Мемлекет және құқық теориясы пәні

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ ПӘНІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Мемлекет және құқық теориясы пәнінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Мемлекет және құқық теориясының әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.3 Мемлекет және құқық теориясы пәнінің атқаратын қызметтері ... ... ... ... 14
2. МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ ЗАҢ ҒЫЛЫМДРЫ АРАСЫНДАҒЫ АЛАТЫН ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.1 Мемлекет пен құқық теориясының заң ғылымдары жүйесіндегі атқаратын рөлі мен орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.2 Мемлекет және құқық теориясының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
ҚОРТЫНЫДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
КІРІСПЕ

Азамат қоғамының қалыптасуының, ондағы тәртіптің, бірліктің, татулықтың кепілі ретінде мемлекет пен құқық. Олар материалдық және рухани қажеттіліктердің жемісі. Сондықтан мемлекет пен құқық туралы оқып білу, адамның, әсіресе әлеуметтану, құқықтық әлеуметтану үрдістерінің, құқықтық сананың, құқықтық мәдениеттінің кеңеюі мен тереңдеуіне, азаматтық қасиеттерінің дамуына ықпал жасайды.
Қазақстанның егемендік алып, тәуелсіздікке қол жеткізуі, қоғамдық қатынастардың барлық салаларын демократияландыруға мүмкіндік ашты. Нәтижесінде мемлекет, құқық, бұл заңдар жүйесі түбегейлі жаңаруға ұшырады. Біртіндеп отандық құқық жүйесі қалыптасты. Мемлекеттің таптық мәні, түрлері, қызметтері өзгерді.
Мемлекет және құқық теориясы пәнінің өзіне ғана тән ерекшеліктері бар, өйткені мемлекет пен құқық абстрактілі санат, категория ретінде зерттелінеді.
Теория мемлекет пен құқықты зерттеу барысында оларды мемлекеттегі нақты құқық ретінде белгілі бір тарихи кезеңде болған құбылыстар дееп қарастырмайды. Керісінше, оларды жалпы сипаттары бойынша тарихи дамудағы өзгеру сатыларын жан-жақты қамтып, қарастырады. Сонымен бірге ең алдымен осы заманғы мемлекеттілік пен құқықтардың ең дамыған нысандарын зерттеуде өзіне бағыт-бағдар ретінде ұстанады. Олардың мағынасы мен мәнін теориялық көзқарастар тұрғысынан түсіндіріледі.
Мемлекет пен құқық теориясы – күрделі заңтану ғылымы, ол мемлекет теориясы мен құқық теориясы деп аталатын екі бөліктен тұрады. Мемлекет теориясы мемлекет туралы жалпы ғылым, ол мемлекет типтерін, нысандарын, қызметтерін зерттейді.
Ал құқық теориясы – заң догматтары мәселелерін. Яғни құқық негіздерін, құқық нормаларының түрін, құқықтық қатынастарды, құқықтық сананы, құқықты түсіндіруді, заң алдындағы жауапкершілікті және тағы басқа құқықтық мәселелерді зерттейтін ғылым.
Мемлекет және құқық теориясы алдымен мемлекет пен құқық туралы негізгі ұғымдардың мағынасы мен мәні, маңызы талданып, олар жөнінде мағлұматтардың түсінігі берілсе, Мемлекет және құқық теориясының пәні—бұл мемлекет пен құқықтың пайда болуының, дамуының және қызмет атқаруының заңдылықтары, олардың мәні, құрылымы, негізгі бөлшектері, принциптері, институттары. Сонымен қатар мемлекет және құқық теориясы қазіргі мемлекеттік құқықтық болмыстарды да қарастырады және жалпы құқықтық түсініктерді зерттейді.
Мемлекет пен құқықты басқа құрылымдардан бөліп қарауға, сондай-ақ әлеуметтік құбылыстар жүйесінде олардың орнын анықтауға, сөйтіп, мемлекет пен құқықтың мәнін терең түсінуге мүмкіндік береді.
Сондықтан мемлекет пен құқықтың пайда болу заңдылықтары да ұқсас. Мемлекет пен құқық теориясының пәні болып барлық мемлекетік-құқықтық құбылыстар мен процестердің жалпы сипаттары, заңдылықтары, жалпы мемлекеттік құқықтық категориялар, түсініктер, қазіргі мемлекеттік құқықтық болмыс танылады.Мемлекет пен құқық пәні – қоғамдағы саяси экономикалық, әлеуметтік құбылыстарды зерттеп, қоғамдық өмірдегі қарым-қатынастарды реттеу, басқару әдіс-тәсілдерін, объективтік заңдылықтарын анықтап отыратын ғылым. Ол мемлекет пен құқықтың мәнін терең түсінуге мүмкіндік береді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Ашитов З.О., Ашитов Б.З. Қазақстан Республикасының құқық негіздері. – Алматы: Жеті жарғы, 2003. – 296 б.
2. Ғ.С.Сапарғалиев, А.С.Ибраева. Мемлекет және құқық теориясы. – Астана. Фолиант, 2007. – 331б.
3. Е.Баянов. Қазақстан Республкасының мемлекеті мен құқығының негіздері. – Алматы. 2006. – 691б
4. Жоламанов Қ.Ж. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы: Білім, 1998.
5. Қ.И.Оспанов. Құқық негіздері. – Алматы. Жеті жарғы. 2007. 303б
6. Қазақстан Республикасының Констиутциясы. Алматы, 1998.
7. Лазарев Н.Н. Общая теория государства и права. – М. : Юристь, 1999.
8. Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы: Жеті жарғы, 1998. – 320 б.
9. Сапарғалиев Ғ.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы: Жеті жарғы, 1997. – 96 б.
10. Храпанюк В.Н. Теория государства и права. – М. : Бек, 1996.
        
        ЖШС 
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: Мемлекет және құқық теориясы
Тақырыбы:
Орындаған: Ташхинова Ф.
Тобы: П-13
Тексерген: Утенова А.
Ақтау-2015 ж2728152373380
ЖОСПАР
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
+ МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ ПӘНІ ЖӘНЕ ... ... және ... ... ... ... ... және құқық теориясының әдістері...............................................10
+ Мемлекет және құқық теориясы пәнінің атқаратын қызметтері................14
+ МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ ЗАҢ ... ... ... ... ... пен ... ... заң ғылымдары жүйесіндегі атқаратын рөлі мен орны.........................................................................................................19
2.2 Мемлекет және құқық теориясының мәні.....................................................23
ҚОРТЫНЫДЫ....................................................................................................27
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.....................................................29
center364689
КІРІСПЕ
Азамат қоғамының қалыптасуының, ... ... ... ... ... ... ... пен құқық. Олар материалдық және рухани қажеттіліктердің жемісі. Сондықтан мемлекет пен құқық туралы оқып ... ... ... ... құқықтық әлеуметтану үрдістерінің, құқықтық сананың, құқықтық мәдениеттінің кеңеюі мен тереңдеуіне, ... ... ... ... жасайды.
Қазақстанның егемендік алып, тәуелсіздікке қол жеткізуі, қоғамдық қатынастардың барлық ... ... ... ... ... ... құқық, бұл заңдар жүйесі түбегейлі жаңаруға ұшырады. Біртіндеп отандық құқық жүйесі қалыптасты. Мемлекеттің таптық мәні, түрлері, қызметтері ... ... және ... ... ... өзіне ғана тән ерекшеліктері бар, өйткені мемлекет пен құқық абстрактілі санат, категория ретінде зерттелінеді.
Теория мемлекет пен құқықты зерттеу ... ... ... ... ... ... белгілі бір тарихи кезеңде болған құбылыстар дееп ... ... ... ... ... ... тарихи дамудағы өзгеру сатыларын жан-жақты қамтып, қарастырады. Сонымен бірге ең алдымен осы ... ... пен ... ең ... ... ... өзіне бағыт-бағдар ретінде ұстанады. Олардың мағынасы мен мәнін теориялық ... ... ... пен ... теориясы - күрделі заңтану ғылымы, ол мемлекет теориясы мен құқық теориясы деп аталатын екі ... ... ... ... ... туралы жалпы ғылым, ол мемлекет типтерін, нысандарын, қызметтерін зерттейді.
Ал құқық теориясы - заң ... ... Яғни ... ... құқық нормаларының түрін, құқықтық қатынастарды, құқықтық сананы, құқықты түсіндіруді, заң алдындағы жауапкершілікті және тағы басқа құқықтық мәселелерді ... ... және ... теориясы алдымен мемлекет пен құқық туралы негізгі ұғымдардың мағынасы мен ... ... ... олар ... ... ... берілсе, Мемлекет және құқық теориясының пәні -- бұл мемлекет пен құқықтың пайда болуының, ... және ... ... заңдылықтары, олардың мәні, құрылымы, негізгі бөлшектері, принциптері, институттары. Сонымен қатар мемлекет және ... ... ... ... ... ... да ... және жалпы құқықтық түсініктерді зерттейді.
Мемлекет пен құқықты басқа құрылымдардан бөліп қарауға, сондай-ақ әлеуметтік құбылыстар ... ... ... ... сөйтіп, мемлекет пен құқықтың мәнін терең түсінуге мүмкіндік береді.
Сондықтан мемлекет пен құқықтың ... болу ... да ... ... пен ... ... пәні болып барлық мемлекетік-құқықтық құбылыстар мен процестердің жалпы сипаттары, заңдылықтары, жалпы мемлекеттік құқықтық категориялар, түсініктер, қазіргі ... ... ... ... пен құқық пәні - қоғамдағы саяси экономикалық, әлеуметтік құбылыстарды зерттеп, қоғамдық өмірдегі қарым-қатынастарды реттеу, басқару ... ... ... ... ... ғылым. Ол мемлекет пен құқықтың мәнін терең түсінуге мүмкіндік береді.
1. МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ... ... ПӘНІ ЖӘНЕ ... ... және ... ... пәнінің ерекшеліктері
Әр ғылымның немесе оқу пәнінің өзіндік зерттейтін, оқытатын пәні болады. Ғылымның немесе оқу пәнінің өзегі - ол ... ... ... және ... ... пәні - бұл мемлекет пен құқықтың пайда болуының, дамуының және қызмет атқаруының ... ... ... құрылымы, негізгі бөлшектері, принциптері, институттары. Сонымен қатар мемлекет және құқық теориясы қазіргі мемлекеттік құқықтық ... да ... және ... құқықтық түсініктерді зерттейді.
Мемлекет пен құқықты басқа құрылымдардан бөліп қарауға, сондай-ақ ... ... ... ... орнын анықтауға, сөйтіп, мемлекет пен құқықтың мәнін терең түсінуге мүмкіндік береді.
Мемлекет пен құқық өте ... ... ... мемлекет өмір де сүре алмайды, қызмет те істей алмайды. Мемлекет пен құқықты бөліп қарастыруға болмайды. Құқық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және оның бағыт-бағдарын орнықтырады, ал мемлекет құқықтық нормаларды қабылдайды, бекітеді және қорғайды.
Сондықтан мемлекет пен құқықтың ... болу ... да ... Мемлекет пен құқық теориясының пәні болып барлық ... ... мен ... ... ... ... жалпы мемлекеттік құқықтық категориялар, түсініктер, қазіргі мемлекеттік құқықтық болмыс ... ... пен ... пәні - ... ... ... әлеуметтік құбылыстарды зерттеп, қоғамдық өмірдегі қарым-қатынастарды реттеу, басқару әдіс-тәсілдерін, объективтік заңдылықтарын анықтап отыратын ғылым. Ол мемлекет пен құқықтың мәнін ... ... ... ... пен ... теориясының пәні - өте күрделі ұғым. Осы пәнді ... ... үшін ... сұрақтарға аса көңіл бөлу қажет:
1. Мемлекет және құқықтың мәні.
2. Кез келген типті және кез ... ... ... және ... ... сипаттары.
3. Мемлекет және құқық пайда болуының жалпы заңдылықтары.
4. Мемлекет және құқықтың типтері мен формалары (нысандары).
5. Мемлекет және құқықтың дамуы мен ... ... ... ... принциптері, механизмдері.
6. Мемлекет және құқықтың бір-бірімен басқа қоғамдық құбылыстармен байланысының жалпы заңдылықтары.
Заң ғылымдары арасында мемлекет және құқық теориясы ерекше орын ... ... және ... ... ... ... ... бұл қоғамдық ғылым, өйткені оның пәні мемлекет және құқық, бұлар қоғамдық құбылыстар болып табылады. Бұл ғылым (мемлекет және құқық ... ... ... ... (табиғат зерттеу, техникалық) осы айырмашылықтары арқылы ерекшеленеді;
- бұл саясат пен ... ... ... ... зерттеулерде мемлекеттің саясат пен билікке жататын немесе ғылыммен тікелей байланысты қызметтік іс-әрекеттерін қарастырады. Міне, ... ... ... ... ... және ... теориясы мемлекеттік-құқық саласын тікелей зерттемейтін басқалай да қоғамдық ғылымдардан ... ... ... пен ... негізгі және жалпылық заңдылықтарын, жалпыламалық сипаттарын зерттейтін жалпы теориялық ғылым болып табылады. Осы айырмашылығы арқылы арнайы заң ғылымдарынан ... бұл ... ... ... ... ... ... заңдылықтарын баяндап түсіндіргенде мемлекеттік-құқықтың құбылыстарды зерттеудің амал-тәсілдерін, жолдарын қарастырып, олардың әдістемелік мәселелерін де ... заң ... ... тән ... ... бар ғылым. Өйткені барлық заң ғылымы пәндеріне тән құқықтық құбылыстарды зерттейді.
Мемлекет және құқық теориясын мемлекет пен құқықтың ... және ... ... ... мәні мен ... фактілерге негізделген дамуын қорытындылаған білімдер жүйесі дейміз.
Адам қоғамының тарихын, даму процесін, мазмұнын, болашағын зерттейтін ғылымдарды ... ... ... Оның ... ... саяси экономика, тарих, әлеуметтану, заң ғылымдары, филология, археология, ... т.б. ... ... мемлекет пен құқық теориясына кеңірек көңіл бөлетін философия мен ... ал ... ... ... ... әр ғылымның өзінің зерттейтін пәні бар. Пән дегеніміз өзі зерттейтін объективтік ... ... бір ... Мемлекет және құқық теориясының пәні дегеніміз мемлекет пен құқықтың пайда болуының, дамуының және қызмет ... ... ... ... заң ... негізгі түсініктердің, ұғымдардың жүйесін айтамыз.
Мемлекет және құқық теориясы пәнінің ерекшелігі:
а) ол негізгі ұғымдар жүйесін өзі үшін ғана емес, ... ... заң ... ... үшін ... ... мемлекет және құқық теориясы нақты бір мемлекет және құқықтың ... ... ... ... қана ... сонымен қатар мемлекет пен құқықты жалпы түрде, яғни, кез келген қоғамға тән ... пен ... ... ... ... ... және ... теориясы уақыт және кеңістікке қарамай жалпы түрде ... ... пен ... ... зерттейді. Сондықтан да, онда мемлекет пен құқықтық туралы ғылыми ойлардың жетістіктері шоғырланған;
б) мемлекет және құқық ... ... пен ... бір-бірін толықтыратын, бір-бірімен тығыз байланысты әлеуметтік институт ретінде қарастырады.
Мемлекет және құқық теориясында осы ... ... ... пен құқықтың арақатынасы туралы басты екі бағыт орын алған.
Біріншісі - этатистік, бұл бағыт мемлекеттің құқыққа қарағанда ... ... ... ... қызметінің өнімі, оның жалғасы ретінде қарастырылады.
Екінші бағыт табиғи-құқықтық көзқарастар негізінде пайда болды және құқықтың мемлекетке қарағанда артықшылығын бекітті.
Мемлекеттің ... ... ... рөлі ... ... құқықшығармашылық қызметті жүзеге асырудан. Тура мағынада бұл мемлекеттің құқық нормаларын орнықтыратынын білдіреді;
2) тіккелей мемлекеттік емес сипаттағы ... ... ... Мысалы, мұсылман құқығының қалыптасуы мемлекеттің мұсылмандық доктрина нормаларын санкциялауымен сипатталды;
3) іс жүзінде қалыптасып қойған ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, әдет құқығы осылай қалыптасады;
4)құқықты жүзеге асыруды қамтамасыз етуден. Құқықты пайдаланудың мемлекетсіз жүзеге ... ... ... ... ... және құқықтық қатынастарды қорғауды қамтамасыз етеді;
6) мемлекет ... ... ... ... ... яғни, қоғамдық қатынастардың қатысушыларын құқыққа сәйкес әрекет жасауға міндеттейді. ... ... ... ... ... ... құқық мемлекеттің халықпен, жекелеген тұлғамен өзара қарым-қатынастарына әсер етеді; ... ... ... ... ... әсер ... ал ... өз кезегінде, мемлекетке құқықтың көмегімен әсер етеді;
2) ... ... ... ... мемлекеттің қорғау және мәжбүрлеу шараларының рұқсат етілуін қамтамасыз етеді;
3) құқық арқылы мемлекеттің қызметінің шектері, азаматтардың жеке өміріне араласудың шектері анықталады;
4) ... ... ... ... ... ... осы ... мемлекеттік биліктің ұлттармен қарым-қатынасына әсерін тигізеді;
5) құқықтық ... ... ... ... ... жүргізу мүмкіндігін қамтамасыз етеді, осы арқылы мемлекеттің халық алдындағы жауапкершілікті әрекеттерінің заңды кепілдіктерін бекітеді;
6) құқық басқа мемлекеттермен, жалпы әлемдік ... ... тілі ... атқарады.
Мемлекет және құқық теориясы студенттерде мемлекет және құқық, құқықтық және саяси мәдениет ... ... ... ғылыми түсініктердің қалыптасуына, олардың әртүрлі тарихи кезеңдердегі мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың дамуының басымдылықтары мен заңдылықтарын зерттейді. ... ... ... ... және құқық теориясының негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Мән - функциялық ... ... ... да бір ... ... негізгісі деген мағынаны білдіреді. Ал мемлекеттің мәні, оның мазмұнын әлеуметтік мақсатын және қызметін айқындайды. Мемлекеттің табиғаты мен ... ... және ... ... оны билікті, білімді басқаруға болмайды. Мемлекеттің мәнін бұл түсініктің кең және тар мағынасында анықтауға болады.
Кең мағынада мемлекеттің әлеуметтік мәнін ... ... ... ... заңдарға бағынған көптеген адамдар бірлестігі ретінде анықтауға болады. Мұндай бірлестіктердің тұтастығы сәйкес мемлекеттік-құқықтық институттар мен қатынастарда көрініс тапқан ... ... ... қалыптасады.
Тар мағынада мемлекеттің әлеуметтік табиғатын қоғамнан бөлектенген, ... ... мен ... ... да, қоғамның да мүддесін білдіруші әрі қорғаушы басқару аппараты, ... ... ... ... ... ретінде анықтайды.
1.2 Мемлекет және құқық теориясының әдістері
Ғылымның әдістері дегеніміз - пәнін танып анықтау үшін сол ... ... ... ... ... ... мен амалдары.
Әдіс және әдіснама (методология) деген түсініктерді ажырату керек. Әдіснама екі мағынада қолданылады:
а) әдістер туралы ілім;
б) ... ... ... ... ғылым өз пәнін зерттейді. Мемлекет және құқық теориясының әдістері мемлекеттік-құқықтық құбылыстарды зерттеуде ғылыми жолмен ... ... ... ... ... ... мен ... тәсілдердің жиынтығы болып табылады.
Методология (әдіс-тәсіл) - ... ... ... ... ... Ғылым методологияның негізі диалектикалық материализм. Мемлекет және құқық теориясының методологисы философияның объективтік заңдарына, теориялық қағидаларына сүйене отырып, логикалық ... ... ... пен ... ... ... даму заңдылықтарын зерттейді. Бұл зерттеу процесінде теория мен тәжірибенің бірлестігіне сүйене отырп, қорытынды ғылыми тұжырымдамалар жасалады. Сонымен ... және ... ... ... ... материализм методолгиясы және заң ғылымдарының зерттеу тәжірибесінен қалыптасқан әдіс-тәсілдер.
Жалпы ғылым дегеніміз, екі ... ... - ... мен ... ... - бұл ... нені зерттейді?- деген сұраққа жауап береді Әдіс - бұл ғылым қандай тәсілмен, амалмен зерттеуді жүргізеді? - ... ... ... ... ... ... жаңа ... алуға, пәнге жетуге мүмкіндік беретін тәсілдер мен амалдардың, қағидаттар мен ... ... ... ... - бұл ... ... ... жетудің жолы, ақиқатқа жетудің ғылыми-танымдық тәсілі.
Ғылым әдісі - бұл ... ... ... ... ... мен ... жиынтығы.
Сонымен, мемлекет және құқық теориясының әдісі дегеніміз мемлекет пен құқықтық құбылыстарды зерттеуде қолданатын тәсілдер мен амалдардың жиынтығын айтамыз. ... және ... ... өз пәнін зерттеу үшін көптеген әдістерді қолданады.
Мемлекет және құқық теориясының қолданатын негізгі әдісіне диалектикалық әдіс жатады. Мемлекет және құқық ... ... үш ... ... ... ... ... өзгерістердің сапалық өзгерістерге ауысу заңы. Дағдылы іс-тәжірибеде бұл мына жайттарды білдіреді. Кез ... ... ... ... ету ... ... жүйелерді дамытуды көздейді. Мысалы, құқық қорғау органдары құрылымында және тағы басқаларда Қазақстан Республикасында 1995 жылға дейін тергеу ісіне байланысты әрекеттермен ... ... де ... ... ... ... ... барысында тергеу ісі мен оны қадағалау ісін бір органның қолына берудің дұрыс еместегі айқындалды. ... соң ҚР ... ... ... онда ... құзырына қылмыстық істерді жүргізуде қадағалау қызметтері қалдырылды.
2. ... ... ... ... Бұл заң ... ... күнде теріске шығарылып жатқан қандай да бір құбылыс, ертең я болмаса оның арғы күні ... ... ... ... ... және болмыста іске асуы ықтимал жайт деп саналады. Қазіргі заманнан біраз бұрын қоғам өміріндегі құбылыстарға мемлекеттің ... ... оған ... ... жалпы көпшіліктің бәрі танып мойындаған қағидат деп келген болсақ, енді қазір қоғам өз болмысындағы құбылыстарға ... ... ... ... ... шектеуге талаптанғанын өзіміз іс жүзінде күнделікті өмірде көріп жүрміз.
3. Қарама-қайшылықшардың бірлігі мен күресі ... Бұл ... ... ... бір орында (жерде) және белгілі бір мерзімде (уақытта) бірін-бірі жоққа шығаратын құбылыстар болуы ыңтимал екен. Мысалы:
1) ... ... және ... ... ... ... ...
2) Қазақстан билік бөлінісі жүйесін жариялады. Сонымен қатар мемлекеттік билік біртұтас, үш биліктің арасы тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесі арқылы ... ... және ... ... ... бірнеше түрлерге жіктеледі.
Жалпылама әдістер дегеніміз ойлаудың әмбебапты қағидаттарын көрсететін философиялық, дүние танымдық бағыттарын айтамыз. Жалпылама әдістер мемлекет пен ... ... ... ... ... ... жатады:
а) метофизика (мемелекет пен құқықты мәңгілік өзгермейтін институттар ретінде қарастырады);
ә) диалектика.
Диалектика өз алдына идеалистік және материалистік деп екіге ... ... ... өз ... ... бөлінеді: субъективті және объективті. Егер де объективті идеализм мемелекет пен құқықтың пайда болуын құдай күшімен, объективті санамен байланыстырса, онда ... ... ... санасымен, келісіммен байланыстырады.
Материалистік диалектика - бұл қоғамдағы әлеуметтік - экономикалық өзгерістермен, нақты ... жеке ... ... ... және ... ... бөлінуімен байланыстырады. Мысалы: мемлекет нысаны (формасы) деген ұғымды алып мемлекеттің әр түрлерін талдай бастасақ, онда "мемлекет нысаны ... ... ... ... ... ... ... деген ұғыммен толықтана бастайды. Сонда мұндағы алғашқы ұғым "мемлекет нысаны" (формасы) талдау барысында ... жаңа ... ... яғни ... ... ... [11,8]. Ал енді ... құқық бұзушылық ұғымының бірнеше, яғни қылмыстық, әкімшілік, азаматтық түрлерін зерттеу барысында нақтылықтан (конкреттіден) абстрактілікке қарай өрлесек, онда құқық бұзушылық туралы ... ... ... қол ... ... Бұл әдіс - ... пен ... тарихилығына, оның өзгермелілігіне және әрқашан да дамуда болатын құбылыс екендігіне негізделеді. Бұл ... ... ... ... ... ... пен құқықтың өз қызмет бағыттарын атқарып отырғанда қандай тарихи ... ... ... мен ... ... ... және ... болатындығының ескерілуі қажет екендігін байыптаймыз;
г) Жүйелілік әдісі. Мемлекет және құқық - құрылымы күрделі болып ... ... ... ... ... ... ... органдар жүйесінен, ал құқық - құқық салаларынан тұратынын осы ... ... ... және ... ... жүйе ретінде қарастырып зерттегенде ғана оны толығынан танып білуге болады.
Мемлекет және құқық теориясын зерттеп барып пайымдаудың арнайы және ғылыми дербес ... де ... ... Бұл ... ... ... ... ішкі құрылымы, қайнар көздері, оны (құқықты) жүйелеудің әдістері зерттеледі. Бұл әдіс ... ... ... ... оның құрылымын талдағанда қолданылады;
б) Салыстырмалы мемлекеттану мен құқықтану әдісі. Бұл әртүрлі елдердің мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... әдіс - ... әлеуметтік зерттеулерге негізделген әдіс. Бұл зерттеулерді жүргізгенде қоғамдағы заңдарға, ... ... ... ... оның ... бөліктеріне қоғам қандай пікірде, қандай қайшылықтарда екендігі анықталынады. Бұл әдіске тән амал-тәсілдерге: байқау жариялау; анкета жүргізу (сұрақ-жауап); сұхбаттасу; тәжірибе ... ... ... ... әдістер деп мемлекет және құқық теориясының нақты техникалық, гуманитарлық, жаратылыстану ғылымдарының ғылыми жетістіктерін меңгерудің нәтижесінде ... ... ... ... Оларға мыналар жатады:
а) нақты-әлеуметтік тәсіл - бұл сауалнама, сұхбат, бақылау және басқа да тәсілдер арқылы ... пен ... ... ... ... ... нақты мәліметтерді алуға мүмкіндік береді (мысалы, олар қоғамдық қатынастарға мемлекеттің әсерін, заңдар арасындағы қарама-қайшылықтарды анықтауда қолданады);
ә) ... ... - бұл ... рет ... ... пен ... құбылыстардың, олардың ішінде құқықбұзушылықтың, заңи тәжірибенің сандық ... ... ... ... (ол үш ... ... статистикалық мәліметтерді жинау, оларды белгілі бір негіздер бойынша топтастыру, оларды өңдеу);
б) кибернетикалық тәсіл - бұл ... ... мен ... ... ... мемлекет пен құқықтық құбылыстарды зерттеуді білдіреді;
в) математикалық тәсіл - бұл ... ... ... ... ... ... әдіс дегеніміз жалпы әдістер сияқты бүкіл ғылыми танымды ... ... ... ... жекелеген кезеңдерін қамтитын әдісті айтамыз.
1.3. Мемлекет және құқық теориясының атқаратын қызметі
Заң ғылымдарының қоғам өміріндегі ... оның ... ... ... және ... теориясы барлық заң ғылымдарына негіз болады, зерттеу жолын көрсетеді.
Мемлеке және құқық теориясы пәнінің қызметтері әртүрлі.
1. ... ... ... және ... ... бұл ... ... осы ғылым пәнінің теориялық негіздерін зерттейді. Мемлекет және құқықтың не ... оның ... ... ... ... ... Сонымен бірге қазіргі замандағы мемлекеттің қырлары мен сырларын ашып, ол туралы ... ... ... қызметі, басқаша айтқанда негізгі-іргелік қызметі. Бұл қызметті жүзеге асыру барысында, ... және ... ... аталып отырған пәнді танып білу үшін зерттеп, байыптауды жүзеге асырудың теориялық тәсілдерін даярлайды, ал мұның өзі түбінде құқықтың ... ... жол ... ғылымының түп негіздерін білу нәтижесінде құқық, оның жүзеге асырылуы және ... ... ... танылады. Құқықтық болмысты талдау барысында құқықтық ұғымдар, түсініктер, құрылымдар қалыптасады да, олар ... ... одан ары ... құралдарына айналады. Құқықты тану үшін ерекше теориялық тұжырым (концепция) қолданылады. Құқықтық бір мәселені зерттеп тану үшін өзара ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық пікір таластыру нәтижесінде шындықты ашуға, ақиқатты айқындауға мүмкіндік туады. Мысалы, құқықтың қандай әлеуметтік құбылыс екеніне анықтама беру үшін оған ... ... және ... тұрғысынан қарау қажет.
3. Әдістемелік қызметі. Мемлекет және құқық теориясы іргелі ғылым болғандықтан, оның ... ... яғни пәні де бар. Олай ... бұл ... со л пәнді зерттеуге, соның барысында зерделеуге ңажетті тәсілдері мен ... ... да бар. ... ... заң ... ұғымдар, санаттар, қүбылыстар зерттелініп, талданып, ғылымда өздеріне тиісті ... алып ... ... дүниетануы құқықтық құбылыстарды зерттеуге, пайда болу жолдарын анықтауға байланысты. Шынайы дүниетанушылық - ғылыми ізденістің нәтижеге жетуінің шарты. Осы ... ... заң ... ... ... тәсілін қолданып, басқасынан бас тартқандықтан, құқықтың шын мәнін зерттеп білуге мүмкіндік болмады. Марксизм-ленинизм құқықңа тек қана ... ... ... ... оның ... ... толығымен жан-жақты түсіндіре алмады.
4. Идеялогиялыц қызметі. Идеология ұғымына халықтың, қоғамның, оның ... бір ... ... көзқарастары мен ұстанатын принциптерінің жүйесі жатады. Құқықтық идеология - бұл адамдардың құқыққа қатынасын білдіретін құқықтық көзқарастардың, ... ... ... ... ... ... көрінісі. Бұл субъектілердің құқықтық құбылыстарды тереңірек түсінуі; ол ... ... ... деңгейін білдіреді. Құқықтық идеология - құқықтық сананың құрылымындағы басты элемент.
Қайсыбір реттерде халықтың немесе ұлттың көпшілік бөлігіне арналған ... ... ... орын алып ... ... ретінде бұрынғы КСРО-ны алуға болады. Мұнда тек қана бір марксисте-лениндік идеология орын алып келген болатын. Қазіргі күнгі мысалға АҚШ-ты айтуға ... ... ... ... ұғым бар. Әрбір американдықта өз елінде өзінің табыс табуы үшін бар ... ... ... ... бар. ... ... бағыт-бағдардың болмауы немесе оның жойылып кетуі елде толқулардың басталуына, сөйтіп мемлекет аумағында заң бұзушылықтардың өсуіне, қылмыстардың өршуіне апарады. Оны ... ... ... Сондықтан да мемлекет және құқық теориясы қоғамда белгілі бір құқықтық және саяси мәдениетті қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... мұндай аңыл-кеңестер мемлекеттің өзі жүргізіп отырған саясатына үйлес болуы, оған қайшы келмеуі тиіс. Мұндай құқықтың мақсаттар мен саясатты ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкін. Мысал үшін идеологиялық бағдарлама ретінде қабылданған ҚР Президентінің деген стратегиялық даму бағдарламасын атауға болады. Мұнан басқа ҚР Президентінің жыл ... ... ... да атап ... ... (прогностикалық) қызметі. Жоғарыда айтылғандай, мемлекет және құқық теориясының пәні мемлекет пен құқықтың пайда болуы, ... ... ... мен ... ... ... және ... қоғамдық болмыс пен саяси жүйеде алатын орны екендігі мәлім.
Мемлекет пен ... ... ... ұғым-түсініктерінің даму барысын, мемлекеттік-құқықтың аясының өзгерістерге ұшырауын болжайды. Ал мұның өзі өз кезегінде түзетуге ... ... ... ... ... болдырмауға мүмкіндіктер береді.
Ерекше атап айтатын жайт, мемлекет және құқық теориясының барлық қызметтері бір-бірімен тығыз байланысты, олар ... ... ... ... да бұлар мемлекет және құқық теориясы бағдарының толыққанды түсінігін тек жиынтық түрінде ғана бере алады.
Заң ғылымының ... ... ... ... ... ... ... болжам жасауға мүмкіндік береді. Ғылыми-құқықтық болжамның маңызы - қоғамдық қатынастарды дағдарыссыз, дау-жанжалсыз жүйелі реттеудің жобаларын айқындауға ... ... ... ... ... ... ... жүйелі реттеу оңай емес, себебі кенеттен пайда болатын өзгерістерді алдын ала болжау өте ... ... ... ... ... ... көп ... Осы жағдайды Қазақстанның құқықтық жүйесінің қалыптасу барысынан да байқаймыз. Неғұрлым қоғамдық қатынастарда тұрақтылық басым болса, солғұрлым олардың даму жолын алдын ала ... да ... ... құқық арқылы реттеудің жолы жеңілденеді.
6. Дағдылы ұйымдастырушылық қызметі. Қандай да бір дамыған мемлекет болсын ол ... ... қиын ... мәселелерге тап болатыны тарихтан мәлім. Міне, осындай жағдайларда дағдылы істер мен ... және ... ... (материалдарға) сүйене отырып, мемлекет және құқық теориясы ғылымы туындап отырған келелі ... ... ... Осындай ізденістер барысында аталған қиын мәселелерді шешудің ... ... Бұл ... жолдар - ақыл-кеңестер ретінде ұсынылып, тығырықтан шығудың жолын айқындайды. ... 1995 ... ... ... сот реформасын бастаған кезде соттар тәуелсіздігін қамтамасыз ету мақсатымен халық ... ... бас ... болатын. Ал қазір сот жүйесінде туындаған қиындықтарға байланысты ҚР ... 75-і ... ... ... мен ... арқылы соттардың іс қарауларында әділдікті жүзеге асыру үшін ант беретін сот мүшелері (присяжные заседатели) институтын енгізді. Әлем ... ... ... ... өз ... де сот ... іс-тәжірибелерін елеп-екшеудің нәтижесінде елімізде соттар жүйесіне қойылып отырған талаптарға сай келетін, біздегі жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін іс жүзінде қолдану - құқық жасау және оны жүзеге асыру қызметін жетілдіру мәселесін шешу болып ... Бұл ... ... ... ... болып келеді. Заң ғылымы теориялық мәселелерді зерттей отырып, құқықтық болмыстың заңдылықтарын анықтайды, соның нәтижесінде сапалы заңдар ... ісі, ... ... ... ... ... ... ол жөнінде ұсыныстар жасалады. Әрине, мұндай ұсыныстар пайдалы, ... әсер ету үшін ... ... дәлелденуі керек. Сонымен қатар мемлекет органдары, лауазым ... ... ... пайдалануға әрекет жасаулары қажет.
7. Мемлекет және құқық теориясының тәрбиелеу қызметі - өзіне тән ... ... ... ... тұтатын, заңға бағынатын азаматтарды қалыптастыру. Заң ғылымдары - құқықтың игілікті ... ... әр ... ... ... ... ... екенін, оның өміріне қажетті жағдайлар жасайтын амал екенін дәлелдейді. Заңсыз іс-әрекеттердің қандай дағдарысқа апаратынын, адамды тығырыққа тірейтінін ... ... ... ... оны ... ... ... қажет екенін дәлелдеп, адамдардың құқықтық санасын ңалыптастыруға ықпал етеді.
2. МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ ЗАҢ ҒЫЛЫМДРЫ ... ... ... ... пен ... ... заң ... жүйесіндегі атқаратын рөлі мен орны
Қазіргі кездегі ғылым - бұл жекелеген ... ... ... ... ... ... ғылыми пәндерді шартты түрде үшке бөледі:
а) гуманитарлық;
ә) техникалық;
б) жаратылыстану.
а) Гуманитарлық ғылым - ... ... және ... құбылыстарды зерттейді. Заң ғылымдары гуманитарлық ғылымдардың бір бөлігі. Өйткені, ... пен ... ... ... ... ... Заң ... келесідей бөлуге болады:
- мемлекет пен құқықтың жалпы теориясы;
- ... ... ... ... Республикасының мемлекет және құқық тарихы, шетел мемлекет және құқық тарихы, саяси құқықтық ілімдер тарихы);
- салалық заң ғылымдары (Конституциялық, экологиялық, әкімшілік, жер, ... ... ... заң ... ... іс ... қылмыстық іс жүргізу құқығы);
- шетел
- қолданбалы ғылымдар (криминалистика, сот сараптамасы, құқықтық статистика).
Мемлекет және ... ... ... ... жүйесінде бола тұра, философиямен, әлеуметтанумен, саясаттанумен және т.б. тығыз байланысқа түседі. Солай, ... ... ... және ... ... ... ... қалыптасады, оның нәтижесінде мемлекеттік-құқықтық шындықты танудың жалпы әдістемесі қалыптасады. Өз ... ... және ... ... ... ... ... ұшін нақты материалдар береді.
Заң ғылымы - қоғам ғылымдарының бір саласы. Заң ... шын және ... ... заң ... заң ... жете ... ... болып ХІХ ғасырдың ортасында қалыптасты. Бұл ғылым мемлекет пен ... ... ... ... ... жұмыстарын, даму процесін т.б. мәселелерді қарастырумен айналысады.
Ал кейбір ғалымдар заң ғылымдарын мынадай үш топқа бөледі:
* ... және ... ... мемлекет пен құқықтың жалпы тарихы, құқық пен саясаттың ... ... ... заң ғылымдары (азаматтық, қылмыстық, еңбек т.б.);
* арнаулы заң ғылымдары (криминалистика, ... ... ... құқық т.б.).
Заң ғылымдар жүйесінде мемлекет пен құқық теориясының орны ерекше. Заң ... ... ... және ... теориясының орнын оның тарихи-құқықтық ғылымдармен арақатынасын мысалға ала отырып ... ... ... және ... ... мен ... ғылымдарға тән ортақ белгі - олар мемлекет пен құқықты зерттейді. Ал айырмашылықтары мынада - ... ... ... ... даму ... ... тәртіпте зерттесе, мемлекет және құқық теориясы бұл үдерістерге жалпы сипаттама береді, ... пен ... ... ... ... ету заңдылықтарын және т.б. зерттейді.
Салалық заң ғылымдарына қатысты мемлекет және құқық теориясы жалпылаушы сипатты ... ол ... пен ... ... ... қызмет етуі мен дамуының жалпы заңдылықтарын зерттейді. Ал кез-келген салалық ғылымның пәні қоғамдық қатынастардың тек нақты бір саласымен ғана байланысты ... ... ... мемлекет және құқық теориясы барлық салаларға ортақ мәселелерді зерттейді, яғни, мемлекет және құқық теориясының түсініктері мен ... ... ... заң ... ... мен ... қалыптасады.
Заң ғылымы - мемлекеттік-құқықтың құбылыстарды зерттеп, олардың қоғамдық өмірмен ... ... ... ... білім жүйесі. Заң ғылымы өзі зерттейтін объектілерінің ерекшеліктеріне байланысты түрлі салаларға бөлінеді.
Қазақстан Республикасында заң ... ... ... пен ... ... ... ... мемлекет пен құқыққа тән жалпы заңдылықтар, олардың жалпы белгілері, түрлері оқытылады. Мемлекет пен құқық теориясымен тығыз байланыста мемлекет және құқықтың ... ... заң ... болады. Бұл пәннен әр елдің мемлекет және құқық тарихын тану арқылы, олардың қандай кезеңдерден өткені, қан-дай ... ... ... ... пен құқықтың қалыптасуына, дамуына, өзгеруіне саяси және құқықтық ілімдер зор әсер етеді. Сондықтан осы ілімдердің де тарихы оқытылады.
Әр ... ... және ... шығу, қалыптасу, даму, өзгеру тарихы бар. Бұл тарихты зерттеу және оқыту тек білу үшін ғана ... ... ... тарихы оның қазіргі жағдайына, болашағына да әсер етеді, қоғамды ұтымды жолмен дамытуға, қажетті саясатты ... жол ... ... ... ... және құқықтың сананы қалыптастыруда да әсерін тигізеді.
Әр мемлекеттің өзіндік ұлыттық құқық жүйесіне сәйкес, ... ... ... ... ... сол ... ... қоғамдық қатынастарды реттейді. Мемлекет пен қоғам өмірінің салаларындағы қоғамдың қатынастардың ерекшеліктеріне байланысты құқық ... ... ... ... ... ... ... аталуы да, мазмұны да ерекше, айрықша болып ... ... ... ... ... ... және дүниежүзілік қауымдастық шешетін мәселелерге қатысуға ат салысады. Соған байланысты басқа мемлекеттердің ұлттық құқық жүйесінің негізгі саласы - конституциялық құқықты білу өте ... ... ... ... құқықтық құжаттар бар, олар негізінен адамдардың құқықтары мен бостандықтарына арналған. Демократиялық даму жолына ... ... ... ... құқықтың құжаттарды мойындауға, мемлекет ішінде қолдануға міндетті. Сол себепті халықаралық құқықты да білу өте ... ... ... ... ... ... ... сот психиатриясы, т.б.) атқаратын рөлі ерекше.
Қалыптасу кезеңін өткізіп жатқан құқықтарға кәсіпкерлік, салық, кеден, муниципалдық, ғарыштық құқықтарды жатқызуға ... ... ... ... беру ... - конституциялық, әкімшілік, азаматтық, қылмыстық, ... ... және тб. ... ... ... және ... ... реттеудің басым әдістерін талдап қарастыру болып табылады. ... ... ... ... ... құқық саласы - жетекші құқық ... ... ... ... ... құқықтық жағдайы, басқару формасы және конституциялық құрылыс осы құқықтық реттейтін пәні болып табылады. Бұл ... ... ... реттеудің әдісі - императивтік әдіс басым болады. ... ... ... - мүліктік және мүліктік емес жеке құқықтық қатынастарды ... Бұл ... ... ... ... ... ... құқық - мемлекет органдарының ақару-орындау қызметінің барысында туындайтын құқықтық басқару қатынастарын реттейді. Бұл құқықтық салада құқықтық реттеудің ... ... әдіс ... ... - адам және ... құқықтары мен бостандықтары, конституциялық құрылысты, меншіктің жекелік және мемлекеттік ... және т.б. ... қол ... ... ... құқықтық қатынастарды реттейді. Бұл құқықтық салада құқықтық реттеудің көпшілігінде императивтік әдіс үстем болып келеді.
Неке-отбасы саласын - ... құру ... ... және отбасы мүшелері арасындағы қатынастарды құқықтық жолмен реттейді. Бұл құқықтық саланы ... ... ... ... әдіс диспозитивтік.
Еңбек құқық саласы - еңбек аясы мен еңбек ету, яғни жұмыс атқару барысында туындайтын құқықтық қатынастарды ... Бұл ... ... ... ... қолданылатын - императивтік әдіс.
2.2 Мемлекет пен ... ... ... ... ... оның ішкі ... ... табылатын өз жүйесі бар. Алайда, бұл түсініктерді келесі негіздер бойынша ажыратқан жөн:
1) егер құқық ... ... ... ... норма табылса, заңнама жүйесінің алғашқы элементі болып нормативтік акт табылады;
2) егер құқық жүйесі мазмұн түрінде көрініс ... ... ... ... ... ... ... егер құқық жүйесі объективтік түрде, қоғамдық қатынастарға сәйкес қалыптасса, заңнама жүйесі субъективтік сипатқа ие, себебі, ... ... ... ... егер құқық жүйесі негізгі, алғашқы сипатты иеленсе, заңнама жүйесі туынды сипатқа ие, себебі, алғашықысы ... үшін ... база ... ... ... жүйесі мен заңнама жүйесі көлемі бойынша ажыратылады: заңнама, бір жағынан, нормативтіліктің барлық түрлерін қамтымайды, себебі, құқық заңнамамамен қатар әдет ... ... ... және ... ... де көрініс табады; екінші жағынан, нормалардың атауларынан басқа да элементтерді қамтиды - преамбулалар, тараулардың бөлімдердің, баптардың атаулары және т.б.
Құқық жүйесі - бұл ... ... ... оның ... ... бөлінуі. Құқықтың жүйелік құрылымы оның белгілі бір байланыстағы көптеген элементтерден құралған біртұтас құрылым екендігін ... ... ... ... оның ... элементі болып құқық нормалары табылады, олар, өз кезегінде, біріге отырып, ірі құрылымдарды - институттарды, салаларды ... оның ... ... ... келмейді, іштей үйлескен, тығыз байланыстылыққа ие, бұл құқық ... ... ... етеді;
3) ол әлеуметтік-экономикалық, саяси, ұлттық, діни, мәдени, тарихи факторлармен тығыз байланысты;
4) ол объективтік сипатқа ие, себебі, ... ... ... ... және адамдардың субъективтік қалауы бойынша қалыптасуы мүмкін емес.
Құқық нормаларын салаларға бөлу үшін екі негізді ... ... ... ... пәні мен әдісін.
Құқықтық реттеу пәні - бұл құқық реттейтін қоғамдық қатынастар. Ол басты негіз ... ... ... қоғамдық қатынастар объективтік түрде қалыптасады және олардың белгілі бір сипаты сәйкес құқықтық нысандарды талап етеді. Мысалы, ... ... ... ... ал отбасы қатынастары отбасы - неке құқығының реттеу пәні ... ... ... ... ... ... ... әдісі табылады. Егер пән құқықтың нені реттейтініне жауап берсе, әдіс оның қалай ... ... ... ... ... - бұл ... ... біртектес қоғамдық қатынастарды құқықтық реттеу жүзеге асырылатын заңды құралдардың жиынтығы. Құқықтық реттеудің төмендегідей ... ... ... ... - бұл ... міндеттерге, жазаларға негізделген биліктік ережелер, субординация әдісі;
2) диспозитивтік - рұқсат етуге негізделген, тараптардың теңқұқылығы, координация ... ... - ... бір ... ... үшін ... ... ұсынушылық - мемлекет пен қоғам үшін тиімді жүріс-тұрысты жүзеге асыруға кеңес беру әдісі.
Құқық саласы - бұл ... бір ... ... ... ... ... құқық нормаларының жиынтығы.
Құқық саласының белгілері;
- әрбір саланың өз пәні болады;
- әрбір саланың өз заңнамасы, яғни, дербес кодекстері болады;
- ... ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыру тәсілдерін және құқықтық нормаларды жүзеге асыруға бағытталған мемлекеттік-құқықтық шараларды орнықтыратын ерекше заңды режимі болады.
Құқық салаларының ... ... ... ... басты құқықтық режимдерді қамтиды, жалпы алғанда, құқық салаларының жүйесінің ең ... ... ... одан ... ... ... - азаматтық, қылмыстық, әкімшілік құқықтар және оларға сәйкес іс жүргізушілік салалар - ... іс ... ... іс ... және ... іс жүргізушілік құқықтары орналасқан;
2) арнайы салалар, бұларда құқықтық режимдер ... ... ... бағытталған (еңбек құқығы, жер құқығы, қаржылық құқық, әлеуметтік ... ету ... ... ... түзеу-еңбек құқығы);
3) кешенді салалар, бұларға негізгі және арнайы салалардың әртүрлі институттарының бірігуі тән (шаруашылық құқық, ... ... ... құқық, сауда құқығы, прокурорлық қадағалау, теңіз құқығы).
Заң әдебиеттерінде құқық салаларының мынадай түрлері ... ... ... ... ... қылмыстық құқық, әкімшілік құқық, жер құқығы, еңбек құқығы, алық құқығы, ... ... ... ... ... аграрлық құқығы, азаматтық іс жүргізу құқығы, экологиялық құқық, ... ... ... ... және ... ... - бұл ... қатынастардың белгілі бір түрін (тобын) реттейтін құқық нормаларының ... ... ... - заң ... құқық саласына қарағанда аз жиынтығы. Әрбір құқық саласында бірқатар институттар болады. Мысалы, еңбек құқығында - еңбек тәртібі ... ... ... азаматтық құқықта - ескіру мерзімі институты, өкілдік институты және т.б.
Барлық институттар ... ... ... ... бір саланың аясында және одан тысқары да қызметтерін атқара ... ... ... ... ... кешенділер де бар. Бұлар өз құрамдарында субинтитуттар деп аталатын тым майда құрылымдардан тұратын ... ... аса ірі ... ... ... құқықтағы жеткізіп тұрушылық институтын, айып төлеу, және жауапкершілік институттарын біріктіреді. ... бір ... ... ... бір ... ... қалыптастыруының заңды негізі болып үш белгі табылады:
1) құқықтық нормалардың заңды теңдігі;
2) қоғамдық қатынастарды ... ...
3) ... ... ... нормалардың заңдар мен басқа да нормативтік-құқықтық актілердің тарауларында, бөлімдерінде және басқа да құрылымдық бірліктерінде жинақталуы .
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмысты қорытындылай келе, Заң ғылымдары ... ... және ... ... ... орын алады. Мемлекет және құқық теориясының ерекшеліктері мыналардан тұрады:
- біріншіден, бұл ... ... ... оның пәні ... және ... ... қоғамдық құбылыстар болып табылады. Бұл ғылым (мемлекет және ... ... ... ғылымдардың біразынан (табиғат зерттеу, техникалық) осы айырмашылықтары ... ... ... бұл ... пен заңдарды зерттейтін ғылым, мұндай зерттеулерде мемлекеттің саясат пен билікке жататын ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін қарастырады. Міне, осындай сипатты айырмашылығына байланысты мемлекет және ... ... ... саласын тікелей зерттемейтін басқалай да қоғамдық ғылымдардан ерекшеленеді;
- үшіншіден, ғылым мемлекет пен құқықтың негізгі және жалпылық заңдылықтарын, жалпыламалық ... ... ... ... ... ... табылады. Осы айырмашылығы арқылы арнайы заң ғылымдарынан ерекшеленеді;
- төртіншіден, бұл әдістемелік сипатындағы ғылым. ... ... ... ... ... ... ... құбылыстарды зерттеудің амал-тәсілдерін, жолдарын қарастырып, олардың әдістемелік мәселелерін де шешеді.
бесіншіден, заң ғылымдарының бәріне тән тұғырнамалық сипаты бар ... ... ... заң ... ... тән ... құбылыстарды зерттейді.
Мемлекет және құқық теориясын мемлекет пен құқықтың негізгі және жалпы заңдылықтарының, ... мәні мен ... ... ... дамуын қорытындылаған білімдер жүйесі дейміз.
Адам қоғамының тарихын, даму процесін, мазмұнын, ... ... ... ... ... ... Оның саллары: философия, саяси экономика, тарих, әлеуметтану, заң ... ... ... ... т.б. бұлардың ішнде мемлекет пен құқық теориясына кеңірек көңіл бөлетін философия мен ... ал ... ... ... ... әр ғылымның өзінің зерттейтін пәні бар. Пән ... өзі ... ... ... ... бір ... Мемлекет және құқық теориясының пәні дегеніміз мемлекет пен құқықтың ... ... ... және ... ... ... заңдылықтары, сондай-ақ заң ғылымдарының негізгі түсініктердің, ұғымдардың жүйесін айтамыз.
Жоғарыда көрсетілген анықтамаға сәйкес, мемлекет және құқық теориясының пәні екі бөліктен ... пен ... өте ... ... ... ... өмір де сүре алмайды, қызмет те істей алмайды. Мемлекет пен ... ... ... болмайды. Құқық мемлекеттік органдардың құрамын қалыптастырудың ретін, жұмыс тәрібін және оның бағыт-бағдарын орнықтырады, ал мемлекет құқықтық нормаларды ... ... және ... ... пәні, реттейтін әдістері, атқаратын қызметтері бар. Олар басқа құқық салаларынан айырмашылығы пәні мен ... ... ... және құқық теориясының пәні болып мемлекет пен құқықтың пайда болуы, оның даму ... ... ... ... пен ... мәні ... ... Реттеу әдісі ретінде диалектикалық, абстрактілік ойланудан нақты ойлауға өрлеу, тарихи, жүйелілік әдістер ... ... ... әдіс ... пен ... тарихилығына, оның өзгермелілігіне және әрқашан да дамуда болатын құбылыстарын қарастырса, жүйелілік әдіс мемлекет пен құқық құрылымы күрделі болып келетін ... ... ... яғни ... ... ... немесе құқық - құқық салаларынан тұратынын анықтауға болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
* Ашитов З.О., Ашитов Б.З. Қазақстан ... ... ... - ... Жеті ... 2003. - 296 б.
* Ғ.С.Сапарғалиев, А.С.Ибраева. Мемлекет және құқық теориясы. - Астана. Фолиант, 2007. - ... ... ... ... ... мен құқығының негіздері. - Алматы. 2006. - 691б
* ... Қ.Ж. ... және ... ... - ... Білім, 1998.
* Қ.И.Оспанов. Құқық негіздері. - Алматы. Жеті жарғы. 2007. 303б
* Қазақстан Республикасының Констиутциясы. Алматы, ... ... Н.Н. ... ... государства и права. - М. : Юристь, 1999.
* Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және құқық теориясы. - ... Жеті ... 1998. - 320 ... ... Ғ.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. - ... Жеті ... 1997. - 96 ... ... В.Н. ... ... и права. - М. : Бек, 1996.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет және құқық теориясының пәні және әдістері12 бет
Borland Delphi ортасында электронды оқулық жасау45 бет
Капитал құрылымның теориясы7 бет
Мемлекет және құқық теориясының пәні24 бет
Мемлекет пен құқық теориясы пәні және функциясы мен әдісі9 бет
Микроэкономика пәні,әдістемесі49 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
ХХ ғасырға дейінгі әскери өнер тактикасының дамуы6 бет
Экологиялық құқық бұзушылық үшін жауапкершілік17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь