Газды қаладағы газ тарату механизімі

МАЗМҰНЫ

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
2. Негігі бөлім «Табиғи газды тасымалдау» ... ... ... ... ... ... ... .3.4
3. Газ құбырларының бөлінуі механизімі ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.8
4. Газ тарату желілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9.11
5. Газ тарату жедерін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
6. Газды қауіпсіз пайдалану жөніндегі нұсқаулық ... ... ... ... ... 13.14
7. Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
8. Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
КІРІСПЕ.
Кәсіпшіліктен алынатын табиғи газда бөтен кірмелер – қатты бөлшектер
(құм, отқабыршақтар), ауыр көмірсутектердің конденсаттары, су булары, күкіртсутек және көмір қышқыл газы болады.
Газда қатты бөлшектердің болуы газбен жанасатын компрессорлардың бөлшектерінің жылдам істен шығуына әкеп соғады. Қатты бөлшектер газ құбырларының арқауын және бақылау-өлшеу аспаптарын бітейді және құрта-ды; олар газ құбырдың төмен тұрған учаскелеріне жинақталып, олардың көл-денең қимасын тарылтады.
Сұйық қоспалар, құбырлардың төмен жатқан жерлеріне шөгіп, олардың да көлденең қимасын тарылтады. Оған қоса, олар құбырға, арқауға, аспап-тарға коррозиялық әсер етеді. Ылғал белгілі бір мөлшерде гидраттардың тү-зілуіне әкеледі, олар газ құбырда қатты кристалдар түрінде шөгеді.
Гидратттық тығындар құбырды толық тығындап, бітеп тастауы мүмкін.
Күкіртсутек – зиянды кірме. Ауаның бір литрінде 0,01 мг-нан көп мөлшерде болса, ол улы болады. Ылғал қатысында күкіртсутек металдардың күшті коррозиясын тудырады.
Көмір қышқыл газдың зияндылығы сол, ол газдың жылу бергіш қабілеттілігін төмендетеді және балласты қоспа болып табылады.
Магистральдық газ құбырға түспес бұрын, газ құрғатылуы және зиянды қоспалардан тазартылуы қажет.Газды тасымалдауға дайындау газ құбырдың басты құрылымдарында орналасқан арнайы қондырғыларда, ал қатты қоспалардан тазарту газ құбырдың барлық компрессорлық станцияларында (КС) жүргізіледі.
Ілеспе газдарды мұнайдан бөлу. Мұнаймен бірге өндірілетін ілеспе газды мұнайдан айыру қажет және тұтынушыларға бағыттау керек. Бөлу траптар (сепараторлар, айырғыштар) деп аталынатын арнайы қондырғыларда жүргізі-леді. (3-сурет). Бөлу үдерісін екі кезеңмен жүргізеді: мұнай мен газды бөлу; газды мұнайдың шаңтозаңынан тазарту. Траптың төрт секциясы болады: сепарациялық І, босату ІІ, шөктіру ІІІ, тұндыру ІV Сепарациялық секция сұйықтық пен газды бөлуге арналған. Кіретін келте құбыр (1) тангенциалды орналасқан. Орталықтан тепкіш күш сұйықтықтың көп мөлшерінің газдан бөлінуіне мәжбүр етеді. Шөктіру секциясында көтеріліп келе жатқан газ ағынынан мұнай тозаңдары шөгеді. Босату секция-сында инерция күшінің әсерінен газ мұнай тозаңдарынан түпкілікті тазарады. Бұл секцияда газ ағынынан сұйықтықтың ұсақ тамшылары (10 мкм аз) газ траптан шықпас бұрын бөлініп алынады. Тұндыру секциясында газдан барлық үш секцияда бөлінген сұйықтықты жинайды. Тұндырғыш сұйықтықты өлшейтін және сұйықтық деңгейін тұрақты етіп ұстап тұратын қондырғымен жабдықталған. Барлық секциялар тұндырғышпен құрғатқыш, дренаждық құбырлар арқылы байланысады, ол арқылы мұнай жүргенде, көтеріліп келе жатқан газ ағынына жанаспай, тұндырғышқа ағады.
Сепараторлар тік, көлденең және шар тәріздес болады. Тік сепараторлар-ды ұңғымадан шыққан ағында құм және лас заттар болғанда (оларды тазарту оңай) қолданған тиімді. Әдетте, тік сепараторлар жиі қолданылады
ПАЙДАЛНАҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1.Унаспеков Б.А., Алимова К.К. Газоснабжение. Алматы: КазНТУ,
2007.–285 с.
2. Ионин А.А. Газоснабжение. М.: Стройиздат. 1989. – 439с.
3. Унаспеков Б.Ә. Шарафадинов Н.С. Газ желілері мен
қондырғыларын есептеу және пайдалану. Оқу құралы ҚМСҚА.
Алматы: 1994. – 79бет.
4. Унаспеков Б.Ә. Практикалық сабақтарға, курстық және дипломдық
жобаларды есептеуге арналған әдістемелік нұсқауы. Алматы:
ҚМСҚА, 1996. – 92бет.
5. Унаспеков Б.А. Использование газа в промышленных печах по
Производству стройматериалов. Учебное пособие. Алматы:
КазГАСА, 1997. – 190с.
6. Унаспеков Б.Ә. Газ толтыру станциясын жобалау. Практикалық
сабақтарға курстық және дипломдық жобалауларды есептеуге
арналған әдістемелік нұсқау. Алматы: ҚМСҚА, 1999. – 33бет.
7. СНиП 2.04.08-87*. Газоснабжение/Минстрой России. – М.:ГПЦПП,
1996. – 68с.
8. Мемлекетаралық құрылыс нормалары (МҚН) 4.03.-01-2003.
Газтарату жүйелері. ҚР ИжСМ Құрылыс істері жӛніндегі комитеті.
Астана, 2003. – 27бет.
10. ҚР ҚНжЕ 2.04-01-2001*. Құрылыстық климатология. ҚР ИСМ
және ТКШ істері жӛніндегі комитеті. Астана, 2005. – 114бет.
11. СНиП 2.04.07-86. Тепловые сети./ГостройСССР. – М.:ЦИТП
Госстроя СССР. 1987. – 48с.
12. Стаскевич Н.Л., Вигдорчик Д.Я. Справочник по сжиженным
углеводоролным газом. М.: Недра, 1986. – 542с.
13. Правила безопасности в газовом хозяйстве. Алматы. 1993. – 179с.
14. Унаспеков Б.Ә., Алимова К.К., Оңғаров С.Т. Желдету және газ
жүйелері: Оқу құралы. – Алматы: ҚазҰТУ, 2010.-336 б.
        
        АЛҒЫ СӨЗ.
Осы курстық жұмысымзыда бастамас бұрын Газға тоқталсақ. Газ дегеніміз
не қандай сұйықтық екенін төменде қысқаша жазылған.
Табиғи газ. ... ... ... ... ... ... көмір-
сутектер болып келеді. Алайда, олардың құрамында газдың сапасын төмен-
дететін компоненттер – күкіртсутек, көміртек оксиді (ІІ), азот және ... ... мен ... ... көмірсутектік газдар түрлі
агре-гаттық күйде бола алады. Кәдімгі жағдайларда (20ºС ... ... ... этан және ... ... ... ... болып табылады.
Пропан, пропилен, изобутан, н-бутан және бутилендер кәдімгі жағдайларда газ
тәрізді күйде болып, ал ... ... ...... ... ... ... сұйылтылған газдар деп аталатын газдардың құрамына кіреді.
Изопентаннан бастап одан ... ... ... жағдайларда сұйық
күйін сақтай-ды. Олар бензиндік фракция құрамына кіреді.
Газдардың ... ... ... ... сол,
молекулалық салмақтары өскен сайын азаяды, ал температура артқан сайын
өседі. Соңғысының өсу себебі, температураны ... ... ... ... мен ... ... ... өзара соқтығысуы жиілеп, олардың арасындағы үйкеліс те
күшейеді.
Осы газды қалаға ауыл тұрғындарға тарату механизімі туралы толық ... ... ... ... ... ... Газ ... бөлінуі
механизімі..................................5-8
4. Газ тарату желілері
..................................................................9-
11
5. Газ тарату жедерін пайдалану
................................................12
6. Газды қауіпсіз пайдалану жөніндегі нұсқаулық....................13-
14
7.
Қортынды.............................................................
.....................15
8. Пайдаланған әдебиеттер
..........................................................16
КІРІСПЕ.
Кәсіпшіліктен алынатын табиғи ... ... ...... ... ... ауыр көмірсутектердің конденсаттары, су булары,
күкіртсутек және көмір қышқыл газы болады.
Газда қатты бөлшектердің ... ... ... компрессорлардың
бөлшектерінің жылдам істен шығуына әкеп ... ... ... ... ... және ... аспаптарын бітейді және құрта-ды;
олар газ құбырдың төмен тұрған учаскелеріне жинақталып, олардың көл-денең
қимасын тарылтады.
Сұйық қоспалар, құбырлардың төмен жатқан жерлеріне шөгіп, ... ... ... ... Оған қоса, олар құбырға, арқауға, аспап-
тарға коррозиялық әсер етеді. Ылғал белгілі бір ... ... ... әкеледі, олар газ құбырда қатты кристалдар түрінде шөгеді.
Гидратттық ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Күкіртсутек – зиянды кірме. Ауаның бір литрінде 0,01 мг-нан ... ... ол улы ... ... ... ... күшті коррозиясын тудырады.
Көмір қышқыл газдың зияндылығы сол, ол газдың жылу бергіш
қабілеттілігін төмендетеді және балласты қоспа болып табылады.
Магистральдық газ ... ... ... газ ... және ... ... ... тасымалдауға дайындау газ құбырдың басты
құрылымдарында орналасқан арнайы қондырғыларда, ал ... ... газ ... ... ... станцияларында (КС)
жүргізіледі.
Ілеспе газдарды мұнайдан бөлу. Мұнаймен бірге өндірілетін ілеспе газды
мұнайдан ... ... және ... бағыттау керек. Бөлу
траптар (сепараторлар, айырғыштар) деп аталынатын арнайы қондырғыларда
жүргізі-леді. (3-сурет). Бөлу ... екі ... ... ... ... бөлу; газды мұнайдың шаңтозаңынан тазарту. Траптың ... ... ... І, ... ІІ, ... ІІІ, тұндыру ІV
Сепарациялық секция сұйықтық пен ... ... ... ... ... (1) тангенциалды орналасқан. Орталықтан тепкіш күш
сұйықтықтың көп ... ... ... мәжбүр етеді. Шөктіру
секциясында көтеріліп келе жатқан газ ағынынан ... ... ... ... ... ... ... газ мұнай тозаңдарынан
түпкілікті тазарады. Бұл секцияда газ ағынынан сұйықтықтың ұсақ
тамшылары (10 мкм аз) газ ... ... ... ... ... ... газдан барлық үш секцияда бөлінген ... ... ... ... және ... деңгейін тұрақты
етіп ұстап тұратын қондырғымен жабдықталған. Барлық секциялар ... ... ... арқылы байланысады, ол арқылы мұнай жүргенде,
көтеріліп келе жатқан газ ағынына жанаспай, ... ... тік, ... және шар ... ... Тік сепараторлар-
ды ұңғымадан шыққан ағында құм және лас заттар болғанда (оларды тазарту
оңай) қолданған тиімді. Әдетте, тік сепараторлар жиі ... ... ... ... ГАЗ ТАРАТУ МЕХАНИЗІМІ
2.1 Табиғи газды тасымалдау
Магистралдық газ құбырынан газды өңдірген жерінен газ таратушы
стансиялары, қалаларға және өнеркасіп орындарында тасымалдайтын құбырлар
тартылады.
Қазіргі ... ... газ ... ... қысымда газ өткізу
қабілеті 15-25 млн/жыл диаметрі 1200 және 1400мм. болып келетін етіп
салады. Магистралдық газ құбырлары ... ... көп ... ... ... ... және телефон байланысы сияқты негізгі
элементтерінен тұрады.
Дегенмен газдың меншікті көлемі жағынан ... не ... ... ... бұл ... ... ... сияқты газ құбырларының
ерекшеліктері де болады. Бұл ерекшелікке айдайтын газдың салмағы мұнай
өнімімен бірдей болғанда, газ құбырының ... ... ... ... ... ... бір ... – құбырдың бүкіл тартылу жолында
диаметрі болып келгенмен, соңғы стансиялар арасындағы құбырдың қысымын
әжептәуір жоғары дәрежеде ұстап ... ... ... газ ... тағы бір ерекшелігіне құбыр ішінде гидраттық
тығындардың пайда болып ... ... және ... өрт ... қарсы шаралар қолдану жатады. Соныңда, ең басты ерекшелігі
газдың құбырмен үздіксіз ... ... ... ... күшейту жатады,
себебі әрбір ұзін үзіліс тұтынушыларды газбен қамтамасыз ету тәртібін
бұзады және газ ... ... ... ... ... ... ... немесе
қылығымен қауып тудыратын қоспалардан тазартылады.
Газ өнеркәсібі жұмысының өзіне тән ерекшелігі ... ... ... ... ... ... орталықтарының,
элетростансиялардың газды ең көп қажет ететін мезгілі – қыс, ең аз қажет
ететін ... – жаз. ... –ақ ... ... ... ... газдың тұтынуы түнге қарағанда көбірек. Одан басқа,
электростансиялардағы пештер ремонтқа қойылғанда, газ жүмсалуы азаяды. Ірі
тұтынушыларға газбен ... ... етіп ... ... олардың жанына
буферлік қоймалар орнатады. Газ аз жұмсалған кезде, бұл қоймаларда газ
жиналып, керегінде алып отырады.
Газды сақтау үшін мынадай ... түрі ... (тік және ... немесе сфералық газголдерлер, олар
тұрақты көлемді және ауыспалы ... ... ... және ... ... ... ... жерасты
қоймалары.
2.2 Газ құбырларының бөлінуі механизімі.
Газды тұтынушыларға құбырлармен тасымалдайды. Газдың қалаларға
дейінгі ... ... ... Газ ... (СК)
іріктеу орындарына (I0) ... Сол ... ... ... ... газ ... ... тарату станцияларына жеткізіледі. Мұнда газды қайта
тазартып, иістендіреді және қажетінше қысымын төмендетеді.
СК-скважиналар; іріктеу орындары; ... ... ... газ ... станциялары; МҚ-магистральды құбырлар; ҚКС-қосалқы
компрессорлы станциялар; АТ-ажыратқыш тетіктер; ГТС-газ тарату станциялары;
ЖҚ – жер асты қоймалары; ҚТ-қосалқы тұтынушылар.
Газды қалаларға дейінгі тасымалдау
Газдың өз ... ... ... ... ... барысында
төмендей бастайды. Сол себептен басты компрессорлы стансалар
қолданылады. Қосалқы компрессорлы ... ... 150 км ... ... ... ... қолайлы болу үшін кем
дегенде ... 25 км ... ... ... Газды тасымалдау және газбен жабдықтау сенімді болу
үшін желілер санын екі немесе онан да көп етіп ... газ ... ... немесе ірі өндіріс
тораптарынының ГТС-мен шектеледі.
Қаладағы газ құбырлары ... мен ... ... ... қарай газ құбырларын мынадай үш топқа ... ... ... барлық тұтынушыларға газ жеткізетін тарату желілері.
Төменгі, орташа, жоғары ... газ ... ... ... ... тұйық болып орындалады;
2. Тарату желілерінен жеке ... ... ... ... ... Үй ... аспаптарға газ жеткізетін үйдегі құбырлар.Қысымдарына
қарай қаладағы газ ... ... ... ... 5 ... дейінгі қысымдағы төменгі газ желілері;
2. 5 кПа-дан 0,3 МПа-ға дейінгі орташа қысымдағы газ желілері;
3. 0,3-0,6 МПа ... ... ... ... 0,6 МПа-дан 1,2 МПа-дейінгі I-дәрежелі ... ... ... тасымалдаушы желілер. Ал сұйытылған газдағы ... 1,6 ... ... ... мүмкін.
Төменгі қысымдағы желілермен газ тұрғын қоғамдық үйлер және
тұрмыстық қызмет көрсету ... ... ... ... қысым 3 кПа-дан аспауы қажет.
Орташа және II-дәрежелі жоғары қысымдағы желілер газ реттеу орындары
(ГРО) арқылы қалалық ... және ... газ ... ... ... ... қатар газ реттеу орындары (ГРО) арқылы
өнеркәсіп және үй-жай мекемелеріне таратылады.
I-дәрежелі жоғары қысымдағы газ ... ірі ... ... ең ... сатысы болып табылады. Олар орташа және
жоғары қысымдағы желілері мен 0,6 ... ... ... ... газбен қамтамасыз етеді. Бұл желілерді көбінесе
айнала ... ... ... жабық етіп орындайды.
Желілердегі қысымдар сатыларына байланысты газбен жабдықтау
жүйелері мынадай болып бөлінеді:
1. Екі ... ... және ... ... ... және ... қысымдағы желілер.
2. Үш сатылы төменгі, орташа және II-дәрежелі ... ... Көп ... ... ... ... ... құралады.
Үш және көп сатылы газ жүйелері ірі ... ... ... газ көзі газ тарату станциялары ГТС-лары болып
табылады.
Газ құбырларын жүргізу ... ... ... жер астымен, ал сәулет ... ... жер ... ... Жерге көмілген,
құбырлардың төмендігі түскен салмақтың әсер етпеу шамасымен
анықталады. Сонымен ... жер асты ... ... жылу ... ... ... өскен сайын жұмсалатын қаржы да өсе
түседі. Газ құбырларын жүргізу шарттары ... ... ... кезінде оларды тоттанудан сақтау қажет.
Темір тоттанған ... ... беті ... орта ... ... бастайды.
Қаладағы газ құбырларын тоттанудан сақтау үшін алдын-ала мынадай
көрсеткіштер анықталады:
- құбырлар жҥргізілетін жерлердің тоттануға тигізер әсері;
- жер ... ... ... ... газ ... ... тоттану шарттары.
Жалпы тоттануға мынадай көрсеткіштер әсер ... ... ... ... ... ... жақын маңдағы электр
көздері және жақын ... ... да жер ... ... ... екі әдіспен
сақтандырады. Біріншісі құбырларды көп ... ... ... материалдармен құрау болса, екіншісі катодты протекторлы және
электрлік дренаж деп аталатын мұқият ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... және ... жағдайлар газ
құбырының бетінде гальваникалық элементтер
туғызады, соның арқасында ... ... яғни ... құбырға
тоттануға мүмкіндік болады.
Анодты орын болуы ...... ... ... оның ... мүмкіндік болғанда (мысалы жер қазу кезінде).
Катод орынан ... ток ... ... жылжиды (жоғары жағы), ал
жер ... ... ... ... ... ... А ... металлдың беті
бұзылады.
1-жер; 2-құрсау (сақтандырғыш) материал жыртылған орын; 3-құбырдың
қабырғасы; 4-құбырдың ішкі жағы; 5-қалыпты бөлік.
Электрлік көліктердің (трамвай, темір ... ... ... ... ... ... ... бұзылуларға әкеледі.
Кездейсоқ электр тоғының трамвай жолынан газ құбырға әсер ... ... ... Бұл ... ... тоғының жоғары әсерімен
құбырдың сыртында тесіктер болуы мүмкін.
Тоттануға қарсы екі әдіс ... ... ... ... ... ал ... ... электр тоғынан
қорғайтын катодты, протекторлы және ... ... оның ... электрлік дренаж. Бұл әдістер жер астындағы құбырларға
қолданылады. Жер ... ... ... ... (сырлау, лактау т.б) арқылы қорғайды.
Катодты және протекторлы әдістерде тоқ көзімен және газ ... ... ... ... элементер (графитті анод және
протектор-активатор) қойылады. Сол ... газ ... ... тоғы әсер ... дренаж қолданған кезінде газ құбырдың темірі электр
элементтерімен, яғни тоқ ... ... ... байланысты.
Дренаждық қондырғылар арнайы шкафтарда орналасады. Бір дренаждық
қондырғы газ ... 5-6 км ... ... Газ
желілерінде болаттан жасалған ... тура ... және ... ... қолданылды.
Қолданылатын болаттың сапасы мен қасиеттері Мемлекеттік стандарт
– 380-71 және ... ... – 1050-74 ... ... ... Жер астымен жүргізілетін ... ... кем ... ... ал жер ... ... ... үшін кемі 2 мм болуы қажет.
Құбырлардың жалғанған орындары мұқият ... ... ... тиіс.
Құбырларды сақтандыруға қолданылатын материалдар ҚНжЕ 2.04.08-87
бойынша қабылданады.
Бұл материалдардың төмендегідей қасиеттері болуы керек:
а) мықты (жыртылмайтын);
б) ... ... және оны ... құбырларға жабысқыш;
г) химиялық әсерлерге төзімді.
Сонымен қатар бұл ... табу ... ... ... ... газ ... ... құбырларының бойына ажыратқыш тетіктер мен компенсаторлар
орнатылады. Ажыратқыш тетіктерге шүмек (кран) пен ... Ал ... ... ... тығындар қолданылады. Құрылысындағы
қысымды көп шығындауына байланысты шұраларды (вентильдер) қолдану
шектеліп отыр. Шүмектердің (крандардың) ... 15-100 ... ... ... ... ... ... құбырларда қолданылады.
Гидравликалық тығынның құрылысы 3.7-суретте көрсетілген.
Ажыратқыш тетіктер құдықтарда орналастырылады. Ысырма шентеміріне
(фланецтеріне) ... және ... ... ... ... ... өтеуіштер (компенсаторлар) орналастырылады. Дымқыл
газдарды тасымалдағанда ең төменгі нүктелерге шық ... ... екі түрі ... ... қысымдағы шық жинағыштар. Жиналған шық сораптар
арқылы шығарылып тастайды
2. Орташа және ... ... шық ... ... ... ... өз қысымымен шығарып тастайды.Жоғары қысымдағы шық жинағыш
Жоғары (орташа) қысымдағы шық жинағыштар ... ... тік ... ... ажыратылады. Екінші тік құбыр
болмаған жағдайда шық жер бетіне дейін құбыр бойымен ... ... ол мұз ... ... қалуы мүмкін.
Сондықтан да екі тік құбырдың бір-бірімен жоғарғы жағынан
жалғануының нәтижесінде қарсылас ... ... шық ... ... газ ... қарағанда ысырмалардан кейін орнатылады.
0,3 МПа ... ... қос ... өтеуіштер көрсетілген.
Өлшемдеріне байланысты ... ... 5-10 ... ... ... ... (кронштейінді) жалғап бұрандама (болт) арқылы
тартып, қажетті кезде (тетіктерді алмастырғанда) өтеуішті босатуға болады.
Шағын құдықтарда ... пен ... ... ... ... ... пайдалану көптен қолданылуда.
Газ тарату желілерін пайдалану
Газ құбырлары мен жабдықтарының істен шығып ... ... алу, ... анықтап, дер кезінде жөндеу ... ... Бұл ... жер ... ... құбырларды
пайдалану үшін мынадай жұмыстарды орындаулары қажет:
- жаңадан жүргізілген газ ... ... ... ... ... құбырларды бұрынғы құбырларға қосу;
- жаңа газ құбырларын іске қосу;
- газ құбырлары мен тетіктерді қадағалау;
- ... және ... ... ... ... ... қадағалау;
- тоттанудан сақтау.
Газ құбырларын қабылдау кезінде мұқият қарап, пісіріліп
жалғанған ... мен ... ... ... сапасын тексеру қажет.
Дайын болған газ құбырларын көмбей тұрып ... ... ... Міндетті түрде құбырлардың жүргізілу тереңдігі,
кеңістігі, қойылған ... ... ... ... тексерген кезде ешқандай кемшіліктер болмаса, онда ... ... ... ауамен сынауға кіріседі.
Сынау алдында құбырларды тазалау үшін ауамен түгелдей үрлеп
алады. Газ ... ... екі ... ... ... ... ал ... жалпы жұмысын сынау. Сынаудың бірінші кезеңі
құбырларды 20-25 см-ге топырақпен ... ... ... ашық
қалдырып жүргізеді. Қажетті қысымнан сәл жоғарғы деңгейде құбырларды 3
сағат бойы сынайды да, онан әрі ... ... ... ... сынау нәтижесін тексереді. Кемшіліктерді газ құбырындағы
қысымды жою үшін атмосфералық деңгейге дейін ... ... ... ... ... ... болған сон
басталады. Сынау құбырдағы ауа мен ... ... ... ... ... ұзақтығы газ қысымына, құбырлар диаметріне
байланысты 3-тен 48 сағатқа дейін созылады. Газ ... ... ... мынадай өрнекпен анықталған дәрежеден асып
кетпеуі керек:
Үй ішіндегі құбырлар да екі кезеңге сыналады. Бірінші кезенде ... ... 0,1 МПа ... екінші кезеңде 5 кПа.
Құбырдағы ауа мен ... ауа ... ... ... үш ... өткеннен кейін ғана кірісу керек. Егерде екінші кезең
сынауына 5 минут бойы жұмсалған қысым мөлшері 200 ... асып ... ... ... өтті деп ... салынған газ құбырларын іске қосу.Бұл жұмыс өте жауапты
болғандықтан, оны жақсы ... ... ... топ ... ... газ өтіп ... газды тоқтатпай-ақ жалғауға болады. Ол үшін газ ... Па ... ... ... бұл ... ... болған жағдайда ауаның құбырларға ену
қаупі, онан жоғары ... ... ... ... ... ... Газ аспаптарының бір ... ... ... ... ... мен тұрақтылығына байланысты.
2.3 ГАЗ ТАРАТУ ЖЕЛІЛЕРІ
Қалалық газ құбырларының бөлінуі.
Газды тұтынушыларға құбырлармен тасымалдайды. 3.1-суретте газдың
қалаларға дейінгі ... ... ... Газ ... (СК)
іріктеу орындарына (I0) келеді. Сол жерде қатты, сұйық қоспалардан
тазартылған газ құбырлармен ӛндірістік газ тарату станцияларына (ӚГТС)
жеткізіледі. ... ... ... ... ... және ... ... І0-іріктеу орындары; ӚҚ-ӛндірістік құбырлар; ӚГТС-
ӛндірістік газ тарату станциялары; МҚ-магистральды ... ... ... ... ... ... тарату станциялары;
ЖҚ – жер асты қоймалары;
ҚТ-қосалқы тұтынушылар.
3.1-сурет. Газды қалаларға дейінгі тасымалдау
Газдың ӛз ... ... ... ... ... ... бастайды. Сол себептен басты компрессорлы стансалар қолданылады.
Қосалқы компрессорлы стансалар әрбір 150 км сайын орнатылады. Жӛндеу
жұмыстарын ... ... болу үшін кем ... ... 25 км ... ... ... Газды тасымалдау және газбен жабдықтау
сенімді болу үшін желілер санын екі немесе онан да кӛп етіп ... газ ... ... ... ірі ӛндіріс тораптарынының ГТС-мен
шектеледі.
Қаладағы газ құбырлары қысымы мен ... ... ... ... газ ... ... үш ... бӛлуге болады:
1. Қаладағы барлық тұтынушыларға газ жеткізетін тарату желілері.
Тӛменгі, орташа, жоғары қысымды газ тарату желілері айнала жабық және ... ... ... ... жеке ... ... тұтынушыларға газ
тасымалдайтын тармақтар;
3. үй ішіндегі аспаптарға газ жеткізетін үйдегі құбырлар.
Қысымдарына ... ... газ ... ... ... Қысымы 5 кПа-ға дейінгі қысымдағы тӛменгі газ желілері;
2. 5 кПа-дан 0,3 ... ... ... қысымдағы газ желілері;
3. 0,3-0,6 МПа аралықтарындағы II-дәрежелі ... ... ... 0,6 ... 1,2 МПа-дейінгі I-дәрежелі жоғары қысымдағы табиғи газды
тасымалдаушы желілер. Ал сұйытылған газдағы желілерде қысым 1,6 МПа-ға
дейін ... ... ... желілермен газ тұрғын қоғамдық үйлер және тұрмыстық
қызмет кӛрсету мекемелеріне тартылады. Тұрғын үйлердегі құбырлардағы қысым
3 кПа-дан ... ... және ... ... қысымдағы желілер газ реттеу орындары
(ГРО) арқылы қалалық ... және ... газ ... ... ... Сонымен қатар газ реттеу орындары (ГРО) арқылы ӛнеркәсіп және үй-жай
мекемелеріне таратылады.
I-дәрежелі жоғары қысымдағы газ желілер ірі қалаларды газбен
жабдықтаудың ең ... ... ... ... Олар ... және жоғары
қысымдағы желілері мен 0,6 МПа-дан жоғарғы қысымдағы ӛнеркәсіп мекемелерін
газбен қамтамасыз етеді. Бұл желілерді кӛбінесе айнала жабық немесе
жартылай ... етіп ... ... ... байланысты газбен жабдықтау жүйелері
мынадай болып бӛлінеді:
1. Екі сатылы тӛменгі және орташа немесе тӛменгі және ... ... ... үш сатылы тӛменгі, орташа және II-дәрежелі жоғары қысымдағы желілер.
3. Кӛп ... ... ... ... желілерден құралады.
үш және кӛп сатылы газ жүйелері ірі қалаларда ғана ... газ кӛзі газ ... ... ... ... ... ... газбен жабдықтау сұлбасы келтірілге
1- магистральды газ құбырлары; 2- газ тарату стансалары; 3-газ реттеу
орындары; ... ... және ... қысымдау газ желілері; 6-жер
асты қоймалары
3.2-сурет. Қаланы газбен жабдықтау көп ... ... Газ ... ... ... құбырлары кӛбінесе жер астымен, ал сәулет талаптарына сәйкес
жағдайларда жер бетімен жүргізіледі. Жерге кӛмілген, құбырлардың тӛмендігі
түскен салмақтың әсер етпеу ... ... ... ... жер ... жақсы жылу ажыратқыш болып табылады. Тереңдік ӛскен сайын
жұмсалатын қаржы да ӛсе ... Газ ... ... ... ... кӛрсетілген.
Газ құбырларын жүргізу кезінде оларды тоттанудан сақтау қажет. Темір
тоттанған кезінде сыртқы беті ... орта ... ... ... газ ... ... ... үшін алдын-ала мынадай
кӛрсеткіштер анықталады:
- құбырлар жүргізілетін жерлердің тоттануға тигізер әсері;
- жер қабатындағы кездейсоқ токтардың болуы;
- газ құбырларының ... ... ... ... ... ... әсер етеді: топырақ құрамы,
ылғалдылығы, құбырлар жүргізілетін тереңдік, жақын ... ... ... ... ... ... да жер ... жүйелер. Құбырларды тоттанудан
екі әдіспен сақтандырады. Біріншісі құбырларды кӛп қабатты оқшаулау және
әртүрлі ... ... ... ... ... ... және
электрлік дренаж деп аталатын мұқият ұйымдастырылған
әдістер. Бұл жағдайда жердің ... ... ... және басқа
жағдайлар газ құбырының бетінде гальваникалық элементтер туғызады, соның
арқасында анодты бӛлік, яғни ... ... ... ... ... ... (А) және ... (К) екі гальваникалық орындар
кӛрсетілген. Анодты орын болуы себебі – сақтандырғыш материалдың жоғынан,
әлде оның жыртылуға мүмкіндік ... ... жер қазу ... ... ... ток ... ... жылжиды (жоғары жағы), ал жер бойымен
(астынғы жағы) анодтан, катодқа жылжуы кезінде А ... ... ... ... ... ... ... орын; 3-құбырдың
қабырғасы; 4-құбырдың ішкі жағы; 5-қалыпты бӛлік.
3.3-сурет. Газ құбырдың бетінде гальваникалық орыны болуының сұлбасы
Электрлік кӛліктердің ... ... ... рельстерінен темір
құбырларға кездейсоқ электр тоғынан электро-химиялық бұзылуларға әкеледі.
Кездейсоқ электр тоғының трамвай жолынан газ құбырға әсер беруі 3.4-суретте
кӛрсетілген. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Тоттануға қарсы екі әдіс қолданылады. Біріншісі құбырларды сақтандырғыш
материалдармен құрсау, ал екіншісі кездейсоқ электр тоғынан қорғайтын
катодты, протекторлы және ... ... оның ... ... ... Бұл ... жер ... құбырларға қолданылады. Жер бетіндегі
құбырларды сыртқы бетін ӛңдеу (сырлау, лактау т.б) арқылы қорғайды.
Катодты және ... ... тоқ ... және газ ... ... ... ... элементер (графитті анод және протектор-
активатор) қойылады. Сол себептен газ құбырларға кездейсоқ электр тоғы әсер
бермейді
2.4 Газ тарату желілерін пайдалану
Газ ... мен ... ... ... ... ... алу, тез ... дер кезінде жӛндеу пайдалану қызметіндегілердің міндеті. Бұл
қызметтегілер жер астымен жүргізілген құбырларды пайдалану үшін мынадай
жұмыстарды орындаулары қажет:
- жаңадан жүргізілген газ құбырларын ... ... ... ... ... ... бұрынғы құбырларға қосу;
- жаңа газ құбырларын іске қосу;
- газ құбырлары мен тетіктерді ... ... және ... жӛндеу жұмыстарын жүргізу;
- қысымды қадағалау;
- тоттанудан сақтау.
Газ құбырларын қабылдау кезінде мұқият қарап, пісіріліп жалғанған
жерлер мен тоттанудан ... ... ... ... ... ... болған
газ құбырларын кӛмбей тұрып қарап, кемшіліктерін шығару керек. Міндетті
түрде құбырлардың жүргізілу тереңдігі, кеңістігі, қойылған тіреуіштері,
тетіктердің жұмысы тексеріледі. ... ... ... ешқандай кемшіліктер
болмаса, онда газ құбырларын жоғарғы қысымдағы ауамен ... ... ... ... ... үшін ... ... үрлеп алады. Газ
құбырларын сынау екі кезеңнен тұрады. Біріншісі жалғану беріктігін, ал
екіншісі жалпы жұмысын сынау. Сынаудың бірінші кезеңі құбырларды 20-25 см-
ге ... ... ... ... ашық ... жүргізеді. Қажетті
қысымнан сәл жоғарғы деңгейде құбырларды 3 сағат бойы ... да, онан ... ... ... ... ... сынау нәтижесін тексереді.
Кемшіліктерді газ құбырындағы қысымды жою үшін атмосфералық деңгейге дейін
тӛмендетеді.
Екінші кезең құбырлар ... ... ... болған соң басталады. Сынау
құбырдағы ауа мен топырақ температуралары теңескен соң жүргізіледі. Сынау
ұзақтығы газ қысымына, ... ... ... 3-тен 48 сағатқа
дейін созылады. Газ қысымының сынау барысындағы жұмсалуы мынадай ӛрнекпен
анықталған ... асып ... ... ... ... кПа; d1, d2 – газ ... ішкі диаметрі,
мм; l1, l2 – газ құбырларының ұзындықтары, м; Т – сынау ұзақтығы, сағ.
үй ішіндегі құбырлар да екі ... ... ... ... сынау
қысымының мӛлшері 0,1 МПа болса, екінші кезеңде 5 кПа. Құбырдағы ауа мен
бӛлмедегі ауа температурасы теңесу үшін сынауға үш сағат ... ... ... ... ... екінші кезең сынауына 5 минут бойы жұмсалған
қысым мӛлшері 200 Па- дан асып кетпесе, онда құбырлар сынақтан ӛтті деп
есептеледі.
Жаңадан салынған газ ... іске ... ... ӛте жауапты болғандықтан, оны жақсы дайындықтан ӛткен арнайы
топ жүргізеді. Жаңа ... газ ӛтіп ... ... газды тоқтатпай-
ақ жалғауға болады. Ол үшін газ қысымы 200-1200 Па ... ... ... бұл мӛлшерден тӛмен болған жағдайда ауаның құбырларға ену қаупі,
онан ... ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Газ
аспаптарының бір қалыпта жұмыс атқаруы газ қысымының мӛлшері мен
тұрақтылығына байланысты.
3. ... ... ... ... ... Жеке тұрғын үй қорының пәтерлері мен ғимаратының ... ... ... ... ... ғимараттардың (қоғамдық
мақсаттағы үй-жайлар) ... газ ... ... ... ... жүзеге асыратын тұлғаларға және сол ғимараттарды (үй-
жайларды) меншік иеленушілер (жалға алушылар) – ұйымдардың персоналына газ
алғашқы рет ... ... ... істейтін тұрмыстық газ пайдаланушы
жабдығы бар пәтерлерге адамдар ... ... ... ... қауіпсіз
пайдалану ережелері бойынша газ құбырының пайдаланушы ұйымының (ГТО) арнайы
жабдықталған үй-жайында немесе жабдықты орнату орны бойынша ... ... ... ... ... ... ... адамдар
кіретін тұрғын үй ғимараттарға газды жіберу кезінде, істейтін газ аспаптары
мен аппараттарын ... ... ... ... кезінде абоненттерге
нұсқау беру газды жіберу бойынша жұмыстар ... ... ... ... тұратын отбасы мүшелерін нұсқау беруден өткен адам ... ... ... ережелеріне оқытады.
2 Алғашқы нұсқау беру техникалық құралдардың, көрнекті құралдардың және
істейтін газ пайдаланушы жабдықтың қолданылуымен жүргізіледі.
3 ... ... ... ... орнатылған газ аспаптары мен
жабдығының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... өткен адамдарды тіркеу газ құбырының
пайдаланушы ұйымында сақталатын, нөмірленген және ... ... ... ... нұсқау беруді жүргізу нәтижелері ведомостта не
абоненттің карточкасында жазылады.
6 Алғашқы нұсқау ... ... ... ... тұрмыста қауіпсіз
пайдалану бойынша басылған нұсқаулықтар (жаднамалар), ескерту жазбалары бар
тақтайшалар беріледі.
7 ... ... ... мақсаттағы үй-жайлардың) тұрмыстық
газ пайдаланушы жабдығының қауіпсіз қолданылуына бақылауды жүзеге асыратын
тұлғалар ұйымдарда 3 ... ... 1 рет ... ... қауіпсіз пайдалану
нормалары мен ережелерінің білуіне емтихан тапсыруға тиіс. Осы ұйымдардың
қызмет көрсетуші ... ... ... слесарьлар) жылына 1
рет тексеріледі, қалған персонал жұмыс орнында нұсқау беру журналында қол
қойып ... ... өтуі ... персоналына қайталама нұсқау беруді жұмыс орнында ғимараттың
тұрмыстық газ ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын адамдардың жүргізуіне рұқсат беріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өткен адамдардың аты-жөні,
мамандығы, нұсқау берілген күні көрсетіле отырып, ұйымның ... ... ... ... ... беруді газ пайдаланушы жабдыққа
техникалық қызмет көрсету және жөндеу бойынша ... (осы ... ... ... пайдаланушы ұйымның персоналы жүргізеді.
Нұсқау беруді жүргізу туралы белгі абоненттік ... ... ... ... ... ... жөнінде қол қояды.
4. ҚОРТЫНДЫ
Жеке тұрғын үй қорының пәтерлері мен ғимаратының меншік иелеріне (жалға
берушілері, жалдаушылары), ... ... ... ... ... газ ... ... қауіпсіз қолданылуына бақылауды жүзеге
асыратын тұлғаларға және сол ғимараттарды (үй-жайларды) меншік иеленушілер
(жалға
алушылар) – ұйымдардың персоналына газ ... рет ... ... ... газ ... ... бар пәтерлерге адамдар кірер
алдында
тұрмыста ... ... ... ... ... газ құбырының
пайдаланушы
ұйымының (ГТО) арнайы жабдықталған үй-жайында немесе жабдықты орнату орны
бойынша алғашқы нұсқау беріледі.
Ауылдық елді-мекендерде ... ... ... ... ... үй ... газды жіберу кезінде, істейтін газ ... ... ... ... ауыстыру кезінде абоненттерге нұсқау беру газды
жіберу бойынша жұмыстар аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... мүшелерін нұсқау беруден өткен адам ... ... ... ережелеріне оқытады.
Қортындылай келе осы курстық жұмысымызды аяқтаймыз.
ПАЙДАЛНАҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.Унаспеков Б.А., Алимова К.К. Газоснабжение. Алматы: КазНТУ,
2007.–285 ... ... А.А. ... М.: ... 1989. – ... ... Б.Ә. ... Н.С. Газ желілері мен
қондырғыларын есептеу және пайдалану. Оқу құралы ҚМСҚА.
Алматы: 1994. – 79бет.
4. ... Б.Ә. ... ... курстық және дипломдық
жобаларды есептеуге арналған әдістемелік нұсқауы. Алматы:
ҚМСҚА, 1996. – ... ... Б.А. ... газа в промышленных печах по
Производству стройматериалов. Учебное пособие. Алматы:
КазГАСА, 1997. – 190с.
6. Унаспеков Б.Ә. Газ толтыру ... ... ... ... және ... ... ... әдістемелік нұсқау. Алматы: ҚМСҚА, 1999. – 33бет.
7. СНиП 2.04.08-87*. Газоснабжение/Минстрой ......... ... ... ... (МҚН) 4.03.-01-2003.
Газтарату жүйелері. ҚР ИжСМ Құрылыс істері жӛніндегі комитеті.
Астана, 2003. – 27бет.
10. ҚР ҚНжЕ ... ... ... ҚР ... ТКШ істері жӛніндегі комитеті. Астана, 2005. – 114бет.
11. СНиП 2.04.07-86. Тепловые сети./ГостройСССР. – М.:ЦИТП
Госстроя СССР. 1987. – ... ... Н.Л., ... Д.Я. ... по ... ... М.: Недра, 1986. – 542с.
13. Правила безопасности в газовом хозяйстве. Алматы. 1993. – 179с.
14. Унаспеков Б.Ә., Алимова К.К., ... С.Т. ... және ... Оқу ...... ... ... б.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шу мен вибрация4 бет
Шудың ( дыбыстың) адам организміне әсері9 бет
Тіршілік эволюциясы21 бет
Алматы қаласы12 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
Смог (түтінді тұман)4 бет
«Газ тарату механизімнің құрлысы»22 бет
«Газды құбырлармен тасымалдау»47 бет
Адам құқықтарын қорғау механизімі49 бет
Арнайы ұйымдардағы оқу камбинаттарында газдыэлектрлі пісірушілерді дайындау жүйесі58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь