Мұнай газ кен орындарын өңдеу және пайдалану

1. Кіріспе.
2. Скаважиналарды бұрғылау технологисы.
2.1.Тау.жыныс бұзушы аспап.
2.2. Бұрғы қондырғысының құралы.
3. Мұнай қабатын ашу және игеру.
3.1.1. Оқты перфарация.
3.1.2. Торпедалық перфорация.
3.1.3. Кумулятивтік перфорация.
3.1.4. Гидроқұмтамшылы перфорация.
3.1.5. Тескіш перфорация.
3.2. Мұнай скважиналарын игеру.
3.2.1. Скважина оқпанында үлкен беріктіксұйықтығыназ беріктік сұйықтығына алмастыру.
3.2.2. Қабат қысымын компрессормен азайту.
3.2.3 Свабтау.
3.2.4. Имплозия.
4. Мұнайды жер бетіне шығару.
4.1. Мұнайды өндірудің фонтанды әдісі.
4.1.1. Қабат энергиясының балансы.
4.1.2. Фонтанды скважина жұмысы кезіндегі кедергілер.
4.1.3. Фонтанды скважина жабдығы.
4.1.4. Сорапты компресорлы құбырлар (СКҚ).
4.1.5. Пакерлер, якорьлар.
4.1.6. Фонтанды арматура.
4.2. Штангалы сорап қондырғысымен мұнай өндіру.
4.2.1. Жектек.
4.2.2. Штангалы сорап конструкциясы.
4.2.3. Штангалы тереңдік сорап қондырғысымен(ШДСҚ) жабдықталған скважиналарды пайдалану.
4.3. Штангасыз скважиналы сораптармен мұнай өндіру.
4.4. Электрлік ортадан тепкіш сораптар (ЭОС).
5. Су айдау арқылы қабатқа жасанды әсер ету.
5.1. Қабат кысымын ұстаудың теориялық негіздері (ҚҚҰ).
5.2. Контур сыртқы су тасу.
5.3. Контур ішкі су тасу.
5.4. Қабатқа айдалатын су мінездемесі.
5.5. ҚҚҰ. дың технологиялық схемасы.
5.6. Жер үсті бұталы сорапты станциялар (ЖҮБСС).
5.7. Жер асты бұталы сорапты станциялар.(ЖАБСС).
5.8. Ағынды суларды тазарту.
5.9. Айдау скважиналарының конструкциясы.
5.10. Айдау скважиналарын игеру.
5.11.Қабатқа газ айдау.
5.12. Жылу тасымалдағыштарды айдау.
5.13. Ыстық суды айдау.
5.14. Буды айдау.
5.15. Қабат ішкі жанудың қозғалмалы ошағын құру.
5.16. Көмірқышқылды айдау.
5.17. Технологияны іске асыруға арналған жабдық.
5.18. Мицеллярды ерітінділерді қолдану.
5.19. Полимер ерітінділермен мұнайды ысыру.
5.20. Көмірсутек ерітінділерін қолдану.
5.21. Сақарлы (щелочный) су тасқынын қолдану.
5.22. Беткейлі. активті заттарды қолдану.
6. Мұнай скважиналарын жөндеу.
6.1. Скважинаның ағымдағы жөндеуі туралы жалпы мәліметтер.
6.2. Скважинаны толық жер асты жөндеу технологиясы.
6.2.1. Толық жөндеу алдында скважиналарды тексеру және зерттеу.
6.2.2. Пайдаланушы колонналы жөндеу технологисы.
6.2.3. Су келулерін жою және шектеу бойынша изоляциялық жұмыстар технологиясы.
6.2.4. Ұлтандық су келуін изоляциялау.
6.2.5. Скважинадағы ұстап қалу жұмыстары.
6.2.6. Құлаған құбырларды шығару.
6.2.7. ЭОС қондырғысын шығару
6.2.8. Колоннаны герметикалыққа сынау.
6.2.9. Екінші оқпанды кесу.
6.2.10. Скважинаны жою.
6.3. Жөндеу жұмыстарына арналған механизмдер мен жабдықтар.
6.3.1. Стационарлы және қозғалмалы жүк көтергіш құрылыстар
6.3.2 Ұстау құралы
7. Мұнайды жинау жіне дайындау
7.1. Топтық өлшеу қондырғысы.
7.2. Мұнайды комплекстік дайындау қондырғысы.
8. «Чекмагушнефть» МГӨҚ.
9. Қорытынды.
1.Кіріспе
Бірінші курсты бітірген соң 09.06.00 «Мұнай-газ кен орындарын өңдеу және пайдалану» мамандығының студенттері мұнай-газ өндіруші кәсіпорындарда танысу практикасынан өтеді. Танысу практикасы студенттерді практикалық оқытудың бастапқы этабы болып табылады.Танысу практикасын өтудің басына мамандық білімдер комплексіне кіретін арнайы пәндерді меңгеру қарастырылмағандықтан оның негізгі тапсырмаларын келесі үлгілермен құруға болады:
1.Студенттердің мұнай-газ скважиналарынң бұрғылау, мұнай-газ өндіру процестерімен және мұнай кен орнының қамтылуымен танысуы.
2. Мұнай-газ скважиналарынң бұрғылау жіне пацдалану кезінде қолданылатын негізгі жабдығымен танысу.
3.Мұнай өндіру кемшілігінің негізгі бөлімімен, мұнай саласымен және оның өндіріс шаруашылық қызметшілдігімен танысу.
4. Мамандық бойынша кейінгі оқыту процесінде теориялық материалды жақсырақ меңгеруге мүмкіндік туғызатын нақты практикалық білімдерді алу
5. Өндіріс коллективіндегі қатынас жұмысының алғашқы жұмыс тәжірибесін алу.
Скважинаның бұрғылау технологиясы.
Технология – бұл нақты мақсатқа жетуге бағытталған тізбекті атқарылатын операциялар комплексі. Кез-келген технологиялық операцияны тек қана керекті жабдықты қолданып орындауға болатыны түсінікті. Скважинаның құрылысы деп барлық дайындау операцияларының басынан жабдықтың демонтажына дейінгі скважинаны құрастырудың бүкіл циклын айтады.
Дайындау жұмыстарына алаңды жоспарлау,бұрғы мұнарасы және басқа жабдықтардың астына фундамент құю,технологиялық комуникациялар,электрлік және телефондық желілерді төсеу жатады. Дайындау жұмыстарының рельефпен, климаттық және географиялық аймақпен экологиялық жағдаймен анықталады. Сібірдің ми батпақ кен орындар талаптарында бұрғылау алдында үйінді бөгеттер (арал) құру, теңіз кен орындарда платформалар орналастыру керек.
Монтаж- бұрғы қондырғысының дайындау алаңындағы орналастыру және оның тоқылуы. Қазіргі уақытта мұнай кәсіпшілігінде зауытта жиналған және монтаж орнына әкелінген блокты монтаж- ірі блоктармен құрылысы кең практикалады. Бұл монтажды жеңілдетеді және тездетеді. Әрбір түйіннің монтажы оны жұмыс режимінде сынап көрумен анықталады.
Скважинаны бұрғылау- скважина қабырғаларын бекітіп, мұнай қабатына дейін жер бетінің қалыңдығына біртіндеп тереңдету.
Скважина құрылысы алдын-ала құрастырылған жобамен геолого- техникалық наряд, скважинаның құрылысы және бұрғылауы кезінде жетектелінуі дұрыс болатын құжаттар бойынша орындалады. Скважинаны бұрғылау мұнараның тальдік жүйесіне ілінген квадратқа винттелген қашау түсірілетін 2-4м тереңдікте шурфквадратқа, бірізді ротор көмегімен қашауға беріп бастайды. Қабатқа тереңдеу мөлшері бойынша қашау квадратпен бірге лебедка көмегімен түсіріледі. Бұрғыланған жыныс сораптан вертлюкпен толы квадрат арқылы қашауға берілетін жуу сұйығымен шығарылады.
Скважинаны квадрат ұзындығына тереңдеткен соң оны скважинадан көтеріп, ол мен қашау аралығында бұрғылау қондырғыларын орналастырады.
Тереңдеу процесінде скважина қондырғыларының бұзылуы мүмкін, сондықтан оларды нақты интервалдар сайын бекітіп тұру керек. Бұны арнайы түсірілетін шегендеуші құбырлар көмегімен орындайды, ал скважина конструкциясының түрі баспалдақты болып келеді. Жоғарыда бұрғылау үлкен диаметрлі қашаумен жүргізіледі, содан кейін кішісімен, тағы солай ары қарай.
Баспалдақтар саны скважина тереңдігі мен жыныс мінездемесімен анықталады.
Скважина конструкциясы деп скважина әр түрлі тереңдікте түсірілетін әртүрлі диаметрлі шегендеуші құбырлар жүйесін айтады. Әр аудандар үшін мұнай скважиналарының конструкциясы әр түрлі және келесі талаптармен анықталады.
- скважинаны бұзуға ұмтылатын тау қысымының күштеріне қарсы әсер ету
- оқпан диаметрін оның бүкіл созылуында сақтап қалу
- химиялық құрамы бойынша әртүрлі агенттерден тұратын скважина тілімінде кездесетін горизонттарды айыружәне олардың орнадасуын болдырмау;
- әртүрлі жабдықтарды түсіру және пайдалану мүмкіндігі;
- химиялық агресивті ортамен ұзақ қатынас мүмкіндігі және жоғары қысым мен температураларға қарсылық көрсету
Тікелей мұнай қабатына жанасатын скважина бөлігі фильтрмен жабдықталады, ол арқылы мұнайдың қабаттан скважинаға ағып өтуі орындалады.
Фильтр – пайдаланушы колоннаның жалғасы болып табылатын немесе скважинаға бөлек түсірілетін қабат қалыңдығы бойымен перфорацияланған құбыр.
Егер қабат берік жыныстармен жатқызылған болса, онда фильтрді орнатпасада болады.
Кен орындарында конструкциясын мұнайдікіне ұқсас газдық, айдау, пьезометрлік скважиналар салынады.
Скважина конструкциясының бөлек элементтерінің келесідей тағайындалулары болады:
1. Бағыттау скважиналарды бұрғылау кезінде жоғарғы жұмсақ жыныстардың бұрғы ертіндісімен шайып кетуін алдын алады.
2. Кондуктор ауыз су қамтылуына пайдаланылады су тасқын горизонттардың айыруын қамтамсыз етеді.
3. Аралық колонна жұту зоналарының жекелеу, кемісті қысымы бар өнімді горизонттарды жабу үшін түсіріледі. Кейде терең скважиналарда оқпан аумағын жекелеу үшін колонна бөлігі- хвостовик түсіріледі.
4. Пайдаланушы колонна кен орындар тілімінде кездесетін барлық қабаттар жекелеуін, жабдықтың түсірілуін және скважина пайдалануын қамтамасыз етеді.
Шегендеуші құбырлар санына байланысты скважина конструкциясы бірколонналық, екіколонналық және т.с. болуы мүмкін.
Скважина түрі – оның фильтрі колоннаның негізгі элементі болып есептеледі, өйткені мұнай қабатымен байланысты, берілген шектерде(аралықта) қабат сұйығының дренаждауын (құрғату), қабатқа интенсификациялау мен оның жұмысын реттеу мақсатында әсер етуін қамтамсыз етеді.
Түп (забой) конструкциясы жыныс мінездемесімен анықталады. Механикалық орнықты жыныстарда (құндақ) ашық түп орындалуы мүмкін. Ол қабатпен толық байланысты қамтамсыз етеді және эталлонмен қабылданады, ол байланыс эффектілігінің көрсеткіштігі – гидродинамикалық жетілгендік коэффициенті, бірлік пен қабылданады. Осындай конструкцияның кемшілігі: егер бар болса, бөлек қабаттардың таңдаулы ашуын мүмкін болмауы, сондықтан ашық түптердің қолданылуы шектеулі.
Толығымен ашылған отырғызылмаған қабатқа алдын-ала дайындалмаған фильтрлермен бөлек түсірілетін түптер конструкциясы белгілі. Шегендеуші колоннаның асты мен фильтрдің жоғарғы бөлігі арасындағы сақиналы кеңістік герметизацияланады. Фильтрдегі тесіктегі домалақ және саңылау түрлі болып орындалады, ені 0,8 – 1,5, ұзындығы 50-80мм. Кейде қуысы сұрыпталған гравиймен толтырылған екі құбыр түрдегі фильтр түсіріледі. Мұндай фильтрлерді ластаған кезінде ауыстыруға болады.
Жабылған мұнай қабаты мен цементтелген пайдаланушы колоннада құрылған фильтрлер көп қолданылады. Олар ашу технологиясын оңайлатады, бөлек қабаттарды сенімді айыруға және оларға әсер етуге мүмкіндік береді, бірақ бұл фильтрлердің бірқатар кемшіліктері бар.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Туякбаев С.Т. Геология и разработка нефтяных месторождений на Мангышлаке.
2. Отчет за 2002 год НГДУ «Жетибаймунайгаз».
3. Муравьев В.М. Эксплуатация нефтяных и газовых скважин – М. Недра, 1978г.
4. Гиматудинов Ш.К., Дунюшкин И.И. и др. Разработка и эксплуатация нефтяных и газовых и газоконденсатных месторождении – М. Недра, 1988г.
5. Бухаленко Е.И. Нефтепромысловые оборудование: Справочник – 2-е изд. М. Недра, 1990г.
6. Джиенбаев К.И., Лалазарян Н.В. Сбор и подготовка скважины продукции на нефтяных месторождениях. Алматы, 2000г.
7. Уманский Л.М., Уманский М.М. Экономика нефтяной и газовый промышленности. М. Недра, 1974г.
8. Юрчук А.С. Расчет нефтегазовых добычи. М. Недра, 1976г.
9. Оркин К.Г. Расчеты в технологии и техники добычи нефти. Недра, 1967г.
10. Сулейманов М.М. Охрана труда в нефтяной безопасности. 1985г.
11. Домин П.А. Справочник по технике безопасности. 1985г.
        
        «Мұнай-газ кен орындарын өңдеу және пайдалану» мамандығының практикасы
жөнінде есеп» тақырыьбына реферат.
Мазмұны.
Кіріспе.
Скаважиналарды бұрғылау ... ... ... ... ... ... Мұнай қабатын ашу және игеру.
3.1.1. Оқты перфарация.
3.1.2. Торпедалық перфорация.
3.1.3. Кумулятивтік перфорация.
3.1.4. Гидроқұмтамшылы перфорация.
3.1.5. Тескіш перфорация.
3.2. Мұнай скважиналарын игеру.
3.2.1. ... ... ... ... ... ... Қабат қысымын компрессормен азайту.
3.2.3 Свабтау.
3.2.4. Имплозия.
4. Мұнайды жер бетіне шығару.
4.1. Мұнайды өндірудің фонтанды әдісі.
4.1.1. ... ... ... ... скважина жұмысы кезіндегі кедергілер.
4.1.3. Фонтанды скважина жабдығы.
4.1.4. ... ... ... (СКҚ).
4.1.5. Пакерлер, якорьлар.
4.1.6. Фонтанды арматура.
4.2. Штангалы сорап қондырғысымен мұнай өндіру.
4.2.1. Жектек.
4.2.2. Штангалы сорап конструкциясы.
4.2.3. Штангалы тереңдік ... ... ... ... ... ... ... мұнай өндіру.
4.4. Электрлік ортадан тепкіш сораптар (ЭОС).
5. Су айдау арқылы қабатқа жасанды әсер ету.
5.1. Қабат кысымын ұстаудың теориялық негіздері (ҚҚҰ).
5.2. ... ... су ... Контур ішкі су тасу.
5.4. Қабатқа айдалатын су ... ҚҚҰ- дың ... ... Жер үсті ... ... станциялар (ЖҮБСС).
5.7. Жер асты бұталы сорапты станциялар.(ЖАБСС).
5.8. Ағынды суларды тазарту.
5.9. Айдау скважиналарының ... ... ... игеру.
5.11.Қабатқа газ айдау.
5.12. Жылу тасымалдағыштарды айдау.
5.13. Ыстық суды айдау.
5.14. Буды айдау.
5.15. Қабат ішкі жанудың ... ... ... ... ... Технологияны іске асыруға арналған жабдық.
5.18. Мицеллярды ерітінділерді қолдану.
5.19. Полимер ерітінділермен мұнайды ысыру.
5.20. Көмірсутек ерітінділерін қолдану.
5.21. Сақарлы (щелочный) су ... ... ... ... ... ... Мұнай скважиналарын жөндеу.
6.1. Скважинаның ағымдағы жөндеуі туралы жалпы мәліметтер.
6.2. Скважинаны толық жер асты жөндеу технологиясы.
6.2.1. Толық жөндеу ... ... ... және ... ... ... ... технологисы.
6.2.3. Су келулерін жою және шектеу бойынша изоляциялық жұмыстар
технологиясы.
6.2.4. Ұлтандық су келуін изоляциялау.
6.2.5. Скважинадағы ұстап қалу ... ... ... ... ЭОС ... ... ... герметикалыққа сынау.
6.2.9. Екінші оқпанды кесу.
6.2.10. Скважинаны жою.
6.3. Жөндеу жұмыстарына арналған механизмдер мен ... ... және ... жүк ... құрылыстар
6.3.2 Ұстау құралы
7. Мұнайды жинау жіне дайындау
7.1. Топтық өлшеу қондырғысы.
7.2. Мұнайды комплекстік дайындау қондырғысы.
8. «Чекмагушнефть» МГӨҚ.
9. Қорытынды.
1.Кіріспе
Бірінші курсты ... соң 09.06.00 ... кен ... ... ... ... студенттері мұнай-газ өндіруші кәсіпорындарда
танысу практикасынан өтеді. Танысу практикасы ... ... ... ... ... ... ... өтудің басына
мамандық білімдер комплексіне кіретін арнайы пәндерді меңгеру
қарастырылмағандықтан оның негізгі тапсырмаларын келесі үлгілермен құруға
болады:
1.Студенттердің мұнай-газ скважиналарынң бұрғылау, ... ... және ... кен орнының қамтылуымен танысуы.
2. Мұнай-газ скважиналарынң бұрғылау жіне пацдалану кезінде қолданылатын
негізгі ... ... ... ... ... ... ... саласымен және оның
өндіріс шаруашылық қызметшілдігімен танысу.
4. Мамандық бойынша ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызатын нақты практикалық білімдерді алу
5. Өндіріс коллективіндегі қатынас жұмысының алғашқы жұмыс тәжірибесін
алу.
Скважинаның бұрғылау технологиясы.
Технология – бұл нақты ... ... ... ... ... ... Кез-келген технологиялық операцияны тек қана керекті
жабдықты қолданып орындауға болатыны түсінікті. Скважинаның құрылысы деп
барлық дайындау операцияларының басынан жабдықтың демонтажына дейінгі
скважинаны құрастырудың ... ... ... ... ... ... мұнарасы және басқа
жабдықтардың астына фундамент құю,технологиялық комуникациялар,электрлік
және телефондық желілерді төсеу жатады. Дайындау жұмыстарының рельефпен,
климаттық және географиялық аймақпен экологиялық ... ... ми ... кен ... ... ... ... үйінді
бөгеттер (арал) құру, теңіз кен орындарда платформалар орналастыру керек.
Монтаж- бұрғы қондырғысының дайындау алаңындағы орналастыру және оның
тоқылуы. Қазіргі уақытта мұнай ... ... ... және ... ... блокты монтаж- ірі блоктармен құрылысы кең практикалады.
Бұл монтажды жеңілдетеді және тездетеді. Әрбір түйіннің монтажы оны жұмыс
режимінде сынап көрумен анықталады.
Скважинаны ... ... ... ... ... ... дейін
жер бетінің қалыңдығына біртіндеп тереңдету.
Скважина құрылысы алдын-ала құрастырылған жобамен геолого- техникалық
наряд, ... ... және ... ... ... ... құжаттар бойынша орындалады. Скважинаны бұрғылау мұнараның тальдік
жүйесіне ілінген квадратқа винттелген қашау түсірілетін 2-4м ... ... ... ... ... беріп бастайды. Қабатқа
тереңдеу мөлшері бойынша қашау квадратпен бірге лебедка көмегімен
түсіріледі. Бұрғыланған жыныс сораптан ... толы ... ... ... жуу сұйығымен шығарылады.
Скважинаны квадрат ұзындығына тереңдеткен соң оны скважинадан көтеріп, ол
мен қашау аралығында бұрғылау қондырғыларын орналастырады.
Тереңдеу процесінде скважина ... ... ... ... ... интервалдар сайын бекітіп тұру керек. Бұны арнайы түсірілетін
шегендеуші құбырлар көмегімен орындайды, ал скважина конструкциясының түрі
баспалдақты болып келеді. ... ... ... ... қашаумен
жүргізіледі, содан кейін кішісімен, тағы солай ары қарай.
Баспалдақтар саны скважина тереңдігі мен жыныс мінездемесімен анықталады.
Скважина конструкциясы деп скважина әр түрлі ... ... ... ... ... ... айтады. Әр аудандар үшін
мұнай скважиналарының конструкциясы әр түрлі және келесі талаптармен
анықталады.
скважинаны бұзуға ұмтылатын тау ... ... ... әсер ... ... оның бүкіл созылуында сақтап қалу
химиялық құрамы бойынша әртүрлі агенттерден тұратын скважина тілімінде
кездесетін горизонттарды айыружәне олардың орнадасуын болдырмау;
әртүрлі жабдықтарды ... және ... ... ... ... ұзақ ... ... және жоғары қысым мен
температураларға қарсылық көрсету
Тікелей мұнай қабатына жанасатын скважина бөлігі фильтрмен жабдықталады,
ол ... ... ... ... ағып өтуі ...... колоннаның жалғасы болып табылатын немесе скважинаға
бөлек түсірілетін қабат қалыңдығы бойымен перфорацияланған құбыр.
Егер қабат ... ... ... ... онда ... ... орындарында конструкциясын мұнайдікіне ұқсас газдық, айдау,
пьезометрлік скважиналар ... ... ... ... ... ... Бағыттау скважиналарды бұрғылау кезінде жоғарғы жұмсақ жыныстардың бұрғы
ертіндісімен шайып кетуін ... ... ... ауыз су қамтылуына пайдаланылады су тасқын горизонттардың
айыруын қамтамсыз етеді.
3. Аралық колонна жұту зоналарының жекелеу, кемісті қысымы бар ... жабу үшін ... ... ... ... оқпан аумағын
жекелеу үшін колонна бөлігі- хвостовик түсіріледі.
4. Пайдаланушы колонна кен ... ... ... ... қабаттар
жекелеуін, жабдықтың түсірілуін және скважина пайдалануын қамтамасыз етеді.
Шегендеуші құбырлар санына байланысты скважина конструкциясы
бірколонналық, ... және т.с. ... ... түрі – оның ... колоннаның негізгі элементі болып
есептеледі, өйткені мұнай қабатымен байланысты, берілген шектерде(аралықта)
қабат сұйығының дренаждауын (құрғату), қабатқа интенсификациялау мен оның
жұмысын реттеу мақсатында әсер ... ... ... ... конструкциясы жыныс мінездемесімен анықталады. Механикалық
орнықты жыныстарда (құндақ) ашық түп орындалуы мүмкін. Ол ... ... ... етеді және эталлонмен қабылданады, ол байланыс
эффектілігінің көрсеткіштігі – гидродинамикалық ... ... пен ... ... конструкцияның кемшілігі: егер бар болса,
бөлек қабаттардың таңдаулы ашуын мүмкін болмауы, сондықтан ашық ... ... ... ... қабатқа алдын-ала дайындалмаған
фильтрлермен бөлек түсірілетін түптер конструкциясы белгілі. ... асты мен ... ... ... ... ... кеңістік
герметизацияланады. Фильтрдегі тесіктегі домалақ және саңылау түрлі болып
орындалады, ені 0,8 – 1,5, ... ... ... ... сұрыпталған
гравиймен толтырылған екі құбыр түрдегі фильтр түсіріледі. Мұндай
фильтрлерді ластаған кезінде ауыстыруға болады.
Жабылған мұнай қабаты мен цементтелген пайдаланушы ... ... көп ... Олар ашу ... ... ... ... айыруға және оларға әсер етуге мүмкіндік береді, бірақ
бұл фильтрлердің бірқатар кемшіліктері бар.
Тау-жыныс бұзушы аспап.
Жер бетінің қалыңдығы ... ... ... ... ... – құм, ... ... – құмдақтар, әктастар, содан кейін –
граниттер, кварциттер.
Бұны бұрғылау процесінің үлкен технологиялық шынжырында алғашқы звено
болып табылатын тау-бұзушы ... ... ... ... бұрғыларда қолданылған тісті-қашаудан мұнайшылар «кетті», бірақ
бұл қашаулар және соққылы бұрғылаутерең емес, сулы ... ... ... ... ... жаңа ... ... («балық құйрығын») немесе екі қалақшалы қашаулар жұмсақ жыныстар –
тұтқырлы глиналардан, борпылдақ құмдақтардан, жұмсақ әктастардан,
үшқалақшалы қашаулар – жұмсақ, бірақ ... емес ... ... ... механикалық қасиеттері бар жыныстардан өту үшін
қолданылады.
Шарошкалы қашаулар кеңінен қолданылатындықтан олардың конструкциясын
қарастырайық.
Ол шарошка үшін тіректі конструкция болып табылатын үш ... ... ... ... ... бойынша бірнеше тістер қатары бар
конусты тістерге ұқсас. Шестерня-шарошкалар осінде ... және ... ... ... ... ... жуу сұйығын беру үшін
тесіктер орындалған.
Қашаудың айналуы кезінде шарошкалар қабаттан кесектен соң кесек сындырып
алып ... ... ... ... ... Бұзу ... ... жылдамдығына, жынысқа қашау қысатын күшеюден, және бұрғылап жыныстан
тазарту жылдамдығына тәуелді. ... ... ... тура скважина құру
уақытына әсер етеді. Сондықтан қашаудың кескіш бөлігінің тозуға
төзімділігін қатты және өте қатты материалдарды – вольфрам карбиді, ... ... ... ... ... ... қашаулар бір қашауды
15-20 қарапайым шарошкаларға ауыстырып, өту ... ... ... 250-300
м-ге дейін көтеруге мүмкіндік береді.
2.2. Бұрғы қондырғысының құрылысы.
Алдында біз скважинаны бұрғылау – жер ... ... құру ... ... интервалында жынысты бұзу процесі екенін белгіледік.
Бірақ бұл нәтижеге процеске бір тапсырмамен функционалды байланысқан және
бір комплекс – бұрғы қондырғысын технологиялық құрайтын ... ... ... жету ... ... бұрғы қондырғысының құрамына келесі жабдықтар кіреді.
Мұнара жүккөтергіш құрылғы ... ... сол үщін ... ... ... Оның ішіне кранблок, тальдік блок, ілмек және металл
қанат кіреді. Кранблок және тальдік блок – орын ауыстырмайтын және орын
ауыстыратын ... ... олар ... канат жүргізілген. Бірінші соңы
канаттың қозғалмастай бекітілген, екіншісі лебедка барабанына бекітілген.
Тальдік жүйенің жұмысы белгілі механика ережесіне ... ... ... ... күштегі ұтыс ұзындық(қашықтық) ұтылысына тең.
Берілген жағдайда бізді ... ұтыс ... ... көп ... ... көтеру көп қуат шығынын талап етеді. Тальдік блокқа
скважинаға түсірілетін немесе одан көтерілетін жүк ілінетін ілмек
бекітіледі. Көп жағдайларда бұл – ... ... ... ең ... қашау бекітіледі. Лебедка – тальдік қанаттың бос (жүрісті) соңын
орап ... ... және сол ... ... ... ... ... механизм. Лебедка басты түйіні – барабан, оған айналмалы
қозғалысты арнайы жетек береді. Барабан айналуының жылдамдығы пневматикалық
немесе қол ... ...... ... ... құбырлар айналуын, сонымен қатар
олардың бұрап бекітілуі мен босатылуын қамтамасыз ететін механизм.
Подшипниктерінде айналмалы ... ... ... ... ... ... ... құбыры салынатын және квадраттық тілуі бар
квадрат формалы тесігі бар. Құбырдың осындай конструкциясы үстелмен сенімді
байланысын қамтамасыз етеді. Үстелдің айналуы шестерняның конустық ... іске ... ... біреуі – жетектің кардандық валымен, екіншісі
үстелмен байланысқан.
Сорап – ... ... ... жуу сұйығын беруін іске асырытын
гидравликалық машина. Бұл кезде келесі мақсаттарға қол жеткізіледі:
сұйықтың тамшы күші қашау ... ... әсер ... бұл ... іске асырады; бұрғыланған жыныс сұйық тамшысымен ұсталып жер
бетіне ... Жуу ... ... әр түрлі шарбақшалары бар су және
глина ерітіндісі пайдаланылады.
Сорап екі түйіннен тұрады: гидравликалық және механикалық. Гидравликалық
тұйінге поршеннің ілгері-кейінді қозғалысы орындалатын екі ... ... ... клапандар сұйықтың кезекті түсуі мен шығарылуын
қамтамасыз етеді, ал ауа қақпағы сұйықты берудің пульсациялық мінездемесін
тегістейді.
Поршеньнің орын ауыстыруын кривошип-шатунды механизмімен редуктор болып
табылатын ... ... ... ... ... поршеньнің айналмалы
қозғалысын ілгері-кейінді қозғалысына түрлендіреді. Механикалық түйіннің
ішіне шкив, кривошип (коленвал), шатун, крейцкопф кіреді.
Крейцкопф шатуннан поршень штогына қатал поршень осі ... ... ... етеді.
Сорап қауіпсіздік мақсатында міндетті түрде айдаушыы құбырда бекітілген
және сорап пен құбырда қиын қыстаудан ... ... ... ... ... қорғаныш клапанымен жинақталуы керек.
Вертлюг – бұрғы құбырларының айналу процесінде клонна арқылы қашауға жуу
сұйығының берілісін қамтамасыз ететін түйін. Осы мақсат үшін ... ... ... қозғалмалы және қозғалмайтын. Қозғалмайтын бөлігі
бұрғы шлангасы көмегімен ... ... оның ... жуу ... ал қозғалмалысы – квадрат арқылы айналмалы бұрғы колоннасымен.
Жуу сұйығын тазарту ... ... ... ... ... мен басқада қоспаларды таситын жуу сұйығын тазалау үшін және
сұйықты қайтадан пайдалануға дайындау үшін арналған.
Жүйе ... ... ... ... үшін ... штолармен, газды
бөлу үшін дегазаторлармен, тазаланған сұйықты жинау үшін сыйымдылықпен
жинақталады.
Механикалық кілт ... ... ... ... ... ... босатылуын қамтамасыз етеді.
Мұнай қабатын ашу және игеру.
Скважинаны бұрғылау мұнай ... ... яғни ... ... ... аяқталады. Бұл кезең келесі себептер бойынша
жауапкершілікті болып есептеледі:
мұна-газ қоспасы ... ... ... ала ... ... ... қысым
астында жатады. Скважинаны тастыратын сұйық қысымыннан жоғары қысымда
скважина ... ... ... ... ... және ашық фонтандау пайда
болады;
жуу сұйығының (көбінесе бұл – саз ... ... ... ... ... ... ... нашарлатып, оның каналдарын жауып тастайды.
Скважина оқпанын жауып тұратын сағада арнайы ...... ... ... ... жуу ... ... фонтанды
атқылаулардыңалдын алуға болады.
Мұнай қабатына ерітіндінің кіруін ерітіндіге қасиеттері бойынша ... ... ... ... (мысалы, мұнай негізіндегі эмульсия)
енгізу арқылы алдын алады.
Скважинаны бұрғылап мұнай қабатын ашқан соң шегендеуші құбырларды
түсіріп ... ... қоса ... қабатын жапқан соң қабатты қайтадан
ашу қажеттілігі туады. Бұны колоннаны қабат интервалында порохты негізінде
заряды бар арнайы перфораторлардың көмегімен атқылап іске асырады. ... ... ... ... ... уақытта скважинаны перфорциялаудың бірнеше тәсілдері меңгңріліп
қолданылады.
1. Оқты ... оқты ... ... ... ... ... ... құрылғыларын – перфораторларды түсіруде қорытындыланады,
перфоратор корпусына оқтары бар порохты зарядтар салынған. Беткейден
электрлік импульсін алып, оқтарға жоғары ... пен ... ... ... ... ... Ол колонна металының мен цементтік сақинаның
бұзылуын шақырады. Колоннадағы тесіктер саны мен олардыңқабат қалыңдығы
бойымен орналасуы алдын ала есептеледі, сондықтан кейде ... ... ... оқпандағы жанғыш газдар қысымы 0.6-0.8 мың
МПа-ға жетуі мүмкін, ал диаметрі 20 мм-ге дейін және ұзындығы 145-350 мм
перфорациялық тесіктерді алуға ... ... ... ... ... және ... ... қозғалысы кезінде
үйкелісті азайту мыспен немесе қорғасынмен қапталады.
2. Торпедалық ... ... ... принципі бойынша оқты перфорацияға ұқсас,
бірақ заряд массасы 4-5 г-нан 27 г-ға дейін жоғарылаған және перфораторда
горизонтальды оқпандар ... ... ... – 22 мм, ... ... мм, 1 м ... қалыңдығына төртке шейін тесік орындалады.
3. Кумулятивтік перфорация.
Кумулятивтік перфорация – 6.....8 км/с жылдамдықпен және ... ... ... ... атып шығатын, айырылған тамшылардың бағытталған
қозғалысы есебінен тесіктердің құрылуы. Бұл кезде тереңдігі 350 мм-ге дейін
және диаметрі 8...14 мм канал пайда ... ... ... ... ... максималды қалыңдығы 30 м-ге дейін,
торпедалық – 1 м-ге дейін, оқпен – 2,5 м-ге дейін. Порохтың зарядтық
мөлшері 50 г-ға дейін.
4. ... ... ... – 300 м/с-қа дейін жылдамдықпен және 15...30
МПа қысыммен калибрленген соплолардан атып шығатын құмды-сұйықты қоспаның
түрлі әсер етуі ... ... ... ... ... және АП-6М шифрымен сериялық меңгерілген құмтамшылы
аппарат өзін жақсыжағынан көрсетті: олмен алынатын алматүрлі формалы
каналдар тереңдігі 1,5 м-ге ... жету ... ... ... ...... бұрғылау арқылы фильтрлерді құру
құрылғысы. Бұл мақсат үшін ВНИИГИС-те жасалған электржетегі алмаз
бұрғылаушымен (сверло) қосылған бұрғылаушы ... ... ... 60 мм, бұл ... ... ... практикасы
нәтижелері бойынша 20 мм-ден көп емес тереңдікке қабатқа кіруін қамтамасыз
етеді.
Перфорация «есіркеуші» деп аталып кеткен, өйткені жарылыс тәсілдерінде
болуы сөзсіз ... мен ... ... ... ... перфорацияның қажетті интервалда фильтр құрылуының жоғары
дәлдігі бар.
1. Мұнай скважиналарын игеру.
Мұнай скважиналарын игеру деп бұрғылаудан кейін қабаттан скважинаға мұнай
келуін шақыру мақсатында ... ... ... айтады.
Алдында айтылғандай ашу процесінде қабатқа бұрғы ерітіндісі, су түсуі
мүмкін, бұл қабат саңылауын ластап, скважинадан мұнайды ысырады.
Сондықтан скважинаға мұнайдың өздігінен ... ... ... ... ... арнайы жұмыстардың орындалуын қорытындылайтын жасанды
мұнай келуін шақыруына көшеді.
3.2.1. Скважина оқпанында үлкен тығыздықты сұйықты аз тығыздықты сұйыққа
алмастыру.
Мұндай тәсіл кең ... ... ... ... ... ... ... бағанасы қабатқа үлкен қарсы қысымын көрсетеді. Скважина
оқпанынан, ... ... ... сумен Qr=2000кг/м3 тығыздықты
саз балшықты ерітіндіні шығару есебінен қарсықысымды төмендетуге ... ... екі есе ... әкеледі.
Әдіс қарапайым, экономды және қабаттың әлсіз ластануында эффективті.
3.2.2. ... ... ... ... ... ... ... баса тұру нәтиже әкелмесе, онда кейінгі
тығыздықты азайтуға ... ... ... ... ауа жібереді.
Бұл кезде сұйық бағанасын сорапты-компрессорлы құбырдың башмагына дейін
ысыруға мүмкін болады, осылай қабатқа ... ... ... ... ... ... ауа үлестерін құрай тұрып компрессормен ауаны
және сорапты агрегатпен сұйықты периодты беру тәсілі эффективті болып
таблады. Газдардың осындай порциялар саны ... ... ... және олар
кеңейіп, оқпаннан сұйықты лақтырады.
СКҚ колоннасының ұзындығы бойымен ысырудың эффективтілігін көтеру
мақсатында іске қосқыш клапан тесіктер орнатылады, олар ... ... ... кірген бойда СКҚ ішіне енеді және «жұмыс істей» бастайды, ... ... ... және ... көтереді.
3.2.3.Свабирование.
Тәсіл кері клапанмен жабдықталған арнайы поршень-свабты СКҚ-ға түсіруде
қорытындыланады. Төмен ... ... ... сұйықты өткізеді,
көтерілгенде клапан жабылады, және оның үстіндегі бүкіл ... ... ... көтерілуге мәжбүр болады, ал содан кейін скважинадан
шығарылады. Сұйық бағанасының көп болуы (1000 м-ге ) ... ... ... ... ... Егер ... сағасына дейін сұйықпен
толтырылса, ал свабтың 1000м тереңдікке түсірілуі мүмкін болса, онда
қысымның азаюы құбырсырты кеңістікте сұйық бағанасының азаюының көлеміне
орындалады, одан ... ... ... өтіп ағады.
Свабтау процесі бірнеше рет қайталануы мүмкін, бұл қабатқақысымды көп
мөлшерде төмендетуге мүмкіндік береді.
3.2.4. Имплозия.
Егер ... ... ауа ... ... ... ... кейін осы
ыдысты скважина оқпанымен байланыстырса, онда босанған ауа өзімен сұйықты
ертіп және осылай ... ... ... ... ... ... ... төмен қысым аумағына орын ауыстырады.
Осындай эффект шақырылуы мүмкін, егер скважинаға сұйықтан ... ... ... ... және лезде оларға скважина сұйығын қайта
жіберсе. Бұл ... ... ... ... және қабаттан сұйық келуі
көбейеді.
Сұйықкелуін шақыру қабаттан оған әкелінген механикалық қоспаларды
шығарумен, яғни қабатты тазартумен бірге жүреді.
Мұнайды жер бетіне көтеру.
Мұнайды жер ... ... ... ... ... ... өндіруге» ұқсас
«мұнай өндіру»деп аталады. Бірақ аталуынан басқа олар шығару процесінің
технологиясы бойынша ажыратылады.
Осы процестің орындалуының екі түрі бар: ... ... ... ... ... ... ... ішкі энергиясы
есебінен көтеріледі, механикаландырылған әдісте скважинаға түсірілетін әр
түрлі ... ... ... ... ... ... және қабат энергиясының қоры жеткілікті
үлкен кезде кен орынды өңдеудің алғашқы периодында бар болады. Сосын ... ... ... ... ... ... ... әдістер компрессорлық және сораптық болып бөлінеді.
Соңғысына мұнайды штангалы және штангасыз сораптармен өндіру жатады.
Қазіргі уақытта қолданылатын мұнай өндіру ... ... ... ... ... әдісі.
1. Қабат энергиясының балансы.
Қабаттағы мұнайға түсетін қысым жеткілікті үлкен болған кезде, мұнай
өздігінен скважина оқпаны ... жер ... ... ... ... әдісі фонтанды деп аталады.
Фонтандауды қамтамасыз ету үшін қабат қысымы неге шығындалады және оның
мөлшері ... болу ... ... ... ... толтырған
қарсықысым Ргст гидростатикалық қысымды төзіп шығу керек. Екіншіден,
шегендеуші ... ... мен ... ... ... пайда
болатын Ргид гидростатикалық шығындарды компенсациялау керек. Үшіншіден,
скважина сағасынан Ртр жинау пунктіне дейін сұйықтың ... ету ... ... ... Рт геометриялық
айырмашылығын тозу қажетті энергия қажет болған кезде де скважина сағасы
жинау пунктінен төмен ... ... ... ... Сонымен қатар сұйықтың
жоғары қысым аумағынан (қабат) төмен қысым аумағына ... ... ... ... газ ... ... осы ... Ргаз деп
белгілеп, фонтандау талабын аламыз:
Рпл= Pгст + Pгид + Pтр – Pгаз +Pг ... ... ... академик А.П.Крыловпен жасалды.
Фонтанды скважинаның жұмысының режимін жобалағанда келесілерді ескеру
керек:
Қабат сұйықтың ... ... Рзаб ... аз ... ... көп болады. Сол
уақытта түптегі қысым көп болған сайын көтергіштің өткізу қабілеттілігі
жоғары болады. Қабат пен ... ... ... «пласт-көтергіш»
жүйесінің тепе-теңдігі орнатылады.
Қабаттан сұйықтың келуі:
qn=K(Pпл – Pзаб )n ... ... ... м3/тәу. МПа; Рпл-қабат қысымы, МПа; Рзаб-
түптік қысым, МПа.
Көтергіштің өткізу қабілеттілігі (4.5) формуласымен анықталады, сондықтан
талаптарды сақтауға ұмтылу ... СКҚ ... ... түсірілген болса, онда (4.2) формуласында Рзаб
түптік қысым болып табылады. Егер скважинаның Н ... ... L ... көп ... СКҚ түптен жоғары болса, онда
Рзаб = Pбаш + (HL) pq (4.3)
Бұл ... (4.2) ... түрі ... ... K( Pпл Bбали –(HL) p q )n (4.4)
мұнда Рбали-лифтке кірудегі қысым; р-сұйық ... лифт ... оның d ... ... ... оның түсуінің тереңдігі:
(4.6)
Мұнда Ру-сағалық қысым.
Фонтанды скважина жұмысы кезіндегі қиыншылықтар.
Парафиннің шөгінуі.
Фонтанды скважина жұмысы кезінде жиі кездесетін қиыншылықтар ... ... ... құм ... ... ... шығуы болып табылады.
Мұнай парафиннің құрамы бойынша үш класқа бөлінеді: парафинсіз (массасы
бойынша парафині 1%-дан аз); аз ... ... ... парафині 1-2%),
парафинді (массасы бойынша парафині 2 %-дан көп).
Түймазы мұнай кен орынының сусыз девон ... ... ... ... % ... бар, ... D1 5%, ... Dn6%, турмейлік- 1.9%, көміртасқыш
-3.7%, Маңғышлақ кен орнының құрамында 15-20% парафин бар (Өзен, Жетібай):
Парфині бар мұнйды өндіру құбырларда, құбырсырты кеңістікте, шығарушы
желілерде, ... ... ... ... ... ... парафиннен, мұнайдан, мұнайдың шайырлы
кампоненттерінен, сонымен судан, қатты бөлшектерден, саз балшық пен құмнан
тұрады.
Парафинді ... ... ... ... ... ... жөндеуге тоқтату қажет болады, бұл мұнай өндірудің шығынына әкеледі.
Башкирия жағдайларында кәсіпшілік жабдықтарының депарафинизациясына
өндірілетін мұнайдың өз құнының 10%-дай шығындар кетеді.
Парафин шөгуінің басы ... ... ... ... шөгінділер
100-200м шамасында тереңдікте байқалады.
Диаметрі 73мм фонтанды лифт 75т/тәу скважина дебиті ... бес ... ... парафинделеді. Осы уақыт ішінде лифтте 1000кг астам парафин
жиналады. Скважинаның орташа дебиті бұл кезде 50т/тәу дейін төмендейді.
Мұнайдың парафиннің бөлініп түсуіне әсер ... ... ... ... ... ... ... күйде болады. Қысым мен
температураның төмендеуі кезінде алғашқы физико-химиялық тепе-теңдік
бұзылады. Нәтижесінде алдымен мұнайда асылып тұрған ... ... ... ... беткейлерінде жатып қалатын ұсақ кристалдар түрінде
парафин ерітіндіден бөліне бастайды.
Парафиннің түсуіне лифтте ... ... ... ... ... болады, бұл скважина түбінен сағасына дейін мұнайдағы газ
бөлшектерінің орын ауыстыру шамасы бойынша ... ... ... ... ... төмендеуімен ескеріледі.
Парафинмен күрес тәсілін суреттейік, оның негізіне тек кедірлі-бұдырлы
беткейлерде жабысу қасиеті қойылған. Ғалымдар С:Ф:Люшин мен В:А:Рассказов
тегіс беткейлерде парафиннің шөгінуі байқалмайтынын ... ... ... ... ... және «Түймазынефть»
НГДУ бірлестіктерінің ғалымдары материалдар рецептураларын өңдеді және
оларды СКҚ ... алып ... ... ... ... Шыныдан, эмальдан,
эпоксидті смоладан орындалған беткейлер сыналды. Жабындылардың ... ... шыны ... ... және ... берік, бірақ морт.
Скважиналарда СКҚ-ларға әрекет ететін үлкен күштер және металл мен шыны
деформациясының әр түрлі өлшемдер әсерінен шыны ... ... ... ... ... ... ... беріктеу, агресивті сұйықтарға төзімді, бірақ
сонымен қатар механикалық әсерде бұзылады.
Шыны мен ... жағу ... ... 700С-қа дейін және жоғары
температурада қызуы қажет, бұл металл құрамындағы өзгерістерге және
беріктіктің ... ... ... ... материал болып табылады, +100С температурада
жағылады, жағу процесі кәсіптік шеберханалар жағдайларында орындалуы
мүмкін. Беткейді дайындыудың жоғары сапасы мен материалдарды сәйкесті
талдау кезінде жабынды ұзақ ... және ... ... құрылуына
қарсы әрекет етеді.
СКҚ беткейінен парафиннің периодты қырып тасталғанда қорытындыланатын
парафинмен күрес жүргізу тәсілінде еске түсірген жөн. Осы мақсат үшін СКҚ-
ға ... ... ... үзлісті тілулердің қырғыштығынан, уақытты
бағдарламалы релесінен және соңдық сөндіргіштерден тұратын толық жүйе
жасалды.
Қырғыштар төменге қарай қозғалғанда өзінің диаметрін кішірейтетіндей
жасалған, бұл құбыр қабырғаларында ... ... бар ... еркін өтуді қамтамасыз етті. Көтерілгенде олар диаметрін үлкейтіп,
парафинді ... ... ... ... аудандарда қазіргі уақытта да қолданылады.
Сағалық арматураны, сонымен ... ... ... ... ... ... табылатын депарафинді қозғалмалы агрегатпен
орындалады.
Қыздырғышта құбыр орнатылады, ол арқылы ... ... ... ол ... ... ... ... скважинаға бағытталады. Агрерат
«циркуляцияға» қосылуы мүмкін, яғни скважинадан шығатын сұйық пешке
бағытталады, 100С-қа дейін ... және ... ... ... ... оралады. Циркуляция процесінде скважина оқпанымен СКҚ-дың тазалануы
орындалады.
4.1.3.Фонтанды скважина жабдықтары.
Фонтанды скважинадан сұйықты көтерудің едәуір қарапайым ... – бұл ... ... ... қолдану. Бұл кезде кедергілер туындауы
мүмкін:а) қозғалатын сұйық әсерімен ондағы кампоненттер есебінен болатын
эрозия; б) ... ... ... ... ... ... рационалды
емес пайдалану; в) сұйықтан тұз, парафин, механикалық қоспа
кампоненттерінің бөлінуі есебінен кедергілердің туындауы.
Зақымдалған колоннаны қалпына келтіру мен ... жою көп ... ... да эффективті емес. Пайдаланушы колонна скважинада шегендеуші
колоннада болып есептелетін және кен орнының бүкіл өмірінде скважинаны
бұзылудан және оған бөтен агенттерден ... ... ... ... ... ... ... екі топқа бөлуге болады: жерасты
және жерүсті. Жерасты ... СКҚ, ... ... ... ... ... және шегендеуші және құбыр фланеці астындағы
барлық құрылғылар мен тетіктер ... ... ... ... ... ... ... задвижкалар, жер бетінде жұмыс істейтін бүкіл жабдық кіреді.
Технологиялық процестің ... ... ... тағайындалуы мен
конструкциялық ерекшеліктерін қарастырайық.
4.1.4. Сорапты – компрессорлы ... ... ... СКҚ ... негізгі функцияларды атқарады: а)
өндірілетін сұйықты көтеру үшін арна болып табылады; б)тереңдік жабдықты
ілу үшін қызмет етеді; в) әр ... ... ... ... ... ... табылады; г) түп пен түтік аймаққа әсер ету үшін ... ... ... тағайындалуы мен талаптарына қарай оларды атайды:
а)фонтанды скважиналарда сұйықты көтеру үшін қолданған кезде ... ... деп; б) ... ... ... кезде сорапты деп; в)
компрессорлы скважиналарда қолданғанда компрессорлық деп;
СКҚ конструкциясы бойынша: а)тегіс; ... ... ... ... ... ... ұзындығы бойымен ішкі диаметрлері бірдей. Олар тең
берікті емес: олардың оймалық бөлігінде беріктігі құбыр денесі беріктігінің
80-85%-ін құрайды. Соңылары сыртқа шығарылған ... тең ... ... ... ... ... кез-келген тілуіндегі беріктікке тең.
ГОСТ 633-80 тігіссіз (түгел созылған) СКҚ-дың шығарылуын келесі
диаметрлер бойынша ережелейді: тегіс – 48,60,73,83,102,114мм және соңы
сыртқа отырғызылған – ... ... ... ... ... ұзындығы 5.5-10м(орташа 8м). СКҚ-лар D,К,Е,Л,М, беріктікті
болаттан жасалады. Оймалық ... ... ... ... ... Осындай оймалардың артықшылықтары: а)бекіткіш құралдарсыз
герметикалықты қамтамасыз ету мүмкіндігі; б) ... ... ... в) күштің анағұрлым тең орналасуы; г)жинап – шашуға уақыттың
қысқаруы.
4.1.5. Пакерлер, якорьлар.
Пакерлер – скважиналардың бөлек аймақтарын, мысалы, түп ... ... ... ... құрылғы. Бұл кезде олар келесі функцияларды
атқарады;
-шегендеуші колоннаны қабат қысымының әсерінен ... ... ... ... мен ... байланысына кедергі
жасайды;
-СКҚ-дың ПӘК-ны көбейтіп, газдың тек СКҚ-ға қысылуына мүмкіндік туғызады;
- бөлек қабаттар мен қабатшалардың бөлініп өңделуіне мүмкіндік жасайды;
-технологиялық операциялар ... ... ... мен қабаттарға
бағытталған сағалық әсер етуді орындауға мүмкіндік береді.
Ажырату процесі диаметрлік гарабитті көбейтетін резеңкелік пакерлеуші
элементтер механикалық, гидравликалық және гидромеханикалық әсер етумен
орындалады. ... ... әсер ету ... ... ... және гидравликалық («ГМ») әрекеттік пакерлер қолданысқа түсті.
Пакер осылай жұмыс істейді. СКҚ-да берілген тереңдікке түсірілген соң
соңғысына седлода ... ... ... ... ... сұйық
айдап, қысым тудырады, ол поршень астында «А» каналы арқылы беріліп,
поршеннің орын алмастыруын тудырады. ... ... ... 10 ... ... ... ... ұстағышта итереді. Жоғарғы қозғалысты
жалғастырып, ол плашкаларды корпусқа дейін қозғалтып, оларды пайдаланушы
колоннаға қысады. Манжеттің қысудан ... ... әсер ... құбырлардың
массасы есебінен іске асады.
Қысымды әрі қарай көбейткенде (21МПа-ға дейін) седлоны шарикпен ұстап
тұратын винт кесіледі, және олар корпустан түсіп ... өту ... ... ... ... ... соң мен жоғарыға оқпанды конусты
тіректі орын ауыстырған соң орындалады. Бұл ... ... ... ... ... ... берілген интервалда пакерді сенімді ұстауға қосымша күшті
қамтамасыз етуге арналған. Бұл үшін ... бір ... ... ... ... ... ... колоннасында жасалатын және
поршень астындағы канал арқылы жіберілетін қысымнан жұмыс істей бастайтын
плашкалар якорды ұстағыш элементтер болып табылады. Якордың жұмыс істеу
принципі пакер ... ... ... түсірген соң және СКҚ-ды көтергенде
плашкалар якорды босатып өз орнына келеді.
Якорь пакермен конструктивті орнатылуы мүмкін, ... ... ... ... ... мысалы: ПД – ЯГМ.
4.1.6. Фонтанды арматура.
Фонтанды арматура келесі функцияларды ... ... ... а) ... ... ... құбырлар арсындағы сақиналы
кеңістікті герметизациялау (саңылаусыздандыру) б) газ сұйықты қоспа
қозғалысын бағыттау; в) тереңді жабдықты ілу; г) сағалы қарсы қысымды
тудыру; д) ... ... және ... технологиялық операцияларды өткізу.
Арматура конструктивті элементтер қатарынан тұрады. Құбырлы ... ... ілу, ... ... әр ... ... орындау үшін қызмет етеді.Оған колонналық фланец, құбырлы
головка крестовигі,құбырлы головканың тройнигі,өткізгіш катушка кіреді.
Фотанды елка ... ... ... және ... үшін ... ... Оның
ішінен орталық задвижка, елка крестовигі (тройникті арматурада), буферлік
задвижка, буферлік потрубок, штуцер кіреді.
Арматураның әр элементінің тағайындалуы:
колонналық фланец арматураны ... ... қосу және ... сырты
кеңістікті саңылаусыздандыру үшін арналған;
құбыр головканың крестовигі скважинаның құбыр сырты ... ... ... тройнигі құбырлардың бірінші қатарын ілу және оның
байланысу үшін;
өткізгіш катушка құбырлардың екінші қатарын ілу және онымен ... ... ... ... жабу ... ... ... өнімін құбырға бағыттау үшін;
буферлік задвижка скважинаға тереңдік аспаптарды түсіру үшін;
буферлік ... ... ... ... ... ... ... (онда газ жиналады) қысымның тербелісін азайту үшін;
штуцер скважина дебитін реттеу үшін;
жұмыс манифольді – екі лақтыруды ... ... ... ... мен ... ... арасында арматура бөлігі;
линияның көмекші манифольді құбыр сырты кеңістікті ... ... ... ... операциялар кезінде скважинаға ауа, газ және басқа
агенттерді ... үшін ... ... ... ... ... ... негізгі талаптар: бөлшектердің жоғарғы беріктіг
кезіндегі абсолюттік герметикалылығы; оның тез жиналуы және аз
ауысымдылығы.
Тиекті (запорные) құрылғылар. Тиекті құрылғылардың үш типі ... ... ... ... ... немесе дроссель скважина жұмысының берілген режимін ұстап тұру
үшін арналған.
Колонналық головкалар скважинаға түсірілген құбырлар ... ... үшін ... ... ... колонналық головкаларды әр түрлі типтері қолданылады.
2. Штангалы сорап қондырғысы мен мұнай өндіру.
Сораптың көмегімен скважинадан мұнайды өндіріп көтеру кен орны ... ... ... әдіс ... бірі – ... тереңдік сорап қондырғысымен (ШТСҚ)
мұнай өндіру.
ШТСҚ – қарапайым әрекетті поршенді сорап, штогы станок- ... ... ... мен ... колоннасын қосады. Соңғысына кривошипті – шатунды
механизм кіреді, ол алғашқы қозғалтқышты айнымалы қозғалысын ілгері-кейінді
қозғалысқа түрлендіреді және оны ... ... мен ... ... ... ... ... іске асырады, сызбасы берілген. Жер асты
жабдық СКҚ-дан, сораптан, штангадан, кедергілерді ... ... ... ... жетек (станок-тербегіш), сағалық арматура, жұмыс
манифольді кіреді.
Қондырғы келесі үлгімен ... ... ... ... ... ... қысып түсіп, төменгі клапан көтерліп сұйық кіру жолын ашады (сору
процесі).
Бір уақытта плунжер үстіндегі сұйық бағанасы седлоға жоғарғы клапанын
қысады, жоғары ... және ... ... манифольдығына лақтырылады
(айдау процесі). Плунжер төменге жүргенде жоғарғы клапан ашылады, ... ... ... ... ал ... ... толы плунжер
арқылы СКҚ-ға ағып өтеді.
ШТСҚ-ның бөлек түйіндерінің құрылғысын және жұмысын қарастырайық.
4.2.1. Жетек.
Жетектер классификацияланады: а) пайдаланылатын ... түрі ... ... ... б) ... ... скважиналар
саны бойынша: жеке және топтық; в) алғашқы қозғалтқыштық типі бойынша:
электрлік және жылулық.
Станок-тербегіш скважинаға ... және ... ... ... ... ... ... байланысқан штангалы тереңдік
сораптың жеке жетегі болып табылады.
Конструкциялық қатынаста станок-тербегіш – ... ... ... ... ... ... қозғалысына түрлендіретін
төрт звенолы механизм.
Сериялық станок-тербегіштің құрылғысы ГОСТ 5866-76 бойынша келесі үлгімен
сипатталады.
Айналу моменті электр қозғалтқыштан сына белбеулі беріліс арқылы
редуктордың ... ... ... ... ... ... валға
беріледі. Соңғысында қарсы салмақтарымен кривошип бекітіледі. Кривошип
шатунмен траверсалар көмегімен тіректе тербелетін балансирмен байланысқан.
Балансир ... иық ... ... ... орнатылатын қайырмалы
головкамен жабдықталған.
Станок-тербегіш СТ-тің бүкіл жабдығын орнатуға арналған және
поперечниктермен қосылған екі полозье түрінде ... ... ... ... ... арнайы тіреуі бар. Раманың фундаментке бекітуге
арналған тесіктері бар.
Стойка балансирге тірек болып табылады және төрт ... ... ... прокаттан жасалады. Стойканың аяқтары өзара поперечиналармен
қосылған. Төменде стойка дәнекерлеп немесе блоктармен рамаға бекітіледі,
жоғарыда балансир осін екі ... ... ... үшін ... ... ... колоннасына ілгері-кейінді қозғалысты беру үшін арналған.
Екітаврлық тілудің прфильді пркатынан жасалады және бір балкалық немесе екі
балкалық конструкциясы бар. Скважина ... ... ... ... тірегі – ось, екісоңдары шойын корпуста орналасқан сфералық
роликті подшипниктерде орнатылады. Квадрат ... бар ... ... ... ... ол ... ... тірегі болттар көмегімен балансирмен
қосылады.
Траверса кривошипті-шатунды механизммен балансир ... ... ... ... және ... прокаттың тік сызықты
балка түрінде конструкциялы орындалады. Сфералық роликті подшипниктер
көмегімен балансир бекітілуі – шарнирлік,
Шатун – соңдарында арнайы головкалары бар ... ... ... ... ... ... болып траверсамен, саусақпен сфералық
подшипник арқылы төменгі кривошиппен қосылады.
Кривошип редуктор валының айнымалы ... ... ... ... қозғалысына түрлендіретін кривошипті-шатунды механизиінің негізгі
элементі. Шатундар мен редуктордың жетекші валына бекіту үшін тесіктері бар
тік ... ... ... орындалған. Қарсықысымдарды орнату мен орын
ауыстыру үшін ойықтармен жабдықталған.
Қанаттық ілмек штанга колоннасымен балансир арасындағы иілгіш звено ... ... ... төлкелерімен бөлінген жоғарғы және төменгі
екі траверсадан тұрады. Жоғарғы траверсада жылтырлатылған штокты бекіту
түйіні жатыр. Траверсалар динамографтарды ... үшін ... ... ... сына ... ... ... типті сынақ белбеулерді
қолданылуы қарастырылады. Белбеудің дұрыс типін таңдау беріліс жұмысының
ұзақ мерзімділігін қамтамасыз етеді.
Шкивтер ... ... ... жөнделуі және гайкамен бекітілетін
конустық төлкені қолдану есебінен тез ауысымды етіп орындалады.
Бұрушы жылжымалар көлбеу қалпында бекітілетін ... үшін рама ... бұл ... ... арасындағы ортаралық қашықтықты өзгертуді және
белбеулердің тартылуын қамтамсыз етеді.
Екі жаңғырықты конструкциясын тежеуіш барабанында бекітіледі және жерүсті
винтпен қозғалысқса келтіріледі.тежеуіштің рукаяткасы қауіпсіздік
мақсатында станок-тербегіштің ... ... ... ... ... ... және 2.2.-2.5 іске қосқыш
және максималды моменттерінің қалдықсыз бөлінгіштік еселіктерімен
(кратность) қысқа тұйықта роторы бар ... ... ... ... ... ... қозғалтқыш болып табылады.
Негізгі синхронды айналу моменті 1500айн/мин. Штанга ілмегі нүктесінің
қажетті ... ... алу үшін 750 ... ... ... АОП
сериясының электр қозғалтқышы қолданылуы мүмкін.
Тербелетін негізгі балансир болып табылатын суреттелген жетектен басқа
Ресейде және ... ... ... ... конструкциялары жасалып
келеді. Осы жетектердің артықшылықтары – жетектің бүкіл гарабитінің
кішіреюі қызмет көрсету талаптарының жақсаруы және металл ... ... ... және ... ... ... ... принципалдық ерекшеліг тербелетін балансирдің
жоқтығы.
Балансирсіз механикалық жететің мысалы ... ... ... ... ... ... екілік шынжырлық дөңгелек және роликті шынжырлар
орналасқан тіректі жебеден тұрады. Шынжыр соңылары траверсаға ... ... ... ... ... электр қозғалтқыштан жетегі
бар. Редуктордың жетекші валында шатундарды бекітуге арналған тесіктері
бар V типті форма бекітілген. Диск шеңберінде ... ... ... ... ... брнеше типтері қолданылады, түрлерінің
бірі келесісі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... алаңында шығушы валында шкив бекітілген
реверсивті редукторы бар жетекші қозғалтқыш орнатылған. Шкив арқылы ферма
жағынан теңілгіш жүк, ал ... ... ... ... лақтырылады. Ферма
реьстердеорнатылады және жерасты жөндеу кезінде сырғанап кетуі ... ... ... ... ... қалпыларына жылтырлатылған
штокпен жеткенде пульт айналу бағытының өзгертуіне бұйрық береді.
АҚШ-та «ойлвэл» компаниясы шығаратын СТ-дің сипаттамалары: жүріс ұзындығы
10.2 метрге ... жүк ... ... ... ... саны ... ... дейін.
Шетелде штангалы сораптардың гидравликалық жетектері көп қолданылады.
Оның ішіне көтергіш цилиндр, теңілгіш ... бұл ... ... ... жүйесімен қосылған. Гидравликалық күштік бөлік сораптан және
орналастырғыш құрылғыдан тұрады. Сорап көтергіш цилиндрге май айдайды,
соның нәтижесінде поршень, содан ... ... ... ... ... ... ... іске қосылады және пморшень астынан май ағып
шығады.
Цилиндрдің поршень асты қуысына цилиндр төменге жүргенде оның ... ... май ағып ... ... гидравликалық жетектің теңесуі және
цилидр поршенінің көтерілуі орындалады. Содан кейін жоғары жүргенде ... ... май ... ... қуысынан поршенасты қуысына өтіп,
поршеньнің жоғарыға қарай орын ауыстыруына көмектеседі.
4.2.2. Штангалы ... ... ... цилиндрден, поршеньнен, сору және айдау клапандарынан
тұрады. Поршень жоғары жүргенде сорап ... ... ... соның
нәтижесінде сорап сыртындағы қысым ішіндегісінен жоғары болады. Бұл ... ... ... ... сұйық үлесін кіргізеді.
Бір уақытта поршень үстіндегі сұйықтық айдау клапанына қысым түсіріп, оны
седлоға қысады, және поршеньмен бірге жоғарыға жүреді. Жоғарыға
жүрістердіңбелгілі бір саны ... ... СКҚ ... ... және ... ... құбырға түсе бастайды.
Төменге жүргенде плунжер берілген типтің ... ... ... жұмыс атқармайды: цилиндрді толтырған сұйықтың сығылуы сору
клапанының жабымды және ... ... ... ... поршень асты
облысынан поршеньүсті облысына сұйықтың ағып өтуі болады.
Қазіргі уақытта скважиналы поршеньді сораптардың көп сан ... ... ... екі ... ... ... салынбайтын және
салынатын. Салынатын сораптар жұмыс принципі бойынша салынбайтын
сораптардан ерекшеленбейді. ... ... ... ... ... сорап құлыптық тіректе берілген тереңдікте белгіленеді. Құлыптық
тірек ... ... ... скважинаға түсуі алдында орнатылады.
Құлыптық тірек арнайы тіректі ... ... және ... ... тіректі сақина мен серіппелік якордан тұрады. Конус
СКҚ-ға тіректі сақинаға отырады, ... ... ... ... олармен ұсталып қалады, сорапты сенімді белгілейді.
НСВ шифрі астында 28,32,38,43,55,68мм диаметрлерімен, 10метрге дейін
ұзындығымен, ... ... ... ... ... ... ұзындығы 0.6-6м. Олар терңдігі 2500 метрге дейінгі
скважиналарда пайдалануға арналған.
НСВ шифрі астында кәсіпорынмен шығарылатын салынбайтын сораптардың түгел
тартылған цилиндрі және ... ... ... және ... ... ... бар бос ... бар.металл плунжерлерден
басқа манжеттік және цилиндрленген плунжерлер қолданылады.
Винттік және тік бұрышты қазулар (канавка) құмның шығарылуын және оның
цилиндр ... ... ... ... ... ... ... жақсы жағылуын қамтамасыз етеді. Цилиндр мен плунжер арасындағы
саңылау олардың сорып алынатын мұнайдың мінездемесіне байланысты 0.12мм-ге
дейін ... аз ... ... үшін ... ... болу ... ... мұнай үшін – керісінше.
Клапанадық түйінде корпус, конус, седло, шар кіреді. Сорушы ... ... ... ... және ... бір ... ... көтерілуі мүмкін. Осы мақсатта крестовина түрінде
орындалған ұстау тетікпен жабдықталады. Түйін негіздеу тілігіне кіріп,
соңғысының бұрылуы арқылы онда белгіленеді
Айдау клапанының ... ... ... ... ... бөлігінде
орналасады және сору клапанынан ұстап қалудың жоқтығымен ерекшеленеді.
НСВ типті сораптардың техникалық мінездемесі: цилиндрдің ішкі диаметрі
28,32,38,43,55,68,82,93мм; плунжер жүрісі 600-6000мм; жүріс саны ... ... ... 5.5-585 ... ... шеткі тереңдігі 650-1500м;
габариттік өлшемдері: сыртқы диаметр 56-133мм, ұзындығы 2785-8495мм,
массасы 23.5-406кг.
Штангалы сораптар арасынан қиын жағдайларда жұмыс істеуге арналған арнайы
сораптардың ... ... ... ... ... ...... газ,
тұз, құм, су және өндіру талаптарын өзгертетін басқа агенттердің болуы.
Міне қолданылатын типтердің ... ... ... ... ... және ... мұнайлар скважиналарды пайдалану үшін. Манжеталар мұнайға төзімді
резеңкелен жасалған және құбыр ... ... ... бар сораптар салынатын және салынбайтын типті болып
шығарылады. Көп мөлшерде құмы бар ... ... үшін ... ... проточкаларында 3-4 резеңкелік сақиналар престеледі.
Сақиналы бекіту сақина астынан шығатын, корпустағы ... ... ... ... қысумен жеткізіледі.
Телескопиялық сораптар көп мөлшерде құмымен үлкен тұтқырлы сұйығы (50
10м2/с және одан көп) бар ... ... ... ... үш құбырдан орындалған сорап цилиндрі болып табылатын
төменгі қозғалмайтын және цилиндр бойымен ... және ... ... ... Бұл құбырлар жоғарыдан қосылған.
Осындай функция цилиндрмен плунжер арасында үлкен ... ... ... ... ... Саңылау бойымен циркуляцияланатын сұйықтың болуы
құмның шығарылуымен гидравликалық бекітуді қамтамасыз етеді.
Көп баспалдақты сораптар үлкен газ ... бар ... ... ... ... ... жұмыс істейті әр түрлі тілулердің 2-3
плунжерінен тұрады: ұлғайтылған ... ... ... ... ... ... онда сұйықтық жоғарғы плунжермен цилиндрдің
кіші диаметрі әсерінен ... ... ... ... ... ... кіші диаметрлі жоғары дебиттік
скважиналарды пайдалануға арналған.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Туякбаев С.Т. Геология и разработка нефтяных месторождений на
Мангышлаке.
2. Отчет за 2002 год НГДУ ... ... В.М. ... ... и ... ... – М. Недра,
1978г.
4. Гиматудинов Ш.К., Дунюшкин И.И. и др. Разработка и эксплуатация
нефтяных и газовых и газоконденсатных месторождении – М. ... ... ... Е.И. ... ... ... – 2-е изд. ... 1990г.
6. Джиенбаев К.И., Лалазарян Н.В. Сбор и подготовка скважины продукции на
нефтяных месторождениях. Алматы, 2000г.
7. Уманский Л.М., ... М.М. ... ... и газовый
промышленности. М. Недра, 1974г.
8. Юрчук А.С. Расчет нефтегазовых добычи. М. ... ... ... К.Г. ... в ... и ... ... нефти. Недра, 1967г.
10. Сулейманов М.М. Охрана труда в нефтяной ... ... ... П.А. Справочник по технике безопасности. 1985г.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Кеңқияқ мұнай кен орының бу-жылулық өндеу арқылы игеру әдісі57 бет
Күкіртсутекпен тазалау қондырғысы44 бет
Алматы қаласының жоғарғы оқу орындарының тарихи музейлері49 бет
Вольфрам кендерін және үгітінділерін байыту технологиясы12 бет
Газ өнеркәсібі10 бет
Григорий Уманов-Қазақстан педагогикасын дамытушы ғалым (1931)3 бет
Еңбек нарығында жұмыс күшіне сұраныс16 бет
Еңбек ресурстарын ұйымдастыру жайлы ақпарат7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь