Мәміленің жекелеген түрлерінің ерекшеліктері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1. Мәміленің ұғымы, түрлері, жарамдылық шарттары мен жарамсыз мәмілелер

1.1 Мәміленің ұғымы мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.2 Мәміленің жарамдылық шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

1.3 Жарамсыз мәмілелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

2. Мәміленің жекелеген түрлерінің ерекшеліктері

2.1 Шарттың ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

2.2 Шарттың мазмұны және нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

2.3 Шарттың жалпы түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31

2.4 Сатып алу.сату шартының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36

2.5 Сатып алу сату жөніндегі келісім шарттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
Кіріспе

Тақырыптың өзектілгі. Мәміле — азаматтар мен заңды тұлғалардың азаматтық құқықтары мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтауға бағытталған әрекеттері. Мәміле— бұл әрекет, яғни адамдардың саналы іс- әрекеттерінің нәтижесі [1]. Барлық әрекеттер заңды және заңсыз болып бөлінеді. Мәмілені жасау заңды әрекет болып табылады және ол заңға сәйкес келеді. Мәмілені жасау — мәміле субъектілерінің арнайы әрекет жасауға деген ниеті. Мәміле заң фактілерінің санатына жатады, яғни азаматтық-құқықтық қарым-қатынастардың тууына, өзгертілуі мен тоқтатылуына негіз болады.
Мәміле — арнайы нәтижеге жетуге бағытталған әрекеттер. Субъекті еркінің осы бағыттылығы мәмілені заңдылықтардан ерекшелендіреді. Егер субъекті заңды қылықтар жасаған болса, онда тұлғаның әрекеті неге бағытталғанына қарамастан құқықтық салдар туындайды.
Арнайы құқықтық нәтижелерге жетуге бағытталғандық мәмілені әкімшілік актілермен жақындастырады. Әкімшілік актілер дегеніміз — жергілікті өзін-өзі басқару органдары мен индивидуалды мағынадағы мемлекеттік басқару органдарының актілері.
Әкімшілік актілер де, мәмілелер де арнайы құқықтық нәтижелерге жетуге бағытталған, бірақ та осы заңды актілер арасында айырмашылықтар бар: әкімшілік актімен белгіленген азаматтық-құқықтық қарым-қатынастарда тараптардың теңдігі жоқ — мемлекеттік органның еркі оның үнде лгеніне сай тұлғалар үшін міндетті деп саналады. Азаматтық-құқықтық қатынастардың басым көпшілігі мәмілелер (келісім-шарттар) арқылы туындайтыны белгілі.
Мәміле (шарт) негізінен бұдан бірнеше ғасыр бұрынғы ежелгі мемлекеттердің өзінде-ақ кең көлемде болмаса да, айтарлықтай өзіндік роль атқарған. Ол кезде қазіргі нарықтық экономикадағы сияқты заңды тұлғалар немесе өзге де жеке кәсіпорындар болмағандықтан, ол тек екі немесе бірнеше адамдар арасында ауызша немесе жазбаша жасалатын дәлелді құжат болып табылған.
Одан берігеректе тарап кеткен Кеңес Одағы кезеңіне келсек, ол кезде де қазіргідегідей нарықтық экономика болмағандықтан оның маңызы дәл қазіргідегідей болмады.
Қазіргі уақытта нарықтық экономикаға және даму сатысына байланысты оның атқаратын ролі де маңызы да кеңейді. Мысалы, мәміленің жекелеген түрі - сатып алу-сату шарты, оның ішінде: бөлшектеп сатып алу-сату шарты, тауар жеткізілімі шарты, энергиямен жабдықтау шарты, кәсіпорынды сатып алу-сату шарты. Мысалы, осы жерде айта кететін нәрсе, бұрын Кеңес одағы кезімде кәсіпорынды сату шарты, энергиямен жабдықтау шарты болмаған, ал қазіргі нарықтық экономикада «жаппай жекешелендіру» бағыт-бағдарына сәйкес пайда болды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 27 желтоқсан 1994 ж. (жалпы бөлім)
3. Басин Ю.Г. Ответственность за нарушение гражданско – правового обязательства. Уч. пос. – Алматы; Јділет Пресс – 1997г.с.200
4. Диденко А.Г., Иоффе О.С. ж.б. Гражданское право. Оқу құралы - Алматы: казГЮУ АПО/24 1999/№2с.54
5. Төлеуғалиев Ғ. I том. ҚР Азаматтық құқығы. Алматы 2001ж.
6. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше бөлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003г.130бет.
7. Гражданское право. Учебник. Часть II, А.П. Сергеев, Ю.К. Толстой редакциясымен. – М.: Проспект, 1997г.с.156
8. Тархов В.А. Гражданское право (общая часть) Чебоксары: Чув. Кітап баспасы, 1997ж.с.112
9. Граж.кодекс РК (Общая часть). Комментарий. Отв.ред.М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. Алматы, Жеті Жарны, 2000г.с.225
10. Гражданское право: Учебник. В 2-х т. Т.2/Подред. Е.А.Суханова. М., 1993г.с.53
11. Марш П.Д. Англия, Франция және Германияның салыстырмалы келісім шарт құқығы.- Алм., Дәнекер, 1999ж; 108 бет.
12. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше бґлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003ж. 16 бет.
13. Жайлин Г.А. Гражданское право Республики Казахстан, (особенная часть) Алматы 2005г.с.154
14. Гражданский кодекс Республики Казахстан (особенная часть) Комментарий. Алматы, Жеті жарғы 2003г.
15. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Статьи, комментарии, практика. Вып. 6. Алматы,1999г.
16. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Толкавание и комментирование. Вып. 5. Алматы, 1998г.
17. Комментарии к Гражданскому кодексу РК части второй /Отв. ред. О.Н.Садиков.- М-1996г.
18. Басин Ю.Г., Иоффе О.С. ж.б. Гражданское право. Оқу құралы - Алматы: КазГЮУ АПО/24 1999/-126 б.
19. Рабинович М.В. Недействительность сделок и ее последствия. -Ленинград, 1996г.с155
20. Калпина А.Г., Масляева А.И.. Гражданское право. Часть 1. Учебник. -Москва, 2000г.с.402
21. Практикум по гражданскому праву: Учебное пособие для вузов / Под ред. Н.И.Коваленко. В 2-хч. М., 1993г
22. Гражданское право: Учебник. В 2-х т. Т.2/Подред. Е.А.Суханова. М., 1993г.
23. Гражданский кодекс в схемах. М., 1997г.
24. Сулейменов М.Договор в гражданском праве Республики Казахстан. Проблемы теории и практики//Мир закона. №6. 2000-67 б.
25. Гражданское право. /Под ред. А.П.Сергеева, Ю.К.Толстого. 4.1,2. М., 1997г.
26. Гражданский кодекс Республики Казахстан (особенная часть) Комментарий. Алматы, Жеті жарғы 2003г.
27. Жайлин Г.А. Гражданское право Республики Казахстан, (особенная часть) Алматы 2005г.с.233
28. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ғ.Төлеуғалиев. Оқулық. 1-том. Алматы «Жеті жарғы» 2001ж. 304-бет.
29. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше бґлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003ж. 30-38 бет.
30. Гражданский кодекс Республики Казахстан /особенная часть/.Комментарий Под ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. Алматы: Жеті жарғы, 2000 -186 б.
31. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть): Комментарий /Под ред. М.К.Сулейменова, Ю.Г.Басина. Кн.1,2. Алматы, 1998.
32. Комментарии к Гражданскому кодексу РК части второй /Отв. ред. О.Н.Садиков.- М-1996г.
33. Комментарии к Гражданскому кодексу РФ части первой /Отв. ред. О.Н.Садиков.- М., 1995г.
34. Гражданское и торговое право капиталистических стран: Учебник / Под ред. Е.А.Васильева. М., 1992г.
35. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Статьи, комментарии, практика. Вып. 6. Алматы,1999г.
36. Журнал Фемида №11/ 2001 ж.
37. Гражданское право. /Под ред. А.П.Сергеева, 4.1,2. М., 1997г.
38. Гражданское право в 2.х томах А.К. Сухманов. М 1993 г.с.401
39. Гражданское право Г.А. Калпина, А.И. Масляева М 1997г.с.178
40. А.М. Ерделевский Гражданское право, М Юрист 2002г.с.122
41. Н.Ә. Бұлақова Азаматтық құқық 2 – том А. 2002ж.
42. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық. А. 2001жыл.
43. Гражданское право учебник. А.П. Сергеева. М.1997г.
44. Басин Ю.Г. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Учебное пособие. Алматы. Әділет.Пресс, 1997-113 б.
45. Гросс.А.П. Гражданское право .М.1997г.
46. Крашенинников Е.А. Допустимость уступки права требования // Хозяйство и право.2000г. № 8. – с.85
47. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заң 2008 жылғы 1 қаңтар
48. Гражданский кодекс РК (Общая часть). Комментарий (постатейный): в 2 кн. – 2-е изд., испр. и доп., с использ. суд. практики / отв. ред. М.К. Сулейменов,– Алматы: Жеті жарғы, 2003. – Кн. 2.с.332
49. Новоселова Л.А. Сделки уступки права (требования) в коммерческой практике. Факторинг. – М.: Статут, 2004г.с. 494
50. Байбак В.В. Обязательственное требование как объект гражданского оборота. – М.: Статут, 2005г.с. 222
51. Брагинский М.И., Витрянский В.В. Договорное право // Общие положения. – М.: Статут, 2000г. – Кн. 1.с.848
52. Төлеуғалиев Ғ. ҚР азаматтық құқығы: Жоғарғы оқу орындарына арналған акд. Курс. 1 том. – Алматы: Жетi жарғы, 2000ж. - 511 бет.
53. Басин Ю.Г. Ответственность за нарушение гражданско – правового обязательства. Уч. пос. – Алматы; әділет Пресс – 1997г. с.3
54. Жайлин Є.А. Ќазаќстан Республикасы Азаматтыќ ќўќыєы. Оќулыќ. Ерекше бґлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003ж. 83-86 бет.
        
        Азаматтық  -  құқықтық қатынастардағы мәмілелердің рөлі. 
(зюм-13-1ку 6 ... ... ... ... Мәміленің ұғымы, түрлері, жарамдылық шарттары мен жарамсыз мәмілелер
1.1 Мәміленің ұғымы мен түрлері.......................................................................5
1.2 Мәміленің жарамдылық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
2.1 Шарттың ұғымы............................................................................................25
2.2 Шарттың мазмұны және нысаны.................................................................28
2.3 ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері...................................................36
2.5 Сатып алу сату жөніндегі келісім шарттар.................................................51
Қорытынды.........................................................................................................59
Пайдаланылған әдебиеттер..............................................................................61
Кіріспе
Тақырыптың өзектілгі. ... -- ... мен ... тұлғалардың азаматтық құқықтары мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтауға бағытталған әрекеттері. Мәміле -- бұл әрекет, яғни адамдардың ... іс- ... ... [1]. ... ... ... және заңсыз болып бөлінеді. Мәмілені жасау заңды әрекет болып табылады және ол заңға сәйкес келеді. Мәмілені жасау -- ... ... ... әрекет жасауға деген ниеті. Мәміле заң фактілерінің санатына ... яғни ... ... ... ... мен тоқтатылуына негіз болады.
Мәміле -- арнайы нәтижеге жетуге бағытталған әрекеттер. Субъекті еркінің осы бағыттылығы ... ... ... Егер субъекті заңды қылықтар жасаған болса, онда тұлғаның әрекеті неге ... ... ... салдар туындайды.
Арнайы құқықтық нәтижелерге жетуге бағытталғандық мәмілені әкімшілік актілермен жақындастырады. Әкімшілік актілер дегеніміз -- ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік басқару органдарының актілері.
Әкімшілік актілер де, мәмілелер де арнайы құқықтық нәтижелерге жетуге бағытталған, ... та осы ... ... ... ... бар: әкімшілік актімен белгіленген азаматтық-құқықтық қарым-қатынастарда тараптардың теңдігі жоқ -- ... ... еркі оның үнде ... сай ... үшін ... деп ... ... қатынастардың басым көпшілігі мәмілелер (келісім-шарттар) арқылы туындайтыны ... ... ... ... ... ... бұрынғы ежелгі мемлекеттердің өзінде-ақ кең көлемде болмаса да, айтарлықтай өзіндік роль атқарған. Ол кезде қазіргі нарықтық экономикадағы сияқты заңды тұлғалар ... өзге де жеке ... ... ол тек екі ... бірнеше адамдар арасында ауызша немесе жазбаша жасалатын дәлелді құжат болып табылған.
Одан берігеректе ... ... ... ... ... ... ол кезде де қазіргідегідей нарықтық экономика болмағандықтан оның маңызы дәл қазіргідегідей болмады.
Қазіргі уақытта нарықтық экономикаға және даму ... ... оның ... ролі де ... да кеңейді. Мысалы, мәміленің жекелеген түрі - сатып алу-сату шарты, оның ішінде: бөлшектеп сатып алу-сату шарты, тауар жеткізілімі ... ... ... ... ... ... алу-сату шарты. Мысалы, осы жерде айта кететін нәрсе, бұрын Кеңес одағы кезімде кәсіпорынды сату ... ... ... ... болмаған, ал қазіргі нарықтық экономикада бағыт-бағдарына сәйкес пайда болды.
Қоғамымыздың қазіргі сатыдағы ... ... ... ... кең ... қанат жаюмен сипатталады, мұның өзі Қазақстан Республикасының әкімшілік басқару жүйесінен бас тартып құқықтық қатынастарды дамытуға ... ... ... ... ... қызметін реттейтін нормативтік-құқықтық актілердің жеткіліксіздігі қаржы және өндіріс капиталының қайысуына ... ... ... ... ... Кодексте мәмілелердің түрлерінің толық тізбесін көрсету мүмкін еместігі айтылған (мысалы, Азаматтық Кодекстің 7-бабы).
Сондықтан ... ... ... ... ... ... ең бастысы мұндай шартқа заңда тыйым салынбаған болуы керек.
Бұл диплом ... ... ... ... ... ... ... жасалып, мәміленің шарттарына, түрлеріне және ерекшеліктеріне кеңінен тоқталып, талдап корытынды ... ... мен ... Қазақстан Республикасындағы азаматтық құқықтық қатынастар арқылы жасалатын мәмілелерді және оның қоғамдағы ролін, ... ... ... ... ... ... ... процесін қарастыру және құқықтық мәнін ашу болып табылады.
Жұмыстың объектісі. Қазақстан Республикасындағы азаматтық құқықтық қатынастар арқылы жасалатын мәмілелерді ... ... ... табылады. Азаматтық құқықта мәмілелер көп, сондықтан да оларды жіктеу қажет. Мәмілелерді түрлерге бөлу ... ... ... ... ... ... ... екі түрге: біржақты және екіжақты (көпжақты) деп бөледі. Мәмілелерді бұлай бөлу мәмілелерге ... ... ... сай ... ... мәмілелер.
Біржақты мәмілені жасау үшін заңға, басқа да құқықтық актілер мен ... ... сай бір ... ерік ... ... және ол жеткілікті болса ғана жасалады. Мұндай мәмілелерге ... ... ... ... өсиет қалдыруды, мұрагерліктен бас тартуды, мұрагерлікті қабылдауды, шартты ... ... ... ... ... бас тартуды (егер бас тарту тараптардың келісімімен жасалған болса) жатқызуға болады. Бірақ та ... ... тек қана бір ... пен бір ғана ... ... білдіруін ғана есепке алмау керек.
Екі жақты мәмілелер шарт ... ... Шарт ... ... ... арасында туындайтын қатынастарды реттеудің ежелгі дәуірлерден келе жатқан, кеңінен тараған әдістерінің бірі. Шарт -- сату -- ... алу, ... ... мүлікті жалға беру, сақтау және т.б. қатынастар негізінде жүзеге асырылады.
1. Мәміленің ұғымы, ... ... ... мен ... ... ... ... Республикасының Азаматтық кодекстің 147-бабында мәміле азаматтар мен заңды тұлғалардың азаматтық ... мен ... ... ... ... ... ... әрекеттері деп белгіленген [2] . Мәмілеге мынадай ... ... ... ... ерік (тілек немесе ниет) білдіру;
2) рұқсат етілген ерік ... яғни ... ... ... ... да бір ... құқық жасауға бағытталған (азаматтық-құқықтық қатынастардың пайда болуы, өзгертілуі және тоқтатылуы);
4) ... ... ... салдарды туғызады.
Мәміленің маңызды жақтарының еркі мен ерік (ниет, тілек) білдіруінен тұрады. Ерік білдіруі ауызша, конклюденттік әрекеті арқылы жазбаша (жай ... ... және ... қалу жолымен білдіріледі.
Мәмілеге қатысушылардың ерік білдіруі әдісін мәміленің нысаны деп атайды. Егер мәмілеге қатысушылар өздерінің еркін ауызша айтқан болса, онда бұл ... ... ... ... ... телефонмен жасалған мәміле ауызша жасалған болып есептеледі. Айталық, ауызша жасалған мәміле орындалғанын растайтын жазбаша құжат берілуі мүмкін (тауар, чекі, затты ... ... ... ... және т.б.), сондай-ақ жетон, билет сияқты растайтын белгілер ұсынылады. Бірақ бұдан ауызша жасалған мәмілеге келіп-кетер ... жоқ. ... ... ... соnсһісudеrе - жасау) - сол арқылы тұлғаның ... ... ниет ... ... ... азамат автоматқа ақша салу арқылы, ондағы тауарды алуға деген еркін білдіреді.
Үндемей қалу заңдарда немесе ... ... ... реттерде мәміле жасауға ерік ... ... ... (АК-нің 151- бабының
4-тармағы). Мысалы, егер мүлікті жалға алушы шарт мерзімі бітіп кетсе де, ... ... ... ... ... онда ... алушы бұрынғы шартқа сүйене отырып мерзіміне қарамай-ақ пайдалана беруіне болады.
Азаматтық кодекстің 152-бабына сәйкес мәміленің жазбаша түрі бұл орайда ... ... ... өзінде орындалатындарынан басқа жүз есептік көрсеткіштен жоғары сомаға жасалуы тиіс Азаматтық кодекс ... ... ... ... ... ... шарттарға мән бергенін айта кету керек. Азаматтық кодекстің 152-бабына сәйкес, егер іскерлік қызмет өрісінің әдеттегі құқықтарынан өзгеше туындамаса, жазбаша ... ... ... ... ... ... өкілдері қол қоюы тиіс.
Мәміле ... ... қол ... факсимилелік көшірме құралдарын пайдалануға жол беріледі, мұның өзі заңға немесе қатысушылардың бірінің талабына қайшы келмесе ғана жүзеге ... ... ... ... ... ... белгіленуі мүмкін, оларға мәміле нысаны, атап айтқанда, белгіленген нысанды бланкіге жазу, мөрмен бекіту сәйкес келуге және оларда осы ... ... ... ... тиіс.
Екі жақты мәмілелер әрқайсысына өзін жасаған тараптар қол қоюға құжаттарды алмасу арқылы жасалуы мүмкін.
Хат, ... ... ... факс ... ... және ... еркін білдіруінің мазмұнын айқындайтын өзге де құжаттар алмасу, егер заңдармен немесе тараптардың келісімімен ... ... ... ... ... ... теңестіріледі.
Егер азамат дене кемтарлығы, науқастығы ... ... ... өзі қол коя алмаса, оның өтініші бойынша мәмілеге басқа азамат қол қоя алады. Соңғының қойған қолын, егер заңдарда ... ... ... немесе сондай нотариалдық әрекет жасау құқығы бар басқа лауазымды адам, мәміле жасаушының өзі қол коя алмаған себептерін ... ... ... ... ... ... ... мәмілені орындаған тарап екінші тараптан оның орындалғанын ... ... ... ... кұқылы.
Мәмілелерді жасау кезінің өзінде орындалатындарынан басқа, ауызша кәсіпкерлік мәмілені орындаған тараптың да осындай құқығы бар. ... ... ... ... тараптардың келісімімен белгіленген реттерде жазбаша мәмілелер оларды нотариат куәландырғаннан кейін ғана ... деп ... ... ... сақтамау Азаматтық кодекстің 157-бабының 3-тармағында көзделген салдармен мәміленің ... ... ... ... ... ... ... 155-бабына сәйкес кейбір мәмілелер заң құжаттарында көрсетілуіне сәйкес мемлекеттік немесе өзге тіркелуге жатады.
Бұл мәмілелер тек оларды тіркелгеннен ... ... дем ... ... мүдделі тараптың тіркеуші органға табыс еткен немесе почта арқылы жолдаған арызы бойынша жүргізіледі. ... бас ... ... ... ... тиіс және заң ... бұзылуына сілтеме жасағанда ғана мүмкін болады. Егер мемлекеттік тіркеуді керек ететін мәміле тиісті нысанда жасалса, бірақ тараптардың бірі оны тіркеуден ... сот ... ... ... етуімен мәмілені тіркеу туралы шешім шығаруға құқылы. Бұл ретте мәміле соттың шешіміне сәйкес тіркеледі.
Тіркеуден бас ... жақ сот ... ... жарамсыз деп тануды талап етуге қүқылы [3, 200б.].
Мәмілелердің түрлері. Мәмілелер мынадай түрлерге бөлінеді: 1) бір жақты және екі ... ... көп ... ... 2) ... және ...
3) нақты және консенсуалды; 4) казуалды және абстрактылы; 5) ... ... 6) ... ... ... дегеніміз, заңдарға немесе тараптардың келісіміне сәйкес жасалуы үшін бір тараптың ерік білдіруі қажет және сол ... ... ... Бір ... мәмілелердің анағұрлым жиі кездесетін түрі - өсиет қалдыру. Әдетте, бір ... ... тым көп бола ...
Азаматтық айналым көбінесе өзара мәмілелерден құралады. Шарт ... үшін екі ... (екі ... ... не үш ... одан да көп ... (көп ... мәміле) келісілген ерік білдіруі қажет.
Тарап өз міндеттемелерін орындағаны үшін ақы алса ... ... ... бір ... ... ... ... бұл ақылы мәміле болып табылады (мәселен, оған затты, ақшаны тапсыру жатады). Ал, бір тарап екінші тарапқа одан ақы ... ... ... ... ... ... ... алған мәміле ақысыз болып есептеледі.
Консенсуалды мәмілелер (латынша соnsensus - келісім) - ... ... ... бастап азаматтардың құқықтары мен міндеттері туындайтын мәмілелер. Нақты мәмілені жүзеге асыру үшін (латынша res -зат) келісімнің бір өзі ... оған қоса ... ... қажет.
Мәмілелерді азамат кұқықтану ілімінде каузальдық (себепті) және ... деп те ... ... ... ... алға ... мақсатына орай құқықтық негізбен құқықтық мақсатты (саusа) еншілейді. ... та бір ... ... ... оның негізіне байланысты болса, екінші жағдайда оған байланысты болмайды ... ... ... өзінің негізінен қол үзгендей көрінеді (аbstrahere - қол үзу, бөліну), (мысалы, вексельді ... [4, ... ... мәмілелер қандайда бір нәрсеге тәуекелді болып келеді (оқиға немесе үшінші жақтың әрекеті), ондай жағдай ... да, ... да ... ... егер ... құқықтар мен міндеттердің туындауын басталу - басталмауы белгісіз мән - жайға байланысты етіп ... ... ... ... ... ... деп ... - тің 150-бабы 1-тармағы. Азаматтық кодекстің 150-бабының 2- тармағына сәйкес, егер тараптар құқықтар мен міндеттемелердің тоқтатылуын басталу - ... ... мән - ... ... етіп ... ... ... күші жойылатын шартпен жасалды деп есептеледі.
Егер шарттың басталуы өзіне тиімсіз деп есептейтін тарап шарттың басталуына теріс пиғылмен кедергі ... шарт ... деп ... ал ... ... ... ... тарап шарттың басталуына теріс пиғылмен ықпал етсе, онда шарт ... деп ... ... ... ... ... қаралған. Биржада айналысқа жіберілген тауарларға, бағалы қағаздар мен басқа мүлікке қатысты құқықтар мен ... ... беру ... келісімдерді (биржалық мәмілелер) биржаға қатысушылар тауар, қор және ... ... ... ... және ... ... ... тәртіп бойынша жасасады.
Биржалық мәмілелер делдалдық жазбалармем рәсімделуі мүмкін және ... ... ... Мәміленің жарамдылық шарттары
Мәміленің жарамдылығы заң талаптарына сәйкес айқындалады. Мәміленің жарамды болуы шарттарына жататындар: мазмұны заң талаптарына сәйкестігі, мәмілеге ... және оны ... ... ... ... еркі мен ерік білдірудің сәйкестігі, мәмілелердің нысанын сақтау. Мәміле шын мәнінде заңға қайшы келмеуі тиіс, яғни кез келген құқықтық нормативтік ... сай ... ... [5, 122б.]. ... азаматтық құқық қабілеттілігі мен әрекет қабілеттілігі шектеуге бағытталған мәміле жарамсыз мәміле болып табылады (АК - тің 18 ... ... ... ... оны ... қабілеттілігі бар әрбір азамат жасай алады, ал заңды тұлғалар жалпы және арнайы әрекет қабілеттілігі болғандықтан мәміле ... ... деп ... ... болуы үшін еркі және ерік білдіру бір - бірімен сәйкес келуі керек. Олардың арасындағы сәйкессіздік мәмілені жарамсыз етіп ... оның ... ... ... құқықтар мен міндеттер туғызады, сол арқылы тұлғалардың ерік білдіруі немесе ресми куәландыру әдісі көрінеді. Мәселен, оған мәмілені ... ... (АК - тің ... мен ... ... ... ... болады.
Мәміленің нысанына, мазмұнына және қатысушыларына, сондай-ақ олардың ерік ... ... ... ... бұзылған жағдайда мүдделі адамдардың, тиісті мемлекеттік органның не ... ... ... ... жарамсыз деп танылуы мүмкін.
Мәміле жарамды болуы үшін мынандай шарттар сақталуы тиіс;
1) мәміле мазмүнынын заң талаптарына сәйкестігі;
2) мәмілеге қатысатын және оны ... ... ... ... ... ... қатысушылардың еркі мен ерік білдіру сәйкестігі;
4) мәмілелердің нысанының сақталуы.
Мәміле жарамсыз деп танылған ... ... ... ... ... мәміле бойынша алынғанның бәрін қайтарып беруге, ал заттай қайтарып беру ... ... ... ... ақшалай өтеуге міндетті.
Егер мәміле қылмыстық мақсатқа жетуге ... екі ... да ... ниет ... жағдайда олардың мәміле бойынша алғандарының немесе алуға тиісті болғандарының бәрі соттың шешімі немесе ... ... ...
Тараптардың қайсібірі болсын мәмілені орындаған жағдайда да мәмілеге тиістінің бәрі тәркіленуге тиіс. Егер қылмыстық мақсатқа жету жөніндегі жымысқы ниет ... ... ғана ... ... оның мәміле бойынша алғандарының бәрі екінші тарапқа қайтарылуы тиіс, ал соңғысының ... не оған ... ... ... ... ...
Жасалатын мәміленің мазмұны заң талаптарына қайшы келмеуі тиіс. Мазмұны заң ... ... ... ... құқықтық тәртіп негіздеріне немесе адамгершілікке көрнеу қайшы келетін мақсатпен жасалған мәміле жарамсыз болады. Мұндай жағдайда мәміле мазмұнында қылмысқа итермелейтін немесе ... ... ... ... ... ... орындаудан жалтаратын, айналымнан алынған заттарды алу немесе сатуға байланысты сипаттар болуы мүмкін.
Заңмен тыйым салынған іс-әрекеттер негізінде мәміле жасалмауы тиіс. ... ... ... ... жалпы құқықтық тәртіп негіздері мен адамгершілікке көрнеу қайшы келетін мақсаттармен жасалған мәмілелер де жатқызылады. Бұл қағиданың заңмен жетік ... ... ... мүддесін қорғау үшін маңызы зор. Мәселен, мемлекеттік кәсіпорын басшысы жеке кәсіпкермен кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... кәсіпкер серігі үшін тиімді мәміле жасауы мүмкін.
Заң талаптарын, заңды тұлғаның ... не оның ... ... ... ... ... жасасқан адамның, егер мұндай талап пайдакүнемдік себептерден немесе жауапкершіліктен жалтару ниетінен туындаса, мәмілені жарамсыз деп ... ... ... ... ... ... алмай, не лицензияның қолданылу күшінің мерзімі біткеннен кейін жасалған мәміле ... ... ... ... ... ... ... үшін құзіретті мемлекеттік органдардың арнайы рұқсаты, яғни лицензия алуы керек.
Лицензия талап етілетін әрекетті лицензия ... ... ... ... ... ... ... бірге лицензия қайтарып алынған жағдайда, күші тоқтатылғанда және ... деп ... ... жасалған мәмілелер де құқық бұзушылық болып табылады.
Теріс пиғылды бәсеке мақсатын көздейтін немесе іскерлік әдеп талаптарын ... ... ... ... ... ... ... жарамсыз деп тану туралы талапкер ретінде тиісті тұлғалармем қатар мемлекеттік органдар да қатыса алады.
Он төрт ... ... ... ... ... ... ... алушыларының) немесе қамкоршыларының келісімінсіз жасаған мәмілесін, заң бойынша оның өзі ... ... ... бар ... ... сот ата-анасының (асырап алушыларының) немесе қамқоршысының талабы бойынша жарамсыз деп тануы ... ... ... деп ... тек ... ... қамқоршысы талап ете алады. Мұндай талап болмаса мәміле өзінің заңдық ... ... ... ... ... қамқоршысының келісімі мәміле жасауға мәміле жасалғанға дейін де, кейін де берілуі мүмкін.
Кәмелетке толған адамның ... ... ... оның ата- ... қайтаруы міндетті емес. Мәмілеге байланысты алынған заттарды иелеріне қайтару барысында кәмелетке толмаған тұлғаның ... ... мен ... оның ... орны ... мүмкін [6, 130б]. Есуастық немесе ақыл-есі кем болуы салдарынан әрекет қабілеттілігі жоқ деп танылған адам жасасқан мәміле ... ... ... ... жоқ немесе 14 жасқа толмаған- жасөспірім жасаған мәмілені, егер ол осы тұлғалардың пайдасына жасалса, сот ол ... ... деп ... ... мәні бар ... салдарынан жасалған мәмілені сот жаңылысу әсерімен әрекет еткен тараптың талабы ... ... деп ... ... Мәміленің табиғатына, ұқсастығына немесе оны өз мақсатына пайдалану мүмкіндігін айтарлықтай төмендететін мәнінің сапасына қатысты жаңылысудың ... мәні ... ... ... ... ... бейқамдығының салдары болса, не оны кәсіпкерлік тәуекел ... ... сот ... ... және ... қатысушы екінші жақтың мүдделерін ескере отырып, мәмілені жарамсыз деп тану туралы ... бас ... ... ... ... ... ... мәмілені, сондай-ақ басқа тарап пайдаланған жағдайларға қарағанда адам өзі үшін ... ... ауыр ... ... жасауға мәжбүр болған мәмілені (кіріптарлық) сот жәбірленушінің талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкін. ... ... ... ... ... пәні және ... байланысты бұрыс мәлімет беру арқылы жаңылыстыру нәтижесінде мәміле жасастыру болып табылады.
Бір тараптың екінші тараппен зұлымдық ниетте келісуі ... ... ... сот ... ... ... бойынша жарамсыз тануы мүмкін.
Сақтандыру шартының кейбір ерекшеліктері сол сақтандыру шартының ... ... ... ... Бұл ... шарт ... ... - құқықтық жауапкершілікті сақтандыру шарттарына қатысты. Осындай кездерде сақтандыру олар арқылы ... және ... ... жүзеге асатын тетіктерге қосымша болып келеді. Сонымен қатар құқық бұзушылы іс-әрекетіне байланысты сақтандыру ... ... ... ... және құқық бұзушының жауапкершілігін тікелей анықтайтын нормалар арасында белгілі бір қатынастар (қатысу) ... [7, ... ... ... ... сол ... онымен белгілі дәрежеде қамтамасыз етілетін шарттық немесе деликтілік жаупкершіліктің ерекшеліктері азаматтық - ... ... ... бір ... өзге ... ... кім ... алушы болып келетініне тікелей әсер етеді.
Егер болуы мүмкін деликті жауапкершілік сақтандырылса, онда пайда алушы болып кез - ... зиян ... ... болып табылады.
Шартты жауапкершілікті сақтандыру кезінде шарттың ара - қатынастық мінезі сақтандыруда пайда алушының тұлғасы нақты ... әсер ... Бұл ... ... жауапкершілігі сақтандырылған тұлғаның шарт бойынша әріптесі болып келеді. Егер ... ... ... ... жол ... тұлғада шарт бойынша бірнеше контрагенті (әріптесі) болғанда, тұлға бір немесе кейбір контрагенті алдындағы жауапкершілігін ... ... ... ... тетігі тек көмектес болатыны сақтандырушының пайда табушы алдындағы ... тек ... ... ... шектелетініне әкеледі.
Азаматтық - құқықтық жауапкершілікті сақтандырудың ... ... тағы да ... ... ... іс - әрекетінің заңсыздығы, оның кінәлілігі сақтандырушыны сақтандыру төлемақысын өтеуден босатпайды, керісінше, оның ... ... ... ... табылады. Сақтандырудың дәстүрлі түрлерінде осындай жағдайлардың салдарынан ... ... ... босатылады.
Сақтандыру нормалары мен жауапкершілік нормалары арасындағы үйлесімділік ... ... ... зиян ... талабының белгілі бөлігі жәбірленушіге жасалған сақтандыру төлемінің көлеміне ... ... ... ... ... өткендей, бір объекті бірнеше сақтандырушымен сақтандырылса, онда қос ... орын ... Бұл ... ... ... бар ... туындамайды, өйткені объекті әрбір сақтандырушымен дербес жасалатын шарттар бойынша сақтандырылады. Сонымен бірге заңнама ... ... ... ... қос сақтандыру болған жағдайда оның әрбір шарт бойынша құқықтарын өзара ... ... ... Бұл шешімде жоғарыда айтылып кеткен тұлғаның негізсіз баюына жол ... ... ... қос ... ... әрбір сақтандырушыға шарт бойынша сақтанушы алдында міндет артылады, бірақ сақтанушының барлық ... ... ... ... ... сомасы нақты нұқсан сомасынан асып кетуі мүмкін емес.
Қос сақтандыру жағдайы борышкер тарапынан тұлғалардан ... бар ... ... ұқсастық туралы айтуға мүмкіншілік береді. Бірақ, әрине, сақтандырушылар арсындағы сақтандыратын жағдай ... ... ... құқықтық байланыстар болмайды. Сақтанушы сақтандыру шарты бойынша әр сақтандырушыда сақтандыру шарты ... ... ... ... ала алады. Егер сақтандыру көлемі нақты көлемі нұқсан орны толтырмаса сақтанушы жетпеген соманы келесі ... ... ... [8, ... ... бірнеше сақтандырушыдан сақтандыру төлемін алғаннан кейін сақтандырушылар арасында туынды қатынастар пайда болады. Бірақ олар ... ... өз ... ... ... ... арасындағы пайда болатын құқықтық қатынастардан елеулі ерекшелінеді.
Қос (екі рет) ... ... ... ... мен құқықтарының ерекшелігі Қазақстан Республикасының Азаматтық ... 821 б., 2 - ... 3 ... ... мынада. Егер сақтандырушы келтірілген зиян басқа сақтандырушымен төленіп сақтандыру төлемін өтеуден толық немесе ішінара босатылса, онда ол ... ... ... ... тек ... ...
тиісті бөлігін төлеуге міндетті (бұл ... ... ... ... ... ала сақтандыру төлемін көбірек шартты жасақандай болып ... ... ... (сақтандырушыға) өтемақыны ... ... оның ... өзінің жеке шығындарын шегеріп ала алады.
Қос (екі рет) өзін ... орын ... бұл ... ... Әр ... ... алдындағы өзінің сақтандыру міндеттерін басқа сақтандырушыларға ... ... ... ... тұлғалармен шартқа отыруды қарастырайық. Топты сақтандыруда бір ... ... ... ... ... ... Олар бір уақытылы пайда ... да ... ... ... ... ... ... саласында да өзін сақтандыруда да ... ол ... ... ... ... немесе анықтамауы мүмкін, ... ... бір ... тарауы мүмкін.
Тұлғаларды нақта анықтамай ... ... ... ... шарт ... ... ... қажет. Болашақта әрбір ... ... ... қатысты сақтандыру ... оған ... ... ... ... ... сақтандыру төлемін анықтауға ... болу ... ... ... ... ... жұмыс беруші жүзеге ... онда ... тек жеке ... мүмкін.
Сақтандыру объектісі бір шарт бойынша бірнеше ... ... ... ... ... - ... ... деп аталады. Ортақ ... ... ... ... әр ... жеке міндеті мен құқығы ... Егер ... ... ... мен құқы ... ... онда олар ... (пайда алушы) алдында сақтандыру ... ... ... ... ...
Ортақ сақтандыру ірі, өте ірі тәуекелділікті сақтандыру қажеті пайда болғанда қолданылуы мүмкін. Ортақ ... үшін ... ... ... ... негізінде жай серіктестерді құра алады, олар сақтандыру пұлдары деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... өзара қарым - қатынасының ерекшелігі орын алатын өкілдіктің ерекше ... ... ... Бұл ... ... ... келісімімен қамтылса, онда сақтанушымен қатынасқа олардың барлығының атынан бір ғана ... ... ... ... ... ... ... ортақ сақтандырушы тек өзінің үлесінде ғана ... ... ... ... тағы бір ... түрі - ... ...
Қайта сақтандыру жағдайлары қайта сақтандырушы және қайта ... ... ... ... ... ... сақтандыру қатынастары бұдан бұрын ... ... ... болып келеді, сондықтан сақтандырудың тікелей объектісі болып ... ... ... ... ... мен заңмен қорғалатын мүдделері емес, тек алғашқы сақтандыру шартын жасасқан ... ... ... ... ... сақтандыру жанама ... ... ... ... да ... мүдделерін де қамтамасыз ететіні сөзсіз. ... ... ... ... болмысы алғашқы жасалған ... ... ... ... тәуелді болып келеді. Қайта сақтандыру шартының мазмұны да сақтандыру шарттарына ... ... ... болу ... ... ... жағдайының ерекшелігі бар. Сақтандыру шарт ... ... ... сақтандыру шартында сақтанушының құқықтары мен міндеттеріне ие ... ... ... ... да ... сақтандырушылар тарапынан қатысушылардың көптілігіне де жол береді. ... ... ... ... асыру үшін олар ... ... ... ... ... жай ... ... сақтандыру пұлдарына) біріге алады [9 ,225б]. ... ... ... бұзғаны үшін тараптарының жауапкершілігі заңнамада немесе шартта белгіленген міндеттемелерді орындамағаны немесе ... ... үшін ... ... ... пайдаланушы алдында өз міндеттемелерін орындамағаны үшін басталады. Алайда ... ... деп жиі ... және, әсіресе, ... ... ... ... ... өзін де ... өзін де атай ... Сақтандыру төлемін беру - бұл ... ... ... еш ... жоқ ... ... ... өз міндеттемесін орындау ... іс - ... ... ... тек, егер ... ... деп өз мағынасындағы жауапкершілікті емес, ... ... ... орай ... мен ... ... ... қатынастар сипатын көрсететін ... ... ... ... ... жауапкершілік деп ... ... ... еді [10, ... ... нақты нысандары сақтандыруының жекеленген түрлерін реттейтін заңдарда көрсетіледі, сақтандыру ережелерінде белгіленеді, не сақтандыру шартының ... ... ... ... пайдаалушы, сақтандырылған тұлға жауапкершілігі сақтандыру өтемінің (сақтандыру сомасы) толығымен немесе бір бөлігін алмауынан көрініс табады.
Сақтандыру ... ... бас ... ... шешімді сақтандырушының өзі қабылдайды және ол ... ... ... ... ... бас ... ... себептері келтірілген жазбаша нысанда сақтанушы (пайдаалушы, сақтандырылған тұлға) хабарландырылады.
Сақтандыру төлемін жасаудан ... бас ... ... Азаматтық кодекстің 839 - бабында тура ... ... ... ... және де ... ... ... да белгіленуі мүмкін.
Азаматтық кодексте сақтандырушыға келтірілген зиянды өтеу түрінде ... ... ... мына жағдайларда жүктейді:
* сақтанушының (пайдаалушының) ... ... ... ... ... ... себебіне байланысты;
- ... ... ... деп тану ... ... сыйлықақы сомасынан артық мөлшерде Азаматтық кодекстің 843-б);
- шарттың әрекет ету ... ... ... ... ... мән - жайлар туралы сақтандырушыны кідіртпей ескерту туралы ... ... ... ... орай ... ... бұзу ... 3 т.)
Азаматтық кодекстің 21 - тарауында міндеттеменің тоқтауының бірнеше негіздерін көрсеткен. Осыған байланысты сақтандыру бойынша ... ... егер ... ... ... бас тарту толемі төленсе, борышты есепке жатқызылса, жаңғыртылса, борышты кешіру арқылы борышқор мен ... ... бір тұла ... ... мүмкіндік болмаса, мемлекеттік органның құжаты ... ... ... ... ... ... ... толық немесе ішінара тоқтатылады деп көрсетілген (АК 367б. 1 т.). Тараптардың ... ... ... ... ... тек ... ... жағдайларда ғана жол беріледі (АК 367 б. ... ... ... шарты сақтанушы сақтандыру сыйлық ақысын төлегеннен кейін екі жақ үшін де міндетті болып ... ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру шарты өзгешені қарастырмаса өзінің қолданылуын тоқтатады [11, 108б].
Сақтандыру арқылы қорғаудың ... шарт ... ... ... сәйкес келеді. Сақтандыру шарттарымен немесе сақтандыру қатынастары ... заң ... шарт ... өзге ... да ... мүмкін.
Сақтандыру шарты мерзімнен бұрын мына жағдайларда ... ...
* егер ... ... ... ... ... оны ауыстыру орын алмаған ... ... ... ... ... ... болып келмейтін сақтандырылған тұлғаның өлімі жалпы ереже бойынша шарт ... мен ... ... ... ... ... ауысуына әкелмейді. Егер сақтандырылушымен бірге шартта тұлғалардың аталған ... ... онда ... ... тұлғалардың) өлімі ... ... ... ... сақтанушының сақтандырылған мүлікін алу, егер сақтандырушы сақтанушының ауысуына қарсы болса, ал заң актілерінде ... ... ... ... қатысты өзге ереже қарастырылмаса. Бұл жағдайда сөз ішінара (сингулярлық) құқықтық мирасқорлық мүмкіндігі туралы ... ... ... ... оның ... ережелері ... Оған ... ... ... ... ... ауыстыру тек борышкер - ... ... ... ... себебі сақтандырушы әрқашан өзінің тәуекелінің дәрежесін бағалауға құқығын сақтап қалады;
* өз кәсіпкерлік немесе азаматтық - құқықтық ... ... ... ... қызметін бекітілген тәртіпке тоқтаса. Бұл сақтандыру класы бір ... ... ... ... ... ... және сақтанушы тарапынан құқықтық мирасқорлыққка жол бермейді, өйткені Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 810, 812-б. ... ... ... шарт ... ... азаматтық - құқықтық жауапкершілікті сақтандыру кезінде сақтанушы мен сақтандырушы бір ... ... ... сақтандыралатын жағдай туындау мүмкіндігі жойылса және сақтандыру тәуекелдігі сақтандыратын жағдайдан басқа негізден өз болмысын жоғалтса. ... ... ... бұл ... ... - сақтандыру шартына тарамайды, өйткені бұл шарт бойынша сақтандыру төлемін жасау міндеті ... ... ... орын ... ... ... ... сақтандыру шарты тоқтатылады деп ... ... ... бір ... орын алса да шарт ... деп есептеледі.
Шарттың тоқтатылуында тарап бұл туралы екінші тарапқа ... ... ... ... ... бұл жағдайда ... ... кез - ... ... бас ... себебіне ... бас ... ... ... ... ... кодексінің 842-бабында сақтандыру шартын мерзімінен бұрын тоқтатудың салдары ... ... ... ертерек жоғарыда аталған ... ... ... ... егер ... ... шартын тоқтатуға мүддесі болмаса, бірақ сақтандыру шартының сақталуын мүмкін емес қылатын объективті ... ... ... оның сақтандырушыға тиімсіз жақтары ашылса, онда ол сақтандыру күшінде болған уақытқа қарай ... бір ... ... сыйлық ақысын алу ... ие ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 811-б. 1 - ... ... ... ... ... бас ... онда ... төленген сақтандыру сыйлық ақылары сақтанушыға қайтарылмайды.
Сақтандыру мен қамтылған қоғамдық қанынастар ерекшелігі сақтандырудың жарамсыздығы ... ... ... ... ... ... ... бар. ... қатынастарының субъектілері, әсіресе, егер бұл ... ... ... ... тарабы болса, ... ... ... ... заңсыз алуға тырысады, кейде олар ... ... өте ... болып келетін сақтандыру төлемдерін ... ету ... ... иеленеді. Қосымша ескерілу керек, ... ... ... ... ... сақтандыру шарты сақтандырушының елеулі міндеттерін қарастырмайды және осы жағдайда сақтанушы сақтандырушыға қатынасты бір жақты құқыққа иемденген тұлға болып ... ... ... ... ... ... ... өлшемдерін анықтамаса, онда сақтандырушы сақтанушының негізсіз талаптарынан қорғана алмай қалуы ... ... ... жарамсыздығын қарастырайық. Егер оған ... ... ... ... онда ... ... ... кодексінің 843 - бабымен қарастырылған сақтандыру ... ... деп ... барлық негіздері, мәмілелерді, ... ... ... ... ... нысанының ақаулықтарына байланысты жарамсыз деп ... ... ... ... ... жеке ... болып келетіні екені көрінеді. Сонымен ... ... ... ... болып табылады,
егер сақтандыру кез - ... ... ... ... егер ... жағдайда мәміленің субъектілік құрамының мазмұнының нысанының, ондағы еріктің ақауы болса, басқаша айтқанда, сақтандыру, шартына ... ... ... ... Азаматтық ... 843-б. ... ... жарамсыздығы туралы жалпы ... ... және ... таратылады:
* шартты жасау сәтінде ... ... ... ... ... ... құқыққа қайшы мүдделердің ... ... ... болып заңды күшіне енген сот шешіміне сәйкес ... ... ... ... қылмыстық жолмен табылған, әлде қылмыс құралы болған мүлік келсе;
4) сақтандыратын ... ... ... болуының ықтималдық және кездейсоқтық сипаты жоқ, ... ... болу ... ол ... ... объективтік оқиға қарастырылса және бұл ... ... ... ең ... ... ... ала білсе;
* сақтанушы шартты жасағанда заңсыз пайда табу ... ... сол ... ... ... сақтандыратын жағдай орын алған соң ... ... ... ... ... ... өзге тұлғаның мүддесінде немесе пайдасына жасалса;
* шарт бойынша жауапкершілікті сақтандыруда сақтандырушыдан бөлек, басқа тұлғаның ... ... ... ... келісімін алу міндетті болып табылған кезде оның келісімінің болмағаны;
* шарттың ... ... ... Егер ... міндетті ақтандыру жайында болса, онда сақтандырудың жекелеген түрлерін реттейтін заңнамалық актілерінің шартты жарамсыз деп танудың өзге ... де ... ... ... ... ... салдары екі жақты, реституациямен немесе реституцияға жол бермеумен байланысты. Жалпы ... ... ... ... ... деп танылса сақтандырушы сақтанушыға одан алынған сақтандыру сыйлық ақыларын қайтаруға, ал сақтанушы сақтандырушыға алынған сақтандыру төлемдерін ... ... [13, ... шарт ... ... ... әсерінен пайда ... ... ... ... деп ... ал ... бұл ... шартты жасау кезеңінде оны орындау барысында да білмесе, ... ... ... ... ... өзінің шығындарын ескеріп қалып, ... ... ... ... үшін ... ... қайтаруға тиіс.
Егер сақтандыру төлемі жүргізілген болса, сақтандырушы да төленген соманы ... ... ету ... ... ... Мұндай нәтижелер сақтандыру шарты сақтандырушыға сақтандыру төлемін төлеуден бас тартуға құқық беретін, ертеректе қарастырылған негіздер бойынша ... да орын ... ... ... ... бір ... екі тараптың қылмыстық мақсаттарымен байланысты болғанда, бір жақты реституция жүргізілетін болады, мысалы, қылмыстық мақсаттарды тек ... ... ... егер ... ... да көздесе, реституцияға жол берілмейді.
1.3 Жарамсыз ... ... ... ... мәмілелердің түрлері. Азаматтық кодекстің 157-бабында бұл туралы былай делінген: .
Жарамсыз мәмілелердің. түрлері. Азаматтық құқық теориясында мәмілелердің жарамсыз болуы ... ... ... а) субъект құрамының ақауы болатын мәміле; ә) ерікке қатысты ақауы бар мәміле;
б) нысанның ақауы бар ... в) ... ... бар ... ... ... мазмұны заң талаптары мен сәйкес келмейтін кез келген мәміле жарамсыз болатындығы жөнінде жалпы норма бар (АК -тің 158-бабы).
Субъектілік қурамының ... бар ... екі ... ... Оның ... ... әрекет қабілетсіздігімен, екінші заңды тұлғалардың арнайы құкық қабілеттілігімен немесе олардың органдарының ... ... ... ... жасы мен ... жағдайынан туындаған әрекеттер мәміленің жарамсыз ... ... ... болып есептеледі.
Ондай жарамсыз мәмілелерге мыналар жатады:
а) Азаматтық ... ... ... ... ... он төрт жасқа толмаған адам жасаған ... ... ... ... ... 3- ... он төрт жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмаған баланың ата - анасының (асырап алушыларының немесе қамқоршыларының ... ... ... заң ... оның өзі дербес жасауға құқығы бар мәмілелерді қоспағанда, сот ата-анасының ... ... ... ... ... ... жарамсыз деп тануы мүмкін (АК - тің 159-бабының 4- тармағы);
б) есуастық немесе ... кем ... ... ... ... жоқ деп ... адам ... мәміле жарамсыз болады. Кейіннен әрекет ... жоқ деп ... ... ... мәміле (АК - тің 26-бабы), егер мәмілені жасау кезінің өзінде - ақ бұл ... ... ... ... ... дәлелденсе, оның қорғаншысының ... ... сот ... ... деп ... мүмкін (АК-тің 159-бабының 5-тармағы);
в) сот әрекет қабілеттілігін ... адам ... ... сот оның ... талап етуі бойынша жарамсыз деп тануы мүмкін ( АК-тің 159- бабының 6- тармағы);
г) әрекет қабілеттілігі болғанымен, ... ... ... өз ... ... ... ... немесе өзінің не істегенін білмейтін жағдайда болған азамат жасасқан мәмілені сот азаматтың талабы бойынша, ал егер тірі кезінде талап етуге ... ... ... ... қайтыс болғаннан кейін басқа мүдделі адамдардың талабы бойынша жарамсыз деп танылуы мүмкін (АК -- тің 154- ... ... ... ... ... ... ... бар тарап жарамсыз мәміленің Азаматтық кодекстің 157-бабының 3-6 тармақтарында көзделген салдармен қоса екінші тараптың залалын оның ... ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігі бар жакқа, егер ол екінші жақтың ... ... жоқ ... ... не білуге тиісті болса ғана жүктеледі [15].
Азаматтық кодекстің (59-бабында заңды тұлғалардың жарамсыз мәмілесін сотпен жарамсыз деп тануға мынадай негіздер қарастырылған: а) ... ... заң ... немесе құрылтай құжаттарында нақты шектелген қызмет мақсаттарына қайшы келетін етіп не оның органының ... ... бұза ... ... ... ... ә) ... лицензия алмай не лицензияның қолданылу күшінің біткеннен кейін жасалған мәміле;
б) теріс пиғылдағы ... ... ... ... іскерлік әдеп талаптарын бұзған мәміле.
Ерікті (ақауы бар мәмілелер екі ... ... 1) ... жасауға іштей келіспей жасалған мәміле; 2) ішкі еріктің дұрыс қалыптаспауы салдарынан жасалған ... ... бір ... ... ... зорлық, қорқыту ықпалымен, бір тарап өкілінің екінші тараппен ... ... ... ... ... ... ... (АК-тің 159-бабының 9, 10-тармақтары).
Ерік ақауы бар ... ... ... ... ... ... ... жасауда сол тұлғаның еркі болмайды, әрі ерік білдіруді мәмілеге қатысушының еркі емес, әлде біреудің ықпалымен болған ерік болып табылады.
Зорлап мәміле ... ... ... қатысушыны мәжбүрлеп оның өзіне, не жақындарына күш қолдану (ұрып-соғу, жақын адамдарымен қатыстырмау, бостандығын шектеу және т.б.) немесе жан ... ... ... ... ... ... ... Зорлық заңсыз әрекет болғанымен, кейбір жағдайда оны жасаушыны қылмыстық жазаға тарту міндет емес.
Қорқыту - тұлғаға мәміле жасамаған ... оның ... ... ... ... дене ... салумен немесе моральдық зиян келтіретіндігін ескертіп, қоқан - ... ... ... ... ... ... бойынша ерекшеленеді: а) қорқыту - зииян келтірмекші болғанымен әлі жүзеге аса қоймаған әрекет; ә) қорқыту құқыққа сай келетін уәдемен (мысалы, ... ... ... ... ... ... хабарлаймын деген тәрізді) көрінуі мүмкін, сондай - ақ құқыққа сай емес әрекетпен (мүлікті жою, адамның өмірі мен денсаулығына зиян ... ... ... ... ... деп тану үшін ... құр ... емес, шын мәнінде болуы керек. Аталған жағдайлардың бәрі сот істі ... ... ... тараптың екіншісімен зұлымдық ниетте келісімге келуі ерік ... ... көне ... ... ... мынадай мысал келтіруге болады, саяжайды сатушы сатып алушының өкіліне саяжайдың болашақ иесіне саяжайға байланысты кемшілікті айтып қоймауын өтініп, ... ... ... және ... ... ... жасалатын мәмілелермен келісушілерге тән нәрсе (АК-тің 159 - бабының 8,9 -тармақтары), жеме - ... ... ... ... ... ... бағытынан айрылып қалуы дер едік. Алдау дегенім мәмілеге ... ... ... ... ... ... бірі екінші жаққа мәміленің тиімділігін асыра мақтап немесе тиімсіз жағын бүгіп қалып (мәселен, сатылғалы тұрған ... ... ... ... ... ... көшесінде трамвай жолы салынғалы жатыр деп) мәміле жағдайлары жөнінде ... ... бұл ... болады [16].
Алдаудың жаңылысудан айырмасына келетін ... ... ... теріс ұғым саналы түрде болады.
Азаматтық кодекстің 159 - ... 8 - ... ... елеулі мәні бар жаңылысу салдарынан жасалган мәмілені сот жаңылысу әсерімен әрекет еткен ... ... ... ... деп ... ... Мәміленің табиғатына, ұқсастығына немесе оның өз мақсатына пайдалану мүмкіндігін айтарлықтай томендететін мәнінің сапасына ... ... ... мәні ... ... жаңылысу кейінге қалдыру немесе күшін жою шарты ретінде, мәміленің ... ... ... ... кезде ғана мәміле жарамсыздығының негізі бола алады (АК-тың 150-бабы). Егер жаңылысу мәмілеге қатысушының өрескел бейқамдығының салдарынан болса не оны ... ... ... ... сот ... ... және мәмілеге қатысушы екінші жақтың мүделлерін ескере отырып, мәмілені жарамсыз деп тану ... ... бас ... ... ... ... тағы бір түрі кіріптарлық мәміле (АК-тің 159-бабының 9-тармағы ). Кіріптарлық мәміленің үш белгісі болады: а) мүлде тиімсіз ауыр мән - ... ... ә) өзі үшін ... ауыр мән- ... орын алуы ... ... б) ... яғни тұлғаның еркінен тыс жасалуы. Мұндайда сот жәбірленушінің талабы бойынша ондай мәмілені жарамсыз деп ... ... ... мәміленің келесі түрі ... ... ... ... ... 153 - бабына орай мәміленің жай жазбаша турін сақтамау оның жарамсыз болып қалуына әкеліп соқтырмайды, ... дау ... ... ... мәміленің жасалғанын, мазмұнын немесе орындалуын куәгерлік айғақтармен растау құқыгынан айырады. ... ... ... жасалғанын немесе орындалғанын жазбаша немесе өзге, куәгерлік айғақтардан басқа дәлелдермен растауға құқылы.
Азаматтық ... 153 ... ... заң ... ... тараптардың келісімінде тікелей көрсетілген реттерде мәмілені жай жазбаша түрін сақтамау оның жарамсыз ... ... ... ... көрсетілген. Егер мәміленің жай жазбаша түрі сақталмаса сыртқы ... ... (АК тың ... 3-тармағы), айып төлеу келісімі (294-бап), кепілдік немесе кепіл болушылық шарты (331-баптың 2-тармағы), ... ... шарт ... 2 және 3 - ... ... ... қалатыны Азаматтық кодексте анық айтылған. Азаматтық кодекстің 154 - бабына сәйкес мәміле нотариалмен куәландыру тәртібін ... ... онда ... деп есептеледі. Дейтұрғанмен мұндай мәмілелердің бәрін бірдей заң ... дей ... ... ... куәландыруын талап ететін мәмілеге тараптар немесе тараптардың бірі іс жүзінде орындаған болса, ол ізінің мазмұны жағынан зандарға қайшы келмесе және ... ... ... ... сот мүдделі тараптың арызы бойынша мәмілені жарамды деп тануға құқылы. Бұл ретте ... ... ... ... талап етілмейді. Енді ... ... бар ... ... ... заң талаптарына сәйкес келмейтін, сондай -- ақ құқықтық тәртіп негіздеріне не адамгершілікке көрінеу қайшы келетін мақсатпен жасалған мәміле ... ... ... ... ... ... оның немесе басқа да құқықтық құжаттарға сәйкес келмеуі белгіленген талаптарды бұзу деп ... Бұл ... ... ... пен ... ... сәйкес жасалған мәміледен ғана туындап қоймайды , сонымен бірге заңда қаралмаған, бірақ оған қайшы келмейтін мәмілелерде туындайтындығын есепке алу ... Ал ... ... ... мәміленің екі түрі- болады: а) құқықтық тәртіп негіздеріне немесе адамгершілікке қайшы келетін мәміле (АК-тің 158-бабы),
ә) ... -ақ ... ... ... ... мәмілелер (АК-тің 160-бабы). Мұндай мәмілелерге мемілекеттің белгілі бір қызмет түрін монополиялық құқықты бұзатын, азаматтардың құқық ... ... ... ... жекелеғен түріне меншік кұқығын шектейтін мәмілелер жатады [18, 126б.].Азаматтық кодекстің 160-бабында жалған немесе қулықпен жасалған мәмілелердің қандай ... ... ... да ... салдар туғызу ниетін көздемей, тек көз алдау үшін ғана жасалған жалған мәміле жарамсыз болады. Азаматтық кодекстің аталған бабының 2- ... ... егер ... ... бір ... ... ... мақсатымен жасалса, тараптар шын мәнінде ойлаған мәмілеге қатысты ережелерді қолданады. ... ... ... алу ... әлгі ... ... ақысыз пайдалану немесе жолымен рәсімдеу мейлінше кеңінен тараған. Мәмілелердің жарамсыздығының салдары Азаматтық кодекстің ... ... ... ... деп ... жағдайда тараптардың әрқайсысы екінші тарапқа мәміле бойынша алынғанның бәрін қайтарып беруге, ал заттай ... беру ... ... ... құнын ақшалай өтеуге міндетті. ... ... ... ... ережеде екі жақты реституция деп аталады.Егер мәміле қылмыстық ... ... ... екі ... та жымысқы ниет болған жағдайда олардың мәміле бойынша алғандарының немесе ... ... ... бәрі ... ... немесе үкімі бойынша тәркіленуге жатады. Мұндай мәмілені бір ... ... ... ... ... ... бәрі және одан ... бойынша бірінші тарапқа тиесілінің бәрі тәркіленуге тиіс. Егер тараптардың ешқайсысы да орындауға кіріспеген болса, мәміледе ... ... бәрі ... ... ... жету жөніндегі жымысқы ниет ... ... ғана ... ... оның ... ... алғандарының бәрі>> екінші тарапқа қайтарылуы ... ал ... ... не оған ... ... ... тәркіленуге тиіс.Нақты мән-жайларды ескере отырып, сот осы баптың 4 және 5 ... ... ... ... ... бойынша алынған, не алынуға тиісті мүлікті тәркілеуге қатысты бөлігінде ішінара не толық қолданбауға ... Бұл ... осы ... ... ... салдар басталады [19, 155б.].Сотқа әрекетті жасаған кінәлі жақтардан залалды ... алу ... ... ... ... жарамсыздығы залал көрген ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігінің жарамсыздығы белгіленеді. Сонымен қатар мәміленің бір бөлігінің жарамсыздығы оның басқа бөліктерінің жарамсыз болуына әкеліп соқтырады. Мәмілені жарамсыз деп тану ... ... қою ... іс ... ... ие. ... ... 162-бабы 159-баптың 9 және 10-тармақтарында көзделген негіздер ... ... ... байланысты даулар бойынша заңды талап мерзімі зорлық немесе ... ... ... ... сол ... ... қорқыту тоқтатылған күннен бастап не талап қоюшы ... ... деп ... ... ... табылатын өзге де мән-жайларды білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап бір жыл болады. Бұдан басқа ... ... ... ... үш ... заңды талап мерзімі қолданылады
2. Мәміленің жекелеген түрлерінің ... ... ... ... одан да көп ... ... ... мен міндеттерді белгілеу, өзгерту немесе тоқтату туралы келісімі шарт деп танылады.
Азаматтық құқық саласында термині әртүрлі ... ... ... ... ... ... заңы ... бар факті, шартты міндеттеменің өзі, және міндеттемелік құқықтық қатынасты бекіткен кұжат деп қарайды.
Бұл жұмыста шарт міндеттемелік құқықтық қатынастың ... ... заңи ... бар факті тұрғысынан қаралады. Бұл мағынада шарт дегеніміз екі ... одан да көп ... ... ... мен ... белгілеу, өзгерту немесе тоқтату туралы келісімі (АК-тің 378-бабының 1-тармағы).
Азаматтық кодекстің қазақша ... емес деп ... Бұл ... ... емес, өйткені заңды тұлғаларда (кәсіпорын, серіктестік, мекеме және т.б) шарт ... ... ... ... ... ... ... ұғым. Тұлғалар екіге бөлінеді: жеке тұлға және заңды тұлға болып.
Шарт - мәмілердің ең көп тараған түрі. Тек ... ... ... ... ... мәмілелер ғана шартқа жатпайды. Сондықтан шарт мәміленің жалпы ережелеріне бағынады. ... 147-162 ... ... екі және ... ... ... ережелер қолданылады.
Шарттан туындаған міндеттемелерге Азаматтық Кодексте аталған шарттардың ... ... ... ережелерінде өзгеше
көзделмегендіктен, міндеттемелер жөніндегі жалпы ережелер
қолданылады (АК-тің 268-377 баптары).
Кез келген мәміле сияқты шартта ерікті акт. ... бұл ... ... ... тән ... бар. Ол, екі ... одан да көп тұлғаның өз
беттерінше жасаған ерікті әрекеттері емес, ... ... ерік ... ... ... ... айқындау.
Осы жалпы ерікті шартта көрсету және бекіту үшін бөгде біреудің сырттай әсер етуіне жол берілмеуі ... ... шарт ... ... ету ... ... ... 380-ші бабында бірнеше ережелер бекітілген [20, 402б.].
Бірішіден, шарт еркіндігі дегеніміз шарт ... ... ... ... ... субъектілерінің өз еркінде. Азаматтық Кодекстің 380-ші бабының 1-ші тармағында айтылған: .
Қазіргі уақытта шартты ... ... ... ... ... ... ... жағдай. Мысалы, Азаматтық Кодекстің 306-шы бабына сәйкес кепілге салынған мүлікті сақтандыру кепіл ұстаушыға немесе кепіл берушіге ... ... заң ... ... ... шарт еркіндігі дегеніміз шартты кіммен жасасу адамның тұлғаның өз еркінде. Егер ... ... ... ... ... салынған мүлікті сақтандыру, кепіл ұстаушыға немесе кепіл берушіге заң бойынша жүктелгенімен сақтандырушыны таңдау құқығы олардың өз еркінде.
Үшіншіден, шарт еркіндігі ... ... ... ... қай ... ... ... өз еркінде, Азаматтық Кодекстің 380-ші бабының 2-ші тармағына сәйкес тараптар заңдарда көзделген шартты да, көзделмеген шартты да ... ... ... көзделген түрлі шарттардың элементтері бар шарт жасаса алады ... ... ... ... шарт ... қатынастарына, егер тараптардың келісімінен немесе аралас шарттың мәнінен өзгеше туындамаса, аралас ... ... бар ... ... ... ... ... қолданылады.
Мысалы, бір азамат пианиносын екінші азаматқа ... ... ал ... ... оны ... ... ... Егер дау туындайтын болса, сот, сақтау шарты және ... ... ... ... ... ... тиіс. Демек, бұл аралас шарт.
Төртіншіден, шарт еркіндігі дегеніміз тараптардың шарттың елеулі ережелерін өз еркімен айқындауында. Азаматтық Кодекстің 382-ші ... ... ... ... мазмұны заңдармен жазылған жағдайлардан басқасында, шарт ережелері тараптардың өз қалауы бойынша белгіленеді.
Шарттың ... ... ... ... қалыппен көзделген реттерде, егер тараптардың келісімімен өзгеше белгіленбес ... ... ... өздерінің келісімімен қалыптың қолданылуын жоя алады немесе сол қалыпта көзделгеннен өзгеше жағдайды белгілей алады. Ал, егер ... ... ... шарт ... ... нормамен анықталады.
Мысалы, Азаматтық Кодекстің 553-ші бабына сәйкес, жалдаушы мүлікті жәй жөндеуден өткізуді өз есебінен жүргізуге тиіс, егер заңда немесе ... ... ... Ал, ... ... ... ... жалға берушінің міндеті. Бірақ, тараптар, шарт жасасар кезде, жәй жөндеуді де, ... ... де ... ... өзі ... ... келісімге келуі мүмкін. Демек, АК-тің 553-ші бабындағы жалдаушының міндеті жалға берушіге ауысып отыр [21].
Шарт ... ... ... ... да ... ... ... тараптарды міндеттейтін ережелерге (императивтік норма) сай болуға тиіс.
Императивтік нормалар әлеуметтік мүдделерді ... ... ... тарабының мүддесін қорғау үшін қажет.
Осы ... ... 387-ші ... 2-ші ... ... ... шарт жасалғаннан кейін шарт жасалған кезде қолданылып жүрген ережелерден өзгеше, тараптар үшін міндетті ережелер заңдармен белгіленген болса, жасалған шарттың ережелері оның күні ... ... ... ... қатынастарға да қолданылады деп заңдармен белгіленгендегіден басқа жағдайларда, өз күшін ... ... 383-ші ... 2-ші тармағы). Басқа сөзбен айтатын болсақ, деген жалпы ереже шарттарға да ... ... ... ... ... өзгерістердің енгізілуі шарт ережелерін өзгертпеуі шартқа қатысушылардың сенімділігін ... ... ... кей ... жасалған шарттың ережелері азаматтық айналымның әрі қарай дамуына қарама-қайшы келуі мүмкін.
Сондықтан АК-тің 383-бабымың 2-тармағында шарттарға заңның кері күшін беру ... ... ... бекітілген ережелерге кері күш беру заңда арнайы түрде айтылғанда ғана олар іс жүзіне асуы ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қажеттілікті ескеруін талап етеді. Қоғамдық қажеттілік, сұраныспен ұсыныстың қоғамдағы деңгейімен айқындалады. ... ... ... айқындалуы және өндіріс шығындарының қоғамдық қажеттілігін дұрыс анықтау ... ... ... келісіміне байланысты. Тауар өндіруші мен тұтынушының өз еріктерін білдіріп келісімге келуі шарт ... ... ... ... ... ... тараптың да мүддесін қанағаттандыру арқылы жүзеге асырылатын болғандықтан икемді де тиімді ... ... бірі шарт ... ...
Тараптардың шартты орындауға қызығушылық танытуы экономикалық айналымдағы ... ... ... ... ... Өте қатал әкімшілік басқару құралдарының көмегіменде мұндай ... қол ... ... ... ... ... жасасуға және оның тиісті дәрежеде орындауға қызығушылық танытады ... ... ... ... ең жылдам және ыңғайлы құрал, өйткені ол тұтыну қажеттіліктерін зерттеуге және тез ... шара ... ... ... ... ... айналымға қатысушылар артық немесе керек емес материалдық құндылықтарды басқаларға беріп, олардың ақшалай эквивалиентін немесе өздеріне керекті материялдық игіліктерді ала алады.
Сондықтан, ... ... өту ... шарттың қолданылуы деңгейі күнен-күнге көбейетіні сөзсіз.
2.2 Шарттың мазмұны және нысаны
Тараптардың келісімі бойынша айқындалған ... ... ... ... ... заңы ... шарт ережелерін үшке бөлуге болады.
1.елеулі ережелер;
2.әдеттегі ережелер;
3.кездейсоқ ... ... ... - ... жасауға қажетті және жеткілікті болып табылатын ... ... ... деп ... ... оның ... ... ережелері келісілуі қажет.
Елеулі ережелердің біреуі келісілмеген болса шартты жасау мүмкін ... ... ... ... ... ережелері елеуліге жататынын айқындап алудың маңызы зор.
Шарттардың түрлері өте көп, әсіресе мазмұны жағынан, сондықтан да олардың елеулі ... ... ... ... ... жер учаскесін, ғимаратты, пәтерді және өзге де қозғалмайтын мүлікті сатып алу-сату шарттарының елеулі ережесі - баға, ал ... ... ... ... ... ... ... бағасы елеулі ереже болып есептелмейді (АК-тің 438 бабының 1- тармағы).
Шарттың қайсы ережесінің елеуліге жататынын айқындаудың жалпы ... ... ... ... ... 393-ші ... ... көрсетілген.
Біріншіден, шарттың елеулі ережесі-шарт заты. Шарттың затын айқындамай бірде-бір шартты жасау мүмкін емес. ... ... мен ... алушы қандай мүлік (тауар) сатылатынын келіспесе, сатып алу-сату шартын жасауға болмайды.
Екіншіден, шарттың елеулі ережелері заңда ... ... да ... актілерде көрсетілуі мүмкін. Мысалы, Азаматтық Кодекстің 307 бабының 1-ші ... ... ... ... ... ... мәні (заты) мен оны бағалау құны, кепілмен қамтамасыз етілетін міндеттеменің ... ... мен ... ... ... ... Онда ... кепілге салынған мүлік қай тарапта екендігі және оны пайдалануға болатындығы ... ... ... ... ... ... белгілі бір түрі үшін қажетті және көрсетілуге тиіс жағдайлар жатады. Кейбір нақты шарттар үшін олардың елеулі ережелеріне шарттың мәні мен ... ... ... жай ... ... жасау үшін (АК-тің 228-ші бабы) тараптар алдарында тұрған ортақ шаруашылық мақсатты айқындап алуға ... ... ... ... ... жай серіктестік шартын жасау түкке тұрғысыз болады. Сақтандыру шартын жасау мүмкін емес және т.б
Төртіншіден, шарттың елеулі ережелеріне бір ... ... ... келісімге қол жеткізуге тиісті ережелер жатады. Демек, заңда немесе ... да ... ... деп танылмаған және жасағалы жатқан шартқа тән емес ереже бір тараптың үсынысымен шарттың елеулі ережесіне айналуы мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... алу ... елеулі ережесіне жатпайды және шарттың мәніне әсер ете алмайды. Бірақ сыйлық ... ... ... ... ... алушы үшін өте маңызды болуы мүмкін. Сондықтан егер сатып алушы затты қораптау мәселесін келісіп ... ... етсе бұл ... ... ... шартының елеулі ережесіне айналады және сатушының оны ескермеуі шарттың жасалмағанын айғақтайды [23].
Ал шарттың әдеттегі ... ... ... олар ... ережелер сиякты тараптардың келісіп алуын қажет етпейді. Әдеттегі ережелер нормативтік актілерде бекітілгендіктен шартта ... де, ... ... ... үшін ... күші болады. Бірақ, әдеттегі ережелер шарт
тараптарының еркіне қарама-қайшы келеді деуге болмайды. ... ... ... ... ... ... ... белгіленген әдеттегі ережелерге де келісімін бергені болып есептеледі.
Кәдімгі жағдайлар заңның ... ... ... яғни ... енгізу міндетті болып саналмайтын шарттарды айтады. Өйткені бұлардың шартқа енуі өз-өзінен белгілі. Егер нақ сол ... ... ... ... ... ескертіліп айтылмаса, онда жалпы белгіленген тәртіп қолданылады. Мысалы, Азаматтық кодекстің 223-бабына ... ... ... ... ... ... мүлкі, егер бұл мүлік ерлізайыптылардың арасындағы шартта басқаша көзделмесе, олардың ортақ меншігі ... ... [24, ... ... ... шарт жағдайларының жиынтығы. Жалпы ереже бойынша тиісті шарттың мазмұны заңдармен жазылған жадайлардан басқасында шарт ережелері тараптардың өз қалауы ... ... ... ... 1-ші ... Шарттың ережесі заңдарға сәйкес қолданылатын нормамен көзделген реттерде, егер тараптың келісімімен өзгеше белгіленбесе, ... ... ... ... ... жоя ... ... сол нормада көзделгеннен өзгеше жағдайды белгілей алады.
Шарттың нысаны. Егер тараптар белгілі бір нысанда шарт ... ... заң ... ... осы түрі ... ... осы түрі үшін бұл нысан талап етілмесе де шарт оған уағдаласқан нысан берілген кезден бастап жасалады деп есептеледі. Егер ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексінің 396-бабының 1-тармағында көзделген тәртіп бойынша қабылданса, шарттың жазбаша нысаны ... деп ... ... ... ... ... ... қалып белгілемеген болса, тиісті жағдайлар тараптардың қатынастарында қолданылатын іскерлік ... ... ... ... белгіленеді (АК-тің 382-бабы 2-ші және 3-ші тармақтары).
Азаматтық кодекстің 393-бабының 1-ші тармағына сәйкес ... ... ... ... ... ... бойынша тиісті жағдайларда талап етілетін нысанда келісімге қол жеткен кезде шарт жасалады деп ... ... ... табылатындар:
1 .Шарттың мәні туралы ержелер;
2.Заң мен басқада нормативтік құжаттарда елеулі ... ... ... түрі үшін қажетті ережелер;
4.Бір тараптың мәлімдеуі бойынша келісімге қол жеткізуге тиісті барлық ережелер. ... деп ... ... ... ... ... ... тараптардың келісімі кездейсоқ жағдайлар делінеді және осы жағдайлар ... ... ... ... ... өзімен қалыптастырылады және өздері арқылы заңдағы ережеге қосымша немесе өзгерістер арқылы енгізіледі. ... әр жақ ... ... ... мүлікті иеленушінің құқықтарын шартқа енгізеді, бірақ мүлікті тапсырмайды [25].
Шарттың мазмұны шарттардың үлгі ережелерімен де ... ... ... кодекстің 388-бабына сәйкес шарттың мазмұнында үлгі ережелерге сілтеме болмаған жағдайларда осындай үлгі ... ... ... ... немесе диспозитивтік қалып белгілемеген болса, тараптардың қатынастарына ... ... ... ... ... ретінде қолданылады.
Мемлекеттік кәсіпорын, қазыналық кәсіпорын, мемлекеттік мекеме сатып алушы болған уақытта ... ... ... ... жүргізуіне, жедел басқаруына өтеді. Сонымен қатар, меншік құқығы сатып алушы республикалық немесе коммуналдық кәсіпорын болып келгеніне байланысты мемлекетте ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекеттік меншік нысанына негізделген заңды тұлғалар тек шартты бөлініп шығарылады деген пікірге әкелуі мүмкін. Бірақ бұл (заңды тұлға ... ... ... мақсатта оқшаулау үшін маңызды. Кейде осы жеке меншікке негізделген заңды тұлғаларға да ... ... егер ... ... жеке ... болып табылса, онда сатып алынған мүлікке жедел басқару құқығы пай - да болатыны анық.
Атап ... ... ... ... ... беру ... - ша ... қатынастарды қамтиды. Ертеректе бөлек болған тауар жеткізілімі, келісімшарт, энергиямен жабдықтау шарттары қазір сатып алу-сату шартының түр ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шарты, кәсіпорынды сату шарты қарастырылған. Біздің заңнамада ... ... ... кодексінің екінші бөлімінде бекітілген қозғалмайтын мүлікті сатып алу-сату туралы жалпы нормалар жоқ. Біздің ойымызша, болашақта тауар айналымының кеңеюіне байла - ... ... ... ... да ... ... қажет болады. Ал, негізінен қандай да болсын сатып алу-сату шартына ерекше бөлімде 25-тарауда мазмұнданған жалпы нор - ... ... ... және ... ... ... ... егер заңнама оларды сатып алу-сату үшін арнайы ережелер қарастырмаса, жалпы ережелер қолданылады. Соны - мен бірге бөлшектеп сатып алу-сатуға, ... ... энер - ... ... ... ... ... Дегенмен біз жалпы ережелер мәнін төмендетпеуіміз керек, өйткені осылардың көмегімен көптеген даулы жағдайлар шешіледі.
2.3 Шарттың ... ... ... барлығына тән жалпы қасиеттер болғанымен, әрбір шарт түрінің өз ерекшеліктері бар. Шарттарды түрге бөлу негіздері көптеген факторларға және бірінші ... алға ... ... ... ... топтастыруда тек қана теориялық тұрғыдан емес,
практикалық тұрғыдан да орасан зор маңызы бар. ... ... ... ... айналымға қатысушылар шарттың түпкілікті мазмұнын тереңірек түсініп, өз қажеттілігін ... ... ... талпынады.
Шарттың өзі мәміленің бір түрі болғандықтан, мәмілені түр-түрге бөлу ережелері ... да ... ... ... және ... ... ... тұжырымдар шарттарға да тән ұғымдар.
-2286001447801) Алдын-ала жасалатын шарт
Азаматтық-құқықтық шарттар өздерінің ... ... ... ... ... ... беру, жұмыс орындау, кызмет ету және т.б. сияқты материалдық құндылықтардың ауысуына байланысты тараптардың нақты іс ... ... мен ... туғызатын шарттар.
Алдын ала жасалатын шарт - бұл келешекте негізгі шартты жасау туралы тараптардың келісімі, шарттардың басым ... ... ... ... ... ... ... сирек кездеседі. Қазіргі кезде алдын-ала жасалатын шарттар ... ... ... ... ... ... ... делінген: .
Алдын-ала жасалатын шарт негізгі шарт үшін заңдарда белгіленген нысанда, ал егер ... шарт ... ... жазбаша түрде жасалады. Алдын-ала жасалатын шарт нысаны туралы ережелердің сақталмауы оның жарамсыз ... ... ... ... ... ... шартта негізгі шарттың мәнін, сондай-ақ басқа да елеулі жағдайларын белгілеуге мүмкіндік беретін ережелер болуғатиіс.
Алдын-ала жасалатын шартта тараптар негізгі ... ... ... ... ... Егер ... жасалатын шартта мұндай мерзім белгіленбесе, олар көздеген шарт алдын-ала жасалған кезден бастап бір жыл ішінде жасалуға тиіс. Алдын-ала жасасқан ... өзі ... ... ... ... ... егер ... немесе шартта өзгеше көзделмесе, осы арқылы келтірілген залалды екінші ... ... ... ... ... ... міндеттемелер, егер тараптар негізгі шартты жасасуға тиіс мерзім біткенге дейін ол ... не ... бірі ... тарапқа бұл шартты жасасуға ұсыныс жібермесе, тоқтатылады. Егер ниеттер туралы хаттамада (ниеттер туралы шартта) ... ... ... шарт ... беру ниеттері тікелей көзделмесе, ол азаматтық-құқықтық шарт болып табылмайды және оның орындалмауы заңдық зардаптарға әкеліп соқтырмайды (АК-гің ... ... ... ... шарт әр ... алдан-ала жасалатын шартта көзделген жағдайларда мүлік беру, жұмыс орындау немесе қызмет көрсету
туралы болашақта шарт жасауға міндеттенетін ... ... ... ... ... жасалатын шарт негізгі шарт үшін заңдарда заңдарда белгіленген нысанда, ал, егер негізгі шарт нысаны белгіленбесе, жазбаша түрде ... ал ... ... ... оның ... ... қалуына әкеп соқтырады. Алдын-ала жасалатын шартта негізгі шарттың мәнін, сондай-ақ басқа да елеулі жағдайларын ... ... ... ... болуға тиіс.
2) Үшінші жақтың пайдасына жасалатын шарттар
Әдетте міндеттемелер бойынша құқықтар мен міндеттерді алатында; -сол міндеттемеге ... ... ... айналымда басқа да түрлі міндеттемелер кездеседі, кейбір міндеттемелер мен ... ... ... не ... өзі, не ... ... ... қатыспайтын үшінші жақ алады.
Үшінші жақтың пайдасына жасалған шарт - бұл тараптар несие берушіге емес, шартта және борышқордан міндеттемені өзінің ... ... ... ... ... бар үшінші жақ үшін жасалған шарт (АК-тің 391-бабы). Үшінші жақтың ... ... ... ... ... ... ... шарттан бөлектеу қажет, өйткені, ол орындауды талап ету құқығын ешқашан еншілемейді. Аталған тұлға тек ... ғана ... ... несие берушінің өзі де ,оны орындау ретінде қарайды. ... ... ... -- ... ... ... ету ... құқығы болмайды. Ондай құқық үшінші жаққа шарт бойынша ... ... және ... ... ... ... өз ... орындағаны үшін ақы алуы немесе бір-біріне бірнәрсе беруі керек болса, бұл ақылы шарт болып табылады.
Бір тарап екінші ... одан ақы ... ... ешнәрсе бермей бір нәрсені ұсынуды міндетіне ... шарт ... шарт ... ... заңдардан, шарттың мазмұнынан немесе мәнінен өзгеше туындамаса, шарт арқылы болуы мүмкін.
4) Аралас шарт
Тараптар заңдарда көзделген түрлі шарттардың элементтері бар шарт ... ... ... аралас шарт бойынша қатынастарына егер тараптардың келісімінен немесе аралас шарттың мәтінінен өзгеше ... ... ... ... бар шарттар туралы заңдардың тиісті бөліктері колданылады.
5) Жария шарт
Комерциялық ұйыммен жасалған және өз қызметінің сипатына қарай оған ... ... ... ... ... ... тауарларды сату, жұмыстарды атқару немесе қызмет көрсету, энергиямен қамтамасыз ету, медицина, мейрамхана, банк қызметін ... және т.б. ... ... ... тұтынушыларға тауар беруде, қызмет көрсетуде, жұмыстан орындадан бас тартуына жол берілмейді. Шарт ... ... ... оны ... ... ... ... жасасуға мәжбүр ету туралы талап қойып сотқа жүгінуге құқылы (АК-тің 399-бабының 4-тармағы).
Коммерциялық ұйым жария шарты жасасуға қатысты бір тұлға ... ... ... егер ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, ешқандай артықшылық беруге құқығы жоқ. Шартта белгіленеген ... ... ... ... ... мен ... құны ... бәріне бірдей болады. Тұтынушылардың кейбір катигориялардың жеңілдік беруге заңдар мен жол берілетін жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... мүгедектер, соғыс ардагерлері және т.б. жатады [27, 233б.].
Азаматтық кодекстің- 387-бабының 5-тармағының күшіне орай жария шартының ... ... ... сәйкес келмейтін ережелері жарамсыз болып табылады.
6) Қосылу шарты
Қосылу шарты -- ережелерін ... ... ... ... ... стандарты нысандарда белгіленген және басқа тарап оны ұсынылған шартқа тұтастай қосылу жолы деп қабылдайтын шарт ... ... ... шарттың ерекшелігі сонда: мазмұнын бір жақ жасап, қалыптастырады, әдетте ондай жақ жұмыстарды ... ... ... ... ... ... және үстемдік ететін ережелері олардың стандартты нысандарында жазылады. Екінші жақ жұмысты, қызметті тұтынушы болашақ шартты жасауға және де оны ... ... ... ... ... мен ... олар тек оған ... дау айтпастан қосылу жөніндегі қол қоюымен білдіріледі. Тұтынушы шарттың мазмұны мен келіспеген жағдайда оған қол коймайды. Оның ұсынылған шарт ... ... ... жоқ ... ... ... ... басқадай ұсыныс жасай алмайды.
Мысалы: банк салымы шарты бойынша бір тарап (банк) екінші ... ... ақша ... ... олар ... ... ... шартында көзделген мөлшерде және ... ... ... және ... осы түрі үшін заң ... және ... көзделген жағдайлар мен тәртіп бойынша салымды қайтаруға ... ... шарт ... ... ... ... етеді. Ол заем шартына ұқсас, ... ол үшін ... &4 екі ... ... мен міндеттерін көздейтін арнайы нормалар ... ... ... ... ... ретінде банктік салым шартын орындаумен байланысты қауіптерді толығымен көтереді, олар ... ... оны ақша ... ... ... үшін есептелетін сыйақыны төлеуді қамтамасыз етуге ... Бұл ... ... ... бос ... пайдаланудың тиімділік дәрежесін арттырады, олар өз кезегінде елеулі қауіпсіз ... ... алу ... ие ... [28, ... ... сәйкес банк салымы шарты консенсуалды, алайда іс ... ол ... ... табылады, өйткені банктік салым шартының аясындағы құқықтық қатынастар, осының алдында ... шарт ... ... ... ... ... туындайды және ақша ашық жинақтаушы ... ... ... ... Банктік салым шарты біржақты шарт болып ... ... шот ... ... ... ... код беріледі), банктік салым шарты ... да ... ... ... береді. Мәселен, шартпен оған жол берілетін ... ... ... ... сол бір ... өзге ... есеп айырысуда да жүзеге асыруға болады.
Бұл ... ... ... ... шарттарды ашу, жүргізу және жабу ... ... ... ... ... ... онда банктің банктік салым шартында көзделген басқа қызметтерді көрсету ... ... ... ... ... ... нысанына қойылатын талаптар ҚР АК-ң ... ... Ол ... ... жасалуға тиіс.
Оған қойылатын талаптар банк заңнамасымен де анықталады, соның ішінде ... ... ... ... ... ... мен монополиялық өндірілетін тауарларға бағанып мемлекеттік реттеуді қарастырады.
1999 жылдың 23-қазанындағы Қазақстан ... ... ... алкогольді өнімге ең төменгі шектегі баға қойылған.
Басым көпшілік жағдайларда баға шартпен қарастырылады. Егер шарттың бағасы өзінде нақты келісілмесе және оның ... ... онда бұл ... ... әсер ... ... ... тауар бағасы бойынша әдетте қолданылатын талаптар есепке алынады, басқаша айтқанда, негіз ретінде тауардың нарықтық құны ... ... ... ... ... ... ол таза ... бойынша алынады. Бұл сатып алушы үшін қолайлы ереже, әсіресе ыдыстың салмағы үлкен немесе тауар қымбат болса және салмақтың ... ... ... тауардың елеулі қымбаттауына әкелсе.
Егер шарт тауар бағасы оны негіздейтін көрсеткішке байланысты өзгертілуге жататынын қарастырса, бірақ ... ... ... ... ... баға ... жасасу кезіндегі және тауарды беру бойынша міндетті орындау уақытындағы көрсеткіштердің өзара қатысуымен анықталады.
Яғни, тауарды оны өткізу кезеңінде өз құны ... ... ... ... шарт ... оның ... тиісті дәрежеде көтерілуі немесе төмендеуі қажет. Біздің көзқарасымыз бойынша, оның бағасы тиісті дәрежеде көтерілуі немесе төмендеуі қажет. Біздің көзқарастарымыз ... оның ... ... ... ... ... ... немесе төмендеуі қажет. Біздің көзқарасымыз бойынша, осы, Азаматтық кодекстің 438-бабының 3-тармағында берілген ережелерде анықсыздық бар.
Тауар бағасы шартты жасасқан ... ... және шарт ... ұсынылатын тауарларды сақтандыру, тиеу, буып-түю, сатып алу, өндіру кезінде қалыптасатын олардың өзіндік құны (шығындар) қатысуының негізінде анықталуы керек. ... ... ... ... сатушының мерзімді өткізіп алуынан сатып алушының мүдделерін корғауға арналған норма да жетік емес деп ... ... Ол тек ... ... ... ... ... шешілмеген. Сатып алу бағасын төлеудің мерзімін сатып ... ... ... онда ол үшін баға гек ... ... ... ... орай бұл да азаматтық кодексте көрініс таппаған. Құқықтық ... ... ... ... Ол екі мәнде түсіндірілетінін айтқан жөн. Біріншіден, құқықтық қатынастар мазмұны бұл - құқықтық реттелетін қоғамдық қатынас. Сонымен бірге ... деп екі ... ... мен міндеттерін (заңды мазмұнды) қарастырады.
В. А. Тархов мынандай мысал келтіреді: бір субъект екіншісіне ... да бір ... ... және ... ... материялды экономикалық қатынас калыптасады, сатып алушы ақша төлеп қажетті ... ... ... ... жүреді. Айырбасқа қатысушылар шарттан қандай құқықтар мен міндеттер шығаттынын ойламауына ... ... ... ... ... ... ... мазмұн меншік құқығына ... ... ... ... анықталады. Шартқа қатысушылардың түсінігі меншік иемденудің экономикалық мақсаты мен ғана шектеледі деп болжау артық болар еді, мұндайға қазіргі өмірдің өзі де ... ... ... тұрғыда болса онда сатып алу-сату шартының экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... мазмұн, ол құқықтар мен міндеттердің жіктелуі үлкен жиынтық элементтерінен құралады. Кейбір кұқықтар шарт негізін қалайды, ал ... ... ... мәңгі ие бола алады.
Құқықтық қатынастар мазмұнын оның қатысушыларының жүріс-түрысы құрайды дегенді толығымен дұрыс деп ... ... ... ... ... ... пен оның мазмұнын құрайтын қоғамдық қатынастар түсінігін араластырып алу орың алады.
[39, ... ... ... ... ... ... мен жанама байланысты иемденетін қатысушылардың айрықша заңды жүріс-тұрысы (әрекеттері) барлығын мойындамасқа болмайды. Бұлардың қатарына оферта мен акцепті, келіспеушілікті реттеуді, жедел ... ... және ... да ... жатқызуға болады.
Шарт мазмұнына қатысты жалпы көзқарастар осындай. Осыдан әрі, ... ... ... мен ... ... мен ... ... жекелеп талдауға көшеміз.
Сатушының міндеттері. Сатушы сатып алушыға шарт пен белгілен ... ... ... Мұнда негізгі талаптар болып мыналар саналады: тауардың атауы, сапасы, саны (көлемі).
Сапаға қатысты талаптар сатып алу сату ... ... мен ... елеулі жағдайларына жатқызылмағанына қарамастан осы үш талапты да сатып алу-сату шарттары ... ... деп ... ... ... жекелеген жағдайда тауар атауына, сапасына, санына (көлеміне) қатысты талаптар өзгеріп тұрады. Сапа бойынша талаптар шарттың өздері мен емес, тікелей ... ... ... ... саны. Сатып алушыға берілуге тиіс тауар саны шартта тиісті өлшем бірліктеріне сәйкес немесе ақшалай түрде анықталады, яғни, шартта ... ... үшін ... ... ... ... ... тиіс.
Тауардың саны туралы талап оны айқындау тәртібін шартта белгілеу жолымен келісуі мүмкін. Мысалы, тауардың (сұйық заттар) саны шартты ... ... ... ... ... (құймасының) шекті сыйымдылығымен бекітілсе.
Тауардың сапасы. Сатушы сатып алушыға сапасы шартқа сәйкес келетін ... ... ... Егер кәсіпкерлік сатып алу -сату шарттарын қарастырсақ, сатылатын заттардың сапасына қойылатын талаптар шартта тікелей сирек белгіленеді.
Осыған байланысты, сапа ... ... ... ... шартты талқылау (оның мәнісін ашу) негізінде анықталады. Тауардың сапасын анықтаудың үшінші амалы - ... ... ... ... (презумпцияны) қолдану. Шартта сатып алушыға, әдетте осы сияқты тауар пайдаланылатын мақсаттарға жарамды тауар беруге міндетті.
Келтірілген талапты тауарлардың ... ... ... нормаларының тікелей әсер етуі ретінде бағалауға болады. Сонымен қатар, осыған ұқсас жағдайларда объективтік құқық нормалары субъективтік шарттық қатынастардың ерекшелігіне ... ... ... ... ие болады.
Егер тараптардың арасында тауардың сапасы келісілмесе де, бірақ сатып алушы сатып алудың нақты мақсаттарын көрсетсе, сатушыны тиісті ... ... беру ... өзгеше болып келеді. Осындай жағдайда сатушы сатып алушыға белгілі болып келетін мақсатта ... ... ... ... ... [40, ... нарықты экономикасы бар елдер соттарының тәжірибесі осындай жағдайларды сатушының жеке басына және сатып алушының жеке басына назар аударады. Егер ... ... ... ... ... ... бір ... маман) субъект болса, тауар сапасының талап етілетін мақсатқа сәйкес болуын қамтамасыз ... ... егер де ... ... ... ... әлдеқайда жоғары болса, онда осы заманның ұйымдастыру құқықтық нысанында мұрагер өндірістік тағайындалуы бар мұрагерден сатып ... тұр. ... ... оның техникалық қасиеттерін мүлдем білмейді. Осындай жағдайда сатып алушы тауарды сатып алам деп ... ... ... онда ... ... ... бар деп ... керек, бірақ тауарды мақсатына сәйкес пайдалануға мүмкіншілік бермейтін жасырын кемістіктерге қатысты наразылық ұсыну қүқығы сақталуы керек.
Тауарды үлгісі ... және ... ... ... ... жағдайда, сатушы сатып алушыға үлгі немесе сипаттамасына сәйкес келетін тауарды ... ... ... ... қасиеттері (көрсеткіштері) бейнелеумен қамтылмаса, "онда сатушының міндеті жоғарыда көрсетілген тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... өзі белгілі бір талаптарға сәйкес болуы керек. Тым жалпы бейнелеуді қарастырып, сатушы іс жүзінде өзін тиісті сапалы тауар беру ... ... ... ... сатылатын тауардың сапасына заң актілерінде белгіленген тәртіпке сәйкес, ... ... ... кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын сатушы сатып алушыға осы ... ... ... ... тауар беруге міндетті. Олар ... ... ... ... ... ... міндетті талаптар Қазақстан Республикасының заңымен және Қазақстан Республикасының заңымен және заңға тәуелді нормативтік актілер мен анықталады.
Егер ... ... ... ... талаптар қойылса, сатушы сатып алушыға соларға сәйкес тауарды беруге міндетті. Алдын-ала соларды айтып сатушы тауарды ... мен бере ... ... сатып алушыға беруге міндетті тауарлар берген кезде ... ... ... ... ... ... ... сиымды мерзім шеңберінде ол әдетте пайдаланатын мақсаттарда пайдалануға жарамды болуы керек. ... ... ... ... ... ... стандарттардың міндетті талаптарымен немесе өзге міндетті тәртіптер мен, ендірушінің ... ... ... ... етіп кеткен соң тауар мақсаты бойынша пайдалануға жарамсыз деп саналады. Осымен бірге ... ету ... ... қолданылады, оның тұтынылмайтын тауарларды мақсаты бойынша пайдалану шектеріне ... бар, ал ... ... ... ұғым ... ... ... және сол сияқтыларға қолданылады.
Шарт пен гарантиялық мерзімдер орындалуы мүмкін. Бұл мерзімдер тауарды әдеттегі немесе өзге ... ... ... ... ... ... ... Өзінің табиғаты бойынша олардың жоғарыда көрсетілғен мерзімдер мен ортақтығы бар, бірақ гарантиялық мерзімдер оларға толығымен тепетең болып келмейді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... заңдардағы сияқты мән берілмейді. Азаматтық кодекстің 425-бабына сәйкес, ... ... ... шартының өзімен анықталуы керек. Ал, егерде ол шартпен қарастырылмаса, онда ... ... ... ... ... егер ... заң ... немесе шартпен бекітілмесе, тауар сатыпалушыға ұсынылған күнен бастап екі жыл көлемінде ұсынылуы мүмкін. Тауар сатып ... және ... ... мен ... ... заманда сатып алушының мүддесін қорғайтын бірінші кезекте осы норма, ал шартпен белгіленген кепілдік мерзім емес. Тауар сапасына кепілдік, егер ... ... ... оның ... ... бөліктерінде де (жинақтаушы бұйымдарына) колданылады. Егер шартта өзгеше көзделмесе, жинақтаушы бұйымға берілген ... ... ... ... кепілдік мерзімге тең болып есептеледі.
Сатушы тауарды қай кезден сатып алса немесе ол тауар қай кезде ... ... ... ... ... тауар сатып алушыға берілген кезден есептеле бастайды.
Егер сатушыға байланысты болып келетін себептер бойынша сатып алушы тауарды ... ... ... ... өз ... ... ... сатушы шартқа сәйкес тауарды жинақтаған жоқ (айта кететін болсақ, сатып алу-сату қатынастар бұл жағдайда мердігерлік туралы нормалар да қолданымды ... ... ... ... ... ауыстырылғанда кепілдік мерзімі өз ағымын жаңадан бастайды.
Сондай-ақ, тауарды берген жағдайда тауарды түр-түрімен, ... және ... ... ... ... тыс ... беру, тауарды салатын ыдыс және оны буып-түю сатушының міндеті болып табылады.
Тауардың түрлері. ... ... ... ... ... ... жеткізілімі, келісім шарт жасау шарттарында көзделген (энергиямен жабдықтау ... да ... көз ... оның ... ... ... ... болады).
Тауардың түр-түрі дегеніміз (ассортимент) - бір түрлі тауардың жиынтығының ішіндегі белгілеріне және бір түрлі тауардың үлгісіне, ... ... ... ... қуатының тиісті өлшемдеріне байланысты бөлінуі.
Егер тұлға бір сатушыдан тұрмыстық химия затын және тағы бір ... ... ... алса, онда тауардың түр-түрі деген сөйлем қолданылмайды. Тауардың түр-түріне қойлатын талаптарды күрделі ... ... ... міндеттемеге қойылатын тараптардан ажырата білу керек.
Жиынтылық және жиынтық. Сатушы сатып алушыға жинақтылық немесе жиынтығы туралы талаптарына сәйкес тауар беруге ... ... ... - ... көзделген немесе заттың функционалдық тағайындалуымен анықталатын барлық құрамы бөліктердің затта ... ... пен ... ... және қосымша жиынтықтылығы көзделеді немесе жиынтылықытықтан кейбір жиынтықтаушы бөліктер алынып тасталады.
Шартта тауардың жиынтықтылығы белгіленбесе, сатушы сатып алушыға ... ... ... ... ... ... койылатын өзге де талаптар мен анықталатын тауар ... ... ... ... ... ... Республикасының біріктіру Азаматтық кодексі 432-бабының мағынасына сәйкес жиынтық дегеніміз - ... ... ... ... пәні ... ... күрделі болып қелетінін анықтай аламыз.
Осымен қатар біздің көзқарасымыз бойынша жиынтық Азаматтық кодектің 121-бабымен анықталатын күрделі зат ұғымына тең ... ... ... ... қатысты біртұтас құқықтық қатынас пайда болады, одан сатушының тиісті міндеті өз көрінісін табады.
Заттардың жиынтығы ... үшін ... ... талап қойылуы үшін анық айқындалған себептердің қажеті жоқ, тараптардың ішінен ... ... ... ... ... ... тобы Эверестқа шығуға қажетті, оны қамтамасыз ететін заттар сатып алады.
Жиынтық талабы, ассортимснт және сапа ... ... ... Мысалы, экспедиция сатып алатын жиынтыққа кіретін кейбір заттарға тау биігінде пайдалану жарамдылығына талап қойылады.
Егер шартта өзгеше ... және ол ... ... ... ... сатып алушыға жиынтықка енетін барлық тауарды бір мезгілде міндетті [42].
Сатып алушы үшінші тұлғалардың ... ... ... ... ... жағдайды қоспағанда, сатушы үшінші тұлғалардың кез келген құқықтарынан тыс тауарды сатыпалушыға беруге міндетті. ... ... ... ... ... ... ... алушы оларда меншік иесі болып келгісі келетін шарттарға көбірек ... Ал ... ... сату ... өз ... орын ала алады.
Кейбір жағдайларда аталған талап орындалымсыз болуы мүмкін. ... ... ... ... құқықта болған мүлікті сатып алады және оңашаланған үлеске өзіндік пайдалану, иелену, билік ету қүқығын алады, алайда ортақ меншігінің тәртібіне ... ... ... ... ... ... меншік құқығынан өзғе заттық қүқық) жүктелмелер вариациясынсыз болады. Айтылғандарды корытатын болсақ, шарт пәнәнің ерекшеліктері кейбір ауыртпалықтарды болжауға мүмкіншілік беру ... дей ... ... ... бұл ... ... ... және азаматтық қүқықтың жүйесі (доктрина) үшін маңызды мәселелер болып табылар демекпіз.
Сатып ... тағы да бір ... ... тұлғалардың талаптануынан да босатып беру. Осы міндет сатушы олар туралы білген жағдайларда ған қолданылады. Болашақта талаптану заңды деп ... ... егер осы ... ... ... ... ... талаптануынан босатып беру міндеттін бұзбаған деп саналады.
Тауарды салатын ыдыс және буып түю. ... ... және оны буып түю ... ... ... ... ... ережелеріне кірістіру біздің азаматтық заңдарда жаңа болып табылады. ... ... ... ... ... олар ... алу-сатудың өркениеттілік қатынасының қалыптасуына мүмкіндік туғызады.
Егер сатып алу-сату шартты қандай түріне катысты ... ... олар ... ... ыдыс және буып түю мен ... ... ... шешуге мүмкіндік береді.
Егер шартта өзгеше көзделмесе және міндеттеменің мәнінен немесе тауарлардың сипатынан туындамаса, сатушы сатып алушыға ... ... ... және ... буып-түйіп беруге міндетті.
Егер шартта ыдыс пен буып-түю талаптар белгіленбесе, тауар ол үшін арналған әдетті әдіспен, ... ... ... керек. Бұлай болмағанда-сақтау мен тасымалдаудың әдеттегі жағдайларда осы типтес тауарлардың сақталуын қамтамасыз ететін әдіспен ыдысқа ... және ... ... Ал егер тауар сақтаудың немесе тасымалдаудың қандай да
ерекше жағдайларын ... ... онда ыдыс және ... оларға сәйкес келуі керек.
Тауар сатып алушыға барлық керек-жарағымен берілуі қажет (керек жарақ бұл негізгі ... ... ... ... ... ... ... тек оның және басты заттың фукционалды тағайындалуларының ... ... ... ... ... 408 бабында сатушының керек-жарақтарды беруі бойынша міндеті бекітілгеніне қарамастан олар тұтынушыларға (сатып алушыларға) қиянат жасауға тырысады.
Бұл реттерде олар ... көп ... ... ... Азаматтық кодексі 122 бабының міндетті еместігін (диспозитивті екенін) пайдаланады. Қосымша ақыға аудио, видео техникаға қосалқы шнур, бұйым үшін ... ... оны ... ... ... зат ұсынылады. Қосалқы (керек-жарақ) зат барлық жағдайда өздігінен атқаратын қызметі жоқ деген қалыптасқан түсінік қате болып саналады.
Сондықтаи қандай да ... ... ... оны ... ... ... қажеттерімен анықталуы керек. Егер керек-жарақ тұтынылатын (тұтыну барысында өз қасиетін жоғалтатын болса) зат болса оның негізгі зат ... ... ... ... ... ... тиіс. Тағы да айтатын бір нәрсе бар.
Біздің көзқарасымыз бойынша, жиынтылықпен керек-жарақ түсініктерінің араларында тығыз байланыс бар. ... ... ... ... беру ... ... егер бұл ... керек-жарақ туралы нормалар (АК-тің 122-бабы) тікелей қолданылуы керек.
Тараумен (өніммен) бірге оның жиынтықтылығын қауіпсіздігін, сапасын, растайтын тұтыну тәртібін және тағы ... ... ... Өнім ... ... ... ... меншік шаруашылық жүргізу, оралымды басқару құқықтары оған өтіп үлгерсе, сатушы тауар ... ... оны ... ... ... жол ... ... Осыған байланысты сатушы мүлікке немқұрайлы қарамауы және оны қасақана бүлдірмеуі ... ... осы ... ... ... Егер екі тараптың келісімімен өзгеше қарастырылмаса сатып алушы ... оның ... ... ... өтейді [43].
Сатушының құқығы. Сатушының құқықтарына зат қабылдануын және сатып алу бағасын төлеуді талап ету құқықтары жатады. Әр міндеттемеге ... ... ... ... бар. ... алушының шартпен бекітілген міндеттемелері сатушының басқа да кұқығы барын ескереді.
Сатып ... ... мен ... Сатып алушының негізгі міндеті тауарды қабылдап алу және ақысын төлеуі болып табылады. Сатып ... ... ... ... ол ... ... беру және алу үшін ... шараларды қамтиды.
Бірінші кезекте сатып алушы тауарды қабылдап алу үшін ... ... ... қажет. Тауар тасымалдауға тиісті сатушыға хабарлауға міндетті. Ал, кейбір жағдайда сатып алушы тауарды өндірістен немесе сатушының қоймасынан алып кетуді ұйымдастыруы ... ... шара ... ... ... тауарды сақтайтын жерін білген кезде қолданылуы керек. Осы ереже халықаралық сауда-саттықта кең қолданылады және Біріккен Ұлттар ... 1980 ... ... 31-бабы тармағымен қарастырылған.
Ол казіргі жағдайда біздің кәсіпкерлердің ішкі қатынастарында жиі қолданылып жүр. Өнімді қабылдап алу шарттары ... ... ... ... ... Мысалы, Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің қаулысымен 1994 жылы 9-қарашада бекітілген өнімді санымен сапасына қарай қабылдап алу нұсқауы.
Ол тауар ... және ... ... ... кезінде қолданылады. Қабылдаудың ережелерін біз содан соң толығырақ қараймыз. ... ... ... тәртібі тікелей шарттың өзімен де бекітілуі мүмкін. Ал егер де ... ... не ... не ... талаптар болмаса, сатушы тауарды беру және алу үшін әдетте керек болатын әрекеттерді жасауға тиіс.
Ал енді нақты ... үшін ақы ... ... ... Ол өзі екі ... ... сатып алушы өз есебінен төлемді жүргізуі үшін дайындық әрекетін жасауы керек әдетте олардың қатарына сатып алушының есеп шотты, аккредитивті ... шарт ... чек беру ... ... әрекеттер жасалатыны шарттың өзінің жағдайларымен, сол сияқты заңнама нормаларымен анықталады.
Қазақстанда 1998 жылдың 29 шілдесінен (Ақша ... және ... ... ... ... Халықтық банкісінің 25-сәуір 2000 жылы №179-қаулысымен бекітілген төлем ақы құжатын пайдалану мен қолма-қол ақысыз есеп айырысу және Қазақстан Республикасының тереториясында ақша ... ... ... Республикасының 1998 жылғы 5-ші желтоқсандағы №266-қаулысымен бекітілген. ... ... ... чек ... ... және тағы ... нормативті актілер бар.
Екіншіден, сатып алушы ақшаны төлеуі керек. Төлемақы төлеу қолма- қол ақшамен есеп айырысу ... ... ... ... аталған заңмың 21-бабының 4-тармағы) есеп айырысу жолымен де ... ... ... шарт және заң ... ... ... мерзімде төлеу міндетін қарастырмаса, онда сатып алушы тауарды алғансоң немесе тауарды билеу құжаттарын алған соң ... ... ... ... ... ... ... тауар бағасын алдын-ала төлеу қарастырылуы мүмкін.
Бұл жағдайда ол сатушыдан тауарды қабылдаған кезге дейін белгіленген мерзімде бағасы толық ... ... ... ... Егер ... шартта көрсетілмесе, ақы тауар белгіленгенге дейін ақылға сиымды мерзім ... ... ... [44, ... ... үшін ... міндеттемесін орындау мерзімі несие берушінің еркіне байланысты болса, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 277-бабы бойынша сатып алушы жеті күн мерзім ... ... ... ... берушінің (сатушының) төлеу туралы сұрау мерзіміне қарай анықталуы мүмкін.
Тауарды кредитке сату шарты жасасқан ... ... ... ... ... ... ... бағасы өзгерсе де ол қайта есептелуге жатады.
Тауарды кредитке сату ... ... түрі - ... ... ... қарастыратын шарт. Тауарды кредитке сатудың базалық шартынан айырмашылығы, оның мазмұнында зат ... ... ... ... мерзімі айқын көрсетіледі. Егер сатып алу шартпен бекітілген мерзім ішінде бағаны төлемесе (соның ... ... ... ... ... алса, сатушы шарттан бас тартуға және салытған мүлікті қайтарып ... ... ... алу сату ... келісім-шарттар
Тауарларды материалдық затты түрде сату, алу жөніндегі келісімдер біздің ... ... ... ... ... ... және халықаралық сауда қызметінің сауда тәжірибесінде дәстүрлі болып есептеледі. Осы келісімдер бойынша сатушы шартты мерзімде және ... ... ... ... ... жеке меншігіне өткізуге, ал сатып алушы тауарды қабылдап, келісілген ақша соммасын төлеуге ... сату алу ... ... ... ... ретінде қарым-қатынастың басқа да техника - экономикалық және техникалық түрлерінде кездеседі.
Тауарлар саудасыңда экспортық және импорттық операциялар ... ... ... Бұл ... ... операция деп тауарды шекарадан өткізіп, шетел контрагенттігің жеке ... ... ... деп ... өз ... ішкі сауда рыноктарында сату үшін шетел тауарларын сатып алып, елге кіргізу жатады.
Экспорттық-импорттық операциялардың өзге түрі ... ... және ... ... ... ... басқа сауда рыноктарында сатып алынған, сол елде еш қандай қайта өңдеуге түспеген тауарларды ... ... ... ... ... ... операциялар коммерциялық тәжірибеде әртүрлі, бірақ көбіне төмендегі екі жағдайда кездеседі.
А) Күрделі операцияда құраушы бөлігі ретінде,
Б) Баға ... ... ... ... ... ... ірі ... жүзеге асыруда қолданыла алады, мысалы шетел фирмаларының көмегімен салынған нысандарда. Шетел жабдықтаушысы материалдардың жеке ... және ... ... елде ... ... ... көрсетіп жүр. Бұл жағдайда тауарлар, реэкспорт еліне кіргізілмей, жобаны ... ... ... елге жөнелтіледі.
Екінші жағдайды сауда реэкспорты деуге болады. Көп елдердің сауда фирмалары, бағаның айырмасын пайдаланып бір тауарды әр ... ... ... ... ... сату операциясын жиі қолданады. Мұндай операциялар кеден санағы есептегенмен, сол ... ... ... ... ... ... ... ең соңғы импортшының сұранысынан егер де оның экспортшы елінің рыногына шығу жолы болмаған және де ол ... ... ... ... ... ... жағдайда пайдаланады. Экспортшыға тығыз байданысы бар бір себептердің арқасында, оған сатудың тиімді жағдайларын ... ... ... ... пайдаланған жеңіл түседі. Кей жағдайда реэкспорттық операциялардың себептері ... ... ... ... ... ... шектейтін саяси сауда жағдайлар болуы мүмкін.
Егер сатушы сатып алушының тауарды үшінші елге сату қүқығын шектегісі келсе, өзінің өтім ... ... ... ол ... ... сату, алу келісім шартында нақты көрсеті керек.
Реэкспорттық келісім шарттың ... ... ... ... ... ... өңдемеуі оның құрылымы мен дизайынына ешқандай өзгеріс ендірмеуі болып есептеледі.
Әрине тауардың аталуын өзгертпейтін, түтынатын елдің талаптарына сай тауарды ... ... ... ... ... орауышын ауыстыру, арнайы таңбалау (маркалау) түсіру және тағы басқа жасалады. Егер тауарды қайта өңдеуге ... ... ... құны оның ... бағасының жартысынан (50%) асса, сауда тәжірибесіне сәйкес оның аталуы өзгертіледі және ол енді ... ... деп ... ал оны сату операциялары экспортқа айналады.
Реимпорттық операциялар шекараның арғы жағынан, ол жақта өңделмеген, бұрын шығарылған өзіміздің отандық тауарлардың кіргізуімен ... ... ... ... ... өтпеген, консигнациялық қоймалардан
қайтарылған, сатып алушы жаратпаған және басқа тауарлар есептеленеді. ... ... - жолы ... қалған экспорттық операциялар, реимпорттық операциялардың негізгі сипаты болып отандық тауарлардың шекараны екі рет: шығарда және ... өтуі ... ... мен ... ... тауарлар реимпорттық тауарларға жатпайды.
Материалды -- затты түрдегі тауарлар келісім-шарт жасаушылар арасындағы әртүрлі ауысуды туғызатын, тауар ауысым ... ... ... ... ... айырбасылық келісім-шарттардың барлық түрлері деген ұғымға бірігеді [45].
Халықаралық тәжірибеде қарсы келісім-шарттың әртүрлі классификациялары (топтастырулары) ... ... БҰҰ ... ... үш ... ... ... сауда компенсациялық және өндіріс компенсациялық.
Экономикалық қызметтестік және даму үйымының мамандары халықаралық қарсы келісім-шарттарды екі санатқа бөледі: сауда ... ... ... жоқ, ... тыс ... ... ... енетін, шамалы немесе орташа сомаға жасалған қысқа операция. Бұндай келісім-шарт 36 ай шамасында аяқталуға тиіс. Өндірісі ... ... ірі ... ... өндіріс жабдықтары немесе дайын өндірістер жөніндегі келісім-шарттар жатады; бұл ... ... ... ... байланысты.
Жалпы халықаралық компенсациялық келісім-шарттардың барлық түрлерін төмендегіше келтіруге болады.
Валютасыз негізде жасалған тауар-айырбасылық және компенсациялық келісім-шарттар
1.біржолғы жеткізіп тұрушылық келісім-шарттар:- бартерлік ... ... үзақ ... ... ... ... - хат ... жасалған тауар айырбастау жөніндегі тауар айырбастау жөніндегі келісім; тауар айырбастау жөніндегі хаттамалар.
Коммерциялық ... ... ... мерзімді компенсациялык келісімдер: жарым-жартылай компенсация.
Толық компенсация. үш жақтама компенсация.
2. Қарама-қарсы сатып алулар: параллельдік келісім-шарттар;
джентельмендік келісімдер;
қарсы міндеттемелерін өткізу келісімдері.
3. Аванстық сатып ... ... ... келісімдердің негізінде жасалған компенсациялық келісім-шарттар.
1. тауарларды қайта сатып алуымен жасалған үзақ мерзімдірімасштабты компенсациялық келісімдер: компенсациялық сатып алу ... ... ... ... ... ... алу ... қойылатын жабдықтардың құнынан төмен немесе тең келісімдер.
2. келісім-шарттары.
3. келісім-шарттары.
Валютасыз негізде жасалған тауар айырбастау және компенсациялық ... бір ... ... ... басқа тауардың сатып алуымен келісіп, есеп ақшалай түрде ... ... ... ... ... ... тауар қойылымдардың ақысын болжайды. Бұндай келісім-шарттар тауар қойылымдарының түрі мен мерзіміне қарай уақытта да , ұзақ ... де ... ... ... [46, ... бір уақытта қойылуы бартерлік және тура компенсацияларға бөлінеді. Бартерлік келісім-шарттар бір ... ... ... белгілі санын айырбастауды болжайды. Келісімде не өзара қойылатын тауарлардың саны, не екі жақтың қоюға міндетті тауарларының ... ... ... ... ... құны дүние жүзілік бағалар негізінде, тауардың жылжуына жіберілетін шығыны ... ... кей ... ... ... ... ... да байқалады. Бартерлік келісім-шарттар әдетте келісілген тауарлар ... ... ... бір ... жеткізілуін болжайды; қойылымдардың арасында үзіліс 1 жылдан аспау қажет.
Бартерлік келісім-шарт жасасуда екі жақтың көздейтін мақсаты, көбіне төмендегілерге тіреледі:
- импортты ... ... ... ... ... ... ... - елдің рыногына ену мүмкіншілігін кеңейту;
- кәдімгі коммерциялық жағдайларда ... қиын ... ... ... ... қосымша мүмкіншілік алу.
Бартерлік келісім-шартта реттеуді қажет ететін қиын мәселелердің бірі, өзінің тауарын тәуекел етіп ... ... ... ... тауар алғанша қауіп-қатерін барынша азайту. Сондықтан екі жақтың да мүддесін қамтамасыз ететін арнайы ... ... ... ... іс ... ... әдіспен шешеді. Бірінші кезекте келісім-шарттың өзінде қойылымдардың ... ... Бұл ... егер іс-серіктердің біреу белгіленген уақытта өзінің тауарларын қоя алмаса, екінші жақта өзінің тауарларын қоймай, ұстай ... ... Егер бір ... тауар қою мерзімі белгілі уақыттан асып кетсе, екінші ... ... ... қарсы қою міндеттерін босатылады, басқаша айтқанда бартерлік келісім-шарт өзінің күшін жояды [47].
Контрагент жағынан кешіктірудін салдарынан шыккан шығынды өзі ... ... ... ендірілсе, бартерлік келісім-шарттың мүлтіксіз орындалуына белгілі ыкпалын тигізеді. Казіргі коммерциялық іс-тәжірибеде міндеттемелерді орындауда камтамасыз ету ... ... ... ... ... ... таралған. Одан басқа контрагент міндеттемені орындамау кауіпін кауіпсіздендіруге де ... ... тең ... ... есептемей тауарлардын өзара койылуын болжайды. Бартерлік келісім-шарттан айырмашылығы, екі жак өзара ... ... ... ... ... екі ... ... бірнеше тауар қатысады. Келіссөз нәтижесінде іссеріктер өзара койылатын тауарлардың екі тізімін жасап, компенсациялық келісімнің ажыратылмайтын бөлігі ретінде қабылдайды.
Бартерлік келісім-шартқа ... тура ... ... ... елінде жүмсалуға тиіс, аударылмайтын ақша сальдосы қаралады. Мерзімі бойынша өзара қойылымдар бір ... ... ... келісім-шарттар көбіне әр елдердің, үсынатын өнімдерінің номенклатурасы (атаулар тізімі) кең, әмбебап сауда фирмалары, экспорттық-импорттық фирмалар арасында жасалады.
Басқа ... ... ... ... сыртқы түрін ғана сақтайды. Шын мәнісінде мұндай келісім-шарт шеңберіндегі операциялар ақшамен жасалады.
Орындалуы үзақ мерзімді тауар айырбастау келісімдерін, әдетте, ірі ... ... ... ... ... ... өзара қойылатын тауарларының тізімі бар, жалпы протоколдар (хаттамалар) түрінде жасалады. Хаттамалар негізінде, кейін екі жақ, бөлек келісімдердің бірқатарын жасайды. Кейбір ... ... бар ... қойлымдар мен қарсы қойлымдар нақты келісім-шартпен байланыстырылмай белгіленеді.
Тауар айырбастау келісім-шарттары әр ... ... ... ... базалық (негізгі)келісімдерді шетел рыноктарында дербес бөлімшелері бар
ірі компаниялар қолданады. Қарсы сатып алулар жөнінде көптеген бөлек ... ... үшін ... барлық атып алуларды ұзақ мерзімге топтастыратын, импортты елдің бір ұйымымен базалық ... ... ... ... есеп ... үшін арнайы жасалған, өзара міндетемелері бойынша валютасыз есептесетін, ... ... ... [48, 332б.]. ... - хат ... жасалған тауар айырбастау жөніндегі келісім, іс серіктер өзара, мүддені тауарлардың тізімін айырбастауды болжайды ... 3-5 жыл ... ... ... анықтап, екі жақ міндеттеме-хаттарында, айырбасқа жататын тауарлардың жалпы санын көрсетеді. Міндетеме - хат бөлек ... ... ... шарт ... ... ... ... бермейді, олардың міндетемелерін анықтамайды. Әдетте өзара қойылатын тауарлардың нақты саны, қойылымның алдындағы жылдың соңында, келіссөз барысында анықталады. ... ... мен ... ... ... немесе жылына 1-2 рет келісіледі. Тауарды сату және алу екі жақпен де ... ... ... ... ... ... сату ... келісілген жалпы көлем шеңберінен шықпауы шартты. Тауар айырбастау жөніндегі протоколдар қол қойған екі жақ үшін де бір мерзім ішінде өзара тең ... ... ... атқарады.
Коммерциялық негізіндегі компенсациялық келісім-шарттар тауарлардың сату-алу жөніндегі келісімдердің ... ... ... ... қойылуын болжайды. Бұл келісім-шартта әр бағыттағы тауарлы және қаржы ... бар ... ... ... ... есеп механизмі бар. Бұл жағдайда екі жақ арасындағы қаржы есеп айырысу шетел валютасын аудару арқылы да іске ... ... ... ... ... ... ... келіссөздерден еш айырмасы жоқ, себебі сол есеп
айырысу механизмі қолданылады.
Коммерция негізіндегі компенсациялық келісім-шарттар қысқа мерзімді болып, үш ... ... ... ... компенсациялық келісім-шарттар; - қарсы сатып алу келісім-шарттары; авансты сатып алу келісім-шарттары.
Келісім-шарттың әрбір нақты түрі белгілі ... ... ... Қысқа мерзімді компенсациялық келісім-шарттар жарым-жартылай компенсацияланған, толық компенсацияланған және үш жақтама компенсацияланған келісім-шарттарға бөлінеді.
Жарым-жартылай компенсациялық келісім-шарт экспорттың келісілген және белгілі ... ... - ... ... алу мен ... қалғанын ақшалай төлеуді болжайды.
Толық компенсациялық келісім-шарттар экспортшының тауар қоятын құнынан асатын немесе тең сомаға тауар сатып алуды білдіреді.
Үш ... ... ... ... ... ... болуын қажет етеді.
Қарсы тауар қойылым үшінші елге қойылады, ал экспортшыға тауарды алушы төлейді. Бұл ... ... ... ... ... Ірі ... ... тауарды басқа, еркін айналымда валютасы жоқ елден қояды. Бұл іссерік тауарды үшінші елге қояды (әдетте есеп клирингті валютада айрылысады), ал ... ... ... ... ... ... төлемді клирингтік валютада алғанмен, өзі төлемді бірінші фирмаға еркін айналымдағы валютамен, соның ішінен өзіне тиесілі делдалдық сомасын алып ... ... бар ... ... түрі де жасалған коммерциялық келісімдерді қарсы тауар алу деп түсінуге болады.
Бұл жағдайда импортшы ... ... ... ... тауар длуға келіседі. Бұл келісім-шарттардың қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... төлемді нақты қолма-қол төлеу керек.
Қарсы сатып алулар бірнеше түрмен жасалады. Мысалы параллелді келісімдер екі бөлек келісім-шартқа қол ... ... ... ... ... ... - қарсы сатып алуға. Кейде осы екеуін, экспортшының
импорттшыдан белгілі бір мерзімде (2-5 жыл) қарсы сатып алуды жүзеге асыратын ... ... ... ... байланыстырады.
Джентельмендік келісімде, экспортшы импортшыдан белгіленбеген мөлшерде сатып алуға келіскенін болжаса да, экспортшының заңды күшіне енген ... ... ... келісім-шарттар дамыған елдердің фирмалары арасында қолданылады және де олар әдетте әскери техника мен атом ... ... ... ... ... ... [49, 494б.]. Қаржы міндеттемелерін тапсырумен байланысты келісімдер ( типті) экспортшының өзінің алу жөніндегі міндетемелерін үшінші жаққа, ... ірі ... ... ... ... ... ... экспортшыға қарсы сатып алынған тауарларды (егер де ол оған ... ... ... ... құтылуды болжайды.
Аванстық сатып алулар параллелді, бірақ кері ... ... ... ... ... ... ... - фирмадан сәйкес көлемде тауарын алу жөніндегі ... ... ... да тауарын алуға міндетенеді. Екі жақ, экспорттық келісім-шартқа кейінірек қол қоюды болжайтын жағдайы бар, аванстық сатып алу жөніндегі келісім ... ... ... ... ... қойлымдары, сатып алынған жабдықтар арқылы, қарсы тауар қойлымымен төленетіндігін болжайды.
Бұндай келісім-шарттар бірнеше ... ... аса ... ... ірі ... үзақ мерзімді қарсы тауар сатып алумен байланысты ... ... ... ... іске ... өндірісте жасалған дайын немесе басқа тауарлар, шикізат сияқты қарсы компенсациялық қойылымдарды төлеу арқылы жасайтын ... ... ... ... үзақ мерзімді несие беруді болжайды.
Бұл келісімдер қойылымдардың ... ... ... ... Мысалы, компенсациялық сатып алу жөніндегі міндетемелерінен қойылатын тауарлардың құны асып кететін келісімдер, өзара байланысты келісім-шарттар, ... үш ... ... жабдықтарды қою жөніндегі келісім-шарттар мен техникалық қызмет ұсыну; ұзақ ... ... ... ... ... ... қою келісім-шарттары; несие беру жөніндегі банкі келісімдері. Компенсациялық ... ... ұзақ ... бойы (20-25 жыл) ... ... нарықта белгіленген бағалар негізінде жасалады [50, 222б.].
Компенсациялық сатып алулардың міндеттемесі қойылатын жабдықтардың құнынан төмен немесе тең келісімдердің, өздері ... ... ... байланысты өзіне тән ерекшеліктері бар. Сондай-ақ көптеген келісімдерде, дайын түпкі өнімнің орнына, аралық өнімдердің компенсациялық қойлымдары қарастырылады.
Бағалар ... ... ... ... ... ... ал кей жағдайларда тауар қоюшының, жылына немесе кварталына 1 рет міндетті түрде түзетіліп отырып, өндірісінің шығыны негізінде есептеледі. жөніндегі ... ... екі ... ... ... ... ... салу негізінде жасалады.
Бұл келісімдер өндіріс қүрылысының төлемін, сонда өндірілген өнімнің, белгіленген пропорция бойынша, қойылуын болжайды. Әдетте бұл ... ... ... ... ... ... 40% ... құрайды. Бұндай келісімдер дамыған елдердің қазып шығаратын өнеркәсібіне кеңінен тараған.
келісімдері көбіне өңдеу өндірісінде жасалады және салынған өндірістерінің қарсы өнім ... ... ... мен ... көрсету қоюшысы - шетел фирмасының шығынын жабуды болжайды.
Қазіргі, қарсы ... ... ... ... ... ... жүрген жағдайларда, қарсы сатып алу жөніндегі келісім-шарттарда, экспортшының қарсы ... алу ... ... ... ... ... қарастырылуын болжайды. Бұндай өткізуді цессия деп, ал қарсы сатып алуды жөніндегі міндеттемелерді өзіне алған үшінші жақты - ... деп ... ... әлем ... ... ... ... бірқатар келісім-шарттар жүзеге асырылып жүр.
Бұндай операцияларға, шикізат беруге (давальческое сырье) негізделген операциялар жатады. Олардың мәні мынада, бір ел, ... бар, ... оны ... ... ... мысалы, Россия, басқа елдің контрагентімен, шикізатты өңдеп, қайтып алу ... ... қол ... ... бір ... өңдеуші өзінің ақысы есебіне алып қояды.
Ескірген өнімді сатып алу - тауар айырбастау операцияларының тағы бір түрі. Ол алдымен машина-техникалық бұйымдарына: ... жол ... ... ... ... ал ... жылдары -үшақ-тікүшақ техникаларына байланысты. Бұндай операциялардың бастаушысы әдетте импортшы болады. ... ... ... одан ... ... ... алуды міндетті шарт ретінле қояды. Бұл жағдайда сатылып алынатын техника басқа, жаңа ... ... ... ... ... ... да мүмкін. Жаңа техниканы сату және ескіні сатып алу жөніндегі келіссөздер бірдей жүреді, ескі және жаңа ... баға да сол ... ... ал ... ... ... кей ... бір келісім-шарт жасалуы да мүмкін.
Импортшыға бұндай операциялар өте тиімді, себебі ол өзінің валюталық шығындарын ... және ескі ... ... Ескі ... ... ... ... одан барынша пайда табуды көздейді. Әдетте бұндай ... ... ... ... ... ... ... техника деп ұсынылады [51, 848б.].
Жабдықты комплектациялау үшін қажет қойылымдар да тауар айырбастау операцияларына жатады. ... ... ірі ... импорттаушы, өзінің тапсырыс берушісіне жабдықтардың бөліктерін немесе комплектацияға керек ... ... ... ... ... ... алдын-ала береді.
Тапсырыс беруші бұл шартты өзінің отандық жабдықтары шетелдікке қарағанда, пайдалануға ыңғайлы деп ... ... шын ... бұл ... үнемдегісі келумен байланысты болуы мүмкін.
Бұндай қойылымдардың келісім-шартына кез-келген күрделі комплектік жабдықтар мен қондырғылар, ал жинақтаушы құралдар мен бөлшектер ретінде - ... ... ... ... аккумуляторлар кіреді. Тауарларды сату - алу жөніндегі келісім-шарттардың бірқатарының өзгешілігі бар. Олар ... ... ... ... ... ... мен ... жасалады.
Заңды жəне жеке тұлға шарт бойынша сатушы (тауар берушi, жеткiзушi) бола алады. Көптеген жағдайларда кəсiпкерлiк қызмет субъектiлерi тауар берушi болады. ... ... жеке ... ... ... ... негiзделуi ешқандай мəнге иемденбейдi. Мемлекеттiк қазынашылық кəсiпорын да тауар берушi бола алады. Бiрақ мемлекеттiк кəсiпорындар тек заңды қарастырылған жағдайларда ғана ... ... бола ... ... ... алу ... ... тауар берушiнiң аффирленген тұлғасы тауар берушiге (болжамды тауар берушiге) түсiнiктеме берiлген. Оларға сол немесе басқа ... ... ... ... ... ... ... шарт немесе басқа мəмiлеге байланысты əсер ететiн жəне (немесе) шешiмдi тiкелей (немесе) жанама анықтауға құқы бар кез келген жеке заңды ... ... ... ... ... тауар берушiнiң де сол тұлғаларға қатысты аталғандай құқықтары болса, онда соңғылары аффирленген тұлғалар қатарында болады. Тауар ... жəне оның ... ... консорциалды келiсiмдердiң қатысушылары болып табылуы мүмкiн, бiр заңды тұлға ... ... ... немесе оның аффирленген тұлғасы) екiншi-еншiлес заңды тұлғаның құрылтайшысы ретiнде əрекет етедi т.б.
Тауар берушiнiң аффирленген тұлғасы ретiнде ... ... алу ... ... 7 бабы ... ... ... де қарастыру қажет. Олар мемлекеттiк сатып алу барысында бiр уақытылы тапсырысшының да ... бiр ... өкiл ... құқылы емес. ... ... ... ... ... ... жеткiзушi жəне оның аффирленген тұлғасы мемлекеттiк сатып алу барысында бiр конкурста, бiр зат ... ... ... ... ... алу туралы" Заңының 8 бабында болжамды тауар берушiлерге қойылатын арнайы талаптар анықталған.
Азаматтық құқықтық қатынастар субъектiсiне жүктелген мiндеттердi ... үшiн жəне ... ... уəкiлеттi тұлғаның мүлiктiк шығындарын өтеуге байланысты қолданылатын заңмен немесе шартпен қарастырылған мүлiктiк өтеу немесе мүлiктiк ... ... ... ... [52, 511б.]. ... өтеуге жəне айып төлеуге жататын жауапкершiлiктiң санкцияларын ... ... ... ... ... ... ... қалу сияқты шара жəне т.б жатады.
Жауапкершiлiк шараларын шарттық мiндеттеменi бұзушыға əсер ... ... ... ... ... ... шаралардан айыру қажет. Олар құқықты бұзушы жəне бұзушылықтан жəбiр шеккен тұлғаның араларында құқықтық байланыстарды өзгертуге немесе тоқтатуға ... ... ... ... мен ... өзгеруi мұнда кiруi мүмкiн. Мүлiктiк салдары бұл кездерде жолай нəтижелер ретiнде болады [53, ... ... шарт ... ... ... ... ... iшiнде кiшкентай үлес алады, бiрақ бұл олардың маңыздылығын азайтпайды. Сатып алу-сату шарттары бойынша жауапкершiлiк туралы жалпы ережелердi қарап шығайық. Сатушының ... ... ... ... ... ... затты жеке беруге байланысты мiндеттеменiң орындалмағаны үшiн ... ҚР АК 416 ... ... ол өз ... ҚР АК 355 бабына сiлтеме жасайды. Сатушыны белгiлi затты жеке беруiне мəжбүр еткеннен басқа көрсетiлген баптың 2 тармағына ... ... ... ... ... өндiрiп ала алады.
Тектiк заттарды беруiне байланысты мiндеттемелердiң орындалмауының нəтижесiнде сатып алушы зиян шеккен жағдайда, ол ҚР АК 350 ... ... ... ... ... Егер ... ... тиiстi керек жарақтарды немесе құжаттарды сатып алушыға беру мiндетiн орындамаса, онда сатып алушы мiндеттемелерге байланысты жалпы ережелерге сай оған ... ... ... ... ... тауарды қабылдаудан бас тартуына болады. Бiрақ та, сатып алушы құжаттарды беруге байланысты сатушыға тиiстi мерзiм белгiлеуiне мiндеттi, яғни ... ... ... ... ... ... ... берiлетiн тауар көлемi бойынша талапты сатушы бұзған жағдайда, сатып алушы берiлген тауардан жəне оған ақы төлеуден бас ... ... оған ... ... ... ... ... құқылы. Сатушының ұқсас жауапкершiлiгi тауарды үшiншi тұлғаға құқықтан бос беру мiндетiн орындамаған ... ... ... тауардың түртүрiмен көзделмеген тауарды бергенде, түртүрге байланысты талаптарға сай келмейтiн тауардан бас тартса, сатып алушы жауапкершiлiк шараларын қолдануына болады (ҚР АК ... 1, 2, ... АК 428 ... ... ... ... беру мiндеттемелерiн сатушымен бұзған үшiн жауапкершiлiк санкциялары тiкелей қарастырылған. ... ... ... ... ... ... бiрiн ... етуге құқылы:
1) сатып алу бағасын сол мөлшерде кемiтудi;
2) қисынды мерзiмде тауардың кемшiлiктерiн тегiн ... ... ... жоюға жұмсаған өз шығындарын өтеудi.
Жиынтығы бойынша талапты бұзған ... ... ... ... ете ... сатып алу бағасын сол мөлшерде кемiтудi;
2) тауарларды қисынды мерзiмде толық жиынтықтауды;
3) жиынтықталмаған тауарды жиынтықталған тауармен алмастыруды.
Жауапкершiлiктiң арнайы ... ... ... ... ... құқық жауапкершiлiктiң орын толтыру механизмiн толық көлемде қолдану жəне сатушыдан қалған шығындарды өндiрiп алу құқығынан айырмайды.
Егер сатып алушы заңды талаптарды ... ... ... ... ... ... бас ... қабылданған тауарға ақы төлемеген, төлеу мерзiмi басталып кеткен алынбаған тауарға ақы төлеу мiндетiн орындамаған жағдайларда, сатып алушының жауапкершiлiгi басталады. ҚР АК ... ... ... бұл ... ... алушыдан басқаның ақшасын пайдаланғаны үшiн тұрақсыздық айыпақыны өндiрiп алады. Бiрақ, егер ... ... ... ... ... беру мiндетiн сатушы орындамағанда, онда айып ақы оның өзiнен өндiрiледi.
Бөлшектеп сатып алусату шарты бойынша жауапкершiлiктiң арнайы ... ... ... ... ... ... ... үшiн қбылдап алудың тұтынушылардың құқығын қорғау туралы Заңының 14бабы 4тармағында көрсетiлген мiндетiн ... ... ... ... ... əр күнiне сатушы ауыстырылған тауарды бергенмен бiрге ол ... ... 1 ... ... ... ... ... сатып алынған заттың гарантиялық жөндеуi қажет болса, тұтынушы (сатып алушы) жөндеуге жататын үлкен мөлшерлi 10 кг ... ... ... ... ... жəне ... ... дүкеннiң немесе шеберхананың есебiмен жеткiзiлуiн талап етуге құқылы.
Техникалық күрделi заттың жөндеуде болған мерзiмiнде гарантиялық шеберхана жөндеу уақытына осындай затты ... ... ... ... ... ... мiндеттi. Жөндеу мерзiмдерiн немесе жөндеу уақытына қайтарымсыз затты беруiн бұзғанда, сатушы тауардың сатылу бағасының бiр ... ... ... əр күн ... ... айып ... ... жерiнде сатушы ұйымның өкiлi болмаған жағдайда, тұтынушы тауарды сатып алу ... ... ... ұйымның мекенжайына немесе оның өкiлiне сатып алынған тауарды анықталған оқулықтар туралы актiмен ... ... ... ... өнiмде кемiстiктердi анықтауға жəне тауарды оған қайтарғанға байланысты шығындарды өтеуге мiндеттi. Өнiмнiң конструкциялық өндiрiстiк, рецептуралық кемшiлiктерiнiң болғанына байланысты өмiрге, денсаулыққа ... ... ... ... зиян толық көлемде өтелуге тиiстi. Қазiргi жағдайда, егер өмiрге жəне денсаулыққа зиян ... ... ... ... ... ... жөнiнде келiсiмдерге жол бередi.
Тауар жеткiзiлiмi шартындағы жауапкершiлiк ... ... ... ... ... ... Өнiм ... туралы ереже бұзушылықтың жеке түрлерiне, мысалы, сапасыз ... ... айып ... ... ... [54, ... ереженiң 46-тармағына сəйкес, сапасыз (жиынтықталмаған) өнiм тапсыратын болса, тауар құнының жиырма пайыз мөлшерiмен ... ... тиiс. ... ... шарт ... өзге ... да жол ... айыппұлды өндiрiп алу мүмкiн болады. Сатып алу-сату шартының жəбiрленушi тарабы мүлiктiк жауаптылықты қолданумен қатар келтiрiлген моральдық зиянды ... ... да ... ... ... ... алу ... шектеу заңмен белгiленуi мүмкiн.
Қазргі таңда -азаматтық құқықтағы маңызды инстуттардың бірі. Бұл шарттың құқықтық реттеудегі мәлім ... ... төрт мың ... ... ... алу-сату шарты азаматтық, жер, коммерциялық және халықаралық жеке құқық нормаларымен ... ... күні ... алу ... ... ... ең кең таралған шарт.
Аталған институттың ерекше маңызы тауарлық айналымда материалдық игіліктердің барынша таза түрде айналымының болуында. Бұл өз ... ... ... құқықта сатып алу-сату шартының кең әрі жұмсақ қолданылуына шарттар ... ... ... тәжірибелік маңыздылығы, өзектілігі ғылымның, техниканың жетістігі, қоғамның экономикалық өмірінің қиындауы жаңа құқықтық нысандардың тууына және азаматтық құықтың ... ... ... шартын дамытуға әкеледі. Өз кезегінде өзектілігі дипломдық жұмыстың бұл тақырыбын, мақсаты сатып алу-сату шартын ... ... ... болып табылатын таңдауда шарттық негіз болды.
Аталған мақсат негізгі міндеттермен нақтыланады: құқықтық әдебиетті зерттеу, сатып алу-сату шартына қатысты ... әр ... ... ... сатып алу-сату шартының негізгі ережелерін және маңызды шарттарын қарастыру, сатып алу-сату шартын құқықтық ... ... ... ... ... алу-сату шартының бөлек түрлерінің ерекше және ұқсас белгілерін ... ... ... ... ... ... тең құқықтық қатысушылары арасында тауар-ақшалық қатынасының ең ежелгі нысаны. Мүлікті меншікке беру бойынша ... ... ... ... ... Сатып алу- сату бір тараптың яғни сатып алушы немесе алушы екінші тарап яғни ... ... ... затты беруді талап ету құқығын алатын және баға деп аталатын белгілі бір ақша сомасын ... ... ... көрсетеді. Мүліктік айналымдағы азаматтық-құқықтық міндеттемелердің негізгі түрі.
Сатып алу-сату консенсуальды, өйткені тараптармен оның маңызды шарттары бойынша келісімге қол жеткізілген ... ... ... деп ... ал ... ... енуі тауардың сатып алушыға беру сәтімен байланысты емес. ... ... ... - ... ... ... ... тауарларды беру бойынша міндеттерін орындағаны үшін одан қарсы алынған тауарға төлем ... ... ... алуы ... ... ... шарты екі жақты болып табылады, яғни аталған шарттың әр бір жағы ... ... және ... ... ... ... мінддеттеріне жауапты және бір жағынан қарыз беруші болып есептеледі, себебі оның пайдасына ... ... ... ... одан ... ету ... бар кредитор болып есептеледі. Аталған шарт, сатып алушы тарапында барлық жағдайда жауапты оның міндеттерін ... ... ... синаллагматикалық сипатта.
Бұл сатып алушымен тауарды төлеу бойынша ... ... ... ... алушыға тауарды беру бойынша өзінің міндеттерін орындаумен байланысты. Сатып алу-сату шартының мазмұны тараптардың міндеттері мен құқықтары орнатылып және ... оның ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шарттарында сатып алушы мен сатушының ... ... ... ... тобы ерекшеленеді.
Сатушының міндеттерін анықтайтын шарттарға: тауар туралы жағдай, оны сатып алушыға беру тәртібі мен мерзімі туралы жағдайлар жатады. ... ... мен оны ... ... ... ... ережелерімен сатып алушының міндеттері анықталады.
Сатып алу-сату шарты мәні бойынша бір тұлға басқа тұлғаның меншігіне қандай да бір ... ... ал ... бұл мүлікті қабылдауға және ол үшін баға деп аталатын, белгілі ақша сомасын төлеуге ... ... ... ... шарттарға (яғни сатып алу-сату шарты бөлек түрлеріне ) қатысты ... ... ... ... ... алу-сату шартының бөлек түрлері ретінде танылатын шарттар санына: жекелеп сатып алу-сату, тауарларды жеткізу, тауарларды мемлекеттік қажеттілік үшін ... ... ... ... ету, ... ... сату, кәсіпорынды сатуды жатқызады. Сатып алу-сату шартының аталған түрлерін бөлу ұқсас құқықтық қатынастарды қарапайым және оңтайлы құқықтық реттеудің мақсаты ... ... ... ... ... бөлек түрлерін шектеу үшін біртұтас санаттар жоқ, ... оған ... ... ... ... үш ... бөледі: шарттың тараптары, тауарлар алудың мақсаты (сатып алу) және сатып алу объктісі. Сатып алу-сату шартын және оның бөлек түрлерін ... ... ... ... ... ... туыстық және түрлік қатынасты сақтаумен сатып алу-сатудың бөлек түріне тиісті шартты бөлетін, сатып алу-сату шартының бөлек түрлеріне қатысты ... ... ... тобы ... ... бірге сатып алу-сату шартының әр түрлі түрлеріне қолданысты мұндай белгілер (ерекшеліктер) оның субъектілеріне, пәніне, мәнді шарттары және т.б. ... ... әр ... ... ... ... ... түрлері арасында нақты белгіленген шекара жоқ. Құқықтық реттеудің тиімділігінің басты ... ... ... ... ... ... және ... алу-сату туралы корреспонденциялайтын жалпы ережелердің қолданылуын жоққа шығаратын арнайы ережелердің ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шартын сатып алу-сату шартының бөлек түріне бөлуде ... ... ... ... шарт бойынша сатушы ретінде заңды тұлға немесе тауарларды жекелеп сату ... ... ... ... ... жеке кәсіпкер түседі; екіншіден, сатып алу-сату бойынша сатып алушы кәсіпкерлікпен байланысты емес, жеке, жанұялық, үй немесе басқа ... ... ... ... шарт; үшіншіден, сатып алушы ретінде жиі жекелеген сатып алу-сату шартының тек тараптары ғана ... ... ... заңдармен және оған тиісті өзге құқықтық актілермен ұсынылған ... ... ... бола алады.
Сауда-саттықтың маңызды бөлігін құрайтын тауарлардың экспорты мен импорты сатып алу-сату шартының негізінде, әр елдің ... мен ... ... ... ... келісімдердің арасында орталық орынды алатын сатып алу-сату шартының негізінде жүзеге асырылады. Қазақстан заңнамасында бұл шарттың түрі ... ... ... ... ... ... ... деп аталып келді. Алайда 90 -жылдардан кейін, ... БҰҰ Вена ... ... ... бері ол жиі ... алу-сату шарты деп аталады. Халықаралық сатып алу-сату шарты түсінігінен кәсіпкерлікпен айланысатын сатушы белгіленген мерзімде немесе өндірілетін немесе сатып ... ... ... ... ... қызметте немесе жеке, жанұялық, үй немесе басқа пайдалануға байланысты емес басқа мақсаттарда ... үшін ... ... ... ... болады.
Халықаралық сатып алу-сату шартының ерекше белгілері бар: тараптардың әр түрлі мемлекеттерге ... ... ... ... әр ... ... орналасуы); тауардың экспорты немесе импорты бойынша ... пәні ... ... ... төлем құралы ретінде валютаны, шарттың екі тарапына да ... ең кем ... бір ... ... ... ... ... сатып алу-сату шартты жасау үрдісі үш сатыдан тұрады: бір тараптың екінші тарапқа офертаны ... ... ... ... және оның ... ... жіберген тараппен акцепті алуы. Акцепт біріншіден, шартсыз, яғни тараптардың қандай да бір одан әрі ... ... ... ... ... ... офертаның шарттарымен сәйкес келуі тиіс).
Сатып алу-сату шарты ең кең таралған азаматтық-құқықтық шарттардың бірі болып табылады, ... ... ... әр біріміз кездесеміз. Сатып алу-сатудың қарапайым келісімде (мысалы, киімдерді, азық-түлікті сатып алу) бізде азаматтық құқықты білудің қажеті жоқ, ... ... да бір ... шарттар толтырылмайды және бізге үйреншікті ережелер әрекет етеді.
Сатып алу-сату бірден пайда ... ... ... ... ... эквивалентін алады. Оған қарамастан өте жиі сатып алу-сату шарты толтырылады, оның ішінде азаматтардың қатысуымен, ҚР АК 27-тарауында көрсетілген негізгі ... мен ... ... ... ...
Жеке тұлғалардың да, заңды тұлғалардың да өмірлік қызметі тауарларды сатып алумен байланысты. Жеке тұлғалар ... ... ... ... ... ... сонымен қатар олар сатушы ретінде де бола алады (мысалы, тұрғын үйді, ... ... ... ... шеңберінде өзінің қызметін жүзеге асыратын кейбір заңды тұлғалар үшін ... ... ... ... мәні және кірістің басты көзі болып табылады.
Өндірістік кәсіпорындар сондай-ақ дайын өнімді өндіру үшін материалдар мен шикізаттарды ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шартымен (кредиттік ұйымдар, ақпараттық және кеңестік фирмалар) байланысты емес ұйымдар сонда да бір ... ... Бұл ... ... алу-сату шартының объектісі офистік жиһаз, офиске арналған жылжымайтын мүлік және басқа тауарлар болуы ... ... ... кәсіпкерліктің негізгі мақсатын заңдастырды-кез-келген келісім қызмет етуі тиіс жүйелі түрде пайда табу. Нарықтық экономикада сатып алу-сату шартының ерекше ролі ... ... ... ... ... және оны орындауы барысында сатушы кіріс табатындығымен байланысты.
Маңызды сатып алу-сату шартының құқықтық реттеушілік ролі күшейді, ол ... ... ... ... және тыйым салынған қағидаларының өсу тенденциясын көрсетеді. Сатып алу-сату шартын қолдану алқабы шектелмеген, себебі өзінің мәні ... ол ... ... мен ... ... ... мен ... мөлшерінің теңдігіне сәйкес келеді. Қазақстан экономикасында нарықтық қатынастарға көшу шартында және қазіргі таңда экономикалық және ... ... ... ... ... шарты соңғы орында емес, ал негізін қалаушы ролдердің бірін алады.
Біздің елде экономикалық қайта құрулар болған және одан әрі ... ... ... әсер ... экономикалық қатынастарды құқықтық реттеу жүйесінің жаңа әдістерін және ... ... ... ... соңғы жылдардағы ең ірі өзгерістер, экономикалық қайта құрулар шеңберіндегі аталған серпініс шарттық құқықта, шарттық-шаруашылық қатынас облысында болды. Бұл ... ... және ... ... ... реттеу жүйесі құлап және орталық басқару тоқтатылғаннан кейін, экономикалық қатынасты реттейтін заңнаманың ... ... ... ... құқықта екі басты тенденция белгіленеді. Біріншіден, ... ... мен ... ... ... ролді атқарған шарт жалпыға қол жетерлік және шындыққа айналып, экономикалық қатынастарды реттеудегі ... және ... ... ... ... ... ол бір жағынан қатынастың әр түрлі салаларына таралатын жалпы реттеуші ретінде, екінші жағынан-әр түрлі ... ... ... ... ... және органның, шетел кәсіпкерлерінің қатынастарын реттеу үшін жарамды, әмбебап реттеуші ретіндегі сипатқа ие болуда. ... ... ... еркіндік, оның мазмұнын анықтауда, шарттарын құруда еркіндік пайда болды. Шарт әр бір ... қол ... ... ... ... ... ... таңдап және онымен келісім бойынша шарттың мәнін анықтай алады. Сонымен, еркін нарықтық экономиканың негізгі шарттарының бірі іске ... ... ... ... ... ... екі түрі қосылатын тәжірибе бар: тараптармен анықталатын жағдайлар және міндетті жағдайлар. Міндетті жағдайлар өте маңызды қызметтерді анықтайды. Олар экономика ... да ... де бар, ... ол ... ... ... ... жағы жеңіліске тап болады. Әлсіз жағы дегеніміз-майда кәсіпкерлер, ірі фирмаға қатысты ... Және ... ... ... ... ... бар. ... шарттың негізгі жағдайлары арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі заманғы нарықтық экономика-әділеттілік, жариялық тәртіп, жариялық мүдделерді қорғау бастамашылығына әлеуметтік бағытталған ... ... ... бір ... өмір сүре ... және бұл шарттардағы міндетті жағдайлар көмегімен қол жеткізіледі. ... ... ... ... мәні ... міндетті жағдай енгізуді қарастыруға келетін заңнамалық бүтін салалар бар. Мысалы, ... ... ... ... бағаларды орнатуға қатысты келісуге тыйым салады. Немесе тиісті тыйым салулар мен шектеулерді көздейтін тұтынушылар-дың құқығын қорғау туралы заңнама.
Қорытынды
Қорыта ... ... ... - ... ... мен міндеттердің пайда болуына, өзгеруіне немесе тоқтатылуына бағытталған әрекеттер.
Ал шарт дегеніміз - екі немесе бірнеше тұлғалардың азаматтық ... мен ... ... ... ... ... ... келісімі.
Бір тараптың мүддесін қанағаттандыру, екінші тараптың да ... ... ... ... ... болғандықтан икемді де тиімді құқықтық құралдардың бірі мәміле (шарт) болып табылады. Өте қатал әкімшілік ... ... ... мұндай нәтижеге қол жеткізу мүмкін емес. Тараптар шартты ... және оны ... ... ... ... ... ... шарт өндірістегі тұтыну арасындағы ең жылдам, ыңғайлы құрал, сонымен қатар ол тұтыну қажеттіліктерін ... және тез ... шара ... ... береді.
Азаматтық құқықтық шарт міндеттемелік құқықтық қатынаспен тығыз байланысты деп есептеледі. ... ... ... ... ... қатынастарға жатқыза алмаймыз. Мысалы, бірлескен қызмет туралы шарт бойынша тараптар табыс табу ... ... ... ... өзге де ... қол ... үшін бірлесіп әрекет жасайды. Мне, осы шарт міндеттемелік емес, заттық шектелген құқықтық ... ... ... 1 -шілдесінде Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі нарықтық эконономиканы ... құру ... ... ... заң ... ірі ... болып табылады, сонымен бірге онда бұдан бұрын Қазақстан Республикасының Азаматтық заңдарында болмаған көптеген нормалар пайда болды соның ішінде ренталық ... ... ... ... ... ... тек өмір бойы асырауды ұстау жағдайы қарастырылған сатып алу-сату шартымен ғана негізделетін, ... ... ... ... белгілі бір мәселелері) өзіндік мән берілген. Азаматтық кодекс шеңберіндегі жаңалықтарға ақшалай талапты беріп қаржыландыру (факторинг) және есеп айырысу несиелік қатынастарды ... ... есеп шот, ақша ... банк салымы), шарттар туралы нормалар жатады.
Қазақстан Республикасының азаматтық құқығында оның негізгі ережелері құқықтың ... ... ... ... зиян ... ... ... толық құнды деликтілік құқық қалыптаса бастады. Шарттық және ... ... ... ережелердің бірге әрекет етуі анық көрінеді, сонымен бірге келтірілген ... зиян үшін ... ... ... ... ... ... мен келтірілген ең зиянды өтеуді қарастыратын нормаларды жіктелуде.
Интелектуалдық меншік құқығының объектілерін, соларға құқықтар пайда болу неғіздерін және оларды ... ... ... қатынастарды, сонымен бірге оларды құқықтық қорғауды қарастыратын нормалар енгізілген. Енді ... ... ... ... ... мәмілені өзгерту және тоқтату тәртібі Азаматтық кодексте және басқа да нормативтік актілерде жан-жақты және ... ... және ... де ... ... ... ұғымы Президенттің алға қойған стратегиясына және мемлекетіміздің ... даму ... ... өзінің үғымын да атқаратын ролінде одан әрі кеңейтеді деген ойдамын. Себебі, ... ... ... ... айта ... ... соның ішінде: кәсіпорынды сату шарты, энергиямен жабдықтау шарты және тағы осы сияқы нарықтық экономикаға көшу кезінде қабылданған ... осы ... ... жазу барысында мәміле ұғымының бұл қоғамда қаншалықты ... зор ... ... және ... ... мен мазмұнын ашуға өз үлесімді қостым деп,- ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 ... 1995 ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің 27 желтоқсан 1994 ж. (жалпы бөлім)
* Басин Ю.Г. ... за ... ... - правового обязательства. Уч. пос. - ... ... ... - ... ... А.Г., Иоффе О.С. ж.б. Гражданское право. Оқу құралы - Алматы: казГЮУ АПО/24 1999/№2с.54
* Төлеуғалиев Ғ. I том. ҚР ... ... ... ... Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... бөлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003г.130бет.
* ... ... ... Часть II, А.П. Сергеев, Ю.К. Толстой редакциясымен. - М.: ... ... ... В.А. ... ... (общая часть) Чебоксары: Чув. Кітап баспасы, 1997ж.с.112
* ... РК ... ... ... ... ... ... Жеті Жарны, 2000г.с.225
* Гражданское право: Учебник. В 2-х т. Т.2/Подред. Е.А.Суханова. М., 1993г.с.53
11. Марш П.Д. Англия, ... және ... ... ... шарт ... Алм., ... 1999ж; 108 бет.
12. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы. Оқулық. ... ... I. том.- ... Заң ... 2003ж. 16 бет.
13. Жайлин Г.А. Гражданское право Республики Казахстан, (особенная часть) Алматы 2005г.с.154
14. Гражданский ... ... ... (особенная часть) Комментарий. Алматы, Жеті жарғы 2003г.
15. Гражданское законодательство Республики Казахстан: Статьи, комментарии, практика. Вып. 6. ... ... ... ... Казахстан: Толкавание и комментирование. Вып. 5. Алматы, 1998г.
17. ... к ... ... РК ... второй /Отв. ред. О.Н.Садиков.- М-1996г.
18. Басин Ю.Г., Иоффе О.С. ж.б. ... ... Оқу ... - ... ... ... ... б.
19. Рабинович М.В. Недействительность сделок и ее последствия. -Ленинград, 1996г.с155
20. Калпина А.Г., Масляева А.И.. ... ... ... 1. Учебник. -Москва, 2000г.с.402
21. Практикум по гражданскому праву: Учебное пособие для вузов / Под ред. ... В 2-хч. М., ... ... право: Учебник. В 2-х т. Т.2/Подред. Е.А.Суханова. М., 1993г.
23. Гражданский кодекс в схемах. М., 1997г.
24. Сулейменов М.Договор в гражданском ... ... ... ... ... и ... ... №6. 2000-67 б.
25. Гражданское право. /Под ред. А.П.Сергеева, ... 4.1,2. М., ... ... кодекс Республики Казахстан (особенная часть) Комментарий. Алматы, Жеті жарғы 2003г.
27. Жайлин Г.А. ... ... ... ... (особенная часть) Алматы 2005г.с.233
28. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ғ.Төлеуғалиев. Оқулық. 1-том. Алматы 2001ж. ... ... Ғ.А. ... ... ... құқығы. Оқулық. Ерекше бґлім. I. том.- Алматы: Заң әдебиеті, 2003ж. 30-38 ... ... ... Республики Казахстан /особенная часть/.Комментарий Под ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. Алматы: Жеті жарғы, 2000 -186 б.
31. ... ... ... ... (Общая часть): Комментарий /Под ред. ... ... ... ... ... Комментарии к Гражданскому кодексу РК части второй /Отв. ред. ... ... ... к ... ... РФ части первой /Отв. ред. О.Н.Садиков.- М., 1995г.
34. Гражданское и торговое право ... ... ... / Под ред. ... М., ... ... ... Республики Казахстан: Статьи, комментарии, практика. Вып. 6. Алматы,1999г.
36. Журнал Фемида №11/ 2001 ж.
37. Гражданское право. /Под ред. ... 4.1,2. М., ... ... право в 2.х томах А.К. Сухманов. М 1993 г.с.401
39. Гражданское право Г.А. Калпина, А.И. ... М ... А.М. ... Гражданское право, М Юрист 2002г.с.122
41. Н.Ә. Бұлақова Азаматтық құқық 2 - том А. ... ... Ғ.А. ... құқық. А. 2001жыл.
43. Гражданское право учебник. А.П. Сергеева. М.1997г.
44. Басин Ю.Г. Ответственность за ... ... ... ... пособие. Алматы. Әділет.Пресс, 1997-113 б.
45. Гросс.А.П. Гражданское право .М.1997г.
46. Крашенинников Е.А. Допустимость уступки ... ... // ... и ... № 8. - ... Қазақстан Республикасының Заң 2008 жылғы 1 қаңтар
48. Гражданский кодекс РК (Общая часть). Комментарий (постатейный): в 2 кн. - 2-е изд., ... и доп., с ... суд. ... / отв. ред. М.К. ... - ... Жеті ... 2003. - Кн. ... Новоселова Л.А. Сделки уступки права (требования) в коммерческой практике. Факторинг. - М.: ... ... ... Байбак В.В. Обязательственное требование как объект гражданского оборота. - М.: Статут, 2005г.с. 222
51. ... М.И., ... В.В. ... право // Общие положения. - М.: Статут, 2000г. - Кн. 1.с.848
52. Төлеуғалиев Ғ. ҚР азаматтық ... ... оқу ... ... акд. Курс. 1 том. - Алматы: Жетi жарғы, 2000ж. - 511 ... ... Ю.Г. ... за ... ... - ... обязательства. Уч. пос. - ... ... ... - 1997г. ... ... Є.А. Ќазаќстан Республикасы Азаматтыќ ќўќыєы. Оќулыќ. ... ... I. том.- ... Заң әдебиеті, 2003ж. 83-86 бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алымдар және оны төлеушілер8 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу4 бет
Бұрғылау қашаулары1 бет
Жаза жүйесі жайлы10 бет
Жалпы және өмірді сақтандыру9 бет
Оқушылармен жүргізетін музыкалық жұмыста кездесетін өнердің жақын түрлерінің өзара байланысы70 бет
Сақтандырудың сыныптауы12 бет
Фитоценоз. Эдасфера ценоготикалық орта ретінде. Топырақ ценотикалық орта ретінде8 бет
Цианобактерия Spirullina15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь