Құрылыс материалдардың өнім сапасын басқару

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1 ҚҰРЫЛЫС МАТЕРИАЛДАРҒА ЖӘНЕ ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУҒА
ЖАЛПЫ СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Өнім сапасын басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Құрылыс материалдар туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3 Қазақстан Республикасындағы құрылыс материалдарының негізгі
жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
1.4 Құрылыс материалдардың сапасын басқару және сынау ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2 ЖШС «СТРОИТЕЛЬ» ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУ ... ...32
2.1 Өнім сұрыпталымы және технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.2 Керамзитті материалдар өндірісі және оларға қойылатын талаптар ... ... ... .33
2.3 Өнім сапасын анықтау және қадағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
2.4 Керамзитті кірпішті сынау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63
КІРІСПЕ

Зерттеудің өзектілігі. Қазақстан Республикасындағы құрылыс индустриясын зерттеу, сонымен қатар құрылыс индустриясының негізгі бағыттарын айқындап, даму мен жетілдіру жолдарын зерттеу. Дипломдық жұмыстың маңыздылығына, қазіргі таңда өндіруші өнеркәсіпте және қызметтер көрсету саласында бәсекеге қабілетті ірі экспортқа бағдарланған тауарларды, жұмыстар мен қызметтер көрсетуді өндіру, сондай – ақ өндірілетін өнімге халықаралық сапа стандарттарын енгізуі , және құрылыс саласын серпінді дамыту үшін жағдайлар жасау және халықтың қалың қауымы, соның ішінде - әлеуметтік қорғалатын жіктері үшін тұрғын үй құрылысы қарқынын арттыру болып табылады
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы өндіріс саласын жаңа деңгейге шығару мақсатында арнайы стратегиялық бағытты таңдап отыр. Атап айтсақ отандық тұрмыстық тауар өндірушілерді жан – жақты қолдап, олардың нарыққа ұсынатын тауарларының бәсекеге қабілеттілігін арттыруды мақсат етіп алып отыр. Жаңа өндіріс қуаттарын іске қосу және еңбекшілердің тұрғын үйлер құрылыстарын одан әрі жақсарту басты міндеттердің бірі болып отырған жағдайда, құрылыс техникасымен, оның ішінде құрылыс материалдарын өндірумен және олардың соны жаңалықтармен танысып өткен жөн. Үйді қандай материалдардан салу жайы ерте замандарда – ақ адамдарды көп толғандырған. Дегннмен, бұл мәселе қай заманда болсын белгілі бір елдің экономикалық, әлеуметтік, тарихи – қоғамдық және географиялық жағдайларына тығыз байланысты дамып, өріс алып отырды. Адам баласы кірпіш, бетон және құрылыс гипсін жасауды біздің дәуірімізден бірнеше ғасыр бұрын бастаған. Бұған қазіргі уақытқа дейін сақталған архитектуралық ескерткіштерді зерттеу нәтижелері дәлел бола алады. Біздің дәуірімізден бірнеше ғасыр бұрын салынып, осы күнге дейін сақталған дүние жүзіндегі аса ірі архитектуралық ескерткіштер, қорғандар, храмдар, тағы сол сияқты күрделі және өте көрнекті құрылыстар қардай материалдардан және қалай жасалған, олардың қандай түрлері өндірілген. Өнеркәсіптік өндіріс даму тарихы қандай – бұл мәселелер туралы әркімдер – ақ бегілі бір мағлұмат алғысы келеді. Сонымен бірге қазіргі замандағы құрылыс материалдарын өнеркәсіп жолымен өндірудің ғылыми – техникалық негіздері және бұл салалардағы ең соңғы жаңалықтар туралы да білгісі келетіндер аз емес.
Құрылыс материалдарының ең маңызды және көп қолданылатын түрлері – силикат материалдары туралы мәліметтер кітабтан кең орын алған. Сол сияқты полимер материалдарының құрылыста көп пайдаланылатын жаңа түрлері жәйлі де әңгімеленген. Ерекше айта кететін бір мәселе – ол қазіргі замандағы құрылыс материалдарын өндірудің ғылыми - техникалық негіздері туралы. Барлық техникалық ғылымдармен қатар құрылыс материалдары технологиясы, әсіресе, физика және химия ғылымдарының жетістіктеріне негізделген. Осыған сәйкес құрылыс материалдарының физмка – химиялық негіздері, сол сияқты бұл ғылымдарды кеңінен қолдану арқылы ғана
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТТЕР ТІЗІМІ

1 Попов К.Н, Каддо М.В, Кулькоа О.В. Оценка качества строительных материалов -М: Высшая школа,2004. – 220 бет, 26-28 б.
2 Намазашивли И.Х Строительные материалы,изделия и конструкций справочник М:1990. – 310 бет,33-34 беттер.
3 http: stud.kz ,
4 http: Wikipedia.com,
5 http:bilim.kz
6 Под редакций М.И Лещенского Справочник работника строительной лабараторий зоводов ЖБИ--Киев,1999. -223 бет,118-119 беттер
7 Технологическое проектирование заводов/П. В. Колотуша, Н. А. Емельянов, В. А. Домарецкий и др. – К.: Вища шк., 2001. – 256 бет, 220-221 беттер
8 Мальцев П. В. Технология производства строительных метериалов. – М.:Строимат, 2002. – 547с.
9 Ермолаева Г.А, Колчаева Р.А «Ауыр өнеркерәсіп жабдықтары мен технологиясы» Мәскеу «Ауыр құрылыс өнеркәсібі» 2003 ж. – 211 бет, 11-13 беттер
10 Балашов В.Е Практикум пр расчету технологических оборудований Мәскеу. ВО Строимат,-2000 ж. – 245 бет, 56-57 беттер.
11 Покровская Н. В., Каданер Я. Д. \Құрылыс материалдарының физикалық және химиялық қаситеттері. – М.:Пищпром,2004. – 272 бет, 23-25 беттер
12 Темиркулов Т.Т., Шинтемиров И.С. Методическое указание. Испытание строительного кирпича. Чимкент, КазХТИ,2005.-301 бет, 7-8 беттер.
13 Лысенко Н.П.Методическое указание. Изучение свойств гипсовых вяжущих, исследование влияния добавок на регулирование сроков охватывания и твердения строительного гипса и способы получения искусственного мрамора на его основе. Чимкент, КазХТИ. 2001.-287 бет, 22-24 беттер.
14 Мак И.Л., Силенок С.Г. Производство гипса и гипсовых изделий. Госстройиздат,-2001.-246 бет, 16-17 беттер
15 Юнг В.Н., Бутт Ю.М., Окороков С.Б. Технология вяжущих веществ. Промстройиздат, 1998.-325 бет, 44-47 беттер
16 Калаусев Т.Л. Процессы гидратации на ранних стадиях твердения цемента в книге «6-ой международный конгресс по химии цемента».-2004.-209 ,55-81беттер.
17 Юдович Б.Э., Власов М.Г., Кальянова В.Н., Гусева В.И. Поверхностные явления в высокомарочных портландцементах и ложное схватывание. 1997.-283 бет.-22-24 беттер.
18 Энтин З.Г., Клюева Л.С., Чапиешвили У.И. Исследование особенностей структурообразования цементов с ложным схватыванием. М., 2000.-305 бет, 194-197 беттер.
19 Добронравова Л.А. Автореферат диссертации. М., 2007.-321 бет.-256-257 беттер.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.......................................................................................................................3
1 ҚҰРЫЛЫС МАТЕРИАЛДАРҒА ЖӘНЕ ӨНІМ САПАСЫН БАСҚАРУҒА
ЖАЛПЫ СИПАТТАМА.........................................................................................5
1.1 Өнім сапасын басқару жүйесі..............................................................................5
1.2 Құрылыс материалдар туралы.............................................................................7
1.3 Қазақстан Республикасындағы құрылыс материалдарының ... ... ... ... басқару және сынау................................28
2 ЖШС ӨНДІРІСІ ЖӘНЕ ӨНІМ ... ... Өнім ... және ... ... ... өндірісі және оларға қойылатын талаптар.............33
2.3 Өнім сапасын анықтау және қадағалау.............................................................36
2.4 Керамзитті кірпішті ... ... ... ... ... ... ... индустриясын зерттеу, сонымен қатар құрылыс индустриясының негізгі бағыттарын айқындап, даму мен ... ... ... Дипломдық жұмыстың маңыздылығына, қазіргі таңда өндіруші өнеркәсіпте және қызметтер көрсету саласында бәсекеге қабілетті ірі экспортқа бағдарланған тауарларды, ... мен ... ... ... ... - ақ өндірілетін өнімге халықаралық сапа стандарттарын енгізуі , және құрылыс саласын серпінді дамыту үшін жағдайлар ... және ... ... ... ... ... - әлеуметтік қорғалатын жіктері үшін тұрғын үй құрылысы қарқынын арттыру болып табылады
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы өндіріс саласын жаңа деңгейге шығару ... ... ... ... ... ... Атап айтсақ отандық тұрмыстық тауар өндірушілерді жан - жақты қолдап, олардың нарыққа ұсынатын тауарларының бәсекеге ... ... ... етіп алып ... Жаңа ... ... іске қосу және ... тұрғын үйлер құрылыстарын одан әрі жақсарту басты міндеттердің бірі болып отырған жағдайда, құрылыс техникасымен, оның ішінде құрылыс материалдарын өндірумен және ... соны ... ... ... жөн. Үйді қандай материалдардан салу жайы ерте замандарда - ақ адамдарды көп ... ... бұл ... қай заманда болсын белгілі бір елдің экономикалық, әлеуметтік, тарихи - ... және ... ... ... ... ... өріс алып ... Адам баласы кірпіш, бетон және құрылыс гипсін жасауды біздің дәуірімізден бірнеше ғасыр бұрын бастаған. Бұған қазіргі ... ... ... архитектуралық ескерткіштерді зерттеу нәтижелері дәлел бола алады. Біздің дәуірімізден бірнеше ғасыр бұрын салынып, осы күнге ... ... ... ... аса ірі ... ескерткіштер, қорғандар, храмдар, тағы сол сияқты күрделі және өте көрнекті құрылыстар қардай материалдардан және қалай жасалған, олардың қандай түрлері өндірілген. ... ... даму ... ... - бұл мәселелер туралы әркімдер - ақ бегілі бір мағлұмат алғысы келеді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық негіздері және бұл салалардағы ең ... ... ... да білгісі келетіндер аз емес.
Құрылыс материалдарының ең маңызды және көп қолданылатын түрлері - ... ... ... ... ... кең орын алған. Сол сияқты полимер материалдарының құрылыста көп пайдаланылатын жаңа түрлері жәйлі де ... ... айта ... бір ... - ол ... ... ... материалдарын өндірудің ғылыми - техникалық негіздері туралы. Барлық техникалық ... ... ... ... ... ... физика және химия ғылымдарының жетістіктеріне негізделген. Осыған сәйкес құрылыс материалдарының физмка - ... ... сол ... бұл ... ... ... ... ғана өнеркәсіптік технологияны жетілдіруге, материалдардың сапасын көтеруге және оларды тиімді пайдалануға мүмкіндік туатыны кітапта талданған және тиісті мысалдар келтіріліп дәлелденген. ... ... ... құрылыс материалдар өнеркәсібінің өркендеу тарихы туралы да біраз мәліметтер осы еңбекте баяндалған.
Құрылыс материалдарның өнеркәсібі Республикамыздың экономикалық әлеуметіне байланысты орасан зор ... ... ... ... ... ... ... жалпы құнының жартысынан астамын құрайды. Құрылыс материалдарының өндірісі толып жатқан шикізаттар шығарумен және өндіруімен байланысты. Құрылыс кешенінде күн сайын жаңа ... ... мен ... ... ... олар ... ... Стандартымен (ҚР СТ) және мемлекетаралық стандарттардың талаптарын (МСТ) ... ... ... ҚР ... және МСТ-тар дайындаушыларға заң болып саналады, олардың талаптарын барлық көрсеткіштер бойынша қатал орындауды ескереді.
Жұмыстың мақсаты: Қазақстан Республикасында өндірілетін ... ... өнім ... ... және ... сапа ... мен жағдайын қарастыру.
Жұмыстың мақсатына жету үшін келесі міндеттер қойылды:
* Құрылыс материалдары жайында мәліметтер жинау
* Құрылста ... ... ... ... ... ... технологиясына мәліметтер жинау
* Дайын матералдардың сапалық көрсеткіштерін анықтау.
Зерттеудің нысаны: керамзитті кірпіштер.
Зерттеудің пәні: керамзитті кірпіштерінің сапасы.
Жұмыстың тәжірибелік құндылығы: ... ... кең ... қолжетімді.
Дипломдық жұмыстың құрылымы:Кіріспеден, 2 тараудан, 8 бөлімшеден, қорытынды, ... ... ... ... ... ҚҰРЫЛЫС МАТЕРИАЛДАРЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
+ Өнім сапасын басқару
Кәсіпорынның өндірістік тиімділігін арттырудың бірден бір жолы - ... ... ... ... ... ... жетілдіру болып табылады. Өндірілетін өнімнің сапасын арттыру қазіргі ... ішкі және ... ... ... ... ие ... алып ... Өнімнің бәсекеқабілеттілігі еліміздің беделін және ұлттық байлығымызды арттырудың ... ... ... табылады.
Өнімнің сапасы - бұл белгілі мұқтаждылықты қанағаттандыруға ... ... ... ... пайдалылығының жиынтық ерекшелігі. Өнімнің сапалылығы тек техникалық, тауар тану ғана емес, сонымен қатар ең ... ... ... ... ... ... ... ретінде ол тұтыну құнына тығыз байланысты. Егер де тұтыну құны - бұл ... ... ... ... ... ал өнімнің сапалылығы - бұл оны пайдаланудағы ... ... ... ... ... ... ... көтеру - кез-келген кәсіпорын үшін маңызды мәселе. Өйткені тек ... ... ... ... ... нарықтағы өмір деңгейін, ҒТП - ның қарқынын, өндіріс тиімділігін арттыруға және кәсіпорында қолданылатын барлық ресурстарды үнемдеуге қол жеткіземіз[1].
Қазіргі нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... Бұл ... дүниеде кез келген кәсіпорынның өміршендігі, оның тауарлар нарығындағы және қызмет көрсетудегі орнықты жағдайы бәсекеге ... ... ... ... ... жарамдылық екі көрсеткішке байланысты - баға деңгейіне және өнім сапасы ... Ал ... ... бірте-бірте бірінші орынға шығады. Еңбек өнімділігі, ресурстардың барлық түрлерін ... ... ... ... орын береді.
Сапаның көрсеткішін анықтау оның саңдық маңызын өзін өзі түсіну болып табылады. Ол үшін ... ... ... ... ... мына ... ... пайдаланылады:
* өлшеуші әдіс (аснаитар, приборлардың көмегімен);
* тіркеу ... - бұл ... және ... негізделген. Тіркеу әдісі мынадай көрсеткіштермен, атап айтқанда: қауіпсіздік, патенттік-құқықтық стандарттау, сәйкестендірумен анықталуы мүмкін;
* есептеу әдісі - ... ... ... ... ... үшін ... ... үлгілерді қолдануға негізделеді;
* органолептік әдіс - адам мүшесін сезу - көру, есту, дәм, түйсінуді талдауды қамтиды. Табылған маңыздылықтың ... және ... ... ... ... және ... байланысты;- социологиялық әдіс
* өнім, оны нақты немесе тұтынушылардың мүмкіншілігі туралы пікірлерді талдау және жинау ... ... ... ... әдіс - ... тобы ... іске асырылады. Мысалы, дизайнерлер, дәм айырушылар[2].
Практикада өнімнің сапа ... ... үшін ... жүйесін пайдаланады. Онда өзіне қорытындылау және өнімнің сапасы жөнідегі жеке көрсеткіштер қосылады.
Жапония, АҚШ елдері өндірушілер арасындағы бәсекені ынталандыру арқылы, бұл ... ... ... ... ... ... мамандардың жұмыс істеуіне қол жеткізді. Бұл мамандар кәсіпорындағы сапа мәселесін шешуде жаңа методтарды ... ... ... ... ... бәсекегеқабілеттілігін арттырды.
ҚР - дағы кәсіпорындардың бәсекегеқабілеттілігін ... үшін ... ... ... ... ИСО 9000 ... сәйкес сапа менеджменті жүйесін енгізу;
* ИСО 9000 стандарттарына сәйкес ... ... ... ... ... және аймақтық стандарттар жүйесінің талаптарын сәйкестендіру және ИСО 9000 стандарттары арқылы сапаны басқару жүйесіндегі талаптарды үйлестіру;
* ... ... ... ... сапа ... ... ... стандарттардың талаптарын қанағаттандыратын жүйелер, әлемдік тәжірибеде сапаны басқарудың ең тиімді жүйесі болып табылады. Кәсіпорындағы әрекет ететін сапа ... ИСО 9000 ... ... бүкіл әлемдегі тұтынушыларға кепілдік ретінде өнім сапасының тұрақты сақталуын қамтамасыз етеді.
Отандық өнімдердің бәсекегеқабілеттілігін арттыру - ... ... ... ... ... Бұл ... ... ДСҰ-на кіруіне және әлемдік нарыққа шығуына жол ашады[3].
Отандық және шетелдік тәжірибелерді ескере отырып, өнім сапасын жетілдірудің келесідей бағыттарын ұсынуға ... Өнім ... ... ... ... сапасын жетілдіруге, яғни тұтынушыға бағыттау. Барлық кәсіпорындардағы қызметкерлер мен жұмысшыларды өнім ... ... ... ... саясаты бірінші орында өнімнің сапасын, ал содан соң өнімнің көлеміне бағытталуы қажет;
* Жоғарыда ... ... ... жаңа ... және ... саясатпен байланыстырып отыру, дәстүрлі өндірілетін өнімнің көлемін арттырудан, өнімнің сапасын арттыруға ауысу, негізгі қорларды жарақтау және жаңарту ... ... ... ... қол ... Өнім ... өнімнің сапасы туралы ақпараттарды рационалды таңдап алу жүйесін, оны ... ... және ... шараларын міндетті түрде жүзеге асыру;
* Кәсіпорындағы әрбір өнімге талап етілген сапаны қамтамасыз ету үшін, кәсіпорында ... ... ... ... жүйесін құру;
* Материалдық-техникалық жарақтануды жетілдіру. Үнемі жабдықтаушылармен тығыз байланыста болу және ұзақ мерзімді келісімшартқа ... ... ... нәтижелі және өнімнің әрбір өмірлік циклында орын алуы тиіс;
* Өнім ... ... ... - ... ... ... ... ғана тиімді болып саналады;
* Өнімнің сапасын басқару жөнінде ... ... беру ... құру және ... ... мен студенттерді, жұмысшылар мен шеберлерді тұтынушылар мен тапсырыс берушілерге оң ... ... ... Өнім ... басқару жүйесі барлық адамға түсінікті болу керек;
* Мемлекеттік және аймақтық деңгейде сапа төңірегінде дәріс беру үшін БАҚ- ты, оның ... ... ... ... қосу ... Сапа ... және өнім ... жетілдіру үшін білім беретін және жұмысшылардың біліктілігін арттыруда арнайы мамандандырылған орталықтарды, яғни мектептер мен сапа ... ашу ... және ... ... ... шет елдердің мамандарын қатыстыру. Өйткені, тек жоғары білікті мамандар, жоғары ... ... ... ... Жоғары және тұрақты өнім сапасын қамтамасыз ету үшін өндірісте ынталандыруды күшейту. Ол үшін ... сапа мен ... ... сыйақы беруді ұйымдастыру. Сонымен қатар өнімнің белгілі бір талаптардан ауытқығаны үшін, нормативтік-технологиялық құжаттарға ... үшін ... ... ... Өнім ... ... және жетілдіру мақсатында түрлі конкурстар өткізу;
* Өндірістік ортада әлеуметтік, адамдық ... ... Өнім ... ... жүйесін жетілдіру. Ол үшін өнімнің сапасын басқаруда тәжірибелі мамандарды қолдану.
Қазіргі уақытта өкінішке орай, отандық кәсіпорындардың көпшілігі ... ... мен ... ... ... ... бәсекегеқабілетсіз болып табылады. Сондықтан өнімнің сапасы төңірегіндегі сұрақтар қазіргі таңда өте күрделі экономикалық және ұйымдық мәселелердің бірі болып ... ... ... ... ... материалдары - үйлерді, ғимараттарды салу мен жөндеуде пайдаланылатын табиғи және жасанды ... мен ... ... ... материалдарының түрлері: табиғи тау жыныстарынан жасалған құрылыс материалдары (дара ... ... ... т.б.); ... ... ... синтетикалық шайыр, т.б.) және бейорганикалық (цемент, әктас, гипс, т.б.) ... ... ... ... материалдары және құрастырмалы құралымдар мен бұйымдар (құрылыстық қыш, бетон, темір-бетон, асбест-цемент, темір, шыны және силикаттан жасалған бұйымдар); ағаш ... және ... ... ... ... және терезе блоктары, ағаш талшықты және ағаш үгінділерінен жасалған тақталар, т.б.); металдан жасалған бұйымдар (көтергіш және ... ... ... рельстер, т.б.); синтетикалық шайырлар мен пластмассалар. Әр түрлі табиғи тау жыныстарынан іргетастар, қабырғалық әшекейлік, т.б. құрылыс материалдары жасалынады. Органикалық байланыстырғыш ... жол ... ... ... ... ... заттар дайындалады. Бейорганикалық заттардың ішіндегі ең негізгісі - ... Одан ... ... ... құрылыс қоспалары сияқты құрылыс материалдары жасалады. Әктастан бу қысымымен алынатын силикаттық бетон, кірпіш әрі құрылыстық қоспалар дайындалады. Жасанды ... ... ... ... ... байланыстырғыш заттар көмегімен жасалатын бетон, темір-бетон, асбест-бетон, асбест-цемент, силикаттық бетондар мен кірпіш, құрылыс қоспалары; саз топырақтан (балшықтан) күйдіру арқылы ... ... ... материалдары; құмды түрлі қоспалар қосып балқыту арқылы алынатын керек материалдар, ситалдар, минералдық мақталар болып бөлінеді. Жасанды құрылыс ... ... бір түрі - ... Олар ... әр түрлі құралымдар жасауға пайдаланылады. Ағаш материалдары және олардан жасалған бұйымдарға ағашты механикалық өңдеу барысында алынатын ... ... ... ... болат илемі құрылыста кеңінен қолданылады. Олардан темір-бетондарға қажетті арматуралар, ғимараттың каркастары, ... ... ... ... ... ... ... т.б. жасалады. Әлемдік практикада ең алғаш Қазақстанда жаңа құрылстық ... ... ... ... ... енгізілді[6].
Құрылыс материалдары өздерінің қасиеттеріне байланысты әр түрлі конструкциялар жасау үшін қолданылады. Ал ол конструкциялар өзінің құрылыста қолданылу ... яғни ... ... салмақты ауырлығына немесе жеңілдігіне байланысты алуан түрлі болып ... ... Олай ... сол ... өз ... сай етіп ... ... оған пайдаланылатын құрылыс материалдарының құрамы да өзінің сапалық қасиеті жағынан әр ... ... ... Бұл ... бәрі ... ... мен техникалық шарттарда еске алынып, нормаланады[7].
Құрылыс материалдарының негізгі қасиеттері бірнеше топқа бөлінеді:
* ... ... ... ... ... ... ... материалдардың тығыздығы және көлемдік масса (салмағы), кеуектілігі, механткалық қасиеттері (беріктігі, қаттылығы, формасын өзгерткіштігі, т.б.).
* Екінші топқа олардың өткізгіштік қасиеттері жатады. ... олар ... ... ... ылғалдың, ауаның және төменгі температураның қалай әскр ететінімен сипатталады. Айталық, ол заттың су тартқыштығы, су өткізгіштігі, суға беріктігі, ылғалдығы, ... ... ... ... ... құрылыс материалдарына жылудың немесе жоғары температураның тигізетін әсері және оның беріктігін сипаттайтын қасиеттері: отқа беріктігі, отқа төзімділігі, жылу ... ... ... ... құрылыс материалдарының химиялық немесе коррозиялық әсерлерге төзімділігі жатады. Бұлар қышқылдардың, сітілердің, тұздардың, газдардың, т.б. құрылыс материалдарына тигізетін әсерін ... ... ... олардың құрамы мен құрылымына байланысты. Құрамдар - химиялық, минералдық және фазалық ... ... ... ... яғни ... ... тұратын, құрамына қарай, оның отқа, микроорганизмдер әсеріне төзімділгін, механикалық, т.б. техникалық қасиеттерін жорамалдауға болады. Құрылыс материалдары ... көп ... ... ... заттар мен табиғи тас материалдардың химиялық құрамы әдетте оксидтермен (тотықтармен) сипатталынады.
Минералдар - негізгі және ... ... ... ... түзiледi (құралады). Мысалы, портландцемент құрамында үш кальцийлi силикат - минерал 3CaO- SiO2 (қысқаша C3S) көбейсе (45-60%), оны ... ... ... ... тез ... да, ... ... құрам қатты қаңқа және ауамен, сумен толған саңылауларда түзiледi. Саңылаулар ішіндегі судың қатты затқа (мұзға) айналуына байланысты, материалдардың қасиеттері ... - ... ... ... жылу ... ... құрылыс материалдарының құрылымы олардың бөлшектерінің (түйірлерінің) ірілігін, формасын өзара орналасуын, байланысуын керсетеді. ... үш ... ... ... ... ... ... мөлшері 1-2 мм) жәй көзбен көру арқылы;
2) микроқұрылымы 50-ден 2000 есеге дейін оптикалық микроскопта үлкейту арқылы;
3) ... ... ... ішкі құрылымы ондаған мың есе үлкейтіп көрсететін электрондық микроскопта рентген сәулесімен зерттеу арқылы[9].
Қатты құрылыс материалдарының ... ... ұялы ұсақ ... талшықты, қабатты, т.б. болуы мүмкін. Мұнда конгломератты (латынша - жиналған, ... ... сөз) ... ... ... ... ... (жұмыр) немесе жарықша (қиыршық) тастардан, осыларды байланыстыратын ... ... ... - көбінесе бетондардың сан алуан түрлерiне, ұялы құрылым макросаңылаулы газ бен кебік бетондарға, ұялы ... ал ұсак ... ... - ... көп су ... оны ... жанып кететін қосындылар - қосу әдістерімен жасалған керамикалық материалдарға тән. Талшықты құрылым ағаш материалдарға - шыны мақтадан жасалған ... ... ... ... ... тән.
Материалдардың микроқұрылымы олардың бөлшектерінің мөлшерін, формасын, материал көлеміндегі санын (оптикалык микроскопта ауданның 1 см2 келетін бөлшек санымен сипатталады) көрсетеді[10].
Материал ... ... ішкі ... ... ... аморф түрлi болады. Кейбір заттардың, мысалы кварцтың ізі, құрылымы осы екі түрде де ... ал ... түрi ... Өйткені ол әкпен қосылу үшін 1750С және 1 МПа қысым қажет. Ал аморфты түрде кездесетін кварцтрепел ... ... (20оС ... ... ... ... байланысып, кристалл - түрлі сулы силикат түзеді.
Құрылыс материалдарының берік, қатты, балқығыш, т.б. ... ... ... тузетін заттардың ішкі құрылымына - кристалл торларының туріне (текшелі, гекоагональды, т.б.) байланысты. Атомдардың кристалл шінде орналасуы мен атомдардың ... ... ... заттын атомдық жазықтықтарынан, атомдарынан кері шағылысып, экранға түсетiн дақтарына қарап ... ... ... ... ... атомдардың ара қашықтығы рентгендік сәуле толқынының ұзындығымен шамалас. Электрон сәулесі толқынының ұзындығы, рентген сәулелерінікінен әлдеқайда кем ... ... ... ... ... ... өте көмескі көрінеді, сондықтан оларды жоғарғы дәлдікпен өлшеу мүмкiн емес. Мұндай жағдайда электронография (электрондардың ... ... ... ... ... ... өте ұсак бөлшектерін зерттеуге кеңінен пайдаланылады[11].
Табиғи тас ... ... ... ... ... қаттылығына және қай жерде орналасуына байланысты оларды әртүрлi әдiстермен шығарады.
Тығыз ... - ... ... ... ... ... ... шөгiндi жыныстарды (ізбестас әдетте жарылғыш (қопарғыш) заттарды қолдану ... ... ... Бұл үшін ... ... ... немесе шпур жасап, оны жарылғыш затпен толтырады.
Қаттылығы орташа және жұмсақ ... ... 5--3), ... ... пен туфтарды шығару үшiн, кескіш машиналар қолданылады. Соның бiрi - жоғары өнiм беретiн үш ... ... ... ... ... ... көп тiстi ара ... дискілі кескіш орнатылған агрегат. Бұл агрегаттың бiрiншi машинасы, жынысты вертикаль бойынша тiк ... ... ... ... ... ал ... ... тау денесiнен айырып алу кесімін орындайды, яғни ол да вертикаль бойынша тік, бiрақ басқа ... ... ... ... ... ... iрi ... автотранспортқа, автотиегiш - кранға орнатылған ат қамыты сияқты қысқышпен тиейдi[12].
Қаттылығы 3-3,5 мәрмәр дана тастар, блоктар, тақталар (плиталар) қатты қорытпалардан, ... ... ... ... ... кесiледi. Егер кескіш ретінде алмасты аспап қолданылса, онда ... ... ... өнiмдiлiгi 4-5 есе артады да, кесуден пайда болатын ұнтақ ... та ... ... ... ... малта тас әдетте эксковаторлармен алынады. Сонымен қатар, оларды гидромеханикалық әдiспен де алуға болады. Ол үшiн ... ... бар ... ... ... ... қысыммен су берiлсе, жер борпылдайды (жұмсарады, босайды). Онан соң ... ... ... (пульпадан) құм не малта тас бөлiнiп алынады. Малта тас көлдердің түбi мен теңіздердің жағаларынан арнайы жасалған жүзгiш механизмдер - ... де ... ... тастардың кейбiреулерi, әсіресе iрi блоктарды өндеу үшiн арнаулы зауыттарға жiберiледi. Осы зауыттарда тастар керекті өлшемдерiн, қалпын (формасын) жэне бет ... ... ... ... ... ... айта кетсе: Цeмент (нем. Zement, лат. Caementum - ұсақталған тас, қиыршық тас) - ... ... ... ... негізгі құрылыс материалдарының бірі; органикалық емес материалдың майда ұнтағы; гидравликалық тұтқыр материалдардың ... ... ... атауы[13].
Цeмент сумен араласқанда қатаятын қасиеті бар (яғни қамыр тәрізді пластик күйден қатты күйге ауысатын) кальций силикаты мен кальций алюминатынан ... ... ... түрі ... ... Ал, енді бір ... тек ... қышқылдардың судағы ерітіндісімен араластырғанда ғана байланыстырғыштық қасиетке ие болады. Оның портландцемент, қожды және пуццолан цeмент деп аталатын түрлері бар. ... көп ... ... бірі - ... Ол негізінен жоғары негізді кальций силикатынан тұрады. Цeментті пайдалану үшін, оны алдымен сумен ... ... ... ... ... Цементтік қамырды құммен, т.б. араластырып, құрылыстық ерітінділер, ал оған қиыршық және уақ тас, т.б. қосу арқылы ... ... ... ... ... ... цементті бұйым, ағаш жаңқаларын қосу арқылы фибролит жасалады. Арнаулы ... ... ... ұсату, араластыру, майдалау, күйдіру арқылы цементтік клинкер ... ... ... маркамен сипатталады.
Оның маркалары :
1) 200,
2) 300,
3) 400,
4) 500
5) 600 .
Сонымен бірге Цeменттің тез бірігуі мен қатаюы, майдалығы, т.б. ... бір ... ... ... шарт. Цeмент құрылыста біртұтас және құрама бетон мен темір-бетон дайындауда пайдаланылады[14].
Бетон - (французша: bton, лат. Bіtumen - тау шайыры), құйматас - ... тас ... ... заттар (цемент, гипс, алебастр, әктас, т.б.), су (кейде сусыз) және толтырғыш ... (құм, ... ... т.б.), ... ... ... заттар қоспасының қатаюы нәтижесінде алынады; маңызды құрылыс материалы. Қоспа қалыпқа құйылғанға дейін бетон қоспасы деп аталады
Бетон құрамындағы байластырғыш түріне ... ... емес ... ... ... ... ... гипсбетон, силикатты бетон, т.б. арнайы бетондар) және органикалық байластырғыш заттармен алынған бетон (асфальтбетон, полимербетон) ... ... ... ... ... бойынша) байланысты аса ауыр (2500 кг/м3-ден жоғары), ауыр (1800 -- 2500 ... ... (1800 -- 500 ... өте ... (500 ... төмен) болып бөлінеді.
Қолдану түріне қарай құралымдық, құралымдық-жылу оқшаулағыш, жылу оқшаулағыш және арнайы жасалған ... ... ... ... ... ... төсеуге арналған, т.б.) болып ажыратылады[15].
Бетон - гравийдің, қиыршықтастың, ... ... ... ... ... ... ... материал ертіндісімен араластырып жасаған, тез қатаятын қоспасы. Бетон түрлері:
1) тез қағатын бетон;
2) су өткізбейтін бетон;
3) ауа ... ... ... ... ... ... бетон; ауыр бетон;
Құрылыс кiрпiшi - ежелгi құрылыс ... бiр ... ... Аса кең ... ... ... шейiндерi сонымен бiрге күйген кiрпiштi құрылыстағы қиылған сабанның сазына, қолдану күйдiрiлмеген кiрпiш-шикiзат, жиi ... ... ... алып көне ... шығатындығымен айқындалады.
Әсiресе маңызды рөл 3-шi Иоаннаның кезінде Ресейдегi кiрпiш құрылыстың қолдануының айқын мысалымен, тағы сол сияқтылар арктер, төбелер месопотамия және ... ... ... ... ... ... Римнiң сәулетi, соның iшiндегi кiрпiш қабырғалар және италиялық ұсталарды меңгеретiн Мәскеу Кремльдің храмдарының құрылысы болды[16].
Кірпіш - кеңінен таралған құрылыс материалы ғана ... ... ... архитектуралық - көркем және дизайнерлік міндеттерді шешуге арналған тиімді құрал. Күн өткен сайын әзірлеуші кірпіштің және оның ... ... ... ... ... келеді. Белгіленуі бойынша кірпіш құрылыстық, әзірлеуші және арнайы болады. Құрылыстық кірпіш ішкі және ... ... ... ... ... ... ... беті сапалы, су, аяз әсеріне шыдамды және барлық сыртқы жұмыстарға жарамды. Арнайы кірпіш пайдаланудың ... ... ... ... ... және бос ... бөлінеді. Тығыз кірпіш деп бос қуыстары жоқ кірпіш аталады. Бос кірпіштердің 45%-ға дейін бос қуыстары болады және оның ... 1500 кг/м3 ... Бос ... ... жылу ... ... ... кірпішпен салыстырғанда жоғарырақ, бұл қабырғаның қалыңдығын азайтуға мүмкіндік береді (1 сурет).
Сурет 1. Жай ... бір ... бір ... қабаттық, екі қабаттық және стандартты емес (еуропалық көлемдегі, реставрациялық, төрттік, сегіздік және т.б.) болып келеді. Бір ... ... ... ұзындығы - 250 мм, ені - 120 мм, ... - 65 мм. ... ... ... ... маркаларға бөлінеді: 50, 75, 100, 125, 150, 175, 200, 250 және 300. Аз қабатты үйлерді қалау үшін кірпіштің ... аса ... ... ... (М100 - М150) [17].
Әзірлеуші кірпіштің сәнді суретті немесе ... ... ... ақ ... қара ... ... дейінгі диапазондағы түстердің кең гаммасымен сипатталады. Жылтыратылған болуы мүмкін. Кірпіштің беті тегіс және кедір-бұдырлы болуы мүмкін. Ол стандартты тік ... ... ... де, ... ... сына тәріздес, трапеция, есілген, фигуралы және басқа формаларда да шығарылады. Сыртқы қабырға және ландшафтық жұмыстардың барлық түрінде, сондай-ақ интерьерлерді ... үшін ... ... кірпіштерді жасарда саздық массаны, әдетте илеуі, жұмсақ саздан, ... және ... жоқ ... ... және ... ... ... оңай балқитын) тұратын құрамалардан дайындайды. Саздар мен каолиндерді керамикалық кірпіш өндірісінде саздық ... деп ... ... ... ... ... ... диатомиттерді, трепельдерді және таза немесе саз қосылған ... ... және тағы ... ... ... сурет).
Сурет 2. Сыртқы жұмыстарға арналған керамикалық ... 3. ... ... ... ... ... техникалық талаптар:
керамикалық кірпіштер кәсіпорынның әзірлеушімен бекітілген техникалық регламент бойынша ГОСТ 530-95 ... ... ... ... ...
Бұйымның үстіңгі беттің шеттері тегіс, ал қырлары тура сызғышты болуы тиіс.
Бұйымда ... және ... 1 ... көрcетiлген болып асатын сырт пiшiнiнiң ақаулықтары рұқсат етiлмейдi.
Кесте 1. Сырт пішінінің ақауы
Ақау түрі
Ақау саны
* 10-15 мм тереңдіктегі бұрыш ... 10-15 мм ... және 10 мм ... емес ... ... ... болуы және тойтаруы
2
* 300 мм дейін созылатын кірпіштегі жарық:
* қасықтық шекараларда
* нүктелі шекараларда
1
1
Беттердi қиратуды бұйымдардың булауы және сынықтардан ... 6 мм ... ... извест қосындыларына рұқсат етiлмейдi.
Бір партиядағы половняктың саны 5% артық болмауы ... мм ... ... ... ... ... жатқыз орналасқан кiрпiштерi бойынша созылымдықты кiрпiштi барлық ... бiр ... ... теспе жарықшақтары қуши болатын кiрпiш[19].
Бiтпеген және бастан өткiзу бұйымдарының тұтынушысына жабдықтауына рұқсат ... ... ... және олардың технологиялары - өндіргіш күштер мен адамзат қоғамының өндірістік қатынастарының ... ... ... отырған . Қарапайым материалдар мен қарабайыр технологиялар неғұрлым күрделіге, ал қолмен өндіру машиналды өндіруге ауысты ... ... ... ... ... ... . Бірақ материалдарды кейбір түрлері (мысалы, кірпіш, әк, ағаш, шыны, т.б.) көптеген дәуірлер бойы қолданылып ... ... үшін ... ... ... : ... жүзім сабағы , қамыс, ағаш және табиғи тас. Ірі құрылымдардың құрылысы ... ... ... ... ... ... мен ... құлдық қоғамда тау жыныстары кеңінен қолданған ; олардан тас плиталар және тұрақты пішін берілген кірпіш тәріздес материалдар жасалынды . Тау ... аз ... жоқ ... ... ... немесе өзен шыламдарынан кептірілген ( күйдірілмеген ) кірпіш қолданылды . Қабырғалар бетін тузеу үшін қыш бұйымдар (кірпіш және ... ... ... ... . ... күш пен су қарсылық беру үшін оны күйдіру ежелден қолданылған, бұл адамның ең ... ... бірі ... ... Бұл әдіс ... ... ... кескін беріп балшықты кептіріп жасаған, соңынан жүзім сабағының орнына қалыптар қолданылды және оны күйдіру мүмкіндігі ... ... . ... ... ... 6-7 ... саздан күйдірілген плиткалар, кейінірек терракота (қаптауыш плиталар) және қабырғаларға арналған кірпіш кеңінен тарап танымал болды. ... ... ... кем дегенде 12000 жыл бойы белгілі. Ғимараттар құрылысына қажетті байланыстырғыш керек ... ... ... ... ... пайда болды: саз, гипс, әк және асфальт болды . Бұлар, асфальттан басқасының барлағы , ауада беріктендіруге ғана қабілетті. ... кейн ... ... су құбырлары, порттар және басқа да гидротехникалық құрылыстар үшін суда ... ... бар ... ... ... ... Мұндай қарапайым байланыстрғыштар ежелден қолданылып келеді мысала ежелгі римдіктер жанартау күлі мен әк қоспасын қолданған . Ежелде ... ... ... ... ... ... үшін ғана емес , ... қатар қарапайым бетон жасау үшін де қолданылды ... ... ... ... ... және ... күшінің қымбаттауы табиғи тастан бас тартуға мәжбүр етті , себебі табиғи тасты өңдеу оңайға түспеді . Табиғи тастың ... ... оңай және ... кірпіш пен керамика келді . Содан капитализмнің дамуы темір жол ... ... ... яғни ... ... ... ... дамуына мәжбүр етті . Бұл темірбетонның пайда болуына ... ... ... ... ... ... байланыстырғыш заттардың туындауына (гидравликалық әк,романцемент),олар суда беріктендіру қасиеттері бар және жоғары күші бар болып шықты. Он тоғызыншы ғасырдың 60-шы ... ... ... цемент өндірісі толығымен бір қалыпқа келді , технология ... ... ... ... ... сапасының жоғарлауына әкеп соқты. Кейіннен бұл технология жетілдіріп КСРО ... де ... ... ... аяғы мен ... ... басы жасанды тас материалдары (силикат кірпіш, талшықтас цемент, газды бетон және т.б) және әр түрлі жылу және гидроизоляциялық материалдар өндірісі ... ... ... және ... ... үшін арнайы зауыттардан алынған дайын құрылыс материалдарды (темірбетондар, металл, ағаш, гипс, ірі газды бетон блоктар) кеңінен ... ... ... ... ... ... түбегейлі өзгерді: крандар арқылы ғимараттар толық немесе ішінара құрама бөліктерден құралды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және оның қарқынын тездетті. Бұл өндірістің жаңа түріне түрткі болды, ол құрама тұрғын үйлердің зауыт өндірісіде шығарылуы және ағаш, гипс, ... және ... да ... ... стандартты бөліктер, жылуды оқшаулағыш материалдар арнайы зауыттарда шығаратын болды , минералды мақта және двп өндірісі пайда ... ... ... ... жаңа ... қуыс ... едендер мен қабырғаларға арналған ірі панельдер, сондай-ақ басқа да жоғары сапалы бөлшектер мен өнімдер тиімді құрылысы дамыды. ... ... ... ... ... ... ережелері, сынақ әдістері әрқашанда дамып өзгертіліп отырады[22] ... ... ... ... ... ... республиканың өнеркәсіп өндірісінің жалпы көлемінің 4 % құрайды. Бұл сала кәсіпорындарында цемент, шифер, ... ... ... ... ... линолеум, санитарлы-құрылыстық жанан, полға арналған және ғимаратты өрнектеуге арналған керамикалық плиткалар, панелдер және басқа конструкциялар, қағаз ... ... ... ... ... және құрылыс материалдары мен конструкциялардың басқа да түрлері шығарылады. Республикада құрылыс материалдарын шығаруға шикізаттың түрлерінің жеткілікті қоры бар. Сонымен ... оның ... ... ... яғни, металлургиялық қоқыстар, химиялық өндіріс қоқыстары, жылуэлектростанциялардың күлі және басқа да екінші қолданыстағы қорлар қолданыс табуда[23].
Қазақстан Республикасының мемлекеттік сертификациялау ... ... ... ... ... ... ... және бұйымдардың сертификациялау жұмыстарының өткізуіне аккредитивтілінген. Аккредиттеу куәлігі мемлекеттік тізімде тіркелген № КК.658000.04.05.00109
Мәлімделген аккредиттеу облысымен сәйкес ... ... ... ... ... ... азаматтардың мүлкін және қоршаған ортаны қорғау, құрылыс материалдардың адамдардың өмірі және денсаулығы үшін қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
* құрылыс материалдардың және ... сапа ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы нарықта өнімнің бәсекеге қабілеттілігін және саудадағы техникалық ... ... ... ... ... Республикасының тауар нарығындағы заңды және жеке тұлғалардың қызметі үшін қажетті жағдайларды жасауы және халықаралық ғылыми - техникалық ынтымақтастықта және ... ... ... ... ... ... материалдардың міндетті және ерікті сертификациясын өткізеді.Сертификация жасайтын органда төрт эксперт-аудитор, алты эксперт-аудитор кандидаттар жұмыс істейді. Олар Қазақстан Республикасының мемлекеттік сертификациялау ... ... ... ... ... өткізуге құқығы бар акредителінген мамандар болып табылады.
Құрылыс материалдарының физикалық қасиеттеріне: олардың тығыздық кеуектілігі, ылғалдылығы, су сіңіргіштігі, аязға төзімділігі, жылу ... т.б., ал ... ... - олардың деформациялық (серпімділік, пластикалық) қасиеттеріне беріктігі, қаттылығы, үйкеліске, ұруға және тозуға төзімділігі, т.б. жатады.
Әртүрлі өнеркәсіптік, азаматтық, т.б. құрылыстарда ... ... ... ... ... ... т.б.) ... қызметіне сай пайдалану үшін, олардың қасиеттерін жақсы білу қажет. Бұл қасиеттер құрылыс материалдарының стандарттарында (ГОСТ, ОСТ, т.б.) ... сан ... ... да, ... ... мен ... (СНШ)" сәйкес қолданылады. Халықаралық айырбас, сауда жүргізу үшін әр мемлекет құрылыс материалдарын ... ... ... ... ... ... талаптарын да бұлжытпай орындауы керек.
Стандарттар орыс тілінде жазылатын аттарының бас әріптерімен белгіленген: ГОСТ (государственный общесоюзый ... - ол ... ... ... ... олардың ведомстволығына байланыссыз, міндетті түрде орындалатын бүкілодақтық ... ... ... ОСТ ... стандарт) - ол салалық (ведомствалык), РСТ - ... ал СТП - ... ... - ... ... СНиП ... нормы и правила) дегеніміз - құрылысты жобалау, оны құру үшін қолданылатын материалдарды тиімді пайдалану ... ... ... ... ... қолданылатын, бүкілодақтық нормативтік документтердің жиынтығы[25].
Құрылыс материалдары саласында ең көп тараған стандарттардың бірі - ТУ ... ... - ... ... ... құрылыс материалдарын таңбалау, буып-түю, тасу, сақтау туралы шарттар қойылады және олардың үлгілерінің немесе өздерінің сапасын сынау әдістері келтіріледі.
Техникальқ ... ... ... ... бар бұл ... құрылыс материалдарының сапа көрсеткiштерiн нормалайды (мөлшерлейді). Мысалы, ГОСТ-10178-85 кәдiмгi ... ... сапа ... ... - ұнтақтық дәрежесiн, яғни майдалық мөлшерiн (нөмiрi, яғни тесiктерiнiң диаметрi 0,08 мм ... ... ... ... ... ... процентi бойынша анықталады), нормалы қоюлығын (цементтiң нормалы илемiн, яғни қамырын алу үшiн қажетті су мөлшерi процентi бойынша), ұштасу мерзiмiн (цементтi ... ... ... болған коллоид ерiтiндiсiнiң коагуляциялану салдарынан гель деп аталатын қатты денеге айналу, яғни ауысу уақыттарымен, мерзiмдерiмен сипатталынады), ... ... оған ... үш есе көп) құм қосып дайындалған, ерiтiндiсiнен жасалған үлгiнiң, 200С-та 28 тәулік бойы қатайғанда ие болатын, сығу күшiне, ... ... тең. ... осы ... ... стандарт мынадай шарт қояды - елеуштегі қалдық проценттен артық болмауы, қамырының нормалы қоюлығы 23...26% аралығында болуы, ұстасу мерзiмi 45 ... ерте ... ал ... ... 1 сағаттан кем болмауы, құм косып жасалған үлгісінің берiктiлiгi 400.. .600 кг с/см2 ... ... ... бiрiншi цифрлар - олардың нөмiрiн, екiншi цифрлар - бекiтiлген жылын керсетедi; олар 5-10 жылда ғылым мен техника ... ... ... ... ... ... Стандарт шарттарын бұлжытпай, тиянақты, жауапты орындау керек [26].
+ Қазақстан Республикасындағы құрылыс материалдарының негізгі жағдайлары
Құрылыс ... ... ел ... аса маңызды салаларының құрамына кіретін құрылыс кластерінің ажырамас бөлігі болып табылады. Құрылыс кластері арқылы отандық өндірістегі ... ... ... материалдарымен қамтамасыз ету қазіргі уақытта күрделі құрылыс жұмыстарын жүргізудің тиімділігін арттыруда басым рөл ойнайды.
Қазақстанның құрылыс индустриясы 1,4 мыңнан ... ... ... ... ... ... ... құрылыс материалдарын өндіру болып табылады және 85% шығын өнеркәсіп болып табылады.
Реформалау жылдары құрылыс материалдары өндірісінде ... ... ... мемлекеттің монополиясы тәжірибе жүзінде жойылды.
Құрылыс индустриясы объектілерін жекешелендіру, құрылыс ұйымдарын қайта құру және ... ... алу ... ... жұмыстарының көлемі күрт төмендеді, және сәйкесінше құрылыс индустриясы кәсіпорындарының өнімдеріне сұраныс та төмендеді. Бұл осы саладағы көптеген ірі кәсіпорындардың ... ... және ... алып ... 2009 ... мәліметтері бойынша, экономиканың осы секторында 45,7 мың адам жұмыспен қамтылған. Саланың өнеркәсіптік өндірістегі үлесі 2,2%-ды құрайды.
Құрылыс индустриясы саласының шешуші сипаттамасын ... ... ... ... ... ... ... құрылыс жұмыстарының жоғары көлемін және құрылыс материалдарының жеткілікті көлеміне деген қажеттілікті ... ... ел ... басымдықты салаларын дамыту;
* елдің экономикалық дамуының жоғары ... ... ... ... мүмкіндік береді, осының салдарынан олар өз қаржыларын баспаналық жағдайларын жақсартуға салады, ал бұл өз ... ... үй ... ... ... сұранысты қамтамасыз етеді;
* құрылыс жұмыстарының үлкен көлемін орындауды көздейтін жергілікті және республикалық деңгейдегі бірқатар ... ... ... ... ... ... нарық құрылыс материалдарымен толық толтырылған, алайда отандық өнімнің ассортименті көлемі жағынан да, сапасы жағынан да қазіргі ... ... ... ... ... отыр.
Жоғарыда атап өткеніміздей, құрылыс саласының қазіргі артта қалуы ... ... ... ... ... ... деңгейінің төмендігімен, технологиялық құрал-жабдықтар паркінің тозуымен сипатталады және жекелеген жағдайларда, саланы қажетті сапалы шикізат түрлерімен және бастапқы материалдармен ... ете ... ... отыр. Жаңадан құрылған өндірістер, соның ішінде импорттық құрал-жабдықтармен құрылғандары өздерінің толық қуатында ... ... ... ... сиымдылығын, оларды өндіруде үлкен уақыт аралығын қажет ететін, өзін-өзі өтеудің ұзақтылығына байланысты төменгі инвестициялық тартымдылықпен өнімнің ... ... ... ... ... ... көлемін тартуға қабілетсіз болып табылады. Нәтижесінде негізгі қорлар, әсіресе, олардың активті бөлігі тез тозуға ұшырайды.
Қабырғалық, төбе жапқыш, ... ... және ... да ... ... мен ... ... кәсіпорындарды қайта қаруландыру үрдісі баяу қарқынмен жүргізіледі[28].
Қазіргі уақытта, құрылыс материалдары ... ... ... және ... ... ... материалдары өндірісінің дамуына басымдықты түрде әсер ететін бірқатар факторларды анықтауға болады. Төмендегі суретте құрылыс материалдарының өндірісі бойынша қызметті шектейтін ... ... ... ... (4 сурет).
Сурет 4. Құрылыс материалдары өндірісінің қызметін шектейтін басымдықты факторлар
Менің ойымша, негізгі ерекше орынды факторы алады. ... ... ... ... ... көлемі және сапасы жағынан қазіргі құрылыстың қажеттіліктерін толық қанағаттандыра алмайды(2 кесте). 2014 жылға цемент импорты 1265574,09 тоннаны, немесе 14104625 мың ... ... ... импортталатын цементтің едәуір үлесін Қытай, Өзбекстан, ТМД елдері иеленеді.
Кесте 2. 2013 жылғы құрылыс материалдары өнімдерінің ... мен ... ... ... өткізу
Плиталар мен панельдер, мың.тенге
100,0
0,1
99,9
100
0,5
99,5
Ағаш құрылыс құрастырмалары, және ұсташылық өнімдер, мың.тенге
100,0
29,2
70,8
100,0
0,3
99,7
Шыны талшығы,тонна
100,0
2,2
97,8
100,0
0,6
99,4
Керамикалық отқа берік өнімдер, ... ... ... құрылыс сұйықтықтары, басқа топтамаға кірмейтін (КПВЭД262613) бетондар, тонна
100,0
49,8
50,2
100,0
0,6
99,4
Плиталар мен керамикалық плиткалар, кв.м
100,0
0,0
100,0
100,0
0,0
100,0
Цемент, тонна
100,0
90,4
9,6
100,0
0,1
99,9
Құрылыс ... мен ... ... - ҚР ... ... ... ... құрастырылды
Жоғарыда келтірілген мәліметтер, Қазақстанның өте жақсы шикізаттық базаға ие болуына қарамастан, оның ... ... ... тым тәуелді екенін тағы да дәлелдеп отыр[29].
Біз енді елдер бойынша ҚР-ның ... ... ... ... қарастыруды орынды деп санаймыз (3 кесте ).
Кесте 3. Елдер бойыша құрылыс материалдарының импорты, 2009 ж.
Құрылыс материалдарының ... ... ... құрылыс құрастырмалары және ұсташылық өнімдер
Беларусь
Ресей
Украина
Австрия
Германия
Қытай
1698,454
11983,1637
2430,0278
243,46
546,56
10311,9
741396,36
42114979,1
925103,63
81485,49
287772,35
1003451,9
Түсқағаздар, мың.кв.м
Украина
Ресей
Германия
Қытай
Италия
4741,02
1598,75
1518,7
598,3
496,6
1781603,1
768007,8
760170,7
263339,2
433394,8
Керамикалық отқа берік өнімдер, тоннамен
ТМД елдері
Қытай
Германия
Австрия
73973,2
32005
4620,3
2070,6
3555271
4405549
1192180
780209,5
Кірпіштер, плиткалар және күйдірілген балшықтан жасалған құрылыс өнімдері
ТМД елдері
Өзбекстан
Украина
Иран
119395,9
53649,4
28597,1
2147,6
1684375,7
308893,3
838541,4
102516,04
Ескерту - ҚР ... ... ... ... ... ... біз ... құрылыс материалдарының Қазақстанға импортталатындығын көріп отырмыз, атап айтсақ: ағаш құрылыс құрастырмалары және ұсташылық өнімдер, түсқағаздар, табақ шыны, керамикалық отқа ... ... ... ... ... ... ... құрылыс өнімдері[29]..
ҚР-да құрылыс материалдарының сала ішіндегі немесе сала бөлімшелеріндегі бәсекелестік аса маңызды фактор ретінде ... ... ... ... ... сала бөлімшелерінде бәсекелестіктің әртүрлі деңгейінің қалыптасқандығын айтып өткен жөн.
2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда құрылыс тасын өндірудің физикалық көлемінің индексі ... ... ... ... ... 2014 жылы 419,4 мың ... ... ал 2013 жылы бұл өндірістің көлемін 141,5 мың куб.м. құраған .
Мәрмәр өндірісі нарығында екі көшбасшының бар екендігі анық ... яғни ... ... ... - 127,2 мың ... және ... ... - 7,6 мың куб.м. мәрмәр өндіріледі.
Гранит өндірісінің шоғырланған басты жерлері Шығыс Қазақстан облысында (2009 жылғы шығарылған өнімнің жалпы ... - 1103 мың ... ... облысында - 134,2 мың куб.м. болып отыр. Сондай-ақ, гранит өндірісінің қалған шамалы көлемдері Маңғыстау - 12,9 мың ... ... - 10,8 мың ... ... - 6,9 мың ... ... - 1,0 мың ... облыстарында орын алған.
Түсқағаздардың негізгі массасын Қостанай облысы өндіреді - 2009 жылы 2768,7 мың кв.м. құрады. Ал қара ... ... ... ... ... ... шоғырланған - сол жылы 5662 мың кв.м. ... ... және 926,8 мың кв.м. ... ... ... материалдарының базасын цемент құрайды. Яғни, цемент өндірісі Шығыс Қазақстан облысында орталықтанған - 2014 жылы 2255,6 мың ... ... ... ... - 953,9 мың ... ... -933,4 мың тонна болды .
Керамикалық кірпіш өндірісінің негізгі шоғырланған жерлері ... ... ... ... жалпы көлемі 129476 тонна) болып отыр, ал Қызылордада - 46703 ... ... - 58806 ... ... ... қатар, керамикалық кірпіштің аздаған көлемі Ақтөбе облысында және өзіміздің Алматы облысында өндіріледі.
Силикат кірпішінің өндірісі де бірнеше облыстарда шоғырланған. Оның өндірісі ... ... ... орналасқан: Ақтөбеде - 336815 тонна, Шығыс Қазақстанда - 207629 ... ... ... - 151227 тонна, Павлодарда - 48508 тонна, Ақмолада - 14895 ... ... - 13320 ... жасалған терезе және есік блоктарының негізгі массасын мына облыстар өндіреді: Оңтүстік ... ... - 2014 жылы 150,3 мың кв.м және ... ... ... - 23,5 мың кв.м., сонымен қатар, Алматы облысында - 36,9 мың ... ... ... - 32 мың кв.м. ... ... нарығында келесі жағдай орын алады. Қазақстанда 2014 жылы 30642 тонна сыр өндірілді. Олардың ішінде 24523 ... ... ... 2573 ... Павлодар облысында, 2254 тоннасы Алматы облысында, 823 тонна - Қарағанды, 184 - ... 92 - ... 44 - ... ... облыстарында өндірілді .
Плиталар мен керамикалық плиткалар өндірісінің негізгі ... ... ... және Ақтөбе облыстарында орын алып отыр және олардың сәйкесінше шығарылған көлемдері 50779 кв.м. және 40161 кв.м. ... ... ... өндірісін келесідей сипаттауға болады: Алматы облысы - 107253 тонна, Шығыс Қазақстан облысы - 17240 тонна, Павлодар ... - 6206 ... ... - 4124 т., ... - 708 ... ... бойынша құрылыс материалдарының аса ірі өндірушілері 4 кестеде келтірілген.
Кесте 4. Құрылыс ... ... ... ... ... ... ... құрылыс қоспаларын өндіру
ЖШС "АСТАНА ГРАНИТ"
Астана
Өндіріс. Баспалдақтар, қаптағыштық жұмыстар
"АСТАНА ПЛАСТ-МОНТАЖ"
Астана
Терезелер мен есіктер өндіру
ЖШС "БЕК-ПЛАСТ"
Астана
Терезелер мен есіктер өндіру
ЖШС ... ... ... ... өндіру
ЖШС "ВЫСОТНИК"
Астана
Есіктер мен оның қалыптарын өндіру
ЖШС "ЖЕЛЕЗОБЕТОН"
Астана
Темірбетон ... "КСС ... ... мен ... ... ... материалдарын өндіру комбинаты ААҚ
Ақтау
Жол-құрылыс материалдарын өндіру
Henkel Technologies Industry & Maintenance (Loctite)
Алматы
Желімдер мен ... ... ... АҒАШ ... ... АЗОК ... ... материалдарды өндіру
"Краснодеревщик" арнайы ұсталық өнімдер фабрикасы
Қарағанды
Бөлме аралық есіктер өндіру
"Корунд"
Семей
Полимерлік-құмдақ черепица шығару және ... ... ... ... ... ... ... жапқыш, жеңіл, жұмсақ, қатты черепица
Ескерту - ҚР ... ... ... ... ... құрылыс индустриясындағы оң өзгерістерге қарамастан, құрылыс тауарлары нарығындағы орын алып отырған тапшылық негізінен, едәуір көлемде импорттық өнімдер есебінен толықтырылып отыр, бұл ... ... ... өспесе кеміген емес.
Отандық өндірушілердің шығаратын өнімдері сыртқы нарықтарда бәсекеге төтеп беруге әрқашанда қабілетті емес.
Құрылыс материалдарына деген сұраныстың маусымдылығы осы нарықты ... ... де аса ... ... бірі болып табылады, өйткені құрылыс жұмыстары атмосфералық және климаттық ... ... және осы ... іске ... ... нысандарын жыл айналым бойы жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді, және де құрылыс материалдарына деген ... ... ... ... жаңа ... ... болуына, құрылыс жұмыстарының мерзіміне талаптардың артуына байланысты құрылыс материалдарына деген сұраныстың маусымдылығы біршама жақсарады.
Ресурстардың шектеулілігі құрылыс ... ... ... ... кіруіне қойылатын тосқауыл ретінде қарастырылады.
Қорлардың үлкен көлеміне қарамастан, ресурстар ереже бойынша, жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... есептеледі, ал геологиялық жұмыстарды жүргізу және жаңа кен орындарды игеру үлкен ... ... ... қажет етеді, ал бұл өз кезегінде салымдардың тәуекелін арттырады.
Сонымен қатар, қандай да бір кен орындарын игеруге лицензияларды алумен ... ... ... де орын ... ... ... ... болып көп жағдайда құрылыс кешенінің кәсіпорындары табылатындығын ескере отырып, баға мәселесі көбінесе аймақтағы инвестициялық белсенділікке және сәйкесінше, құрылыс материалдарына ... ... ... ... ... ... монополист-кәсіпорындардың тарифтік және баға бойынша қысым жасауы (газға, жанар-жағар майға, бензинге, электр энергиясына бағаны өсіру және тасымалдау тарифтерін арттыру) ... ... ... құнының және бағасының артуына алып келеді, олардың бәсекелік қабілеттілігін төмендетеді және импорттың көбеюіне ... ... ... ... ... ... 2014 жылы бағалар индексінің және құрылыс материалдары орташа бағаларының динамикасында мынадай жағдай орын алды (5 ... ... ... ... ... ... деген бағалар индексінің біркелкі емес сипатқа ие болып отырғанын көріп ... ... ... де, көтерілгені де байқалады.
Келесідей құрылыс материалдарына бағалар көтерілген:
* - өлшемі 200х300 мм. ... ... ішкі ... үшін ... глазурьленген түрлі-түсті керамикалық плиткалар,
* төбеге арналған гипсокартон,
* ... ...
* ... жұмыстары үшін табиғи тастан жасалған 800 маркалы құрылыстық қиыршық тас,
Кесте 5. Бағалар ... және ... ... ... бағалары
Өнімнің атауы
Өлшем бірлігі
Бағасы, 2014 ж. желтоқсанына, теңгемен
Бағалар индексі, 2014 ж. желтоқсанының 2013 ж. желтоқсанына %-бен салыстырғанда
1
2
3
4
МА-15 типіндегі маркалы майлы және ... ... ... ... ... ... 3-5 мм. болатын өңделмеген терезелік табақ шыны
кв.м
722
100,0
Өлшемі 200х300 мм. болатын қабырғаларды ішкі қаптау үшін қажетті глазурьленген түрлі-түсті керамикалық ... ... ... ... арналған гипсокартон
кв.м
369
103,5
РКК-420А типті маркалы төбе жапқыш ірі ... ... ... ... - ҚР ... ... ... негізінде құрастырылды
* 20-40 мм-лі фракциялар,
* М-75 типтес маркалы біркелкі өлшемі 250х120х65 мм. болатын қарапайым қалауға арналған отқа ... емес ... ...
* ... ...
* ... 4-4,5 мм, сыртқы диаметрі 80 мм-ден асатын терең балқытылған болат трубалар,
* өлшемі 1500х700х607 ... ... ... ...
* ... 660 В. ... тартатын, алюминий талшықтары бар және поливинилхлоридті оралған қабығы бар АВВГ ... ... және сол ... екі ... АВВГнг типтес маркалы салмақты кабельдер.
Сол уақытта келесідей құрылыс материалдарына бағалардың төмендеуі де байқалған:
* РКК-420А типті маркалы төбе ... ірі ... ... ... қарапайым, екі қабатты еселенген шыныпакеттер,
* типті керамикалық фаянстық унитаздар,
* В22 сыныптағы М 350 ... ... ... дайын бетон қоспасы,
* құрылыс жұмыстарына арналған ... ... ... 12-14 ... А-III ... ... терең балқытылған арматуралық болат,
* 20-40 мм. фракциялы М-600 маркалы ... ... ... қиыршық ұсақ тас,
* М-125 маркалы, өлшемі 250х120х65 мм. бір ... ... ...
* ... 16-20 ... А-III ... ... терең балқытылған арматуралық болат,
* қалыңдығы 6 мм. ламинат,
* езілмеген түйір ізбес,
* өлшемі 1200х686х5,5 мм. ... ... ... ... жұқа ... (листы),
* №14, 16, 18, 20, биіктігі 80 мм-ге жететін швеллерлер,
* М 400 ... ... ... М-400 ... ... ...
* ... мен терезе қораптары, терезенің пластмассалық табанша тақтайлары (подоконники),
* М-75 типтес маркалы, өлшемі 250х120х65 мм. болатын бір жарым қатарлық силикат ... ... ... ... ... бағалары әлемдік деңгейге жақындап үнемі өсіп отырады, бұл жоғары ... ... және осы ... өндіруге кететін шығындардың, әсіресе, жанар-жағар май-энергетикалық ресурстарға жұмсалатын шығындардың салдарынан ... ... ... ... ТМД ... және ... ... бірнеше жылдардан бері) әкелінетін құрылыс материалдары бағаларының өсу ... ... ... ... қарағанда әлдеқайда төмен болып отыр.
Бұл жағдай импорттық құрылыс материалдарының жекелеген түрлерінің отандық материалдармен салыстырғанда ... ... ...
Құралыс материалдарын өндіру бойынша қызметті шектейтін білікті жұмысшылардың жетіпеушілігі сияқты фактор да аса маңызды рөл ойнайды.
Құрылыс материалдары өндірісінің техникалық деңгейін ... әлі ... ... ... ... сақталып отыр. Жекелеген жағдайларда, сияқты фактордың ... ... ... ... ... ... ... төмендемей отыр.
Соңғы күрделі құрылыстан басқа, құрылыс материалдары нарығының өнімдері тәжірибе жүзінде халық шаруашылығының барлық салаларының қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, атап айтсақ, ... ... ауыл ... өңдеу өнеркәсібі, электроэнергияны өндіру және тарату, газ және су өндірісі, көлік пен ... Жеке ... үй ... ... үй ... да ... материалдарының аса маңызды тұтынушылары болып табылады.
Бұл саланы дамытудағы аса маңызды сәттердің бірі ретінде ... ... және ... ... ... ... ... болып табылады. Құрылыс материалдары мен өнімдері нарығының қазіргі кездегі инфрақұрылымы ... ... ... ... баға деңгейін белгілейді және сату шарттарын анықтап беріп отыр.
Нарықта сауда-делдалдық құрылымдардың орасан зор желісі қалыптасты, құрылыс материалдарын сатумен айналысатын ... ... ... ... саны өсті. Алайда бұл үрдістердің бәрі қарапайым сипатқа ие.
Қазіргі уақытта монополист-кәсіпорындардың тарифтік және баға ... ... ... (газға, жанар-жағар майға, бензинге, электроэнергияға бағаны арттыру, тасымалдау тарифтерін өсіру) құрылыс ... ... ... және ... ... ... жасайды, олардың бәсекелік қабілеттілігін төмендетеді және импорттың көбеюіне мүмкіндік береді.
Құрылыс материалдары нарығына әсер ететін ... ... 2 ... ... ... ... әсер ететін факторлар, және ұсынысқа әсер ететін факторлар.
Сұранысқа әсер ететін ... ... және ... үй ... мүлік нысандарын тұрғызудың көлемі.
* Құрылыс ұйымдарының жүргізетін құрылыс-жөндеу жұмыстарының ...
* Жаңа ... ... 95%-н ... үй құрылысы құрайды, сәйкесінше, нарықтың дәл осы сегментінің өсу қарқыны корпоративтік ... ... ... тұтынуды арттырудың жалпы қарқынын анықтайды. Коммерциялық жылжымайтын ... ... де өсу ... ... ... ол тек ... аз ғана бөлігін қамтамасыз етеді.
* Жеке құрылыс пен жөндеу жұмыстарының көлемі. 2010 жылы экономиканың ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізудің қарқыны артып келеді. Бұл сегментте жөндеу жұмыстарының үлесі басым, ал құрылыс жұмыстары сирек жүргізіледі.
* Халықтың ... ... Бұл ... ... ... 1%-ға өсуі құрылыс материалдарына деген шығындарды шамамен 1,7-1,8%-ға арттыратындығын ... ... ... бұл аса ... ... Бұл мына ... ... яғни, тұрғындар табысының өсуі кезінде олардың шығындар құрылымы өзгереді: тамақ өнімдеріне және киім-кешекке ақша қаражаттарының аса аз көлемі жұсалады, ал сол ... ... ... ... ұзақ ... ... құрылыс материалдарына шығындар, құрылыс бойынша қызметтерге жұмсалымдар артады.
* Тұтынушылық тәртіптің сапалық өзгеруі.
Ұсынысқа әсер ететін факторлар:
* ... ... қол ... ... ... атап ... ... өте жақсы шикізаттық базаға ие болғанына қарамастан, ол ТМД елдерінен, Қытайдан, Түркиядан ... ... ... тым ... ... табылады.
* Қазақстанның өндірістік кәсіпорындарына шетелдік инвестициялар салу. Құрылыс материалдары нарығының құрылымына талдау жүргізу осы нарықты әлсіз шоғырланған нарық ретінде ... ... ... отыр.
Қарастырылып отырған осы факторлардың барлығы, біздің көзқарасымыз ... ... ... ... ... ... әсер етуінің маңызды механизмі туралы мән-жайды аса толық ... ... ... ... ... басқару және сынау
Өнімнің өмірлік кезең процесі маркетингтік зерттеуден басталады. ... ... ... және жаңа ... ... процестері болады. Жобаланып отырған өнімді дайындау үшін материалдық-техникалық жабдықтау, өндірісті дайындау және жалпы осы өнімді өндіру процесін бастау қажет. Бұдан ... ... және ... ... ... Қажет болған жагдайда консервация, қорап, оны сақтау және тасымалдау процестерінде өнімді ... ... ... оның ... ... ... ... қарастыру керек және ең соңында пайдаланылғаннан кейінгі жоюды.
Қандай да бір өнім ... ... ұйым ... және ... зертхананың қызметін пайдаланылады. Көп жағдайда мұндай зертханалар ұйымның құрылымдық бөлімшелері болып табылады және сапа менеджментінің жалпы жүйесіне жатады.
Кәсіпорынның өнімінің өмірлік ... ... ... рөлі ... маңызды. Зертхана темендегідей процестерге тікелей қатысады:
* жаңа жобаны жобалау және дайындау процесіне - әзірленіп жатқан материалдарды ... мен ... ... ... алу процесіне - белгіленген материалдарды бақылау;
* өнімді ... ... ... - ... уақыт ішінде бақылаудың белгіленген нүктелерінде аралық өнімді сынау және сараптамадан өткізу. Сонымен қатар қоршаған орта мен ... ... ... ауаның құрамын сараптау;
* дайын өнімді бақылау процесінде - шығарылатын өнім сапасының өлшемдерін бекіту үшін сынау және ... жою ... - ... ... құрамын анықтау.
Сынау міндеті - өнімнің сапалық немесе сандық қасиеттерін бағалау,белгіленген жағдайда қажетті қызметті атқаруға ... ... ... ... сынау зертханаларында шешіледі. Оның шешімі сынаудан кейін ... ... ... ... толтырылады.
Бакылау міндеті - өнімнің қасиеттерінің нормативті құжаттарда оның ... ... ... ... ... ... ... келуі. Бұл міндетті хаттаманың негізінде сертификаттау бойынша органның сарапшылары ... ... ... міндетін сараптамалық бағалаудың міндеті деп айтуға да ... ... ... өндіріс процесінің кезеңдері төмендегідей болуы мүмкін:
* ұшатын - оны өткізу үшін уақыт шектелмейді;
* ... - ... бір ... ... ... (сағат, тәулік, айлар);
* үздіксіз - ... ... ... сынаулар қандай да бір сыртқы фактордың әсері кезінде нысананың тәртібін зерттеу үшін не болмаса, қажетті ақпарат ... ... ... ... процесінде үлгінің жұмысқа қабілеттілігін бағалайды, конструкторлық шешімнің дұрыстығын, мүмкін болар қасиеттермен, өлшемдердің өзгеруінің заңдылығы мен қарқындылығын ... ... жиі ... және ... үшін ... Анықталған сынаулардың мақсаты - берілген нақты және ... бір ... ... ... ... ... сынақ кезінде тек нысанның жарамдылығын ғана орнату керек, яғни бұл нысанның түрі белгілі талаптарға сай келе ме, жоқ па соны ... ... ... ... баға беру деп ... сапасын бақылау үшін өткізілетін сынақтар, бакылау сынақтары деп аталады.
Бақылау сынақтарын тағайындау - ... ... ... ... кезінде құрамды бөліктерінің белгілі бір даналарын техникалық жағдайына сәйкес тексеру.
Дәлелдеу сынақтарын өнім сапасының көрсеткіштердің ... ... ... қамтамасыз ету үшін, техникалық өзгерістер құжаттамаға енгізілетін әсерлерін бағалау үшін ниокр деңгейінде өткізеді.
Алғашкы сынақтар мақсаты - ... ... ... көрсету мүмкіндіктерін анықтау.
Сынақты стандартқа немесе министрліктің, ... ... ... - ... ... ... ... сынақтарын өндіріске беретін өнімнің пайдалылығы мен мүмкіндігін анықтау үшін ... Бір рет ... ... қабылдау сынақтары осы бұйымдарды пайдалануға берудің лайықгылығы жөніндегі мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... үлгілері (партиялары) ұшырайды [32].
Қабылдау - тапсыру сынақтары өнімді қамтамасыз етуге немесе оны ... ... ... ... үшін ... Сынақты бір өнімнің немесе үлгілердің ішінен іріктеу арқылы өткізеді.
Кезендік сынақтар ... ... ... ...
* өнім ... ... бақылауы;
* кезекті сынақтар арасындағы кезеңде технологиялық үрдістің тұрақгылығын ... сол ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін бекіту;
* бақылау кезеңінде шығарылған өнім сапасының деңгейін бекіту;
* қабылдау, бақылау кезінде қолданылатын ... ... ... ... сынақтар - құрылымына немесе технологиялық үрдісіне ... ... ... мен ... ... үшін өткізілетін бірыңғай әдіс бойынша біртипті өнімнің бақылауы. Сынаққа жасалу кезінде ... ... ... ... ... ... өнім ... ұшырайды.
Қадағалау сынақтары пайдаланып жүрген дайын өнімнің үлгілерін тұрақты бақылаумен ... ... ... сынақтар қоршаған ортаның қауіпсіздігі және оны қорғау талаптарына сәйкестігін анықтау үшін өткізіледі, ал ... ... өнім ... ... көрсеткіштеріне байланысты: сенімділік, экономикалық т.с.с.
Сертификаттық сынақтар - нормативтік техникалық құжаттар өнім сипаттарының талаптарына сәйкестігін бекітуге бағытталған іс-шаралар ... ... ... ... ... ... тәуелсіз сынақ орталықтары өткізеді. Сынақ нәтижелері бойынша сертификат немесе өнім сәйкестігінің белгісі беріледі, бұл сыртқы сауда ... ... өте ... ... сынақтары денсаулыққа, қоршаған ортаға немесе оның тиімділігімен пайдалану қаупі түсу ... ... ... ... ... одан әрі ... ... немесе мүмкіндігін анықтау үшін өткізеді.
Сынақтар келесі деңгейлерде еткізіледі:
* мемлекеттік - қабылдау, біліктілік, инспекциялық, сертификаттық және ... ... үшін ... ... бойынша өнімді аттестациялау кезінде олардың нәтижелері пайдаланылса);
* ведомствоаралық - қабылдау, біліктілік және инспекциялық сынақтар ... ... - ... ... ... ... сынақтар басты ұйымдарда өткізілетін өндірістік-техникалық және мәдени-тұрмыстық маңызды өнім түрлері аталады.
Ведомствоаралық қабылдау сынақтарының комиссия құрамында бірнеше ведомствалардың ... ... ... ... ... - мүдделі ведомства өкілдерінен құрылған комиссиясы өткізетін сынақтар.
Сынақ өткізу кезінде сынақ нәтижелерінің ұдайы ... ... ... ... ... ... ету ... Сынақ бірлігін қамтамасыз ету қайталау сынақтарының көлемін қысқартудағы жабдықтаушы мен тұтынушының қайталанған сынақтар нәтижесіндегі айырмашылықтарды жоюға бағытталған. Осыған байланысты басты ... өнім ... ... сынақ ақпараттарын алу кезіндегі тікелей дұрыстығы мен толықтығы болып ... ... ... ... негізі аттестаттық сынақтық жабдықтар және сынақтан өткен өлшем кұралдары, аттестация мен
тексеру кұралдары болып табылады. Бірыңғай сынақ қамтамасыздығының нормативтік-әдістемелік негізі болып ... өнім ... ... ... ... ... өнімнің стандарттық және техникалық сынақ әдістерінің тараулары;
* өнім сынақтарының бағдарламалары мен әдістері;
* өнім сынақтарының жалпы талаптарын реттейтін сынақ ... ... ... ... ... құжаттары, сондай-ақ олардың өткізілуін қадағалау;
* мемлекеттік бірыңғай өлшемдерді қамтамасыздық жүйесінің стандарттары (МӨЖ).
* Өткізілу орнына байланысты сынақты анықтайды:
* зертханалық, зертханалық ... ... ... арнайы, сынақтық немесе ғылыми-зерттеу бөлімшелеріндегі сынақ жабдықтарында өткізіледі;
* полигондық, сынақ ... ... ... ... ... ... өткізу;
* заттай - тікелей арнайылығына байланысты сәйкес жағдайда пайдаланылатын сынақтар. Бұл ... ... ... оның ... ... ... сыналмайды, тек дайын өнімнің өзі ғана сыналады;
* үлгі ... ... ... өткізу бұйымның немесе оның құрамды бөліктерінің нақты (жеңілдетілген, азайтылған) үлгісіне жүргізіледі; кейде осындай сынақ кездерінде нысанның және оның ... ... ... ... ... ... және ... үлгілерінің есептеуін өткізу қажеттігі туындайды.
* Сынақ созылуына бойынша:
* қалыпты, пайдалану жағдайында қарастырылғандай уақыт аралығында өнім қасиеттерінің сипаты туралы қажетті ... ... алу ... ... мен ... ... ... ұзақтығына қарай:
* қарқынды, қалыпты сынақ кезінде қысқа мерзімде нысан қасиеттерінің сипаты туралы қажетті ақпарат алуды қамтамасыздығының әдістері мен шарттарын ... ... ... ... өнім ... шығындары мен уақытын қысқартуға мүмкіндік береді[34].
2 ЖШС ... ЖӘНЕ ӨНІМ ... ... Өнім ... және ... ... ... - бұл құрылыс материалдарын (керамзит, керамзит кірпіш, ... ... ... ... блоктары, тротуар тастайшасы) өндіру бойынша маманданған ұйым. ЖШС ... 1988 ... ... ... құру ... барысында кооперативтік қозғалыс жүре бастаған кезден басталады. Компания залалды аглопарит өндіру МПМК ... ... ... , ... ... 12 ... кооперативі болған.
Компанияның алғаш және 1991 жылдан бері бас ... ... ... - ... ... ... алғашында аглопарит өндіре келе қосымша шлакоблок өндірісін іске қосады. Сол уақытта қазіргі ... би ... ... үй ... ... ... орын ... дамуына қаражат жинап керамзитті құмтас өндіретін цех тұрғызды. 1991 жылдың сәуірінде Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Алматы облысының дипломанты болып ... және ... ие. ... Алматы, Мәскеу қаларында өткен көптеген халықаралық жарыстарда ... ... ие және ... ... сапа ... ... сыйлығы жарысның үміткері болып табылады. Өндірілетін тауарларына халықаралық сапа жүйесі ИСО 9001-2001 стандарттары енгізілді. Бұл ... қол ... үшін ... сапа ... ... құжаттамасын әзірлеу бойынша ЖШС консалтигтік қызметтеріне келісім-шартқа отырды. Халықаралық жүйені енгізу жоспарын жүзеге асыру үшін ЖШС ... ... ... және ... ... ... жұмыс орны қарастырылды, бұл компанияның өндірілетін өнімінің және жоспарланған өндірісінің сапасына байыпты көз қараулары жайлы ... ... 2005 ... 15 ... қайта тіркелуден өтті және жоба аясында АҚ ... ... ... ... ЖШС ... маманданған бағаты - бұл құрылыс материалдарын өндірі және оны өткізу және керамзит құмтас өндіретін зауытпен керамзиттен ... ... ... ... ... ... циклі шикізатты өндіруден бастап дайын өнімді шығаруға дейн тұйық шеңберден тұрады. Жылына 44 млн. шартты бірлікті керамзитті кірпіш өндіретін заут ... ... және ... деңгейде жұмыс істейді
ЖШС 1990 жылдардан бері керамзитті құмтас өндірумен айналысады. ... ... ... ... сай маусымдық сұраныс, қыста тауардың өтуіне бөгет туындатады. Сол себептен компанияға одан да ... ... ... тура ... керамзит өнімдерін өндіру. Бұл өнімдерді өндіру үшін Schlosser-Pfeiffer компаниясының өндіру қондырғылары таңдалынды. Компания кірпіш зауытының ... 8 ... ... ... өндіреді - кірпіш өндіру үшін бұғанға дейн Қазақстан Республикасында өндірілмеген экологиялық таза шикізат қолданылады. Шикізаттың зерттелген кені, зерттелмегенін ... ... әлі ... ... ... ... ... етеді. Ал керамзитті саз бен керамзит өнімдеріне сұраныс әлі-де жоғары.
Мемлекетімізде керамзит өнімдерінен жасалған ғимараттар үлесі әр түрлі есептер ... 7-10 % ... ал шет ... бұл сан 40 %-ға дейн барады.
Керамзитті блоктар мен кірпіштердің Ресейде кең тарағанымен, елімізде мұндай заут ... жоба ... дәл осы ... бұл ... ... көз ... ... болуына әкелді. Қазіргі Алматы облысының әкімі Амандык ... ... ... 40-қа жуық ... орын кірпіш, газды бетон және түрлі блоктар өндіретіні туралы атап өтті. Солардың ішінде аз уақыт ішінде ... ... ... ЖШС аса көзге түскені туралы және облыстың бұл зауытқа ... үміт ... ... жеке атап ... ... бұл ... ... болуы, мемлекеттің аса көңіл бөліп отырған кластерлік жүйеге келіп отыр. Зауыттың қуаты облысқа қажетті болған кереамзит өнімдерінен біраз артық. ... ... ... ЖШС ... ... жүргізеді және оған қызмет көрсетеді. ЖШС ... ... ... ... ... ... 90-шы жылдардың іске қосылса да, зауттың беріктілігі өте ... ... ... - ... 2-2,5 млн ... ...
Дайын өнімнің сипаттамасы :
Зауыттың дайын өнімдеріне мыналар жатады: керамзитті кірпіш ,жылу оқшаулағыш қасиеттері бар блоктар, өйткені керамзит- қоршаған ортаға ... жоқ ...
2.2 ... ... ... және ... қойылатын талаптар
Керамзит- грек тілінен деп аударылады (5 cурет). Ол жеңіл кеуекті материал болып табылады, оңай ... ... саз ... ... ... (1100 - 1200С) тез ... арқылы алынады. Беткі түрі құмтасқа ұқсас, яғни әртүрлі мөлшерлі домалақ немесе сопақ түйіршікетрден тұрады, сондықтан көбіне ... ... деп ... ... ... процесінде екі түрлі құбылысты байқауға болады: кенеттен берілген жылудан арнайы дайындалған саз ісінеді, және осының арқасында материалдың жоғары кеуектілігіне әкеледі, ал ... ... тез ... бұл материалға жоғары беріктік пен сыртқы әсерлерге қарсы тұрақтылығын береді, және балқу материалға біраз саңлаулық береді. Сондықтан керамзит сапасы, негізінен ... ... ... ... ... 5. ... түіршіктері
Өндіріс процесін толықтыра кетсек, ұзындығы 70 метр ал диаметрі 2-5 метр цилиндр тәріздес барабанды металл пештерде шығарылады. ... сәл ... ... төбе ... ... саз ... төгіледі, ауырлық күшінің әсерінен олар түбіне құлайды, ал төменде отынды жағатын саптама орнатылған. Талшықтар пеште шамамен 45 ... ... күйю ... ... бұл ... барлығында барабан айналып тұрады.
Керамзибетонды блок-бұл негізгі материалы керамзит құмтас және су мен жоғары ... ... ... ... ... Керамзит блоктардың көптеген артықшылықтары бар (6 кесте). Бұл блоктар қоладынылған құрылыстарда байланстырғыш заттардың көлемі азаяды, құрылыс жылдамдығы 4-5 есе ... ,бір ... метр ... ... ... 1,5 есе ... және жұмыс құнын үштен бір бөлікке төмендетеді. Ең бастысы ... ... ... ... ... дыбысты және жылуды оқшаулағыш қасиеті бетонды плиталар мен жай кірпіштен біріңғай жоғары. ... ... ... ... кемшіліктері көп емес, күші, суыққа төзімділігі, тығыздығы және су ... ... 6. ... блок ... ... ... мм.
Биіктігі
мм.
Бетон классы
Салмағы кг
Жылуөткізгіштігі
Суыққа төзімділік маркасы
Дана саны
1 м3
қорапта
190
390
188
В-2,5
9
0,18
F-50 ... ... : аз ... ғимарат тұрғызуда керамзобетонды блоктарды кірпіштің орнына қолданғанда құрылыс шығынын 30-40 %-ға төмендететіндігін көрсетеді. Ал жылу ... ... екі жай ... ... ... Ең ... үлкен құрылыстарда. Жылдам салынатын құрылыстарда өте ыңғайлы керамзиблоктар қазіргі таңда ең ... ... ... жатады.
Сурет 6. Керамзибетонды блок
Керамзитті кірпіш- бұл керамзобетонды блок тәріздес негізгі материалы ... ... және су мен ... ... табылады. Содан байланыстырғышқа дірілдеуші пресс арқылы кірпіштің шын түрі ... бұл ... ... ... Зауытта шығарылатын кірпіш жылу қасиеттері мен тығыздығы ... өте ... ... ... ... ... және қабырғалардың жылу қасиеттерін жақсарту үшін қолданатын материалдар тобына жатады (7 кесте). Ол қаптама жұмыстарға және ғимараттарды қарапайым қалауға да ... жүк ... ... және ... ... қабырғалар тұрғызуда сәйкес. Жылуөткізгіштік коэффициенті 018 Вт/м/с құрайды және ол ҚР СТ 948-92 - қа сәйкес.
Кесте 7. Керамзитті ... ... ... мм.
Ұзындығы мм.
Биіктігі мм.
Бетон классы
Салмағы кг
Жылу өткізгіштігі
Суыққа төзімділік маркасы
Дана саны.
1 м[3]
қорапта
120
250
65
В-3,5
1.8-2.0
0,18
F-50
512
336
Керамикалық кірпіш механикалық және химиялық ... өте ... ... ... ... және суға ... ... табылады. Керамзитті кірпіштің қызмет мерзімі шектеулі емес. ... ... ... керамзит қатайып өзі ыстық температура мен өрттен қорғайды.Құрылымының ерекшеліктеріне байланысты дыбысты және жылуды оқшаулағыш қасиеті мен жай кірпіштен біріңғай ... ... ... түсті, суда еритін тұзды қоспалардың болмауы шатынаусыз және ... ... дәл ... ... оңтайлы кеуектілігін алынады (7 сурет).
Сурет 7. Керамзитті кірпіш
Керамикалық блоктар мен кірпіштер кең ... ... және ... ... ... Жоғары беріктікті құрылымдық материал ретінде, сыртқы және ішкі қабырғалар тұрғызуда.
* Ғимараттарды безендіру үшін, сәулет бөлшектерін ... ... Суға ... ... ... ретінде, ылғалдығы жоғары ғимараттардың негіздері мен қабырғаларын ... Су ... ... ... ... да төзімділігі жоғары болады сол себептен бұл кірпіштер Қазақстанның солтүстік өңірлерінде де қолдануға болады[36].
2.3 Өнім ... ... және ... ... ... ... ... ол өндірілетін өнімнің сапасы болып табылады. Оның өсуі- нарықтығы байқаудың нысандарының бірі, ондағы орны мен оны ... ... ... ... сапасы оған деген сұраныстың жоғарлауына және сату көлемі мен бағаның өсуіне байланысты пайда ... ... ... сапасы- өнімнің өнімділігі, тұтынушылық, технологиялық, жобалау, сенімділігі мен беріктігі, стандарттау және біріздендіру деңгейінің қасиеттерінің ... ... ... ... ... жеке және жанама көрсеткіштерінің айырмашылығы.
Қауіпсіздік талаптары - зиян келтіруі мүмкін қауіп- ... ... ... ... - белгіленген функцияларды берілген режимде және қолдану жағдайында, техникалық қызмет көрсетуде, сақтауда және тасымалдауда орындай алу қабілетін сипаттайтын барлық ... ... шек ... әр ... ... Экологиялық талаптар - өнімді өндіру, пайдалану және көдеге ... ... оның ... ортаға зиянды әсерін болдырмау. Технологиялылыққа қатысты талаптар - енімге сапа көрсеткіштері ... ... ... оны ... қолдануды, жөндеуді аз шығынмен жүргізуге бейімділігі. Эстетикаға ... ... - өнім мен ... ... ... ... ... алуына, адамның сезім мүшелері арқылы қалыптасатын форма белгілері негізінде (түсі, көлемдік конфигурациясы, бұйымды әрлеу сапасы) әлеуметтік-мәдениеттік ... ... ... ... ...
Нарықтық бәсекеде, кәсіпорындар үшін ең тиімді келісім алу мүмкіндігі сапасы ішкі және сыртқы нарықтағы талаптарына сәйкес келетін ... ғана ... ... . ... ... ... экономикалық талдаудың маңызды, құрамдас бөлігі болып табылады.
Сапаны ... ... ... ... ... ... ... бағалау
* Сапаның төмендеу себептерін анықтау
* Партиядағы сапаның өзгеруіне әкелетін әсер еткіш факторларды анықтау
Нарықтық бағалау сапа көрсеткіштеріне ... ішкі және ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін көрсететін. Сапа- еш уақытта тұрақты болмайды. Оның өзгеруі мыналарға байланысты
* Қолданбалы техниканың және технологияның деңгейіне
* ... ... ... ... тәртібіне
Өнімнің жалпылама көрсеткіштері оның түріне мен мақсатына қарамастан сапасына біраз ... бере ... ... жаңа ... үлесі
* Жоғары сапалы өнімндер үлесі
* Өнімінің орташа рейтингі
* Бағалаудың орташа коэффициенті
* Тексерістен өткен және өтпеген ... ... ... ... ... Халықаралық стандарттарға сәйкес келетін өнімдер үлесі
* Экспортқа шығатын өнім үлесі, соның ішінде жоғары дамыған елдер арасында.
Жеке бір өнімның сапасының көрсеткіштері, оның ... ... ... ... ... ... яғни оның жобалауы мен технологиялық шешімдердің тиімділігі;
* Өнімнің эстетикалық көрсеткіші;
Жанама көрсеткіштер- ол сапасыз өнімдері үшін айыппұл, ақаулы өнімдер ... мен оның ... ... ... ... ... (8 ... және т.б[38].
Осымен қатар көптеген өндіріс қалдықтарын саналуан құрылыс материалдарын алуға пайдалану жергілікті әртүрлі шаруашылық құрылыстарының ... ... ... ... ...
Әрдайым көлемі өсіп келе жатқан құрылыс-монтаж жұмыстарын сапалы орындау ... ... оқу ... дайындайтын қабілетті, білімді инженер-құрылысшылардың әртүрлі мамандықтары керек болып ... ... орай ЖШС ... ... шыққан және құрылыс алаңына түскен дайын бұйымдар, бөлшектер, конструкциялар мен шикізаттың сапасын анықтайтын әдістерді меңгеруі керек екендігі айқындалды. Олардың материалдарды ... ... ... ... ... ... орынды үнемі ысыраптау және де жұмыстардың сапалы орындалуына келтірілген ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан сыртқы нарықты көздеп отырған ЖШС -де сапаны ... мен ... үшін ... ... ... ... жүргізеді
Тауар сапасын сипаттайтын көрсеткіштер
Сертификатталған өнімдердің үлесі
ақаулы өнімдерден шыққан шығын
ақаулы өнімдер үлесі
Өнімнің эстетикалық көрсеткіші
технологиялық ... бір ... ... ... орташа рейтингі
Жоғары сапалы өнімндер үлесі
Шығарылымдағы жаңа өнімнің үлесі
Жанама көрсеткіштер
Жалпылама көрсеткіштер
сапасыз өнімдер үшін айыппұл
Экспортқа шығатын өнім үлесі
Сурет 8. ... ... ... ... - ... өміріне, денсаулығына, мүлкіне және айналадағы ортаға өнімнің ... ... ... сай ... ... оны ... ... ұйымдар жүргізеді. Сапа көрсеткіші бүкіл әлемде бизнес әлемінде танымал, 1987 жылы Халықаралық коммисия қабылдаған ISO нормативтік құжаттар жинағымен бағаланады[39].
ЖШС ... ... ... барлығы сертификатталған, сертификаттау және тексеріс жұмыстары ААҚ -мен жасалған келісім-шартқа сәйкес жүргізілді. Керамзитқа 2007 жылы 8 қазанда берілген КСС 0228004 ... ... ... ... ... 13.08.07 берілген КСС 2618606 , керамзибетонды блокқа12.10.07 берілген КСС ... пен ... ... үшін саясаты бар, оның міндетіне тиісті ГОСТ бөлімінің барлық талаптарына сай ... ... ... жасау, сонымен қатар қолданыстағы технологияларды жетілдіру және ... ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның жұмысын жақсарту мақсатында ЖШС ИСО стандарттарының 9001-2009 сериясы енгізіге бағыт алды. Бұл мақсатта, сапа менеджменті жүйесінің құжаттамасын ... ... ... ... ... ... ЖШС ... келісім шартқа тұрды және өзіндік зертхана құруға қаражат жұмсалды, стандарттау инжинерінің жұмыс орнын қамтамасыз етілді. Бұл компанияның ... ... ... ... ... ... ... қызметінің негізгі мақсаттары:
* Атқарылатын қызмет пен шығарылатын ... ... ... ... ... және сол ... ... көру
* Тұтынушылардың өнімнің сапасына деген талаптары мен ... ... ... ... ... дамуын және ондағы технологияның дамып отыруына көңіл бөлу, ... ... ... ... жасау
Қойылған мақсатқа жету үшін:
* Жұмыстың ұйымдастырылун сапаның ақаулықтарын шығармай, алдын ала көрсететіндей етіп жасау.
* Технологияның әр уақытта ... ... және ... ... ... ... ... өзара тиімді қатынастарға жету, бұл мақсатта тасымалданатын материалдар сапасын қамтамасыз ету жүргізіледі
* ... ... мен ... тұрақты түрде талдау
* Өнімдерді оңтайлы уақытта және ең жақсы бағамен жеткізу
* Жұмысшыларды жүйелі оқытып отыру, ... ... ... Адам денсаулығы мен қоршаған ортаны қорғау үшін, ... таза өнім ...
* Сапа ... ... үздіксіз жетілдіру
* Шығарылатын өнімді түрлі сертификаттау жүйелерінде сертификаттау
* Жұмысшыларды әлеуметтік қамсыздандырумен қамтамасыз ету, ұжымда қолайлы психологиялық климатты ... ... ... ... ... ... үшін ЖШС ... өлшеуішқұрал жабдықтар алынды. Осы өзгерістер әр уақытта орындалып отырса тауар ... ... ... және ИСО ... ... ... ... сапасын бақылау саясаты:
Бұл ереже өнімнің бекітілген технологиялық карталар бойынша ... ... ... ... ... және олар ... ... сапасын бақылауды қамтиды , оның өндірісі оңтайлы техникалық-экономикалық көрсеткіштері бойынша ... ... өнім ... ... ету үшін ... жиынтығы болып табылады. Мұндай сапа көрсеткіштерге жету үшін біріншіден, өнімді ... ... ... деңгейінде өндірілуі арқылы , екіншіден шикізат пен өнімнің сапасы туралы деректерді жинау және ... ... ... процесін жетілдіру.
Техникалық сапасының бақылауының бөлінуі:
* Кіріс бақылау
* Жедел басқару
* Қабылдау бақылауы
Кіріс бақылау- келіп түсетін шикізатты, бұйымдарды, ... ... және т.б, ... ... сапалы бақылау. Бақылау көбінесе тіркеу әдісімен (сертификаттар, косымшалар, паспорттар бойынша) жүзеге асырылады, ал қажет болғанда - ... ... ... ... өндіру кезінде технологиялық параметрлердің сапасын бақылау. Жедел басқару өз кезегінде жедел және ... ... ... ... ... басқаруда бақылау белгілі бір аймақтарында жүзеге асырылады және материалдар сапасының визуалды тексеру жүреді, негізгі технологиялық жабдықтарды ... ... ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырылады, бұл қызметкерлердің технологиялық карталар талаптарына сәйкес бірлікті басқаруға мүмкіндік береді. Жедел басқаруды жүзеге асыру, ... ... ... жұмыскерлерге беріледі. Операциялық бақылауды жүргізу жауапкершілігі, ауысымды шеберге тапсырылады. Ол өз ... ... ... ... ... ... ... бірлігінің көлеміне бақылау жүргізеді, және ҚР СТ 948-92 - стандартына сүйене ... ... ... ... ... ... ... басқару, өндіріс режимдері туралы ақпаратты жинау, негізінен өңделетін материалдар мен дайын өнімдер жағдайын білу мақсатында жүзеге ... ... - ... технологиялық операциялар аяқталғаннан кейін сапаны бақылау. Компания осы бақылауды жүзеге асыру үшін сапа комиссиясын ... Олар ... ... ... өнім ... ... деректерді қарастырады және сапаны жақсарту бойынша ұсынымдар әзірлеумен айналысады. Бұл комиссия шығарылатын өнімге тұрақты зертханалық мониторинг жүргізілуін қадағалап отырады. Бұл ... ЖШС -ның ... ... ... ... отырады
Комиссия мүшелеріне міндетті түрде: бас инженер,цех басшысы, ... өнім ... ... ... ... шара ... шешім қабылдаушылармен және лауазымды адамдармен жыл сайын өткізіліп отырады.
Компанияның есеп саясатына оның өнімдерінің сапасы үшін ... ... беру ... ... бұл ... ... ... ақ байқалды.Осының салдарынан зауыттың өнімі біраз есе жақсарды[41].
2.4 Керамзитті кірпішті сынау.
Ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерін халық шаруашылығына ендіруде шешуші маңыз атқаратын және ... ... жеке бір ... ... ... табылатын күрделі құрылысқа кең көңіл бөлінуде.
Өндіріс отындарын қайта жабдықтандырғанда немесе құрылыс жобаларын іске асырғанда, аса жетілген технология мен ... ... ... ... ... ... ... және де тұрғын үй құрылысының жедел дамуына байланысты құрылыс-монтаж жұмыстарының көлемі ұлғаяды. Мұның өзі ... ... ... қоры ... ... ... ... өнеркәсібінің тез дамуы мен жетілдіруін талап етеді.
Халық шаруашылығының материал көп керек жұмсайтын саласы - ... ... ... мен ... ... ... ... құны жалпы құрылыс-монтаж жұмысының 50%-дай, ал халық шаруашылығына кеткен күрделі қаражаттың 30% болып отыр. Еліміздің 1995 жылдарға дейінгі ... ... ... ... ... бағыттарында атап айтқандай, құрылыс материалдары мен бұйымдарының аса ... және ... ... дамыту көзделінген. Атап айтқанда құрылыстың көлемін төмендетіп, сапасын арттырып, мейлінше аз шикізат жұмсайтын, олардың жалпы салмағын азайту арқылы жылу ... ... ... ... ... ... ... құрылыс және әрлеу жұмыстарын өндіріс жағдайында тындырып, құрылыс алаңына көбінше дайындығы жоғары сапалы бұйымдар мен конструкцияларды апару қазіргі ... ... ... ... ...
Осымен қатар көптеген өндіріс қалдықтарын саналуан құрылыс материалдарын алуға пайдалану ... ... ... ... ... дамып ұлғаюын қамтамасыз етеді.
Әрдайым көлемі өсіп келе жатқан құрылыс-монтаж ... ... ... ... ... оқу орындары дайындайтын қабілетті, білімді инженер-құрылысшылардың әртүрлі мамандықтары керек болып отыр. ... орай ЖШС ... ... ... және ... ... түскен дайын бұйымдар, бөлшектер, конструкциялар мен шикізаттың сапасын анықтайтын әдістерді меңгеруі керек ... ... ... ... ... ... ... ережелерін сақтай отырып, орынды үнемі ысыраптау және де жұмыстардың сапалы орындалуына келтірілген ... ... ... ... ... ... етеді. Сондықтан сыртқы нарықты көздеп отырған ЖШС -де сапаны басқару мен қадағалау үшін ... ... ... ... жүргізеді.
Өнімнің өмірлік кезең процесі маркетингтік зерттеуден басталады. Содан кейін жобалау және жаңа өнімді дайындау процестері ... ... ... ... ... үшін ... ... өндірісті дайындау және жалпы осы өнімді өндіру процесін бастау қажет. Бұдан кейін бақылау және сынау процестері жүргізіледі. Қажет ... ... ... ... оны ... және ... ... өнімді жүзеге асырғаннан кейін оның жұмыс істеу процесін алдын-ала қарастыру керек және ең соңында пайдаланылғаннан кейінгі жоюды.
Сынауға үлгiлердi партиялардан алып ... ... ... ... ... ... ... партияның өлшемi, сан қысу және айналмада, қабырғалық материалдардың тиiстi түрлерiне, бекiтiлген анықтаған ретімен нормативтiк-техникалық құжат бойынша орнатады.
Бейнелi сынауды алдында ... күй ... ... (20+-5 )˚С ... ... ... ... кемiнде 3 тәулiк шыдайды немесе гипс болатын үлгiлердi (105+-5 )˚С температурасы кезінде - 4 ... ... 50˚С ... емес ... ... - 8 сағат кептiредi.
Сырт пiшiнi және өлшемдер ... ... ... және ... ... блоктар, бекiтiлген анықталған ретімен бұған нормативтiк-техникалық құжаттар талаптарына қанағаттандыруға ... да бір өнім ... ... ұйым ... және ... ... ... пайдаланылады. Көп жағдайда мұндай зертханалар ұйымның құрылымдық бөлімшелері болып табылады және сапа менеджментінің жалпы жүйесіне жатады.
Кәсіпорынның өнімінің өмірлік цикліндегі ... ... рөлі ... ... ... ... процестерге тікелей қатысады:
* жаңа жобаны жобалау және дайындау процесіне - ... ... ... ... мен ... ... ... алу процесіне - белгіленген материалдарды бақылау;
* өнімді өндірудің технологиялық процестеріне - ... ... ... бақылаудың белгіленген нүктелерінде аралық өнімді сынау және сараптамадан өткізу. Сонымен ... ... орта мен ... ... ... ауаның құрамын сараптау;
* дайын өнімді бақылау процесінде - шығарылатын өнім сапасының өлшемдерін бекіту үшін сынау және сараптау;
* жою ... - ... ... ... ... ... - ... сапалық немесе сандық қасиеттерін бағалау,
белгіленген жағдайда қажетті қызметті атқаруға қабілеттілігін бағалау. Мұндай міндет сынау зертханаларында шешіледі. Оның шешімі сынаудан кейін ... ... ... ... ... ... - ... қасиеттерінің нормативті құжаттарда оның ішінде, сынау қорытындылары бойынша көрсетілген ... ... ... Бұл ... ... ... ... бойынша органның сарапшылары орындайды. Сондықтан бақылау міндетін сараптамалық бағалаудың міндеті деп айтуға да болады.
Нысаналарды бақылау немесе өндіріс процесінің кезеңдері төмендегідей ... ... ... - оны ... үшін ... ... кезеңдік - белгілі бір уақыт аралығында өткізіледі (сағат, тәулік, айлар);
* ... - ... ... ... ... ... да бір сыртқы фактордың әсері кезінде нысананың ... ... үшін не ... ... ақпарат көлемі болмағанда жүргізіледі. Сынау процесінде үлгінің жұмысқа қабілеттілігін бағалайды, конструкторлық шешімнің дұрыстығын, ... ... ... ... ... заңдылығы мен қарқындылығын анықтайды.
Зерттеулік сынаулар жиі анықтау және бағалау үшін жүргізіледі.
Анықталған сынаулардың мақсаты - берілген нақты және дұрыс бір ... ... ... ... табу.
Кейде сынақ кезінде тек нысанның жарамдылығын ғана орнату керек, яғни бұл нысанның түрі белгілі талаптарға сай ... жоқ па соны ... ... ... сынақтар баға беру деп аталады.
Нысанның сапасын бақылау үшін өткізілетін сынақтар, бакылау ... деп ... ... ... ... - жинақталған бұйымдардың немесе жасалу кезінде құрамды бөліктерінің белгілі бір ... ... ... ... тексеру.
Дәлелдеу сынақтарын өнім сапасының көрсеткіштердің көрсетілген мәніне жетуді қамтамасыз ету ... ... ... ... енгізілетін әсерлерін бағалау үшін ниокр деңгейінде өткізеді.
Алғашкы сынақтар мақсаты - ... ... ... ... ... ... ... стандартқа немесе министрліктің, ведомстваның, мекеменің ұйымдастырушылық - әдістемелік ... ... ... ... өндіріске беретін өнімнің пайдалылығы мен мүмкіндігін анықтау үшін өткізеді. Бір рет ... ... ... ... осы бұйымдарды пайдалануға берудің лайықгылығы жөніндегі мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... ұшырайды.
Қабылдау - тапсыру сынақтары өнімді қамтамасыз етуге немесе оны пайдалану ... ... ... үшін өткізіледі. Сынақты бір өнімнің немесе үлгілердің ішінен іріктеу арқылы өткізеді.
Кезендік ... ... ... ... ...
* өнім ... ... бақылауы;
* кезекті сынақтар арасындағы кезеңде технологиялық үрдістің тұрақгылығын бақылау;
* сол құжаттарды кабылдау бойынша бұйымдарды ... ... ... ... бақылау кезеңінде шығарылған өнім сапасының деңгейін бекіту;
* қабылдау, ... ... ... ... ... тиімділігін бекіту.
Шартты сынақтар - құрылымына немесе технологиялық үрдісіне енгізілетін ... ... мен ... ... үшін өткізілетін бірыңғай әдіс бойынша біртипті өнімнің бақылауы. Сынаққа жасалу кезінде құрылымы немесе технологиялық үрдісіне өзгерістер енгізілген өнім ... ... ... ... ... дайын өнімнің үлгілерін тұрақты бақылаумен тікелей жүзеге асырылады.
Сертификаттық сынақтар қоршаған ортаның ... және оны ... ... ... анықтау үшін өткізіледі, ал кейбір жағдайларда өнім сапасының маңызды көрсеткіштеріне байланысты: сенімділік, экономикалық.
Сертификаттық сынақтар - нормативтік техникалық ... өнім ... ... сәйкестігін бекітуге бағытталған іс-шаралар жүйесінің элементі. Сертификаттық сынақтар, негізі өндірушіге тәуелсіз сынақ орталықтары ... ... ... бойынша сертификат немесе өнім сәйкестігінің белгісі беріледі, бұл сыртқы сауда операциялар кезінде өте маңызды.
Кезендік пайдалану сынақтары денсаулыққа, қоршаған ортаға ... оның ... ... ... түсу ... ... ... жағдайда өнімді одан әрі пайдалануға лайықтылығы немесе мүмкіндігін анықтау үшін өткізеді.
Сынақтар ... ... ... ... - ... біліктілік, инспекциялық, сертификаттық және кезеңдік сынақтар үшін (сапа сынағы бойынша өнімді аттестациялау ... ... ... ... ведомствоаралық - қабылдау, біліктілік және инспекциялық сынақтар үшін;
* ... - ... ... ... ... ... басты ұйымдарда өткізілетін өндірістік-техникалық және мәдени-тұрмыстық маңызды өнім түрлері аталады.
Ведомствоаралық қабылдау сынақтарының комиссия құрамында бірнеше ведомствалардың өкілдері болған кезде ... ... - ... ... өкілдерінен құрылған комиссиясы өткізетін сынақтар.
Сынақ өткізу кезінде сынақ нәтижелерінің ұдайы өндірісімен дұрыстығы, қажетті нақтылығының ... ... ету ... ... ... ... ету қайталау сынақтарының көлемін қысқартудағы жабдықтаушы мен тұтынушының қайталанған сынақтар нәтижесіндегі айырмашылықтарды жоюға бағытталған. ... ... ... ... өнім ... туралы сынақ ақпараттарын алу кезіндегі тікелей дұрыстығы мен ... ... ... ... ... ... негізі аттестаттық сынақтық жабдықтар және сынақтан өткен өлшем кұралдары, аттестация мен
тексеру кұралдары ... ... ... сынақ қамтамасыздығының нормативтік-әдістемелік негізі болып табылатындар:
* өнім сынағы ... ... ... нақты өнімнің стандарттық және техникалық сынақ әдістерінің тараулары;
* өнім сынақтарының бағдарламалары мен әдістері;
* өнім сынақтарының жалпы талаптарын реттейтін ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық-әдістемелік құжаттары, сондай-ақ олардың өткізілуін қадағалау;
* мемлекеттік бірыңғай өлшемдерді ... ... ... ... ... ... ... сынақты анықтайды:
* зертханалық, зертханалық жағдайда жүзеге асырылады;
* арнайы, сынақтық немесе ғылыми-зерттеу бөлімшелеріндегі сынақ жабдықтарында өткізіледі;
* полигондық, сынақ полигонында орындалатын ... ... ... ... өткізу;
* заттай - тікелей арнайылығына байланысты ... ... ... ... Бұл жағдайда бұйымның немесе оның үлгісі құрамды бөліктері ... тек ... ... өзі ғана ... үлгі ... арқылы сынақ өткізу бұйымның немесе оның құрамды бөліктерінің нақты (жеңілдетілген, азайтылған) ... ... ... ... ... ... ... және оның құрамды бөлігін заттай сынағымен қатар математикалық және физика-математикалық ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
* қалыпты, пайдалану жағдайында қарастырылғандай уақыт аралығында өнім қасиеттерінің сипаты туралы ... ... ... алу қамтамасыздығының әдісі мен шарттары өткізіледі.
* Сынақтың ұзақтығына қарай:
* қарқынды, қалыпты сынақ кезінде қысқа мерзімде нысан қасиеттерінің ... ... ... ... ... қамтамасыздығының әдістері мен шарттарын өткізіледі, қарқынды сынақ өткізу өнім ... ... мен ... ... ... ... ... нәтижелерін қарқынды түрде алу қысымды жоғарылату, терметикалық сынақ кезінде температураны жоғарылату арқасында қол ... ... ... ... қысқартылған бағдарлама бойынша өткізіледі. Әсер ету нәтижесіне ... ... ... ... - ... ... өткізілгеннен кейін жұмыс істей береді (пайдалануға);
* қиратылатын - нысан сынақ өткізілгеннен кейін ... ... ... ... оны ... ... өте жоғары температурада күйдіру арқылы ... тас ... ... зат деп ... термині ежелгі Грецияда саздан бұйымдар жасау өнерін бейнелеген ... ... ... - ... жасанды тас бұйымдардың ішіндегі ең ежелгісі. Қарабайыр керамикалық ... ... тас ... жататын қоныстар орнынан табылуда. Құрылыс материалы ... ... ... жасы 5000 ... ... Керамикалық құрлыс материалдары өздерінің құрылысына орай негізгі екі ... ... ұсақ ... және тығыз.
* Ұсақ тесікті зат 5% - тен астам ылғал ... ... ... ... ... тартуы салмақ бойынша 8 - 20%, ... ... 14 - 36% ... ... ... және қаптама материалдар, сондай - ақ дренажды материалдардың, құбырлардың қабырғалары, т.б. ұсақ ... ... ... ... қасиетке ие керамикалық ... - 5% - тен аз ... ... ол көп ... ... бойынша 1 - 4 %, көлем бойынша 2 - 8 - тен ... Еден ... жол ... ... қабырғалары, т.б. тығыз ... ... ... орай ... ... мен ... ... көп.
* қабырғалық бұйымдар / кірпіш, іші бос жасанды тастар және олардан ... ... ... ... бөлу ... - ішкі және ... каптамалық материалдар ( бет кірпіш, шағын көлемді және ... ... ... ... архитектуралық - көлемдік бөлшектер, көзі бар плиталар және ... ... ... ... - ... ... ... - жеңіл бетондарға арналған толтырғыштар (керамзит, аглопарит);
* жылу доғарғыш бұйымдар (ұялы ... ... ... ... және басқалар);
* санитарлық - техникалық бұйымдар (жуыну ... ... ... еден плиткалары, жол кірпіш, отқаққыштар;
* - қышқылға төзімді ... ... ... және оған ... ... ... - жер асты ... қажетті бұйымдар /канализациялық және ... ... ... ... келтірілген жүйелеу құрылыстағы керамикалық бұйымдар мен материалдардың индустриялық ... үшін ... бәрі ... ... болмаса да, кең таралғандығын көрсетеді. Индустриялық қолданыстағы материалдар мен ... ... ісі ... дамуда (бетонға арналған тесікті ... ... ... жылу ... ... ... ішінде, қабырғалық материалдардың жалпы көлеміндегі үлес салмағы 50% - ке ... ... ... бұйымдардың орны ерекше. Бұл үшін қажет ... бай ... ... ... ... ... ... ұзаққа шыдайтындығы керамикалық материалдарды құрылыс заттардың ... ... ... ... ... техникалық сапасы бойынша қабырғалық керамикалық кірпіштер мен ... үш ... ... ... 1400 - 1450 ... - тан ... емес, жоғары жылу сақтағыш қасиеті бар.
* Тығыздығы 1450 - 1600 кг/м³, орташа жылу ... ... ... ... 1600 ... - тан ... ... кірпіш, т.б.
Кірпіш негізінен үйдің қабырғасын тұрғызуға, жиналмалы қабырғалық панельдер ... ... мен ... ... салуға, т.б. пайдаланылады.
Кірпішті сырттай қарап өлшеу
Сырттай қарап өлшеу үшін ... ... ... алып ... ... орындайды:
* дәлдігі 1 мм - ге дейінгі ... ... ... ... енін, қалыңдығын өлшейді, қалыпты өлшемдерден ауытқушылықтарды анықтайды. Мұнда ... ... ... түзу ... шеті айқын және беті тегіс, 250x120x65 мм өлшеміндегі тікбұрышты паралеллепипед ... ... ... жөн. ... лабораториялық журналға жазылады.
* төсеніші (250x120мм) және (250x65 мм) ... ... ... ... ол үшін ... ... ... сызғыш қыры арасындағы кеңістік 1мм-ге дейінгі дәлдікпен ... ... ... мм - мен ... қасықтық жиектерде ұзына бойына жарылған жер бар ... яғни ... бар ... ... өтетін жарылыс бар екенін анықтайды және ол ... ... ... ең ұзын ... өлшейді. Ұзына бойына жарылым саны мен ең жері ... ... қыры мен ... ... немесе жұмырданған жерлері анықталып, барынша ұзындары өлшенеді. Опырымдардың саны мен ... ұзын ... ...
* ... ... ... ... балғамен ұру арқылы күйдірілу ... ... ... жете күймеген жағдайда баяу үн, ал дұрыс күйгенінен ... ашық үн ... ... ... ... ... өлшеп болған екі кірпіштің біреуін 1 г дәлдікке ... ... ... ... ... ... салмағы мына төмендегі формула ... ... ... ... ... ( ... С - кірпіштің салмағы (г немесе кг); V- ... ... (см³ ... м³).
Үлгі ретінде ЖШС -де өндірілген екі керамзитті кірпіш алынды. 2.1 формуласы бойынша келтірілген екі үлгінің аумақтық салмағын Ілияс Жансүгуров ... ... ... ... екінші корпусының анықтадым. Анықтауда штангенциркуль және электрондық таразы ... ... ... 9. Штангенциркульмен жұмыс істеу барысы.
Сурет 10. Электрондық таразымен жұмыс істеу барысы.
Алынған нәтижелерді 2.1 формулаға қойып келесі нәтижелер алынды :
Үлгі 1 : ... ... ... ... г/см³.
Кірпіштің аумақтық салмағын ... ... Оның ... 8 ... ... ... 8. ... аумақтық салмағын анықтау нәтижелері
Үлгі атауы
Салмағы, г
Ұзындығы, см
Ені, см
Биіктігі, см
Аумағы, см3
Аумақтық салмағы, ... ... ... ... ... ... ... Кірпіштің ылғал тартуын анықтау үшін бүтін кірпіштің бес үлгісін ... ... ... ... ... ... Бөлменің температурасына дейін салқындаған соң кептірілген үлгілерді таразыға тартып, ыдыс ... тік ... ... ... ... ... жағынан деңгейі 2 см асып ... етіп су ... Осы ... ... 28 ... ... Одан кейін оларды дереу ... ... ... ... ... тартады. Кірпіштің ылғал сіңіргіштігін ... ... g - ... ... ... (г); g1 - су ... ... салмағы(г).
2) Бұдан бұрынғы тәжірибеден көріп отырғанымыздай су сіңіргіштікті ... ... көп ... - 28 ... ... ал ... жұмысты осы мақсатқа бөлінген сағатта аяқтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... тәсілі делініп жүрген тәсілді жиі қолданады. Ол тәсілдің мәні ... ... ... кейінгі кірпіш сынығын алып, 1 грамға дейінгі ... ... ... да бір стакан қайнаған суға 45 минут салып қоямыз. ... 45 ... ... соң су сіңген кірпішті ылғал шүберекпен сүртіп, тағы да ... ... Су ... анықтауды бұл әдісте де 2.2 формуласы бойынша есептейміз:
Мен екінші әдісті таңдап кірпіштің ылғал ... ... ... Ол үшін ... ... кірпіштің сынығы,аспаздық таразы ,пеш және кірпішті салатын ыдыс қажет болды. Біріншіден мен жоғарғыда айтылғандай кірпіштің сынығын 110℃-де 15 минут пеште ... ... ... кейн ... таразымен өлшедім салмағы 72 граммға тең болды(11 сурет).
11 сурет.Кептірілген кірпіш сынығын өлшеу барысы
Келесі әрекетте қайнатылған су құйылған ыдысқа 45 ... ... ... қойдым(12 сурет).
12 сурет.Суға салынған кірпіш
Уақыты келгеннен соң кірпішті судан шығарып тағы бір өлшедім салмағы 84 граммға өзгерді (13 сурет). Алынған ... 2.3 ... ... ... ... ... ... кірпіштің өлшеу барысы
Сонымен алынған үлгінің ылғал тартқыштығы 16,66667%-ға тең болып шықты. Бұл көрсеткіш ЖШС де өндірілетін кірпіштер үшін ... ... ... ... ... шегін анықтау. Кірпішті қысу ... ... үшін ... ... ... ... арасына цемент пен құм қосындысын салған екі жарты кірпіш ... ... ... қысқыш бетімен түйісетін табандары да ... ... ... Су ... толық денелi кiрпiшке 8% кем , қуыс ... үшiн 6% кем ... ... ГОСТ 30244 ... ... ... материалдарының тобына бұйымдарды жатқызады. Бұйымдардағы табиғи радионуклидтерiнiң меншiктi тиiмдi белсендiлiгi 370 Бк/кг болуы керек.
Құрлыс ... ... ... ... бар. Ол ... ... ... көп болған сайын, оның тығыздығы да ... ... ... төмендегідей жолмен дайындайды. Кірпіштің екі жартысы да сумен ылғалданады. Цементтен ерітіндісі жасалынады. Ол үшін 700 г ... 250 см³ су ... олар ... ... ... Теп - тегіс металл немесе тас плита үстіне бір ... ... ... ... оның бетіне қалыңдығы 3-4 мм цемент ерітіндісі жағылады. Ерітінді ... ... ... бірі орналастырып, үстінен аздап басып қойылады. Үлгі шетінен шыққан ... ... ... алынып тасталады. Кірпіштің үстіңгі бетіне 4-5 мм ерітінді жағылып, оған ... ... ... ... Ол да ... басылып қойылады.
Сурет 14. Кірпішті қысуға сынау ... - ... 2 - ... 3 - ... ... кірпіш аралығындағы қуыс ... ... ... ... пышақ жүзімен алынып тасталады (14 сурет ). ... ... ... ... ... ... ... қосылмайды. Бірақ онда қысуға кірпіш жартысы емес екі бірдей кірпіш үлгісі бірінің үстіне бірі қойылып бұзғыш салмағы ... ... ... үй ... ... ... (20ºС) үш ... кем емес уақыт сақтайды да қысымға сынайды. Сынақ алдында көлденең ... ... ... ... ... ... ... шегі:
кг/см² (2.4)
мұндағы: Р - ... ... ... ... ... бойынша анықталады (кг); F - үлгінің ауданы (см²).
Осы формула арқылы мен кірпіштің ... ... ... ... Ол үшін мен ЖШС ... бөліміндегі қысқыш престермен жұмыс істедім (15 сурет).
Алдын ала тексеріске дайындалған 3 жұп кірпіштің аудандары өлшенгенде 300 см2 тең ... ... ... ... ... ... ... бірінші жұпта 8850, кг-ға тең болды екінші жұптың көрсеткіші 15000-ға тең ал үшінші ... 12000 ... тең ... ... ... 2.4 ... салып есептедім
Rk=8850300=29.5 кг/см²
Rk=15000300=50 кг/см²
Rk=12000300=40 кг/см²
Ортақ шамасы 39.833333 кг/см² осы ... біз ... ... шегі деп есептейміз.
Сурет 15 ЖШС пресіндегі алынған керамзитті кірпіштің үлгілерінің төзімділік шегін анықтау барысы
ЖШС ... үшін бұл ... ... ... саналады . Себебі зауыттың кірпіш маркасы 50-75 кг төзімділік шегінде өндіріледі. ... ... ... ... ... үшін зауытта төзімділік шегін бақылау күнделікті жүргізіледі және зауыттың жоспарында жаңа ... ... ... ... ... саясаты орындалар алдында бірнеше үлгі алынып, оларға 28 күн уақыт аралығында бақылаулар мен зертханалық тексерілер жүргізіледі. Бұл ... ... ... үшін ... үлгілерде жақсы нәтижелерге келдім, ЖШС керамзитті кірпіштері өзінің ие болған сәйкестік сертификаттарына сәйкес келе ... ... ... ... Алынған мәліметтерді стандарттың тиісті көрсеткіштерімен салыстыру негізінде ... ... ГОСТ ... сай ... және оның ... ... қортынды жасалады. ГОСТ - тың техникалық талаптары мен кірпіш ... ... ... сай ... ... Жоғары беті түзу тік параллипедті форма;
* Кірпіштің қабырғасы, қырының ... 3 ... ... ... Саны екеуден аспайтын 15 мм-лік опырулар болуы ... ... ... ... ... жарық 1-ден артық емес;
* Ауытқулардың жалпы ... 5% - тен ... ... ... ... ... ... әк қоспаларға жол берілмейді;
* Кірпіш аязға төзімділігі бойынша 4 маркаға ... МР315, МР325, МР335, ... ... - ... ... ... үрдісіне енгізілетін өзгерістердің тиімділігі мен пайдалылығын бағалау үшін өткізілетін бірыңғай әдіс бойынша біртипті өнімнің бақылауы. Сынаққа жасалу кезінде құрылымы ... ... ... ... ... өнім үлгілері ұшырайды
Үйлердің дұрыс пайдалануы дегеніміз оның конструкцияларының ақаусыздығы, ... ... ... сай ... ... қамтамасыз ететін температуралық ылғалдылық, т.б. жағдайлардың болуы ... ... ... ... ... ... талаптарға жауап беруі тиіс (9 кесте):
Кірпіш маркасы
Қысқандағы төзім шегі, кг/см²
Майыстырғандағы төзім ... ... 9. ... ... ... басқа да қаситеттерін анықтауға келесідей әдістер қолдануға болады. Кірпішті гидрофобизациялау. Қазіргі кезде үй ... ... ... шешімінің жоғары сапасымен және тұрғызылу жеделдігімен ғана ... ... үй ... режимінің барлық талаптарын оның ... ... ... ... т.б. шарттарына сай қамтамасыз етуі тиіс..
Үйдің ішкі және ... ... ... ... ... жағдай арасалмағы бұзылған жағдайда ішкі ... ... ішкі ... конденсаттық ылғал пайда болуы мүмкін. Әсіресе бөлмеде аса көп ... ... ... әкеліп соғатын ішкі конденсат қауіпті. Бұл кейіннен ... ... оның ... ... ... ... және ... таттану процестерімен босаңсуына, бөлменің ... ... ... нашарлауына әкеліп соғады.
Қабырға материалдарының жалпы арасалмағындағы үлесі 50% ... ... ... қыш ... әлі күнге дейін негізгі қабырғалық материал болып ... біз ... Кең ... ... бай ... ... салыстырмалы түрде алғанда қарапайымдылығы, ... ... ... ... ... заттары ішінде алдыңғы орындардың біріне шығарады.
Сонымен қатар, ... ... ... қатар қарапайым кірпіштің ауа қуыстары өте көп болғандықтан бойына суды ... ... өзі ... ... ... ... ... сумен (жер асты, атмосфералық, технологиялық) уақытша немесе ... ... оның ... ... ... ... соғады. Оның салдары қабырғаның ұзақ тұрмауына ғана ... жылу ... ... ... де әсер ... ... да ... қабырғалары, т.б. бөліктерінің дұрыс ылғалдық жағдайын ... ету ... ... ... жүргізу міндетті болып табылады. Ол құрылыс ... ... ... ... дұрыс технологиясын қамтамасыз етуге, еңбек өнімділігінің артуына және ... ... ... мен заттарының толық сақталуына ықпал етеді. Осынау халықшаруашылық аса ... ... ... ... ... да, пайдалану кезінде де жоспарлы және жүйелі түрде жүзеге асырылып ... ... ... ... бет ... ... ... екі топқа бөлінетіні белгілі:
* Гидрофильді - ... ... ... ... ... ... түрде соруға әкеліп соғады.
* Гидрофобты - суланбайтын. Бұл материалдарда сулау ... ... ... - суды кері тебуге әкеліп ... ... ... гидрофильді топқа жатады, яғни сумен байланысқан кезде ол ... ... ... ... ... ... пайдалану жағдайын нашарлатады және ... ... ... ... ... жеделдетеді.
Жоғары ылғалдықтың құрылыс бұйымдарына, бөлшектеріне, құрылымдары мен материалдарына кері әсерін ... ... ... ... ... ... қасиет, яғни суды кері тебетін қасиет беретін арнайы құралмен өңдейді, сөйтіп ... ... ... ... ... ... ... Төменде кірпіш қабырғаны гидрофобтандыру мысалдары ... ... ... ... бетқабатын арнайы құраммен өңдеу, оған гидрофобтық қасиет беру, яғни суға ... және ... ... ... ... ... ... процесі полимердің кремний мен оттегі атомдары арқылы қорғалатын материалдармен ... ... ... ... ... ... Кірпіштің бетқабатын гидрофобтандыру сұйықтарымен жабу ... ... ... тартуды азайтады, яғни төзімділікті ... ... мен ... ... ... ... ... ұзартады[45].
Ылғал әсерінен қорғауға қорғауға жататын бетқабатқа қойылатын ... ... ... бетқабатқа жақпас бұрын оны қоқыстан, ескі сырдан, шаң-тозаңнан ... ... ... ... ... бетқабатын түрпілі материалдармен және құрал-саймандармен тазартқан жөн ... ... ... ... ... аппарат, егеу қағаз). Қорғалатын бетқабатты ауа қысымымен үрлеу ... шаң ... ... ... ... кедір - бүдір болса, оны тазарту немесе қырып ... ... ... ... мен ... /диаметрі 8 мм-ге дейін/ құрамы ... ... 1:2 ... ... ... ұсақ түйіршікті бетонмен майлау арқылы тегістелуі тиіс. Гидрофобты қабатты жағу ... ... ... /5 мм ... 5-6% - тен ... тиіс. Әйтпесе гидрофобтық қасиет елеулі түрде төмендейді.
Кремнийорганикалық құрам ... ... г ... 5 проценттік жұмыс ерітіндісі пайдалану орнында товарлы кремнийорганикалық сұйықты ... ... ... ... ... бензин, уайт-спирит (ГКЖ-94) сынды органикалық еріткіштермен қарапайым сұйылту арқылы әзірленеді. Ол үшін таза шыны ... ... ... ... көлемі құйылады. Мұнда егер кремнийорганикалық сұйық ... және ... ... ... онда еріткіш ретінде кәдімгі суды (95 г) алуға ... Ал ... ... ... ... ретінде бензин, керосин, уайт-спиритті /95 г/ қолдану ұсынылады. Онан кейін үзіліссіз араластыра отырып, 5 г ... ... ... ... ... ... ... береді. Негізінен үздіксіз 5-10 минут араластырылған ... ... ... ... деп есептеледі. Жұмыс ерітінділері ... ... сол ... ... ... ... ескере кеткен жөн. өйткені оларды ашық ыдыста ... ... ұзақ ... ... бетіне ақтаңдақтар болуына әкеп соғады. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... екендігін ескерген жөн. Гидрофобтық қасиетін ... үшін ... ... +10ºС - ден ... ... ... ұсынамыз.
Жабық ыдыста сақталған жұмыс ерітіндісін пайдалану алдында ... есте ... жөн, ... ... 4 ... ... үзіліс болса, сұйықты мұқият араластыру керек.
Кірпіштің бетқабатын гидрофобизациялау
Стаканда 5-10 минуттық мұқият ... соң ... ... 5 г кремнийорганикалық сұйық +95 г еріткіш/ салмағы ... ... ... ... ... бетқабатына қаныққанша, яғни ерітінді сіңіру тоқталғанша, (бірақ ағызып-тамызбай) жағылады.
Гидрофобтандырылған ... жағу ... ал ... ... ... ... қылқаламмен жүзеге асырылады. Кірпіш бетқабатының сапалы, әрі ... ... үшін ... ... ... бар сырлау агрегатын пайдаланып, 0,35-0,70 кг/см² қысыммен жағылады. Ерітіндіні шашу ... ... ... ... тік ... 30-40 см қашықтықта ұстап тұру ... Ала - ... ... үшін ... екі ... өгдеген жөн. Қайталап өңдеуді бірінші ... соң 5-15 ... асып ... ... ... 20 минуттан асып кетпесін жүргізу керек.
Гидрофобизацияланған бетқабатты ол толып ... 2 - 3 ... жылы ... ... сақтау керек.
Суды кері тебетін ... ... ... енген барлық қабаты бойына түзіледі. Ауада қалыпты ... /15 - 20ºС/ ... ... ... ... соң 24 - 48 ... соң ... болады. Бірақ суды кері тебетін жұқа ... ... ... қоршаған ортаның температурасына байланысты бұдан ұзақ мерзімде 13-15 тәулікте аяқталады. ... ... ... ... ... жүйелік түзілім процесі жеделдейді.
Гидрофобизациялау сапасын анықтау
Кірпіш бетқабатын ... ... ... ... 4х4х16 мм өлшемдегі үлгі-кубтарда ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылады:
* Кремнийорганикалық ... ... ... ... кірпіштің гидрофобтық қасиеттерін;
* Кірпішке кремнийорганикалық сұйықтық сіңіру тереңдігін.
Кремнийорганикалық ... ... ... сапасы оларға арналған ГОСТ пен ... ... ... ... ... ... ... оны толық суға батырғанда және ... ... ... ... бойынша немесе көзбен шолу арқылы жеделдетілген тәсілмен ... ... суға ... ... ... ... ... үшін барлық жағынан гидрофобтандырылған 110ºС - та ... ... ... ... ... су ... ... су деңгейі кірпіштен 2-3 см асып ... етіп ... да 24 ... ... ... қатар гидрофобтандырылмаған кәдімгі кірпіште сыналады. Мұнан ... ... ... ... көлемі төмендегі формула бойынша анықталады:
(2.5)
мұндағы: Р1 - материал үлгісінің кептіруге дейінгі ... /кг/; Р2 - сол ... ... ... салмағы /кг/.
Алынған нәтижелерді салыстыру арқылы гидрофобизациялаудың ... ... ... ... ... ... жасалады.
Кірпіштің капиллярлық сору ... ... ... ... үшін 4+4+16 см ... үлгі суға қырларының бірі болатындай етіп орнатады. ... ... ... ... ... сай 24-28 ... ... жүргізіледі, онан кейін үлгілерді кептіреді де салмақтың ылғал тартуын ... ... ... ... ... жеделдетілген көзбен шолу тәсілімен анықтау үшін кірпіштің алдын ала гидрофобтандырылған ... ... ... 2-3 см ... су ... керек. Бұл жағдайларда су тамшылары кірпіш бетін де өзінің сопақша ... ... және ... ... ұзақ ... ... Кірпішті еңкейткен жағдайда тамшы кірпішке сіңіспей, яғни көлбеу беттегі сынаптай ... ... ... жүргізілген тәжірибелер гидрофобтық құбылыстарды айқын байқатады, яғни су тамшылары ... ... ... тез сіңіп кетеді.
Кірпішке кремнийорганикалық ... сіңу ... ... ... сіңу тереңдігі бетқабаттың толық кебуінен кейін ... Ол үшін ... ... ... ... ... да оны ... кірпіштің суланбайтын қабатының тереңдігін өлшейді. Егер сіңу тереңдігі 2 мм - ден кем ... ... ... деп ... ... сапасына бақылау
Кірпіштің бетқабатын ... ... ... ... ... кептірілген соң, оған су шашу ... ... ... ... ... ... жағдайда су оған сіңбей ағып кетуі тиіс.
Техника қауіпсіздігі мен ... ... ... ... жөніндегі жұмыстар барысында да, сондай - ақ ... ... ... ... де ... ... сақтау керек.
* ауыстырып құю және олардан ерітінді жасау кезінде кремнийорганикалық ... ... ... бар ... ... ... ... теріге, денеге тиюіне жол бермеу керек;
* ГКЖ-94 кремнийорганикалық сұйығының ерітіндісімен жұмыс ... ... ... еріткіштер тез тұтынатын ... өрт ... ... жөн. Бұл ... ... ... ... істеліп жатқан жерде ашық от ... жол ... ... Ал олар жана қалған жағдайда көмірқышқылды ... ... ... ... ... келетін болсақ, бүгінгі нарықтың талаптарының жоғарлауы және еліміздің экономикалық қатынастарының көбейу кезінде, шығарылған өнімнім сапасының жоғарлату, кәсіпорындардың ... мен ... ... алатын пайдасына бірдей-бір себепші. Дамыған мемлекеттер арасында құрылыс материалдарын өндірудегі өнім сапасын басқару ең жоғары талаптармен қадағаланады. Әр бір ... ... ... барысында олардың қауіпсіздік шарттарын есте сақтау керек.
Құрылыс материалдары - үйлерді, ғимараттарды салу мен жөндеуде пайдаланылатын табиғи және ... ... мен ... Салынған ғимараттардың төзімдігі мен беріктігі одндағы келешек тұрғындардың өміріне ... ... ... Сол ... ... ... ... қойылатын талаптардың және оны басқару жұмыстарын атқаруды ойластыруды талап ететіндігі құпия емес. Бүгінгі таңда еліміз елу ел ... кіре ... ... ... ойы болғандықтан, өндірушілерден сапалы және халықаралық деңгейде экспорттауға болатын тауар сапасын күтуде.
Бұл дегеніміз шығарылған өнімнің сапасын ... ... ... және сол бір ... болуын қадағалау. Көптеген өнеркәсіптер мұндай қатаң талаптарды ұстана алмай бәсекеге қабілеттісі ... ... ... ... ... ... өндіретін кәсіпорындар саны мыңнан асады, соның 80 % шағын өнеркәсіп болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қатар халықты жұмыс орнымен және сапасы тиімді материалды өндіруді көздегені анық көрінеді. Құрылыс ... ... ... ... өнеркәсіп өндірісінің жалпы көлемінің 4 % құрайды.
Бұл сала кәсіпорындарында цемент, шифер, асбестоцементтік құбырлар, жұмсақ жабындық материалдары, линолеум, санитарлы-құрылыстық ... ... ... және ... ... ... керамикалық плиткалар, панелдер және басқа конструкциялар, қағаз өндірісіне арналған каолин, радиаторлар, конвекторлар және құрылыс материалдары мен конструкциялардың басқа да ... ... ... ... ... ... негізгі жағдайына сырттай түсінік беруге тырыстым.
Жұмыстың Қазақстан Республикасында өндірілетін құрылыс материалдардың өнім сапасын басқару және ... сапа ... мен ... ... мақсаты толығымен орындалды.
Жұмыстың мақсатына жету үшін келесі міндеттер орындалды:
* Құрылыс материалдары жайында мәліметтер жиналды.
* Құрылста пайдаланылатын материалдар түрлерін зерттелді.
* ... ... ... ... жиналды.
* Дайын матералдардың сапалық көрсеткіштерін анықталды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТТЕР ТІЗІМІ
* Попов К.Н, Каддо М.В, Кулькоа О.В. ... ... ... ... -М: ... школа,2004. - 220 бет, 26-28 б.
* Намазашивли И.Х Строительные материалы,изделия и ... ... М:1990. - 310 ... ... http: stud.kz ,
* http: ... ... Под ... М.И Лещенского Справочник работника строительной лабараторий зоводов ЖБИ--Киев,1999. -223 ... ... ... ... ... В. ... Н. А. ... В. А. Домарецкий и др. - К.: Вища шк., 2001. - 256 бет, 220-221 ... ... П. В. ... ... строительных метериалов. - М.:Строимат, 2002. - 547с.
* Ермолаева Г.А, Колчаева Р.А ... 2003 ж. - 211 бет, 11-13 ... ... В.Е Практикум пр расчету технологических оборудований Мәскеу. ВО ... ж. - 245 бет, 56-57 ... ... Н. В., ... Я. Д. ... материалдарының физикалық және химиялық қаситеттері. - М.:Пищпром,2004. - 272 бет, 23-25 ... ... Т.Т., ... И.С. ... ... ... строительного кирпича. Чимкент, КазХТИ,2005.-301 бет, 7-8 беттер.
* ... ... ... ... ... ... ... исследование влияния добавок на регулирование сроков охватывания и ... ... ... и ... ... ... мрамора на его основе. Чимкент, КазХТИ. 2001.-287 бет, 22-24 беттер.
* Мак И.Л., Силенок С.Г. Производство гипса и ... ... ... бет, 16-17 ... Юнг В.Н., Бутт Ю.М., ... С.Б. ... вяжущих веществ. Промстройиздат, 1998.-325 бет, 44-47 беттер
* Калаусев Т.Л. Процессы гидратации на ранних стадиях твердения цемента в книге .-2004.-209 ,55-81беттер.
* ... Б.Э., ... М.Г., ... В.Н., ... В.И. Поверхностные явления в высокомарочных портландцементах и ложное схватывание. 1997.-283 бет.-22-24 беттер.
* Энтин З.Г., Клюева Л.С., Чапиешвили У.И. ... ... ... ... с ... схватыванием. М., 2000.-305 бет, 194-197 беттер.
* Добронравова Л.А. Автореферат диссертации. М., 2007.-321 бет.-256-257 беттер.
* Алтаева С.Н., ... Л.А., ... Т.Т. ... ... ... ... ... исследование свойств высокощелочного цемента и влияние добавок на устранение явления ложного схватывания и твердения щелочного цемента. Чимкент, ... ... ... беттер.
* Сорокер Б.И. Примеры и задачи по технологии бетонных и железобетонных изделий. М., Высшая школа,1999.-311 бет.-117-118 ...
* ... В.Е., ... А.С., ... Г.Б. Вычислительная техника в инженерных и экономических ... ... ... и ... М., ... ... ...
* Петров А.В. Вычислительная техника в инженерных и экономических расчетах. Сборник задач и упражнений. М., Высшая школа,2004.-355 бет.198-200 беттер.
* ... Юрко А.А., ... В.Г., ... ... ... по ... на алгоритмическом языке. Алма-ата, 2002.-281 бет.-200-202 беттер.
* Калшабекова А.Н., Лысенко Н.П. Методическое указание. ... ... ... бетона с применением ЭВМ. Чимкент,2007.-268.-23-24 беттер.
* ... В.С. ... ... по ... ... и ... ... М., 2001.227 бет.-145-146 беттер.
* Мануилов П.Н. и другие. Методы лабораторных испытаний строительных материалов и ... М., ... ... 2004.-246 бет.-198-199 беттер.
* Растворы строительные. ГОСТ 4233-86. Стройиздат, М., 2008.-92 бет.-46-47 беттер
* http: tengri-news.kz
* http: ... http: ... ... Т.Т., Алтаев С.Н. Методическое указание. Испытания битума и определение сцепления с наполнителями. Чимкент, КазХТИ, 1998.-423 бет.-67-69 ...
* ... З.Ш. и ... ... ... ... древесины. Чимкент, КазХТИ, 1990.-298 бет.-45-46 беттер.
* Попов Л.Н. Лабораторные испытания строительных материалов и изделий. М., Высшая школа, 2002.-402 бет.-146-147 ...
* ... Т.Т., ... С.Н., ... Ю.А. ... ... ... и проектирование состава ячеистых бетонов с использованием ЭВМ. Чимкент, КазХТИ, 1997.-301 бет.-198-201 беттер.
* Темиркулов Т.Т., ... Э.Н. ... ... ... ... ... ... красками. Чимкент, КазХТИ,1999.-431 бет,162-163 беттер
* Бутт Ю.М., Тимашев В.В., Сычев М.М. ... ... ... ... ... ... 1992,401 бет,376-379 беттер.
* Комар А.Г.Строительные материалы. М., Высшая школа, 1996.-311 ... ... ... инструкция по заводской отделке и защите фасадных поверхностей панелей и блоков из ячеистых бетонов РСН. М., 1998.-259 бет.-65-68 ...
* ... по ... отделке фасадных поверхностей железобетонных наружных стеновых панелей ИЖБ 101-68. М., Стройиздат, ... ... ...
* ... Т.Т., ... С.Н. ... указание. Природные каменные материалы. Чимкент, КазХТИ, 1996.388 бет, 156-157 беттер.
* ГОСТ 26254-84 ... ... ГОСТ 24816-81 2008.-86 ... ГОСТ 7025-91 ... ... ГОСТ 8462-85 .2010.-91 бет.
ҚОСЫМШАЛАР

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесінің жалпы мәселелері21 бет
Биология және экология пәндерін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану35 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ерекшеліктері18 бет
Композициялық материалдар. Ыстыққа төзімді болаттар мен қорытпалар. Кесу аспабына арналған болаттар. Өлшеу аспабына арналған болаттар12 бет
Компьютерлік қосымшамен есептеу әдістері50 бет
Кәсіпорында тауарлы-материалдық қорларды аудиттеуді ұйымдастыру жолдары84 бет
кәсіпорындағы тауарлы материалдық қорлар есебінің ұйымдастырылуын зерттеу және «ЕмбіМұнайГаз» АҚ – ның мәліметтері негізінде кәсіпорынға экономикалық сипаттама беру61 бет
Кәсіпорынның материалдық емес активтер есебін және аудитін ұйымдастыру теориясын және тәжірибесін зерттеу және осының негізінде оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау32 бет
Математикалық түсініктерді қалыптастыруда көрнекі материал түрлері. Қолдану ережелері33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь