Қостанай тұқымының қысқаша шығу тарихы

Қостанай зауыттық ат қорасы 1885 жылы құрылып, ал 1888 жылы мемлекеттік жылқы зауытының ведомствосы бұйрығымен бекітілді. Жылқы зауытының бастапқы міндеті – зауыттық айғырларды жергілікті қазақ биелерімен шағылыстыру жолымен ірі және салт-мініс жылқыларын алу болды.
Зауыттық айғырлардың бастапқыдағы жоспарланған жалпы саны 500 бас болғанымен, табындық жағдайда өскен салт-мініс айғырлардың жетіспеуіне байланысты ешқашан толық жинастырылмаған болатын. Зауыттық ат қораның тапшылығын толықтыру және жергілікті халықтың (биелердің) табындық жағдайларда өскен айғырлармен мұқтаждығын қамтамасыз ету үшін, зауыттық ат қорада қазақ жылқысын өсіретін арнайы орын ұйымдастырылды.
Осы жылқы өсіретін арнайы орын, болашақ қостанай жылқы зауытының негізі болды. Торғайдың жергілікті халқынан, қазақ жылқысының ең ірі және дене бітімі дұрыс қалыптасқан 300 биесі мен 30 айғыры таңдап алынды.
Осы уақытты жаңа жылқы тұқымы – қостанай тұқымын шығаруға бағытталған селекциялық-тұқым асылдандыру жұмыстарының басы деп айтуға болады.
Алғашқы кезеңде (1896-1926жж.) «тұқым ішінде» бағу әдісімен басқа қан араласпаған қазақ жылқысының үш ұрпағы алынды. Олар жақсартылған табындық - қора жағдайында бағылды.
Г.Г.Хитенковтың деректрі бойынша, арнайы жылқы өсіретін орында, жақсартылған жағдайда тәрбиеленген қазақ жылқысының бірінші ұрпағының өзі оң нәтижелер бере бастады (1 кесте). Келесі екі ұрпақтың да көрсеткіштері жақсы болды. 1 кестеден көріп тұрғанымыздай, биелердің шоқтығының биіктігі - 7,7 см-ге, тұрқының қиғаш ұзындығы - 3,8 см-ге, кеудесінің орамы – 6,1 см-ге, жіліңшік орамы - 0,4 см-ге ұлғайған. Ал, айғырлардың дене өлшемдеріндегі өзгерістер шамалы ғана.
6 Коневодство /К.Б.Свечин, И.Ф.Бобылев, Б.М.Гопка. – М.: Колос, 1984, - 352 б., ил. – (Учебники и учеб. пособия для высш. с.-х. учеб. заведений).
7 Казахская лошадь. Прошлое, настоящее, будущее. И.Нечаев, А.Тореханов, А.Жумагул, Г.Сизонов, Т.Жайтапов, Н.Кикебаев, М.Нурушев., Алматы: ДП «Эдельвейс», 2005ж., 208 б.
8 Моторико М.Г., Нечаев И.Н., Федотов П.А., Коневодство Казахстана, Алма-Ата: Кайнар, 1986. – 205 б.
        
        Қостанай тұқымының қысқаша шығу тарихы
Қостанай зауыттық ат қорасы 1885 жылы ... ал 1888 жылы ... ... зауытының ведомствосы бұйрығымен бекітілді. Жылқы зауытының бастапқы міндеті - зауыттық айғырларды жергілікті қазақ биелерімен ... ... ірі және ... жылқыларын алу болды.
Зауыттық айғырлардың бастапқыдағы жоспарланған жалпы саны 500 бас ... ... ... ... ... айғырлардың жетіспеуіне байланысты ешқашан толық жинастырылмаған болатын. Зауыттық ат қораның тапшылығын толықтыру және жергілікті халықтың (биелердің) ... ... ... ... ... ... ету үшін, зауыттық ат қорада қазақ жылқысын өсіретін арнайы орын ... ... ... ... арнайы орын, болашақ қостанай жылқы зауытының негізі болды. Торғайдың жергілікті халқынан, қазақ жылқысының ең ірі және дене ... ... ... 300 ... мен 30 ... ... ...
Осы уақытты жаңа жылқы тұқымы - қостанай тұқымын шығаруға бағытталған селекциялық-тұқым асылдандыру жұмыстарының басы деп айтуға болады.
Алғашқы ... ... бағу ... ... қан араласпаған қазақ жылқысының үш ұрпағы алынды. Олар ... ... - қора ... ... ... деректрі бойынша, арнайы жылқы өсіретін орында, жақсартылған жағдайда тәрбиеленген қазақ жылқысының бірінші ұрпағының өзі оң нәтижелер бере ... (1 ... ... екі ұрпақтың да көрсеткіштері жақсы болды. 1 кестеден көріп тұрғанымыздай, биелердің шоқтығының биіктігі - 7,7 ... ... ... ... - 3,8 ... кеудесінің орамы - 6,1 см-ге, жіліңшік орамы - 0,4 см-ге ұлғайған. Ал, айғырлардың дене өлшемдеріндегі ... ... ... ... ... ... бағылған қазақ жылқыларының негізгі дене ... ... ... ... ... ... 1898 жылы ... сатып алынғандар:
Биелер
135,6
145,4
167,0
19,0
Айғырлар
141,8
-
-
-
2. Табындық - ат-қорада бағылғандар:
а) бірінші
ұрпақ
Биелер
142,2
147,0
170,0
19,2
Айғырлар
142,5
152,0
173,0
21,5
б) екінші ұрпақ
Биелер
143,3
149,2
173,1
19,4
Айғырлар
142,0
147,5
169,5
20,4
Биелер қыс мезгілінде шөппен, ал құлындар мен ... - ... ... ... азықтандырылды. Құлындар енесінен 6-7 айында бөлінді, биелер сауылған жоқ. Барлық мал бастары жынысы, жас ерекшеліктері бойынша ... жеке ... ... ... ... әдістемесінің нобайы 3 кестеде берілген.
Кесте 3
Қостанай тұқымын шығару кезеңдері және ... ... ЖӘНЕ ... ЖӘНЕ ... алынған қазақ жылқысы
135-145-161-19
Табындық-қора жағдайында өсіру
(3 ұрпағы).
Тұқым алу үшін
дене бітімі ірі және
дұрыс жылқыларды іріктеп сұрыптау
Ірілендірілген ... ... ... және дон тұқымымен шағылыстыру. Олардан алынған аралас ұрпақтарын табындық-қора жағдайында өсіру.
Осы белгілерімен сұрыптау
Дон-қазақ будан ... ... ... ... ... ... ... оларды табындық-қора жағ- дайында өсіру және ... ... ... ... ... түрі бойынша сұрыптау
1927-1937
Дон-қазақ және жартылай қанды
салт-мініс аралас жылқылары
153-181-20
Таза қанды салт-мініс ... ... ат ... ... ... түрі және ... бойынша сұрыптау
1938 ж. бастап
Аралас дон-қазақ биелері мен таза ... ... ... 1,2 және 3 ... ... ... ... жылқысын өсіріп, жергілікті жылқыларға пайдаланып, оларды жақсартылған табындық және ат қора ... ... ... ... мен ... бейімділік белгілері бойынша сұрыптау
Жаңа тұқым шығару әдістемесінің (2 кесте) ... ... ... ... және ... ... жолымен
қазақ жылқысын жақсарту (1896-1917жж.).
► Жақсартылған қазақ биелерін дон, орыстың салт-мініс және ... ... ... шағылыстыру (1898-1926жж.).
► Дон-қазақ және басқа тұқыммен жақсартылған биелерді таза қанды
салт-мініс айғырларымен шағылыстыру (1927 ... ...
... ... ... ... ... көбейту
(1938 жылдан бастап).
Арнайы жылқы өсіретін орында биелерді тек 4 жастан бастап қашыратын, ал жергілікті ... мұны ... ... 3 ... ... ... ... қасынан былтырғы және биылғы туылған екі құлынды жиі көруге болатын. Жақсы тұқым алу үшін тек ең ... ... ... ... түр-түсіне, биіктігіне, дене бітіміне қарай айғырлар жұптастырылды.
Жақсартылған қазақ жылқысы әрі ... дене ... ірі, ... ... және ... жағдайларға бейімделген басқа да салт-мініс тұқымдарымен шағылыстырылды. Ең алдымен бұл қалмақ тұқымы, кейін дон жылқылары болды.
Қалмақ ... ... ... өсіретін Астрахан аймағында орналасқан Дондуков шаруашылығынан алынды. Таза қалмақ тұқымы ... ... ... ... ... қаны бар ... ... алынған айғырлар саналды, олар салт-мініс түрі деп ... ... ... да ірі ... ... шоқтығының биіктігі шамамен 150-155 см, кеудесінің орамы-180-185 см, жіліншік орамы-19,0-19,5 см. болды. Қостанай жылқысының шығу ... ... ... 1883 ж.т., сұр ... ... ... т.б. ... жиі кездеседі. Қалмақ айғырлары арнайы жылқы өсіретін орындардағы қазақ жылқысының бойына, денесінің қиғаш ұзындығына, кеуде және жіліншік орамына үлкен ... ... ... ... тұқымының дене өлшемдерінің көрсеткіштері: шоқтығының биіктігі - 148,7 см; ... ... ... - 154,6 см; ... орамы - 174,3 см; жіліншік орамы - 20 см. ... ... ... ... жылқысына қарағанда, салт-мініс әрі жұқалау келген дон айғырларын әкеле бастады. ... ... ... дене ... ... 149,1 см, 153,3 см, 173,3 см, 20 см. ... ... дон-қазақ, қазақ-қалмақ-дон құлындары жақсартылған табындық-қора жағдайында өсіріліп, ірі жылқылар мен құлындар шөп, сұлымен азықтандырылды, бірақ құлындар ... ... жоқ және ... ... асыл тұқымды жылқы өсіретін ат-қорасына азаматтық соғыс қатты зиянын тигізді. 1918 жылы барлық жылқылар қауіпсіз жерге көшіріліп, біртіндеп жойыла ... ... ... бастары Орск, Сібір және Михайлов жылқы зауыттарының биелерімен толықтырылды. 1920 жылдан бастап қалмақ, дон айғырларымен шағылыстыру тоқтатылып, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жартылай қанды айғырларын қолдану жұмыстары қолға алынды. Асылдандыру жұмыстарына Стрелец жылқы зауытының ағылшын-араб тұқымды Иран айғыры мен орлов-растопчин ... ... ... ... - Ванилидің 1913 ж.т., сарғылт-жирен Ираклий ... ... ... тигізді. Бұл дене бітімі ірі, мықты айғырлардың ... ... ... - 162-195-20 болды. Одан маңыздылығы жағынан Лимарев зауытының таза қанды Гайдамакасы мен жоғары қанды ... 1914 ж.т., ... ... ... Сонымен қатар осы кезеңде Стрелец зауытының 1913 ж.т., торы ... ... ... 1912 ж.т., қара ... ... 1904 ж.т. және ... ... тұқымды Ордлы айғырлары жұмыс істеді.
1921 жылы Қостанай зауыттық ат-қорасы асыл тұқымды-мініс және табындық болып ... екі ... ... Қостанай жылқы зауыты болып құрылды.
Асыл тұқымды-мініс бөлімшесінде жылқылар жайылымдық - ат-қора жағдайында бағылды. Жылы мезгілде жылқылар шабындық жерде ... ал ... - ... жылқы тұратын ат-қорада болды. Бұл бөлімше айғырларды салт-мініс табындық жылқы шаруашылығы үшін ... ... ... ... ... биелері және олардың қалмақ пен дон айғырларынан алынған будан құлындары мәдени-табындық жағдайда бағылып, ... ... ... ... ... салт-мініс тұқымының қанымен көбейту, жылқылардың салт-мініс қасиеттерін күшейтіп, дене өлшемдерінің көрсеткіштерін арттыра ... ... ... 153,4 см., кеуде орамы 181,2 см., жіліншік орамы 20,3 см.-ге дейін ұлғайды. Жылқылар ірі және ... ... дене ... ... Тек бір ... тек қана салт ... ғана емес, жегуге де арналған жылқылардың кеуде орамының кемуі болды. Осылайша 1926 жылы бірінші ... ... ... арғы ... ... ... жақсы нәтижелер беретін таза қанды салт-мініс тұқымымен будандастыру жолдарымен жалғасты. Құлындар ірі, жақсы дене бітімді, мықты, түр-тұрпатты, ұшқыр ... Үш ... ... дене ... көрсеткіштері: шоқтығының биіктігі - 154 см, денесінің қиғаш ұзындығы - 153 см, ... ... - 182 см; ... ... - 19,5 см.-ге жетті. Бірақ дене өлшемдерінің көрсеткіші 100-ден төмен болды, бірақ сонымен бірге олардың ұзын ... ... ... ... ... буынның құлындары өсіру жағдайларына өте талғағыш, жайылым ... ауыр ... ... өсуі тоқтап, ұшқырлығы нашарлады. Осы сатының оңды сәті болып, таза қанды салт-мініс ... мен ... ... дон, ... және ... қанының күрделі аралас биесінен алынған бірнеше айғырлар кейін қостанай тұқымды жылқыларының зауыттық аталық іздерінің негізін қалаушылар болды.
Табындық бөлімшесі жергілікті ... ... ... жылқылармен толықтырылып, 1935 жылы бойының көрсеткіші бойынша әртүрлі және ... ... ... саны 1300-ге жетті. Бұл бөлімше 1935 жылы өз ... ... ... ... ... бөлінді.
1934 жылдан бастап, БЖШҒЗИ табындық жылқы шаруашылығын дамытудың тиімді әдістемелері бойынша бірнеше зерттеулер жүргізді. Бұл зерттеулер таза ... ... ... ... ... ... ... екінші ұрпақтың табындық жағдайларды ауыр өткізетінін, аз құлын беретінін, олардан алынған құлындар нашар дамитынын және ... ұзақ ... ... Таза ... ... ... сіңіре будандастыруды тоқтатып, азықтандыру мен өсірудің жетілдірілген әдісімен өндіре будандастыру жолымен жаңа тұқым алу ... ... ... ... ... ... (1938 жылдан бастап) қостанай жылқыларын әдісімен өсіру тәжірибесінен басталды. ... ... ... бен колхоз ғалымдары мен мамандарының алдына қойылған тапсырма - дене бітімі мықты, ... ... ... ... ... жағдайына бейімделген, жергілікті қатал ауа-райына төзетін жылқы алу болды.
Тәжірибелік табынға дене бітімді үйлесімді, бойы биік, бірақ шығу-тегі әртүрлі ... ... ...
:: таза ... ... ... ... жаңартылған дон-қазақ тұқымынан алынған аралас тұқымды биелер (көбісі дон айғыры ... ... ... таза ... ... тұқымының қанымен жаңартылған қазақ-қалмақ тұқымынан алынған ... ... ... ... ... Наджидің ұрғашы немерелері);
:: шешелері таза қанды салт-мініс тұқымының қанымен жаңартылған Орск, Сібір және Михайлов жылқы зауыттарынан алынған ... ... ... ... ... ... ... негізгі айғырларға айналды. Қостанай жылқы зауытында олардың алғашқылары ... 84 Зевс - 1935 жылы ... ... ... ... зауытынан шыққан таза қанды Сон-Альтесс айғыры мен таза қанды салт - мініс Дытын мен жақсартылған ... ... қызы ... 84 Зевс керемет мүсінді және ұшқырлығы қанағаттанарлық болды.
2. 56 ... - 1936 жылы ... ... айғыр, таза қанды Терек 2 пен дон-қазақ тұқымды Дашаның құлыны. Ірі, сүйекті, сәл дөрекі және керемет ұшқыр болды. ... ... ... ... қатарына 162 Тростник, 75 Забой және 30 Бурелом айғырлары қосылды. 3. 162 Тростник - 1941 жылы ... ... ... ... ... Смерч (Чима-да-Конельяно - Селена) пен таза қанды ... ... ... пен салт-мініс-дон-қазақ тұқымды Дергачаның қызы Традицияның құлыны.
4. 75 Забой - 1943 жылы ... ... таза ... ... мен салт-мініс-дон-қазақ Зирочканың құлыны. Бойы биік, дене ... ... ... ... ... ... ... 30 Бурелом - 1943 жылы туған жирен, Николенко зауытының таза қанды Масштаб пен таза ... салт - ... ... мен жақсартылған салт-мінілетін Долидің қызы Беданың құлыны.
Бұл айғырлар тұқымның зауыттық із бастаушылары болды. ... ... ... ... ... ... болуын да жатқызуға болады. Аналық ұялардың негізін қалаушылары, Қостанай жылқы өсіретін орынның ... және ... және ... ... ... ... және ... жылқы зауыттарынан алынған биелері болды. Олардың ішінен ең жақсысы болып: 1920 жылы туған ... ... ... ұясы ... - ... ... ... қыздары 1926 жылы туған жирен Ересь және 1929 жылы туған торы Трясина ... тез ... ... ұрпағында негізгі түр басым болды, кейбір салт-мініс түрлері де болды (кейбір таза ... ... ... ... ... түрі ... ...
Осы кезеңде басқа да аналық ұяларды қалаушы деп - 1928 жылы туған жирен Вечеринка (Ираклий - Светлана); 1925 жылы ... ... ... ... - Татарка), 1928 жылы туған Золотой ... - ... 1930 жылы ... Беда ... - ... және тағы ... да аналық ұяларды айтуға болады. 1920-1921 жылдан бастап Қостанай зауытының ... ... тек таза ... айғырлар қолданылды, сондықтан 1940 жылға дейін аналық ... таза ... ... ... толықтырылып отырылды. 1947 жылдан кейін, аналық ұяларға 84 Зевс, 162 Тростник, 30 ... 75 ... және 30 ... ... ... Соңғы кезеңнің тәжірибелік бөлімі осымен аяқталып, қостанай жылқысын өсірудің жаңа жоспарланған асылдандыру жұмыстары басталып, 1951 жылы жаңа салт-жегін қостанай ... ... ... [22, 23, 28]. ... әрі қарай дамытуда жергілікті Қостанай жылқылары жегу қасиеттілігі мен ұшқырлығын ... 1992 ... ... бұрынғы Кеңес Одағының - Мәскеу, Львов, Свердлов, Ташкент, Пятигор, ... және ... ... жыл ... ... өтіп отырды. Өткен ғасырдың алпысыншы жылдары Алматы ипподромында тарту күші, жүкті жеткізу жылдамдығы ... ... ... ... ... өте ... нәтижелер көрсетті. 84 Зевс айғыры 14 жасында 2,2 тонна жүк тартып, 456 кг жоғарғы тарту ... ... ... ... деп ... 5-тен 35 км-ге дейін созылатын ұзын қашықтықтағы ... мен ат ... ... ... ... [29,30,31].
Осы қашықтықтарда көрсеткен қостанай жылқыларының ұшқырлығының ең жақсы ... 5000 м. - ... 2026 ... 2001 ж.т., ... ... - 1228 ... - 5.59.10.; 7000 м. - 1966 жылы туған, жирен, 997 Нарта (198 ... - 998 ... - ... 1965 жылы ... ... 1166 ... ( Б.331 Басик - 578 Таити ) - ... 2000 жылы ... ... 2041 ... (494 Форт - ... - 8.29.50; 12000 м. - 2000 жылы ... ... 2140 Тефи (494 Форт - 2188 Табакерка) - 13.18.80; 17000 м - 1951 жылы ... ... 288 ... ... (84 ... ... - 23.51.00, 1998 жылы туған, жирен, 2155 Туника (464 Неон - 1724 Тартинка) - 23.58.00; 20000 м. - 521 ... (464 Неон - 1402 ... - ... 25000 м. - 003 Напор (455 Нагрев - Пеленга) - 33.37.00 - ... 978 ... ... 60000 метр ... 3 сағат 50 минутта шауып өтті, ал ... ... ... ... 286 ... болды. Червонец айғыры 100 км.-ді 4 сағат 1 мин. 5 ... ... ... осы ... ... ... ... көрсетті, бұл осы қашықтықтағы әлемдік рекордтан да асып түседі. Қазіргі қостанай жылқылары ұшқырлығы бойынша әртүрлі ... ... ... ... Одағының жартылай қанды тұқымды жылқыларынан асып, тек таза қанды салт-мініс тұқымынан ғана кем түседі [29, 30, 31]. ... ... ... ... қарамастан, тұқым ішіндегі типі, өзіндік құрылымы, зауыттық аталық ізі, аналық ұялары құрылды. Бастапқы тұқымға, осы және ... ... ... әсер ... шаруашылықта қолданылатын азықтандыру, өсіру жағдайына байланысты алғашында тұқым ішінде - негізгі, салт-мініс және далалық үш типі өсірілді. Тұқым ... ... және ... типі жылқы шаруашылығының спорттық және асылдандыру жұмыстарына, ал далалық тип - ... ... ... ... ... ... ... типті жылқылар далалық жағдайда өсіруге қажет салт-мініс және ... ... ... ... ... ... бұл ... жылқылардың басы орташа, мойыны ұзын және тік. Шоқтығы - ... ... ... - тегіс, тік, жалпақ; сегіз көзі - мықты, қысқа, кеудесі - жалпақ, ... ... ... ... ұзын ... ... ... дұрыс қалыптасқан, бірақ кейде имек-аяқтылық кездеседі. Сауыры ұзын, жеткілікті бұлшық етті. Осы ... ... ... ... ... ... ... - әмбебап, жегу жұмыстарында жақсы жұмыс атқарды және ... ... ... және ұзартылған қашықтықтарда өте жақсы ұшқырлық сапа көрсетті. ... ... ... ... ... ал ... - ... және төлдегішті болды. Тұқым ішіндегі негізгі типіне, ... 84 ... 162 ... ... 75 ... ... ... жылқылары мен 994 Левада, 510 Саджа және басқа да налық ... ... ... ... салт-мініс типіндегі жылқылар, көбіне спорттық мақсаттарға және асылдандыру жұмыстарына қажет болды. Осы тұқым ... ... ... ... ... ... Басының көлемі орташа, мойыны ұзын, тік, желкесі ұзын, шоқтығының биіктігі ұзын, арқасы мен белі ... әрі ... ... ... ... ... тік. ... аяқтары мықты, жеңіл, бақайшығы ұзын, буыны және сіңірі мықты.
Бұл тұқым ішіндегі типтің ... анық ... ... ... мен ... ... ... немесе ұзынға жақын салт-мініс тұқымының сапалары болды. Жылқылар ат спортында кең қолданылатын қысқа қашықтықтағы ат ... ... ... ... ... ... осы типтің жылқылары әртүрлі қашықтықта барлық рекордтарды көрсетті. Қандылығы жоғары дәрежелі бұл жылқылар табындық ... ... ... ... ат-қоралық - жайылым жағдайында өсіріледі. Бұл ... ... ... 30 ... және 464 Неон ... ... 56 Диктор мен 75 Забой аталық ізінің маңызды бөлігі; ал 102 Бретонка, 922 Доля, 976 ... 998 ... 529 ... 1120 ... 622 ... 1193 Фаза ... ... ұрпақтары жатты.
Экономикалық жағдайларға және республикада туындаған мұқтаждыққа байланысты, Қостанай тұқымы ішіндегі спорттық типінің негізінде, ... және ұзын ... ... ... ... ... ұшқырлығы жоғары жаңа қазақ салт-мініс тұқымын шығару қажет болды. 1999 жылдың 12-14 тамызында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қостанай облысына іссапары ... жаңа ... ... ... ... берді. Бүгінгі күні Қазақстан Республикасының ауылшаруашылық Министрлігінің Ғылыми-Техникалық Кеңесі мен ҚР АШМ ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу және селекциялық-асылдандыру жұмыстары жүргізілуде.
Тұқым ішіндегі басқа ... ... ... типті жылқылар өздерінің бұрынғы ата-бабасының қасиеттерін көбірек сақтап қалған. Осы типтің ішінде екі түрді ... ... - ... және ұсақ ... ... ... жылқылары ірілеу, дене тұрқы жалпақ, әрі ұзын. Олар біршама қысқа аяқты. Олардың бастары ... ... ... ... ... ... дөңес мұрынды болып келеді. Кеудесі жалпақ, ойыңқы, арқасы ұзын, белі қысқа, берік, сауыры бұлшық етті, көбіне төмен орналасқан. Жауырынының ұзындығы ... және ... ... ... ... ... имек-аяқтылық немесе Х-тәріздес белгілері аз кездеседі. Жылқылардың ұсақ түрінде де осы ... бар, ... олар ... ... ... қазақ тұқымды жылқылардың белгілері анық көрсетілген. Екі түрдің де жылқылары табындық жағдайға өте жақсы бейімделген, қоң ... ... ... ... ... ... және ... Жылқылар, жүк тарту жұмыстарын жақсы атқарады, төзімді, бірақ ер тоқыммен алғашқы екі тұқым ішіндегі типтен кем түседі. Өткен ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі осы типтің жылқылары маңызды орын алды, олар барлық қостанай тұқымының 20-25 % көрсетті. Бірақ, ... ... ... ... ... ... типті жылқыларды өсірумен айналысатын бірде-бір ірі ауылшаруашылық кәсіпорыны жоқ. Ұсақ жеке шаруашылықтарда аздаған мал бастары сақталған, бірақ, сонымен қатар, ... ... және ... ... мен ... мен ... қабілеттері жоғары тұқымдармен тұқым аралық будандастыру тәжірибесі кең ... ... ... ... ... тұқым ішіндегі 2 типпен - негізгі және ... ... ғана ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қостанай жылқы зауытының тарихы14 бет
Психогенетиканың генетикалық негіздері туралы мәлімет11 бет
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары3 бет
Қазақстандағы 1921-1922 жылдардағы ашаршылық8 бет
Қостанай жылқы тұқымының негізгі аталық іздерінің генетикалық полиморфизмі14 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
1916 жылғы ұлт – азаттық көтерілістің шығу себептері18 бет
Excel программасын іске қосу және одан шығу10 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«геосаясат» терминінің шығу тарихы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь