың бұл сұлбасы ... және ... ... өйт-кені ол кезде жүйенің максималдық қымталуы ... ... ... ... ... ... шығындар болмайды. Бұл
жүйеде резервуарлар көлемі кіші етіп жасалынады, онда да қосу немесе жөндеу
ке-зінде ... ... үшін ... ... ... ... ... соңғы қортындылай келе Газ
тасымалдауға дайындау жұмыстарын істеу қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... өз ... ... ... жұмысты орта кәсіптік оқу ... ... ... агрегаттарына техникалық қызмет көрсету және ... ... ... ... қолданбалы оқу материалы есебінде
ұсынуға болады.
6 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Мұнай газ ... ... ... Х.Суербаев
2.Еңбек қорғау Н.Жаданов Н. Құдайбергенов
3.Мұнай және газды ... ... ... ... ... Б.А., ... К.К. Газоснабжение. Алматы: КазНТУ,
2007.–285 с.
4. Ионин А.А. Газоснабжение. М.: Стройиздат. 1989. – 439с.
5. Унаспеков Б.Ә. Шарафадинов Н.С. Газ желілері мен
қондырғыларын ... және ... Оқу ... ... 1994. – ... Унаспеков Б.Ә. Практикалық сабақтарға, курстық және дипломдық
жобаларды есептеуге арналған әдістемелік нҧсқауы. Алматы:
ҚМСҚА, 1996. – 92бет.
7. Унаспеков Б.А. Использование газа в ... ... ... ... ... пособие. Алматы:
КазГАСА, 1997. – 190с.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өзен кен орын туралы жалпы мағлұмат96 бет
Қоршаған ортаны қорғауды ұйымдастыру және табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану6 бет
Мұнай мен газды тасымалдауға арналған жабдықтар2 бет
«Газды құбырлармен тасымалдау»47 бет
Ілеспе мұнай газын тасымалдауға дайындау30 бет
Арнайы ұйымдардағы оқу камбинаттарында газдыэлектрлі пісірушілерді дайындау жүйесі58 бет
Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы25 бет
Ауадағы газдық шығарындыны тазалау әдістері және физика-химиялық бағыт7 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Бетонды тасымалдауға және құюға арналған машиналар4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь