Автоматты реттеу теориясының негізгі түсініктері

Мұнай және газ өндіру кәсіпорындары бұл мрұнай және газды өндіру, сақтау, бірінші реттік дайындау және тасымалдауды іске асыратын техникалық обьектілер комплексі.
Технологиялық обьектілер үлкен аудандарда орналасуы, онда өтетін технологиялық обьектілерді және процесстерді алыстан басқарудың телемеханикалық жүйе және ұйымдастыру құрлымдарын енгізуге әкелді.
Мұнай және газ өндіру процестерін өнеркәсіптерде автоматтандыру деп мұнай мен газды промыслдан тұтынушыға адамның тікелей қатысуынсыз іске асыратын аспаптар, қондырғылар және машиналарды пайдаланып жеткізу. Өнеркәсіп процестерін автоматтандыру мұнай мен газды өндіру техникаларының өте жоғары деңгейде дамуы алдыңғы қатарлы технологияларды, жоғарыөнімді және сенімді жабдықтар қолданылуын талап етеді.
1. Шишкин О.П., Парфенов А.Н. Основы автоматики и автоматизация проиводственных процессов. Издательство «Недра» Москва, К-12, Третьяковый проезд, 1/19.
2. Пояснительная записка ТТП НГДУ «Альметьевнефть».
3. Технологическая карта работы I-II ступеней сепарации нефти при Тихоновском товарном парке ЦКППН-1 НГДУ «Альметьевнефть» на 2010 г.
4. Информация об уровне автоматизации УПСВ и объектов ЦКППН (ТП, ОС, УКПН, УПВСН, ТХУ) НГДУ "АН".
5. Каталог продукции Альбатрос. «Устройства уровнеметрии и средства автоматизации»;
6. Каталог продукции «СЕЛТЕК».
7. Нестеров А.Л. Проектирование АСУТП. Методическое пособие. Книга 1. – СПб – Издатель ДЕАН, 2006. – 552 с.
8. Богданов Х.У. Проектирование автоматизированных систем: Методические указания по выполнению курсовых работ. – Альметьевск: Альметьевский государственный нефтяной институт, 2010. – 62 с.
9. В.Д. Родионов, В.А. Терехов, В.Б. Яковлев «Технические средства АСУ ТП» -М.: Высшая школа, 1989.
10. Е.Б. Андреев, В.Е. Попадько «Технические средства систем управления технологическими процессами в нефтяной и газовой промышленности» - М.: Отдел оперативной полиграфии РГУ нефти и газа им. Губкина, 2004.
        
        Кіріспе
Мұнай және газ өндіру кәсіпорындары бұл мрұнай және газды өндіру, ... ... ... дайындау және тасымалдауды іске асыратын техникалық обьектілер комплексі.
Технологиялық обьектілер үлкен аудандарда орналасуы, онда ... ... ... және ... ... ... телемеханикалық жүйе және ұйымдастыру құрлымдарын енгізуге әкелді.
Мұнай және газ өндіру процестерін өнеркәсіптерде автоматтандыру деп мұнай мен газды промыслдан тұтынушыға адамның ... ... іске ... ... ... және ... ... жеткізу. Өнеркәсіп процестерін автоматтандыру мұнай мен газды өндіру техникаларының өте жоғары деңгейде дамуы алдыңғы қатарлы технологияларды, жоғарыөнімді және ... ... ... талап етеді.
1 Жалпы бөлім
1.1 Автоматты реттеу теориясының негізгі түсініктері
Автоматты басқару жүйесі
Технологиялық процессті басқару деген ұғымның ... ... ... қосу мен ... ... да бір процесс параметрін бастапқы деңгейде ұстау, белгіленген бағдарлама бойынша параметрді өзгерту және тағы сол сияқты мақсаттарды іске асыруға ... ... ... ... ... ... жатқан технологиялық процесс жүріп жатқан құрылғыны, машинаны, ... ... ... деп ... Басқару қолмен басқарылатын немесе автоматты болуы мүмкін. Қолмен басқарылатын жағдайда басқару операциясын адам жасайды, ал автоматты басқаруда басқарушы құрылғы ... ... ... мен ... құрылғы бірігіп автоматты басқару жүйесін (АБЖ) құрайды.
Автоматты басқару жүйесінің жұмысына түрлі әрекеттер ықпал жасайды. Оларды кіріс ықпалдары, кіріс шамалары ... жай ғана ... деп ... Автоматты басқару жүйесі ұғымы
Осы және өзге де дәрежеде процесстің сапасын сипаттайтын және кіріс шамаларының әсерінен ... ... ... ... ... ... немесе жай ғана шығыстар деп атайық. Шығыс шамаларының өзгеруінің берілген ... ... ... ... ... (возмущающий) ықпалдар немесе жай ғана ауытқулар (возмущение) деп атаймыз. ... екі ... ... ... ... (Н) және ... (П). ... жүктеменің өзгеруі технологиялық процесспен келісілген, ал кедергілерді сыртқы жағдайдың өзгеруі (мысалы, қоршаған ортаның температурасы) немесе ... жеке ... ... шақырады.
Басқару объектісіне басқарушы құрылғының ықпалы басқарушы ықпал (У) деп ... ... ... ол ... ... ... басқарудың түрлі жүйесін элементтер қатарына жіктеуге болады. Егер мұндай ... ... ... ... шығыс шамасының өзгеруіне әсер етсе, ал осы кезде ... ... ... ... ... ... әсер ... онда мұндай элементті детектерлегіш немесе бағытталған әрекет элементі деп ... Әрі ... тек ... элементтерді қамтитын жүйелерді қарастырамыз.
Кері байланыстар
Автоматты басқару жүйесін құрған кезде кері ... кең ... ... ... ... қасиет байқалатын кез-келген жерде кездестіруге болады. Кері байланыссыз тірі организмдердің тіршілік етуі мүмкін ... еді. ... адам ... ... дененің дұрыс қалпы бүтін бір жүйемен қамтамасыз етіледі; вестибулярлы ... ... ... анықтайды және ауытқу туралы ақпараты бар нервтік импульстер ... ... ... ... ... алынған ақпарат мида өңделу нәтижесінде бұзылған тепе-теңдікті қалпына келтіретін және дененің ... ... ... импульстер ағыны жіберіледі.
Дәл солай автоматты басқарудың техникалық жүйелерінде кері ... ... ... ... ... ... асырылады, бұл шығыс шамалары өзгерген кезде кіріске қажетті өзгертулер енгізуге мүмкіндік береді.
Кері байланысты сыртқы деп атайды, егер ол ... ... ... немесе ішкі кіріспен біріктірсе, егер ол жүйенің бір немес бір топ элементтерінің шығысын олардың кірісімен біріктірсе.
Егер жүйе элементінің шығыс шамасының оның ... ... ... ... ... ... ықпалын күшейтсе, онда мұндай кері байланыс оң деп аталады.
Кері байланыс теріс деп аталады, егер жүйе ... ... ... оның ... ... кіріс шамасының шығыс шамасына ықпалын бәсеңдетсе.
Кері байланыстар ықпал беру сипаты бойынша қатаң және иілгіш болып бөлінеді. Қатаң байланыс ... ... ... ... де әсер ... ... ... тек ауыспалы режимде әсер етеді, ал бекітілген режимде оның әрекеті аяқталады.
1.2 Ашық және ... ... ... жүйелері
Автоматты басқару жүйелері ашық және тұйық болып бөлінеді.
Ашық деп сыртқы кері ... ... ... ... ... бақылау болмайтын автоматты басқару жүйелерін атайды. Оларды ... ... ... және ... ... басқару жүйелері деп топтарға бөлуге болады.
Қатаң бағдарламалы ашық автоматты басқару жүйелерінде (2,а-сурет) басқару құрылғысына қатаң ... З ... ... ... ... объектісіне осы тапсырмаға сәйкес ықпал У етеді. Кейбір (мысалы, ... ... ... ... ... ... шамасының тапсырмадан ауытқуы орын алуы мүмкін. Дегенмен бұл ауытқулар қатаң бағдарламалы ашық автоматты басқару жүйелерінде бақыланбайды және басқару құрылғысының жұмысына әсер ... Ашық ... ... ... (АБЖ)
Мұндай жүйелерге мысалыға автоматты іске қосу жүйелері мен сорғылар, ... ... және ... ... ... ашық ... ... жүйелерінде (2,б-сурет) басқару ықпалы У ауытқу ықпалының шамасына байланысты қалыптасады. Мұндай жүйені тек барлық ... ... ... және бақыланатын жағдайда, сонымен қатар басқару объектісінің қасиеті белгілі болғанда қолдануға болады. Бақыланбайтын ауытқулар (кедергілер) болған кезде ауытқу бойынша автоматты ... ... ... ... ... ... осы ... туындайтын басқару қателіктерін түзете алмайтын жағдайда болады. Шығыс шамасын бақылауды қамтамасыз ететін кері байланысы бар ... ... ... ... деп ... ... ... бойынша тұйық (а) және аралас (б) АБЖ
Осымен ... ... ... ... З ... шамасының ауытқуынан тәуелді басқарушы ықпалды У құрайды. Мұндай жүйелер ауытқу бойынша тұйық автоматты басқару жүйелері немесе автоматты ... ... деп ... ... ... ... дәлдігін жоғарылату үшін ауытқу мен ауытқушылығы бойынша басқару принциптері үйлескен біріктірілген жүйелерді қолданады (3,б-сурет).
Сонымен қатар, ... ... ... (Н) ... ... ... У ... және шығыс шамасы бақыланбайтын ауытқулардың әсерінен ауытқыған жағдайда оны түзетеді.
1.3 Автоматты реттеу жүйелерінің әрекет ету принципі
Әрі ... ... және газ ... ... практикалық есептерін шешуде кең тараған, тек ауытқу бойынша ... ... ... ... қарастырамыз (автоматты реттеу жүйелері АРЖ).
4-сурет. Автоматты реттеу жүйелерінің әрекет ету принципі.
Реттеу: а-қолмен; б-автоматты
Автоматты реттеу жүйелерінің әрекет ету принципін сепаратордағы тұрақты ... ... ... ... мысалында жан-жақты қарастырайық (4-сурет). Сепаратордың кірісіне мөлшеріндегі төменнен іріктелген сұйық бөлікке және мөлшеріндегі сепаратордың жоғарғы бөлігімен кететін газды ... ... ... ... ... ... ... түседі. Тепе-теңдік жағдайында p анықталған қысымында сепаратордағы шығындар теңдестірілген, яғни . ... ... ... ... анықтайтын негізгі параметр қысым болып табылады. Сепаратордың кірісіндегі немесе шығысындағы ағындардың шығыны өзгерген кезде ондағы қысым да ... ... ... белгілі бір мәнде ұстап тұру болсын делік. Газ желісіндегі сепараторға қысымды бақылау мақсатында өлшеу құралын 1 ... мен ... ... 2 ... (тиек) орнатайық (4,а-сурет). Сонда қысымның азаю немесе ... ... ... ... ... ... және ... органының өтпелі қимасын өзгерте отырып сепаратордағы қысымының қажет болған мәнін қалпына келтіруге болады. ... ... ... ... ... қысымды бақылау мен басқару органының өтпелі қимасын өзгерту адам тарапынан жасалатындықтан, мұндай реттеу қолмен реттеу деп ... ... ... болу үшін адам ... жасалатын функциялар бұл жағдайда автоматты реттегіш немесе жай ғана ... деп ... ... ... өтуі ... Реттеу жүйесін зерттеу кезінде қолданылатын негізгі түсініктер мен анықтамаларды ... ... жүру ... ... тиіс ... ... деп ... Реттелетін параметрдің мәні кез-келген уақытта ағымдағы деп, ал оның процесс барысында ұстап тұруға тиісті мәнін белгіленген деп атайды. Реттелетін параметрдің ... және ... ... ... ... ... ... ауытқу деп атайды.
5-сурет. Қысымды реттеу жүйесінің функционалдық сызбасы
Реттегіштің негізгі элементтері - реттелетін параметрдің өзгеруіне әсерленетін сезгіш ... ... ... ... ... ... құрылғының көмегімен орнатылатын белгіленген мәнімен салыстыратын салыстыру ... және ... ... әсер ... ... ... ... реттеу жүйесі келесідей әрекет етеді. Ауытқитын (возмущающий) ықпал пайда болған кезде, мысалы кірістегі () қоспа ... ... ... ... ... ... ... ұлғаяды. Автоматты реттегіш газ қысымы (ағымдағы мән) мен серіппе 2 (берілген мән) тарапынан мембранаға 1 (салыстыру элементі) түсетін ықпалды ... ... ... ... 3 ... ... ұлғайта отырып, сонымен келісілмеуді азайтып реттейтін ықпалды іске асырады. Бұл жүйеде мембрана 1 сонымен қатар сезгіш элементтің функциясын ... ... ... ... шын ... бар жүйелерді функционалды сызба түрінде ойлау қабылданған.
Автоматты реттеу жүйесінің ... ... деп шын ... бар ... ... функционалды элементіне белгілі бір бейне сәйкес келеді.
Сепаратордағы қысымды автоматты реттеу жүйесінің функционалды сызбасы 5-суретте көрсетілген. Жүйенің ... ... () ... ... ... параметр - қысым болып табылады. Реттелетін параметрдің белгіленген мәнінен ауытқуына алып келетін параметрлер кіріс параметрлері ретінде ... ... ... - ... ... (РО), ... ... ағымдағы мәнін өлшейтін сезгіш элемент (СЭ), реттелетін ... ... ... оның ... ... З ... ... элементі (СЭ) және реттеу ықпалын іске асыратын реттейтін орган (РО).
Соңғысы газ шығынының () ... ... ... ... іске асырылады. Олай болса қарастырылып отырған автоматты реттеу жүйесі теріс кері байланысы бар тұйық жүйе. Бұл жүйеде сезгіш элемент, салыстыру ... және ... ... ... ... (АР) құрайды.
1.4 Автоматты реттеу жүйелерінің классификациясы
Мұнай және газ өндірісінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... түрлі сипаттарына қарай классификациялау қалыптасқан.
Осылай тікелей және жанама (тікелей емес) әрекет ету жүйелерін ажырату қалыптасқан.
Жоғарыда қарастырылған ... ... ... ... ... бұл ... ... элементі реттеу органына тікелей әсер ететіндіктен тікелей әрекет ету жүйесі болып табылады (4 және 5-суреттерді қараңыз). Мұндай ... ... ... ... ... сезгіш элементінің қуаты реттеу органының орын ауыстыруын қамтамасыз ету үшін әркез жеткілікті болмағандықтан олар ... ... кең ... ... (тікелей емес) әрекет ету автоматты реттеу жүйесінің функционалдық сызбасы
Реттеу органының орын ауыстыруы үшін қосымша қуат көздері ... ... ... ету ... ... қолданылады. Мұндай жүйенің функционалды сызбасы 6-суретте көрсетілген. Мұндай жүйеде реттеу параметрінің сезгіш элемент (СЭ) ... ... мәні ... (Т) пен қуат ... (ҚК) ... қандай да бір сигналға түрленеді де содан кейін табиғаты жағынан ұқсас ... ... ... З ... ... құрылғысы (ҚҚ) келісілмеушілікті күшейтеді және реттеудің белгілі бір заңын қамтамасыз етеді. ... ... (ОМ) ... ... ... ... реттеу органының (РО) орын ауыстыруына түрлендіреді. Қуат көзінің (ҚК) түріне байланысты жанама әсер ету ... ... ... және гидравликалық болып бөлінеді. Мұндай жүйелерде сезгіш элемент түрлендіргішпен бірге датчикті (Д), салыстыру ... ... ... ... - реттеу құрылғысын (РҚ), ал орындау механизмі реттеу органымен бірге - ... ... (ОҚ) ... ... ... ... қандай заңға сәйкес өзгеруі керектігіне байланысты автоматты реттеу жүйелерін негізгі үш топқа бөлуге болады.
Реттеу параметрінің ... мәні ... шама ... ... ... автоматты тұрақтандыру жүйелері деп немесе жиірек автоматты реттеу жүйелері деп аталады. Ендеше біздің мысалымыздағы (5-суретті қараңыз) сепаратордағы қысымның берілген мәні ... ... ... параметрінің берілген мәні алдын ала орнатылған бағдарлама бойынша өзгеретін жүйелер ... ... ... деп ... ... ... ... арналған пештегі температураның белгілі бір заң бойынша жоғарылауы.
Реттеу параметрінің берілген мәні ... заң ... ... да бір ... ... ... ... жүйелер бағушы жүйелер деп аталады. Мысалы, радиолокатор антеннасының бұрылуы ұшақтың маневріне сай болуы керек (оны қадағалауы керек).
Барлық үш ... да ... ... ... ... ... ... шығыс шамасының экстремалды (максималды немесе минималды) мәнін қамтамасыз ететін (мысалы, ... ... ... ... және т.с.с.) реттейтін ықпалдарды тауып, қолдайтын экстремалды жүйелер кең тараған.
Әрі қарай автоматты реттеу ... (АРЖ) ... ... ... ... ... (АТЖ) түсінеміз.
Жеке элементтер арасындағы байланыс сипатына байланысты автоматты реттеу жүйелері (АРЖ) үздіксіз және дискретті әрекет ... ... ... ... жеке ... ... тұрақты функционалды байланыс бар. Реттелетін параметрдің ағымдағы мәні берілген мәнмен үздіксіз салыстырылады, ал реттеуші орган реттейтін әсерді үздіксіз іске асырады. ... ... ... ... ... ... жүйесі үздіксіз әрекет жүйесі болып табылады.
Дискретті әрекет жүйелері импульсті және релелік жүйелер болып бөлінеді.
Импульстік әрекет жүйелерінде жеке ... ... ... ... ... ... ... реттелетін параметрдің ағымдағы мәні берілген мәнмен үздіксіз емес, тек әдетте бір-бірінен әр түрлі ... ... ... Осы ... реттеу органы реттеу әрекетін көрсетеді, ал импульстар арасындағы интервалда жүйе ажырайды және реттеу органы орын ... ... ... ... ... ... ету ... негізделген сандық есептеу машиналары бар жүйелерде, сонымен қатар бір реттегіш бірнеше ... ... ... жүйелерде қолданады.
Релелік әрекет жүйелерінде реттелетін параметр белгіленген шекте өзгерген кезде реттеу органы орын ауыстырмайды, яғни жүйе ашық ... ... ... ... ... ... шыққанда жүйе тұйықталады да реттеу органы реттеу әрекетін көрсетеді.
Мұндай жүйелерге мұнай тұндырғышынан қабатты судың тасталу жүйесін жатқызуға болады. Онда ... ... ... ... ... ... және төменгі белгіленген шектерге жеткен кезде ашылады және жабылады.
1.5 Автоматты реттеу жүйелеріне қойылатын талаптар
Егер реттелетін ... ... мәні ... мәнге тең болса, онда жүйе тепе-теңдік күйде деп есептеледі.
Егер жүйеде қандай да бір ауытқудың әсерінен реттелетін ... ... ... онда оған ... тепе-теңдік күйге түсу үшін біршама уақыт қажет. Осы уақыт аралығында жүйе ... ... ... деп ... режимдегі жүйенің қылығын өтпелі процесс графигі түрінде - ... ... ... ... шамасының уақытта өзгеруіне тәуелділігін бейнелеу қалыптасқан (7,а-сурет). Реттелетін параметрдің ағымдағы мәні ... ... ... және оның ... ... ... көрсетілген. Тұрақтандыру жүйесін
қарастырып жатқандықтан берілген мәні тұрақты болып қалады, оған уақыт осіне параллель үзік сызық сәйкес ... ... ... ... және ... ... қисығының сәйкес келуі осы периодта жүйе тепе-теңдік күйінде болғандығын растайды. Ауытқудың әсерінен уақыт мезетінде жүйе ... ... ... және сол күйге уақыт мезетінде реттегіштің әсерінен қайта келеді.
уақыт ... жүйе ... ... ал -ден ... ... ... болады.
Жүйелерді зерттеген кезде оларды реттелетін параметрдің ауытқуы пайда болатын мезеттен бастап қарастыру қалыптасқан. Бұл жағдайда ... басы ... ... ... ... ... ... (7,б-сурет).
Дегенмен өтпелі процесс басқа сипатта болуы мүмкін (7,в-сурет). Өтпелі процесстің екі графигін салысытра отырып (7,б,в-суреттер) бір жағдайда жүйе тепе-теңдік күйге ... ... ... жағдайда олай болмайтынын көруге болады.
7-сурет. Автоматты реттеу жүйесіндегі өтпелі процесстердің графигі
Бірінші жағдайда жүйені орнықты, ал ... ... ... деп ... ... ... ... мақсаты реттелетін параметрді белгіленген мәнде ұстап тұру болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... яғни орнықты болуын қамтамасыз етуін талап етіледі.
Орнықты автоматты реттеу жүйелерінде де өтпелі процесс түрліше жүруі мүмкін (7,г-сурет). Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... деген ұғым енгізіледі. Олардың бірі болып мысалы өтпелі процестің уақыты болып табылады. ... ... ... аз ... ... ... ... жүйелерінің де сапасы жоғары болады. Автоматты реттеу жүйесі қамтамасыз ететін сапа көрсеткішінің сандық мәні техникалық есептеулерден келіп таңдалады. Осылайша ... ... ... екі талап қойылады: жүйе міндетті түрде орнықты ... және ... бір ... ... ... керек.
Таңдалған автоматты реттеу жүйелері процесс технологиясы тарапынан қойылған талаптарды қанағаттандырады ма соны анықтау мақсатында ол алдын ала ... ... ... ... дайындау процестерінің негіздері және оларды модельдеу мәселесінің қойылуы
Қазіргі бар технологияға сәйкес ұңғымадан газ газды кешенді ... ... ... келіп түседі, ол жерде газдан ылғал мен ... ... ... ... ... газ төменгі температуралы сепарация қондырғысына келіп түседі, ол жерде газ үш ... ... газ, ... ... және су. Төменгі температуралы сепарация қондырғысына келіп түсуден ... ... газ ... ... ... ... ... арнайы тоңазытқыштардың көмегімен суытылады. Суытылған газ қуыс ыдыс - сепараторға келіп түседі. Газ суытылған кезде оның газ тәрізді және ... ... ... ... ... бұзылады. Су тамшылары мен конденсаттан тұман түзіле бастайды. Құрғақ газ ... ... ... ... ... ... ... аппараттың төменгі жағына тұнады, ал жартылай сепаратор жабдықталған түрлі фильтрлерге тұрып қалады. Осылайша су мен ... ... ... ... ... ... ... күші өрісінде олар қабаттарға бөлінеді, сол себептен ... ең ... ... сулы ... сәл ... ... конденсат, одан да жоғарырақ сұйықтық тамшысы бар газды тұман пайда болады. Тереңірек кептіру үшін бірнеше сепараторларды ... ... ... сепаратордың алдында газды суытады. Төменгі температуралы сепарациялау қондырғысы газ ... ... ... ... сай ... ете алмағандықтан, газ сепаратордың соңғы сатысынан терең кептіретін қосымша сатыға келіп түседі. Жиірек мұндай кептіру ... ... ... ... газдан онда қалған сұйықтықты сіңіру есебінен іске асырылады, жиірек диэтиленгликольмен (ДЭГ), триэтиленгликольмен (ТЭГ), ... (ПГ) және ... - ... ... ... ...
II - абсорбциялы тазалау қоңдырғысы;
III - ... ... ...
IV - ... газды сепарациялау (бөлу) қоңдырғысы;
V - конденсатты тұрақтандыру қоңдырғысы;
1 - өңделмеген газ; 2 - құрғатылған газ; 3 - су; 4 - ... 5 - ... газ; 6 - ... ... 7 - суландырылған гликоль; 8 - су; 9 - газ; 10 - ... ... ... кешенді дайындау қондырғылары
Абсорбциялау процесі саптамалы немесе тәрелке типті бағанада жүреді. Кептірілген газ әрдайым бағананың жоғарғы жағынан алынады. Егер газды күкірт пен оның ... ... ... ... етілмесе оны қолданушыларға жібереді. Қарама-қарсы жағдайда газ тағы да күкірттен тазалау қондырғысынан ... ... ... және ... ... ... жағынан алынатын кең көмірсутекті фракциясымен қоспасы регенерациялау бағанына беріледі. Тазартылған гликоль ... ... ... алынады және қайтадан абсорбциялау процесіне беріледі.
Сепаратордан алынған конденсат газ өңдейтін зауыттар (ГӨЗ) үшін бағалы шикізат болып ... ... оны газ ... зауыттарда өңдеу үшін оны тағы да дайындау керек, яғни газды және оған ішінара түскен суды бөліп алу ... ... ... ... сепарациялау қондырғысынан қуыс ыдыс болып табылатын газсыздандырылған қондырғыға келіп түседі. Конденсат оны жартысына дейін толтырады. Ыдыстың жоғарғы бөлігінде газ, ал ең ... ... ... ... ... ... бөлінетін су болады. Газды сұрыптау кезінде ыдыстағы қысым төмендейді, конденсатта ерітілген газ бен бос газ арасындағы ... ... ... еріген газдың бір бөлігі бос күйге өтеді.
Конденсаттан ... ... ... ... ... алу үшін газсыздандырылғаннан кейін конденсатты арнайы бағанаға тұрақтандыруға бағыттайды. Конденсаттың жеңіл фракциялары бағананың жоғарғы ... ал ... ... ... ... ... аталып өткен газды кешенді дайындау қондырғыларының (ГКДҚ) аппараттары күрделі ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл объектінің динамикалық модельдерін құру күрделі мәселе болып табылады. Сондықтан біз тек статикалық моделімен шектеліп қоямыз.
2.2 Төмен температуралы сепарациялау ... ... ... ... процесінің сызбасын қарастырайық (9-сурет). Өңделмеген газ тоңазытқышқа 1 келіп түседі, онда ол ... ... ... ... ... ... ... кейін газ штуцер 2 арқылы сепараторға 3 келіп түседі, ол жерде одан конденсацияланған сұйықтық - су мен ... ... ... газ ... тоңазытқыш арқылы өте отырып келесі тазартуға кетеді. Қондырғының жұмысын тиімді ету мен тұрақтандыру үшін өңделмеген газ параметрлері мен ... ... ... ... мен ... ... білу ... Қондырғы жұмысының стационарлы режимі жағдайы үшін мұндай тәуелділік энергияның сақталу негізінде құрылады.
Конденсаттан бензин, керосин, ... ... ... ... ... - ... II - дроссель; III - ...
1 - ... газ;
2 - ... газ;
3 - ... газ;
4 - ... ... газ;
5 - су және конденсат
9-сурет. Төмен температуралы сепарациялаудің ... ... ... ... ... ... индексі бар T, G және C символдарының мағынасы технологиялық сызбадағы түрлі нүктелердегі газ ... ... ... ... ... ... арқылы өткенде газдың қысымы (Др) жоғалады, газ температурасы оның адиабаттық кеңею есебінен ... ... ... ... ... ... үшін стационарлы моделін құру процедурасы сақталады. Сызбаның әрбір элементі үшін дәйекті түрде жылулық балансының теңдеуін және ... ... ... ... жазу ... Бұл ... жиынтығы процесті толықтай дәйектейді (анықтайды).
2.3 Мұнайды дайындау процестерінің негіздері және оларды моделдеу мәселесінің қойылымы
Іс жүзінде барлық шығарылатын (алынатын) мұнай ... ... ... ... ... ... ... судан және түрі механикалық қоспалардан тұрады. Технологияға сәйкес өңделмеген мұнай ұңғымадан мұйнайды дайындау кешені қондырғысына қарай бағытталады, онда одан газ, су, ... ... және ... ... ... - ... ... сепарациялау (бөлу) қоңдырғысы;
II - мұнайды құрғату қоңдырғысы;
III - мұнайды ... ... - ... ... ... - өңделмеген мұнай;
2 - газ;
3 - су;
4 - ... ... ...
5 - құрғатылған мұнай;
6 - тұзсыздандырылған мұнай;
7 - газ;
8 - ... ... ... дайындау қоңдырғысының принциптік сұлбасы
Өнделмеген мұнай сепарациялық қондырғыларға келіп ... онда одан бос газ ... ... ... ... ... ... байланысты оның көбіктену қабілеті мен жеңіл көмірсутекті фракциялардың бөлінуінің талап етілетін ... ... ... бір, екі және одан көп ... ... ... ... сепарациялауға арналған қондырғылар әрекет ету принципі бойынша және негізгі конструктивті орындауына қарай газды конденсаттан сепарациялауға арналған қондырғылармен ұқсас. Бұл ... ... ... да ... ...
Газды сепарациялағаннан кейін мұнай сусыздандыру қондырғысына келіп ... және онда одан ... су ... ... ... 10%-дан аса сулану кезінде әдетте сусыздану процесі екі деңгейде өтеді. Алдымен сұйыққоймалардағы ... ... ... ... іске ... ... кейін мұнайды қыздырып терең сусыздандыру қондырғыларына қарай бағыттайды.
Қабатты сулардың жоғары минералдануы кезінде сусызданған мұнай тұзсыздану ... одан ... ... ... ... ... ... Тұрақтандыру қондырғыларында шешілетін мәселелер мен жұмыс істеу принципі газды конденсатты тұрақтандыру қондырғыларындағыдай - ... ... ... ... ... ... бөлу.
Мұнаймен бірге шығарылатын және мұнаймен дисперсиялық жүйе құрайтын қабатты сулар ... ... ... ... ... Қабатты судың минералды құрамын зерттеу нәтижесінде еріген заттардың негізгі бөлігін натрий, магний және кальций хлоридтері құрайтынын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... бірақ еріген заттардың жалпы көлемінің ондаған пайызын ... ... ... ... ... болуы жүзден бір, мыңнан бір және оданда аз бөліктермен есептеледі. Осыған ... ... ... ... натрий тұздарының эквивалентіне қайта есептеумен көлем бірлігіндегі хлор иондарының болуымен есептеледі.
Бос қабатты суларды минералдаумен қатар мұнайды қайта өңдеуге даярлау кезінде ... ... ... тұздардың болуын өлшейді. Мұнайдың өзінде хлорлы тұздар болмайды. Олар оның құрамына эмульсияланған сумен бірге ... ... ... ... болуы қабатты суларды минералдау деңгейі туралы түсінік бермейді, сондықтан тұздармен қатар ... ... да ... ... ... ... ... заманға дейінгі барлық белгілі мұнайды сусыздандыру және тұзсыздандыру өндірістік процестерінде негізгі құрылғы болып сумұнайлы эмульсияны эмульсияланған суды тұндыру жолымен ... ... ... ... ... ... төменгі бөлігіне түсе отырып аппараттан шығарып тастайтын дренажды су деп аталатын тұтас су қабатына айналады.
Мұнайды сусыздандырған кезде әрине мұнайдың құрамындағы суға ... ... ... тұздардың да көлемі азаяды. Дегенмен тұзсыздандыру процесі деп тек суды бөліп алу үшін ... ... ... ... ... ... жуатын су деп аталатын тұзсыз суды қосатын процесті есептеу қабылданған. Бұл суды бөлшектеп бастапқы эмульсиямен жіті араластырады. ... ... ... және ... судың тамшылары бірнеше рет коалестенеді және бөлшектенеді, бұл олардағы тұздардың концентрациясының теңесуіне алып келеді. Нәтижесіндегі тұздардың концентрациясы қабатты судағы ... аз ... ... ... ... ... ... сусыздандырғаннан кейін ондағы тұздар жуатын суды қоспағандағыдан азаяды.
2.4 Блогтық автоматты өлшеу құрылғысы Спутник қолданылуы және ... ... кен ... ... ... ... ... (БАӨҚ) "Спутник" кең қолданылады. Ол мыналарды атқарады:
* Ұңғымадағы қоспаның тәліктегі дебитін өлшеу және тіркеу, сұйық пен газ шығыны, сол ... ... жеке ... ... ... қосылған барлық ұңғымалардың тәуліктегі суммалық дебитін автоматты есептеу;
* Жинақ колекторларын ... ... ... ... ... ... Телемеханика жүйесінің сұрауымен ұңғыма дебиті туралы экспресс-информацияны ... ... ... сұйықты беру арқылы басқару;
* Сулы және сусыз мұнайды бөліп жинау.
Блогтық ... ... ... ... ... ... мына ... классификациялауға болады:
* Өлшеу әдісі бойынша:
* Көлемдік("Спутник А","Спутник Б")
* Тесіктік(құрылғы "ВЕС")
* ... ... ... ... ... ... ... құрылғысы бойынша:
* Көпқадамдық ауыстырып-қосқыш("Спутник А","Спутник Б")
* Үшқадамдық клапанды("Спутник В")
* Өлшеу режимі бойынша:
* Жинақтағыш
* ... ... ... ... ... ... В")
* Барлық ұңғымалардың дебитін бір уақытта өлшейтін("Спутник ВМР")
* Өлшеу көрсеткіштерінің саны бойынша:
* Біркөрсеткіштік
* Екікөрсеткіштік
* Үшкөрсеткіштік
2.5 Блогтық ... ... ... ... А қолданылу шарттары
"Спутник А" қондырғысын сутекті күкірт және басқа да агрессивті компоненттері жоқ ұңғыма өнімдерін ішкі кен ... ... ... ... Ол екі ... ... қосқыш блок. Ол ұңғымаларды, гидравликалық сүйреткіш ағынды қыйғыш дейңгейі басқарғыш жүйесі бар өлшегіш гидроциклондық ... ... ... ... ... ... және ... арматураны байланыстыратын көп қадамдық айырып қосқыштан тұрады.
Басқару блогы. Ол жергілікті ... ... ... ... және электр қыздырғыштарынан тұрады.
Екі бөлімде жинақталған кұйде көшіруге ыңғайлы болу үшін рамалық табанмен байланыстырылған. Блоктар ішкі қабаты ... ... және ... ... ... қапталған, мырышпен қапталған болаттан жасалған раматабандағы үй сияқты жасалған. Ішін жылту арқылы қондырғыны климаттық жағдайлары өте қатал райондарды (ауаның ... 80% ... ... ... -50оС) ... ... арналған.
Үшқадамдық айырып-қосқыш үш типті ПСМ-1М ұңғымаларын жеке жеке ретімен сыртқы линияның 1 өлшегіш ... 5 ... ... ... ... ... 4 айырып қосады. Ал басқа ұңғымалардың өнімдері осы уақытта ... ...... ... ... ... шығыс. 2. Кері клапан. 3. Көпқадамды ұңғыма айырып ... ... ... ... айырып қосқыш коретасы. 5.Жеке ұңғыманың өлшегіш патрубок. 6.Гидроциклондық сеператор. 7.Заслонка. 8.Турбиналық счетчик. 9.Қалтқылы деңгейді реттегіш. 10.Электродвигатель. 11.Гидропривод. 12.Күштік цилиндр. ... ... ... ... ... ... 6 гидрациклондық өлшегішке келеді, оның үстінде газ мұнайдан бөлінеді.Өлшегішке қосылған ұңғыма сұйығының ... ... ... ... 8 ... ТОР-1 ... "НОРД" арқылы технологиялық ыдыстың төменгі бөлімінде жиналған сұйықты әрбір уақыт сайын жіберіп өлшейді.
Қалтқы ... 9 және ... 7 газ ... ... ... ... ... сұйықтың жиналуы белгіленген жоғарғы деңгейге дейін және оны ... ... ... ... ... ... ... өлшеу басқару блогының электромагниттік счетчигімен бақыланады. Турбиналық счетчик ұңғымаға өнімнің берілуін периодті түрде контроль жасайтын сигнализатор рөлін атқарады. Келесі ұңғыма ... үшін ... ... ... ... ... 10 ... 11 және айырып-қосқыш коретаны 4 кезекті жағдайына бұруға арналған ... ... 12 ... ... Егер ... өнім берілмесе онда автоматиканың жергілікті блогы телемеханика жүйесіне апаттық сигнал береді.
Коллектордағы ... ... ... төмендегенде электроконтактылық манометр және ағынды қыйғыш 13 арқылы автоматты түрде барлық ұңғымалар апаттық блокировка жасалады.
"Спутник А" қондырғысы ұңғыма ... ... ... өлшейді: мұнайдың кинематикалық тұтқырлығы 80*106м2/с судың мөлшері 50%-ке дейін парафин мөлшері 7%-ке ... ... ... ... дейін, күкірт сутегі және агрессивті жерасты суы жіберілмейді.
Блоктық автоматтандырылған қондырғы "Спутник Б" автоматты түрде мұнай мен газ ... ... ... ... ... кезде ұңғыма жұмысын қадағалау, сулы және сусыз мұнайды бөліп жинау, химиялық реагентті ағынға қосу және апатты жағдайда ұңғыманы ... ... ... Б" қондырғысының "Спутник А" дан айырмашылығы, онда мұнайдың ылғалдылығын автоматтық өлшегіш орнатылған. Ол газдан тазартылған мұнай линиясына қондырылып ... ... ... ... ... ... және ... өлшегіш сеператорда мұнайдан бөлінген газ шығынын өлшейтін турбиналық счетчик бар. Сонымен бірге ... газ ... ... ... ... ... өткізіледі.
қондырғысы мұнайдың газдың және судың ұңғымадағы дебитін мынадай характеристикада өлшейді: ... ... ... ... ... су ... ... парафин мөлшері 7%-ке дейін күкірт мөлшері 3,5%-ке дейін, күкірт сутегі және агрессивті жерасты суы жіберілмейді.
Автоматтандырылған ... ... ... мұнай ұңғымаларындағы мұнайдың, газдың және судың дебитін автоматты түрде өлшеу және тіркеу ... ... ... ... ұңғымалардың мұнай, газ және су дебитінің тәуліктегі суммасын автоматты түрде есептеу, шығыстық линияны парафиннен тазартуға арналған резиналық шар бөлгіштерді ... сулы және ... ... бөліп жинау, колекторларды апаттық жағдайларда автоматикалық блокировка жасау.
қондырғысының ерекшелігі - ұңғымаларды айырып қосқыш және ... ... жок, ... әрбір ұңғымадағы мұнайдың ,газдың және судың дебиті жеке вибрациялық массалық расходомермен өлшенеді.
Қондырғы конструктор түрде технологиялық блогты және басқару блогынан ... ... ... трубаға тартылған задвижка, кері клапан, вибрациялық массалық расходомер, үшқадамдық кран және қиғыш поршеньді клапан орналасқан. Басқару блогында жергілікті ... ... және ... сан ... ... орналасқан. Ұңғыма дебитін жергілікті автоматика блогына енгізілген программаға сәйкес вибрациялық, массалық шығын мәндерін кезекпен тіркеу арқылы өлшейді.
қондырғысы мұнай газ және ... ... ... ... ... ... ... тұтқырлығы 80*106м2/с дейін, су мөлшеріне дейін парафин мөлшері 7%-ке дейін күкірт мөлшері 3,5%-ке дейін, көлемдік газ және ... ... ... ... ... 25 ... ... пайдалану арзан, өйткені оларды екі қымбат блок жок:ұңғымаларды көп ... ... ... (ПСМ) және ... сеператор.Сондай-ақ мұндай қондырғылар ұңғыма өнімін өлшеу дәлдігі жоғары(Қателік 4% аспайды), ал ... ... ... ... ... ... ... тұтқырлығынан 25%-ке дейін жетеді.
2.6 Технологиялық процесте пайдаланылған өлшеуіш және реттегіштер құрылғылары жалпы мағлұмат
Барлық өлшеулер өлшемдер мен өлшеу ... ... ... ... ... ... ... өлшеу тәсілін құрайды. Өлшемдер мен құралдарды әртүрлі сипаттары бойынша жіктейді: дәлдік сипаты бойынша, тағайындалу, жұмыс принципі, өлшену ... ... ... ... және т.б. ... ... тәсілі деп нормалық метрологиялық құрылымды иемденетін және өлшеуге қолданылатын техникалық тәсілдерді айтады. Өлшем берілген мөлшерде физикалық шаманы жаңғыртуға ... ... ... Мысалы, массаның өлшемі кір,электр кедергісінің өлшемі өлшеуіш резистор,электрлік тербеліс жиілігінің өлшемі кварцты генератор.
Өлшеуіш құрал бақылаушыға ... ... ... шығаруға арналған өлшеу тәсілі.Өлшеу құралдары келесідей топтарға бөледі:
1.Аналогты құралдар өлшенетін шама өзгерісінің үздіксіз ... ... ... ... ... ... түрде көрсетілетін,өлшенетін ақпаратты автоматты түрде өңдейтін дискретті сигналдар.
3.Көрсеткіш ... тек қана ... ... ... ... көрсеткіштерлі тіркеуге арналған.
5.Өздігінен жазатын құралдар,олар көрсеткіштердің жазбасы диаграммасы түрінде көрсетіледі.
6.Салыстыру құралдарында өлшенетін ... ... ... ... ... ... ... желілер арқылы келетін екі не бірнеше шамалардың ... ... ... ... де ... құралдарына жатады. Олар өлшеуіш- түрлендіргіштердің бірінші,ағымдағы және беруші түрлері болып бөлінеді. ... ... ... шама ... шама ... бірінші болып тұрады.Оның мысалына,термоэлектрлік тізбектегі шығын өлшегішінің құрылғысын таратушы термопар жатады. Ағымдағы түрлендіргіш ... ... ... кейін орналасатын түрлендіргіш. Беруші түрлендіргіштер өлшенетін ақпарат сигналын қашыққа беруге ... ... ... пневиатикалық, инерциялы жиілік түрлендіргіштері. Өлшеу техникасында, сонымен қатар өлшегіш қондырғылар да қолданылады. Олар өлшеу тәсілдерінің жиынтығын көрсететін және ... ... ... ... ... бір жерде орналасқан сигналдарды өлшеуге арналған құрылғылар. Олар өзіне бөлгіш ... ... және ... ... ... ... және ... жұмысын белгілі режимде қамтамасыз ететін хромоатографиялық қондырғыны айтуға болады.
ТПБАЖ ... ... ... ... ... кең ... тапқан. Өлшеу жүйесі дегеніміз өлшеуіш тәсәлдер мен көмекші құралдардың байланыс желілері ... ... ... мен қолдану және автоматты реттеу жүйелерінде қолдануға ыңғайлы өлшенетін ортаның ақпаратты түрдегі сигналдарын өңдеудің үйлесімдігі.
Қысым-заттың термодинамикасының күйін және ... ... ... анықтайтын негізгі шамалардың бірі. Қысым бөлінеді: абсолютті, толық, артық және салыстырмалы.
Абсолютті қысым - ... ... ... ... ... Оның мәні ... және артық қысымға тең:
ра=р+рб
Мұндағы р және рб - атмосфералық және артық қысымдардың қатынасы.
Техникада көбінесе артық қысымды өлшейді. Бұл ... ... ... ... ... артық қысым көрсетуімен түсіндіріледі. Қысым өлшемі паскаль (Па).
Мақсатына қарай қысымды өлшейтін құралдар келесі топтарға бөлінеді: артық ... ... - ... және ... қысым арасындағы айырымды өлшеу үшін; абсолютті қысым ... - ... ... ... ... қысымды өлшеу үшін; вакуумметрлер - атмосфералық қысымнан төмен абсолютті қысымды өлшеу үшін; мановакуумметрлер - ... ... ... үшін; дифференциалдық манометрлер - қоршаған орта қысымы емес екі қысымның айырымын өлшеу үшін; ... - ... ... өлшеуге арналған абсолютті қысым манометрлері.
Жұмыс принципіне қарай қысымды ... ... ... бөлінеді: сұйықтық манометрлер - өлшенетін қысым немесе қысымдар айырымы сұйық бағанас қысымымен теңеседі; грузопоршенді ... - ... ... ... ... ... піспектің жасалатын салмағымен және жүктерімен; деформационды манометрлер - ... ... ... қысымдар айырымы деформацияланған сезімтал элементпен немесе туындайтын күшпен анықталады; электрлік манометрлер - ... ... ... ... ... ... ... қысымға тәуелділігіне негізделген; иондаған - өлшенентін қысым иондалуға тиісті ... ... ... мен ... ... көбінесе тексеріс және аспаптарды бөліктеу, сонымен қатар зертханалық зерттеулерде қолданады.
Деформациялық манометрлердің негізі артықшылықтары: ықшамдылығы, шайқалуға төзімділігі, ... ... ... мүмкіндігі (оннан мыңдаған паскалға дейін). Аспаптағы сезімтал ... ... ... ... ... көп ... мембраналы сельфонды және анероидты манометрлер болып бөлінеді.
Түтікшелі - серіппелі манометрлер. Шеңбер бойынша майысқан түтікшеден тұратын созылмалы элемент.
12-сурет. ... - ... ... ... ... ... үлгілі, бақылау және техникалық болып бөлінеді.
Үлгілгі манометрлер - бақылау және техникалық манометрлер тексеруге, сонымен қатар аса дәлдікті өлшеуге ... 3-ші ... ... Рұқсат етілген қателігі 0,2 - 0,33 %, сезімталдығы бағандағы шектік мәннен 0,04 - 0,05 %.
Бақылау ... - ... ... техникалық манометрлерді тексеруге арналған. Рұқсат етілген қателігі +-1,0%.
Техниқалық манометрлер - температурасы -20 тан +60 °С аралығындағы нейтральды ... ... мен ... қысымын өлшеуге арналған.
Манновакуумметрлер - атмосфералық қысымнан жоғары немесе төмен айнымалы қысымды өлшеуге арналған.
Мембраналы манометр - ... ... ... ... ... ... ... тұратын деформациялық манометр.
13-сурет. Мембраналы манометр
Созылмалы мембранаға қарағанда кейбір аспаптарда босатылға мембрана қолданылады. ... ... ... газ өткізбейтін материалдан және синтетикалық материалдан дайындалады. Мембранадағы қысым серіппемен теңеседі. Босатылған мембрананы тягомерлерде, дифманометрлерде қолданады. Температура заттардың қыздырылу ... оның ішкі ... ... ... мен ... ... Атомдар мен молекулалардың кинетикалық және потенциалдық энергиясы заттардың жылу күйіне тәуелді болғандықтан, оның барлық ... ... ... ... ... ... қасиетіне байланысты жанама өлшеуге болады. Қатты дененің қызуы немесе салқындауы кезінде оның көлемі, тығыздығы, ... ... және ... да қасиеттері өзгеріске ұшырайды.
Температура өлшеу мүмкіндігі жылуалмасу, яғни жылу көбірек қызған денеден ... ... ... ... ... ... ... мәндер беріледі θ1 және θ2. Сонда температураның өлшемі градус былай анықталады:
1 градус=θ₁-θ₂n
Мұндағы n - ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. . Бұл температуралық шкалалар заттың термометрлік қасиеттеріне негізделген. Алғаш XVIII ғасырдың бірінші жартысында пайда болған. Бірінші болып осы ... ... ... ... зат ... спиртті, ал төменгі реперлі нүктесі ретінде қар мен хлорлы аммони қоспасын алды және оған 0 ... ... ... ... затының температурасын 100 °С, ал жоғарғы реперлі нүктесі ретінде судың қайнау температурасын алды дәне оған 212 ... мән ... Бұл ... ... еру ... 32 °С-қа тең болды. Судың қайнауы мен еру температурасының аралығын Фаренгейт тең 180 ... ... және °F ... ... ... ... ... бұл шкала АҚШ, Канада, Англия және Үндістанда қолданылады. 1742 жылдан бастап Цельсидің ұсынған шкаласы қолданылады. Мұнда екі реперлік нүкте ... 760 мм снап ... және 9,80665 м/с² ... күші жағдайында судың еру температурасы(0 °C) мен судың қайнау температурасын(100 °C) қабылданды. Бұл шкаланы пайдалану ыңғайлылығы, оның Халықаралық ... ... ... мен ... ... ... ... шкаласы СИ жүйесінде кең қолданаылады. 1848 жылы ағылшын ғалымы Томсон температуралық шкала ұсынды. Онда ... ... ... ... ... абсолютті термодинамикалық шкала деп аталып кетті және өлшем бірлігі ретінде кельвин қабылданды. Температураны өлшеуде кеңеютермометрлері, маномертлік термометрлер, пирометрлер, термопаралар және ... ... ... ... ... ... мен қатты денелердің жылулық кеңеюге негізделген. Пирометрлер денелерге жанаспай температурасын жылулық бөлінуарқылы анықтайтын аспап.
Манометрлік ... - ... ... ... көлем ішіндегі заттың қысымы әсерінен температураның өзгеруіне негізделген. Жұмыс затының агрегаттық күйіне қарай манометрлік термометрлер ... газ және ... ... бөлінеді.Манометрлік термометр капиллярдан, манометрден, термобаллоннан және термометрлік заттармен толтырылған ... ... ... ... термометрлердің арнайы тобын аспаптар қаныққан бу сұйықтығы қысымының ... ... ...
Қолданылатын негізгі толтырғыштар төмен температурада қайнайтын сұйықтықтар (ацетон, бензол, фреон және т.б.). ... ... ... ... ... қысым өзгереді және капилляр түтікше арқылы серіппелі манометрге беріледі.Термобаллонхимиялық ортаның әсеріне төзімді жезжәне ... ... ... цилиндр. Термобаллон диаметрі 5-30 мм, ал ұзындығы 60-500 мм. ... ... 0,1-0,5 мм мыс ... ... ... ... ... Газ манометрлі термометрлерді таза күйдегі химиялық инертпен, газбен толтырады. Мұндай газдар азот пен гелий. Бұл термометрлердің жұмыс принципі Гей-Люссак заңына ...
Pθ = P0 (1+ β (θ - ... ... термометр
Мұндағы: Pθжәне P0 - θ мен 0 температураларыныдағы газ қысымы; β- 1/275,15 немесе 0,00366 К-1 тең газ ... ... ... ... ... - 150 ден +600 ... ... Термометрлік қондырғылардағы бастапқы қысым 0,98 - 4,7 МПа. ... ... ... ... және барометрлік қателіктерінің азаюымен бастапқы қысым пайда болады. Газ манометрлі термометрлердің кемшілігі салыстырмалы түрде ... ... ... ... коэффицентінің аздығы әсерінен жылулық инерцияның артып кетуі және диаметрі кішентай құбырларда термобаллонды қондыру қиындығына байланысты.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... газ ... мүмкін. Соңғы жағдай бұл аспаптарды жиі тексеруді талап етеді.
Сұйықтықты манометрлі термометрлерді сұйықпен толтырады бастапқы қысымдағы сұйықтықпен толтырады. Термометрлерге толтырылатын сұйықтықтың ... ... ... термиялық коэффиценті және ол термометр материалына химиялық инертті болуы қажет. Сұйықтық ретінде сынап (өлшеу аралығы - ... +600 ... ... ), ксилол (өлшеу аралығы - 40-тан +200 °С-қа дейін ), толуол, пропил спирті және силиконды сұйықтықтар (өлшеу ... - ... +300 ... ... ... ... ... кетпеуі үшін термометрде бастапқы қысым 1,47 - 1,96 МПа жасайды. ... ... ... ... ... ... ортаның қысымы оның жұмысына әсер етпейді.
Бұл термометрлер манометр мен термобаллон ... ... ... ... ... пайда болады. Конденсациялы манометрлік термометрде баллон көлемінің (2/3) төмен қайнайтын сұықтықпен толтырады. Температураның жоғарлауы кезінде сұйықтықтың буланы жүреді де, ... ... ... ... ... ... бу ... температураны дәл көрсететін белгілі қысымға келеді. Мұнда өлшеу температурасындағы қысымды қамтамассыз етуі үшін аспапта төмен қайнайтын сұйықтық пайдаланылады. Бұл термометрде ... бу ... ... ... ... аса ... ... келеді. Конденсациялы манометрдің артықшылығына манометрлік түтікше мен капиллярдағы температураның өзгеруі жүйе қысымына әсер ... Бұл ... ... термобаллоннан үлкен қашықтықта (75 м) орнатуға мүмкіндік берді. Конденсациялы термометрдың кемшіліктеріне оның ... ... емес ... жатады. Барлық манометрлі термометрлер құрылысының қарапайымдылығымен және өлшеу нәтижиелерін қашықтықтан ... ... Бұл ... ... ... оларды жарылу қаупі бар обьектілерде қолданылу мүмкіндігі ... ... ... ... ... - ... мен жартылай өткізгіштердің кедергісінің температураға байланысты өзгерту қасиетіне негізделген. Материалдардың көбінде 1 °С қызғанда, олардың ... 0,4-0,6 % ... ал ... ... керісінше металмен салыстырғанда 8 - 15 рет кішірейеді. Кедергі термометрлері температураның өзгеруіне сезімталдылығымен және кедергінің температура ... ... ... ... құрамына сезімтал элемент, өлшегіш аспап және жалғағыш сымдар кіреді. Сезімтал элемент ... ... ... ... орнатылған, изоляциялық тірекке оралған металл сымнан құралады.
Электрлік термометрлер өндірісте кеңінен пайдаланады: кез - ... ... ... ... (-200 ден +700 °С ) ... ... аса дәлдікпен өлшеуі; өлшеу орнынан елеулі қашықтықта қосымша өлшегіш ... ... ... ... ... таспаға түсіреді және автоматты реттейді, бір өлшегіш аспапқа бірнеше аспапты қосу арқылы температураны бақылауды ... ... ... ... ... қорек көзін тұтынуды қажет етеді, жарылу қаупі бар ортада қолданылуы ... ... аса ... ... нүтеде температураны өлшей алмауы және діріл әсерінен бұзылуы. Кедергі ретінде мыс, платина жартылай өткізгішті элементтер ... ... ... мұнайды дайындау кезінде шикі мұнай, су, химреагент мәндерінің шығынын бақылау мен реттеу талап ... ... - сол ... бірлігінде құбыр арқылы өтетін заттардың шамасы (көлем V немесе масса m). Шығын өлшем бірліктері кг/с, моль/с, м³/с және т.б. Шығынды ... ... ... ... деп ... Шығын лезде және орташа болуы мүмкін. Орташа ... - ... ... ... зат көлемінің қатынасы. Лезду шығын - уақыт өтуіне байланысты зат мөлшерінің шығыны.
Белгілі уақыт аралығында көлем мен ... ... ... ... ... деп ... ... және газ саласында қолданылатын шығын өлшегіштер жұмыс принципіне қарай келесі топтарға бөлінеді: көлемді, ... ... ... ... ... қысымды, айнымалы деңгейлі, тахометрлік, электромагнитті және дірілді.
Шығынды және ... ... қиын ... ... ... ... ... өлшеу ағынына физикалық қасиетінің әсер етуі. Өлшенетін ағынның физикалық қасиеті, өз ... ... ... байланысты.
Көлемді шығын өлшегіштердің жұмыс принципі периодты немесе үздіксіз өлшенетін заттың үлесін есептеуге негізделген. Мұнай және мұнай өнімдерін өлшейтін көлем есептегіштің кең ... түрі ... ... ... ... ... шығын белгілі уақыт кезеңіндегі өлшенген көлемдер қосындысымен анықталады.
Q=nqt2-t1
Мұндағы: q - ... ... ... көлем; n - өлшенген көлемдер саны; t2 - t1 - өлшеу жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... жоғалуымен жабысқақтыққа қарамастан өлшеуді аса дәл көрсетеді. Бірақ бұл өлшегітің кемшілігі өлшенетін ортаны ... ... ... ... және ... ... көп ...
Турбиналық шығын өлшегіштер өлшенетін ортаның көлемді шығынын өлшеу үшін ... ... ... ... есептегіштерге қарағанда өлшеу бөлімдері жоқ және көлемді тек жанама өлшейді. Шығын өлшегішінің сезімтал элементі, сұйық ағынымен қозғалысқа келетін ... ... ... саны (n) ... ... өтетін ағын жылдамдығына пропорционал:
n = kW
Мұндағы: k - порционалдық коэффицент; W - шығын есептегіштің қимасындағы ағын ... ... ... ... ... БТО ... функционалдық сұлбасы
жұмысшы схемасы
1.Ұңғымадан шығатын шығыс. 2. Кері клапан. 3. ... ... ... ... ... ... ... айырып қосқыш коретасы. 5.Жеке ұңғыманың өлшегіш патрубок. 6.Гидроциклондық сеператор. 7.Заслонка. 8.Турбиналық счетчик. 9.Қалтқылы деңгейді реттегіш. 10.Электродвигатель. 11.Гидропривод. 12.Күштік ... ... А ... ... ... ... әрбір ұңғыманың шығыстық линиясына жеке өлшегіш қарастырылған болатын. Бұл қондырғының өзіндік құнын және ... ... ... ... ... ... ... шығындардың көбейуіне әкелді. Кейінірек айырып-қосқыш арқылы әрбір қондырғыға қосылған ұңғыманың дебитін өлшейтін екі әр-түрлі ... ... бар ... ... А ... ... өлшегіш ретінде ВМР-1 вибрациялы масса расходомерлері қолданылады. Бір қондырғыға 14 ке дейін ұңғыма қосыла алады.
ВМР-1 расходомерінде вибратордың тербеліс ... ... яғни ... ... ... ескерілмейді. Үш салмақ массасын вибратор ішіндегі орта массасынан бірнеше есе артық етіп алады.
ВМР вибрациялық масса расходомер турбопровод арқылы ағатын ... газ ... ... ... өлшеуге арналған. Өлшегіш система бірінші және екінші реттік түрлендіргіштерден тұрады.
Әдебиеттер
* Шишкин О.П., ... А.Н. ... ... и ... ... ... Издательство Москва, К-12, Третьяковый проезд, 1/19.
* Пояснительная записка ТТП НГДУ .
* Технологическая карта работы I-II ... ... ... при ... товарном парке ЦКППН-1 НГДУ на 2010 ... ... об ... ... УПСВ и ... ... (ТП, ОС, ... УПВСН, ТХУ) НГДУ "АН".
* Каталог продукции Альбатрос. ;
* Каталог продукции .
* Нестеров А.Л. Проектирование АСУТП. ... ... ... 1. - СПб - ... ... 2006. - 552 с.
* Богданов Х.У. ... ... ... ... ... по ... ... работ. - Альметьевск: Альметьевский государственный нефтяной институт, 2010. - 62 ... В.Д. ... В.А. ... В.Б. ... -М.: ... ... 1989.
* Е.Б. Андреев, В.Е. Попадько - М.: Отдел оперативной полиграфии РГУ ... и газа им. ... 2004.

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
Автоматты реттеу жүйесінің динамикасын талдау6 бет
Ақтөбе қаласы май зауытындағы май тазарту процесінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
Конверттердің газ құбырлар желісін автоматтандыру49 бет
Кәсіпорындағы газ тасымалдау компрессорлық станцияларын автоматтандыруын жобалау26 бет
Реттеу сапасын бағалау15 бет
Табиғи газды сепарациялау процесі және газды сепаратордағы газдың қысымын реттеу жұмысы49 бет
Химия зауытындағы экстракция процесінің автоматтандырылуын жобалау28 бет
Өндірістегі сұйықтардың араласу процесінің автоматтандырылуын жобалау30 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь