Экологиялық құқықтық қатынастардың түсінігі,объектілері, субъектілері және мазмұны.

Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілер мен қысқартулар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Экологиялық құқықтың құқықтық қатынастардың түсінігі,объектілері, субъектілері және мазмұны.
1.1 Экологиялық құқықтық қатынастардың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.2 Экологиялық құқықтың құқықтық қатынастардың объектілері мен субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.3 Экологиялық құқықтық қатынастардың мазмұны және пайда болу,өзгеру, тоқтату негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
2 Экологиялық құқықты қатынастардың саласындағы мемлекеттік басқару.
2.1 Экологиялық құқықтық қатынастар саласындағы мемлекеттік басқарудың негіздері мен түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
2.2 Қазақстан Республикасындағы экологиялық құқықтық қатынастар саласындағы мемлекеттік басқару органдарының жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
2.3Экологиялық құқықтық қатынастарды реттеудегі жауапкершілік ... .. 50
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі.Қоршаған табиғи ортаны қорғау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану қоғамның экономикалық даму барысын жетілдірудің міндетті шарты. Біздің елімізде табиғатты қорғау және оның байлықтарын тиімді пайдалану қоғамның дамуының конституциялық қағидаларына енгізілген. Ол әрбір адамның парызы ретінде жалпы мемлекеттік, жалпыхалықтық міндет болып табылады. Экологиялық құқық бұл осы кезеңмен болашақтың адамдарының мүдделері үшін қоғам мен табиғат аясындағы қарым-қатынасқа байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін жаңа құқық салаларының бірі болып табылады.Табиғатты қорғау – қазіргі кезең және болашақ ұрпақтар үшін қошаған табиғи ортаның сапасымен байланысты қоғамның экологиялық даму мүддесі болып табылады. Құқықтық экология бұл қоғам мен табиғаттың өзара байланысынан туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығы. Құқықтық экологияның анықталуының бірі болып – экология құқығы болып табылады. Экология құқығы бұл қазіргі және болашақ ұрпақ үшін қоршаған табиғи ортаны тиімді пайдаланумен қорғауға байланысты қоғам мен табиғаттың қарым-қатынасын анықтайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығы. Экология құқығы құқық саласы ретінде адамдардың мүдделері үшін қоғам мен табиғат арасындағы үйлесімді байланыстарға жету мақсатында экологиялық қоғамдық қатынастарды жүзеге асыратын арнайы тәсілдерді реттейтін құқықтық номалардың жүйесін құрайды.
Экология құқықтың әдістері қоғам мен табиғат арасындағы үйлесімді байланысқа жетуге бағытталған, олар табиғатқа да, қоғамға да қатысты заңдылықтардың құқықтық реттелуінің сақталуына негізделеді.
Ғылыми жаңалығы және ғылыми жаңалықтар. Экология құқықтарының ресурстық қайнар көздеріне нормативтік актілер, егер құқықтық реттеудің объектісіне жеке табиғи ресурстар жататын болса, мұнда Жер кодексі, Су кодексі, Орман кодексі және т.б. жатады.
Экология құқықтарының әлеуметтік–экологиялық қайнар көздеріне адамдардың өмір сүруіне қолайлы ортаны қамтамасыз етуге бағытталған факторлар жатады. Оған «Қазақстан Республикасында халық денсаулығын сақтау туралы», «Семей облысындағы ядролық полигон туралы» заңдарды жатқызуға болады.
Экология құқықтарының ең негізгі қайнар көзіне Қазақстан Республикасының Конституциясы жатады. Экология құқықтарының қайнар көзіне «Айналадағы табиғи ортаны қорғау туралы» Қазақстан Республикасының заңы жатады. Бұл заң қазіргі және болашақ ұрпақтың мүдделерін көздеп, айналадағы табиғи ортаны қорғаудың құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін белгілеуге және адам қызметінің осы табиғи ортаға зиянды ықпал жасауына жол бермеу шараларына бағытталған. Экология құқықтарының қайнар көздеріне министрліктер мен
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. (30тамыз 1995 жылы республикалық референдумда қабылданған) Алматы.1995 ж.
2 Қазақстан Республикасы Үкiметінiң 2004 жылғы 7 мамырдағы №520 қаулысымен 2004-2006 жылдарға арналған Арал өңiрiнiң проблемаларын кешендi шешу жөнiндегi бағдарламасы.
3 ҚР Үкіметінің 2005-2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы.ҚР Үкіметінің 2004 жылғы 6 желтоқсандағы №1278 қаулысы.
4 Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2004 жылғы 14 мамырдағы №542 қаулысымен «2004-2006 жылдарға арналған Қазақстан ормандары» бағдарламасы.
5 Қазақстан Республикасы Үкiметінiң 2004 жылғы 3 ақпандағы №131 қаулысымен бекiтiлген Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған экологиялық қауiпсiздiгi тұжырымдамасы.
6 ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру- мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Астана. Елорда, 2008 жыл. 6 ақпан
7 ҚР Үкіметінің «өнеркәсіптік объектінің Қауіпсіздігі декларациясын ұсыну ережелері мен нысаны туралы» 2000 жылғы 19 мамырдағы N764 қаулы.
8 ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. «Қазақстан – 2050 стратегиясы –қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты». 15 желтоқсан 2012 жыл Егемен Қазақстан
9 ҚР Президентінің «Мұнай туралы» Жарлығын жүзеге асыруға бағытталған Үкіметтің 1995 жылғы 28 маусымдағы №2351 қаулысы.
10 Радиоактивті қалдықтарды жерге көмудің тәртібі және оған рұқсат алу рәсімі ҚР Үкіметінің 1996 жылғы 18 қазандағы 1238 қаулысымен бекітілген ҚР-да радиоактивті қалдықтарды көму тәртібі туралы қағидамен реттеледі.
11«Мемлекеттік орман қорының учаскесiнде қылқан және ceксеуіл екпе ағаштарын басты пайдаланудың кесуiне тыйым салу және оларды сақтау жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2004 жылғы 23 сәуiрдегi №460 қаулысы.
12 ҚР Үкіметінің 2007 жылғы 27 маусымдағы «Қоршаған ортаны ластаудан келтірілген залалдың экономикалық ережесін бекіту туралы» №535 қаулы.
13 Халық денсаулығы мемлекеттік бағдарламасы (ҚР Президентінің 2000 жылғы 16 қарашадағы №413 Жарлығымен бекітілген).
14 Закон РК от 18 декабря 1992 г. «О социальной защите граждан , пострадавших вследствие ядерных испытаний на Семипалатинском испытательном ядерном полигоне».
15 ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 1999 жылғы 9 шілдедегі №9 «Денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу бойынша Республика заңдарын соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы» қаулысы.
16 ҚР Жоғарғы Сотының 2000 жылғы 22 желтоқсандағы №16 қаулысы.
17 ҚР Экологиялық кодексі. 2007 жыл. 9 қаңтар.
18 ҚР Су Кодексі .2003 ж. 9 шілде. .
19 ҚР Жер кодексі. 2003 ж. 20 маусым.
20 ҚР Орман кодексі. 2003ж
21 ҚР Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңы 2010 жыл 10 маусым
22 ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық кодексі. 2001 жыл. 30 қаңтар.
23 ҚР Қылмыстық кодексі. 1997 ж.16 шілде
24 ҚР Еңбек кодексі. 2007 жыл.15 мамыр.
25 ҚР Азаматтық кодексі.(Жалпы және Ерекше бөлімдері) –Алматы: ЮРИСТ, 2008.-296 б ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі.-Алматы: ЮРИСТ,2007.
26 ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі.-Алматы: ЮРИСТ,2007
27 Әбдірайымов Б. Экологиялық зиян: сипаттамасы, денсаулыққа әсері, сот арқылы өтелуі, Алматы, 2001 ж.
28 Байсалов С., Исаева Ж. Правовое обеспечение экологической безопасности //Вестник Министерства Юстиций Р.К. №10. октябрь. 1995г.
29 Байдельдинов Д.Л. Экологическое законодательство Республики Казахстан: совершенствование и кодификация: Автореф. дис. док. - Алматы, 1995.
30 Байдельдинов Д.Л. Юридическая ответственность за экологические правонарушения. Алматы, 1993 г.
31 Бажайкин А.Л. Экологическое страхование: теория и практика// Законодательство, 2000 г.
32 Бедный О.П. Правовые аспекты обеспечения экологической безопасности// Экологическая безопасность России: проблемы правоприменительной практики. Сборник научных трудов. Юрид. Центр пресс. Санкт-Петербург, 2003ж.
33 Бектұрғанов Ә.Е. Қазақстан Республикасындағы жер құқық қатынастары. - Алматы: Жеті жарғы, 1997ж.
34 Бринчук М.M. Правовая охрана окружающей среды от загрязнения токсичными веществами. М. 1990г
35 Васильева М.И. Судебная защита экологических прав. М., 1996г
36 Грибанов В.П. Пределы осуществления и защиты гражданских прав.М., 1992г.
37 Еренов А.Е., Мухитдинов Н.Б., Ильященко Л.В. Прававое обеспечение рационального природопользования. Алма-Ата, 1985г
38 Еркінбаева Л.Қ. ҚР Аграрлық құқықтық қатынастары. Монография – Алматы, 2011.
39 Есимкулов С.Т., «Правовые проблемы землепользования»,Тараз,1999г
40 Иоффе О.С. Обьязательственное право. М., 1975
41 Квашин А.А. Право собственности на природные ресурсы и управление природным фондом Материалы международной научно-практической конференции ВКРУ, 2008 г. 3 июня, г. Усть-Каменогорск
42 Моткин Г.А. Экономико-правовые основы страхования риска загрязнения окружающей среды //Государство и право, 1994
43 Новицкий И.Б. Римское право, М., 1993г
44 Оспанов Қ. Құқық негіздері. Оқулық – Алматы, 2010
45 Петров В.В. Правовая охрана природы в ССР. М., Экологическое право России.-М., 1995
46 Сапарғалиев Ғ. , Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. Оқулық – Астана, 2007
47 Сергеев А.П. Защита гражданских прав. В кн. Гражданское право. М., 1997 г
48 Стамқұлұлы Ә. Қазақстан Республикасының экология құқығы, Алматы, 1995ж.
49 Стамқұлұлы Ә. Қазақстан Республикасының экология құқығы, Тараз, 2003ж. І,ІІ бөлім.
50 Төлеубекова С.Ш. Экологиялық конвенциялар бойынша Қазақстан Республикасы міндеттемелерінің атқарылуын құқықтық қамтамасыз ету/ заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған авторефераты. (12.00.06), Алматы, 2003ж.
51 Төлеуғалиев Ғ.,ҚР Азаматтық құқығы . А.2001 ж.
52 Хаджиев А. Юридическая ответственность за экологические правонарушение. Алматы,1988
53 Шестерюк А.С. Вопросы кодификации законодательства об охране окружающей среды.- Л., 1984г
        
        Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілер мен қысқартулар
Кіріспе.........................................................................................................................8
1 Экологиялық құқықтың құқықтық қатынастардың түсінігі,объектілері, субъектілері және ... ... ... ... ...
1.2 ... құқықтың құқықтық қатынастардың объектілері мен субъектілері ...............................................................................................................17
1.3 Экологиялық құқықтық қатынастардың мазмұны және пайда болу,өзгеру, тоқтату негіздері........................................................................................................33
2 Экологиялық құқықты қатынастардың ... ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік басқарудың негіздері мен түсінігі.................................................................................................39
2.2 Қазақстан Республикасындағы экологиялық құқықтық қатынастар саласындағы ... ... ... ... ... қатынастарды реттеудегі жауапкершілік...... 50
Қорытынды........................................................................................65
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі..............................................................67
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі.Қоршаған табиғи ортаны қорғау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану қоғамның экономикалық даму ... ... ... шарты. Біздің елімізде табиғатты қорғау және оның байлықтарын тиімді пайдалану қоғамның дамуының конституциялық қағидаларына енгізілген. Ол әрбір адамның парызы ... ... ... ... ... ... табылады. Экологиялық құқық бұл осы кезеңмен болашақтың адамдарының мүдделері үшін қоғам мен табиғат аясындағы қарым-қатынасқа байланысты қоғамдық ... ... жаңа ... ... бірі ... табылады.Табиғатты қорғау - қазіргі кезең және болашақ ұрпақтар үшін қошаған ... ... ... ... ... ... даму мүддесі болып табылады. Құқықтық экология бұл қоғам мен табиғаттың өзара байланысынан туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығы. Құқықтық экологияның ... бірі ... - ... ... ... табылады. Экология құқығы бұл қазіргі және болашақ ұрпақ үшін қоршаған табиғи ортаны тиімді пайдаланумен қорғауға байланысты қоғам мен табиғаттың ... ... ... ... реттейтін нормалардың жиынтығы. Экология құқығы құқық саласы ретінде адамдардың мүдделері үшін қоғам мен ... ... ... ... жету мақсатында экологиялық қоғамдық қатынастарды жүзеге асыратын арнайы ... ... ... ... ... құрайды.
Экология құқықтың әдістері қоғам мен табиғат арасындағы үйлесімді байланысқа жетуге бағытталған, олар табиғатқа да, ... да ... ... құқықтық реттелуінің сақталуына негізделеді.
Ғылыми жаңалығы және ғылыми жаңалықтар. Экология құқықтарының ресурстық қайнар көздеріне нормативтік актілер, егер ... ... ... жеке ... ... жататын болса, мұнда Жер кодексі, Су кодексі, Орман кодексі және т.б. жатады.
Экология құқықтарының әлеуметтік - экологиялық ... ... ... өмір ... қолайлы ортаны қамтамасыз етуге бағытталған факторлар жатады. Оған , ... ... ... ... ең ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы жатады. Экология құқықтарының қайнар көзіне ... ... заңы ... Бұл заң ... және ... ... мүдделерін көздеп, айналадағы табиғи ортаны қорғаудың құқықтық, экономикалық және ... ... ... және адам ... осы ... ... зиянды ықпал жасауына жол бермеу шараларына бағытталған. Экология құқықтарының қайнар көздеріне министрліктер мен ... ... - ... ... ... ... мен ведомстволардың актілері салалық басқаруды жүзеге асырады.
Зерттеудің ... ... ... ... ... қорытынды тұжырымдар өзекті экологиялық мәселелерді, кешенді зерттеуге тырысумен сипатталады және Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамаларды жетілдіру ... ... ... мүмкін. Дипломдық жұмыста қаралған қорытындылар мен ұсыныстарда заң талаптарына сәйкес келмейтін экологиялық қатынастарды реттеуде, олардың тиімділігін арттыруға бағытталады.
Дипломдық ... ... мен ... ... негізіне қоршаған ортаны қорғау туралы, экологиялық кодексті, ... ... үшін ... ... ... ... халықаралық келісімдер мен конвенциялар, Қазақстан Республикасының заңдары мен заң асты актілері, мемлекеттік бағдарламалар, ... ... ... шет мемлекеттердің нормативтік актілері кірді.
Жасалған талдау жұмысының негізінде мынандай нәтижелер алынды:
Қазақстан аумағы жағынан да, тұрғындардың жан басына шаққанда да ... ... ... ең көп ... ... ... ... Дәл бүгіннің өзінде анықталған деректердің өзі адамзаттың өмір сүруін ... ... ... ... ... ... экологиялық ахуалы әлі толық анықталған жоқ. Қалыптасқан жағдайдың өзін алдын-алу, сауықтыру шаралары жүргізілуде.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі.Жұмысты жүргiзуде салыстырмалы құқықтық ... - ... ... ... ... - ... логикалық әдiстердi қолданылып, кейбiр жағдайда барлық салалардың ... ... ... ... ... ... ... мәселесінде міндетті түрде қоршаған ортаны өз қалпында сақтау кезек күттірмес мәселе.Сонымен қоса,су,атмосфералық ауа, жер,жер қойнауы және жануарлар мен ... ... ... негізгі объектiсi ретiнде көрiнiс тапты.
Жұмыстың теориялық және әдістемелік негіздері. ... ... ... ... ... қатынастар табиғатына қатысты мәселелердің барлығы экологиялық құқық саласын негізгі теориялық мәселелерінң бірі ретінде қарауға болады. ... ... ... мазмұнын, және оның пайда болу негіздерін, институтын жетілдіру және қолдану аясын мемлекеттік және халықаралық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... заңнамаларды құқықтық реттелуін жетілдіру және дамыту жолдарының негізгі аспектілері, теориялық мәселелері қарастырылған.
Зерттеудің нормативтік базасы Қазақстан ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексі,Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексі,Қазақстан Республикасы Жер кодексі, Қазақстан Республикасы Орман кодексі, қабылданған заңдар, азаматтық заң ... ... ... ... ... ... сонымен қатар Кеңестер Одағы мен Тәуелсіз мемлекеттер достастығы мемлекеттерінің нормативтік - құқықтық актілері және бірқатар шетелдік заң ... ... ... деңгейі: жұмыс Экологиялық құқығы саласында отандық ғалымдар және шетелдік мамандармен қоса,өте көп ... ... өз ... ... Бұл ... қазіргі таңдағы құқықтық қатынастардың өзгеруіне негіз болатын нормаларды қолдану ерекшеліктерімен сипатталады. Зерттеу жүргізуде ... ... ... қатар ресей ғалымдарының ғылыми еңбектерін қолдандым. Оларға: Еренов А.Е., Сулейменов М.К., ... ... ... ... ... Б., ... Ж.Х. және т.б. авторлардың еңбектері пайдаланылады. Сонымен қатар, осы саладағы Қазақстан Республикасының заңдарына талдау берілген.
1 Экологиялық құқықтық қатынастардың ... ... және ... ... құқықтық қатынастардың түсінігі
Құқық саласының сипаттамасын реттеу экологиялық құқықтың ... ... ... ... ... біз мынаны білеміз: белгілі бір саланы реттеудің мәні ... ... ... ... олар ... ... ерекшелігімен, жақындық белгісімен, кейбір басқа да қасиеттерімен сипатталады және адам қызметінің белгілі бір ... ... ... ... ұстана отырып мынаны мойындау керек: экологиялық құқықтың адамзат қоғамы мен табиғаттың, мемлекеттің және оның субъектілерінің табиғат ресурстарын ... мен ... ... ... әрекетінің саласында туындайтын экологиялық қатынастар болып табылады.
Экологиялық ... ... ... ... ертеректе зерттеген. Ресей оқулықтарын ерекше атап көрсеткен жөн, олардан біз мынадай анықтамаларды ұшыратамыз: "Экологиялық құқықтың мәні қоғам мен табиғаттың ... ... ... қоғамдық қатынастар болып табылады, олар тұтастай алғанда табиғи объектілер мен қоршаған табиғи ортаны ... ... ... ... "Экологиялық құқықтың мәні - бұл экологиялық-құқықтық нормалардың қолданылуы саласында қалыптасатын ... ... ... және ... ... ... үшін қоршаған ортаны сақтап қалу мақсатында табиғи объектілерді (экологиялық жүйелерді) сақтау, жақсарту, қалпына келтіру, тиімді пайдалану тұрғысында міндетті түрде мемлекеттің ... ... ... мен ... ... ... ... байланысты болуы"[1].
Сонымен ҚР-ның экологиялық құқығы дегеніміз - айналадағы табиғи ортаны қорғауға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық ережелердің жиынтығын зерттейтін оқу пәні ... ... ... ... ... ... экологиялық қатынастарды құқықтық реттеуі әдістерінің болуы. Құқық теориясынан мына жайт т белгілі: ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету тәсілдері, осы қатынастарды реттеу тәсілдері танылады. Экологиялық құқық біршама жуықта ғана дербес ала ретінде танылуымен ... ... ... ... анықтау тұрғысында әлі де болса бірегей пікір болмай отыр.
Экологиялық құқық әдісі туралы мәселе елеулі ғылыми ... ... ... және ол жеке ... ... ... ерекшелігі құқық саласы мен реттеу мәні сипаттамасынан бастау алумен анықталады. Экологиялық құқықтың анықтауыш белгісі ... ... ... табиғат ресурстарын пайдаланудың ішкі салалық процесстерін ортақ ... - ... ... үшін ... ... сапасын сақтаудан бастау алады. Ғалымдар мынаны дәлелдеп отыр. экологиялық құқық құрамына жататын жекелеген салалардың (жер, су, тау және т.б.) өз ... өз мәні мен өз ... ... Алайда экологиялық құқық әдісі - бұл неғұрлым күрделі құбылыс.Экологиялық құқықтың әдістеріне мыналар жатады:
Экологияландыру ... Бұл ... ... ... ... қатынастарын құқықтық реттеу тәсілін ұғынған жөн, бұл ретте қоршаған табиғи ортаға немесе оның жекелеген ресурсын пайдалану немесе кез ... ... және өзге де ... ету ... табиғат сапасын сақтау мақсатына бағындырылуға тиіс. Пайдалы қазындыларды ... ... ... салу ... ... ... ... өнеркәсіп технологияларын әкелу кезінде, ғарыш объектілерін пайдаланған кезде және т.б. ... ... ... ... ... қолданылады.
Тараптардың теңдігі әдісі. Бұл әдіс, егер экологиялық құқық қатынасының мазмұны азаматтық құқықтық мәмілелер, заладың орнын ... ... ... ... ... Бұл ... ... әдетте бірдей жағдайда болады, бір-біріне тәуелсіз құқықтар мен міндеттердің бірдей көлеміне ие ... ... тек шарт қана ... ... ету ... Бұл әдіс ... бағынышты, тәуелді болған, олардың құқықтары мен міндеттерінің көлемі жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... ... Айталық, ҚР-сы аумағында табиғат ресурстарын пайдалану жөніндегі барлық құқық қатынастары іс жүзінде мемлекеттік орган беретін рұқсаттың (лицензияның) ... ... ... бұл ... осы ... туындауына, өзгеруіне және тоқтатылуына ықпал етеді. Биліктің ықпал ету әдісі табиғат ресурстарын пайдалану ... ... ... жауапкершілікке тарту жөнінде министрліктер мен ведомстволар басқаруды жүзеге асыру кезінде, бекітілген табиғат қорғау шараларын жүзеге асыру ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... тарту жөніндегі қатынастарды реттеу кезінде қолданылады. Бұл әдіс биліктің ықпал ету әдісінің құрамдас бөлігі ретінде толық ... ... ... ... кінәлі адам мемлекет белгілеген тәртіп ережесін бұзған кезде құқық қатынасын ... ... ... ... Бұл ... көмегімен табиғат ресурстарын пайдаланғаны үшін, қоршаған табиғи ортаны ластағаны үшін төлемдерді алу жөніндегі құқық ... ... ... ... ... ... халықаралық-құқықтық әдісі қажет әдіс, себебі экологиялық құқықпен табиғат ресурстары қорғалады және пайдаланылады, олар бірнеше ... ... ... ... ... ... ... ретінде табиғат кешені мемлекеттерге, құқықтық режимге тәуелді болмайды, бірақ ол ... ... ... ... олар әр ... ... аумағы арқылы өтеді. Бір мемлекеттің меншігі болмайтын табиғат объектілері бар, қайта ... ... ... ... ... ... ауа, озон қабаты және т.б.). Қазақстан Республикасының заңнамасы бұл жағдайларда қәзіргі халықаралық экологиялық конвенциялар мен шарттарға бағынады. Атап ... осы ... ... әдіс ... ... ... құқықта негізгі әдіс ретінде экологияландыру әдісі танылады, қалған әдістер қосымша әдістер болып табылады.
Экологиялық құқықтың ... ... ... - ... ... болмысын сақтау немесе оны қалпына келтіру арқылы табиғи ресурстарды ысырапсыз пайдалану үшін ... ... ... ... ... Ол әр түрлі тәсілдермен жүзеге асырылады. Соның бірі - ... ... ... ... ... - ... ... ортаны қорғауға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық ережеледің жиынтығын зерттейтін оқу пәні немесе ғылым саласы.
Қазақстан Республикасының айналадағы табиғи ... ... ... заңы адамның өмірі мен денсаулығы үшін айналадағы табиғи ортаның қолайлы болуына тиісті құқығын қамтамасыз етуге, қазіргі және ... ... ... ... ... ... ортаны қорғаудың құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін белгілеуге және адам қызметінің осы ... ... ... ... ... жол ... табиғи тепе-теңдікті сактау мен табиғатты ұтымды пайдалану ісін ұйымдастыруға бағытталған.
Республикада айналадағы табиғи ортаны қорғау ... ... ... ... ... жер, жер ... су, орман, атмосфералық ауаны, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін қорғау туралы заңдары мен ол заңдарды қолдану ... ... ... ... және ... ... реттеледі[1].
Ол заңдардың міндеттері:
* адамның тұруы үшін қолайлы ортаны қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... және ... ұзақ ... сақтау, айналадағы табиғи ортаны сауықтыру мен жақсарту, оған шаруашылық және өзге қызметтің зиянды ықпал ... жол ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттеу;
* ортаны қорғау жөніндегі қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... ... кәсіпорындард-ың, мекемелер мен ұйымдардың құқықтарын қорғау;
* табиғат қорғау ... ... үшін ... ... белгілу;
* әр алуан кологиялық жүйелер мен андшафтарды (өңірлерді),бірегей табиғи объектілерді және соларға байланысты ... ... ... ... ... осы саладағы заңдылық және құқықтық ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік, қоғамдық ұжымдары мен азаматтардың табиғатты қорғау жөніндегі қызметімен ... ... ... ... ... ... ... оның табиғатты қорғау шаралары жүйесінде қаралады. Олардың ішінде табиғат қорларын ... алу, ... ... табиғи ортаны қорғау мен пайдалануды басқарудың экономикалық ... ... ... ... ақы төлеу т.б.), экологиялық заң актілерін қабылдау және оларды қолдану, осы табиғи ортаны қорғау саласында ... мен ... ... ... ... ... қызметтерін ұйымдастыру, экологиялық кадрлар даярлау, білім, тәрбие беру және бұл ... ... ... ... ... орын алады.
Айналадағы табиғи ортаның қолайлы жағын анықтап, оны ... ... ету ... ... да ... ... ... үшін республикалық мемлекеттік экологиялық бағдарламасы, облыстардың, қалалар мен аудандардың, экологиялық бағдарламалары әзірленіп жүзеге асырылады. Бұл бағдарламаларды әзірлеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... пайдалану, ұдайы молайты және қорғау салаларындағы қатынастар болып табылады Ол қатынастар белгілі бір ... ... ... Бұл ... табиғат қорларын пайдалануды оны қорғаудан, табиғатты қорғауды оны пайдаланудан бөліп алып қарауға болмайды. Бірақ, кейде ... ... ... ... ... ... қорғаудың басымдылығы да болуы мумкін.
Экология құқығының жүйесі экологиялық қатынастарды ғылыми түрде салаларға бөліп қараудан туындайды. Оның әр саласы зерттеу ... ... ... құқығының жүйесі әдістемелік жағынан екіге бөлінеді жалпы бөлім және ... ... ... қаралған тақырыптар:
экология құқығының ... және ... ... құқығының объектілері мен принциптері;
экология ... ... және ... ... ... ... құқығы;
адамзат табиғаттардың табиғаттардың пайдалану құқығы және айналадағы табиғи ортаның қолайлы ... ... ... және ... табиғи ортаны қорғауды мемлекеттік басқарудың ұйымдық - құқықтық нысандары;
айналадағы ... ... ... мен қорғауды мемлекеттік бақылау және ... ... ... ... үшін ... ... қаралған тақырыптар:
жердің құқықтық жағдайы және оны қорғау;
жер қойнауының құқықтық ... және оны ... ... ... және оны ... құқықтық жағдайы және оны қорғау;
атмосфералық ауаны құқықтық қорғау;
жануарлар ... ... оның ... ... және пайдалану;
айрықша қорғалатын табиғат объектілерінің құқықтық жағдайы;
табиғатты ... ... ... ... ... мен оның ... байлықтары - жер шарының бір бөлігі. Жер ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі және басқа табиғи құбылыстар республикамыздың табиғи ... оның ... ... ... (мысалы, Арал апаты) ғаламдық табиғи ортаға әсерін тигізбей қоймайды[2].
Қазақстан Республикасы - тәуелсіз ... ... ... ... ... ... Сол ... ол экологияны құқықтық қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа қатысып, айналадағы табиғи ортаны құқықтық ... ... ... ... ... ... экологиялық заң актілерін қолдап, оны дамытуға қатысады. Өзінің ... заң ... ... заң ... ... ... өз аумағындағы шаруашылық және басқа елдерге зиянды әсерінің болмауын қамтамасыз етеді. Экология құқығы республикамыздың басқа құқық салаларымен тығыз байланысты. Экология ... ... ... ... ... ... ... құқық ережелерімен астасып жатады. Мысалы, табиғи ортаны қорғау туралы заңдарды бұзғаны үшін тиісті жауаптылықты талап ету аталған құқықтардың баптарында ... ... ... ... ... ресурстарын пайдалану мен қоршаған табиғи ортаны қорғауды мемлекеттік басқару қоғамды әлеуметтік басқарудың бір саласы,яғни ол ... ... ... болып табылады.
Экология саласындағы мемлекеттік қатынастарды басқаруға негіз болатын үш ... ... ... ... жеке дара ... ... ҚР ... ресми өкілі.
Үшінші- Қоршаған табиғи ортаны қорғау оның ... ... мен ... қолайлы болуын қамтамасыз ету қызметін атқаратын мемлекет, оның органдары лауазымды адамдарды заң жүзінде белгіленген өкілеттіктері ... ... ... құқығына ие болады.
Мемлекеттік экологиялық басқару табиғи ресурстарды жер, су, ... жер ... ... мен ... ... ... ... пайдалануды, қорғалуы, табиғи ортаның, оның адам өмірі мен денсаулығына ... ... ... ... жоспарлардың және шаралардың орындалуын ұйымдастыру іске асыру болып табылады [3].
Бұл ... ... ... басқарудың құқықтық негіздері ҚР Конституциясы >, "Металлист", "Гаярия" тәрізді автомобиль жөндеу ... ... ... ... шығарарда олардың айналадағы қоршаған ортаны ластамауын, табиғат қорғау зяңдылықтарын сақтауды да назарларына алулары тиіс. Өкінішке орай автомашина жөндейтін шеберханалар бұл ... жете ... ... жүр. Көп ... олар ... тезірек жөндеп шығаруға көңіл бөлгенде, ең маңыздысын, двигательдердің улағыш заттарды қаншалықты мөлшерде шығаратындығын зерттей бермейді. Шеберхана басшылары жөнделген ... ... осы ... назар аударғандары жөн.
Қала ішінде және оған кіріп-шығатын жолдарда таңертеңгілік және кешкі уақыттарда көліктердің көбейетіндігі белгілі. Біз қала ... және сырт ... ... ... автомашиналарды тоқтатып, тексеріп көрдік. Тексерілген 258 автомобильдің 76-сы соңына қою түтін тастап сырғып бара жатқан ... яғнн ... ... ... үшін ... ... айып ... ескертулер жасалынды.Қоршаған ортаны сауықтыру бағытында тек қаланың өзінде жүргізілетін жұмыс көп. Бір кездері жаппай қолға алынған ... ... ... ... ... мәселесі кейінгі кезде мүлдем тоқтап қалғандығы өкінтеді. Мұржасынан от бүркіп тұратын зауыттарды қаладан жырақ салу кезінде бізде ескерілмей ... ... ... ... бірқатар лауыт, кәсіпорын тоқтап тұр, экологкялық ахуалымыз тәуір" дейміз. Бұл ... ... жағы ... Шын ... ... экологиялық жағынан толық сауығып кете қойған жоқ. Әлі де болса қоршаған ортаны ластаушы кәсіпорындар көп. Бұл ... ... ... тазарту, көгалдандыру кезінде декеріліс береді. Мекеме, кәсіпорындар кеңсе маңайын ағаштан түскен жапырақтардан, қоқыстан тазартарда кез-келген жерге ... ... ... ... ... түтіннен көз ашпайсыз. Бұған біз айтқан автомобильдердің улы түтінін ... ... ... ... ... ... ... Қазір қыс қаһарына мініп тұр. Көше жолдары бірде ашық, мұзды, ... ... ... ... ... ... неше түрлі автомобильдерден көз сүрінеді. Олардың ішінде соңына қою, қара улы түтінді аямай-ақ қалдырып бара жатқандары ... ... ... ... ... келе ... уландыруға едеуір себепші болары анық. Ал мұны болдырмау үшін жекемеменшік, мейлі, кәсіпорындыкі болсын, автомобильдердің улағыш түтін ... ... ... ... Бұл -- ... ... ресурстарды ұтымды пайдалану
Адамзат ежелгі уақыттардан бері экологиялық шараларды аңғармай жүзеге асырды.Өсімдіктерді сақтап қалу мақсатында бір аумақтан екіншісіне мал ... ... ... ... ... балықтарды жемге үйретті,аумақты дауыл құлатқан ағаштан және арамшөптерден тазартты,құстарды ұя салу ... ... ... ... ... ... тыйым салды.Ғылыми-техникалық төңкеріс адамның табиғатқа ықпал ету қарқынып шұғыл күшейтті.Сондықтан адамның іс-әрекетін табиғатпен өзара әсер ... ... ... ... ... елдерде адамның табиғи ортаны реттеу бойынша және табиғатты қорғау мен табиғи ... ... ... ... ... көп ... актілер қабылданды. Әр түрлі экологиялық шараларды жүзеге ... үшін ең ... ... ... ... ... терең дежан-жақты экологиялық зерттеулерін жүргізу қажет.Мұндай зерттеулер ... деп ... ... аралықтары арқылы бақылау,зерттеулерін салыстыру қоршаған ортадағы экологиялық өзгерістер қозғалыстарының зерзаттық көрінісін береді[9].
Мониторинг ... үш ... ... ... - бұл ... орта ... алдымен зиянды заттар,ұсақ ағзалар және паразиттердің ластандыру дәрежесін бақылау,осы ластанудың адамға,жануарлар мен өсімдіктер әлеміне және қоршаған ортаға ... ... ... ... ... және табиғи кешендердегі өзгерістерді зерттеу,сондай-ақ су,жер және өсімдік ресурстарының қозғалысын айқындау .Табиғи кешендер,биогеоценоздар,биосфераны құрастыратын жеке құрамбөліктердің бұзылу дәрежесі олардың өзгерістерді ... ... ... бойынша бұзылмаған экожүйелердің бірқатар белгілерін және сипаттарын салыстыру жолымен анықтайды.Биогеоценоздың биологиялық өнімділігі,белгілі уақыт ... ... ... су ... ... аса маңызды көрсеткіш болып табылады.Қоршаған ортаға адамның антропогендік өзара әсерінің дәрежесі ... жер ... ... су қоры мен ... төмендеуі,тұрғылықты жердің шөл не батпақты жерге айналуы,минералдық ресурстар қорының төмендеуі бойынша пікір айтуға болады.Олар қорғалатын,қорыққа ... ... ... деп ... тұрақты тәжірибелік үлескілермен байланыстырылып,жануарлар қылығымен теңдестіру немесе салыстыру жолымен жүзеге асырылады.Биосфералық мониторинг табиғаттағы жаһандық өзгерістерді анықтауға мүмкіндік берді.Биосфералық ... ... ... әр ... жер ... ... ... күйін бақылау болып табылады.Олар озон қабатының ,радиациялық аясының, жер температурасы ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді.Ғарыштан бақылау жасау (мониторинг) жанартау-лардың атқылауы,су тасқыны ,қуаңшылық,орман,даладағы ірі өрттер не басқа зиянкестердің үлкен зиян ... ... ірі ... ... бақылауға мүмкіндік береді.Мұндай құбылыстар туралы ақпараттар шынайы уақыт тәртібінде түсетіндіктен,елдер үкіметі мен ... ... ... осы ... ... ... жою не бәсеңдетуге тез және тиімді шаралар қабылдауға мүмкіндік береді.Ғарыштық мониторингтен ... ... ... ... ... ұшу ... жаяу экспедициялық бағдар да пайдалануы мүмкін.Бұдан басқа атмосфера,гидросфера,литосфера жағдайына тұрақты бақылау өткізетін стансалардың кең торабы ... ... ... ... аудандық ,облыстық,және республикалық өрістегі арнаулы экологиялық мекемелерге ағының жиналады.Жаһандық ... ... ... арқасында табиғат қорғау шараларын тиімдірек өткізуге мүмкін болады. Табиғат ресурстарын адам пайдаланатын жәнематериалдық игіліктерді жасау үшін ... ... ... ... ... қатар табиғат жағдайлары ұғымын да қарастырамыз.Олардың табиғат ... ... олар ... өмірі мен қызметіне әсер етеді, бірақ берілген кезеңде материалдық өндіріске қатыспайды.Табиғат ресурстары мен табиғат жағдайларының арасындағы ... ... ... ... ... ... белгілері бойынша жіктейді. Олар атмосфералық, су, өсімдіктер, т.б. болып бөлінеді.Ең жиі қолданылатын жіктелу ресурстардың сарқылу жылдамдығы не ... ... ... ... бойынша жіктелуінің маңызы-ол адамды қолданылуы анағұрлым приоритетті ресурстарды пайдалануға бағыттайды.Оларға ең ... ... ... ... ресурстарды пайдаланудың қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсері айтарлықтай болмайды.Адам оларды толық пайдалануға мүмкіндік беретін жолдарын жасауы қажет. Екіншіден, ... ... ... ... ... бар. Сарқылатын ресурстарға жақын кезеңде не болашақта ... ... ... ... ... ... жатады. Бұларға ең алдымен қазба байлықтар мен тірі табиғат ресурстары жатады.Ресурстардың сарқылуы салыстырмалы ұғым.Сарқылмайтын ресурстарға шексіз ұзақ ... ... ... ... ... ... күн энергиясы,жел, теңіздің толуы мен қайту энергиялары.Бұл жағдайда да сарқылмайтын ұғымы мен салыстырмалы түрде айтылады. Себебі, әрбір ресурс үшін ... шегі ... ... ... орны ... ... нәтижесінде уақытша сарқылады,бірақ сандық жағынан сарқылмайтын ресурс.Жердегі судың қорының мөлшері өзгермейді. Табиғат ресурстарының сарқылу мәселесі жылдан-жылға ... ... ... ... олардың мөлшерінің шектеулілігіне және оларды пайдаланудың артуына байланысты[10].
Экологиялық қатынастар дегеніміз - бұл объектісі табиғат пен оның құрамындағы элементтер ... ... ... ... ... негізінде біз экологиялық қатынастарға бүкіл табиғи кешенге, сондай-ақ оның жекелеген бөлімдеріне бағытталған барлық ... ... ... жер, су, тау, орман, фауналық, атмосфералық ауа қатынастары біршама дербестікке ие болады және жер, су, тау, орман, фауналық, атмосфералық ауа ... мәні ... ... ... ... ... ... табиғат ресурстары қатынастарына жатады, олар экологиялық қатынастар құрамына кіреді. Сондай-ақ экологиялық ... ... ... ... ... орта болып табылатын қатынастарды жатқызу керек, мұның өзі қорықтардың, экологиялық апат аймақтарының құқықтық режимін реттеу ... ... ... ... бұл ... ... ескеру керек: "жер, жер қойнауы, су, орман, жануарлар әлемі, ауа" ұғымы мен "табиғи ресурс" ұғымы арасында айырмашылық бар. Әр бір су ... ... ... бола ... ... экологиялық құқықпен реттеле бермейді. Мұның бәрі, егер аталған объектілер табиғат ресурстары болып, мына ... сай ... ... ғана ... ... шығу ... ... сипаты. Табиғат ресурсы жасанды жолмен алынбауы тиіс, ол табиғат туындысының нәтижесі болып таыбалды;
2) ол қоршаған табиғатпен ... ... ... онда ... бір ... ... атқаруға тиіс.
Егер белгілі бір қоғамдық қатынаста табиғат объектісі ... ... ... ... онда ол ... ... объектісі болудан қалады. Ол мүліктік қатынастардың объектісі, яғни азаматтық құқықтың объектісі болуға, тауар болуға тиіс. Табиғаттан алынған оған адам еңбегі ... және ол ... ... ие ... оған ... ұғымы беріледі. Өзендегі "су" және елді мекеннің ауыз су ... "су" ... су) ... ... қасеттері жағынан біртекті өнім болып табылады, бірақ әр алуан заңдармен реттелетін болады. "Өзендегі су" - бұл табиғи ресурс, оны ... мен ... ... ... ... ... табылады. "Крандағы су" - бұл объект табиғи ортадан алынған және бұл қоғамдық қатынастар санитарлық-гигиеналық және ... ... ... ... ... ... ... болады: экологиялық қатынастарға объектісі табиғат пен табиғат ресурстары болатын, белгілі бір ... сай ... ... ... ... ... ... субъектілеріне мыналар жатады:
Қазақстан Республикасы - біздің мемлекетіміз табиғат ... ... иесі бола ... ... ... ... ... таыбалды және табиғат пайдалану мен табиғатты қорғау мәселелері бойынша құқық қатынастарында міндетті тарап ретінде ... ... - ... ... ресурстарын пайдалану мәселелері бойынша экологиялық қатынастардың субъектілері болып табылады, республикаға табиғи ортаға келтірген залалы үшін жауап береді (шекаралық су ... ... ... су ... және ... ... - экологиялық қатынастардың субъектілері ретінде халықаралық ұйымдарға мамандандырылған экологиялық ұйымдарды ... ... ... проблемаларды шешуде белгілі бір қызметті орындайтын ұйымдарды (БҰҰ, Сорос қоры және т.б.) жатқызуға болады;
Заңды тұлғалар - бұл ... ... кең ... ... ... Бұл кез ... ... нысанының заңды тұлғалары - мемлекеттік кәсіпорындар, ұйымдар, мекемелер, шетелдік кәсіпорындар және т.б.
Жеке ... - бұл ... ... Республикасының азаматтарын, шетел азаматтары, азаматтығы жоқ адамдарды атауға болады. Олар табиғат пайдаланушылар, экологиялық құқықтарға ие бола ... және ... ... бұзғаны үшін жауапты болады[13].
Экологиялық құқықтық қатынастардың объектілері дегеніміз - олар экологиялық құқықтық нормаларға сәйкес не жөнінде пайда ... сол ... ... ... ... ... табылады.Осы анықтамаға байланысты экологиялық құқықтық қатынастар, жалпы табиғат немесе қоршаған орта,оның табиғи ресурстары, ерекше қорғалатын аумақтар, климат және озон ... ... ... ... экологиялық ахуал және экологиялық апаттар, басқа табиғи оқиғалар жөнінде пайда болады.Аталған объектілердің ерекшеліктері бар.Соған орай олар ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері де бар.Аталған экологиялық құқықтық қатынастардың объектісі - ... орта , ... ... ... жер, су, жер ... орман, орман емес өсімдіктер,жануарлар дүниесі, атмосфералық ауа, климат және озон қабаты,төтенше экологиялық ахуал және жеке ... ... ... ... ... ... ... қатынастарының екі түрлі табиғи ерекшеліктері бар.
Біріншісі,қоршаған орта элементтерінің табиғилығы .
Екіншісі, олардың бір-бірімен экологиялық табиғи байланыстылығы.Бұл екі ерекшелік ... ... ... ... әсер ... және ... құқықтық қатынастарды реттегенде еске алынуы тиіс.Мысалы,жерді уландырудан қорғау арқылы жер ... және жер ... ... ... мен ... ... сақтау, қорғау жүзеге асырылады.Судағы жануарларды сақтау үшін судың табиғи тазалығы қажет.Орман алып жатқан жерлерді ластанудан , уланудан,қоқыстардан сақтау ... ... және ... жеріндегі өсімдіктер мен жануарлар дүниесі қорғалады және сақталады.Осы аталған объектілердің осындай ... ... бұл ... ... құқықтары мен міндетері жөнінде экологиялық құқықтық қатынастар пайда болады.Мұндай ... ... және оны ... ... болу ... ерекшеліктері бар екені еске алынады[15].
Экологиялық құқықтық қатынастар объектілерін төрт ... ... ... болады:
* Жалпы қоршаған ортаны пайдалану және қорғау объектісі;
* Табиғи ресурстар - жер, жер ... , су, ... және ... ... ... ... ауа, климат және жердің озон қабаты;
* Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, объектілер;
* Төтенше экологиялық ахуал немесе апат,төтенше экологиялық ... ... ... қатынастардың объектілері әр қайсысы жеке-жеке экологиялық құқықтық нормалар негізінде және күрделі қатынастарды өз ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.Мысалы, ҚР , нормаларында азаматтар мен қоғамдық бірлестіктердің қоршаған ортаны ... ... ... мен ... ... ... саласында құзыретттерін, табиғи ресурстар мен табиғат пайдалануды, табиғи ресурстарды пайдалану және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қызметті лицензиялауды өз алдына ... ... ... ... ... ... Жер кодексінің 108,109,110-баптарына сәйкес жердің жай-күйіне теріс ықпал ететін жайттар төменде ... ... ... шекарасын (шегiн) белгiлеу мен өзгерту жерге орналастырудың, сәулет және қала құрылысының тиiстi ... ... ... ... ... ... ... бекiтiлген қала құрылысы құжаттамасы негiзiнде жүргiзiледi.
Республикалық маңызы бар қалалар мен Қазақстан Республикасы астанасының ... ... ... ... ... ұсынуымен Қазақстан Республикасының Президентi белгiлейдi және өзгертедi.
Облыстық маңызы бар қалалардың шекарасы (шегi) Қазақстан Республикасы Үкiметiмен келiсiм бойынша ... ... және ... ... ... ... белгiленедi және өзгертiледi.
Аудандық маңызы бар қалалардың шекарасы (шегi) облыстық өкiлдi және атқарушы органдардың бiрлескен шешiмiмен ... және ... мен ... ... шекарасы (шегi) аудандық (қалалық) өкiлдi және атқарушы органдардың бiрлескен шешiмiмен белгiленедi және өзгертiледi.
Жep ... ... ... село ... қосу осы ... меншiк құқығын немесе жер пайдалану құқығын тоқтатуға әкеп соқпайды.
Қалалардың, кенттердiң, селолық елдi мекендердiң барлық жерi олардың бас ... ... мен ... салу ... және ... ... орналастыру жобаларына сәйкес пайдаланылады. Тұрғындар саны 5 ... ... елдi ... ... ... бекiтiлген бас жоспарлар болмаған жағдайда осы елдi мекендi дамыту мен онда құрылыс салудың бас ... ... ... немесе белгiленген тәртiппен бекiтiлген қала құрылысы құжаттамасымен жердi пайдалануға жол ... ... ... ... жер учаскелерi азаматтар мен заңды тұлғалардың ортақ пайдалануға нұқсан келтiрмей, ... ... ... (caудa ... ... ... ... құрылғыларын және басқа да сервис объектiлерiн) орналастыруы үшiн уақытша жер пайдалануға берiлуi мүмкiн. Бұл ретте ортақ пайдаланудағы жер ... оның ... ... Алматы қаласының ерекше мәртебесі және Қазақстан Республикасы астанасының ... ... ... актіге сәйкес республикалық маңызы бар қала, астана көшелерінің бойындағы оқшауланған белдеулерде ... ... ... ... қоятын орындарды) қоспағанда, жол (көше, өтпелi жолдар) жиегiнен учаскелер беруге жол берілмейді.
Ортақ пайдаланудағы ... жер ... жеке ... ... ... пайдаланудағы жер құрамынан шығарғаннан кейiн ғана берiлуi мүмкiн. Елді ... ауыл ... үшін ... жерлерінен шаруа немесе фермер қожалығын, тауарлы ауыл шаруашылығы өндірісін, орман өсіруді, қосалқы ауыл шаруашылығын, бақша және мал шаруашылығын ... үшін жер ... жеке ... ... ... ... орналасқан және соларға арналған ортақ пайдаланудағы жерден елдi мекеннiң қайтыс болған әрбiр тұрғынын немесе осы елдi мекенде ... ... ... жерi белгiсiз адамды жерлеу үшiн кемiнде алты шаршы метр жер учаскесi тегiн бөлiнедi.
Қала маңындағы аймақтар жерiнiң құрамына қаламен ... ... ... және шаруашылық аумақ құрайтын қала шегiнен тыс жер қосылуы мүмкін.
Қала маңындағы аймақтарда қала маңындағы ауыл шаруашылығы ... ... ... қала құрылысын ерекше реттеу аймақтарын (қаланы дамытуға, инженерлiк және көлiк ... ... ... ... үшiн қажеттi ғимараттарды орналастыру мен салуға арналған ... ... ... әрi ... ... ... және ... демалыс орны болып табылатын ормандар, opмaн парктерi және басқа да жасыл екпелер алып жатқан жасыл аймақтарды белгiлей отырып, аумақты ... бөлу ... ... ... бар қалалардың қала маңындағы аймақтарының шекарасын облыстың жергілікті атқарушы органының ұсынысы бойынша облыстың жергілікті ... ... ... және өзгертеді. ... ... бар ... ... және облыстық маңызы бар қалалардың қала маңындағы ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар қалалардың, астананың және облыстардың тиісті ... ... және ... ... ... ... ... белгілейді және өзгертеді. Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың қала маңындағы аймақтарының шекарасы аумағы қала маңындағы аймағына ... ... ... жергілікті өкілді және атқарушы органдарымен де келісіледі[19].
Жердi қала маңы аймағына қосу бұл жерге меншiк құқығы мен оны пайдалану құқығының ... әкеп ... маңы ... ... ... даланудың тәртiбi мен режимiн қала маңы аймағын белгiлеген орган айқындайды.Астана қаласы мен республикалық ... бар ... қала маңы ... ... ... пайдалану тәртiбi мен режимiн аумағы қала маңы аймағына қосылған ... ... ... және ... органдармен келiсiлген, аталған қалалардың өкілді және атқарушы органдарының бірлескен ұсыныстары бойынша Қазақстан Республикасының Үкiметi ... ... ... құқығы -- айналадағы табиғи ортаны қорғауға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық ережелердің жиынтығын зерттейтін оқу пәні ... ... ... ... мәні -- бұл экологиялық-құқықтық нормалардың қолданылу саласында қалыптасатын тарихи тұрғыда қазіргі және ... ... ... үшін қоршаған ортаны сақтап қалу мақсатында табиғи объектілерді сақтау, жақсарту, қалпына келтіру, тиімді пайдалану тұрғысында міндетті түрде мемлекеттің ... ... ... мен ... ... өндірістік қатынастармен байланысты болуы.
Экологиялық қатынастар дегеніміз -- бұл объектісі табиғат пен оның құрамындағы элементтер болып табылатын қатынастарды айтамыз.
Экологиялық ... ... ... -- ... ... ... құрайтын, адамның тіршілік қажеттіліктеріне жұмсалатын табиғи ресурстар мен ... ... ... мен ... ... ... субъектілеріне мыналар жатады:
Қазақстан Республикасы, себебі біздің мемлекетіміз табиғат ресурстарының меншік иесі болып табылады.
Шетелдік мемлекеттер -- Қазақстанның ... ... ... ... ... экологиялық қатынастардың субъектілері болып табылады, республикаға табиғи ортаға келтірген залалы үшін ... ... ... су ... ... ... су пайдалануы және т.б.).
Заңды тұлғалар.
Жеке тұлғалар.
Құқық саласының принциптерімен негізгі басшылыққа алатын ережелер танылады, оларға сәйкес белгілі бір қатынастар реттеледі.
ҚР-ның ... ... ... ... ... ... мен ... ұтымды пайдалану мына принциптер негізінде жүзеге асырылады:
- адамның өмірі мен денсаулығын қорғаудың басымдығы, халықтың ... ... мен ... үшін ... қоршаған ортаны сақтау және қалпына келтіру;
- ҚР-ның ... ... ... тұрақты дамуға көшуі, адамдардың қазіргі және болашақ ұрпақтарының салауатты және қолайлы қоршаған ортаға деген қажеттіктерін қанағаттандыру мақсатында қоршаған ортаның ... ... мен ... ... ... ... ... жағдайы қолайсыз аймақтардағы экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және бұзылған табиғи экологиялық жүйелерді қалпына келтіру;
- табиғат ресурстарын ұтымды ... және ... ... алуан түрлілікті және экологиялық, ғылыми және мәдени жағынан ерекше маңызы бар қоршаған орта объектілерін сақтауды қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу мен мемлекеттік бақылау, оларды бұзғаны үшін жауапкершіліктің ымырасыздығы;
- қоршаған ортаға нұсқан келтіруге жол бермеу, қоршаған ортаға ықпал ету ... ... ... ... ... мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қоршаған ортаны қорғау саласына белсенді түрде және демократиялық жолмен қатысу;
- халықаралық құқық негізінде қоршаған ... ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Экология құқығының жүйесі әдістемелік жағынан екіге бөлінеді: жалпы бөлім және ерекше бөлім.
Экологиялық құқықтың ... ... ... ... мәселелері, табиғи ресурстардың жағдайын көрсететін қоғамдық қатынастар және ... ... ... ... меншік құқығы туралы мәселелер қаралады.
Ал ерекше бөлімде табиғи ресурстарды қорғау және ... ... ... және табиғат объектілерінің жеке жағдайлары қаралады.
Қазақстан Республикасы экология құқықтарының қайнар көздеріне - айналадағы ... ... ... оны пайдалану, сапасын арттыру және табиғи ресурстар жөніндегі қоғамдық қатынастарды реттейтін нормативтік ... ... ... ... ... ... құрамына кірмеуі де мүмкін. Мысалы: Қазақстан Республикасының ... ... - ... ... бұзғаны үшін жауаптылықтарды реттейтін нормалардан тұрады, сондықтан ол экологиялық құқықтың қайнар көзіне жатады, бірақ экологиялық заңдылықтардың құрамына кірмейді, ... ... ... ... кіреді, сол сияқты Азаматтық кодекс, Әкімшілік құқық ... ... ... де ... ... ... ... жатады, бірақ экологиялық заңдардың құрамына кірмейді. Сондықтан деген ұғым деген ұғымнан ... ... ... көздері белгілері бойынша үшке бөлінеді:
1. кешенді;
2. ресурстық;
3. әлеуметтік -- ... ... ... ... көздеріне нормативтік актілер жатады, егер құқықтық реттеудің объектісіне бүкіл табиғи ресурстар мен табиғи орта жатса, оған , ... ... ... ... ... ... көздеріне нормативтік актілер, егер құқықтық реттеудің объектісіне жеке табиғи ресурстар жататын ... ... Жер ... Су кодексі, Орман кодексі және т.б. жатады[14].
Экология құқықтарының әлеуметтік - экологиялық қайнар көздеріне адамдардың өмір сүруіне қолайлы ортаны қамтамасыз ... ... ... жатады. Оған , заңдарды жатқызуға болады.
1) Экология құқықтарының ең негізгі қайнар көзіне Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... көзіне Қазақстан Республикасының заңы жатады. Бұл заң қазіргі және болашақ ұрпақтың мүдделерін көздеп, айналадағы табиғи ортаны қорғаудың ... ... және ... ... белгілеуге және адам қызметінің осы табиғи ортаға зиянды ықпал жасауына жол ... ... ... ... ... қайнар көздеріне министрліктер мен ведомстволардың нормативтік - құқықтық актілері жатады. ... мен ... ... ... ... ... ... Экологиялық құқықтық қатынастардың мазмұны және пайда болу,өзгеру және ... ... ... ... ... ... құқықтың қатынастар субъектілерінің заңда көрсетілген құрамдас құқықтары мен міндеттері құрайды.Сонымен бірге экологиялық қорғалатын ... ... ... ... тиым ... ... аталған қатынастардың мазмұнына жатады.(тиым салу).Бұл тиым салу ережесі субъектілердің құқықтарына және міндеттеріне жатпайды және олардан ... ... ... экологиялық қорғалатын объектілердің құқықтық тәртібіне немесе жағдайына жатады.Сондықтан ... ... ... және ... экологиялық әдебиеттерде құқықтық қатынастардың мазмұны да көрсетілмейді.Бұл дұрыс емес.Себебі тиым салу экологиялық қатынастардың мазмұнын құрайтын құрамдас бөлігі болып ... ... ... ... ... ... экологиялық құқықтық қатынастардың субъектілері болуы мүмкін,бірақ заңда көрсетілген шарттар қажет.Мысалы,мемлекеттік заңды тұлғаларға жер пайдалану құқығын беру мемлекеттік ... жер ... ... ... уақытша пайдалануға беру туралы актісінің негізінде жүргізіледі.Бірақ учаскесі ... ... ... жер ... пайдалануға келісім-шарт жасасуды керек ететін қызметті жүзеге асыруға немесе іс-қимыл жасасуға ... осы ... жер ... құқығын беру тиісті лицензия (патент) немесе алынғаннан кейін немесе жер қойнауын пайдалануға келісім-шарт жасалғаннан кейін ... (ҚР ... ... ... үй ... ... ... және саяжай құрылысы үшін құқықтар мен міндеттерге ие бола алады.Бірақ олар ол үшін ... ... ... ... ... ... жер ... тек қана өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығына берілуі мүмкін ... ... ... әсер ететін кәсіпорындары, құрылыстар мен өзге де объектілерді қайта бейімдеу, уақытша тоқтатып қою, меншігін ауыстыру және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органмен келісім бойынша не орардың қоршаған ортаға жасалатын әсерді бағалау жөнінде жүргізілдген ... ... ... ... және ... зиянның орны белгіленген тәртіппен толтырылғаннан кейін ғана жүргізілуі мүмкін.Қоршаған ортаға әсерді бағалауды жүргізу ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастардың мазмұны қоршаған орта немесе табиғат объектілеріне байланысты болады.Сондай-ақ табиғатты қорғаушылардың және пайдаланушылардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... экологиялық, экономикалық, басқару талаптары мен тетіктеріне байланысты.Оны жоғарыда келтірілген мысалдардың мазмұнына байқауға болады.Аталған құқықтар мен міндеттердің мазмұнына ... ... ... оның ... әсерін тигізеді.Мұндай экологиялық қатынастар тиімді немесе тиімсіз болуы мүмкін.Мысалы, ҚР-ның заңның ... ... ... жеке ... да ... ... ... дүниесін пайдаланудың жекелеген түрлерін және өзге де қызметті, егер олар жануарлардың құрып кетуіне және олардың ... ... ... ... ... болса (тиімсіз экологиялық қатынастарға байланысты), жүзеге асыруға толық тиым салыгуға немесе шектелуі мүмкін.Осы ... ... аң ... ... тиым ... аталған аңдарды тек қана қорғау міндеттері пайда болды [20].
Айрықша реттерде ҚР үкіметі жануарлар дүниесін мемлекеттік басқаруға арнайы өкілеттік ... ... мен ... - зерттеу мекемелерінің ұсынуы бойынша сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін арнайы жасалған жағдайларда өсіріп,кейіннен ... ... ... ғылыми және өзге де мақсаттар үшін аулауға рұқсат береді. Бұл қоршаған орта ... ... ... экологиялық құқықтық қатынастарына жатады.
Қоршаған ортаны қорғау туралы ... ... және оның ... ... ... тиым ... ... шаралардың орындалуын,жүзеге асыруды белгілейді.Соған орай бұрынғы табиғатты пайдалануц жөніндегі құқықтық қатынастардың орнына жаңа ... ... ... үшін ... ... ... ... жабайы жануарларды сақтау мен өсімін молайту мақсатында облыстық атқарушы өкімет органдары мен ҚР-ның үкіметі 1999 жылдың 29 ... ... осы ... ... ... ... ... және өсімін молйту жөніндегі шараларды белгіледі.ҚР-ның аумағында 1999-2000 жылдары ақбөкен аулаудың барлық түріне тиым ... ... ... туралы заңның 47-бабында табиғи экологиялық жүйелердің бүлінуін, адамның, өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің генетикалық қорларының жойылуын, қоршаған ... ... ... мен денсаулығына қауіпті өзгерістерін туғызатын шаруашылық және өзге де қызметке тиім салынуы ... ... ... ... ... тиісті шаралар белгіленіп оларды орындауға белгілі органдар мен азаматтарға құқықтар мен ... ... ... ... ... заңдылық пен құқықтық тәртіпті нығайту, құқық қатынастары да болуға тиісті. 110-бабына сәйкес нормативтен тыс радиоактивті ластануға ... ... ... ... мен ... өзге де ... қатер төндіретін жер учаскелерін меншікке, тұрақты немесе уақытша жер ... ... ... ... ... ... мен ... сай өнім алуды қамтамасыз етпейтін,радиоактивті ластануға ұшыраған жер учаскелері ауыл шаруашылық айналымына шығарылуға және консервациялауға тиіс.Бұл жерде ауыл ... ... ... және өткізуге тиым салынады[19].
ҚР үкіметінің ядролық қару сынағының зардаптарын жою жөніндегі барлық іс-шаралары аяқталып, кешенді экологиялық тексеру жүргізілгеннен ... ... ... оң ... ... ... ғана ... учаскелік меншік немесе жер пайдалануға берілуі мүмкін.
Жоғарыда аталған мысалдардан заңдарда көрсетілген талаптар мен шек қоюлар ... және ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты жаңа мазмұнын белгілеп, орындалуы талап етеді.Ал мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... алып, орындалуын талап етіледі.
Қоршаған ортаны қорғау туралы заңның ... ... ... және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қызметі лицензиялау, стандарттау мен сертификатау, шаруашылық және өзге де ... ... ... ... экологиялық сараптама қоршаған ортаның сапасын нормалау және басқа ... ... ... және ... апат аймақтары туралы және басқа заңдарда көрсетілген тиым салу, шек қою нормалары - экологиялық құқықтық қатынастардың негізі мазмұнын ... ... мен ... ... пайдалану құқығының субъектілері ретінде мемлекет, жеке және заңды тұлғалар қатысады. Табиғат пайдаланушылар жеке және занды түлғалар, мемлекеттік және мемлекеттік ... ... және ... табиғат пайдаланушылар болып бөлінеді. Ұлтгық табиғат пайдаланушыларға Қазақстан Республикасының азаматтары мен қазақстандық заңды тұлғалар, соның ішінде шетелдің ... ал ... ... пайдаланушыларға -- шетел азаматтары, шетелдік заңды тұлғалар, шет мемлекеттер, халықаралық бірлестіктер мен ұйымдар жатады.
Табиғат пайдаланушылар:
Тұрақты ... ... ... ... ... си- ... ... және уақытша (табиғат пайдалану құқығы белғілі бір мерзіммен шектелғен);
Бастапқы табиғат пайдаланушылар (табиғат пайдалану құқығы мемлекеттен не басқа да ... ... ... сол ... ... ... ... және қайталама табиғат пайдаланушылар (табиғатты уақытша пайдалану құқығы бұл мәртебені өзінде сақгап қалатын бастапқы табиғат пайдаланушыдан шарт ... ... ... мүмкін.
Табиғат пайдалану құқығының мазмұны табиғат пайдаланушының құқықгары мен міндеттері болады.
Табиғат пайдаланушыл ардың:
-- заңмен белгіленген шектерде қоғамдық қажеттерін қанағат- ... үшін ... ... ... ... ... және өзге де қызмет әдісін дербес таңдап алуға;
-- жүзеге асырылуы экологиялық ... ... ... ... әзірлеу мен қабылдауға қатысуға;
-- шартты мерзімінен ... ... ... ... ... ... алып қоюмен байланысты ысырап пен залалды өтеуге құқығы бар.
Табиғат ... ... ... қорғалады.
Занда көрсетілген негіздер бойынша болмаса, ешкімді де табиғат пайдалану құқығынан айыруға немесе шектеуге ... ... ... ... ... ... де ... Мысалы, ҚР-ның "Қоршаған ортаны қорғау туралы" Заңының 20-бабына сәйкес табиғат пайдаланушылар:
Табиғи ресурстарды нысаналы қызметіне және олардың берілу шарттарына сәйкес пайдалануға;
Шаруашылық және өзге ... ... ... ... және ... ... ... жүрген стандарттарды, техникалықшарттарды сақгауға;
Берілген табиғи ресурстарды үнемді пайдалануға, қоршаған ор- таға нұқсан келтірмеуге және басқа да табиғат пайдаланушылар құқықгарының ... жол ... ... ... ... ... ... молайтуды ұтымды пайдалануға бағытталған шараларлы жүзеге асыруға;
-- Қазақстан Республикасының Салық кодексімен ... ... ... пайдаланғаны, қоршаған ортаны ластағаны, табиғи ресурстарды қорғағаны мен ... ұшін ... дер ... ... ... ... қорғау саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын органдардың талап етуі бойынша қажетті ақпарат беруге;
-- шаруашылық қызметтің экол ... ... ... ... ... асыру кезінде қоршаған ортаның өндірістік мониторингі мен бақылауын жүргізуге міндетті.
Табиғат пайдалану құқығының объектілері ретінде табиғи ре- сурстар - жер, су, ... жер ... және т.б. ... ... ... ... ... құқығы мынадай түрлерге бөлінеді:
-- жер пайдалану құқығы;
-- су пайдалану құқығы;
-- орман пайдалану құқығы;
-- жер қойнауын ... ... ... ... ... ... ... ауаны пайдалану немесе атмосфералық ауаны ластағыш заттардың шығарындылары үшін пайдалану құқығы.
Өзінің нысаналы мақсатына қарай табиғат пайдаланудың жо- ... ... ... өзі ... ... жер ... былайша бөлінеді:
1) ауыл шруашылығы мақсатындағы жер;
2) елді мекендер (қалалардың, поселкелердің және селолықелді екендердің) жері;
3) өнеркәсіп, ... ... ... жері және ауыл ... өзге ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақгардың жері, сауықгыру, рекреациялықжәне тарихи-мәдени ... ... ... ... жері;
6)су қорының жері;
7) босалқы жер.
ҚР Су Кодексіне сәйкес су объектілері мыналар үшін пайдаланылуы ... ауыз ... және ... ... ... сауықгыру және рекреациялық мақсаттарүшін;
3) ауыл шаруашылығының мүқгаждары үшін;
4) өнеркәсіп пен жылу энергетикасы мүқгаждары үшін;
5) көлік, ағаш ағызу, өртке қарсы мүқхаждар ... ... ... шаруашылықгарын жүргізу үшін[18].
Орман Кодексінің 88-бабы мемлекетгік орман қорында орман
пайдаланудың мынадай түрлері ... ... ... ... ... сүрек дайындау;
2) шайыр, ағаш шырындарын дайындау;
3) қосалқы сүрек ресурстарын (қабықгар, бұтақгар, түбірлер, ... ... ... дайындау;
4) жанама орман пайдалану (шөп шабу, мал жаю, марал шаруа- шылығы, аң шаруашылығы, ара ұялары мен омарта орналастыру, ... ... және өзге де ауыл ... ... ... дәрілік шөптер мен техникалық шикізаттар, жабайы өсетін жемістер, жаңғақтар, саңырауқүлақтар, жидектер мен басқа да тағамдық өнімдер, мүк, орман жамылғысы мен ... ... ... ... ... ... қоры учаскелерін аңшылық шаруашылы- ғының қажеті үшін пайдалану;
6) мемлекеттік орман қоры учаскелерін ғылыми-зерттеу мақса- ты үшін ... ... ... қоры ... ... рек- ... ... және спорт мақсаттары үшін пайдалану түрлері жүзеге асырылуы мүмкін[20].
ҚР-ның "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Заңының ... ... жер ... құқығы мына операцияларды жүргізу үшін беріледі:
1) жер қойнауың мемлекеттік геологияльщ зерттеу;
2) барлау;
3) ... ... мен ... қоса ... ... және ... ... байланысгы емес жерасты қүрылыстарын салужәне (немесе) пайдалану[21].
ҚР-ның ... ... ... ... ... және ... туралы" Заңының 24-бабында жануарлар дүниесін пайдаланудың мынадай түрлеріңе жол беріледі:
1) аң аулау;
2) ... ... ... мен ... ... ... балық аулау;
3) аң аулау мен балық аулау объектілеріне ... ... ... ... ... ... ғылыми, мәдени-ағарту, тәрбиелік және
эстетикалық мақсатгарда пайдалану;
5) жануарлардың пайдалы қасиеттерін және тіршілік ету
өнімдерін пайдалану.
Атмосфералық ауаны пайдалану туралы айта ... ... ... ... ... ... туралы болып отырған жоқ, бүл арада бәрінен ... ... ... әр түрлі лас- танудан қорғау туралы айтылып отыр. Атмосфералық ауаны ... түрі ... және ... ... ... ... болып табылады, осымен байланысты бүл құқық қатынастарын реттейтін заң -- "Атмосфералық ауаны қорғау туралы" заңы деп ... ... ... қатынастардың саласындағы мемлекеттік басқару
2.1 Экологиялық құқықтық қатынастар саласындағы ... ... ... мен ... Конституциясының нормаларын басшылыққа алсақ, мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы - халық.Халық билікті ... ... ... және ... сайлау арқыл жүзеге асырады.Сондай-ақ өз билігін жүзеге асыруды мемлекеттік органдарға береді.
Президнт те, Парламент те халықтың сенім білдіретін ... ... - ... басшысы, Қазақстанның атынан өкілдік ететін ең жоғарғы лауазыды тұлға, мемлекеттік билік бірлігінің,Конституцияның мызғымастығының,адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының нышаны әрі ... ... ... заңға қол қояды,заңды халыққа жария етеді.
Парламент - ҚР-ның заң шығару қызметін ... ... ... ең ... ... ... ... 10-бабында, Су кодексінің 7-бабында,Жануарлар дүниесін қорғау өсімін молайту және ... ... ... ... ҚР ... осы ... құқықтық қатынастарды реттеу құзыреті көрсетілген[18].
Экология саласындағы мемлекеттік басқару - ҚР -ның ... ... бір ... саласындағы мемлекеттік басқару- өкілдігі бар мемлекеттік органдардың ҚР заңдарында қаралған табиғатты, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды, өсімін ... және ... ... ... ... құқықтық және орындаушылық қызметі.Бұл анықтамадан экология саласындағыв мемлекеттік басқару екі салаға бөлінетінін байқауға болады.
Біріншісі - табиғатты, табиғи ресурстарды пайдалануды,өсімін молайтуды және ... ... ... ... ... ... қызметі;екіншісі-табиғатты,табиғи ресурстарды пайдалануды, өсімін молайтуды және қорғауды жүзеге асыру саласындағы орындаушылық басшылық қызметі.
Табиғатты ... - ... ... ... ... ... қалпына келтіру арқылы табиғи ресустарды ысырапсыз ... үшін ... ... жүйедегіқоғамдықшара. Олтүрлі тәсілдермен жүзеге асырылады. Соның бірі - ... ... ... құқықтық қорғау.
"Қазақстан Республикасының экологияқұқығы"айналадағы табиғи ортаны қорғауғабайланысты қоғамдық ... ... ... ... ... ... оқу пәні ... ғылым саласы.
Қазақстан Республикасының айналадағы табиғи ортаны қорғау туралы заңы адамның өмірі мен денсаулығы үшін айналадағы табиғи ортаның ... ... ... ... ... етуге, қазіргі және болашақ ұрпақтың мүдделерін көздеп, айналадағы табиғи ортаны қорғаудың құқықтық, экономикалық және әлеуметтік негіздерін белгілеуге және адам ... осы ... ... ... ықпал жасауына жол бермеуге, табиғи тепе-теңдікті ... мен ... ... ... ісін ... ... ... табиғи ортаны қорғау ... ... ... ... ... жер, ... ... ауаны, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін қорғау туралы заңдары мен ол ... ... өзге де ... Республикасының құқықты актілеріменреттеледі.
Ол заңдардың міндеттері:
Адамныңтұруы үшін қолайлы ортаны қамтамасыз ету,табиғи қорларды ұтымды пайдану,жаңғырту және ... ұзақ ... ... табиғи ортаны сауықтырумен жақсарту, оған шаруашылық және өзге қызметтің ... ... ... жол ... ... табиғи ортаны қорғау ... ... ... ... ... қатынастар саласында азаматтардың, кәсіпорындардың, мекемелер мен ... ... ... қорғау заңдарын бұзғаны үшін жауаптылық шараларын белгілеу;
әр алуан экологиялық жүйелер мен ... ... ... ... объектілерді және соларға байланысты ... ... ... ... осы ... ... және ... тәртібін нығайту.
Осы аталған экологиялық құқықтың қатынастар,Қазақстан Республикасының ... ... мен ... ... қорғау жөніндегі қызметімен ... ... ... ... ... қызметі оның ... ... ... ... ... ... ... қорларын есепке алу, бағалау, айналадағы табиғи ортаны қорғау мен ... ... ... ... ... (жоспарлау, қаржыландыру,ақы төлеу,т.б.), экологиялық заң актілерін қабылдау және оларды ... осы ... ... ... ... ... мен ... сараптама жүргізу, ғылыми зерттеу қызметтерін ұйымдастыру, экологиялық кадрлардаярлау,білім,тәрбие беру және бұл салада ... ... ... ... оын ... ... ортаның қолайлы жағын анықтап,оны сауықтыруды қамтамасыз ету жөніндегі нысаналы да тиімді қызметін ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... ... мен ... экологиялық бағдарламалары әзірленіп жүзеге асырылады. Бұл бағдарламаларды әзірлеу тәртібі белгіленеді.
Экология құқығының негізгі тақырыбы ... ... ... ... ... ... және қорғау салаларындағы қатынастар болып табылады.Ол қатынастар белгілі бір принциптерде жүзеге асырылады Бұл ретте табиғат қорларын пайдалануды оны қорғаудан,табиғатты ... оны ... ... ... ... ... ... қорларының объектілерін пайдаланудың,жаңғыртудың немесе қорғаудың басымдылығы да болуы ... ... ... ... ... ... түрде салаларға бөліп қараудан туындайды. Оның әр ... ... ... ... ... ... жүйесі әдістемелік жағынан екіге бөлінеді жалпы бөлім және ... ... ... ... ... ... ... түсінігі және тақырыбы, жүйесі;
- экология ... ... мен ... ... құқығының тарихы және негіздері;
- табиғат қорларына мемлекеттің меншік құқығы; ,
- адамзат ... ... ... ... және ... ... ортаның қолайлы болуының құқығы;
- табиғатты пайдалануды және айналадағы ... ... ... ... ... ұйымдық -- құқықтық нысандары;
- айналадағы табиғи ортаны пайдалану мен ... ... ... және ... экология туралы заңдарды бұзғаны үшін жауаптылық.
Ерекше бөлімде ... ... ... ... ... және оны ... жер ... құқықтық жағдайы және оны қорғау;
- судың құқықтық жағдайы және оны ... ... ... ... және оны ... атмосфералық ауаны құқықтық қорғау;
- жануарлар дүниесін ... оның ... ... және ... ... ... табиғат объектілерінің құқықтық жағдайы;
- табиғатты халықаралық ... ... ... аумағы мен оның табиғи байлықтары - жер шарының бір ... Жер ... ... өзгерістердіңәсері, атмосфералық ауаның,климаттың өзгеруі және басқа табиғиқұбылыстар республикамыз дың табиғи ортасына,оның ... ... ... ... Арал ... ... табиғи ортаға әсерін тигізбей қоймайды.
Қазақстан Республикасы-тәуелсіз ұлттық мемлекет,Біріккен ... ... ... ... ол ... ... ... саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа қатысып,айналадағы табиғи ортаны құқықтық қорғаудың ... ... ... ... экологиялық заң актілерін қолдап,оны дамытуға қатысады. ... ... заң ... ... заң актілеріне қайшы келмеуін, өз аумағындағы шаруашылық және басқа ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Экология құқығы республикамыздың басқа ... ... ... ... ... құқығы,әсіресе, азаматтық құқық,әкімшілік құқық,қылмыстық құқық ережелерімен астасып жатады.Мысалы, табиғи ... ... ... ... ... үшін ... жауаптылықты талап ету аталған құқықтардың баптарында көрсетілгенережелер бойынша ... ... ... ... де ... ... ... болады:
біріншісі-заң шығарушылық немесе заңды құқықтық нормативтік актілер қабылдау құзыреттері және ұйымдастыру құқықтық қызметтері.
Еліміздегі тау-кен саласындағы қатынастарды ... ... ... ... бұрын қазіргі таңдағы республика шеңберіндегі тәуелсіздік алғаннан бастап ... ... ... ... қорғау және табиғи ресурстарға байланысты құқықтық қатынастарды реттеу мәселелеріне қысқаша тоқталайық.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғалы бері біршама ... ... ... ... ... қызметі жоспарлы және кешенді сипат ала бастады. Қазір табиғатты қорғау және табиғи ресурстарды орынды пайдалану, мемлекеттік ... пен ... ... ... басқаруы ғана емес, жергілікті органдардың да негізгі қызмет бағытына айналады. Нарықтық қатынастар жағдайында табиғи ресурстарды қорғауда мемлекеттік басқарудың ролі ... ... ... келе ... ... ... ... туралы теориялық дау-дамайдың толастағаны белгілі. Сондықтан, бүгінгі таңда мемлекеттік реттеу мен ... ... ... ... ... ... маңызды болып отыр. Табиғи байлықтарды дұрыс пайдалануды мемлекет тарапынан басқару тұтас әлеуметтік құбылыс ретінде, жалпы қоғамды басқарудағы кең ауқымды жүйенің бір ... ... ... ... ... ... қорғау және пайдалану саласында басқару органдарының пайда болуы мен дамуының өзіндік ерекшелігі бар, күрделі объектімен, яғни ... ... Онда осы ... ... дұрыс қызмет атқаруы мен одан әрі дамуы, негізінен, қоғамдық процестерді басқарудағы міндеттер мен мақсаттардың жүзеге ... ... ... Әдетте мәселенің осы қырына көңіл бөліне бермейді. Зерттеушілердің көпшілігі жер, су, ... және ... ... пайдалану және қорғау саласындағы мемлекеттік басқарудың негіздерін қарастырады. Сөйтіп, табиғат байлықтарын пайдаланудағы басқару мәселелерін, өзіндік ерекшелігі бар тұтас жүйе ретінде ... ... мен ... ... ... ... орай ... ресурстарды пайдалану мен қорғау саласында мемлекеттік басқарудың қажеттілігі туралы тұжырым осы ... ... ... ғана ... ... ... мұндай көзқарас негізінен дұрыс болғанымен, табиғи байлықтарды ұтымды басқаруды біржақты етіп ... ... ... ... салаларындағыдай, қарастырылып отырған қатынастар саласын басқару да, қоғамның қалауы мен мүдделеріне тікелей байланысты.
Республикамыздағы тау-кен саласындағы ... ... ... ... Жер ... және жер қойнауын пайдалану туралы 2010 жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңын негіз ретінде аламыз[21].
Тау-кен құқықтық қатынастары мен ... ... ... ... ... жетілдіруде мемлекеттік басқарудың ролі ерекше. Басқару міндетіне интенсивті даму факторларын біріктіру, ғылыми-техникалық революцияның жетістіктерін мемлекеттік шара жүйесімен байланыстыру ... ... ... ... ... ... ғылымның және білім беру саласының тиімді қызметі мен дамуы да кіреді. Ал, басқарудың негізгі міндеті ғылыми жетістіктерді ... мен ... дер ... ... болып табылады. Жердің, жер қойнауы мен орманның, судың пайдалануға берілуі мен қайтып алынуының белгілі бір тәртібін ұсына отырып, оларға есеп ... ... мен ... азаматтардың іс-әрекетін бақылауға алып, мемлекеттік басқару институты негізінен бүкіл табиғатты қорғау саласының тиімділігін қамтиды. Тау-кен ... ... - ... ... ... ... бірі. Тау-кен құқық қатынастарының ішінде өзіндік ерекше сипаты бар. Оның ... ... ... ұтымды пайдалану мен қорғауды ұйымдастыру, олардың әлеуметтік және экономикалық қасиеттерін жүзеге асыру шараларын, соның ішінде ... ... ... мен ... белгілеу, олардың орындалуын жүзеге асырумен бірге бақылау жұмысын ... ... ... мен терминдері отандық және шетел ғылыми әдебиеттерінде көп кездеседі.
Сондықтан да нормативтік актілерде, теория мен тәжірибеде мемлекеттік басқару мен ... ... ... қолдану мәселелерін ашып алу қажет.
Кейбір эколог-заңгерлер мемлекеттік басқару мен ... ... ... ... ... Ал ... ... мен реттеуді ажыратпай, басқаруды реттеумен байланыстырып, бір-бірін толықтырып тұратын құбылыс ретінде қарастырады.
Ең алдымен, мәселені шешу үшін ... ... ... оның мәні мен заң ... ... ... ... алу керек.
термині, итальян тілінен аударғанда - аттарды игеру білу яғни, олар белгілі бір жағдайларда бостандықта жүргенде ... ... ... ... өздерін шынайы көрсетеді дегенді білдіреді.
Аталған термин көптеген мәнге ие, бірақ әлеуметтік жүйеде басқару туралы кибернетикалық көрініс деп ... ұғым ... ... ... басқару бұл - қазіргі техникалық, биологиялық және әлеуметтік жүйелерді ... ... ... ... қосалқы жүйелердің арнайы әсер ету процесстері. Осының нәтижесінде оларды ... ... ... қалыптасуына және ортақ мақсаттарға сәйкес дамуына қол жеткізіледі. Бұл әрекеттің ерекшелігі мынада, яғни ол ... ... сай ... кері ... ... ... асырылады. Нысаны бойынша ол ақпараттық, мағынасы бойынша ұйымдастырушылық, (ретке келтіруші) ол реттеушілік ... ие ... ... Бедный экология саласын мемлекеттік басқаруды, өкілетті мемлекеттік органдардың қоршаған ортаны қорғаумен байланысты қызметтерін ұйымдастырушы деп анықтаған ... ... ... Л.К. Еркінбаева атты ғылыми еңбегінде, мемлекеттік басқаруға заңды тұрғыда мынадай ... ... ... ... заңгерлік тұрғыдан қарағанда, басқаруды қолданыстағы заңға сәйкес реттелетін оны ... ... ... ... құру ... қоғамдық қызметті ұйымдастыру бойынша мемлекеттің мақсатқа сай қызметі ретінде түсіну керек деп ойлаймыз.
Осыған ұқсас түсінікті ұғымына да ... ... ... енді ... ... ... реттеу - бұл олардың белгілі-бір ... ... ... тәртібін қолдануы және оның мақсаттары мен бағдарламаларының жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ұғымда басқару термині реттеу терминіне қарағанда, мемлекеттік ... ... ... дәлірек көрсетеді, ол реттеу тәртіп үлгісін құру ретінде түсінілуі тиіс, ал басқару болса, тек қана ... құру ғана ... ... бірге оны қадағалауды бақылауды, есеп, тіркеу, болжамдау, жоспарлау және осыған ұқсас басқару әрекеттерін жүргізудің мүмкіндігін ... ... ... тек тәртіп үлгісін құрумен ғана шектелмейді, мазмұны бойынша оны қадағалауды бақылауды, есеп жүргізуді, тіркеуді, болжамды, жоспарлауды және осыған ұқсас басқару ... ... ... ... ... ... тиеді, тек қана мемлекеттің араласу масштабы ғана өзгереді.
Бұл жайтқа қатысты С.Ш.Төлеубекова ... ... және ... ... қорғау саласындағы мемлекеттік басқарумен мемлекеттік реттеуге бұлайша бөлумен келісуге болмайды деп ... ... ... ... ... ... ... реттеудің ерекше біліктілік нысанын білдіреді, ал реттеу болса, экологиялық әдістерді кең ... ... ... ... мәселелерді тек қана мемлекеттік басқару шегінен шықса да, көбінесе мемлекеттік басқару механизмдерін қолданады ... да, ... ... мемлекеттің әсерін көрсету үшін, ғалымдар көбінесе экономист-ғалымдардың тұжырымдамасына баса назар аударады.
Кейбір авторлардың ойынша, экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қолданыстағы әлеуметтік - экономикалық жүйенің бейімделу мақсатымен ... ... ... ... ... ... заңнамалық, атқару және қадағалайтын сипаттағы шаралар жүйесін көрсетеді.
Әрине, заңдық көзқарас тұрғысынан алғанда бұл анықтамалар олқылықтарға ие. Яғни анықтамада , ... ... дәл ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтың мазмұны, субъектілері және объектілері20 бет
Пара алудың обьективті және субъктивті мазмұнын анықтау12 бет
Қылмыстық саясаттың мазмұнын бейнелейтін объективті және субъективті факторлардың негізгілері6 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар туралы мәлімет34 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы субъектілердің алатын орны мен өзара байланысы107 бет
Конституциялық құқықтық қатынастар түсінігі, түрлері, пайда болу негіздері, ерекшеліктері27 бет
Қоғамдағы құқықтық қатынас түсінігі41 бет
Құқықтық норманың түсінігі, мазмұны, құндылығы мен негізгі сипаттары76 бет
"Деректер базасы және оның объектілері"4 бет
1933-1939 жылдардағы халықаралық қатынастардың дамуы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь