Әлемдік тілдер

Жоспар:
І Кіріспе
1.1 Әлемдік тілдер туралы түсінік
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Кітаби және әдеби тіл
2.2Әлемдік тілдер мен тілдік ареалдар
2.3Өлі тілдер
ІІІ Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Антикалық Еуропада латын тілінің бүкіл Еуропа халықтарына канондық тіл болғаны сияқты, араб тілі де ислам діні тараған аудандар үшін канондық тіл болған, 17-18 ғасырларда жер шарының әр түрлі аймақтарына кең тараған испан, француз, неміс тілдері болса, 19 ғасырда мұндай дәрежеге ағылшын тілі, 20 ғасырда орыс тілі көтеріліп отыр.Бірақ бұл тілдер халықаралық деп аталғанымен, олардың ешқайсысы да әлемдік тіл болған жоқ.Алайда, бұл бағыттағы ізденістер толассыз жүріп жатыр.Сондай ізденістің нәтижесінде бірнеше жасанды, көмекші тілдердің жобасы ұсынылды.Солардың ішіндегі ең елеулісі - волапюк, эсперанто деп аталатындар.Мұның алғашқысы - әлемдік тіл деген мағынаны білдіретін ағылшынның вола, пюк деген екі сөзінің бірігуінен жасалған. Жасанды тілдер ішінде көптеген елдерде тарап, кең етек алған қазіргі түрі эсперанто деп аталады.
Сөйлеу тілі мен кітаби тіл. Бұлардың екеуі де бір ғана этникалық бірлік тілінің жеке көріністері, олар бөлек – бөлек тілдер емес, тіл біреу – ақ, сондықтан оларды тіл демей, стиль, яғни сөйлеу тілі стилі, кітаби стиль деген жөн.Дәстүрге айналған атауды бұзбау үшін ғана «тіл» деп отырмыз.
Кітаби – жазба тіл болу үшін жазудың, баспа орнынаң болуы шарт.Бұларсыз кітаби – жазба тіл болмақ емес.Сөйлеу тілі мен кітаби – жазба тіл этникалық бірлік тілінің екі түрлі көрінісі, екі түрі дедік.
Әдеби тіл – жалпыхалықтық тіл маржанын жинақтап, сұрыпталған, екшелген, қызметке бай, әлеуметтік сипаты мен стильдік ерекшеліктері мол сала. Диалект - жалпыхалықтық, біртұтас ұлттық тілдің өзіндік дыбыстық, сөздік, грамматикалық ерекшеліктері бар саласы. Диалектілер негізінде тілдік қауым қоныс ыңғайына қарай әр түрлі аймақтарға бөлінеді. Диалектінің мұндай түрі жергілікті диалект деп аталады.Жергілікті диалектіге белгілі бір аймақта тұратын адамдар тілінде кездесетін ерекшеліктердің жиынтығы жатады.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Маманов, Ы. Қазақ тіл білімінің мәселелері. "Арыс қоры".- Алматы: Арыс, 2007.
2. Невченко В.Н. Введение в языкознание. М.:Дрофа.,2008.-7063с.
3. Исаев. С. Қазақ тіл білімінің мәселелері [Текст] = Вопросы казахского языкознания .- Алматы, 2011
4. Жүнісова, М.Ә. Қазіргі қазақ тілі: оқу құралы .- Алматы: Дарын, 2008.
5. Шалабай, Б. Қазіргі қазақ тілі синтаксис. – Алматы, 2012.
        
        Жоспар:
І Кіріспе
+ Әлемдік тілдер туралы түсінік
ІІ Негізгі бөлім
2.1 Кітаби және ... ... ... мен ... ареалдар
2.3Өлі тілдер
ІІІ Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Антикалық Еуропада латын тілінің бүкіл Еуропа халықтарына канондық тіл ... ... араб тілі де ... діні ... ... үшін ... тіл болған, 17-18 ғасырларда жер шарының әр түрлі аймақтарына кең тараған испан, француз, ... ... ... 19 ... мұндай дәрежеге ағылшын тілі, 20 ғасырда орыс тілі көтеріліп отыр.Бірақ бұл тілдер халықаралық деп аталғанымен, олардың ... да ... тіл ... жоқ.Алайда, бұл бағыттағы ізденістер толассыз жүріп жатыр.Сондай ізденістің нәтижесінде бірнеше жасанды, көмекші тілдердің жобасы ұсынылды.Солардың ішіндегі ең ... - ... ... деп ... ... - әлемдік тіл деген мағынаны білдіретін ағылшынның вола, пюк деген екі сөзінің бірігуінен жасалған. Жасанды тілдер ішінде көптеген елдерде тарап, кең етек ... ... түрі ... деп ... ... тілі мен кітаби тіл. Бұлардың екеуі де бір ғана этникалық бірлік тілінің жеке көріністері, олар бөлек - ... ... ... тіл біреу - ақ, сондықтан оларды тіл демей, стиль, яғни ... тілі ... ... ... ... ... ... атауды бұзбау үшін ғана деп отырмыз.
Кітаби - жазба тіл болу үшін жазудың, ... ... ... ... ... - ... тіл ... емес.Сөйлеу тілі мен кітаби - жазба тіл этникалық бірлік тілінің екі түрлі көрінісі, екі түрі ... тіл - ... тіл ... ... сұрыпталған, екшелген, қызметке бай, әлеуметтік сипаты мен стильдік ерекшеліктері мол сала. ... - ... ... ... ... өзіндік дыбыстық, сөздік, грамматикалық ерекшеліктері бар саласы. Диалектілер негізінде тілдік қауым қоныс ыңғайына қарай әр түрлі аймақтарға бөлінеді. Диалектінің ... түрі ... ... деп ... ... белгілі бір аймақта тұратын адамдар тілінде кездесетін ерекшеліктердің жиынтығы ... мен ... ... ... жаңа ... ... қонуы және олардың тілдердің аймақтық бөлінуіне әсер етуі тілдің қоғамдық қызметі, ... және ... ... ... Ареалдағы қазіргі тілдің жағдайы тарихи негізгі ерекшеліктері, ареалдан тыс ... ... ... ... тілдердің ең маңызды құрылымдық жақтары және ареалдық ... ... ... ... және ... ... әр ареал дағы қатынасы оның лингвистикалық және жалпы ... ... ... сәйкес келетін оқу пәндерінің бағдарламаларыда есепке алынады, яғни компаративистика, социалингвистика және типология). Ресей, ... ... ... ... ... және ... Еуропа Түркия, Закавказье, Таяу Шығыс (Иран, Ауғаныстан). Орта Азия және ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік Африка және Таяу Шығыс , Шығыс Азия (Қытай, Маңғолия, Корея, Жапония) Оңтүстік Азия (Индия, Пакистан, Непал, Бутан, Бирма, Бангладеш, ... ... ... және жанындағы аймақтар (Вьетнам, Лаос, Камбоджа, Тайланд, Оңтүстік Қытай). Австронезиялық аймақ: аралдың Оңтүстік- Шығыс ... ... ... және ... ... Гвинеясыз).
Папуастық аймақ. Австралия: көне тілдер. Америка: көне тілдер. Жаңа заманның көпелі негізгі аумақтары (Австралия, Жаңа Зеландия, Үнді мұхитының аралдары).
Тіл -- ... ... ... ... өмір сүретін бөлінбейтін бөлшек. Дей тұрғанмен қоғамдық қажеттілік аясы тар ... ... да ... ... ... қазақ тілінен басқа да құрып бара жатқан және біз естіп-білмей жатып жоғалып кеткен тілдер көп. Және ... жүре ... ... ... тіл қатарына еніп, жалпақ жұртпен біте қайнасып, қолданысқа жаңадан сінген тілдер де жетерлік.Халықаралық сарапшылардың сөзіне сенсек, әлемде әр 15 күн ... бір тіл қаза ... ... Қаза ... бара ... ... сол елдің тарихы, дәстүрі, мәдениеті де қаза болатыны ешкімге жұмбақ емес. Халықаралық интеграцияның салқыны жанбай жатып өшіп жатқан талай ... ... ... ... австралиялық аборигендер мен американдық үндістердіңтілінде санаулы ғана халық сөйлейді.Австралияда 20 ғасырдың басында 400 -ге жуық тіл болса, ... ... 25 тіл ғана ... ... ... 1400 тіл ... ішінде 600 тіл жоғалып кеткелі тұр: әсіресе, Нигерия және Шығыс Африка аймағы. Солтүстік Шығыс Азия аймағында орыс тілінің қысымынан 47 ... ... 6 тіл ғана аман ... тұр. ... ... ... басымдық көрсетуінен 23 тіл жойылып кетті. Кезінде тіл соғыс, әлемдік ауру шақыратын эпидемиядан қаза ... ... ... ... ... жаппай көшудің арқасында жойылып барады: ағылшын, француз, испан, итальян, ... ... ... ... ... тұр.Тіл мамандарының дерегіне қарағанда, 2100 жылға дейін әлемде 3500-дей тіл қолданыстан шығып, жоғалады екен. Бұл деген ... ... ... ... ... тең ... ... Деректерге қарағанда, әлемдегі жоғалып бара жатқан тілдердің 28 пайызының ... сәл ... ... бар. ... ... ... тілінде сөйлейтін 100 адам ғана қалған. Арменияда ломаврен ... ... ... ... ... бұрынғы совет республикалары болғанОрталық Азиядағы тәжік, қырғыз және өзбек тілдері ел ... ... ... ... Тәжікстандағы памир тілдері сияқты бұл аймақтағы кішігірім тілдер ұмытыла бастаған. Әлемде 6000-нан астам тіл ... ... 600-не ғана ... ... төнбейді екен (2700 -- негізгі тіл, 4000-ға жуығы -- сол тілдердің ... ... елде 1995 жылы ... 5-і күні ... ... тіліндесөйлейтін ең соңғы Богон есімді азамат дүниеден өткен. Қарашаның 4-і күні касаба тілі тірі болса, қарашаның 5-і күні ол тіл ... ... адам ... тіл ... тіл ... ... Стив ... деген лингвист 1992 жылы қарашаның 8-інде Батыс Кавказдағы обух тіліндесөйлеген ең соңғы адам Тефлик Есенщ дүние ... обух тілі де ... ... ... ... обух ... ... алуға 2-ақ сағат үлгермей қалыпты. Себебі, ол сол ауылға ... ... екі ... ... ... өтіп кеткен екен. Сонымен сіз өз тіліңіздің ең соңғы ... яғни ... ... онда ... өлді деп есептей беріңіз.
Әлемде 100 миллионнан астам сөйлеушісі бар 8 ірі тіл бар. Олар -- ... ... ... ... ... ... ... жапон тілдері. Осы 8 тілде 2 миллиард 400 миллион адам сөйлейді. Алайда осы 8 тілдің ... 12 ... ... 20 тілді деп атаса, сол 20 тілде бүгінде 3 миллиард 200 миллион адам сөйлейді екен. Яғни, жер бетіндегі ... ... ... ... ғана ... ... ... төнген тілдер деп атасақ, дәл қазір әлемнің 4000 ... ... қара бұлт ... тұр. Соның ішіндегі 51 тілде тек бір-бір адам ғана сөйлейді.Оның 28-і -- Австралияда, 8-і -- ... 3-еуі -- ... ... 3-еуі -- ... 6-уы -- Азияда, 3-еуі Тынық мұхит ... ... ... ... ... ... ... Еуропаның өзінде 123 тілдің 9-ына құрып кету қаупі төнсе, 26-сы шалажансар, 38-і ... ... ... ... ... 700 тілдің 40-ы ғана аман-сау қалу мүмкіндігіне ие. Ал Орта ... оның ... өз ана ... ... мәз ... өзімізге аян.Тіл соғысының қазіргі басты қаруы - ... ... ... ... Қа - зақ - - станға тарайтын 4115 газет- журналдың 90 пайызы орыс, 6 пайызы өзге, 4 пайызы ғана ... ... ... 2320 ... газет-журналдың 453-і ғана қазақша, олардың тираждық үлесі 4-5 пайыз ғанаКезінде деген екен М. Әуезов. Демек, Қазақстан кеңістігінде үстемдік ... тіл - ... ... Орыс ... ... басымдылығын сақтап қалуға тырысу - заман көшінің дамуына қарсы келгендік. Ондай ниет пен әрекет мемлекетке қарсы ... ... ... ... 21 ... ЮНЕСКО аясында халықаралық ана тілі күні атап өтіледі. Бұл көптілділік пен тілдердің сан ... ... ... күн. Ал біз бен сіз ... өз ... көсегесінің көгеруіне не істей аламыз
Тілдің лексикалық құрамын оның басқа ... ... ... да ... ... тұрады. Сөздік құрам екі түрлі жолмен дамиды: біріншісі -- ор тілдің өзіндік байырғы ... ... ... -- ... ... ... ... негізінде.Тілдің сөздік құрамы өзгергіш дегеннен оның барлық, саласы, барлық қабаты бірдей дәрежеде өзгереді деген ... ... ... ... екі түрлі болады:
а) алдыңғы үрпақ тілінде өзара жақын болғанымен, бір-бірінен елеулі өзгешеліктері бар екі ... ... ... ... ... ... ретінде қолдануы. Бұл -- тіл білімде конвергенция деп аталады; ә) ... ... ... бір дыбыс немесе бір дыбыстың басқа түрі ғана болып ... ... ... ... екі ... ... болып кетуі мүмкін. Бүл -- дивергенция деп аталады.
Тілдік құбылыстарға себепші, болатын факторлар алуан түрлі. Қазіргі заман тіл ... ... ... ең елеулісі ретінде екі түрлі факторға ерекше мән ... оның бірі -- ... ... ... -- ішкі -- ... деп ... Егер ... белгілі бір өзгерістің пайда болуына түрткі, себепші болған жағдайлар тілдің өзіне, өз жүйесіне тән, ... ішкі ... ... заңдылығы болса, ол ішкі себеп болады да, тілдің өз заңдылығынан болмай, одан тысқары, тілді қоршаған әлемнен, ортадан туған түрткі болса, ол ... ... ... ... ... ... ... ортадан болатын алуан түрлі себептердің жиынтығы, өзгеден бұрын, қоғамның тарихи ... ... ... қоныс аударуларына, миграцияға, бірігуімен ыдырауына, қатынас жасау формасының өзгеруіне, мәдениет пен техникадағы прогреске байланысты себептер ... ішкі ... ... өмір ... ... жүйесін жетілдіре беру мақсатынан туған себептер жатады. Тілдік одақ дегеніміз - ... ... ... ... емес, біртұтас географиялық кеңістікте б>>р-б>>р>>мен ұзақ уақыт бойы қарым-қатынаста болған тілдердің белгілі ... ... және ... ... ... ... тарихи бірлігі. Тілдік одақ және тіл семьясы деген ұғымдар бірдей емес.
Ностратикалық тілдер. Афразия, үндіеуропа, ... ... ... ... ... біріктіретін тілдердің үлкен семьясы (макросемья языков). Бұл терминді 1903 жылы алғаш ұсынған - дат ... Х. ... ... noster ... ... мағынада). Тілдердің мұндай үлкен семьясы , , деп те аталған, бірақ бұл терминдер тәжірибеде қолданыс таппады. ... ... ... ... ... дравид, алтай тілдері) және батыс ностратикалық (афразия, үндіеуропа, картвел тілдері) болып екі топқа бөлінеді. Ностратикалық тілдердің бұлайша бөлінуі жалпыностратикалық ... ... ... ... ... тағдырына байланысты: шығыс ностратикалық тілдерде алғашқы тұрақты түбірдің вокализмі ... ... ... тілдердегі бір түбірден тараған сөздерде дауыстылардың алмасу жүйесі (аблаут) қалыптасқан.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1. Маманов, Ы. Қазақ тіл ... ... ... ... ... Арыс, 2007.
2. Невченко В.Н. Введение в языкознание. М.:Дрофа.,2008.-7063с.
3. Исаев. С. Қазақ тіл білімінің мәселелері [Текст] = ... ... ... .- Алматы, 2011
4. Жүнісова, М.Ә. Қазіргі қазақ тілі: оқу құралы .- ... ... ... ... Б. ... ... тілі синтаксис. - Алматы, 2012.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлемдік тілдер жайлы4 бет
Әлемдік тілдер. Тілдің диалектілік, әлеуметтік жіктері10 бет
Әлемдік тілдер.Тілдің диалектілік, әлеуметтік жіктері13 бет
Әлемдік тілдер.Тілдің диалектілік, әлеуметтік жіктері жайлы8 бет
Визуалды тілдерде графиканы программалау. Нұсқаулық54 бет
Детерминизм, индотерминизм, сциентизм, антисциентизм, синергетика, синкретизм терминдерінің анықтамалары13 бет
Жаңа ақпараттық технологиялар жайлы71 бет
Меркантелизм5 бет
Тілдік бейнедегі “жүрек” концептінің көрінісі154 бет
Түркі халықтарының философиясына жалпы түсініктеме8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь