Автоматты басқару жүйесі

Автоматика – бұл ғылыми – техникалық прогресстің алдыңғы шеті. Автоматика облысындағы өзгерістер өте жылдам жүреді. Автоматика элементтері үздіксіз жетілдіріліп отырады. Автоматиканың басқа принципте (мысалы, жартылай өткізгіш күшейткіштер, тирристорлы реле мен байланыстырушылар, гидравликалық орындаушы құрылғыллар, пневматикалық датчиктер мен түрлендіргіштер).
Автоматика жүйелері басқарылатын процестің жүрісі туралы, оның өңделуі мен процеске әсер етуін қалыптастыру кезінде ақпарат алу үшін тағайындалған. Тағайындалуына қарай келесі автоматты жүйелерді ажыратады.
Автоматты сигнал беру жүйесі қандай да болмасын техникалық қондырғының жағдайы туралы, қандай да болмасын процестің өтуі туралы қызмет көрсетушілерге хабарлау үшін тағайындалған. Автоматты блокадалау және қорғаудың автоматты жүйелері техникалық агрегаттар мен қондырғылардағы авариялық жағдайлардың пайда болуының алдын алу үшін қызмет етеді.
Автоматты бақылау жүйелері, қандай да болмасын процестің немесе техникалық агрегаттың жұмысын сипаттайтын әртүрлі параметрлер мен шамаларды адамның қатысуынсыз жүзеге асырады.
Автоматты жіберу мен тоқтату жүйелері алдын ала берілген бағдарлама бойынша әртүрлі қозғалтқыштар мен жетектердің тоқтатылуының қосылуын қамтамасыз етеді.
Автоматты басқару жүйелері қандай да болмасын техникалық агрегаттардың немесе қандай да болмасын процестердің жұмысын басқару үшін тағайындалған.
Автоматты басқару жүйелері маңыздысы және неғұрлым күрделісі болып табылады. Қойылған мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін қандай да болмасын процесті ұйымдастыру басқару деп аталады. Басқару жүйелеріндегі ақпаратты алу, сақтау, беру мен түрлендірудің жалпы заңдылықтарын кибернетика зерттейді. Осылайша, автоматика жүйелерін зерттеу, сондай – ақ тапсырмаларының бірінен құрастырылған автоматты жүйелер автоматика элементтері деп аталады. Тағайындалуы бойынша кіретін элементтер сезімтал, күшейткіш және орындаушы болып бөлінеді.
Датчиктер сезімтал элементтер болып табылады. Олар реттелу нысанының реттелетін шамасын өлшейді және шығудағы, осы шамаға пропорционал сигналды шығарады.
Автоматика жүйесі физикалық табиғаты әртүрлі сигналдарды пайдалана отырып құрастырылуы мүмкін: электрлік, механикалық, пневматикалық, гидравликалық. Кең тарағаны электрлік сигнал, оны қашықтыққа беру,өңдумен сақтау, сигналдың басқа түрлеріне түрлендіру қолайлы. Сондықтан, автоматиканың электрлік элементтері кең тараған.
Электрлік элементтердің негізгілерінің және маңыздыларының бірі электрлік және магниттік құбылыстарды пайдаланатын электромеханикалық және магниттік элементтер болып табылады.
Орындаушы элементтер ретінде электромагнитті және электроқозғалтқыштар кеңінен таралған.
Автоматика жүйелерінде әртүрлі ауыстырып қосылулар үшін коммутациялық электромеханикалық элементтер кеңінен қолданылады.
Кiруге келесi элементтi бiр элементтiң демалыс шамасының автоматиканың жүйесiне элементтердiң Қосуларында ерiксiз көнедi. Кiретiн шаманы кәдiмгi кiретiн сигналдармен деп атайды.
Кiрiс және шығыс тұрақты дабылдың жұмыс тәртiбi (Х=Хорн; У=Уорн) статикалық немесе орналастырылған тәртiптер деп атайды. Осы тәртіпте анықталатын мінездеме статикалық деп аталады.
1. Р.Я.Исакович, В.Е.Попадько. Контроль и автоматизация добычи нефти и газа. Москва «Недра» 1985
2. М.Ю.Прахова, Э.А.Шаловников, Н.А.Ишинбаев, С.В.Щербинин. Основы автоматизации производственных процессов нефтегазового производства. Образовательно-издательский центр «Академия», 2012
3. Н.В.Кузьменко. Учебное пособие для студентов заочной формы обучения по дисциплине «Автоматизация технологических процессов и производств». Ангарск 2005
4. И.А.Каменских, В.А.Ведерников,В.А.Овчинникова. Процессы и аппараты нефтяной и газовой промышленности. Учебник для вузов. - Тюмень: ТюмГНГУ, 2002. - 192 c.
5. А.С.Клюев, С.В.Кошелев, Ю.К.Осипенко, Н.Г.Рожков Монтаж приборов, средств автоматизации слаботочных устройств. М., Стройиздат, 1978
6. А.С.Клюева Монтаж средств измерений и автоматизации. Справочник, 3-е издание, переработанное и дополненное 1988
        
        Кіріспе
Автоматика – бұл ғылыми – техникалық прогресстің ... ... ... өзгерістер өте жылдам жүреді. Автоматика элементтері
үздіксіз ... ... ... басқа принципте (мысалы,
жартылай өткізгіш күшейткіштер, тирристорлы реле мен байланыстырушылар,
гидравликалық ... ... ... ... ... ... ... процестің жүрісі туралы, оның өңделуі
мен процеске әсер ... ... ... ақпарат алу үшін
тағайындалған. Тағайындалуына қарай келесі автоматты жүйелерді ажыратады.
Автоматты сигнал беру ... ... да ... ... қондырғының
жағдайы туралы, қандай да болмасын процестің өтуі ... ... ... үшін тағайындалған. Автоматты блокадалау және
қорғаудың автоматты жүйелері ... ... мен ... ... ... болуының алдын алу үшін қызмет етеді.
Автоматты бақылау ... ... да ... ... ... агрегаттың жұмысын сипаттайтын әртүрлі параметрлер мен шамаларды
адамның қатысуынсыз жүзеге асырады.
Автоматты жіберу мен тоқтату жүйелері алдын ала ... ... ... ... мен ... тоқтатылуының қосылуын
қамтамасыз етеді.
Автоматты басқару жүйелері қандай да ... ... ... ... да ... процестердің жұмысын басқару үшін тағайындалған.
Автоматты басқару жүйелері ... және ... ... ... Қойылған мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін қандай да болмасын
процесті ұйымдастыру ... деп ... ... ... ... сақтау, беру мен түрлендірудің жалпы ... ... ... автоматика жүйелерін зерттеу, сондай – ақ
тапсырмаларының ... ... ... ... ... деп аталады. Тағайындалуы бойынша кіретін элементтер сезімтал,
күшейткіш және орындаушы болып бөлінеді.
Датчиктер сезімтал элементтер болып табылады. Олар ... ... ... ... және ... осы шамаға пропорционал сигналды
шығарады.
Автоматика жүйесі физикалық табиғаты әртүрлі сигналдарды ... ... ... ... ... ... Кең ... электрлік сигнал, оны қашықтыққа беру,өңдумен
сақтау, сигналдың ... ... ... қолайлы. Сондықтан,
автоматиканың электрлік элементтері кең тараған.
Электрлік элементтердің негізгілерінің және маңыздыларының ... және ... ... ... электромеханикалық және
магниттік элементтер болып табылады.
Орындаушы элементтер ретінде электромагнитті және ... ... ... ... ... ... үшін коммутациялық
электромеханикалық элементтер кеңінен қолданылады.
Кiруге келесi элементтi бiр элементтiң демалыс шамасының ... ... ... ... ... ... шаманы кәдiмгi
кiретiн сигналдармен деп атайды.
Кiрiс және шығыс тұрақты ... ... ... ... У=Уорн)
статикалық немесе орналастырылған тәртiптер деп атайды. Осы тәртіпте
анықталатын мінездеме статикалық деп ... ... ... ... ... және ... жалпы мағлұмат
Барлық өлшеулер өлшемдер мен өлшеу құралдарының көмегі арқылы жүзеге
асады. Олардың жиынтығы ... ... ... Өлшемдер мен құралдарды
әртүрлі сипаттары бойынша ... ... ... ... ... ... өлшену тәсілі, құрылымдық дайындалу әдістері және т.б.
бойынша жіктеледі.
Өлшеу ... деп ... ... құрылымды иемденетін және
өлшеуге қолданылатын техникалық тәсілдерді айтады. Өлшем берілген мөлшерде
физикалық шаманы жаңғыртуға ... ... ... ... ... ... кедергісінің өлшемі өлшеуіш резистор,электрлік тербеліс
жиілігінің өлшемі кварцты генератор.
Өлшеуіш ... ... ... ... ... шығаруға арналған
өлшеу тәсілі.Өлшеу құралдары келесідей топтарға бөледі:
1.Аналогты құралдар өлшенетін шама өзгерісінің ... ... ... ... ... цифрлы түрде көрсетілетін,өлшенетін
ақпаратты автоматты түрде өңдейтін дискретті сигналдар.
3.Көрсеткіш құралдар тек қана ... ... ... ... ... ... ... жазатын құралдар,олар көрсеткіштердің жазбасы диаграммасы
түрінде көрсетіледі.
6.Салыстыру ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі желілер арқылы келетін екі не бірнеше
шамалардың ... ... ... ... де ... ... жатады. Олар өлшеуіш-
түрлендіргіштердің бірінші,ағымдағы және ... ... ... бөлінеді.
Бірінші өлшеуіш-түрлендіргіш өлшенетін шама көрсетілген шама ... ... ... ... ... ... ... таратушы термопар жатады. Ағымдағы түрлендіргіш
тізбекте бірінші өлшеуіш-түрлендіргіштен кейін ... ... ... ... ... ... ... беруге арналған
түрлендіргіштер, мысалы, пневиатикалық, инерциялы жиілік ... ... ... ... ... қондырғылар да қолданылады. Олар
өлшеу тәсілдерінің жиынтығын көрсететін және ... ... ... арналған, бір жерде орналасқан ... ... ... Олар өзіне бөлгіш колонна,тіркеуші құрылғы және көптеген
көмекші құрылғыларды қосатын және ... ... ... ... ... ... қондырғыны айтуға болады.
ТПБАЖ дамуына байланысты ... ... ... кең ... ... ... ... өлшеуіш тәсәлдер мен көмекші құралдардың
байланыс желілері ... ... ... мен ... ... реттеу жүйелерінде қолдануға ыңғайлы өлшенетін ортаның ақпаратты
түрдегі сигналдарын өңдеудің үйлесімдігі.
Қысым-заттың термодинамикасының ... және ... ... ... ... ... бірі. Қысым бөлінеді: абсолютті,
толық, артық және салыстырмалы.
Абсолютті қысым – шкала бойынша ... ... ... Оның ... және ... қысымға тең:
ра=р+рб
Мұндағы р және рб - атмосфералық және ... ... ... ... ... ... ... Бұл ондағы құралдар
атмосферадан оқшауланбаса, ондағы артық қысым ... ... ... ... ... ... ... өлшейтін құралдар келесі топтарға бөлінеді:
артық қысымды манометрлер – абсолютті және артық қысым арасындағы ... ... ... ... ... – абсолютті нөлден бастап
есептелетін қысымды өлшеу үшін; вакуумметрлер – атмосфералық ... ... ... ... ... ...... қысымды өлшеу үшін;
дифференциалдық манометрлер – ... орта ... емес екі ... ... ... ... – атмосфералық қысымды өлшеуге ... ... ... ... ... ... ... құралдар келесідей
бөлінеді: сұйықтық манометрлер – өлшенетін қысым немесе қысымдар айырымы
сұйық ... ... ... ... ...... немесе қысымдар айырымы піспектің жасалатын ... ... ... ...... қысым немесе қысымдар
айырымы деформацияланған сезімтал элементпен немесе туындайтын күшпен
анықталады; ... ...... принципі манометр түрлендіргіштің
электрлік параметрлерінің өлшенентін қысымға тәуелділігіне ...... ... ... ... ... ... манометрлер мен поршенді манометрлер көбінесе тексеріс ... ... ... ... ... зерттеулерде қолданады.
Деформациялық манометрлердің негізі артықшылықтары: ықшамдылығы,
шайқалуға төзімділігі, ... ... ... ... ... ... ... Аспаптағы сезімтал элементтердің түріне қарай түтік
тәрізді, көп бұрандалы, мембраналы ... және ... ... ...... манометрлер. Шеңбер бойынша майысқан түтікшеден
тұратын созылмалы элемент.
1-сурет. Түтікшелі – ... ... ... ... ... ... ... және
техникалық болып бөлінеді.
Үлгілгі манометрлер – бақылау және техникалық манометрлер ... ... аса ... ... арналған 3-ші разрядты аспап. Рұқсат
етілген қателігі 0,2 – 0,33 %, сезімталдығы бағандағы шектік мәннен 0,04 ... ... ...... ... ... ... арналған. Рұқсат етілген қателігі .
Техниқалық манометрлер – температурасы -20 тан +60 °С ... ... ... мен газдардың қысымын өлшеуге
арналған.
Манновакуумметрлер – атмосфералық қысымнан жоғары немесе төмен ... ... ... манометр – созылмалы сезімтал элемент мембрана немесе
мембрана қорабы тұратын деформациялық ... ... ... ... ... ... ... босатылға мембрана
қолданылады. Босатылған мембрананы резиннен, газ ... ... ... материалдан дайындалады. Мембранадағы қысым серіппемен
теңеседі. Босатылған мембрананы тягомерлерде, дифманометрлерде қолданады.
Температура ... ... ... оның ішкі энергиясын
тасымалдаушы ... мен ... ... ... ... кинетикалық және потенциалдық энергиясы ... ... ... ... оның ... физикалық қасиеттері температураға
тәуелді. Температураны термометрлік ... ... ... ... ... ... ... немесе салқындауы кезінде оның көлемі,
тығыздығы, қаттылығы, электрөткізгіштігі және ... да ... ... ... ... ... яғни жылу ... қызған
денеден азырақ қызған денеге берілуіне негізделген. Оларға белгілі мәндер
беріледі θ1 және θ2. Сонда температураның ... ... ... ... n – ... ... ... температура интервалы бүтін
сандарға бөлінеді. . Бұл температуралық ... ... ... ... ... XVIII ғасырдың бірінші жартысында пайда
болған. Бірінші болып осы ... ... ... ... зат
ретінде спиртті, ал төменгі реперлі нүктесі ретінде қар мен ... ... алды және оған 0 ... ... ... ... ... 100 °С, ал жоғарғы реперлі ... ... ... ... алды дәне оған 212 сандық мән берді. Бұл жағдайда мұздың еру
температурасы 32 °С-қа тең ... ... ... мен еру ... ... тең 180 бөлікке бөлді және °F шкаласының масштабын алды.
Қазіргі ... бұл ... АҚШ, ... ... және Үндістанда қолданылады.
1742 жылдан ... ... ... ... ... Мұнда екі
реперлік нүкте ретінде 760 мм снап ... және 9,80665 м/с² ... ... ... еру ... °C) мен ... қайнау
температурасын(100 °C) қабылданды. Бұл шкаланы пайдалану ыңғайлылығы, оның
Халықаралық температуралық шкала ... мен ... ... ... ... СИ ... кең қолданаылады. 1848 жылы ағылшын ғалымы
Томсон ... ... ... Онда ... ... нөлден
басталады. Шкала абсолютті термодинамикалық шкала деп аталып кетті және
өлшем ... ... ... ... ... ... ... термометрлер, пирометрлер, термопаралар
және кедергі термометрлері. Кеңейю термомертлерінің жұмысы сұйықтықтар мен
қатты денелердің ... ... ... ... денелерге
жанаспай температурасын жылулық бөлінуарқылы анықтайтын аспап.
Манометрлік термометрлер – жұмыс принципі тұйықталған көлем ... ... ... ... өзгеруіне негізделген. Жұмыс затының
агрегаттық күйіне қарай манометрлік термометрлер ... газ ... ... ... термометр капиллярдан,
манометрден, термобаллоннан және термометрлік ... ... ... ... ... ... арнайы тобын аспаптар қаныққан
бу сұйықтығы қысымының ... ... ... Манометрлік термометр
Қолданылатын негізгі толтырғыштар төмен температурада ... ... ... ... және т.б.). Жұмыс ... ... ... ... ... және капилляр
түтікше арқылы серіппелі ... ... ... ... ... ... ... жасалған цилиндр. Термобаллон
диаметрі 5-30 мм, ал ұзындығы 60-500 мм. ... ... 0,1-0,5 мм ... болат түтікше болып табылады. Газ манометрлі термометрлерді таза
күйдегі химиялық ... ... ... Мұндай газдар азот пен гелий.
Бұл термометрлердің жұмыс принципі Гей-Люссак заңына негізделген:
Pθ = P0 (1+ β (θ – ... ... P0 – θ мен 0 ... газ ... β- ... 0,00366 тең газ ... ... коэффиценті. Өлшеу аралығы – 150
ден +600 °С-қа дейін. Термометрлік ... ... ... 0,98 ... МПа. ... ... сезімталдығының артуымен және барометрлік
қателіктерінің азаюымен бастапқы қысым пайда болады. Газ ... ... ... ... ... ... арқылы
жылуалмасудың коэффицентінің аздығы әсерінен жылулық инерцияның артып кетуі
және диаметрі кішентай ... ... ... ... ... ... ... термобаллонның герметикасы бұзылып, газ
шығуы мүмкін. Соңғы жағдай бұл аспаптарды жиі тексеруді талап етеді.
Сұйықтықты ... ... ... толтырады бастапқы
қысымдағы сұйықтықпен толтырады. Термометрлерге толтырылатын сұйықтықтың
көлемді кеңеюінің үлкен термиялық ... және ол ... ... ... ... қажет. Сұйықтық ретінде сынап (өлшеу аралығы – ... +600 ... ... ), ... ... ... – 40-тан +200 °С-қа дейін ),
толуол, пропил спирті және ... ... ... ... – 150-тан
+300 °С-қа дейін) пайдаланылады. Сұйықтық қайнап кетпеуі үшін термометрде
бастапқы қысым 1,47 – 1,96 МПа ... ... ... үлкен болуына
байланысты қоршаған ортаның қысымы оның жұмысына әсер етпейді.
Бұл термометрлер манометр мен термобаллон әртүрлі биіктікте болғанда,
гидростатикалық ... ... ... ... манометрлік термометрде
баллон көлемінің ⅔ төмен қайнайтын сұықтықпен ... ... ... ... ... жүреді де, конденсация процесі артады.
Соған байланысты қаныққан бу өлшенетін ... дәл ... ... ... ... ... температурасындағы қысымды қамтамассыз етуі
үшін аспапта төмен қайнайтын сұйықтық пайдаланылады. Бұл ... бу ... ... ... өзгеретіндіктен аса сезімтал болып
келеді. Конденсациялы манометрдің артықшылығына манометрлік ... ... ... ... жүйе ... әсер ... Бұл қосымша
аспапты термобаллоннан үлкен қашықтықта (75 м) орнатуға мүмкіндік берді.
Конденсациялы термометрдың кемшіліктеріне оның ... ... ... ... ... ... термометрлер құрылысының қарапайымдылығымен
және өлшеу нәтижиелерін қашықтықтан беруімен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... бар обьектілерде
қолданылу мүмкіндігі болып табылады.
Кедергі термометрлерінің жұмыс принципі - металдар мен ... ... ... ... ... ... Материалдардың көбінде 1 °С қызғанда, олардың кедергісі 0,4-
0,6 % артады, ал ... ... ... ... ... ... 15 рет кішірейеді. Кедергі термометрлері ... ... және ... температура коэффицентімен анықталады.
Бұл термометрлердің құрамына сезімтал элемент, өлшегіш аспап ... ... ... Сезімтал элемент ретінде қорғағыш қаптың ішінде
орнатылған, изоляциялық тірекке оралған ... ... ... ... ... ... пайдаланады: кез - келген
температурада елеулі аралықта (-200 ден +700 °С ) ... ... ... өлшеуі; өлшеу орнынан елеулі қашықтықта қосымша өлшегіш
аспаптың орналасу мүмкіндігі; температураны автоматты таспаға ... ... ... бір ... аспапқа бірнеше аспапты қосу арқылы
температураны бақылауды орталықтандырады.
Кедергі термометрінің кемшіліктеріне: тұрақты ... ... ... ... ... ... қаупі бар ортада қолданылуы шектеулі,
элементтердің аса сезіталдығынан берілген ... ... ... ... діріл әсерінен бұзылуы. Кедергі ретінде мыс, платина жартылай
өткізгішті ... ... ... ... ... дайындау кезінде шикі
мұнай, су, химреагент мәндерінің шығынын бақылау мен реттеу ... ... – сол ... бірлігінде құбыр арқылы өтетін заттардың шамасы (көлем V
немесе масса m). Шығын өлшем ... кг/с, ... м³/с және ... ... ... ... ... деп аталады. Шығын лезде және
орташа болуы ... ... ...... ... ... зат
көлемінің қатынасы. Лезду шығын – уақыт өтуіне байланысты зат мөлшерінің
шығыны.
Белгілі уақыт аралығында ... мен ... ... ... ... деп ... Мұнай және газ саласында қолданылатын
шығын өлшегіштер жұмыс принципіне қарай келесі ... ... ... ... ... ... ... қысымды, айнымалы деңгейлі,
тахометрлік, электромагнитті және дірілді.
Шығынды және ... ... қиын ... табылады. Себебі аспап
көрсеткішінің өлшеу ағынына физикалық қасиетінің әсер ... ... ... ... өз ... қолданылу жағдайына байланысты.
Көлемді шығын өлшегіштердің жұмыс принципі периодты немесе үздіксіз
өлшенетін заттың үлесін ... ... ... және мұнай өнімдерін
өлшейтін көлем есептегіштің кең тараған түрі ... ... ... ... аралығындағы шығын белгілі уақыт кезеңіндегі өлшенген көлемдер
қосындысымен анықталады.
Мұндағы: q – ... ... ... ... n – өлшенген
көлемдер саны; t2 - t1 – өлшеу жүргізілген уақыт аралығы.
4-сурет. Шестерекалы есептегіш
Бұл есептегіштер ... ... ... қарамастан өлшеуді
аса дәл ... ... бұл ... ... өлшенетін ортаны
механиқалық қоспалардан тазарту қажеттілігі және ... ... ... ... өлшегіштер өлшенетін ортаның көлемді шығынын өлшеу
үшін қолданылады. Турбиналық есептегіштер көлем ... ... ... жоқ және ... тек ... ... Шығын өлшегішінің
сезімтал элементі, сұйық ағынымен қозғалысқа ... ... ... саны (n) ... бірлігінде өтетін ағын жылдамдығына пропорционал:
n = kW
Мұндағы: k – порционалдық коэффицент; W – ... ... ағын ... ... есептегіш
Бұл есептегіштердің кемшілігі өлшенетін ортаның жабысқақтығына
тәуелділігі.
1.2 Өлшеуіш приборлар мен реттегіштерді монтаждау
Төселетін құрылғыларды монтаждау мен құру автоматтандыру жүйесінің
техникалық ... ... ... ... ... кесу
технологиялық құбырды және құрылғыны монтаждау командасымен қаралуы
керек.
Бобышкиді ГОСТ 36.7 — 74 ... сай ... ... ... мен 40мпа газ ... бар ... ... болып табылады. Термометр, термометрдің ... ... ... ... байланысты бобышкилерді тік БП1 Ру 20 МПа ға
дейін; БП2 Ру 20 дан 40 МПа ға ... ... және ... БС1 ... МПа дейін ; БС2 ді Ру 20 дан 40 МПа ға дейін бөледі.
ГОСТ 36.7 — 74 сәйкес ... ... ... кесудің мынадай
өлшемдері болады: M12xl,5; M20xl,5; М27 х 2; МЗЗ х 2; М39 х ... ... ... ... ... ... БП1 — 55 и ... — 50, 60 и 100; ... БС1, ... и 140 мм. Оның ... құбыр мен құрылғының қабаттының қалыңдығына сәйкес таңдайды.
Монтаждаудың әдістері. Температураны өлшейтін ... ... ... ... ... орнына, оның өлшеміне байланысты.
Егерде құбырдың диаметрі және сезімтал элементтің биіктігі ... ... ... етіп тұрса, монтаж тік немесе төселмелі
бобышкидің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... болып қажетті
тереңдікті сақтау болып табылады.
| ... ... ... |
| ... D > 76 мм, орта қысымы |
| |Ру « 6,4 МПа: |
| ... ОСТ 36.7-74 ... |
| ... ... тез |
| ... ... 3 — ... -/4— |
| ... ... ... 5 - |
| ... сәйкес төсем |
| ... ... ... |
| ... D = 14-f-38 мм, Ру = 6,4 |
| |МПа: |
| |1 — ... ... 2 — |
| ... слой ... 3 — |
| ... 4 — ... ... 5 — |
| ... ТК4-566-6 |
| ... ... ... |
| ... D = 45 -г 67 мм, Ру = 10 |
| |МПа: |
| |1 – ... ЗК4-27-75; 2 - 5 - см.|
| ... |
| |аа |
| ... ... \Құбырдағы |
| ... D = 45-ь76 мм, Ру sg 16 ... |i - ... ... 2-5 - см. |
| ... |
| | |
| ... ... ... ° |
| ... Құбырдағы құрылғы D < 76|
| |мм Ру « 20 МПа: |
| |1 - ... ... ; 2 - ... |
| ... 3 — ... |
| ... ... ... ° |
| ... ... ... Z) =|
| ... мм, Pv < 20 МПа: |
| ... ... 2 и 3 - см. |
| ... ... ... ... ... қауіпсіздік техникасы
  Электрберілістің кабельдік желiсi (КЖ) - жалғағыш, тоқтатқыш және шеткi
муфта және бекiту бөлшектері бар  бiр ... ... ... ... электр энергияны беру желісі. Әдетте, кабельдік желіні әуе
желісінің құрылысын ... қиын ... ...... ... ... аумағында. Кабельдік желі әуе желісіне
қарағанда біраз артықшылықтарға ие – атмосфералық әсерлерден(жел, найзағай,
мұздан) қорғанысты қамтамасыз ететін жабық ... ... ... ... ... әрі ... қауіпсіздікке ие. Электр энергиясын ара
қашықтыққа жеткізуге арналған жалғағыш, тоқтатқыш, ұштың муфталар (ұштық
жабық қосылғылар) мен бекіту белшектерінен тұратын бір не ... ... ... желі деп ... ... желіні әр түрлі жағдайларда
тартады: жер астында (ор ішінде және орсыз тәсілмен); ауада (арнайы
кабельдік құрылыстарда және өндіріс ғимараттарында); су ... ... ... көл, ... астында). Арнайы кабельдік құрылыстарға
коллекторлар, каналдар, туннельдер, эстакадалар, галереялар, блоктар және
т. б. ... ... ... жылу және су ... ... ... жер астындағы құрылыс коллектор деп аталады. Кабельдерді тартуға
және оларды бақылауды және жөндеуді ... ... ... ... ... не еденде тереңдікте орналастырылған құрылысты кабельдік канал деп
атайды. Ғимарат ішінде кабельдер мен кабельдік: муфталарды орналастыруға
арналған тіректік конструкциялары бар, кабельдік ... ... ... ... ... оның ... ... адам еркін ететін жер астындағы
жабық құрылыс — кабельдік туннель деп аталынады. Ғимарат ішінде  кабельдер
тартуға арналған құбырлар не каналдар бар және ... ... ... ... блок деп ... Жер ... не жер ... ашық
горизонталь не көлбеу орналасқан ұзын 4 кабельдік құрылысты — кабельдік
эстакада деп атайды. Түгел не жартылай жабылған эстакада — ... деп ... ... тарту жағдайы мен тәсілдері жобада
көрсетіледі. Кабельдік желілердің сенімді жұмыс істеуі үшін, кабельдерді
тарту технологиясы жоба ... ... ... керек. Кабельдік желіні
тартудың алдында барлық құрылыс жұмыстары орындалады (орлар, туннельдер,
каналдар, құдықтар қазылады; галереялар, эстакадалар, есіктер және салынып
қойылатын тірек бөлшектер орындарына ... ... ... ... болады. Кабельді барабаннан тарқатуға осы жұмысты
орындауға арналған ... ... бар ... мен ... ... ... ... лебедкалар, кабельдік домкраттар, барабан
көтергіштер және тағы басқа ... ... ... ор ... астында) тарту, оларды басқа тәсілдермен тартуға қарағанда қарапайым
және ... ... Бұл ... ... ... саны аз ... кең
қолданылады. Бір ор ішінде кернеуі 10 кВ-ке дейін болатын алты кабель, ал
кернеуі 20 ... 35 кВ ... үш ... ... болады. Ор негізінде
экскаватормен, ал кейбір жағдайларда қолмен қазылады, Оның тереңдігі 0,8
... 0,9 м болады. ... және ... ... жерде ордың тереңдігі
1,1 м болуы керек, Кабельдерді құбырлар ішінде тартқанда және үйлерге
енгізетін жағдайда ... ... ... 0,6 м-ден кем болмауға тиіс.
Олардың ені оның ішінде тартылатын кабельдер санына байланысты келеді.
Кабельдерді механикалық ... ... үшін құм не ... ... ... бір қатар кірпіш, не темір-бетон плита төселінеді. Оның
үстіне топырақ салынып жер тегістелінеді. ... және ... ... қиылысқанда және оларға жақын тартылғанда кабельдерді
зақымнан қорғау үшін, оларды бетон, темір ... ... ... ... ... ... ... Кернеуі 10кВ-ке дейін келетін
қоргасын не алюминий қабықшалы сауытпен қапталған кабельдерді 5 инженерлік
құрылыстардан ... ... ... ... ... ... болады. Қабырғадан және төбеден өтетін жерлерде кабельлер
құбырлардың ішімен тартылады. Бөлмелердің ... ... ... ... жабық тартуға болмайды. Қорғасын не алюминий қабықшалы
сауытсыз кабельдерді бөлменің құрылмасына бекітетін жерлерге жанбайтын
материалдан (асбесттен, поливинил-хлоридтен) төсем салынады. Ол ... ... ... ... ... ... ... мына жүмыстар кіреді: муфтаның типтік мөлшерінің кабельдің
көлденең қимасына сәйкестігін ... ... ... ... ... өтпеген материалдардың барлығын анықтау; керекті аспаптар мен
айлабұйымдардың түгелдігін тексеру; ... ... мен ... ... ... бақылау. Кабельдердің таңбалау тақтайшаларында
олардың маркасы, кернеуі, тарамдарының саны мен көлденең қимасының ауданы,
кабель желісінің нөмірі не аты ... ... ... ... ... олардың монтаждалынған күні және жүмысты
орындаған кабельші электромонтердің тегі көрсетіледі. Ұштық қосылғылар мен
муфталардың тақтайшаларында кабельдің қай жерден қай ... ... ... ... ... ... мен ұштык, қосылғыларды
монтаждау жұмыстарын бітіргеннен кейін оларды «Электр қондырғыларын құру
ережелерін» ... ... ... ... Осы уақытта кабель
тарамдарының ток көздерінің фазаларына дұрыс қосылғандығын тексереді ... ... ... ... ... эксплуатациялауға тапсыру
үшін, арнайы қүжаттар керек болады. Олардың құрамындағы негізгі қүжат —
кабель желісінің жобасы. Жобада барлық ... ... және ... ... қамтылады. Құжаттар құрамында мына актылар мен протоколдар
болады: орлар мен кабельдік құрылыстарды монтаждау жұмыстарын жүргізуге ... ... ... және ... ... ... барабандағы
кабельді тарту алдында тексеру нәтижесі   туралы актылар; зауыта өткізілген
кабельдерді сынау протоколдары; орлар мен ... жабу ... ... ... ... сапасы туралы акт; кернеуі 1000 В-тен
жоғары кабель ... ... және ... муфталарды монтаждау туралы
журналдар, сондай-ак, монтаждау жұмыстарын аяқтағаннан кейін өткізілген
кабельдерді электрлік сынау нәтижесі туралы протоколдар. Осы ... ... ... ... ... ... ... эксплуатация-лауға  
қабылдау акт бойынша жүргізіледі. Қабылдау-тапсыру құжаттарының негізінде
кабель желісінің паспорты толтырылады. Оған кабельдердің маркасы мен
ұзындыгы және муфталар туралы ... ... ... ... ... ... ... және механикалық зақымнан арнайы
қорғау туралы мәліметтер жазылады. Паспортта кабель желісінің жоларнасы мен
пішінінің схемасы беріледі.    Электрқондырғыларға техникалық қызмет
көрсетумен байланысты барлық ... ... ... қосуға, құрылыс,
монтаждық, реттеу, жөндеу жұмыстары, сыналуы және өлшенуі электр
қондырғыларды пайдалануда Сала аралық еңбектi қорғау ережелермен сәйкес,
сонымен бiрге басқа да көптеген ... ... ... ...    Жұмыстарды бастардың алдында ұйымдастыру және техникалық шаралар
кешені атқарылған болуы керек. ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды жүктеліммен,
бұйрықпен рәсімдеу немесе ағымдағы эксплуатацияда атқарылатын жұмыс
тізбесімен; жұмысқа рұқсат беру; жұмыс уақытында қадағалау; ... ... ... ... ... ... ...     7 Жұмыс орнын
дайындар кезінде кернеуді алып ... соң ... ... ... ... ... керек: 1. Қажеттi ажыратулар жасау және
коммутациялық аппарат қате ... ... ... ... ... орнына
кернеу берілуіне кедергi келтiретiн шаралар қолдану 2. Қол жетектерінде
және коммутациялық аппараттардың қашықтықтан басқару кілттерінде тыйым
салушы плакаттар болуы керек 3. ... ... ... ... ... қосылуы тиіс тоқ өтетін бөліктерде кернеудің жоқтығын тексеру керек
4. Жерге тұйықталу салынған (жерлендіргіш пышақтар қосу, олар жоқ ... ... ... 5. ... ... ... қажетті жағдайларда жұмыс орнын қоршау және қалған ... бар ... ... ... және ... плакаттар ілінуі керек.
 Кабельдік желілерде жұмыс істеу барысында бірқатар арнайы талаптарды
сақтау керек. Негізгілердің бірқатары    Топырақты қопсыту үшін жер ... ... ... ... және ... қолдану кезінде
кабельге дейін топырақ қабаты 30см ден кем болмайтын  кабель үстінен
тереңдік қазуға болады. Топырақтың қалған қабаты күрекпен алынуы ... ... ... ... ... ... бақылама ашылуы жасалу
керек.   Қыс уақытында топырақты күрекпен алу үшін оны алдымен жылытқаннан
кейін ... ... ... жылу көзі ... ... ... жақындауға жол
берілмейді.   Осал немесе ылғалданған топырақтарда транштар қазған кезде
 құлау қаупі ... ... ... ... тығыздалған болуы керек.   
  Топырақтың табиғи еңiс бұрышына сәйкес келетін еңiс құрылғысымен 8
борпылдақ топырақтардағы жұмыстарды қабырғаларын бекiтусiз жүргізуге
болады. Кабельді басқа ... ... және ... ... ... соң істеген жөн. Кернеуі бар кабельді басқа жерге ауыстыру келесі
жағдайда ... ...   - ... ... ... ... ... емес температурада болуы керек;  - кабельдiң басқа жерге салатын
бөлiгіндегі муфта тақталарда қамытпен бекітілуі керек;  - жұмыс істеу үшін
диэлектрлік қолғаптар ... ... ... механикалық
зақымданулардан қорғайтын брезентті қолғаптар киілу керек;  - хұмысты,
кернеуі 1000В-тан жоғары электрқондырғыларда V группасы бар жұмысқа ... және ... ... ... ... IV ... ... өндірушінің бақылауымен кабельді төсеуде тәжірибелері бар жұмыскерлер
орындаулары керек;   Жерасты кабельдік құрылыстарда, сонымен бірге төменге
түсіп тексеру жүктелім бойынша 3-тен кем емес ... ... ... ...... Жұмысты орындаушылармен және
сақтанушылардың арасында байланыс орнатылуы болуы керек. Құдықтың ішінде
және жер асты нда ... үшін ... ... ... ... ... ... Кернеуі 12В-ті шырақтар үшін трансформаторлар
құдықтан нмнсе жер асты туннельден тыс орналасуы керек. 1. Кабельдерді
қолмен төсегенде 1 үлкен кісіге келетін кабель ... ... ... ... және ... адам ... аспауы керек. 2. Жер асты
байланыстар жанында барлық жер ... ... ... ... Егер ... ... кабельдердің жанында өткiзілсе, кабель
төселген жерде сол кабельдерді пайдалануға алған 9 энергетикалық жүйенiң
қызметкерi қатысуы керек. 3. Кабельдің ... ... ысуы ... ... ... ... болмайды. Ысу кезінде қолданылатын күштік
трансформаторлар және басқа да машиналар кабельдің қабықшасымен бірге
міндетті түрде жерленуі керек. 4. Жұмыстарды құдықтарда, ... және жер асты ... ... үшін алып ... болатын 12В-
ті шамдарды пайдалануға рұқсат етілген. 5. Кабель массасын жылыту және
дәнекерлеу үшiн брезентті қолғап және қорғаныстық көзiлдiрiктер болуы
керек. 6. Айнымалы ... ... ... ... ... ... болып табатын кабельдік желі жұмыстары ең аз дегенде екі
қызметкермен   жүзеге асырылу тиiстi, оның біреуі бақылаушы ретінде болуы
керек. 7. Кернеулігі бар ... ... ... ... ... ... ... галошта немесе табаны жуан ботыйларда
орындау керек.    Кабель ... ... ... тек қана ... емес ... ... ғимаратпен құрылымның ішіндегі электрлік
желілерді пайдаланудың да ережесін қадағалау керек.    Сымдарды ... ... ... ... изоляторлардың түріне байланысты
келеді. Штырьлік изоляторлар пайдаланылатын электр желілерінде жеңіл сымдар
қолданылады, ал бағаналар аралығыңың ұзындығы кіші келеді. Осы ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын
желілерді монтаждауға қарағанда жеңіл келеді. Тарқатылған және жалғанған
сымдарды екі анкерлік бағаналардың аралығында монтаждайды. ... ... ... бағаналарға көтерілмеген болса, оларды көтеріп, бағаналардың
траверстеріне не ілмектеріне іледі. Сымдарды ... ... ... ... ... ... ... 10 сымдарды анкерлік
бағаналарға бекітеді, Содан кейін сымдарды трактордың, машинаның не басқа
механизмдердің көмегімен тартады. Осы ... ... ... ... ... есепті мөлшерде болуын қамтамасыз етеді де сымдарды екінші
анкерлік бағанаға бекітеді. Ол үшін сымды штырьлік изолятордың мойнына бір
орап ... не ... ... ... Елді мекендерде және инженерлік
құрылыстар мен табиғи кедергілерді қиып ... ... ... екі рет бекітеді. Ол үшін бағаналарға қосымша штырьлік
изоляторлар орнатылады. ... ... күші ... ... ... ... болса, олардың орнына аспалы изоляторлар
пайдаланылады. Сымдарды екініші анкерлік бағанаға бекіткеннен кейін, оларды
аралық бағаналарға бекітеді. Алюминий және болат-алюминий сымдарды аралық
бағаналардағы штырьлік ... ... ... мм ... ... ... ... диаметрі 2 мм жұмсақ болат сыммен байлайды. Сымдарды
негізінде штырьлік изоляторлардың мойнына ... ... ... аспалы изоляторларға арнайы қыспақтармен бекітіледі. Анкерлік
бағаналарда сымдар  аспалы изоляторлар тізбектеріне тартып тұратын болтты,
не  сыналы, не сығымдалынатын қыспақтармен бекітіледі.Аралық бағаналарда
сымдарды аспалы ... ... ... ... ... тұратын
қыспақтар пайдаланылады. Бағаналар аралығы 120 м-ден ұзын жоғары кернеулі
ауа электр желілерінде сымдарды тербелістен қорғау үшін тербелу тежеткіштер
орнатылады. Тежеткіштер ... ... ... ... ... ... ал ... тұратын қыспақтың бір жағынан бекітіледі. Жұмыстың
барлық түрлеріне ортақ ... ... ... ... ... келесi талаптары қадағаланады.   Жұқа саңылауларды ұзындығы
қабырғаның немесе бөгеудің жуандығынан 11 200 мм артық жұмыс құралымен
теседi.   Сүйеп қоятын баспалдақтарда механикаланған құралдармен ... ... ... ... қоятын және сырғымалы баспалдақта көлбеу
бағытта қимасы 4мм2 сымдарды ... ... ... ... Краннан цехтың
жарығын монтаждау бойынша жұмысын кран жүктердi көтермеген және орын
алмастырмаған кезде ғана орындауға болады. Цехтық магистральдарды краннан
монтаждауға тек кран ... және ... бар ... крандардың ашық
ток өткiзетiн бөлшектерi қоршаулы болған жағдайда ғана жіберіледі.
Тапаншамен мантаждық ... тек ... ... ...   Аса қауіпті емес жайларда жұмыс iстеуде 220/127 кернеуге
тұрқының сенiмдi жерге ... және ... ... және ... қолдануы шартында электрлендiрiлген құрал ды қолданады. Аса
қауіпті және өте қауіпті жайларда, сонымен бірге ... тыс ... ... ... ... құралмен, егер оның қос оқшаулағышы болмаса
немесе желiге бөлушi трансформатор арқылы қосылмаған болса немесе
қорғаныстық ажыратуы болмаса жұмыс істеуге болмайды,. Сымдарды электрлік
дәнекерлеу және ... ... ... ... ... ... ... Обойма-пішінді дәнекерлеу кезінде
тістеуікпен ұстап тұрады, ал дәнекерлеп болған соң пішіндерді салқындаған
соң тізбектейді. 
2 ... ... БТО ... ... ... басқару жүйесінің сызбасы
I – қаныққан абсорбент; II- ... ДЭГ; III, ... ... ... В.Е.Попадько. Контроль и автоматизация добычи нефти и
газа. Москва «Недра» 1985
2. М.Ю.Прахова, Э.А.Шаловников, Н.А.Ишинбаев, С.В.Щербинин. Основы
автоматизации производственных процессов ... ... ... ... ... ... ... пособие для студентов заочной формы обучения по
дисциплине «Автоматизация технологических процессов и производств».
Ангарск 2005
4. И.А.Каменских, ... ... и ... и газовой промышленности. Учебник для вузов. ( Тюмень:
ТюмГНГУ, 2002. - 192 c.
5. А.С.Клюев, С.В.Кошелев, Ю.К.Осипенко, Н.Г.Рожков ... ... ... ... устройств. М., Стройиздат, 1978
6. А.С.Клюева Монтаж средств измерений и автоматизации. Справочник, 3-е
издание, ... и ... 1988

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Цитрамон П» өндірісінің автоматты басқару жүйесі10 бет
Автоматты басқару жүйелері туралы негігі түсініктер22 бет
Автоматты басқару жүйесін жобалау12 бет
Автоматты басқару және ақпараттар теориясынан мәліметтер19 бет
Автоматты басқару теориясы31 бет
Автоматты басқару теориясы пәнінен курстық жұмыс31 бет
Автоматты басқару теориясы пәнінен электронды оқулық жасау66 бет
Автоматты бақылау принциптері мен қызметері8 бет
Автоматты жүйелерді жобалау пәнінен электронды оқулық жасау74 бет
Автоматты жүйенің температуралық реттегіш режимі19 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь