Әр түрлі аталық іздерден туған абердин-ангус тұқымының өсіп дамуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Әдебиетке шолу
1.1 Ірі қара мал төлінің өсіп . даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Төлдердің өсіп . дамуына әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Малдардың өнімділігін жоғарылату факторы ретінде асылдандыру жұмысын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1 Зерттеудің мақсаты мен міндеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Зерттеудің әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Ірі қара мал еліміздің мал шаруашылығы экономикасында маңызды орын алады. Халық шаруашылығында түсетін қаржының жартысына жуығын ірі қара шаруашылығы береді. Ірі қара малдан сүт, ет және жеңіл өнеркәсіп өндірісіне қажет шикізат алынады [1].
Сүтті ірі қара шаруашылығында көкейкесті мәселелердің бірі малдарды интенсивті өсіру технологиясы болып табылады.
Жаңа технология мен тұқымның генетикалық потенциалы республикамызда мал шаруашылығының өнімділігін жоғарылатуға мүмкіндік береді. Туғаннан бастап өнімді жасқа жеткенше, өсу кезеңдері бойынша жас малды толыққұнды азықтандырып, интенсивті өсіруде жоғары өнімділік көрсеткішіне жетуге болады.
Жас малдарды өсіру – малдарды жетілдіруге бағытталған селекциялық жұмыстың құрама бөлігінің бірі, осы үрдіске әсер ететін факторлар мен малдың жеке дамуының заңдылықтарын білуге негізделген. Өсу мен даму үрдісінде малдардың жеке дамуын білу тек тұқым және түрлік белгілердің ғана емес, сонымен қатар жануарға жекелік қасиет береді.
Дербес шаруашылықты өркендетуге мемлекет өз тарапынан зор қамқорлық жасауда. Мал өсіретін дербес шаруашылықтар аса сапалы, бағалы өнім өндіру үшін жас төлдерді күтіп – бағу және азықтандыру ерекшеліктерін жетік білу қажет.
Мал тұқымын асылдандыру, олардың өнімділігін жылдан – жылға арттыру және малдың конституциялық – экстерьерлік мықтылығын дамыту ісі төлді жақсы өсіруге байланысты. Әсіресе, аса сүтті ірі қара малы мен бұқалардан алынатын бұзауларға, ата – тектерінің қасиеттілігін дамыту үшін, шаруашылықтың өзінде бар азықты жегізіп үйреткен дұрыс. Мал жастайынан азықпен толық қамтамасыз етілсе, олардың тұқымқуалаушылық заңдылықтары толық айқындала алады [2].
Жас малдарды өсіру – бұл өсу мен даму үрдісіндегі малдардың тұқымқуалаушылық белгілерінің толық жүзеге асуына бағытталған зоотехникалық іс – шаралардың жиынтығы.
Жақсы жетілген, дене бітімі мықты, жоғары өнімді сиыр алу үшін ремонттық төлдерді өсіруден бастау қажет. Жас малды өсіру – етті ірі қара шаруашылығында маңызды орын алады. Дұрыс өсірілген мал жақсы жетіліп қана қоймай, сонымен қатар ересек жаста сүт өнімділігінің жоғары көрсеткішіне ие болады.
Сиырдың ет өнімін жоғарлату мал шаруашылығының бастапқы мақсаты болып табылады. Осыған байланысты көптеген шаруашылықтарда алылдандыру жұмыстың тиімділігін жоғарлату үшін қажетті шаралар ұйымдастыруда. Осы шаралардың негізгі міндеті өсуінің үлкен энергиясымен, азықтарды қорыту жоғары коэффициентпен сипатталатын, 15-18 айда жоғары тірі салмағына жетіп, сапалы етті беретін малдарды шығару болып табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: «Арман» ЖШС шаруашылығында «абердин ангусс» тұқымына жататын төлдерінің өсуі мен дамуын зерттеу.
Осы мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылған:
- «Арман» ЖШС шаруашылығында абердин ангусс тұқымы төлдердің өсуі мен дамуы бағалау әдiстерiн оқып білу;
- «Арман» ЖШС шаруашылығында абердин ангусс тұқымы төлдердің өсуі мен дамуы ерекшеліктерін бақылау;
- «Арман» ЖШС шаруашылығында «абердин ангусс» тұқымының төлдерін азықтандыру және бағып-күту жолдарын зерттеу;
- «Арман» ЖШС шаруашылығында төлдердің өсуі мен дамуы бойынша экономикалық тиімділігін анықтау.
Қолданылған әдебиеттердің тізімі

1. Ысқақбаев Б. «Ірі қара шаруашылығы». –Алматы: Қайнар, 3 б.
2. Төреханов А.Ә., Каримов Ж.К., Дәленов Ш.Д., Найманов Д.Қ., Н.Ә.Жазылбеков. «Ірі қара шаруашылығы».- Алматы: 2006 – 191 б.
3. Садықұлов Т.С., Бексейітов Т.К. «Мал өсіру және селекция».– Павлодар: «Кереку» баспасы, 2009-119 б.
4. Д.Қ. Найманов, М.К. Мустафин, Р.З. Вахитова, Ж.Қ. Аубакиров «Мал шаруашылығы».- Қостанай: 2007 – 85б.
5. Свечин К.Б. «Индивидуальное развитие сельскохозяйственных животных». – К.: Урожай. 1976. – 288 б.
6. Плященко С.И; Сидоров В.Т; Трофимов А.В. «Получение и выращивание здоровых телят». – Мн.: Урожай, 1990, – 222 б.
7. Бегучев А.П., Безенко Т.И., Боярский Л.Г. және басқалары. «Скотоводство». Москва. Агропроимздат, 1992 – 48-50 б.
8. Рузский С.А. «Племенное дело в скотоводстве».Москва: Колос, 108 б.
9. Н.Омарқожаұлы, Б.Әкімбеков «Мал шаруашылығы».- Астана: 2008 – 64 б.
10. Н.Омарқожаұлы «Мал азығын бағалау және малды азықтандыру».- Алматы: 2005 – 230б.
11. Е.Демеуғалиев «Мал азықтандыру».- Алматы: 2000
12. Кәрімов Ж.К., Дәленов Ш.Д., Найманов Д.К. «Ірі қарамал шаруашылығы». -Қостанай, 1996-260 б.
13. Н.М.Костомахин. «Скотоводство».- Санкт-Петербург-Москва-Краснодар,- 2009-70 б.
14. В.Ф. Красота, В.Т. Лобанов, Т.Г. Джапаридзе. «Раэведение сельскохозяйственных животных». – Москва: Агропромиздат, 1990-99 б.
15. С.А Рузский «Племенное дело в скотоводстве». – Москва : Колос, 1977-102 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе
........................................................................
................................................
Әдебиетке шолу
1.1 Ірі қара мал ... өсіп – ... ... өсіп – ... әсер ... Малдардың өнімділігін жоғарылату факторы ретінде асылдандыру
жұмысын
ұйымдастыру.............................................................
....................
2.1 ... ... ... ... қара мал ... мал шаруашылығы экономикасында маңызды
орын алады. Халық ... ... ... ... ... қара шаруашылығы береді. Ірі қара малдан сүт, ет және ... ... ... ... ... ... ірі қара ... көкейкесті мәселелердің бірі
малдарды интенсивті өсіру технологиясы болып ... ... мен ... ... ... мал ... ... жоғарылатуға мүмкіндік
береді. Туғаннан бастап ... ... ... өсу ... ... ... толыққұнды азықтандырып, интенсивті өсіруде жоғары
өнімділік ... ... ... ... ...... ... бағытталған селекциялық
жұмыстың құрама бөлігінің бірі, осы ... әсер ... ... ... жеке ... ... ... негізделген. Өсу мен
даму үрдісінде малдардың жеке дамуын білу тек ... және ... ғана ... ... ... жануарға жекелік қасиет береді.
Дербес шаруашылықты өркендетуге мемлекет өз тарапынан зор ... Мал ... ... ... аса ... ... ... үшін жас төлдерді күтіп – бағу және азықтандыру ерекшеліктерін
жетік білу қажет.
Мал ... ... ... ... ... – жылға
арттыру және малдың конституциялық – экстерьерлік мықтылығын ... ... ... ... байланысты. Әсіресе, аса сүтті ірі қара
малы мен ... ... ... ата – ... дамыту үшін, шаруашылықтың өзінде бар ... ... ... Мал жастайынан азықпен толық қамтамасыз етілсе,
олардың ... ... ... ... алады [2].
Жас малдарды өсіру – бұл өсу мен даму ... ... ... ... ... ... ... іс – шаралардың жиынтығы.
Жақсы жетілген, дене бітімі ... ... ... сиыр алу ... ... ... ... қажет. Жас малды өсіру – етті ... ... ... орын ... ... ... мал жақсы
жетіліп қана қоймай, сонымен қатар ... ... сүт ... ... ие ... ет ... жоғарлату мал шаруашылығының бастапқы мақсаты болып
табылады. Осыған ... ... ... ... ... жоғарлату үшін қажетті шаралар ұйымдастыруда. Осы шаралардың
негізгі міндеті өсуінің үлкен ... ... ... ... ... 15-18 айда ... тірі ... жетіп, сапалы
етті беретін малдарды шығару болып табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: «Север Агро-Н» ЖШС шаруашылығында «абердин
ангусс» ... ... ... өсуі мен ... ... мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылған:
- «Север Агро Н» ЖШС шаруашылығында абердин ангусс тұқымы ... мен ... ... ... оқып ... ... Агро Н» ЖШС ... абердин ангусс тұқымы төлдердің
өсуі мен ... ... ... «Север Агро Н» ЖШС шаруашылығында «абердин ангусс» тұқымының төлдерін
азықтандыру және бағып-күту жолдарын зерттеу;
- «Север Агро Н» ЖШС ... ... өсуі мен ... ... ... анықтау.
1 Әдебиетке шолу
1.1 Ірі қара мал ... өсіп – даму ... өсіп – ... басқаша айтқанда, онтогенез деп аталады.
Онтогенез немесе жануарлардың өсіп – дамуы деп, ... ол ... ... генотиптің және өмір жағдайының өзара байланысы
кезінде болатын ағзаның ... және ... ... ... сапалық өзгерістердің ... ... ... ... ... және ... оның ұлпа ... дене өлшемінің және көлемдік өлшемдерінің, онда белсенді
заттардың жиналуы есебінен ұлғаюы - өсу деп ... ... ... ... физиологиялық құбылысы деп қарау ... ... әр ... үш ... ... жасушаның бөлінуі, олардың
көлемінің және салмағының ұлғаюы. ... ... ... ... ... отыра (көбею), өсу процесі қай ... ... ... ... қай ... ... шектеу қиын
болатындығын есте ... ... ... ... деп, ағзаның сапалық өзгерістері мен ... ... ... ... дене мүшелері мен ағза ... ... мен даму ... пен ... орта ... ... өтіп жатады. Әрбір ағза даму, сыртқы орта жағдайларына
жауап беру ... ... ата – ... ... ... ала
отырып, өзінің де жеке ... ... ... ... ... ... жеке даму процесі жұмыртқа жасушасының
ұұрықтануынан кейін ... ... және ... ... және ол генотип пен ... ... ... тұқымқуалаған
особтің барлық өмір ... ... ... ... деп
есептеген.
Дамудың жеке заңдылықтарын білмей, өнімділік ... ... ... ... ... ... жетілдіру мүмкін ... ... ... өсу және даму ... бір – ... ... Өсуді дамудан оқшау көруге болмайды. Өсу белгілі
бір даму ... ... ... Ағзада онтогенез үрдісінде болатын
сандық және ... ... ... ... ... ... ол қолайлы жағдайда өту керек.
С.И. Плященко және ... [6] ... ... ... әсер ... ... Төл ағзасының жеке
дамуының тұқымқуалаушылық факторына берілген ата – ... ... ... ерекшеліктері, сонымен қатар олардың ұрпағының жаңадан
қалыптасқан ... ... ... ... ... малдың өсімін зерттеу, онтогенез
немесе оның жеке ... ... ... тірі ... ... мен көлемдік көрсеткіштерін анықтау жолымен жүзеге ... ... ... ... ... негізінде белгілеуді ұсынады, ол
белгілі бір ... ... ... дәл ... ... береді
[7].
Малдарды, әсіресе, төлді дұрыс тәрбиелеу, қоректендіру және өсіру,
аурулардың алдын алу ... ... ... өсіп – ... ... қажет, алдыңғы кезеңге ... ... ... ... ... даму ... анықтау қажет.
Аналық жасушаның ұрықтандырылғанынан бастап көбеюге қабілетті,
жетілген, ... ... және ... ... ... ... ... тұрады: эмбрионалды (бұзаулағанға дейін) және постэмбрионалды
(бұзаулағаннан кейін). Онтогенездің екі ... ... ... әр
түрлі жағдайларында өтеді және ... ... ... ... ... ... және деңгейіне зор ... ... ... даму ... 3 ... ... эмбрионға
дейіңгі және эмбриондық деп ... ... мен ... ... ұрық ... Бұл ... плацентаның қалыптасуы және қызмет етуі, ... және ... ... ... ... ... және ұлпалардың қалыптасуы өтеді.
Эмбрионға дейіңгі ... ... ... салаларының
сүйектенуі туындайды, бет жағы, мойны, ұрықтың қан ... бас ... ... ... кезең ең ұзақ ұрықтың денесінің, оның ... ... ... ... ... ... дамуының осы кезеңінде жүн жамылғысының және ... ... ... ... ... одан әрі ... алу, ас
қорыту мүшелері дамиды. Қозғалыс және ... ... ... бас ... және ми ... қыртысы дамиды.
Эмбрионалдық даму жануар ағзасының қалыптасуының ең ... ... ... Осы ... ... ... генетикалық
мүмкіндіктері және негізгі өзіндік ... ... ... туу кезеңі жатырда дамудан кейіңгі неғұрлым ... Жаңа ... ... ең ... ... алуда өкпемен тыныс
алуға көшеді. ... ... ... жаңа туғанның жүрегінің
оң жақ жүрекшесінен боталл қан ... ... өтіп ... ... ... ... ... кейіңгі қан айналуы белгіленеді. Кіндік
және жатыр арқылы қоректену, асқорыту ... ... ... ... ... Төлдің өзінің құрамы бойынша ... ... ... ... даму ... ана ... ... көшуде маңызды өтпелі кезең қызметін атқарады.Ірі
қара уызы бұзау ... ... ... А витаминімен
қамтамасыз етеді әрі асқорыту ... ... ... зат алмасуын жақсартады. Бұзаулардың өмірінің
алғашқы он күнінде, оларда ... ... ... ... және ... ... ... Шартсыз рефлекстер
негізінде біртіндеп шартты рефлекстер ... бола ... ... ағза және ... ... ... және ... қалыптасады.
Жыныстық жетілу кезеңі ... ... ... ... ішкі ... ... ... өзгерісі және
өсуімен сипатталады. Экстерьерлік – конституциялық ерекшеліктері ересек
жануарларға ұқсас бола ... ... ... және ... ... ... дамиды, кезеңнің соңына қарай ... ... ... көбеюге қабілеттілігі ... ... ... ... өсуі елеулі баяулайды[5].
В.П. Коньков және ... ... ... ... ... ... ... байланысты шығындарды ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді
[10].
И.Н.Багачева тайыншалардың ... өсуі мен ... үшін ... ... ... үнемі түсіп тұруы қажет деп ... ... ... өсуді тежейді және физиологиялық
үрдістердің ... әкеп ... ... және ... [12] 3 ... ... тірі
салмағының орташа тәуліктік өсімі 600-700 г кезіндегі ... ... 6 ... 650-700 г-да ... 155-160 кг, 12 ... 550-600 ... 260-265 кг және 18 ... 450-550 г орташа тәуліктік өсімде –
360 кг ... ... ... ... ... ... ... келесі
қорытындыға келеміз: ірі қараны ... ... ... ... ... ағза ... ... заңдылықтарына
негізделу және малдарда ... дене ... типі мен ... ... ... ... ... Төлдердің өсіп – дамуына әсер ететін факторлар
Малдардың өсіп – ... оның ... ... ... ... және сыртқы орта жағдайларына, демек
паратипті факторларға ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу сәтінен ... ... ...... берілген жануардың генотипіне ... ... ... ... нәтижесінде іске асырылады.
С.И. Плященко және ... ... ... әсер ... ... Төл организмінің жеке дамуының
тұқымқуалаушылық ... ата – ... ... мен түрі, сонымен
қатар ата – ... ... ... қалыптасуы жатады.
Ағзадағы кез – келген белгілер оның ... ... ... ... ... ... ... олардың толық көрінуі үшін белгілі бір сыртқы орта ... ... ... ... белгінің көріну ... пен өмір сүру ... бір – ... ... ... Тұқымқуалаушылық алдын – ала анықтайды, ал ... ... ... ... етеді.
Особтің генотипі өмір бойы ... ... ... тек
барлық мүмкін мутациялар ... ... Осы ... арқылы беріледі.
Сыртқы орта жағдайларында негізделген белгілердің ... ... ... ... ... мал арық және ... ... келеді. Ал басқа жағынан қарайтын болсақ, егер малдардың
тұқымқуалаушылығы ... ... ... өте ... ...... да жақсы табын құру ... ... ... ... ... ... генотиптің толық
көрінуі негізінде оған жағдай ... ... ... ... ...... ... жағдайларында особтің ... ... өте ... ... ... ... ... белгілердің дамуының бағытын,
оның сыртқы ортаға реакция нормасын анықтайды.
Белгілі бір ... ... ... ... осы ... ... өмір ... бірақ оның генотипінің реакция нормасы
шегінде тәуелді болады.
Селекциялық – асылдандыру жұмысын сәтті ... және ... ... ... ... ... үшін жеке белгілердің ұрпаққа
бергіштік ... ... білу ... ... ... нақты даму жағдайларындағы оның ... ... ... ... асуы ... ... мен даму
өтіп жатқан нақты сыртқы ... ... ... Генотиптік
өзгергіштіктің жалпы фенотипке ... ... ... деп ... Мал ... ... әр ... бірдей дәрежеде ұрпаққа берілмейді. Олардан ... ... қара мал ... өнімділігін анықтайтын генетикалық
параметрлерді зерттеуде көптеген мәліметтер ... ... ... ... ... жаңа ... ... бір жасындағы
тірі салмағымен, орташасы – 6-8 ... ... тірі ... тірі
салмағының орташа тәуліктік өсімімен ерекшеленеді.
Генетикалық ... ... ... ... ... ... жылдамдығын, белгілі бір жастағы дене өлшемдерін жатқызады.
Тұқым ... ... ... ... ... ... ... селекцияның қарапайым әдістері жақсы нәтиже
береді. Ұрпаққа бергіштік ... ... ... ... сапасы
бойынша алдын – ала бағалау негізінде ата – ... ... ... ... ... ... ... мал өнімділіктерінің
генетикалық потенциалын 50 – 60 % - ға іске ... ... ... мен ... – бағу ... жиі ... қажеттіліктеріне
жауап бермейді. Әсіресе сыртқы орта жағдайлары өсіп келе ... ... ... ... Ірі қара мал ... ... ... ағзаның генетикалық потенциалының толық жүзеге ... ... ... ... ... 75 % әсер ... ... жақсы төл алу үшін өндіруші – бұқаларға көп көңіл бөлінеді.
Олардың ... ... ... артық болуы тиіс. Бұқалар
негізінен сүтті және өнімі мол ата – ... ... ... өсетін,
дене пішіні әдемі, тірілей салмағы ... ... ... ... жақсы дамыған болуы тиіс. Осындай ... ... ... ... ... бұзаулардың дамуына әсер ететін ең маңызды
факторлардың бірі екендігі анықталған.
Жаңа ... ... ... уызын 7 – 10 күндей ішіп ... ... 3 – 4 рет уыз ... ... ... үшін ... ... Уыздың құрамында 24 – 30 % ат болады, әрі уыз ... ... ... онда 20 % тез ... ... бар (жай сүтте 4
%), ... ... ... ... екі есе көп, ... ... Әсіресе, уыздағы глобулиннің маңызы өте зор. Глобулин бұзаудың
ішінің ... көп ... ... күннен кейін, ал кейде тіпті 20 ... ... ... ... ... ... ... бастайды.
Бұзаулардың іш ауруы болмауы үшін оларға үш ... ... ... ... сұлы ... және пішен тұнбасын ... ... ... ... ... су ... екі айлығынан
бастап жалпы таза суға көшіреді.
Егер бұзау жас уақытынан ... ... және ... ... ... ас қорыту органдары да тез ... ... ... ... Егер бұзау күніне сүтті 3-4 рет ... онда ... аз ... ... Ал ... 1-2 рет ... онда басқа азықты
аз ... ... алты айға ... екі ... ... ... бұзауларды сүтпен ... ... бір ірі ... ... ... бекітіп, емізіп өсіру. Бірінші ... ... 14 – 15 ... ... ... ... асырайды. Бұзаулардың тәуліктік салмақ қосуына
байланысты әрі ... ... ... ... әр ... ... Тауарлы шаруашылықтарда бұзауларға сүтті 3 – 4
апта береді. Екі – үш ... ... ... ... көк ... ... оны 4 – 5 айға ... береді.
Бұзауларды күніне 3 – 4 рет азықтандырады. Минералдық ... не ... не ... ... ... 10 күн ... 3–5 грамнан тұз және бор береді, ал 4 – 5 ... ... 10 ... ... ... береді.
Бұзауларға жемді ... рет 20 – 25 ... ... ... Жем өте таза ... тиіс, ал көгерген немесе бұзыла
бастаған ... ... ... ... әр ... 50 ... ... кейін нормасын көбейте оны 6 айлығына жақындағанда 0,6 –
1,5 кг-ға ... ... Жем ... сұлы ұны, ... жармасы және
құрама жем ... ... ... бұзау өсіру кезінде ... ... ... ұнтағы, кендір күнжарасы, бидай кебегі, кептірілген көк сүт
немесе кептірілген ... сүт, ... май суы, ... қан, сүйек
ұны, азықтық сыра ... ... ... жем ... ... мал ... академиясында сүттің ... ... ... быламық дайындалған. Оның құрамында 20 –
25 % көк сүт, 6,0 % ... ... 3,0 % арпа ... 2,0 ... ... ... 60 – 65 % су ... Әр ... ... г ... ... 0,5 г ... қышқылды мыс, 50 – 75 г ... 270 – 370 г ас ... 300 г ... фосфат, 300 г ... майы және 25 г ... май ... ... ... айларында бұзауды өріске ... ... ... дұрыс.
Жайылым қурап кетсе, бұзау қосымша азықтандырылады. ... ... ... 10 – 15 күн ... соң ... бастайды, қызыл сәбіз
бұзауға қыс ... ... ... 6 ... ... ... ... олардың организмдегі
ас қорыту, сүт түзілу, сүйек және ... ... ... дамыту.
Тайынша қашарларды сүрлеммен, ірі және көк майса ... ... ... ... берсе, олардың ас қорыту ... ... да, ... сүтті типті мал шығады. 6 айға ... азық ... ... азық ... ... ... ірі азықты және сүрлемді, қызылшаны ... ... 7 – 12 ... тәуліктік азық құрамына: 3,9 – 4,4 азық
өлшемі, 430 – 466 ... ... 35 – 40 г ... 20 – 25 ... 120 – 140 мг ... 25 – 30 г ас тұзы ... 13 – 18 ... қашар рационына 5 – 5,5 кг азық ... 525 – 550 ... ... 45 – 50 г ... 25 – 30 г ... 160 – 180 ... 35 – 45 г ас тұзы ... Төлдің әрбір өсіп – ... ... айға жеке азық ... ... ол үшін ... ... қосатын салмағы және азық ... еске ... ... 7-ден 9 ... ... тәулігіне шөп ұнтағы – ... – 10, және жем – 0,7 кг, тұз – 25г, бор – 20 г ... ... ... ... – 600 г. 9 ... тірілей салмағы 200 кг-
ға жетуі керек .
Жаз айларында сүрлем мен ... азық ... ... ... жөн. 7 – 9 ... – 18 – 20; 10 – 12 ... – 22 ... 13 – 15 ... – 25 – 30 және 16 – 18 ... – 30 – 35 ... ... шөбі тапшы болса, онда ... жем және көк ... ... ... сүт ему кезеңінен соң өсіруде ... ... ... ... көп ... жейтіндей етіп азықтандыру
жүйесін жақсылап құрастыру қажет [16].
В.П. Коньков және С.С. ... ... ... 6 ... ... ... ... төлдерде бұлшық ет және ... ... ... ... өсе ... Осы ... ... ұйымдастыру, толыққұнды азықтандыру қажетті сүтті ... ... ... конституциялы малдарды өсіруге мүмкіндік туғызады. 10
айлық төлдің ... ... ... ... ... ... ... мен жоғары сапалы пішендеме – ремонттық ... ... ... және ... ... ... емес. Азықтың сіңімді заттарға жетіспеушілік ... ... ... ... ... ... ... кезінде төл 5
– 6 айлық ... ... ... дамиды. Осы кезеңде төлдер сүт ... ... ... 6 ... ... бастап малдар
азықтандыру және күтіп – бағу жағдайлары бойынша ... ... ... ... өсімі 12 – 18 айлық ... ... бұл ... ... ... байқалады.
Азықтандыру деңгейі тек тірілей салмаққа емес, сонымен қатар
малдың дене ... де әсер ... ... 6 ... 12 айлығына
дейіңгі кезеңде мол азықтандырса, дененің ұзындылығы және ... ... ... әкеледі. Малдар тіке жетілген қабырғасы
бар ... боп ... ... ... кеуде асты шығып
тұрады.
Онтогенезге ... әсер ... ... ... ... ... шектік мағынаға ие: ... ... және ... ... ... ... ... интенсивтілігінің төмендеуіне және қаңқаның ... ... ... әкеп ... ... қатар жеке ішкі ... ... ... ... ... гуморалдық
көрінісі өзгереді. Осы ... ... ... ... ... ... мал өнімділігінің жоғарылауына, сонымен
қатар жас малды өсірудің ... ... ... ... дамуына олардың дене бітіміне, ... ... ... типі әсер ... ... ... көбіне концентрлі және пішенді рационда өсірілген малдарда
кездеседі. ... дене ... ... шырынды ... ... ал ...... ... болуы кезінде
болады.
18 айлық малдың тірілей салмағы сақа сиыр ... ... ... 340 – 360 кг ... керек. Мұндай салмаққа дұрыс
азықтандырып, күтімін ... ғана ... ... төл ... конституциялы, жақсы өсімде және ... ... ... Тек ... ғана ... өнімді мал алуға
болады.
Ірі қара өнімінің ... оның ... де көп әсер ... ... зоогигиеналық шаралар: ауаның және ... ... ... ... ... және оның газ ... әрі ... серуендету – міне бұлар организмнің дұрыс ... ... ... дұрыс болуына әсер етеді. Қыс ... ... ... 10 – 12 градустан кем, ал ... – 85 % - дан ... ... ... Жас ... ... өсуіне жарық
өте қажет, әсіресе ультракүлгін сәуленің әсері өте зор. ... ... ... Д ... ... ... ал ол ... мен эритроциттің көбеюіне, минералды заттардың ... ... ... әсер етеді. Әсіресе, жас мал күн көзінде
жеткілікті мөлшерде ... өте ... Күз және қыс ... ... сәулемен әсер ету физиологиялық процеске жақсы
әсер етеді. ... ... ... қосуы 15 пайызға дейін
артады, жем – шөпті ... ... әрі ... тканы жақсы өседі.
Жаңа туған ... ... 10 – 12 ... ... ... да,
денесі құрғаған соң жеке үйшігіне апарады. ... ... 2 – 3 см ... әк, 25 – 30 см ағаш ... ... бетіне 45 -50 см ... ... ... ... бой ... да төсеген дұрыс[9].
Бұзауларды 15 күндігінен 3 ... ... 5 – 8 ... ... ал 3 ... 6 айлығына дейін 12 – 18 ... ... ... 6 айлығынан 18 айлығына дейін өсіру ... ... ... ... бұл ... олардың жыныс органдары және
желін бездері қалыптасады. Бұл кезде ... ... ... ... ... ... жеке бокстарда ... жөн. ... ... – 0,4, ені 0,7 және ... – 0,8 м. Еден көлемі әр басқа 3
– 3,5 м2, төсеніші қалың ... жөн ... ... ... ... ... топ ... секцияларда
жеке ұстайды.
Жарықтандырылудың кең көлемде болуы өсіп келе ... мал ... ... ... ... ... ... жарық әсер ету ... ... ... ... оның ... дамуының алғы шарттарының
бірі болады. В.М ... (1980) ... ... ... ... ... жануарлардың өсу қарқынын
тежейтін зат алмасудың ... жем – ... ... ... ... Автордың мәліметтері бойынша,
жарықтандырылуы өте ... ... ... ... ... жарықтандыру жеткіліксіз ... ... дене ... өсуі 3 – 5 және 12 ... жасында 7,2;
15,8 және 12,0 % - ға төмен болған.
Сүт ему ... ... ... қатысты ауа ылғалдылығы
75 % - ы аспауы қажет, одан ... ... ... үшін – 85 % ... ... ... өсіп – жетілуіне және өнімнің ... ... ... ... зор. Ол серуендегеннен кейін азықты
жақсы жейді, әрі ас ... да ... ... ... ... көп ... 6 айға дейіңгі бұзаулардың салмағы
серуендеуде болмаған ... ... 8 – 15 % - ға ... Етке ... бұзауларды көп серуендетуге болмайды, ... оның ... ... Ал сүтті тұқым төлдерін серуендету
міндетті, себебі ол ... ... әсер ... ... ... ... жоғарылату факторы ретінде асылдандыру
жұмысын ұйымдастыру
Қазіргі уақытта ... ... ... болмасын сүт
және ет өндіру қарқынды өндірістік технологияға ... ... ... ... ... және мамандандыруға да көп
байланысты.
Шаруашылықта өсірілетін малдың асыл ... және ... ... ... ... ... жаңадан тұқым ... ... ... және ... ... ... асыл тұқымды, құнды малды күту, көбейту, ... ... және ... ... ... ... шығару
жұмыстары жатады.
Асылдандыру жұмысының негізгі жеке бір ... бір ... төл алу, оны ... ... ... сапасы бойынша бағалау.
Ірі қара тұқымын ... – мал ... ең ... бірі.
Ірі қара тұқымын асылдандырудағы негізгі мақсат – етті ірі ... ... ... ... ... белогын), тірі
салмағын арттыру болып ... қара ... мал ... үшін екі ... ... ... – таза ... өсіру, екіншісі – шағылыстырып өсіру
әдісі. Бұл екі әдіс бір – ... өте ... Тек қана ... ... ... ... жету ... Малды таза тұқым өсіру
әдісі ... асыл ... мал ... ... ... ... ... тауарлы ... Ал, ... ... екі әдісте қатар қолданылуы
мүмкін. Таза тұқым ... ... ... бір ... ірі ... бағытталса, шағылыстырып өсіру әдісі жаңа асыл тұқымды
мал ... ... ... ... ... ... бір тұқымның ірі қараларын ... өз ... ... ... ... ...... өзара тұқымқуалаушылық заңдылығын одан әрі ... ... ... ... ( ... дене құрылысын, морфологиялық
және физиологиялық ерекшеліктерін ) әрі ... ... ... ... Таза ... ... қатаң сұрыптау және
дұрыс іріктеу ... ... ... және тұқымқуалаушылық
қасиеттері бойынша ... ... ... ... қасиеті тұрақты болса, онда таза
тұқым ... ... ... ... ... Оны кейіңгі өсіп ... ... ... ... Бұл ... ... ата ... өнімділігімен көзге түссе немесе ... асып ... таза ... өте ... ... тұқым өсіру ... асыл ... ... одан ... сол ... ... сүтінің майлылығын, ... ... онша ... үшін қажет.
Таза тұқым өсіруде тұқымның өзіне тән ерекшеліктерін ... сол ... ... ... келтіру және жаңаларды
енгізу үшін көп ... ... ... ... таза ... ... ... бірдей орта жағдайларында
тұрған, ұрпақтан – ұрпаққа өзара ұқсас малдарды жұптауда ... ... ... ... ... өз
қасиеттерін ұрпақтарына береді. Сол сияқты олар күту ... ... таза ... ... негізгі мақсаттарының бірі
жоғарыда ... ...... ұрпақтың шаруашылыққа пайдалы
белгілерін жақсарту, яғни олар өз ата – ... ... ... ... ... ... ... бағытты өсірумен, малдарды аталық із
бойынша ... ... ... ... ... ... – селекциялық жұмыстың ең
жоғарғы сатысы. Аталық із қуалай ... ... ұзақ ... бойы
жеке малда, табында немесе тұқымда болатын ... ... ... ... ... алатындай етіп ... таза ... ... асылдандыру жұмысының қорытындысында ғана іске
асады [15].
Табындағы және тұқымдағы ... ... ... ... олар дене ... ... сипаты мен деңгейіндегі
айырмашылықтарға ғана емес, сондай – ақ ... ... ... білу ... де ... Әдетте шаруашылыққа пайдалы
бағалы қасиеттерін ұрпағына жақсы бере ... ... ... ... ... да табынға, тұқымға өзгелерден ... ... әсер ... Мал неғұрлым бағалы болса, тұқымда ... ... ... соғұрлым көбейе, беки түседі.
Асыл тұқымды бағалы мал ... ... оның ... ... ... сол ... ... сіңірген мал да ... ... бұқа ... онда оның еркек те, ұрғашы да ... ... ... ... ... тағы да қалдырылады.
Сұрыптау және жұп таңдау процесінде ... мал ... білу ... бір – ... ... мал топтауға мүмкіндік
тудырады. Осы топ ... із деп ... ... ... ... ... ... және тұтас
алғанда тұқымда ... ... ... бойынша өсірудің айрықша зор
маңызы бар. ... тән ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Тұқымның түрліше артықшылықтары ... ... ... ізде ... да, алдағы ... ... үшін ... ... ... ... іздерді шығару – баяу әрі ... ... Ол ... ... малдар тобының артықшылықтарына айналдыруға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... етеді [3].
Малды аталық із бойынша өсіруді ... 100 ... ... ... ал оның кейбір элементтері тіпті XVII ғасырда белгілі
болған. Тұқым ... ... ... мен ... ... бұл тәсіл барған ... ... ... уақытта малдарды
аталық із бойынша өсіру тұқыммен ... ... ең ... ... ... ... ... түрлерін ажыратады: генеалогиялық топ,
генеалогиялық немесе формальдық із, туыстық топ, ... ... ... ... із және ... ... ... топ бір көрнекті ата – тектен шыққан ... ... ... ... малдардан тұрады. Мұндай топтың
малдары олардың негізін салушыларға туыстығына қарамастан әр ... ... ... шежіре бойынша аталық жағынан шығу тегі ... ал ... ... салушы олардың арғы ата – тегі болып
табылады.
Генеалогиялық ... ... ... із ...... ... ... мен таңдаусыз алынған бір бағалы
аталықтың ... ... ... ұрпағын қамтитын малдардың тобын
білдіретін ұқсас ... ... ... ... ... ... малдарды байланыстырыптұратын жалғыз белгі – бұл ... ... ... бір ата – ... ... ... іздер,
негізінен алғанда, аталықтарды шығу тегіне ... ... ... ... сұрыптау қаншама қатаң жүргізілсе және
олардың қаншама бөлігі кейін ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа пайдалы белгілердің ... ... ... ... ... ... соншама айқын
байқалатын болады.
Туыстық топ ұғымы аса ... ұғым ... Бұл ... ... жағдайларда қолданады: белгілі бір ... ... бар ... шығу ... ... топтарға бөлу үшін
табынға талдау жасауда. Мұндай талдау аталықты ... ... ... ... ... ... бар екенін анықтау
жөніндегі мәселені ... ... ... ... ... өте қатаң сұрыптау ... ... ... ... құбылысын алатындай есеппен ... ... ... ... ... шығарылады. Инбредті
іздермен жұмыс жүргізу алдитивті емес ... ... және ... өте көп ... жарамсыздар тобына шығаруға
негізделген, оны ірі және ... ... ... ... ... ... аталық із” терминін енгізген. Мұндай
аталық із табында өте ... ... жоқ ... аса ... кездесетін ... ... ... ... ... ... жұптастыру арқылы аталықтардың емес,
аналықтардың тұқым ... ... ... ... ... із – аса ... ... шыққан мал тобы,
олар сонын атымен аталады, соған тән ... ... мен ... ... бар; ... жүйелі, мақсатты сұрыптау мен жұп
таңдау арқылы ... ... де, ... ... ... ... аталық іздер бойынша өсіру ... ... ... да
осы нақты зауыттық аталық іздерді ... ... ... ... Н.А. Юрасов аталық ізді микротұқым, ... бір ... ... ... Кең ... ... ... жұмысының ұйымдастырылуы мен ... ... ... жүйе ... енгізу дәстүрлі жеке ... ... ... Жеке ... әдісіне малдарды шығу тегіне
қарай бағалау, асыл ... мал ... ... ... ... өсіру, жұп таңдау, өндірістік мал фермаларында ... ... ... ... бір ізге жататын
аталықтарды пайдалану жатады.
Малды аталық із ... ... ...... өзінің өнімдік және тұқымдық қасиеттерін нақтылы ... және ... із ... ... егер малды дұрыс
өсіріп, азықтандырса,, келешекте ... және ... ... мал ... жағдай туады.
Асыл тұқымды мал шаруашылықтарында малдарды аталық іздер ...... мал ... тұқым асылдандыру жүйесінің, кең көлемді
селекцияның тиімділігін ... ... ... ... және ... ... қала береді. Алайда аталық іздер бойынша
өсіру әдістерінің өзі ... ... асыл ... ... жаңа ... ... керек.
Н.Г. Дмитриев қазіргі заманда аталық іздердің маңызы кемімейді
деп атап ... ... олар ... тұрғыдан алғанда
тұқымның ... ... ... бірліктері болып қала береді
және аталық іздер арқылы ... кең ... ... ... бірі болып саналады.
Малдарды аталық із бойынша өсірудің негізгі мақсаты – ...... ... қуалайтын артықшылықтарын сақтау ғана ... ... ... буын ... ... жаңа нәсілдік қасиеттерді
жинақтау жолымен іздерді байыта ... ... ... бойынша өсіру
тұқымды жетілдіру үшін кейбір малдардың аса ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... ... ... жеке ... мұқият зерттеуді
қажет ететін шығармашылық процесс ... ізге ... ... ... ... ... ... мол өнімділігін ұрпағының бойында неғұрлым жақсы ... ... ... жүргізілетін жұмыс неғұрлым жақсы әрі ... ... ... ... ... байқалады. Сондықтан аталық
іздер бойынша ... ... ... бағыттап өсіру және жақсы
азықтандырумен ұштастыра ...... ... бар мал ... ... ... із ... өсіруді мынадай кезеңдерге ... ... ... құру, аталық іздермен жұмыс, іздер аралық кросстар алу.
Жаңа ... ... ... сау оның ... ... ... ... жоспарын жасаудан басталады. Аталық іздің ... ... ... – ала ... ... ... керек. Ол бұқа ... ... ... жағынан әйгілі ... қана ... ... да ... және ... ... тиіс. Бұқа өнімдік, тұқымдық
және нәсілдік ... ... ... ... ... ... шарт.
Аталық іздің негізін салатын бұқаны таңдап ... ... сол ... ... сақтау және ... ... ... Ол үшін бұқамен жұптасатын өнім деңгейі ... ... сиыр ... қажет. Таңдалған сиырдың өнім деңгейі ... ... ... ... болғаны жөн.
Жұптауға іріктеліп алынған ұрпақтарының қасиеті келешек шығатын
аталық ... ... ... айқындап тұратындай болумен қатар
сыртқы пішіні ... дене ... ... ... ... ... ешбір кемістік болмауы керек. ... да ... ... ... ... ... бір аталық ізге бағалы ... ... ... бәрібір біреуі ерекшеленіп тұрады. Аталық
ізге ... ... ... ... ... ... асыл тұқымдық қасиеті де, құндылығы да және ... да ... бола ... із ... ... өз ... жүре бермейді. Оған
аталық іздің бірнеше ... ... бір ... ... және
құнды қасиетін сақтап қалуға ... ... және жұп ... ... қол ... Аталық із малын жетілдіре түсу ... ... мал ... тек ... із ... ... ... өнімдік
ерекшелігін және нәсілдік ... ... ... аса ... ... ... Аталық ізін ... ... ... бар сиыр қосу ... ... ... өнімдік
және тұқымдық қасиеті өзгеше мал ... ... ... ... аталық іздің негізін салушы бұқадан өзгеше бұтақ ... ... ... ... із ... жүйелі сұрыптау барынша
толыққұнды азықтандырғанда ғана өз ... ... ... де, ... түседі.
Аталық іздің тармақталуы – осы ... ... ... ... ... ... ... Ф.Ф. Эйснер
аталық ізбен тиімді жұмыс жүргізу үшін онда кем ... үш ... тиіс деп ... іздермен жүргізілетін тұқым ... ... ... олар ... тұрақты және нашарлау бағытындағы
іздер болып бөлінеді.
Белгілі бір ... ... ... ... ... ... басқа да ерекшеліктері (кейін күшейіп, сұрыптау мен жұп ... ... ... көзге түсетін айрықша ... ... ... онда ... ... ... жаңа аталық ізге айналуы
мүмкін.Ал ескі ... із ... ... ... немесе басқа
тармақтармен қатар сақтала береді.
Аталық із арасындағы кросс дегеніміз әр ... ... із ... ... жұптау.
Аталық із арасындағы кросс жүргізгенде тұқымда бар ... ... ... Бір ... із ... ... ... аталық із малының қасиетін толықтыра, байыта түседі. Сондықтан
екі ... із ... ... әрбір аталық ізді шығарудан
алынған құнды қасиеттердің синтезі. Екі ... із ... ... ... ... ... гетерозис тиімділіктің түзетіндігі
танданатын жай емес. Аса ... мал екі ... із ... нәтижесінде алынған. Аталық із арасындағы ... мал ... тағы ... ... тез ... әсер етіп қана қоймай,
сонымен қатар жаңадан өзге де ... бар тағы бір ... ... ... ... ... із ... кросс гетерогенді
жұптау арқылы ... із ... ... де, ... із ... ... та ... бірімен байланысты болғандықтан, бірін – бірі толықтыра түседі.
2.1 Зерттеудің мақсаты мен міндеті
Дипломдық жұмыстың ... ... ... Агро Н» ЖШС ... ... ... ... төлдердің өсіп – дамуын зерттеу болып табылады.
Дипломдық жұмыстың міндеттерi:
- абердин ангусс тұқымы ... өсуі мен ... ... оқып ... ... ... ... төлдердің өсуі мен дамуы ... ... ... тұқымының төлдерін азықтандыру және бағып-күту
жолдарын зерттеу;
- абердин ангусс тұқымы төлдердің өсуі мен ... ... ... анықтау.
2.2 Зерттеудің әдістемесі
Зерттеу материалы шаруашылықтағы ... ... ... ... төлдер болып табылды. Зерттеу өткізу барысында ... ... ... ... тайыншаларды таразыға өлшеп, тірі салмағын анықталған;
- зерттеудегі төлдерді жүйелік ... ... ... ... ... ... ... тәуліктік өсімі есептеп
шығарылды, өсудің ... ... ... ... ... ... (өлшеуіш таяқ, циркуль, рулетка) дене
бітімінің өлшемдері шешілді; төлдерді түзу ... ... ... ... ... ... жеткізіп, сол жағынан тұрып ең маңызды ... ... ... ... ... биіктігі, дененің қиғаш
ұзындығы, кеуде ... ... ... ... ... және жіліншік
орамының өлшемдері алынды.
- тайыншалардың дене ... ... ... ... ... созылыңқылық, кеуделі – бөкселік, кеуделілік,
мығымдық, сүйектілік, өскелеңдік, кең ... ... ... ... ... ... бақылап, тұқым бойынша
бекітілген стандартқа қарап олардың өнімділік ... ... ... ... ... өңделген, орташа арифметикалығын
есептеп тауып, ... ... ... ... ... ... жүргізу нәтижесінде – төлдердің өсуі мен ... ... ... ... ... ... ... Б. «Ірі қара шаруашылығы». –Алматы: Қайнар, 3 б.
2. Төреханов А.Ә., Каримов Ж.К., ... Ш.Д., ... ... «Ірі қара шаруашылығы».- Алматы: 2006 – 191 б.
3. Садықұлов Т.С., Бексейітов Т.К. «Мал өсіру және селекция».– ... ... 2009-119 ... Д.Қ. ... М.К. ... Р.З. ... Ж.Қ. Аубакиров «Мал
шаруашылығы».- Қостанай: 2007 – 85б.
5. Свечин К.Б. «Индивидуальное развитие ... ... ... ... 1976. – 288 ... ... С.И; ... В.Т; Трофимов А.В. «Получение и выращивание
здоровых телят». – Мн.: Урожай, 1990, – 222 ... ... А.П., ... Т.И., ... Л.Г. және басқалары.
«Скотоводство». Москва. Агропроимздат, 1992 – 48-50 б.
8. Рузский С.А. ... дело в ... ... 108 ... ... ... «Мал шаруашылығы».- Астана: 2008 – 64 ... ... «Мал ... ... және ... ... Алматы:
2005 – 230б.
11. Е.Демеуғалиев «Мал азықтандыру».- Алматы: 2000
12. Кәрімов Ж.К., Дәленов Ш.Д., Найманов Д.К. «Ірі қарамал ... 1996-260 ... ... ... ... ... В.Ф. Красота, В.Т. ... Т.Г. ... ... ... – Москва: Агропромиздат, 1990-99 б.
15. С.А Рузский «Племенное дело в скотоводстве». – ... : ... ... б.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісіне байланысты туған өлең-жырлар44 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі. Туғанан кейінгі аурулар3 бет
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі.Туғаннан кейінгі кезең аурулары3 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
Асыл тұқымды еділбай қой тұқымының өнімділік және биологиялық ерекшеліктері43 бет
Аталықтардың белсіздігі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь