Азаматтық істер бойынша сот актілерінің орындалу мәселелері

Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілеулер мен қысқартулар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1 Соттың азаматтық іс бойынша шешімінің түсінігі, мәні және оған
қойылатын талаптар
1.1 Сот шешімінің ұғымы және сот шешіміне қойылатын талаптар ... ... ... ... ... .12
1.2 Шешiм шығарған кезде шешiлетiн мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.3 Сот қабылдаған шешімдегі кемшіліктерді жою және қосымша шешім
шығару негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2 Сырттай іс жүргізу және сырттай шешім
2.1 Талап қоюшылық істерді сырттай қараудың тәртібі және сырттай шешім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
2.2 Сырттай шешімнің күшін жою туралы арызды қарау тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... 37
3 Сот шешімін орындау ерекшеліктері және атқарушылық іс жүргізудің мәні
3.1 Сот актілері мен өзге де органдардың актілерін орындаудың жалпы ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
3.2 Атқарушылық іс жүргізу субъектілерінің құқықтық жағдайлары ... ... ... ... .50
3.3 Шешімді дереу орындау (түрлері және негіздері) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
4 Азаматтық істер бойынша сот актілерін орындаудың кейбір мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Азаттықты аңсаған қазақ халқының асыл арманының орындалғанына да 23 жыл толғалы тұр. Осы сындарлы шақта елдің елдігін сақтап қалу, ұлттың еңсесін тіктеу, халықтың сенімін ақтау аса күрделі іс болатын. Сол аса күрделі кезеңде Н.Назарбаевтай көреген басшы салиқалы саясат ұстанып, елді, халықты сүріндірмей сара жолға шығарды. Елбасымыз
«Біз зайырлы құқықтық мемлекет құруымыз керек. Адам құқығы әркез қорғалуы тиіс. Заңдылықтар сақталса, адам өзінің заңды түрде қорғалатынын айқын сезінсе онда дұрыс жолмен келе жатқанымыз» – деп еді[1]. Енді міне, сол сәттер де сағымға айналып, еліміздің егемендігіне 23 жыл толғалы тұр. 25 желтоқсан 2000 жылы «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы» конституциялық заңның қабылдануы ұлттық сот жүйесіндегі тарихи елеулі оқиға болды.
Егемен еліміздің тәуелсіз сот жүйесін жетілдіруде аталмыш заң, ғасыр жүгін арқалады десек, асыра айтқандық емес. Осы уақыт аралығында мамандандырылған соттар құрылды, жетілдірілген сот жүйесі жұмыс істей бастады. Бұл жағынан келгенде Қазақстандағы сот жүйесінде әлемдегі озық мемлекеттердің қатарына сәйкес келетін, көпшіліктің көкейінен шығатын жүйе құрылған. Дегенмен, осы жүйенің кейбір тұстары әлі де болса пысықталып, қазіргі уақыт талабына сай сәйкестендіруді қажет етіп отыр. Бұл орайда ең алдымен сот шешімінің тез әрі жылдам іске асуының жолға қойылуы қажеттігін баса айтты. Сотқа келіп жүгінген әрбір азамат, заңды немесе жеке тұлға өз мәселесін тез арада шешіп, сот орындау қағазын алғаннан кейін орындау процесіне баруы керек. Ал қазіргі уақытта Жоғарғы Сот құзыретінің шектен тыс кеңеюіне байланысты осы мәселенің арасы алшақтап кеткенін уақыттың өзі көрсетіп отыр. Қазір заңды күшіне енген сот шешімдері актілерінің заңдылығын тексеру кассация мен қадағалау сатысының құзыретіне берілген. Бізде жылына миллионға жуық сот істері қаралады. Ал енді Жоғарғы Сот осы істер бойынша, заңды күшіне енген сот шешімдерінің заңдылығын тексеруге барлық кезде үлгеріп отыр ма, оған даяр ма деген мәселеге келгенде уақыттың өзі бұл мәселеде жергілікті соттардың әлеуетін кеңейту қажеттігін көрсетіп отыр.
Сот шешімі құқық нормаларын қолданудың дербес актісі ретінде соттың іс бойынша нақты құқықтық қарым-қатынасты зерттеуі. Шешім түріндегі сот актісі сот отырысында азаматтық істі талқылаудың соңғы сатысы болып табылады, шешім азаматтық сот ісін жүргізудің барлық түрлері бойынша шығарылады. Талап қою істерінде сот шешімінің тақырыбына құқықты қорғау талабымен сотқа жүгіну жатады, әкімшілік-құқықтық қарым-қатынастардан туындаған істерде, сот зерттеуінің тақырыбына мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың азаматтардың құқық бұзушылықтары туралы жоқка шығарылған қаулылары жатады. Ерекше сот істеріндегі сот шешімінің тақырыбына материалды-құқықтық қарым - қатынас — заңды мәні бар деректерді анықтау жатады. Соттың шешімдерін барлық мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық бірлестіктер, өзге заңды тұлғалар, лауазымды тұлғалар мен азаматтар үшін міндетті және Қазақстан Республикасының барлық
Қорытынды

Әділдік іздеп келген адамға әділ шешімін айтып, тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін тауып, ердің құнын, нардың пұлын екі-ақ ауыз сөзбен таразылаған би, шешендер елдің небір содыры мен тентегін тоқтатып, шекіскенді бітістіріп, араздасқанды татуластырған. Кең байтақ жерімізді ежелден мекендеген халқымыз әділдік пен адалдықты әрқашан ту етіп, әділ де сындарлы заңы бар өркениетті ел болуға ұмтылған. Енді тәуелсіздігін алып, азат атанып, көк туын тік ұстаған Қазақ елінің өз Конституциясы, яғни Ата Заңы бар құқықтық мемлекет.
Өркениетті қоғам құруды алдына мақсат еткен елдің Ата Заңы, заңды қорғайтын әділ соты, заңды құрметтейтін адал азаматы бар. Сот шешімі дегеніміз - соттың мемлекет атынан шығаратын (соттық талқылау нәтижесінде) нақты субъектілердің құқықтары мен міндеттерін бекітетін, барлық азаматтар мен ұйымдар үшін заңдық күші бар құқық қолдану актісі. Сот шешімінің маңызын оның атқаратын функциясына қарап байқауға болады.
Кез-келген құқық қолдау актісі сияқты сот шешімі де белгілі талаптарға сай болуы тиіс. АІЖК-ң 218- бабына сәйкес шешім заңды және негізді болуы тиіс. Материалдық және процессуалдық құқық нормаларын тиісті түрде қолдана отырып шығарылған шешімдер заңды шешім болып табылады.
Іс үшін маңызы бар мән-жайлар жан-жақты зерттеліп, және сот белгіленген іс үшін маңызы бар мән-жайлардың дәлелденуі сонымен бірге сот шешімінде баяндалған қорытындылардың істің мән-жайына сәйкес келуі сот шешімінің негізділігін айқындайды. Шешім іс жүргізу құқығы нормаларын сактаумен және қаралып отырған іске қолданылатын немесе кажетті жағдайларда даудың осындай тақырыптарын реттейтін заңды қолдануға негізделген материалды құқық нормаларына толық сай келгенде заңды болып табылады. Бұл ретте шешім азаматтық заң нормаларынын жалпы бастамасы мен мағынасынан және адалдықтың, шындықтың және саналылықтын талаптарынан шығуы тиіс.
Сонымен қатар сот шешімі бағынуға тиісті нормаларды қолдана отырып, азаматтарды заңды кұрметтеуге тәрбиелейді, тәртіптің нақты ережелерін бекітеді, кұқықты қорғау түрін және заңды түрде алынған өкілеттіктерді жүзеге асыруға кепілдіктерді анықтайды.Сот шешімінің мәні даулы карым-қатынастарды реттеумен бұзылған құқықтар мен мудделерді қалпына келтіретін әділсот актісі ретіндегі күшінен тұрады. Шешім өкімді сипатқа ие бола отырып, ол кімге катысты шығарылса, соған міндетті. Сонымен бірге, сот шешімінің мағынасы бұзылған құқықтарды корғау, заңдылықты және құкықтық тәртіпті бекіту, құқық бұзушылықты ескерту болып табылатын сот ісінін міндеттерімен шартталған.
Қазақстанда сот актілерінің орындалу деңгейі адам айтса сенгісіз өте төмен күйде қалып отыр. Сот ше¬ші¬мінің бұлжымастығы – қашанда барлық азаматтардың құқықтарына, қоғамға және мемлекетке қол сұғыл-маушылықтың кепілі мен негізі.
        
        Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілеулер мен қысқартулар
Кіріспе .......................................................................................................................9
1 Соттың азаматтық іс бойынша шешімінің түсінігі, мәні және оған ... ... Сот ... ... және сот ... ... ...
1.2 Шешiм шығарған кезде шешiлетiн мәселелер ................................................17
1.3 Сот қабылдаған шешімдегі кемшіліктерді жою және қосымша шешім ... ... ... іс ... және сырттай шешім
2.1 Талап қоюшылық істерді сырттай қараудың тәртібі және сырттай шешім.........................................................................................................................29
2.2 Сырттай шешімнің ... жою ... ... ... ... Сот ... ... ерекшеліктері және атқарушылық іс жүргізудің мәні
3.1 Сот актілері мен өзге де органдардың актілерін орындаудың жалпы ережелері...............................................................................................42
3.2 Атқарушылық іс жүргізу субъектілерінің ... ... ... дереу орындау (түрлері және негіздері).....................................................60
4 Азаматтық істер бойынша сот актілерін орындаудың кейбір ... ... ... тізімі............................................................................76
Нормативтік сілтемелер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 30.08.1995 ж. (07.10.1998ж. және 21 ... 2007 ... ... ... мен толықтырулармен)
2. ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі. Алматы 1999ж. (2014.03.07 берілген ... мен ... ҚР Сот ... мен судьялардың мәртебесі туралы конституциялық заңы, 25.12.2000 ж.
4 Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы "Қазақстан Республика-сының сот ... мен ... ... ... ... 2000 //Егемен Қазақстан. 25 желтоқсан, 2000.
5 ҚР Азаматтық кодексі. Алматы 27.12. 2004ж. (берілген өзгерістер мен ... ҚР ... заң күші бар ... ... ... шешімі - соттың мемлекет атынан шығаратын (соттық талқылау нәтижесінде) нақты субъектілердің құқықтары мен міндеттерін бекітетін, барлық азаматтар мен ... үшін ... күші бар ... ... актісі. Сот шешімінің маңызын оның атқаратын функциясына қарап байқауға болады.
Сот шешімінің құрылымы - шешім кіріспе, сипаттау, ... және ... ... ... ... - ... түсініксіз болған жағдайда істі қараған сот іске қатысушы ... ... ... ... сот ... ... ... шешімді оның мазмұнын өзгертпей түсіндіруге құқылы. Шешімді түсіндіруге ол әлі ... және ... ... ... орындалуы мүмкін мерзім өткенге дейін жол беріледі. Сот шешiмдi түсiндiру туралы ... ... ... қабылданған күннен бастап он күн мерзiмде қарауға мiндеттi.
Қосымша шешім - іс ... ... сот ... ... ... дәл сол ... іс бойынша қосымша шешім шығарылады. Қосымша шешім негізгі шешімнің ажырамас бөлігі болып танылады.
Атқару ... ... - ... ... ... ... және де басқа да органдардың орындауына жататын юрисдикциялық ... ... күші бар іске ... ... мен ... да ... үшін міндетті болып табылатын құжаттар.
Атқарушылық іс жүргізудің ... ... іс ... ... барлық іс-әрекеттерді өкілдік берушінің атынан жасауға құқылы. Өкілдік беруші беретін сенімхатта ... ... ... ... атқару құжатын ұсынуға және кері қайтарып алуға; өкілеттіктерді басқа тұлғаға беруге (қайта сенім білдіруге); сот орындаушысының әрекеттеріне шағым жасауға; ұйғарылған ... ... ... ақшаны) алуға; бітімгершілік келісім жасасуға өкілеттіктері арнайы ескертілуге тиіс. ... іс ... ... болып мыналар танылады: атқарушылық іс жүргізудің жақтары (өндіріп алушы және ... ... іс ... ... өкілдері; сот приставы; атқарушылық құжатта көрсетілген ... ... ... өзге ... ... істер органдарының бөлімшелері және қызметкерлері, аудармашы, куәгерлер, маман, сот ... ... ... ... қорғауға немесе сақтауға берілген тұлға және басқалар).
Атқарушылық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... ... негіздер бойынша атқарушылық іс жүргізу тоқтатылған, соттың немесе құжат берген басқа органның талабы бойынша атқару ... ... ... жағдайларда аяқталды деп есептеледі.
Белгілеулер мен қысқартулар
ҚР - Қазақстан Республикасы
АК - Азаматтық кодексі
АІЖК - ... іс ... ... - ... ... Достастығы
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Азаттықты аңсаған қазақ халқының асыл арманының орындалғанына да 23 жыл толғалы тұр. Осы сындарлы шақта елдің елдігін сақтап ... ... ... ... халықтың сенімін ақтау аса күрделі іс болатын. Сол аса күрделі кезеңде Н.Назарбаевтай ... ... ... ... ... ... ... сүріндірмей сара жолға шығарды. Елбасымыз
- деп еді[1]. Енді міне, сол сәттер де сағымға айналып, еліміздің ... 23 жыл ... тұр. 25 ... 2000 жылы ... заңның қабылдануы ұлттық сот жүйесіндегі тарихи елеулі ... ... ... тәуелсіз сот жүйесін жетілдіруде аталмыш заң, ғасыр жүгін арқалады десек, асыра айтқандық емес. Осы уақыт аралығында мамандандырылған соттар құрылды, ... сот ... ... ... ... Бұл ... келгенде Қазақстандағы сот жүйесінде әлемдегі озық мемлекеттердің қатарына сәйкес келетін, көпшіліктің көкейінен шығатын жүйе құрылған. Дегенмен, осы ... ... ... әлі де болса пысықталып, қазіргі уақыт талабына сай сәйкестендіруді қажет етіп ... Бұл ... ең ... сот ... тез әрі жылдам іске асуының жолға қойылуы қажеттігін баса ... ... ... жүгінген әрбір азамат, заңды немесе жеке тұлға өз мәселесін тез ... ... сот ... ... ... ... ... процесіне баруы керек. Ал қазіргі уақытта Жоғарғы Сот құзыретінің шектен тыс кеңеюіне байланысты осы мәселенің арасы алшақтап кеткенін уақыттың өзі ... ... ... ... ... ... сот ... актілерінің заңдылығын тексеру кассация мен қадағалау сатысының құзыретіне берілген. Бізде жылына миллионға жуық сот істері қаралады. Ал енді Жоғарғы Сот осы ... ... ... күшіне енген сот шешімдерінің заңдылығын тексеруге барлық кезде үлгеріп отыр ма, оған даяр ма ... ... ... ... өзі бұл ... ... ... әлеуетін кеңейту қажеттігін көрсетіп отыр.
Сот шешімі құқық нормаларын қолданудың дербес актісі ретінде соттың іс бойынша нақты құқықтық ... ... ... ... сот ... сот ... ... істі талқылаудың соңғы сатысы болып табылады, шешім азаматтық сот ісін ... ... ... ... ... Талап қою істерінде сот шешімінің тақырыбына құқықты қорғау талабымен ... ... ... ... ... туындаған істерде, сот зерттеуінің тақырыбына мемлекеттік органдар мен лауазымды ... ... ... бұзушылықтары туралы жоқка шығарылған қаулылары жатады. Ерекше сот істеріндегі сот шешімінің тақырыбына ... ... - ... -- ... мәні бар ... ... ... Соттың шешімдерін барлық мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық бірлестіктер, өзге заңды тұлғалар, лауазымды тұлғалар мен азаматтар үшін ... және ... ... ... аумағында мүлтіксіз орындауға тиіс.
Сот шешімдерінің мүлтіксіз орындалуы елімізде заңдылықтың қатаң сақталатындығын көрсетеді. Сот жүйесінің беделі оның шешімінің орындалуымен тікелей байланысты ... ... ... едік. Нақтылы, шүбәсіз және уақытылы орындалған сот қаулысы сот ... ... ... және оның ... нығайтудың бірден - бір басты белгілерінің бірі. Олай болса, сот қаулыларын орындайтын сенімді, берік жүйе ... ... сот ... ... ... ... бірі деп ... айта аламыз. Сот қаулыларының орындалуын түпкілікті жақсарту қажеттігін Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің халыққа Жолдауында атап көрсетті.
Ғылыми жаңалық және ... ... ... ... ... процессуалдық заңнамадағы шешім түріндегі сот актісі сот отырысында азаматтық істі талқылаудың соңғы сатысы ретінде, шешім ... ... ... мәселелер және олардың аталған құқық саласындағы иеленетін орнының дәрежесі жаңаша көзқарас тұрғысынан ... ... ... Сот шешімін құқықтық жағдайын зертей келе құқықтық олардың жіктелу ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... мәселелерді талдау арқылы оларды шешуге ұсыныстар енгізу.
Сонымен қатар, зерттеуде басты назарды Қазақстан Республикасындағы атқарушылық іс жүргізудің ... ... ... ары ... ... объективтік тенденцияларына аударылады.
Тәжірибелік қажеттілігі. Зерттеудің нәтижесінде жасалған қорытынды тұжырымдар азаматтық сот ісін жүргізудің міндеттерін орындауды құқықтық ... ... ... ... ... ... ... тырысумен сипатталады және Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу заңдарын жетілдіру мәселелеріне байланысты қолданылуы мүмкін.
Диссертациялық жұмыстың мақсаты - сот ... және ... ... қазіргі таңдағы жағдайын зерделеу табылады. Оның дамуының, содан ... ... ... ... ... сонымен қатар іс жүргізушілік принциптерге негізделген олардың шешу жолдарын жасақтау ... ... ... ... ... азаматтық іс бойынша шешімінің өзектілігі зерттеу жұмысының мақсатын ... ... ... жету үшін ... келесі міндеттерді анықталады. Олар азаматтық іс жүргізудегі сот шешімі институтын ... ... іс ... ... ... ... бағытталған:
* азаматтық іс жүргізудегі әділ сот шешімінің сот қызметіндегі орнын анықтау;
* сот шешімінің азаматтық іс ... ... ... ... ... ... сот актілері мен өзге да органдардың актілерін орындаудың жалпы ережелерін зерделеу;
* сот орындаушыларының құқықтық мәртебесінің негіздері және мазмұнын, дамуын және ... ... ... ... зерттеу.
Зерттеудің обьектісі - сот шешімі және оны атқару тәртібі.
Зерттеудің әдістемелері мен теориялық негіздері.
Диссертациялық жұмыстың әдістемелік ... ... ... ... ... ... қатар, арнайы логикалық, нақты тарихи, салыстырмалы, әлеуметтік ғылыми әдістер құрайды. Алдыға қойылған міндеттерге жету үшін де жүйелік әдістер ... ... ... ... ... ... сот билігінің және азаматтық іс жүргізудің құқығы мен оның ... ... ... ... жұмыстар, құқықтың жалпы теориялық мәселелері бойынша отандық және ... ... ... ... Диссертациялық жұмысты зерттеу барысында Баймолдина З.Х., Рассахатская Н.А., Треушников М.С., Чертков В.Л., Савельева Т.А., Решетникова И.В., ... М.К., ... Г.Л., ... Г.А., ... Е.В., ... В.И., ... И.В., ... И.И., Викут М.А., Зайцев И.М. және т.б. авторлардың еңбектері пайдаланылады. Сонымен қатар мерзімді басылымдарда жарияланған осы саладағы мақалалар мен ... да ... ... ... - ... ... соттары.
1 Соттың азаматтық іс бойынша шешімінің түсінігі, мәні және оған қойылатын талаптар
1.1 Сот шешімінің ұғымы және сот ... ... ... сот - ... ... ... ... Бұл Мемлекет басшысының тиімді сот жүйесін құру, кадр саясатын ... ... жыл ... ... ... ... тапсырмалар негізінде жүзеге асырылып келеді. Сот азаматтық iстер бойынша АIЖК-нiң 21-бабының бiрiншi бөлiгiне сәйкес шешiмдер, ұйғарымдар, ... және ... ... сот ... қабылдайды. Заңды күшiне енген сот шешiмдерi, ұйғарымдары, қаулылары, азаматтық iстер бойынша бұйрықтары барлық мемлекеттiк органдар, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары, қоғамдық ... ... да ... ... ... адамдар мен азаматтар үшiн мiндеттi және Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында мүлтiксiз орындалуға тиiс. ... сот ... тек ... Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес жүзеге асыру ... Сот ... ... ... ... жұмысына байланысты. Қазақстан Республикасының әрбір судьясы қазақтың деген мақалын әр кезде есте ұстағандары жөн. Біз, судьялар сот ... ... әділ және ... ... ... ... деген сенімі одан да арта түспек. Бiрiншi сатыдағы сот iстi мәнi ... ... сот ... АIЖК-нiң 217-бабына сәйкес шешiм нысанында шығарылады. Шешiмнiң құрылымы мен ... ... ... 220, ... ...... барлық түрлерi (талап қою бойынша iс жүргiзу, ерекше талап қоюмен және ...... үшiн ... ... ... ... (әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға уәкiлеттi органдардың (лауазымды адамдардың) қаулыларын даулау жөнiндегi iстер бойынша, заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... ... ... сот актiлерi соттың ұйғарымы нысанында қабылданады.
Сот актісі дегеніміз жалпы белгілері бір-бірімен ұқсас азаматтық ... ... ... төрт ... іс ... ... ... жалпы белгілері.
* Құқық нормалары негізінде шығарылады.
* Нақты жағдайларға байланысты бір ... ... ... ... ... ...
Сот актілерінің басқа құқық қорғау актілерінен айырмашылығы:
1. Әділсот ... ...
2. ... және ... тұлғалардың құқықтары мен мүддесін қорғау мақсатында шығарылады.
3. Белгілі ... яғни ... ... ... ... ... Республикасының территориясында тұратын бүкіл заңды және жеке тұлғаларға міндетті болып табылады.
Актіні ... сот ... ... ... сот ... Ι сот инстанциясы шығаратын сот шешімі, ұйғарымы, сот бұйрықтары.
б) ... ... және ... сот ... ... сот қаулылары деп бөлуге болады.
Сот шешімі - соттың мемлекет атынан шығаратын (соттық ... ... ... ... ... мен ... ... барлық азаматтар мен ұйымдар үшін заңдық күші бар құқық қолдану актісі. Сот шешімінің ... оның ... ... ... ... ... [1]
* Құқық қорғау функциясы
* Реттеу функциясы
* Тәрбиелеу функциясы
Кез-келген құқық қолдау актісі сияқты сот ... де ... ... сай ... тиіс. АІЖК-ң 218- бабына сәйкес шешім заңды және негізді болуы тиіс. Материалдық және процессуалдық құқық ... ... ... ... ... ... шешімдер заңды шешім болып таблады.
Іс үшін маңызы бар мән-жайлар жан-жақты зерттеліп, және сот ... іс үшін ... бар ... дәлелденуі сонымен бірге сот шешімінде баяндалған қорытындылардың істің мән-жайына сәйкес келуі сот ... ... ... бөлек сот шешіміне төмендегідей талап қойылады.
1. Шешім толық болуы тиіс, яғни талап арызда ... ... ... сот ... ... ... табуы тиіс.
2. Шешім түсінікті болуы тиіс, яғни шешімнің мазмұны сауатты және анық ... ... ... мазмұны (реквизиттері) заңға сәйкес болуы тиіс.
Бірінші сатыдағы әділсот актісі ретіндегі соттың шешімі мен ұйғарымынан ... ... ... ... ... ... ... шығару, сондай-ақ дәлелдемелердің толық зерттелуі мен бағалануына, заңның дұрыс ... және т.б. ... жана ... ... ... ие ... және ... сатысындағы сот қаулысын ажырата білу керек[2].
Апелляциялық, кассациялық және қадағалау сатысындағы сот қаулысы іске қатысушылардын сот шешіміне берген шағымдары бойынша ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сот шешімі құқық нормаларын қолданудың дербес актісі ретінде әрбір сот шешімінің тақырыбымен ... Сот ... ... ... ... іс ... нақты құқықтық қарым - қатынасты зерттеуі. Баскаша айтканда, сот ... бүл ... кою ... ... -- ... жүгінген талап етушінін талабы. Талап қою істерінде сот шешімінің тақырыбына құқықты қорғау талабымен сотқа жүгіну жатады, әкімшілік-құқықтық қарым-қатынастардан туындаған ... сот ... ... ... органдар мен лауазымды тұлғалардың азаматтардың құқық бұзушылықтары туралы жоқка шығарылған қаулылары жатады. Ерекше сот ... сот ... ... ... ... - ... -- заңды мәні бар деректерді анықтау жатады.
Сот шешімінің мәні даулы карым-қатынастарды реттеумен ... ... мен ... ... ... ... актісі ретіндегі күшінен тұрады. Шешім өкімді сипатқа ие бола отырып, ол кімге катысты шығарылса, соған ... ... ... сот ... мағынасы бұзылған құқықтарды корғау, заңдылықты және құкықтық тәртіпті бекіту, құқық бұзушылықты ескерту болып табылатын сот ісінін міндеттерімен шартталған. ... ... сот ... бағынуға тиісті нормаларды қолдана отырып, азаматтарды заңды кұрметтеуге тәрбиелейді, тәртіптің нақты ережелерін ... ... ... түрін және заңды түрде алынған өкілеттіктерді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... оның ... және негіздігі жатады. Бұл талаптар сот шешімдерінін барлық турлеріне қойылады.
Сот шешімінің заңдылық -- бұл материалдық және іс ... ... ... сай ... Шешім іс жүргізу құқығы нормаларын сактаумен және қаралып отырған іске қолданылатын немесе кажетті жағдайларда даудың осындай тақырыптарын реттейтін заңды қолдануға ... ... ... ... ... сай ... заңды болып табылады. Бұл ретте шешім азаматтық заң нормаларынын жалпы бастамасы мен ... және ... ... және ... ... шығуы тиіс.
Сот істі шешу кезінде Қазақстан Республикасы Конституциясының, адам талаптарын, азаматтық іс жүргізу кодексін және өзге де нормативті кұқықтық актілерді дәл ... ... Сот ... ... орындаған жагдайда, онын шешімі заңды деп есептеледі:
* әділ сот орнату кезінде сот ... ... және ол ... ... ... және заңға ғана бағынады;
* әділсотгы тек сот кана ... ... ... істі шешу ... ... органның немесе өзге органның нормативті құқықтық актісінің заңға сай келмейтінін ... ол ... ... ... ... ... сот ... заңды мәні бар кұқықтық актілерді қолданады;
* құкықтық қарым - қатынасты реттейтін құқық ... ... ... сот ... ... ... қарым-катынасты (заңның баламасы) реттейтін құқық нормасын қолданады, ал мұндай ... жоқ ... ... ... ... ... мағынасын, бірінші кезекте Қазақстан Республикасынын Конституциясын басшылыққа ала отырып ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, сот аталған келісімшарттарда бекітілген, Қазақстан Республикасынын ратификацияланған ережелер қолданылады.
Сондықтан да, ... ... ... заңдылық талаптарынын мазмұнынан тұрады. Материалды және іс жүргізу құқығы нормаларын бұзу немесе ... ... ... ... шығарудын негізі болып табылады.
Сот шешімінің негізділігі. Сот шешімін койылатын келесі талап оның негізділігі болып табылады. ҚР АІЖК 218-бабының 2-белігінде ... тек сот ... ... ... ғана негізделуі тиіс деген негізділік үғымының мазмұны ашып айтылған. Сот шешімінің негізділігі ... ... ... ... ... сот тұжырымдарының сай келуін білдіреді. Сот шешімі мынадай жағдайларда негізді деп табылады. Егер де сот:
1) шешімін сот отырысында зерттелген ... ... ... ... ... ... ... дәледдемелердің күмөнсіздігі мен катыстылығы туралы зан талаптары негізінде кабылдаса;
* өз шешімін дәлелдеуді кажет етпейтін жалпыға белгілі мән-жайларға негіздесе;
* ... сот ... ... ... ... ... ... ала отырып, қабылдаса[3].
Жалпы ереже бойынша, шешім шығып, жарияланғаннан кейін, сот өзі оны ... ... ... жоқ. Сот ... кәдімгі кемшіліктеріне талап коюшының арызындағы талаптарға накты жауап-тың толық болмауын көрсететін оньщ толык немесе жеткіліксіз анық еместігі жатады. Сот ... ... ... ... барлық талап қоюшының талаптарын немесе барлык жауап берушіге қатысты шешпегендігінен немесе арыздағы талапты өзгертудін негізі мен оның мелшерін ... ... ... ... жеке ... сот ... ... шығару немесе осы түсіндіру арқылы жоюға құқылы.
Шешiм ... ... ... Бұл ... өзге ... ... жол ... Жұмыс уақытының аяқталуына қарай, сондай-ақ жұмыс күнi iшiнде сот (судья) кеңесу бөлмесiнен шығып ... үшiн ... ... ... ... мәнi бойынша шешкен кезде сот қысқаша (қысқартылған) шешiм ... ол ... ... және ... ... ... Шешiм заңды күшiне енгенге дейiн тараптардың жасаған жазбаша өтiнiшi ... не өз ... ... сот ... сипаттама, дәлелдеу және қарар бөлiктерiнен тұратын шешiм шығарады.
Шешiм Қазақстан Республикасының атынан шығарылады. ... ... ... ... және ... ... ... кiрiспе бөлiгiнде шешiмнiң шығарылған күнi мен орны; шешiм шығарған соттың атауы; ... ... сот ... ... ... iске қатысушы басқа адамдар және өкiлдер; даудың нысанасы немесе мәлiмделген талап көрсетiледi.
Шешiмнiң сипаттау бөлiгi ... ... ... ... ... және iске қатысушы басқа адамдардың түсiнiктемелерiн қамтуға тиiс[2,234].
Шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде iстiң сот анықтаған мән-жайлары, құқықтар мен ... ... ... ... ... ... сот қабылдамай тастаған белгiлi бiр дәлелдемелердiң негiздерi, және сот басшылыққа алған заңдар көрсетiледi. Жауапкер талап қоюды мойындаған жағдайда ... ... ... ... ... және оны ... қабылдағаны ғана көрсетiлуi мүмкiн.
Шешiмнiң қарар бөлiгi талап қоюды қанағаттандыру туралы немесе талап қоюдан толық ... оның бiр ... бас ... туралы сот қорытындысын, сот шығындарының бөлiнуiн, шешiмге шағым беру мерзiмдерi мен тәртiбiн көрсетудi, сондай-ақ өзге де қорытындыларды ... ... ... ... ... бiр ... мен мерзiмiн белгiлеген немесе шешiмдi дереу орындауға ... ... оның ... ... ... ... ... жағдайда, бұл туралы шешiмде көрсетiледi.
Судья шешiмдi жазбаша түрде жазады және оған қол қояды. Шешiмге түзету судьялардың қол ... ... ... ... ... ... өзiн-өзi басқару органдарының, ұйымдардың және лауазымды адамдардың әрекеттерi (әрекетсiздiктерi) мен ... ... деп тану ... ... ... ... кезiнде сот дауға түсiп отырған әрекеттi (әрекетсiздiктi) немесе шешiмдi заңсыз деп таниды, ... ... ... мiндеттейдi, оған қолданылған жауаптылық шараларын жояды не оның нұқсан келтiрiлген құқықтары мен бостандықтарын өзгедей әдiспен ... ... ... ... ... ... деп тану ... шешiмнiң қарар бөлiгiнде ол қабылданған кезден бастап бұл актi қолданылмайды деп ... ... ... ... ... ... ... заңсыз деп тану туралы шешiмi немесе ол туралы хабарлама нормативтiк құқықтық акт жарияланған бұқаралық ақпарат ... ... ... ақша ... ... алу ... шешiм шығарған кезде шешiмнiң қарар бөлiгiнде өндiрiлетiн ақша сомасының мөлшерiн және валюта түрiн цифрмен және сөздермен көрсетедi.
Өндiрiп алу даусыз ... ... оның ... нотариустың атқарушы жазбасының негiзiнде жүргiзiлетiн атқару құжатының немесе өзге құжаттың күшi жойылды деп тану туралы дау бойынша талап ... ... ... шешiмнiң қарар бөлiгiнде атқарылуға тиiстi емес құжаттың атауы, нөмiрi, күнi және есептен шығарылуға жатпайтын сома көрсетiледi.
Шарт жасасу немесе ... ... ... дау ... ... ... шарттың әрбiр даулы жағдайы бойынша шешiм көрсетiледi, ал шарт жасасуға мәжбүрлеу туралы дау бойынша шарттың түрi және тараптар шарт жасасуға ... ... ... ... ... алып ... кезде сот шешiмде оның дербес - белгiлi бiр белгiлерiн және, егер шешiмдi орындау кезiнде алып берiлетiн мүлiк болмай қалса, жауапкерден ... тиiс ... ... ... ... ... немесе ақша сомаларын берумен байланысты емес белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... сот сол шешiмде, егер жауапкер шешiмдi белгiленген мерзiм iшiнде орындамаса, онда талап қоюшының бұл әрекеттердi ... ... ... ... есебiнен қажеттi шығындарды өндiрiп ала отырып жасауға құқылы екенiн көрсете алады. Егер аталған әрекеттердi тек жауапкер жасай алатын болса, сот ... ... ... тиiс ... белгiлейдi.
Бiрнеше талапкердiң пайдасына шешiм шығарғанда сот шешiмнiң олардың әрқайсысына ... ... ... ... ... немесе өндiрiп алу құқығы ортақ болатынын көрсетедi. Бiрнеше жауапкерге қарсы шешiм шығарғанда сот әр жауапкердiң шешiмнiң қандай ... ... тиiс ... ... ... олардың жауаптылығының ортақ болатынын көрсетедi.
Шешiм iс қаралғаннан ... ... ... ... ... ... бойынша дәлелдi шешiм жасау бес күннен аспайтын мерзiмге кейiн қалдырылуы мүмкiн, бiрақ қысқаша (қысқартылған) шешiмдi сот iстi қарау аяқталған ... ... ... тиiс. ... ... судья қол қойып, ол iске қоса тiркелуге тиiс.
Iс жөнiнде шешiм жарияланғаннан кейiн шешiм ... ... оны ... ... ... құқығы жоқ. Сот өз бастамашылығымен немесе iске қатысушы адамдардың арызы бойынша шешiмде жiберiлген қате жазулар мен айқын арифметикалық ... ... ... ... ... туралы мәселе сот отырысында шешiледi. Iске қатысушы адамдарға сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарланады, ... ... ... ... ... туралы мәселенi қаруға кедергi болмайды. Шешiмге түзетулер ... ... ... ... сот ұйғарымына жеке шағым жасалуы немесе наразылық келтiрiлуi мүмкiн.
Шешiм түсiнiксiз ... ... iстi ... сот iске ... ... ... бойынша, сондай-ақ сот орындаушысының өтiнiшi бойынша шешiмдi оның мазмұнын өзгертпей түсiндiруге құқылы. Шешiмдi түсiндiруге ол әлi ... және ... ... түрде орындалуы мүмкiн мерзiм өткенге дейiн жол берiледi. Сот шешiмдi түсiндiру туралы өтiнiштi, өтiнiштi өтiнiш қабылданған күннен бастап он күн ... ... ... ... ... ... мәселе сот отырысында шешiледi. Iске қатысушы адамдарға, сондай-ақ қарау нысанасы оның түсiндiру туралы өтiнiшi болған ... сот ... сот ... ... мен орны хабарланады, алайда олардың келмеуi шешiмдi түсiндiру туралы мәселенi қарауға кедергi ... ... ... ... туралы ұйғарымына жеке шағым, наразылық берiлуi мүмкiн.
1.2 Шешiм ... ... ... мәселелер
Шешiм шығарған кезде сот дәлелдемелерге баға бередi, iс үшiн маңызы бар ... ... ... және ... ... ... ... құқықтық қатынастарының қандай екенiн, осы iс бойынша қандай заң қолданылуға тиiстi екенiн және қойылған талаптың қанағаттандырылуға ... ... ... iстi ... ... ... шегiнде шешедi. Алайда талап қоюшының келiсуiмен сот, егер бұл талап қоюшының құқықтарын, ... және ... ... ... қорғау үшiн қажет деп таныса, сондай-ақ көзделген басқа да жағдайларда, талап қоюшы мәлiмдеген талаптардың шегiнен шығуы ... iс үшiн ... бар жаңа ... ... ... ... ... зерттеудi қажет деп тапса, iстi мәнi бойынша қарауды қайта жалғастыру туралы ұйғарым шығарады. Сот iстi мәнi ... ... ... ... сот ... ал заңның 213-бабында көзделген жағдайда прокурордың қорытындысын да қайта ... ... ... сот ... Қазақстан Республикасының атынан сот отырысында заңға және ... дау ... сот ... фактiлерге қатаң сәйкестiкте шығарады.
Тараптардың, талапкердiң не жауапкердiң жағынан қатысатын үшiншi ... iске ... ... да тұлғалардың түсiнiктемелерi, куәлардың жауаптары, сарапшылардың, мамандардың анықтамалары шешiмде үшiншi жақтан келтiрiлiп жазылады. Сот шешiмiнiң мәтiнiне ресми құжаттарда қолданылмайтын, қабылданбаған ... мен ... ... сот түсiнiктеме бермеген түзетулердi енгiзуге болмайды. [5]
Сот шешiмi АIЖК-нiң 14-бабына сәйкес белгiленген сот iсi жүргiзiлетiн тiлде жазылуға тиiс. Сот iсi ... тiлдi ... ... ... бiлмейтiн iске қатысқан адамдарға iс бойынша шығарылған сот актiлерiн ... ана ... ... олар ... ... тiлге аударып беруге сот мiндеттi.
Шешiм iс жүргiзу құқығының нормалары сақтала отырып және осы құқықтық қатынасқа қолдануға жататын материалдық құқық ... ... ... шығарылғанда немесе ұқсас қатынасты реттейтiн заңның қажеттi негiздерiн қолданғанда не азаматтық заңнаманың жалпы бастауларынан және ... ... ... пен ... ... ... ... болып табылады.
Iс үшiн маңызы бар фактiлер, заң талаптарына сай сот отырысында өндiрiлген осы фактiге қатысты жол берiлген және шынайы ... ... ... немесе дәлелдеудi қажет етпейтiн жалпыға мәлiм мән-жайларға сәйкес келсе немесе iс бойынша жинақталған дәлелдемелер дауды шешу үшiн ... ... ... ... ... ... саналады.
Сот актiлерi шешiм нысанында iстi мәнi ... ... ... ... ... ... бөлiгiне мәнi бойынша қаралмаған талап-арыз талаптары бойынша сот қорытындыларын енгiзуге жол берiлмейдi. Осы талаптар бойынша сот қорытындылары шешiмнен ... ... ... ... қараусыз қалдыру, iс жүргiзудi қысқарту туралы) сот ... ... тиiс. ... ... ... мәнi ... дауды шешу кезiнде сот кiрiспе, дәлелдеу және қарар бөлiктерiнен тұратын қысқаша (қысқартылған) шешiм шығарады. Қысқаша (қысқартылған) шешiмнiң дәлелдеу ... ... ... сот ... iстiң мән-жайлары, оларды қолдайтын дәлелдемелер, сот қорытындылары, сондай-ақ сот басшылыққа алған заңдар келтiрiледi. ... ... ... ... ... ... мүмкiн[2,74].
Шешiм заңды күшiне енгенге дейiн тараптардың жазбаша өтiнiшi бойынша не ... ... ... сот ... ... ... ... және қарар бөлiктерiнен тұратын толық негiзделген шешiм шығарады. Бұл орайда қабылданған сот шешiмi мәнi бойынша қысқаша (қысқартылған) шешiмге ... ... тиiс. ... ... ... ... жазбаша өтiнiшi түскен сәттен бастап бес күндiк мерзiмде шығарылуға тиiс. Дәлелдеме шешiмде ... ... ... ... датаға сәйкес дата көрсетiледi. Iске мiндеттi түрде қысқаша (қысқартылған) шешiм мен толық негiзделген ... ... тиiс. ...... тәртiбiмен iс қаралған кезде қысқаша (қысқартылған) шешiм шығаруға жол ... Сот ... ... дәлелдеу және қарар бөлiктерiнен тұратын толық негiзделген шешiм шығаруға ... ... ... ... ... осы ... ... туралы арызды беру мерзiмi мен тәртiбi, сондай-ақ оған шағымданудың тәртiбi көрсетiлуге тиiс.
Шешiмнiң кiрiспе бөлiгiнде шешiмдi ... ... мен ... ... ... соттың толық және дәл атауы, соттың құрамы, сот отырысының хатшысы, сот ... ... iске ... ... да ... мен ... ... мәнi немесе мәлiмделген талап көрсетiледi.
Егер тараптар заңды тұлғалар ... онда ... ... ... ... ... ... туралы құжаттарға сәйкес көрсеткен жөн. Шешiмнiң шығарылу орны сол шешiм ... ... ... өзге де елдi ... ... байланысты болады[4].
Мәлiмделген талаптардың мазмұны, соның iшiнде, егер талапкер талаптың негiздемесiн немесе ... ... ... азайтса, шешiмнiң сипаттау бөлiгiнде көрсетiлуге тиiс.
Егер АIЖК-нiң 157-бабында ... ... ... сот қарсы талап-арызды қарауға қабылдаса, онда сипаттау бөлiгiнде қарсы ... да ... ... ... ... ... сипаттау бөлiгiнде жауапкердiң қарсылықтары мен iске қатысатын басқа да ... ... ... ... толық негiзделген шешiмiнiң дәлелдеу бөлiгiнде АIЖК-нiң 64-бабының 2-бөлiгiне сәйкес ... ... - ... және ... ... ... куәлардың айғақтарымен, заттай дәлелдемелерiмен, сарапшылардың қорытындыларымен, iс жүргiзушiлiк хаттамаларымен және ... ... ... iстiң ... болуға тиiс. Шешiм iстiң мән-жайлары туралы болжамдарға негiзделе алмайды. Сот отырысында зерттелмеген дәлелдемелермен сот шешiмiн негiздеуге жол берiлмейдi[4,110]. Егер ... ... ... ... орындау тәртiбiмен жүргiзiлсе, онда сот өз шешiмiн ол тапсырмаларды сот ... ... етiп, ... ... ғана ... ... ... негiздеуге құқылы. Егер iске қатысушы тұлғалар немесе АIЖК-нiң 72-бабының тәртiбiмен тапсырманы орындаған сотқа түсiнiктемелер немесе ... ... iске ... ... немесе куәлар iстi қарайтын сотқа келсе, олар түсiнiктемелерi мен жауаптарын жалпы тәртiппен бередi.
АIЖК-нiң 74 -76 баптарымен көзделген ... ... ... ету ...... ... жүргiзiлуi мүмкiн. Бұл орайда жиналған дәлелдемелер (хаттамалар және басқа материалдар) сот ... ... ... сот осы ... ... ... де құқылы.
Сарапшының қорытындысы басқа дәлелдемелерге қарағанда басымдыққа ие болмайды және сот үшiн мiндеттi болып табылмайды. Ол басқа ... ... ... тиiс. ... ... бағалау шешiмнiң толық негiзделген бөлiгiнде берiлуге тиiс. Бұл орайда сот сарапшы қорытындыларының немен негiзделгенiн, сараптамаға ұсынылған материалдардың толық зерделенгенiн оларға ... ... ... көрсетуге тиiс. Сарапшының қорытындысымен келiспейтiндiгiн сот өз шешiмiнде негiздеуге мiндеттi.
Егер сараптама жүргiзу бiрнеше ... ... ... ... ... зерттеу нәтижесi бойынша жекелеген қорытындылар берген болса, онда сот әрбiр сарапшының қорытындысымен келiсетiнiн не келiспейтiнiн негiздеуге тиiс.
АIЖК-нiң 96-бабының ... ... ... ... тек сараптама қорытындысына дейiн сарапшының сот отырысында ауызша берген ... ... ...
АIЖК-нiң 71-бабына орай қылмыстық iс бойынша заңды ... ... ... ... құқығы танылған сот үкiмi осы үкiммен кiнәлi болып танылған адамның азаматтық-құқықтық қатынасынан туындаған iс үшiн мiндеттi. Сонымен қатар бұл ... бұл ... орын алды ма ... ... бойынша, сондай-ақ үкiммен белгiленген басқа да мән-жайларға және олардың құқықтық бағалануына қатысты преюдициялық маңызы бар. ... ... ... ... ... ... сот жауапкердiң кiнәлiлiгiн талқылауға құқылы емес, алайда, шешiмнiң ... ... ... iсте бар, ... ... ... (мысалы, жауапкердiң мүлiктiк жағдайын немесе жәбiрленушiнiң кiнәсiн есепке алу) негiздейтiн дәлелдемелердi ... ... ... ... ...... ... күшiне енген сот шешiмiмен белгiленген мән-жайлар сот үшiн мiндеттi және нақ сол ... ... ... азаматтық iстердi қарау кезiнде қайтадан дәлелденбейдi. Әкiмшiлiк ... ... ... және прокурордың, тергеу және анықтау органдарының актiлерiмен анықталған фактiлер мен мән-жайлардың азаматтық iстердi қарау ... ... ... болмайды. Олар жалпы тәртiппен анықталуға тиiс.
АIЖК-нiң 49-бабының мәнi бойынша талап-арызды мойындау жауапкердiң ... ... ... Егер ... ... ... ... да бiр адамдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерiн бұзбайтын болса, онда сот ... ... ... талап-арыздың мойындалғанын және оның сотпен қабылданғанын көрсетедi.
Егер сот дәлелдемелердi әрқайсысын жеке және жиынтығында ... ... ... ... ... ... айғақтары, басқа да нақты деректер әр тараптың өз талаптары мен ... ... ... ... ... онда ол бұл туралы қорытындыларын шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде негiздеуге мiндеттi.
Сот отырысында соттың сұратуы бойынша тараптың дауды дұрыс шешу үшiн ... бap ... ... қалу және оны ... ... ... болса, онда сот шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде дәлелдемелердiң жиынтығын негiзге алып, бұл дәлелдемелерде қамтылған мәлiметтердi АIЖК-нiң 66-бабының 10-бөлiгiмен көзделген ... ... ... ... Шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде соттың осы құқықтық қатынастарға қолданған материалдық заңды және сот ... ...... ... ... ... ... 219-бабының 2-бөлiгiне және 49-бабының 2-бөлiгiне сәйкес сот iстi талапкер ... ... ... шегiнде шешедi және талап-арыздың мәнiн немесе негiздемесiн өз бастамасы бойынша өзгертуге құқығы жоқ. Алайда, сот шешiм шығара отырып, егер мұндай ... ... ... ... мен ... ... ... үшiн қажет деп санаса, сондай-ақ заңда көзделген ... да ... ... ... ... ... сот талаптардың шегiнен шығуы мүмкiн. Мәселен, ата-ана құқықтарын шектеу немесе одан ... ... ... ... ... баланы асырауға алименттi өндiру жайлы сот шешiм қабылдауға құқылы[4,232].
Талап-арыздың мәнi талапкердiң ... ... ... талаптарымен келiсiледi және жүгiнушiнiң құқықтары, бостандықтары немесе заңды мүдделерi бұзылуының немесе бұзылуына қауiп төнуiнiң мәнi көрсетiле отырып, материалдық-құқықтық ... ... ... ... деп ... адам көрсеткен, өзiнiң талап-арызының мәнi болып табылатын материалдық-құқықтық қатынастардың пайда болуына, өзгеруiне немесе тоқтатылуына әсер ететiн ... ... тиiс. ... мөлшерiн ұлғайтуды немесе азайтуды, мәселе талап-арыздың көлемiн нақтылау туралы болғандықтан, талап-арыздың мәнiн өзгерту ... ... ... ... бөлiгi дәлелдеу бөлiгiнде белгiленген нақты мән-жайлардан туындайтын соттың қорытындысы болуға тиiс.
Шешiмдi орындау кезiнде айқынсыздықтар мен даулардың ... үшiн ... ... ... сот анық және түсiнiктi болатындай етiп жазуға мiндеттi.
Шешiм талапкердiң мәлiмделген барлық талаптары бойынша ... ...... ... ... қосылған болса, немесе сот қарсы талап-арызды, не даудың мәнiне дербес талаптарын мәлiмдеген үшiншi тұлғалардың талап-арызын қарауға қабылдаған жағдайда, шешiмнiң ... ... ... ... бойынша кiмнiң, қандай нақты әрекеттердi және кiмнiң пайдасына, дауланған құқықтың қай тараптың пайдасына шешiлгенi соттың қаулысында нақты қорытындыланып көрсетiлуге тиiс. ... ... ... адамдардың құқықтары мен мiндеттерi туралы мәселенi шешуге соттың құқығы жоқ. ... ... ... ... да ... атап ... сот шығындарының өтелуi, сот шешiмiне шағымдану тәртiбi мен мерзiмi, шешiмнiң орындауға қабылдану мерзiмi және оның орындалуын қамтамасыз ету мен ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету туралы мәселенiң күшiн жою не сақталуы шешiлуге тиiс.
Мәлiмделген талаптардан толық немесе iшiнара бас тарту туралы шешiм шығару ... ол ... ... және ... бас ... дәл көрсетiлуге тиiс. АIЖК-нiң 100-бабына сәйкес сот шығындары iс бойынша мемлекеттiк баждан және iс ... ... ... ... ... баж ... анықтау кезiнде сот "Салық және бюджетке төленетiн басқа да ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алуға тиiс.
Iс бойынша пайда болған шығындарды iстi ... және ... ... ол ... шығарылған шешiмдi орындау кезiнде мүдделi тұлғалардың нақты көтерген шығындары құрайды. Iс бойынша iс жүргiзуге байланысты шығындардың үлгi ... ... ... ... ... пайдасына шешiм шығарылса, сот АIЖК-нiң 110-бабына орай екiншi ... оның ... сот ... ... ... ... барлық шығындарды содан өндiредi.
Талапкер талап-арыздан бас тартқан кезде ол шеккен ... ... ... ... Егер ... ... берiлгеннен кейiн жауапкердiң оларды ерiктi түрде қанағаттандыруы нәтижесiнде өз ... ... бас ... сот ... ... бойынша талапкер шеккен сот шығындары мен өкiлдiң көмегiне төлеу жөнiндегi ... ... ... ... құқылы.
Талап-арыз iшiнара қанағаттандырылған кезде сот талапкер шеккен шығындарды талап арыздың сотпен қанағаттандырған ... ... ... ал ... - ... арыз ... талапкерге бас тартылған бөлiгiне барабар тағайындайды.
Процеске қатысушы өкiлдердiң көмегiне ақы ... ... ... ... ... ... ... мөлшерiнде өндiрiлiп алынуы мүмкiн екенiн, бiрақ ақшалай талаптар бойынша өндiрiлетiн сома талап-арыздың қанағаттандырылатын бөлiгiнiң он процентiнен аспауға тиiс ... ... ... ... ... бар ... ... шешiмдер шығару кезiнде олардан сот шығындары ортақ қатынаста емес, үлестiк қатынаста өндiрiлiп алынады.
Белгiлi бiр құқықты тану туралы ... ... ... ... кезiнде сот шешiмнiң қарар бөлiгiнде тек құқықтың бар екенi ғана емес, сонымен бiрге бұл танудың әкеп соғатын ... ... ... неке ... деп танылған кезде мұндай некенi тiркеу туралы акт жазбасы жойылады) көрсетуге мiндеттi.
Азаматтық кодекстiң 127-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының ... ... ... құны бойынша қолдануға мiндеттi заңды төлем құралы теңге болып табылады[6]. Ақша сомаларын өндiрiп алу туралы талап-арыздар бойынша талаптарды қанағаттандыру кезiнде ... ... ... қатысты шешiмнiң қарар бөлiгiнде өндiрiлiп алынатын сомалардың мөлшерi цифрлармен және ... ... ... ақша ... - ... көрсетiлуге тиiс. Мерзiмдi төлемдердi өндiрiп алу кезiнде сот өндiрiп алу жүргiзiлетiн кезеңдi көрсетуге мiндеттi. Ақша ... ... ... ... алу кезiнде сот шетел валютасын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi шешiм ... ... ... ... бойынша теңгеге айналдыру жөнiндегi есептердi шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде келтiруге мiндеттi.
Сот Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң нормативтiк құқықтық актiлерiмен, салық және ... ... ... ... тараптардың бiрi Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi мен Қаржы министрлiгi болған жағдайларда, валюта ... ... ... ... ... құқықтық қатынастар бойынша ақша сомасын шетел валютасы түрiнде өндiрiп алу туралы шешiм шығаруға құқылы.
Сот мемлекеттiк органдардың, ... мен ... ... заңсыз әрекеттерi (әрекетсiздiгi) мен шешiмдерiн заңсыз деп тану туралы iстер ... ... ... ... ... ... ... дауланып отырған әрекеттi (әрекетсiздiктi) немесе шешiмдi заңсыз деп ... тиiс. Сот ... ... ... ... мен ... ... бұзылған құқықтарын, бостандықтары мен заңмен қорғалатын мүдделерiн толығымен қалпына келтiру жөнiнде шаралар қабылдайды, шешiмнiң ... ... бұл ... ... тиiс.
Нормативтiк құқықтық актiнi заңға толық немесе iшiнара қайшы деп тану туралы iстер ... ... мен ... ... арыздары қанағаттандырылған жағдайда, сот шешiмнiң қарар бөлiгiнде мұндай актiнi акт қабылданған сәттен бастап толығымен не оның бiр ... ... ... деп ... ... Сот ... нормативтiк құқықтық акт жарияланған бұқаралық ақпарат құралдарын сот шешiмi ... ... сот ... ... ... мiндеттейдi.
Сот мүлiктi заттай алып беру кезiнде шешiмнiң қарар бөлiгiнде мүлiктiң жеке анықталған белгiлерiн және құнын көрсетедi. ... ... ... ... не ... ... (жер учаскелерi, үй құрылыстары және т.б.) бөлу тәртiбiн анықтау кезiнде сот шешiмнiң қарар бөлiгiнде тараптардың әрқайсысына берiлетiн ... ... ... мен ... сонымен қатар ортақ пайдалануда қалған мүлiк бөлiгiнiң мөлшерi мен шегiн, өтетiн жерлердiң мөлшерi мен шекарасын, кiрiп-шығатын жерлердi әзiрлеу, ... ... ... ... жоспарлау тәртiбi мен назар аударуға лайық басқа да ... анық әрi дәл ... тиiс. ... ... ... ... iстiң жекелеген санаттары бойынша қаралып отырған қатынастарды реттейтiн материалдық және iс жүргiзу құқығы нормаларына сәйкес келуге тиiс. Атап ...
а) ... бұзу ... ... ... шешiмнiң қарар бөлiгi тараптардың барлық сұрақтары бойынша, оның iшiнде бiрлесiп қарау үшiн ... ... ... алименттi өндiрiп алу, бiрлесiп жинаған мүлiктi бөлу және т.б) талаптары бойынша сот ... ... тиiс. ... ... ... ... үшiн қажеттi мәлiметтер, атап айтқанда: некенiң тiркелген күнi, акт ... ... ... ... ... атауы, ерлi-зайыптылардың неке туралы куәлiк бойынша тектерi, ерлi-зайыптылардың неке қиылғанға дейiнгi тектерi; некенiң бұзылғанын тiркеу үшiн тараптар арасында "Салық және ... ... ... да мiндеттi төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексiнiң 498-бабымен белгiленген ставкалар бойынша мемлекеттiк ... бөлу ... ... ... ... балалардың ата-аналарының қайсысымен бiрге тұратыны туралы ерлi-зайыптылар арасында келiсiм ... ... сот ... ... ... ... толмаған балалардың неке бұзылғаннан кейiн кiммен бiрге тұратынын анықтап көрсетуге тиiс.
Шешiмнiң осы бөлiгiнде сот шешiмi ... ... ... ... ... ... бұзылатыны көрсетiлуге тиiс;
б) ұл (қыз) асырап алу туралы iстер бойынша өтiнiш негiздi болған жағдайда сот шешiмнiң қарар бөлiгiнде ... ... ... ... ... ... ... Асырап алушылардың (асырап алушының) өздерiн баланың ата-аналары (ата-анасы) ретiнде жазу туралы өтiнiшi болған жағдайда, сот баланың тууы туралы акт жазбасына ... ... ... ... күнi мен жерi ... өзгерiстердi енгiзу туралы мәселенi шешедi;
в) өндiрiсте ... ... ... фактiсiн анықтау туралы арызды қанағаттандыра отырып, сот шешiмнiң қарар бөлiгiнде болған жазатайым жағдайдың уақыты мен орнын, жазатайым жағдайға ... ... ... атын және ... ... ... ... байланысты жазатайым жағдайды тану туралы көрсетуге мiндеттi[7].
Соттар iс жүргiзудi қысқарту кезiнде АIЖК-нiң ... ... ... ... ... ... ескеруге тиiс. АIЖК-нiң 247-бабының 1) тармақшасына сәйкес даудың сот қарауына жатпайтындығына байланысты iс жүргiзудi қысқарта отырып, сот осы iстiң ... ... ... және ... тұлғаның қайда жүгiнуi керектiгiн ұйғарымда көрсетуге тиiс.
Тараптардың бiтiмгершiлiк келiсiмге келуiне және оны соттың бекiтуiне байланысты, АIЖК-нiң ... 4) ... ... ... iс жүргiзу қысқартылған жағдайда, сот ұйғарымның қарар ... ... ... ... егер ... ... тәртiптi көздесе, сот шығындары мен өкiлдiң көмегiне ақы төлеу жөнiндегi шығындарды тараптардың арасында бөлудiң тәртiбi көрсетiледi. Тараптар арасында сот шығындарын ... ... ... ... ... ... сот бұл мәселенi АIЖК-нiң 111 және 115-баптарында көзделген тәртiппен шешуге мiндеттi.
Сот АIЖК-нiң 249-бабында көрсетiлген негiздемелер бойынша талап-арызды ... ... ... ... ... ... ... Сот ұйғарымда iстiң сотта қаралуына кедергi келтiрiп отырған мән-жайларды ... ... ... ... тиiс.
АIЖК-нiң 230-бабына орай шешiмдi шығарған сот өз бастамасы немесе iске қатысып отырған тұлғалардың арызы бойынша шешiмде жiберiлген қате ... ... анық ... ... ... ... ... енгiзу туралы мәселе шығарылған шешiмнiң орындалған-орындалмағанына қарамастан, бiрақ ол мәжбүрлеп ... ... ... ... ... ... белгiленген мерзiмнiң шегiнде шешiлуi мүмкiн.
1.3 Сот қабылдаған шешімдегі ... ... ... сот ... ... кейін, шешім шығарған сот оны өз еркімен жоққа шығаруға немесе өзгертуге құқысы жоқ. Соттың жіберген кателіктері апелляциялық, ... және ... ... ... ... бар ... шығарған сот заңға сай оны өзі түзете алады. Бұл ретте, ... сот ... мәні ... ... тек ... және орфографиялык қателер ғана түзетіледі.
Азаматтық іс жүргізу ... сот сот ... ... жоюдың бірнеше әдістері қарастырылған. Оларға мыналар жатады:
* қате жазулар мен айкын арифметикалық қателерді түзету;
* ... ... ... сот ... ... ... орындауды кейінге қалдыру немесе ұзарту, шешімді орындау тәртібі мен әдісін өзгерту;
* сот ұсынған ақшалай соманы индекстеу.
Сот өз бастамасы ... ... іске ... ... ... ... ... жіберілген жанылыс жазуларды немесе анық арифметикалық қателерді түзете ... ... ... ... мәселе сот отырысында шешіледі, іске қатысушы тұлғаларға сот отырысының болатын уақыты мен орны хабарлануы тиіс. Дегенмен де, олардың сот ... ... ... ... ... мәселені карауға кедергі бола алады.
Жанылыс жазу деген әдетте жеке сөздерді, тегі, аты, әкесінің аты, ... ... ... іске қатысушылардың аты-жөндері, сот кұрамын жазғанда кеткен бұрмалау. Анық арифметикалық қателерге қосу, көбейту, алу, бөлу және өзге ... ... ... кате арифметикалык әрекет жатады. Арифметикалык қателерді түзету деп, сот шешімінің мағынасын, онын ... ... ... ... сот шешімінің өзін өзгертуге әкеліп соқтыратындықтан, ақшалай тәркілеуді ... ... ... акша сомасының мөлшері) соттың жіберген катесін түзетуге болмайды. Өзгерту енгізу ... ... ... ... ... ... ме, жоқ па, оған ... бірақ та занда бекітілген, оны мәжбүрлі орындату мүмкін болғанға дейін мерзім шегінде сот шешеді.
Жаңылыс жазулар мен қателерді түзету ... ... сот ... жеке ... ... ... ... наразылық білдіре алады.
АІЖК-ң 231- бабына сәйкес іс бойынша шығарылған сот шешімі толық болмаса, дәл сол азаматтық іс бойынша екінші, яғни ... ... ... Қосымша шешім негізгі шешімнің ажырамас бөлігі болып танылады[8].
Қосымша шешім ... ... ... ... ... ... шегінде қойылуы мүмкін. Мәселе сот отырысында қаралғаннан кейін сот қосымша шешім шығарады. Қосымша шешімге негізгі шешіммен бірге ... ... ... ... немесе қадағалау сот сатысына шағым берілуі мүмкін. Іске ... ... сот ... ... мен орны ... ... ... олардың келмеуі қосымша шешім шығару туралы мәселені қарауға кедергі ... ... ... бас ... ... ... ... жеке шағым, наразылық берілуі мүмкін.
АІЖК-нің 231-бабына сәйкес, іс бойынша шешім шығарған сот іске ... ... ... ... ... ... ... бойынша төмендегі жағдайларда қосымша шешім шығара алады:
* егер іске ... ... ... ... және ... берген қандай да бір талап бойынша шешім шығарылмаса;
* егер сот құқық туралы ... шеше ... алып ... ... берілуге тиісті мүліктің мөлшерін немесе жауапкер жасауға тиісті әрекеттерді көрсетпесе;
* егер сот шығындары туралы ... сот ... егер сот ... ... ... ... атқару туралы мәселені сот шешпесе.
Аталған негіздемелердің тізбесі түпкілікті болып табылады. Қосымша сот шешімінің аясында басқа ... ... ... деп ... ... Сонымен қоса, заңның осы нормасының мағынасына сүйенетін болсақ, қосымша шешім шығару тек мәні бойынша қаралған және ... ... іс ... ғана ... ... ... ... тәртібі АІЖК-нің 231-бабының 2-тармағымен реттелген, яғни, қосымша шешім шығару туралы арыз сот шешімінің орындалу мерзімдерінің ішінде беріле алады, сот отырысында ... ... ... сот ... ... түзетудің сапалы өзге тәсілі болып табылады. Ол іске қатысушы тұлғалардын ... ... ... ... ... ... ҚР АІЖК ... соттың іс бойынша косымша шешім шығара алатын мән-жайларының толық тізімі берілген. Ол мынадай жағдайларда шығарылады:
* егер де, іске ... ... да бір ... қандай дабір талабы бойынша дәлелдемелер ұсынылып, түсініктеме берілсе, шешім шығарылмаса;
* егер де сот құқық туралы мәселені шеше ... үкім ... ... ... ... ... мөлшерін немесе жауап беруші жасауға тиісті іс-әрекетті көрсетпесе;
* егер де сот, сот ... ... ... ... егер де сот, сот ... ... бұрмалау туралы мәселесін шешпесе[7.98].
Қосымша шешім шығару туралы мәселе шешім заңды күшіне енгенге дейін қойылуы тиіс екенін ... жөн. ... ... ... қосымша шешімді сот істі сот отырысында карап, ол жөнінде ... ... ... ... және оған шағым жасап, наразылық білдіруге болады. Іске қатысушы тұлғаларға сот отырысының уақыты мен орны ... ... та ... ... ... ... шығару туралы мәселені қарауға кедергі бола алмайды.
Қосымша шешім негізгі ... ... ... ... есте ... жөн, ... ... де даулы катынастарға құқық қолдану актісін құрайды.
Қосымша шешім негізгі шешімнің мәнін өзгертпеуі тиіс немесе іске ... ... ... козғамауы керек.
Егер де сот кемшіліктерді жою мен қосымша ... ... ... ... сот ... жүргізуге негіз жоқ деп шешсе, онда сот косымша шешу ... бас ... ... ... шығарады және оған тараптар шағым жасай алады немесе прокурор наразылық білдіре алады.
Шешімді ... сот ... ... ... бір түрі ... ... Шешім түсініксіз болған жағдайда істі караған сот іске қатысушы тұлғалардың арыздары, сондай-ақ сот орындаушысынын өтінімі бойынша ... ... ... түсіндіруге құқылы. Түсініксіз жазылған сот шешімін түсіндірудін кажеттігі ол әлі орындалмаған және орындалу мерзімі өтпеген кезде, мәжбүрлі ... ... ... ... ... кезенінде туындайды. Сот шешімді түсіндіру туралы тараптардың өтінімдерін арыз түскен күннен ... он күн ... ... ... қарауы тиіс[9].
Істі қарау себебі шешімді түсіндіру туралы өздерінің өтінімдері болған жағдайда, іске қатысушы ... ... сот ... сот ... ... мен орны ... бірақ та олардын келмеуі шешімді түсіңдіру туралы ... ... ... бола ... ... ... ... арыз сот отырысында тараптардын қатысуымен каралып, нәтижесі бойынша сот ұйғарым шығарады Шешімді ... ... сот ... жеке ... ... ... наразылық білдірілуі мүмкін. Сот шешімін орындауды кейінге қалдыру ... ... Сот ... ... ... қалдыру немесе ұзартуды, шешімді орындау тәсілі мен тәртібін өзгертуді сот іске қатысушы тұлғалардың арыздары бойынша ... ... ... мен ... өзге де ... ... ... жүргізеді.
Істі караушы сот, сот шешімін орындауды кейінге қалдыруға немесе мерзімін ұзартуға, сондай-ақ оны орындаудың тәсілі мен ... ... ... Сот шешімін орындауды кейінге қалдыру -- бұл шешімді орындау мерзімін басқа уақытқа ауыстыру. Ұзарту қарыз ақшаны сот шешімінде ... ... ... ... ... төлемдерді етеуге бекітілген уақыт кезендері. Сот шешімін орындау тәсілі мен тәртібін өзгерту орындаудың бір түрін өзге түрмен ауыстыру дегенді білдіреді.
Сот ... ... сот ... ... кейінге қалдыру немесе ұзарту туралы өтінім немесе арыз іс бойынша шешім немесе бұйрық шығарған сотқа, сондай-ақ сот ... сот ... ... ... ... ... ... жері бойынша берілуі мүмкін.
Іске қатысушы тұлғаларға шешімді орындауды кейінге қалдыру мен ұзарту туралы мәселе бойынша сот ... ... мен орны ... тиіс, бірақ та олардын келмеуі соттың алдына койған мәселені ... ... бола ... ... жағдайда сот кейінге қалдырған мерзімнің уакытын, ал шешімді орындау мерзімін ұзартқан жағдайда -- ... ... ... төлейтін акша сомасының мөлшерін көрсетуі тиіс.
Сот шешімін орындауды кейінге қалдыру немесе ұзартуды, ... ... ... мен ... өзгерту туралы сот ұйғарымына жеке шағым жасалуы немесе наразылық білдірілуі мүмкін.
Сот талкылауынын нәтижелері бойынша ҚР ... ... ... сот ... ... ... енген күннен бастап қарызгер қарызын төлеуді нақты орындаған күнге дейінгі кезенге есептелінген сомаларды индексациялау туралы ұйғарым шығарады. Шешім шығарылған ... ... ... сот ... жеке шағым жасалуы немесе наразылық білдірілуі мумкін.
Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында деп, сот шешімінің заңды ... ... ашып ... ... ... ... және дәл анықтамасы ҚР АІЖК 21-бабында айтылған. Сот ... ... іске ... ... ... бұзылған немесе жоққа шығарылған құқықтарын, бостандықтары мен заңмен корғалатын мүдделерін сот ... ... ... ... АІЖК ... ... ... егер де оларға шағым жасалып, наразылық білдірілмесе, аппеляциялық шағым немесе ... ... ... өткеннен кейін сот шешімі заңды күшіне енеді.
Сот шешімінің заңды күшіне енуінің белгілі бір салдарлары бар, нәтижесінде шешім жана айрықша ... ие ... ... іс ... ... сот ... мұндай айрықша ерекшеліктеріне міндеттілік, даусыздық алдын ала шешілмейтіндік (преюдиция), орындаушылық жатады.
2 Сырттай іс жүргізу және сырттай шешім
2.1 ... ... ... ... ... ... және ... шешім
1999 жылғы 1 маусымнан бастап Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі ... ... ... ... бірі сырттай іс жүргізу және сырттай шешім шығару институтын құру. ... арыз іс ... ... ... істерді қарау сотқа талапкердің де жауапкердің де қатысуын қарастырады. Алайда, ... ... сот ... ... ... ... Заң шығарушы осындай жағдайларда азаматтық істерді сырттай қарауға жол береді.
Сырттай іс жүргізу тараптардың өз әрекеттері үшін жауапкершілігін арттыруға, жауапкердің ... іс ... ... ... ... істі сөзбұйдаға салмауына ықпал етеді.
АІЖК 260-бабына сәйкес, істерді сырттай іс жүргізу тәртібінде қарау үшін мынадай бес негіз болуы ... ... сот ... ... ... сот отырысының уақыты мен орны туралы хабардар болуы. Бұл ретте, соттың жауапкерге тиісінше хабарланғанын растайтын құжаттардың іс материалдарына тіркелгені ... ... ... ... ...
3. ... сот отырысына келе алмауының орынды себептері туралы жауапкердің хабарламауы.
4. Жауапкердің істі өзінің қатысуынсыз ... ... ... ... Істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға жауапкердің ... ... ... іс ... заңымен мынадай шектеулер белгіленген: сырттай іс жүргізу бірінші сатыдағы сотта іс жүргізуге жатады; сырттай іс жүргізу тәртібімен талап арызға негізделген ... ... ғана ... мүмкін; ерекше талап арыз, ерекше іс жүргізу бойынша істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға жол берілмейді.
Егер талапкер жауапкердің қатысуынсыз істі ... іс ... ... ... ... сот ... кейінге қалдырып, жауапкерге жаңа сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарлама жібереді. Жауапкер тағы да ... ... ... сот істі ... іс ... ... қарауға құқылы. Осындай мән-жайлар кезінде талапкердің пікірін сот ... ... ... сот ... ... бірақ сот отырысынан ол аяқталғанға дейін өз еркімен кетіп қалса, онда сот істі талқылауды жалғастыра береді, ал ... ... ... ... ... ... деп ... Іске бірнеше жауапкер қатысты болып, сот отырысына ... ... ... ... жағдайда ғана іс сырттай іс жүргізу тәртібімен қаралуы мүмкін.
Сот істі сырттай іс жүргізу тәртібімен ... ... ... ... ол ... және ... ... жатпайды.
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қарағанда жауапкердің қатыспауы себепті ... ... ... ... ... Істі сырттай іс жүргізу тәртібімен талқылаған кезде талапкердің өкілеттіктері шектеулі, атап айтқанда, оның талап арыздың нысанасы мен ... ... ... емес.
АІЖК-ң 260 бабына сәйкес отырыстың өткізілетін орны мен уақты тиісті түрде хабарланған, келмей қалуының дәлелді себептерін хабарламаған және істі өзі ... ... ... ... сот ... ... қалған жағдайда, егер талап қоюшы бұған қарсы болмаса, іс сырттай жүргізу тәртібімен қаралуы мүмкін. Сырттай іс жүргізуге ... ... ... ... мынадай қорытынды жасауға болады:
* термині І инстанциядағы сотқа ғана оның ... ... ... ... тән ... ... ... терминінің басқа сот сатыларына қатысты болмайды.
* Сырттай іс ... ... тек ... ... ... ... ... талап істерді талқылау үшін мынадай негіздер болуы тиіс:
а) Сот отырысына ... ... ... сот ... ... орны мен ... туралы тиісті түрде хабарланғаны дәлелдейтін құжаттар болуы.
в) Жауапкер өзінің қатысуының істі қарауды сұрамаған жағдайда.
г) Жауапкердің сот ... ... ... дәлелді себебін хабарламаса.
д) Талап қоюшы істі сырттай өндірісте қарауға қарсы болмаса.
Іске ... ... ... ... ... ... сот отырысына келмей қалғанда ғана сырттай іс жүргізу тәртібімен қаралуы тиіс.
Сот істі ... іс ... ... ... ... ұйғарым шығарады.
Сырттай өндірістің мақсаты:
1) Жауапкерді құқыққа қарсы әрекеті үшін жауапкершілікке тарту.
2) Азаматтық істерді уақытылы шешу.
Сырттай іс жүргізудің өзіндік ерекшеліктері ... ... ... ... істі ... тек бір тарап-талапкер қатысады, ал жауапкер іске қатыспайды. Сот сырттай іс жүргізу тәртібімен істі қарау кезінде іске ... ... ... ... ... олардың дәлелдерін ескереді.
Сот шешімді жауапкердің ауызша пікірлерін, сот жарыссөздерін, басқа да жауапкер жасауға тиіс әрекеттерін қарамай-ақ шығарады. ... ... ... істі ... ... ... ... түскен материалдарды ғана зерттеуге мүмкіндігі болады. Сырттай өндірісте диспозитивті қағида толығымен ... ... ... істі ... ... ... ... пәнін немесе негізін өзгертуге құқығы жоқ. Талап қоюшы істің нысанасын немесе талаптың негіздемесін өзгерткен ... сот істі ... сол ... сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға құқылы емес.
2006 жылғы 13 маусымда Алға аудандық сотының іс жүргізуінде қабылданған ... ... бұзу ... К-ға ... ... ... ... іс бойынша істі әзірлеу үшін жауапкер талапкер арқылы беріп жіберген шақыртумен шақырылған. Алайда, әзірлеуге де, ... екі сот ... да ... ...
Бұдан басқа, жауапкерге хабарлаумен почта арқылы жіберілген ... арыз бен ... ... ... ... ... ... оның жоқтығына байланысты қайтып келді. Талапкердің айтуы бойынша жауапкер үйінен мамыр айының соңында кетіп қалып, осы кезге ... ... ... ... істің қаралу орны мен уақыты туралы жауапкерге тиісті түрде хабарланғаны туралы осы объективті деректер болған кезде сот ... ... ... ... ... анық және ... ... бұрмалауы АІЖК 263-бабын бұза отырып, жауапкерге сырттай шешімнің көшірмесі жіберілмегенін білдіреді.
Алакөл аудандық сотының 2006 жылғы 10 ... ... ... ... ... бұзу ... Т-ға талап арызы қанағаттандырылған. Іс материалдарында жауапкердің мекен-жайына оны сотқа шақыру туралы жеделхат, ... ... ... ... ... жеткізу қызметінің хабарламасы болған. Тиісінше хабарлау жауапкерге жетпегеніне қарамастан сот істі сырттай іс ... ... ...
Қазыбек би аудандық сотының сырттай шешімімен Б-ның Ж-ны пәтерден шығару туралы талап арызы қанағаттандырылған. Алайда, бұл ... ... ... өйткені соттың Ж-ға шақыртуы жауапкерге белгісіз жағдайдағы тұлғаға табыс етілген не есікте қыстырылып қалдырылған. ... ... ... ... істі ... іс жүргізу тәртібінде қараған. Мәселен,

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 93 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Азаматтық іс жүргізу жайлы105 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Істерді жасақтау мен құжаттарды топтастырудың жалпы ережесі28 бет
«Қазақстан-2030» стратегиялық бағдарламасының орындалуы51 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Ішкi iстер органы7 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
Ішкі істер органдарындағы мемлекеттік қызметті ұйымдастыру және құқықтық негіздері59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь