Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысу есебі және аудиті Темір ЖШС үлгісінде

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1 Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.1 Сатып алушылармен және тапсырыс берушілердің бухгалтерлік есебінің экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2 Басқа да дебиторлық қарыздардың есебі және болашақ кезеңнің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебі «Темір» ЖШС үлгісінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.1 «Темір» ЖШС.нің ұйымдастырушылық. экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.2 Кәсіпорындағы сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебі...30
1.3 Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46

3 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебінің жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
3.1 Дeбитoрлық борыштар есебін ХҚЕС сай жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
3.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебін 1С:Бухгалтерия бағдарламасында жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
Кіріспе

Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Дебиторлық борыштар - бұл басқа заңды тұлғалардың немесе жеке азаматтардың шаруашылыққа берешек қарыздары. Дебиторлық борыштар шаруашылықтың ішінде және сыртқы сыртқы заңды тұлғалармен және жеке азаматтармен де пайда болады. Есептеу әдісін қолданып қолма-қол емес есеп операциялары кезінде дебиторлық борыштардың пайда болуы заңды құбылыс болып табылады.
Дебиторлық борыштар есебі өзіне мынадай элементтерін біріктіреді. Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудыңі есебі; басқада дебиторлық борыштардың есебі;болашақ кезеңдердің есебі; күдікті борыштар бойынша резервтердің есебі;
Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды немесе жеке тұлғалардан оларға сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері сондай-ақ аванс ретінде алдын ала төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары – Дебиторлық борыштары /Алынуға тиіс шоттар/ деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы бар заңды және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады. Өтелетін /алынатын/ уақытына қарай алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті борыштар және ұзақ мнрзімді алынуға тиісті борыштар болып екіге бөлінеді. Бұл борыштардың есебі «Алынуға тиісті шоттар бөлімінің шоттарында есептеледі.
Есеп беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын /өтелінетін/ дебиторлық борыштар ағымдағы активтер қатарында есептеледі. Олардың катарына жататындар:
- ағымдағы активті сатып алуға төленген аванстық /алдын ала төленген/ төлем;
- тапсырылған /берілген/ шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
- вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
- негізгі ұйымдар мен оның еншілес серіктестігі арасындағы түрлі операциялар негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
- ұйымның лауазымды адамдарының /тұлғаларының/ дебиторлық борышы:
- басқадай дебиторлық борыштар.
Дебиторлық қарыз айналыстан қаражатты айыратындығын көрсететін болғандықтан, шаруашылық жүргізуші субъектілер бірінші кезекте олардың айналымдылығын талдайды. Әдетте, дебиторлық қарыздың айналымдылығы 30-дан 90 күнге дейін тең болады, егер де осы мерзімнен асып кетсе, онда оны мерзімі өтіп кеткен деп санайды.
Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп аталатын бабындағы сома басқа заңды немесе жеке тұлғалардың ұйымға вексель бойынша төлейтін ресми берешегі болып есептелінеді. Алынуға тиісті шоттар бойынша шоттар /дебиторлық борыштар/ иелік ету хұқығымен қоса, заңды құқығымен байланысты актив болып саналады. Қорытындылап айтатын болсақ
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1 ҚР «Аудит қызмeттeр туралы» заңы 05.05.2010ж
2 ҚР «Бухгалтeрлік жәнe қаржылық eceп туралы» заңы 28.02.2010ж
3 ҚР «Бюджeткe төлeнeтін cалықтар жәнe баcқада міндeттeмeлeр туралы» Кoдeкc 12.06.2011ж 13.02.2011ж.
4 ҚР «Қаржы миниcтрлігінің Бухгалтeрлік eceп әдіcтeмecі жәнe аудит Дeпартамeнті. Бухгалтeрлік eceптің cтандарты жәнe әдіcтeмeлік ұcынымдары.» Алматы : 2009ж
5 Халықаралық Қаржылық Еceп Стандарттары
6 Жаңа жұмыc шoт жocпары 26.12.2007ж
7 Камышакoва П.И Камышакoв А.П. «Бухгалтeрлік eceп жәнe аудит» Мocква 2009ж
8 Андрocoв А.М. «Бухгалтeрлік учeт» М: Финанcы и cтатиcтика 2009
9 Базарбeкoва К. Өнім өндірушілeр мeн cатып алушылар тапcырыc бeрушілeр араcындағы бухгалтeрлік eceбі /Бухгалтeр бюллeтeні. 2013 № 29
10 Ван Хoрн Дж.К. «Ocнoвы управлeния финанcами» М: Финанcы и cтатиcтика 2011.
11 Гeраcимoва В. Өнімді cатудың eceбі / Бухгалтeр бюллeтeні. 2011 № 27
12 Дюceнбаeв К.Ш. «Қаржы баcқару жүйecіндeгі аудит жәнe талдау» Алматы 2010ж
13 Михалeва И.Г. Eншілec (тәуeлді) ceріктecтіктeрдің алашақ (крeдитoрлық) қарыздарының eceбі / Бухгалтeр бюлeтeні. 2013 № 7
14 Кутeр М.И «Тeoрия и принципы бухгалтeрcкoгo учeта» М : Финанcы и cтатиcтика Экcпeртнoe бюрo 2012
15 Дюceнбаeв К.Ш. «Қаржы eceптің аудиті жәнe талдауы» Алматы 2009ж
16 Ильяcoв К Cатқалиeв В. «Cалықтар» Алматы 2000ж
17 Кeулімжаeв К.К. «Кoррecпoндeнция cчeтoв» Алматы: БИКO.2012
18 Кeулімжаeв К.К., Төлeгeнoв Э.Т., Байдаулeтoв М.Б., Құдайбeргeнoв Н.А. «Cубъeктінің қаржы шаруашылық қызмeті бухгалтeрлік eceп шoтының кoррecпoндeнцияcы» Алматы: Экoнoмика 2011ж
19 Кoндракoв Н.П. «Бухгалтeрлік eceп » Мocква: Инфра – М 2009г
20 Лубянoй В.C. «Дeбитoрлық жәнe крeдитoрлық борышты қайта құрылымдау бағдарламаcы». // Бухгалтeр бюлeтeні. 2012ж № 3
21 Маккoнoллe К Бриo C. Л. «Экoнoмика принциптeрі».2011
22 Нидлз Б. Андeрcoн Х. Кoлдуэлл Д. «Принципы бухгалтeрcкoгo учeта» Пeр.C англ. Пoд рeд .Coкoлoва Я.В. М: Финанcы и cтатиcтика 2009
23 ПeтрoвА.Н.«Негізгі құралдар есебі»//Бухгалтeрлік бюлeтeні 2012. №12
24 Пoдoльcкий В. И. «Аудит» Мocква 2011г
25 РадocтoвeцВ.К. Радocтoвeц В.В. Шмидт И.O. «Кәcіпoрындағы бухгалтeрлік eceп» Алматы 2009ж
26 Радocтoвeц В.К. Радocтoвeц В.В.«Бухгалтeрлік eceп жәнe oның eрeкшeліктeрі» Алматы 2010ж
27 Тoқcанбай C.Р. «Тoлық экoнoмикалық oрыcша - қазақша cөздік» Алматы : Cөздік- cлoварь 2010
28 Шишкин А.К. Микрюкoв В.А. Дышкант И.А. «Учeт анализ аудит на прeдпиятии» М: Аудит ЮНИТИ 2009
29 Воронина Л.И. “Основа современного бухгалтерского учета и аудита” учебная пособия часть ІІ //Москва 2011г.//
30 Дюсенбаев К. “Анализ и аудит система управления финансами” //Алматы 2012г.//
31 Абленов Д.О «Қаржылық аудит және талдау» Экономика, Алматы 2010ж.
32 Әбдішүкіров Р.С, Мырзалиев Б.С «Бухгалтерлік есеп -1 кітап», Алматы, Нұр-пресс, 2008ж
33 Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Маркет, Алматы, 2012ж
34 Бименова А.Ә. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Астана, Фолиант, 2008ж
35 Кәсіпорын саудасының маңызы, Қаржы – қаражат // 2013;
36 Кеулімжаев К.К, Әжібаева З.Н, Жантаева А.Ә, Құдайбергенов Н.А «Қаржылық есеп», Алматы, Экономика, 2001ж
37 Фигурнoв В. Давидoва В. Нуралиeва C. Пocтнoва C. “1C: Бухгалтeрия” прoф для Windows вeрcия 8, 2014
38 Кеулімжаев К.К, Ыбыраева З.Н «Бухгалтерлік есеп принциптері», Экономика, Алматы, 2005ж
39 Мырзалиев Б.С, Сәтмырзаев А.А, Әбдішүкіров Р.С «Бухгалтерлік есеп теориясы және тәжірибесі» Экономика баспасы, Алматы,2012ж.
40 Назарова В.Л «Шаруашылық жүргізуші субъектідегі бухгалтерлік есеп», Экономика, Алматы, 2005ж
41 Тулеушова Г.К. «Халықаралық қаржылық есеп стандарты» Әдістемелік нұсқау, Алматы, 2013ж
42 Умнoв Э.А. Циcтoв Д.В «Бухгалтeрcкий учeт на пeрcoнальнoм ЭВМ: Учeбный практикум пo вeдeнию бухгалтeрcкoг учeта в “1C: Бухгалтeрия” (8 вeрcия)» М : 2012
43 Нұрсейітова Е.О «Ұйымдардағы бухгалтерлік есеп», Алматы, LEM баспасы, 2009ж
44 Тайгашинова Т.Т. Дебиторлық борыштардың есебі //«Бухгалтер бюллетені» №2, 2014ж
45 Төлешова Г.Қ «Дамыған қаржылық есеп», Алматы, Экономика, 2005ж
        
        Мазмұны
Кіріспе................................................................
................................................6
1 Сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысудың
теориялық
негіздері...................................................................
..................................8
1.1 Сатып алушылармен және тапсырыс ... ... ... ... да ... ... есебі және болашақ кезеңнің
есебі.......................................................................
......................................................15
2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... «Темір» ... ... ... ... ... ... мен ... берушілердің есебі...30
1.3 Сатып алушылармен және ... ... ... Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебінің ... ... ... ... ХҚЕС ... ... алушылар мен тапсырыс берушілердің есебін 1С:Бухгалтерия
бағдарламасында
жүргізу.....................................................................
....................54
Қорытынды..............................................................
........................................60
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... - ... заңды тұлғалардың немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... және
сыртқы сыртқы заңды тұлғалармен және жеке азаматтармен де ... ... ... қолданып қолма-қол емес есеп ... ... ... ... ... заңды құбылыс болып табылады.
Дебиторлық борыштар есебі өзіне мынадай ... ... ... және ... ... есеп айырысудыңі
есебі; басқада дебиторлық ... ... ... есебі;
күдікті борыштар бойынша ... ... мен ... ... заңды немесе жеке тұлғалардан оларға
сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері сондай-ақ ... ... ... ... ... үшін ... ... – Дебиторлық борыштары /Алынуға
тиіс шоттар/ деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы бар
заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті
борыштар және ұзақ мнрзімді алынуға тиісті борыштар болып ... ... ... есебі «Алынуға тиісті шоттар ... ... ... ... кейінгі бір жыл ішінде алынатын ... ... ... ... ... ... Олардың
катарына жататындар:
- ағымдағы активті сатып ... ... ... ... ... төлем;
- тапсырылған /берілген/ шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
- вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
- ... ... мен оның ... ... ... ... негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
- ұйымның лауазымды адамдарының ... ... ... ... ... ... ... айналыстан қаражатты айыратындығын ... ... ... ... ... ... ... талдайды. Әдетте, дебиторлық қарыздың айналымдылығы 30-дан
90 күнге дейін тең болады, егер де осы ... асып ... онда ... өтіп кеткен деп санайды.
Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп аталатын бабындағы ... ... ... жеке ... ... ... ... төлейтін ресми
берешегі болып есептелінеді. ... ... ... ... шоттар
/дебиторлық борыштар/ иелік ету хұқығымен қоса, заңды ... ... ... ... ... айтатын болсақ «дебиторлық борыш»
дегеніміз, бұл – иелік ету құқығын қосқандағы заңды ... ... ... ... ... экономикалық тиімділік.
Диплом жұмысының мақсаты – зерттеу объектісі ретінде алынған
дебиторлық ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушілердің
есебі, күмәнді борыштар, дебиорлық борыштар есебінің аудитін ... ... ... Қандай да бір ұйымдар болмасын бухгалтерлік есепті
ұйымдастыруда ең қажеттіліктердің бірі ... ... ... ... яғни ... ... ... түрде борыштар есептелінеді.
Дипломдық жұмыстың міндеті – «Темір» ЖШС-нің қызметінің экономикалық
жағдайына баға беру, сатып ... мен ... ... есебін
есептеу тәртібін ашу, сонымен бірге кәсіпорынның қаржылық жағдайын және
төлем қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... жақсартуға бағытталған резервтерді ашу және нақты іс
шаралар жетілдіру болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... мен кешенді сұрақтардың
шешімдеріне теоретикалық-әдістемелік негіздерін жатқызуға болады.
Жұмыстың тәжірибелік мәні ... ... ... ... ... ... бойынша басылымдарда кәсіпорын үшін
жоғары деңгейде үлкен ... ... ... ... есеп мәліметтері басқару жүйесінің негізі болып табылады.
“Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... өз ... сай ... есепке алу жүйесін,
бухгалтерлік есеп беруді ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.
Дипломдық жұмыста «Темір» ЖШС-нің мәліметтерін ... ала ... ... ... ... үш ... және ... мен қолданылған
әдебиеттер тізімінен тұрады. ... ... ... ... мен ... бойынша есеп айырысу мен оның аудитін ... ... ... ... ... оның ... ... қарастырады.
Бірінші бөлімде сатып алушылар мен тапсырыс берушліердің түсінігі және
олардың түрлерінің теориялық негіздері қарастырылады, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері, есеп
саясаты сипатталады; ... ... ... ... ал үшінші бөлімде кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... және тапсырыс берушілермен есеп айырысудың
теориялық негіздері
1.1 Сатып алушылармен және тапсырыс ... ... ... мазмұны
Дебиторлық борыш – кәсіпорынға (ұйымға, мекемеге) шаруашылық қарым-
қатынас жасаудың нәтижесінде басқа бір ... ... жеке ... ... ... Бұл бір кәсіпорынның айналымдағы қаржысын екінші бір ұйым
немесе жеке адамның пайдаланғандығын көрсетеді.
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ...... ... ... ... қаржыны талан-таражға түсіруден, күрделі ... ... т.б. ... Дебиторлық берешектердің өсуі
кәсіпорынның қаржы жағдайын ауырлатады. Осыған байланысты ... ... есеп ...... ... ... Дебиторлық
берешектің өсіп кетпеуін қадағалап отырады. Дебиторлық берешек дер кезінде
өндіріліп алынуға тиіс. Егер өндіру ... өтіп ... ... ... ... жағдайда, бұл мерзімді өткізіп алған адамдар тиісінше
жауапқа тартылады.
Дебиторлық борыш – деп белгілі бір қарым-қатынасқа ... ... жеке ... ... ... алдындағы сатып алған
тауарлары, субъектінің оларға ... ... ... ... мен қызметкерлердің субъектіден аванс ... ... ... ... ... ... мен ... үшін қайтаруға тиісті
борыштарын айтады. Осы субъектіге берешек борышы бар кәсіпорындар ... ... жеке ... ... ... ... ... беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын (өтелінетін)
дебиторлық ... ... ... ... есептелінеді. Олардың
қатарына жататындар:
• ағымдағы активтерді сатып алуға ... ... ... ала ... ... ... шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
• вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
• негізгі шаруашылық серіктестігі мен оның ... ... ... операциялар негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
• акционерлік қоғамның лауазымды адамдарының (тұлғаларының) дебиторлық
борышы;
• басқадай  дебиторлық борыштар.
Дебиторлық борыштар – бұл ... ... ... жеке ... ... ... Дебиторлық борыштар шаруашылықтың ішінде
және сыртқы ... ... және жеке ... де ... ... әдісін қолданып, қолма-қол емес есеп айырысу операциялары кезінде
дебиторлық борыштардың пайда ... ... ... ... ... ... ... алынуға тиісті дебиторлық борыштар
ағымдағы алынуға тиісті борыштар және ұзақ мерзімді алынуға ... ... ... ... "Cатып алушылар мeн тапcырыc бeрушілeрдің қыcқа мeрзімді
дeбитoрлық бeрeшeгі"
1220 "Eншілec ұйымдардың қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeгі"
1230 "Қауымдаcтырылған жәнe бірлecкeн ұйымдардың қыcқа ... ... ... мeн құрылымдық бөлімшeлeрдің қыcқа мeрзімді дeбитoрлық
бeрeшeгі"
1250 "Қызмeткeрлeрдің қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeгі"
1260 "Жалдау бoйынша қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeк"
1270 ... ... ... мeрзімді cыйақылар"
1280 "Өзгe қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeк"
1290 "Күмәнді талаптар бoйынша рeзeрв"
2100 «Ұзақ мeрзімді дeбитoрлық бoрыш» бөлімшecінің кeлecідeй
шoттарында жүргізілeді:
2110 ... ... мeн ... ұзақ ... берешегі
2120 Eншілec ұйымдардың ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешегі
2130 Аccoциацияланған жәнe бірлecкeн мeкeмeлeрдің ұзақ ... ... ... мeн ... ... ұзақ ... дeбитoрлық
берешектері
2150 Қызмeткeрлeрдің ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешек
2160 Жал бoйынша ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешек
2170 ... ... ұзақ ... ... ... ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешек [3].
Дебиторлық борыштардың ішінде субъектінің шаруашылық қызметінде жиі
кездесетінін – ... ... ... қызмет) және тауарларды сату
операциялары. Баланста көрсетілген дебиторлық борыштар баптарының ішіндегі
үлесі ... ең ... ... алу және ... берушілермен есеп айырысуды
тексерген кезде бағдарламада келтірілген ... ... ... ... түсу үшін мынандай мәселелерді анықтап алу қажет: өнім сатуға сатып
алушылармен және ... ... шарт ... ... актілерімен есеп айырысу құжаттарымен расталған сатып
алушылардың ... ... ... алушылармен және тапсырыс
берушілердің борыштарын; бөлімшесінің шоттары ... ... ... ... дұрыстығын анықтап алу.
Мұндай жағдайда аналитикалық (талдау) есеп мынандай ... ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарының түсу мерзімі әлі жетпеген, сатып алушылармен және ... есеп ... ... борыштардың мәліметтерін алу
мүмкіндігін, дисконтталған вексельдер мен ақша қаражаттарының ... ... ... ... дисконтталған вексельдерді;
«сатып алушылармен және тапсырыс берушілердің борыштары» ... ... ... есеп ... ... ... алушылармен және тапсырыс берушілердің борыштары» бөлімінің шоттары
бойынша аналитикалық есеп ... № 11 ... Бас ... баланстағы жазулармен сәйкестігін; талап ету мерзімі өткен дебиторлық
борыштардың дұрыс шығысқа шығарылғандығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... талап ету мерзімі
өткен дебиторлық ... ... ... ... ... ... жатқызу арқылы жабылады. [5]
Дебиторлық берешек ұйымның айналысынан қаражатты алаңдатады, оның
қаржы ... ... Оны ... өндіріп алу –
ұйым бухгалтериясының аса маңызды ... ... ету ... ... ... ... залалға жатқызылып, есептен шығарылуға тиіс.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... жеке тұлағалардан оларға
сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ретінде алдын ала
төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары –1200 дебиторлық ... ... ... деп ... Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы
бар заңды және жеке тұлғалар дебиторлар ... ... ... (алынатын)
уақытына қарай алынуға тиісті дебиторлық борыштар ... ... ... және ұзақ ұзақ мерзімді алынуға тиісті борыштар ... ... Бұл ... ... ... ... ... бөлімінің
шоттарында есептелінеді.
Есеп беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде ... ... ... ... ... қатарында есептеледі. ... ... ... ... сатып алуға төленген аванстық (алдын ала төленген)
төлем;
• Тапсырылған (берілген) шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
• Вексельдер бойынша алынуға ... ... ... ... мен ... ... арасындағы түрлі операциялар
негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
• Ұйымның лауазымды ... ... ... борышы;
• Басқадай дебиторлық борыштар.
Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп аталатын бабындағы сома
басқа заңды немесе жеке тұлғалардың ұйымға вексеь ... ... ... ... ... ... тиісті шоттар бойынша борыштар
(дебиторлық ... ... ету ... ... ... құқығымен байланысты
актив болып саналады [6].
Қорытындылап айтатын болсақ «дебиторлық ... ... бұл – ... ... қосқандағы заңды құқықтармен байланысты активке ... ... ... тиімділік.
Ұйымның қаржы қаржы жағдайын сипаттайтын ... ... ... ... жатады. Яғни дебиторлық борыштардың
есептелген уақыты мен өтелу ... ... ... ... ... ... ... оған байланысты кірісті алынған жағдайда ... [7] ... ... сатылған өнімдер мен тауарлардың құнынан баға
жеңілдіктерін және қайтарылған тауарлардың құнын алып ... ... ... есептелінеді. Бір жылдан астам уақыт бойы алынбаған
дебиторлық борыштар «ұзақ мерзімді дебиторлық ... ... ... борыштардың пайда болған (есептелінген) ... мен ... ... ... байланысты пайыздар бойынша кіріс ... ... ... ... ... ... кейде
сатып алушыларға баға жеңілдіктерін береді.
Ұйымдардаң мұндай қадамға баруының басты себебі сатып ... ... ... ... көлемін арттыру болып табылады.
Сонымен қатар баға жеңілдіктерін пайдалану ұйымының ... ... ... ... әсер ... ... тәжірибеде баға
жеңілдіктері (скидки) терминімен (сөзімен) бірге сауда жеңілдігі термині
(сөзі) ... ... Өз ... ... ... ... келе
жатқан елдердегі ұйымдар сауда жеңілдігін қолдануының ... ... ... жағдаймен бірдей деп айтуға болады [8].
Кейбір жағайларда сапаның төмендігінен немесе тауарлардың ақау ... ... ... ... тура ... Мұндай тауарларды
қайтарып алу сатушы ұйымдар үшін тиімсіз болады. Сондықтан да ... ... ... ... жеке тұлғаның осы тауарлар ... ... ... ... туралы. Талабын қабылдауға келісуіне тура
келеді. Әрине аталған жеңілдікті ... ... ... ... ... ... азайтатындағы сөзсіз. Бұл жағдайда ұйымның
бухгалтериясында жасалынған жеңілдік ... 6030 баға ...... 1210 ... ... ... – шоты
Түріндегі бухгатлтерлік жазуы жэазылады.
Егер сатылған тауар ұйымға қайтарылған болса, ол үшін ... жазу мына ... ... 6020 ... ... ... – шоты
Кт: 1210 Алынуға тиісті борыштар – шоты
Кәсіпорындардың бухгалтериясы дебиторлық борыштар ... ... мына ... ... ... ... 7 ... – 1250 «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың
борышы» деп аталатын шотының кредиті бойынша;
Нөмірі 9 ... ... ... – 1610 ... аванстар»
шотының дебиті бойынша;
Нөмірі 10 Журнал-ордер – 1290 «Күдікті қарыздар бойынша ... ... ... ... ... ... ... 11 Журнал-ордер – 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
борышы» шотының және 1220 «Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің ... ... ... бойынша жүргізіледі.
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және басқадай дебиторлармен есеп
айырысудың есебі бойынша жоғарыда ... ... ... ... ... есебіне талдамалық есептің карточкалары, ... ... ... ... және тағы да ... ... ... Жалпы есеп тіркелімдерін толтыру
шаруашылық операцияларының мазмұнын сипаттайтын бухгалтерлік жазулардың
жиынтығын ... үшін ... [9] ... ... есеп ... ... ... Америка
Құрама Штаттарының бухгалтерлік есеп стандарттарында) ұйымның ... ... ... барсында қолданылатын барлық бланкілері үшін міндетті
ортақ есеп беру формалары ... ... ... ... ... бас ... құзырында, яғни
ол алғашқы құжаттарды топтастырудың ең қарапайым әдісін таңдап, ... ... ... ... ... болсақ, оларға
негізгі есеп тіркелімдерінде үнемі қатысатын, эпизодтық болып бөлінеді ... ... ... ... ... ... есептелінетін сомаларлың дұрыстығы мен
олардың толықтығын бақылау үшін түгендеу жүргізу керек, ол құжаттар ... ... ... салыстыру арқылы жүргізіледі.
Мұндағы басты мақсат – әрбір шоттағы сомалардың сәйкестігі мен дұрыстығын,
толықтығын ... ... ... ... - бұл ... ... тұлғалардың немесе жеке
азаматтардың шаруашылыққа ... ... ... ... ... және сыртқы сыртқы заңды тұлғалармен және жеке
азаматтармен де ... ... ... ... ... қолма-қол
емес есеп операциялары кезінде дебиторлық борыштардың пайда ... ... ... ... ... ... ... өзіне мынадай элементтерін біріктіреді.
Сатып ... және ... ... есеп айырысудыңі
есебі; басқада дебиторлық борыштардың ... ... ... ... бойынша резервтердің есебі.
Дебиторлық борышты есептеудегі басты ... сату ... ... ... яғни ... ... ... тиеліп жіберілген немесе жөнелтілген
тауарлардың (жұмыстар, қызметтер) қашан сатылғанын тануында. Бухгалтерлік
есептің көзқарасымен қарағанда, тауарлардың ... мен мен ... ... және есеп айырысу құжаттарының ұсынылуы, тауарлардың ... ... ... және тапсырыс берушілермен есеп айырысу операциялары
арнаулы тізімдемелерде есептелініп, онда ... ... тыс ... инвестициялар, тауарлы-материалдық құндылықтар ... ... ... ... есеп айырысу құжаттары жинақталып,
топтастырылып бөлек ... ... ...... ... ... ... қолданылатын басқадай құжаттар негізінде
активтердің топтары бойынша жазылады [11] .
Тізімдемелердің бағандарында ... ... ... ... ай ... ... көшіріледі және бұйымдардың аттары немесе
топтары ... ... ... ... мәліметтері көрсетіледі. «Сатып
– алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... шоттарының
кредиті бойынша операциялардың есебі үшін № 11 журнал-ордер қолданылады.
Кесте 1
Сатып алушылар мен ... ... ... шоты ... ... ... мазмұны ... ... |
|1 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ... |1210 |6010 |
| ... ... | | |
|2 ... ... тауарға, өнімге, көрсетілген | | |
| ... ... ... құн салық сомасы |1210 |3130 |
|3 |Борыш сомасы ... ... ... ... |3510 |1210 |
| ... | | |
|4 ... алушылар мен тапсырыс берушілерден есеп | | |
| ... ... ... түскен сома |1030 |1210 |
|5 ... ... мен ... ... ... |
| ... олардың кредиторлық қарызы есебінен |, |1210 |
| ... |3210 | |
|6 ... ... ... ... өнім, | |1210, |
| ... ... үшін ... ... |1280 ... ... ... мен тапсырыс берушілер берген | | |
| ... үшін ... ... |1030 |1280 ... сату және ... алу кезіндегі барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, консигнация жайлы келісімдер мен сату және ... ... ... ... және тағы бас ... құқықтық
рәсімделуі қажет. Келісімнің және соған сәйкес есептің басты объектісі
«тауар» болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... көрсетіліп, оның бағасымен келісілген жалпы құны алынып өтуі
қажет. [12]
Дебиторлық қарыз айналыстан ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер бірінші ... ... ... ... қарыз айналымдылығы 30-дан 90 ... тең ... егер осы ... асып кетсе, онда оны ... ... деп ... кейінгі кездері дебиторлық қарызды ... ету ... ... ... операциялардың есебі. Факторинг, басқаша айтқанда,
қаржылық агент болып табылады және үшінші ... ... ... ... үшін ... ... [13].
Ондай қаржылық агент болып банктерде басқа да несиелік, коммерциялық
ұйымдар бола алады, бірақ олар ... ... ... ... үшін лицензия
болуы керек. Бірақ кез келген еәсіпорын немесе ұйым ... ... ... екі ... да несие қабілеттілігін тексереді және
көрсеткен қызметі үшін, өз ... ... ... ... ... төленуге
тиіс. Бұл арада өзінің дебиторлық қарызды талап ету құқын берген кәсіпорын
мен факторинг компаниясы ... ... ... ... ашық
та, жабық та болуы мүмкін.
Сатылған өнімнің, тауарлардың, істелінген жұмыстардың ... ... ... ... ... ... мына төмендегідей
шоттардың корреспонденциясы жасалады: 7010 "Сатылған дайын ... ... ... құны"шоттары дебеттелі де, 1320 "Дайын
өнімдер", 1330 ... ... 8110 ... өндіріс", 8210 "Өз
өндірісінің шала өнімдері", 8310 "Қосалқы өндіріс" және ... ... ... инвестицияларды, материалдык емес активтерді,
негізгі ... ... ... ... шығастар шоттары дебеттеліп, актив
шоттары кредиттеледі [14].
Сатылған (жөнелтілген) өнімнің, ... ... ... қызметтердің сату құнына 301-шоты дебеттеледі де, ... ... ... ... қызметтерден) түскен табыс", 6010 "
Алынған тауарларды өткізуден түскен ... және ... ... ... және ... берушілерге төлеу үшін берілген
есеп айырысу-төлем құжаттарын төлегеніне ... 1032 ... ... ... 1030 ... ... ... нақты ақша, 1010 "Кассадағы нақты
ақша" шоттары дебеттеледі де, 1210" ... ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушілер шартқа сәйкес жабдықтаушыға
аванс төлесе (1030, ... ... 1610 ... жабдықтау үшін алынған аванстар" шоттардың кредиті), онда ... мен ... ... ... ... ... шегеріп барып төлем
жасайды.
Баға мен сатудан берілген жеңілдіктер 6310 ... ... 6030 ... ... жеңілдіктер" деген шоттары дебеттеліп,
1210 шоты кредиттеледі, ал қайтарылған тауарға 6020 ... ... шоты ... 1210 шоты кредиттеледі. Осыған сәйкес,
бұрындары есептелген ҚҚС да түзетіліп жазылады. ... ... 1210 ... сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өздеріне келген
(босатылған) ... ... және ... ... мен ... үшін өтелмеген борыштың калдығын көрсетеді [15].
Дебиторлық қарыз айналыстан қаражатты ... ... ... ... субъектілер бірінші кезекте олардың
айналымдылығын талдайды. Әдетте, дебиторлық қарыздың айналымдылығы 30-дан
90 ... ... тең ... егер де осы ... асып кетсе, онда оны
мерзімі өтіп ... деп ... ... кездері дебиторлық қарызды талап ету ... ... ... ... есебі. Факторинг, басқаша айтқанда,
қаржылық агент болып табылады және ол ... ... ... қарызды өндіріп
беру үшін қызмет етеді [16].
Ондай қаржылық агент болып банктерде баска да ... ... бола ... бірақ, олар аталған қызметті жүзеге асыру үшін
лицензиясы ... ... ... кез ... ... ... ұйым факторинг
қызметімен шұғылданбастан бұрын екі жақтың да ... ... және ... ... үшін, өз құқын берген кәсіпорын автоматгы
түрде төлеуге ... Бұл ... ... ... ... ... ету ... кәсіпорын мен факторинг компаниясы келісім-шартқа отырады. Ондай
келісімшарт ашық та, жабық та (конфиденциалды) болуы мүмкін.
1.3 ... да ... ... ... және болашақ кезеңнің есебі
Басқадай дебиторлық қарыздарды (борыштарды) есепке алу 1280 "Басқалай,
дебиторлық қарыздар" бөлімшесіндегі шоттарда жүргізіледі.
Дебиторлық қарыздардың әрбір түрі ... ... ... ұйымдастырудың
жайын қарастырып көрейік.
"Өтелуі тиісті қосылған құн салығы" (1420-шот). Бухгалтерлік ... құн ... (ҚҚС) ... есеп ... ... үшін 1420 "Өтелуі
тиісті қосылған құн салығы" шоты қолданылады.
1420-шотының дебеті бойынша 3310 ... ... есеп ... 3370 "Басқа да" шоттарының кредитімен
корреспонденциялана отырып, ... ... ... ... және ... ... бейнелеп, ондағы
акцептелінген шоттары бойынша ҚҚС көрсетеді.
Тауардың, жұмыстың, қызметтің есебінен қосылған құн ... ... ... ... салу үшін ... егер ... ... (жұмыс, қызмет) алушы қосылған құн салығын (ҚҚС) ... ... ... ... ... ҚҚС ... ... табылады
сатылған тауарға (жұмысқа, қызметке) берілген шот-фактураның негізінде.
Қосылған құн салығының (ҚҚС) ... ... ... ... егер ... ... (жұмысты, қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші
болса;
- төленген салық сомасы кеден ... ... ... яғни ... ... керсеткендей болса;
- төлем құжатында көрсетілген салық сомасы салықтың ... ... ... жол және авиа ... ... салық сомасы салық заңына
сәйкес сомада болса;
- тұрғын-үй қызметінде пайдаланатын ... ... ... ... ... ... бақылау-кассалық машинасынан алынған чектердің ... ... ... ... ... ... ... жататын ҚҚС болса олар, зачетқа ... ... ... қызметтер) кәсіпкерлік қызметке ... ... ... болса;
- тұрғын-үй қорларындағы ... ... ... ретінде
пайдаланатын ғимараттардан басқасы;
- жеңіл автомобиль, негізгі құрал ретінде алынған болса;
- ... ... ... ... ... қызметтер).
Есептік кезең өткеннен кейін, ҚҚС бойынша зачетқа рұқсат етілген
сомасы, 1420 ... ... 4320 ... ... ... ... зачетқа жатқызылған ҚҚС сомасы зачеттан шығарып ... ... 4320 ... ... және 1420 ... ... ... табады,
бірақ қызыл жазумен жазылады. Бұл жағдайда, 1420 шотында ҚҚС ... ... не ... құнына есептен шығарылады.
Есептелінген проценттер 2170 "Есептелінген проценттер" шотында есепке
алынады. Бұл шотта есептелінген ... ... ... ... ... табуға болады (ұсынылған заемдар, вексельдер,
негізгі кұралды жалға алу және т.б.) [18].
Алынуға тиісті проценттік ... ... 2170 ... ... ... және 6120 ... ... дивиденттер және процент
түріндегі табыстар" шотының кредитінде көрсетіледі.
Есептелінген проценттердің ... 1040 ... ... ... қолма-
қол ақша", 1010 "Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша", 1050
"Ел ішіндегі валюталық шотындағы қолма-қол ... және т.б. ... ... 2170 "Есептелінген проценттер" шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
2170 "Есептелінген проценттер" шоты бойынша аналитикалық есеп - қарыз
(займ) алушы, ... ... ... ... және ... ... бойынша
және уақыттың өтуімен туындаған ... ... ... ... немесе соған ұксас машинограммасында жүргізіледі.
2150 "Жұмыскерлердің және ... ... ... ... қарыздардың келесі түрлері есепке алынады: есеп ... есеп ... ... ... ... кредитке сатылған
тауарлары бойынша ұсынылған заемдар; материалдық шығынды өтеуі бойынша.
Өнеркәсіптік-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын өз қызметкерлерін
қызмет бабымен ... ... ... ... жабдықтарын сатып
алады, почта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да шығындарды ... ... ... банк ... ... ... ... есеп-айырысу
жолымен төленуі мүмкін емес. Сондықтан да жоғарыда ... және ... ... ... үшін ... ... ақша ... және олар сол
алған ақшасына есеп беруі тиіс [19].
Аванс тек басшының жарлығымен және нақты ... ... ... ... тиісті адамдарға және қызмет бабымен жіберілетін тұлғаларға
беріледі. Есеп ... ... ... ... ... оны қуаттайтын
құжаттарының негізінде жұмсалады және белгіленген мерзімде бухгалтерияға
тапсырады (толтырылған аванс ... ... ... есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды субъектінің
басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс есептері және ... ... ... ... ... үшін есеп ... ... қайтарылады.
Есеп беруге тиісті адамдар өздеріне ... ... ... онда ол олардың сомасы жалақысынан біртіндеп немесе түгелдей
ұсталады. ... ... ... ... ... сома ... беріледі [20] .
Іс-сапары бойынша жұмсалған шығыстардың есебі. Іс-сапар шығыстары ... ... ... ... ... бір ... қызмет бабының
тапсырмасын орындау үшін қызметкерлердің (еңбеккерлердің) басқа кәсіпорынға
бару үшін алған қаражатын айтады. Ол алдын-ала ... ... ... ... ... туралы" заңымен қаралған шаралар бойынша
беріледі. Іс-сапар ... ... ... ... ... ... аясында іс-сапарда жүргендерге екі ең
төменгі есептік көрсеткіштер (ТЕК) деңгейінде ... ... ... және ... ... жолда болған күндері де қоса есептелінеді.
Нақты іс-сапар орнына барған және сол жерден ... ... ... ... ... ... Егер де еңбеккер бірнеше мекен-жайларға
жіберілсе, сол ... ... ... ... ... ... тиіс. Іс-сапарға
шыққан және келген күндері куәлікте көрсетілген күнмен сәйкес келуі тиіс.
Әдетте, іс-сапар мерзімі ... ... ... ... алмағанда қырық күннен
аспауы керек.
Іссапарға жіберілген қызметкердің үй-жайды жалдауына кеткен шығындары
негізінен ұсынылған құжаттардың негізінде, бірақ Қазақстан Республикасының
Қаржы ... ... ... артық емес көлемде өтеледі [21].
Іс-сапар бойынша өткізілген аванстық қүжаттар ... ... ... және ... кұжаттармен дәлелденген жағдайда: іссапарда
көрсетілген жеріне дейін және кері жүрген жолына кеткен нақты шығындарымен
қоса броньға ... ... да қоса ... де ... ... ... тыс ... іссапарға
жіберілсе, басшының бұйрығымен қоса оның мерзімі, мақсаты, орны анықталады.
Іссапар шығыстары еңбеккерлерге қай елге барса, сол елдің ... ... ... ... ... ал егер де ... ... болмаса,
онда еркін-конверттелетін валюта беріледі.
Келгеннен кейін бес күннің ішінде алған аванс бойынша есеп беру керек.
Мысал. "Цемент" ААҚ-ның ... ... бас ... көмекшісі
Москваға, содан соң Ұлыбританияға 15 күнге, яғни 5 ... мен 19 ... 2014 ж. ... ... ... АҚШ ... ... бойынша
ұлттык валютаға шаққанда қаңтардың 15 күні ол ... ж.) 175,6 ... ал 19 күні ... ж.) ол 178,2 теңгеге жеткен, сондай-ақ фунт
стерлингтін бағамы да 19 күні 217,91 ... ... (1 фунт ... ... әкімшілік – шаруашылық шығындары және қызметтегі іс-сапарлары
үшін есеп ... ... ... ... сомаларға: 1250 шоты
дебеттелініп, 1030, 1010 шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Жұмысшыларға берілген займ /қарыз/ сомаларына: Дт 1250 Кт ... ... ... ... ... іздеуге салынған
жетіспеушіліктерге ... ... ... және оның ... ... ... 1250 Кт 3350
Есеп беруге тиісті тұлғалар өздерінің борыштарын өтеген уақытта:
Дт 2410, 3730, 1310, 1330, 1350 Кт ... ... ... ... ... ... алған сомаларының
пайдаланғаннан қалған қалдығы, жетіспеушілік бойынша кінәлі адамдардың
төлеген сомалары, жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... түскенде:
Дт 1030, 1010, 3350 Кт 1250.
Есеп беруге тиісті тұлғалардың ... ... ... ... 7010, 7210, 8110 ... ... ... ақау материалдарды қайтаруға
байланысты дебиторлық борыштың пайда болуына:
Дт 1280 Кт 1310, 1320, ... ... ... ... шығарылған сомаға:
Дт 1280 Кт 1030.
Құны акцептелген, төленген тауарлы-материалдық қорлармен ... ... ... ... ... ... ... мен бағалардың
сәйкессіздігі нәтижесінен болған, сондай-ақ арифметикалық қателіктерге:
Дт 1280 Кт ... ... ... ... ... толтыру бойынша
дебиторлық борыштың пайда болуына:
Дт 1280 Кт 7510.
Сонымен қатар 334 ... ... ... жал ... ... ... және ... тыс ұйымдарға артық төленген сомалар,
жабдықтаушылармен мердегерлерге деген шағым ... ... ... ... ... ... тағы да ... [22].
Күмәнді дебиторлық берешек пен оны бағалау.
Қазіргі таңда ... ... мен ... ... ... есеп ... ... немесе алынуға тиісті сомалардың бір бөлігі
ғана өтеліп, қалған бөлігінің алынбай қалуы іс-тәжірибеде жиі ... ... ... белгіленген мерзім аралығында төлем жасай алмау
фактісі осы берешек соманың ... ... ... ... ... ... ... борышкер кәсіпорынның банкрот болыр
қалуы немесе ол субъектінің таралуы, ... ... ... ... өтіп ... ... ... алушылардың келісім-шартқа сәйкес
белгіленген мерзімде төлемеген шоттары «күмәнді қарыздар» деп аталады.
Күмәнді қарыздарға – уақытысында ... ... және де ... ... ... ... ... жатқызылады. Қазақстан
Республикасының заңына сәйкес талап ету ... өтіп ... ... ... ... ... саналынады. Өтелу-өтелмеуі белгісіз, күмән
тудыратын борыштардың есептен шығарудың екі тәсілі бар [28] ... ... ... шығару әдісі, мұнда шығындар заңда қаралған
төлемді талап ету мерзімі өткеннен кейін есептен шығарылады.
Екіншісі – ... ... бұл ... ... өтеу үшін ... ала
резервтік қор қарастырылады.
Салық кодексіне сәйкес күмәнді талаптар - Қазақстан ... және жеке ... - ... сондай-ақ Қазақстан
Республикасында тұрақты мекеме арқылы іс-әрекет ... ... ... ... ... ... жұмыс орындау, қызмет көрсету нәтижесінде
пайда болған және талап ... болр ... ... үш жыл ... талаптар; сонымен қатар өткізілген ... ... ... қызметтер бойынша пайда болған және Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес салық төлеуші-дебиторды банкрот деп ... ... ... да күмәнді деп танылады.
Егер күмәнді дебиторлық болуы ықтимал және бағалануы мүмкін болса, оны
шотта көрсету ... ... ... бойынша дебиторлық берешектің
кезеңде күмәнді ... ... ... ... ... ... бе
операциялық іс-әрекеттен болған шығыс - күмәнді борыштар шығыстары
көрсетіледі [24].
Егер ... ... ... ... онда ... мен ... ешқандай түзетулер талап етілмейді, ал дебиторлық берешек үмітсіз
мойындау кезеңіне есептен шығарылады. ... амал ... ... ... деп аталады.
Егер күмәнді дебиторлық берешек ықтимал (мерзімі біткен) және ... ... ... ... ... соңында түзету жазбасын жасау ... ... ... 15000 теңге сомасында күмәнді дебиторлық берешекті
күтсе, күмәнді ( бойынша шығынды көрсететін мынандай проводка енгізіледі:
7440 «Жалпы және ... ... шот ... 1420 «Күмәнді борыштар
бойынша резерв» шот кредиті 15000.
Кез келген ұйымдарды алып ... та ... ... да қай шоттардың
төленбейтіндігін алдын-ала болжап білуі мүмкін емес. Дегенмен де қаржылық
есеп беруі ... жыл бойы ... ... ... ... ... Бұл ... бағалаудың салдарынан елеулі айырмашылықтардың да
пайда болуы ықтимал. Жалпы халықаралық ... ... ... үшін ... екі әдісі қолданылады:
- несиеге сатудан алынатын таза табыстан есептелінген пайыз әдісі
(қаржы-шаруашылық қызметі ... есеп ... ... қарыздарды өтелу мерзімі бойынша есептеу әдісі
(бухгалтерлік баланста).
Мұндағы бірінші ... ... ... ... ... ... туындаған шығындарды дұрыс есептеу болса, ... ... ... борыштардың твзв өзіндік құнын ... ... ... ... ... бұл екі ... екеуі де қолданылады.
Жоғарыда аталаған несиеге сатудан алынатын таза ... ... ... ... ... бұл әдіс ... ... бағытталған.
Мұнда күмәнді борыштардан шеккен нақты шығындар мен несиеге ... таза ... ... пайыз арасындағы қатынастардың орташа
пайызы тәжірибеге сүйне отырып есептеледі. Содан кейін бұл ... ... ... ... үшін есеп берукезеңіндегі сатылған нақты өнімге
қолданылады [25].
Күмәнді борыштар бойьшша резерв құру тәртібі ... 5 ... және оған ... ... ... ... құру тәртібі»
әдістемелік ұсыныстармен реттеледі. Күмәнді борьпптар бойынша резерв есепті
соңында өткізілген дебиторлық берешекті ... ... ... Күмәнді борыштарды бағалау жөнінде екі ... бар: ... ... көрсетілген қызмет көлемінің проценті ... ... ... шотарды есептеу тәсілі[26].
Есеп айырысуды бақылаудың ықпалды тәсілі дебиторлық және ... ... ... ... дұрыстығына функционалдық
аудитті уақтылы өткізу, тіркелген құжаттарды төленген құжаттармен салыстыру
болып табылады. Бұл тұрғыдан қарағанда, кірістік ордерлер ... ... ... кетуді жеңілдететін жағдайларды анықтау қажет. Кассалық
ордерлерді төлегенде және төлеушінің қолына құжат беруді ... ... ... ... атап өту ... берешекте, әсіресе, көбіне теріс пайдаланулар жасалады.
Дебиторлық борышты көбінесе, кәсіпорын еңбеккерінің берешегін жедел өндіріп
алу теріс ... ... ... ... шара ... ... дұрыс тіркеу мен түбіртекті тікелей кассаға беру, бухгалтерияға
төленбеген кірістік ... ... ... ... анық
сенімділігін арттырады және теріс пайдалануды болдырмайды. Ақшаны сіңіріп
кетумен күресу ең алдымен барлық мүмкін ... ... ... ... ... ... талап етеді [27].
Кәсіпорындар арасындағы есептесулер әдетте қолма-қол ақшасыз аударым
тәртібімен банктер арқылы жасалады. Банктер арқылы жасалатын ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысудың
іс жүзіндегі жүйесі кәсіпорынның (банктің қатысуымен және қатысуынсыз)
теріс пайдалануды жасау мүмкіндігін ... ... ... ... ... мен ... ... қызметкерлері жасайды. Заңсыз
іс-әрекеттер банк шотынан көшірмені өңдеуде жалған жазумен және ... ... ... жазу сипатында болады [28] .
Тексеру мен соттық-бухгалтерлік сараптау материалдары бойынша мұндай
теріс пайдалануларды тексеру оларды мынадай сызба ... ... ... береді.
1. Банктен алынған қолма-қол ақшаны иемдену (сіңіріп кету).
2. Түскен ақшаны жасыру мен иемдену үшін ... шот ... ... ... ... Есеп регистрлерінде жиынтықты дұрыс есептемеу.
4. Анық емес мәтіндегі шоттар негізінде жабдықтаушыларға ақша ... ... ... мен жеке ... ақша ... және ... ... үш топқа бөлінеді: алынуға тиісті шоттар, алынған
вексельдер және ... ... ... ... ... ... ... және субъектілердің ақшалай емес активтеріне деген тілек-талаптары
кіреді. Дебиторлық берешек алынуға тиісті шоттарды төлеу мерзіміне ... өтеу ... ... қарай ағымдық және ұзақ мерзімді болады.
Әдетте ... ... ... расталады. «Алынған вексельдер»
бабы ресми борыштық міндетемелермен расталады [30].
Қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар жүйесінде дебиторлық ... ... ... шаруашылық іс-эрекетіндегі объективті процесс болып
саналады. Дебиторлық берешек пайда болу сипатына ... ... ... ... ... ... ... іс-
эрекетінің барысында, сондай-ақ есеп ... ... ... ... ... ... жатады. Мысалы, субъектіге шартқа
сәйкес орындалған жұмыс үшін 156700 теңге ... ҚҚС ... - ... шот ... ... ... бұл операция мынадай жазбалармен
көрсетіледі:
1. Орындалған жұмыстардың келісім-шарттық құнына:
2110 «Алынуға тиісті ... шот ... ... ... ... қызметті) өткізуден түскен табыс» шот
кредиті - 156700.
2. ҚҚС сомасына:
2110 «Алынуға тиісті шоттар» шот дебеті 3130 ... шот ... ... ... ... ... сәйкес 30 күннен соң:
1040 «Ағымдық корреспонденттік шоттардағы ұлттық валютадағы ... ... 2110 ... ... ... шот ... - ... төленбеген дебиторлық берешек ақталмайтын болып саналады.
Ол есеп жэне қаржы тәртібін бұрмалаушылықтар, ұйымдағы және ... ... ... ... ... ... ... салдарынан пайда болады [31].
Қазақстан Республикасындағы барлық шаруашылық субъектілеріндегі
табысты есептеу тәсілімен ... ... ... бойынша
резерв құру қажеттілігі туады. Олар тәуекел қоры болып табылады, сол ... ... ... ... ... ... ... берешек күмәнді борыштар бойынша резервті есептеп шығару үшін
көрсетіледі.
Өнеркәсіптік-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын өз ... ... ... ... ... ... ... сатып
алады, почта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да ... ... ... ... банк ... ... ... ақшасыз есеп-айырысу
жолымен төленуі мүмкін емес. Сондықтан да жоғарыда аталған және басқа ... ... үшін ... қолма-қол ақша беріледі және олар сол
алған ақшасына есеп беруі тиіс [32] ... тек ... ... және ... ... ... ... есеп
беруге тиісті адамдарға және қызмет бабымен жіберілетін тұлғаларға
беріледі. Есеп ... ... ... ... ... оны қуаттайтын
құжаттарының негізінде жұмсалады және белгіленген мерзімде бухгалтерияға
тапсырады (толтырылған аванс құжаты төменде ... ... ... ... ... соң оларды субъектінің
басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс ... және ... ... құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға қайтарылады.
Есеп беруге ... ... ... берілген аванстарды толық
қайтармаса, онда ол ... ... ... ... ... ... ... құжаттары бойынша артық жұмсалған сома ... ... ... ... шығыстардың есебі. Іс-сапар шығыстары деп
кәсіпорын басшысының жарлығы бойынша белгілі бір мерзімге қызмет бабының
тапсырмасын орындау үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... Ол алдын-ала жасалған еңбек шартымен,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... шығыстары өтелетін шығыстар қатарына жатады [33].
Қазақстан Республикасының аясында іс-сапарда жүргендерге екі ... ... ... (ТЕК) ... ... ... ... және мейрам, сондай-ақ жолда болған күндері де қоса есептелінеді.
Нақты іс-сапар орнына ... және сол ... ... ... ... ... ... соғады. Егер де еңбеккер бірнеше мекен-жайларға
жіберілсе, сол барған жерлері бойынша түгел белгі соғуы ... ... және ... ... ... ... күнмен сәйкес келуі тиіс.
Әдетте, ... ... ... ... ... ... алмағанда қырық күннен
аспауы керек.
Іссапарға жіберілген қызметкердің үй-жайды жалдауына кеткен ... ... ... ... ... ... Республикасының
Қаржы Министрлігі бекіткен мөлшерден артық емес ... ... ... өткізілген аванстық қүжаттар бойынша белгіленген
норматив деңгейінде және тиісті кұжаттармен ... ... ... ... дейін және кері жүрген жолына кеткен нақты шығындарымен
қоса броньға кеткен шығыстары да қоса ... [34] ... де ... ... ... тыс ... іссапарға
жіберілсе, басшының бұйрығымен қоса оның мерзімі, мақсаты, орны анықталады.
Іссапар шығыстары еңбеккерлерге қай елге барса, сол елдің ... ... ... ... ... ал егер де ... валюта болмаса,
онда еркін-конверттелетін валюта беріледі.
2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебі «Темір» ЖШС үлгісінде
2.1 «Темір» ЖШС-нің ұйымдастырушылық-экономикалық сипаттамасы
Кәсіпорын Қазақстан ... ... ... ... ... жеке ... ... өзінің қызметін жүзеге асырып келе жатқан заңды
тұлға, ол жеке балансын, өз кәсіпорын атын және ... ... ... ... ... ... ... банкте ашқан.
Кәсіпорын қызметін реттейтін негізгі құжат- оның ... ... ... ... ең ... ...... қызметті
жүзеге асыру арқылы таза табыс алу.
Кәсіпорын қызметінің жеке мақсаттары, сфераларымен түрлері заңдық
тәртіппен ... ... ... директор анықтайды.
Серіктестік мүлкі қатысушылардың салымдары, серіктестікпен алынған табыстан
және заңмен рұқсат ... ... ... ... және оның ... таза ... ... резервтік капитал, өндірісті дамыту
қорлары және басқа да қорлар қалыптасуы мүмкін. Оны қолданудың мөлшері ... ... ... ... ... ... ... азайюы немесе өсуі қазіргі заңдарға сәйкес
қатысушылардың ортақ ... ... ... ... қызметін басқару-оның жоғарғы органы болып табылатын
серіктестік қатусышыларының далпы ... және ... ... ... ... ... ... келісім шарт негізінде директор
өзінің қызметтерін атқарады. Кәсіпорын қызметі мен оның қызметкерлерін
бақылау заң ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Серіктестік қазіргі заң шеңберінде өз қызметінің кадрлық қамтамасыз
етіліуінің сұрақтарын шешеді; еңбектің ... ... оның ... мен ... ... ... мен олардың төлем мөлшерін, қызметкерлерге сыйақыларды, жұмыс
күнінің режимімен жұмыс аптасын, жыл сайынғы және ... да ... ... мен ... ... сәйкес бюджеттік қорларға аударымдар
үшін еңбекақыдан ұсталымдарды жүргізеді.
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, экономикалық талдау және аудиттің
құрылу ... ... ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп берудің
жүйесін реттейтін құжат болып табылады. ... есеп ... есеп пен ... есеп беру ... ... ... талаптарына,бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру бойынша басқа
да нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... «Темір» ЖШС – нің тұтынуынан және оның ерекшеліктерінен
шыға отырып, «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... ... және
бухгалтерлік есеп шотының типтік жопарларына сай бухгалтерлік есеп ... есеп ... ... үшін ... қабылданған принциптер,
шарттар, негіздер мен ережелерді бейнелейді.
Есеп саясатынды бухгалтерлік ... ... ... мен ... ашу ... қағидалар мен негіздерге сай анықталады. ... есеп беру үшін ... ... ... ... 1 қаңтар мен 31
желтоқсан табылады. Қаржылық есепті құру ... 2,3,4 БЕС ... ... ... ... ... шешіммен дәлелденуі мүмкін.
Есеп саясатын ішкі бақылау – ішкі аудит қызметтерімен және ривизиялық
комиссиямен (егер ол кәсіпорында құрылса) қамтамасыз етіледі. ... та ... ... ... ... ... Ішкі ... қызметі негізінен
есептік саясаттың есеп пен есеп берудің орнатылған тәртібіне сәйкестігін,
субъект ... ... ... әсері көзқарасы тұрғысынан
әкімшіліпен қабылданған ... ... және ... ... қызметтермен, жеке орындаушылардың дәл жүзеге асыруына көңіл
аударуы керек. Ревизиялық комиссия кәсіпорын меншіккерлерінің мүддесі, ... ... ... ... ... ... мақсатын жүзеге асырып жатқанын бақылауы қажет.
Есептік саясаттың ... ... ... ... ... өкілеттіктері бар мемлекеттік ... ... ... мүмкін.
Кәсіпорында бухгалтерлік есеп жеке құрылымдық бірлік болып табылатын
бас бухгалтермен жүзеге асырылады және бухгалтерлік жазбалардың екі ... ... ... ... бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жеткілікті тиімді және
барлық талаптарға сай ... ... ... ... ақпараттарды өңдеу мен ұйымдастыру
– басқарушылық шешімдеріне қатысты бұйрық береді. ... ... ... ... ... ... әдістемелік негіздерді ... ... ... ... ... уақытылы
бейнеленуі мен бақылауын қамтамасыз етуге, анықталған мерзім мен мекен-
жайларға ұсыну үшін ... ... пен ... есеп ... ... ... ... белгіленген мерзімді
қоймалардағы жазюаларды тексереді және ... ... есеп ... ... меңгерушісі материалдық жауапты тұлға болып ... ... ... ... ... ... ... жазуды кіріс және шығыстық құжаттары негізінде жүргізеді.
«Темір» ЖШС – нің негізгі қызметі көтерме ... ... ... ... көзі тауарларды сату. Тауарды сатуды жақсарту ... ... ... ... ... міндеттеріне: сату
бойынша жарнама жасау; сатып алушылар мен тапсырыс берушілерді табу және
олармен ... ... т.б. ... ... ... ... ... бөлінеді. Қаржылық есеп
кәсіпорынның қаржылық қызметінің процессінде барлық ... мен ... 10-80 ... синтетикалық шоттарында жүргізіледі.
Салықтық есеп салықтық ... сай ... ... ... ... негізінде қалыптасады және есептеудің альтернетивалық
әдістерін қарастырмайды.
Басқару есебі – бұл қаржылық, ... және ... ... ... «Темір» ЖШС – нің жоғарғы басшылығының міндеті
бойынша құрылатын қосымша ақпарат. Ол ... және ... ... мен ... ... ... ... үшін қажет.
Кәсіпорында бухгалтерлік есепті автоматтандыруға үлкен мән беріледі.
Соынмен қатар ... ... ... ... және ... ... ... беретін техникалық құралдармен жақсы жабдықталғанын
айтуға болады.
Есептік ақпаратты қалыптастыруға тікелей қатысатын барлық мәліметтер
бір ... ... ... ... ... ... өздерінің қызметтерін осы бағдарламада жүзеге асырады.
«Темір» ЖШС тіркелген кезден бастап ... ... түрі – ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізумен айналысады. «Темір» ЖШС
– нің ... ... ... ... ... ... ол ... көрсетті.
Кесте 2
«Темір» ЖШС – нің өндіріс көлемі, мың теңге
|№ |Көрсеткіштер | ... |Өсу ... | | |% |
| | |2012 |2013 |2014 | |
|1 ... ... ... ... ... |150699053 |163 |
|2 |Негізгі құралдар құны |287059 |287059 |287059 |- |
|3 ... саны |9 |10 |15 |6 |
|4 ... ... ... |43871798 |62168474 |166 |
|5 |Таза ... |177999 |325603 |839627 |192 |
2 ... ... ЖШС – нің сату ... ... Осы
көрсеткіштерді, талдай отырып келесідей қорытынды жасауға болады: ... ... ... 2014 жылы 2012 ... ... 58230332 ... 63 пайызға, ал 2014 жылы 2013 жылмен салыстырғанда 16 пайызға өскенін
көреміз.
Кәсіпорын үш жыл бойы негізгі ... ... ... ... ... ... байқалады.
Жұмысшылардың саны 2013 жылы ең жоғарғы көрсеткішті көрсеткен. 2014
жылы 2012 жылмен салыстырғанда 6 адамға, яғни 66 ... ... ... бұл көрсеткіш 2014 жылы 2013 жылмен салыстарғанда 5 адамға, яғни 50
пайызға өскен.
Барлық ... 2014 жылы 2012 ... ... 92 пайызға
көбейсе, 2014 жылы 2013 жылмен 41 ... өсіп ... ... 2014 жылы ең ... көрсеткішті көрсетіп ол 839627 теңгені
құрады. Осы көрсеткіш 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 4 есе ... ... 2012 ... ... 82 ... өскен.
Бұл кестені талдай келе таза табыс пен жұмысшылар санының өсуі
негізінен ... ... өнім ... ... ... ... ... жасауға болады.
Кесте ... ЖШС – нің ... ... ... |Өсу |
| | ... |
| | |% |
| |2012 |2013 |2014 | ... ... ... саны, |9 |10 |15 |66,6 ... | | | | ... |1 |2 |3 |30 ... |1 |1 |1 |100 ... |4 |4 |6 |50 ... ... |4 |3 |5 |25 ... 3 ... талдай отырып , кәсіпорын өзін жұмыс күшімен қамтамасыз
ететін көреміз. Сондай-ақ жылдан жылға жұмысшылар құрамының өсіп ... ... ... саны 2014 жылы 2012 ... салыстырғанда 6
адамға, яғни 66,6 пайызға өскен. ... мен ... ... көп ... ... 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 3 ... ... ... үш ... ешқандай өзгерістің болмағаны байқалады.
Жұмысшылар санының өсуі ... ... ... ... ... көтерумен және соған сәйкес оны өткізу жұмыстарының ... ... ... ЖШС – нің ... ... мен мөлшері
|Көрсеткіштер |Жылдар |Өсу |
| | ... |
| | |% |
| |2012 |2013 |2014 | |
| ... |% ... |% ... |% | ... ішіңде |311588 | |248190 | |197814 | | ... ... | | | | | | | ... ... ... |99,03 ... |99,4 ... |99,6 |194 |
|Соның ішінде |12964522 | ... | ... | |31 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |100 ... | |62168474 | |192 ... ... ... ... ... мен құрамы сипатталған.
Осыкестенің мәліметтерінен көріп ... ұзақ ... ... жылы 311588 теңгені құраса, 2014 жылы бұл ... 197814 ... және 37 ... ... ... құрамында ұзақ мерзімді активтер 2014 жылы 0,31, ал
2013 және 2012 жылдары ... 0,57 және 0,97 ... ... ... ... ... 2014 жылы ... ол 61970660
теңгені құрады және 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 94 пайызға ... ... ... ағымдық активтер 2014 жылы 99,6 пайыз,ал 2012
жылы 99,04 пайыз болды.
Материалдық айналым ... ... ... өсіп келе ... Ал ақша ... келетін болсақ бұл көрсеткіш 2014 ... ... ... 5 ... көп ... ... ең төменгі көрсеткіші
2013 жылы байқалып ол 333616 ... ... ... ... ұзақ ... активтерге қарағанда, ағымдық
активтердің үлес ... мен өсу ... ... ... ... ... жағдайы – ресурстардың қолда барын,орналастырылуын
және пайдаланылуын, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын , ... ... ... ... ... ... ... беру кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнын, шашыратылған құралдардың
(яғни негізгі және өзге де ... тыс) ... ... ... ... ... құралдарының құнын, кәсіпорынның меншікті
қаражаттарының, қарыз ... ... ... ... ... 5
«Темір» ЖШС – нің қаржы шаруашылық нәтижелері
|Көрсеткіштер ... |Өсу |
| | ... % |
| |2012 |2013 |2014 | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... (жұмыс,қызмет) сатудан|92468721 |129759126 |150699053 |163 ... | | | | ... ... ... |84769615 |121786856 |136837889 |161 ... ... | | | | ... ... |7699106 |7972270 ... |180 |
|Кезеңдік шығындар |7489162 |7564182 ... |165 ... ... ... |209944 |408088 |1489633 |709 |
|( зиян ) | | | | ... емес қызметтен табыс | | | | |
|( зиян ) | | | | ... ... ... ... |209944 |408088 |1489633 |709 ... ... ... ( |31945 |82485 |650006 |2034 ... ) | | | | ... ... |177999 |325603 |839627 |471 ... 5 ... ... ЖШС – нің қаржы – шаруашылық ... Осы ... ... ... өнімді сатудан табыс оның
көлемін байланысты 2014 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 58230332 ... 63 ... ал 2014 жылы 2013 ... ... 16 ... өскенін
көреміз. Сонымен қатар осығанбайланысты өнімнің өзіндік құнының да өскені
байқалады.
Кәсіпорынның жалпы табыс 2014 жылы 13861164 ... ... ол ... ... 80 ... ... Ал 2013 жылы 2012 ... 273164 теңгеге, яғни 3 пайызға өсіп отыр.
Негізгі қызметтен табыс 2014 мен 2012 жылдарды салыстырғанда ... яғни 7 ... ... 2014 жылы 2013 ... ... ... өскені байқалады.
Кәсіпорында бюджетке төленуге тиісті корпоративтік табыс салығы
бойынша шығындар табыстың ... ... ... ... 2014 жылы таза табыс
ең жоғары көрсеткішті құрағандықтан, соған сай ... ... ... да көп ... ... ... бойынша үш жылда алынған табыс 1343229 ... ... Бұл ... ... сатудан табыстың жоғарлауының негізгі
себебі ... ... ... түрінің өсуі болып табылады.
2.2 Кәсіпорындағы сатып алушылар мен ... ... ... ... – деп ... бір ... байланысты заңды
және жеке тұлғалардың шаруашылық субъектісінің алдындағы сатып ... ... ... ... ... үшін, сондай-ақ
жұмысшылар мен қызметкерлердің субъектіден аванс ретінде алған ... ... ... ... мен ... үшін қайтаруға тиісті
борыштарын айтады. Осы ... ... ... бар ... ... ... жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады.
«Темір» ЖШС-де есеп беретін уақыттан кейінгі бір жыл ... ... ... ... ... активтер қатарында есептелінеді.
Олардың қатарына жататындар:
... ... ... ... ... ... (алдын ала төленген)
төлем;
• тапсырылған (берілген) шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
• вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
• негізгі шаруашылық ... мен оның ... ... ... ... ... туындаған дебиторлық борыштар;
• акционерлік қоғамның лауазымды адамдарының (тұлғаларының) дебиторлық
борышы;
• басқадай  ... ... ... дебиторлық борыштар – бұл заңды тұлғалардың немесе жеке
азаматтардың шаруашылыққа берешек ... ... ... ... және сыртқы заңды тұлғалармен және жеке азаматтармен
де пайда ... ... ... ... қолма-қол емес есеп айырысу
операциялары кезінде дебиторлық борыштардың пайда болуы заңды құбылыс.
Өтелетін (алынатын) уақытына қарай алынуға тиісті ... ... ... ... ... және ұзақ ... алынуға тиісті борыштар
болып екіге бөлінеді.
1210 "Cатып алушылар мeн ... ... ... ... ... ... ұйымдардың қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeгі"
1230 "Қауымдаcтырылған жәнe бірлecкeн ... ... ... ... ... мeн ... ... қыcқа мeрзімді дeбитoрлық
бeрeшeгі"
1250 "Қызмeткeрлeрдің қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeгі"
1260 "Жалдау бoйынша қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeк"
1270 "Алуға ... ... ... cыйақылар"
1280 "Өзгe қыcқа мeрзімді дeбитoрлық бeрeшeк"
1290 "Күмәнді талаптар бoйынша рeзeрв"
2100 «Ұзақ мeрзімді дeбитoрлық бoрыш» бөлімшecінің кeлecідeй
шoттарында жүргізілeді:
2110 Cатып ... мeн ... ұзақ ... ... ... ұйымдардың ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешегі
2130 Аccoциацияланған жәнe бірлecкeн мeкeмeлeрдің ұзақ ... ... ... мeн ... бөлімшeлeрдің ұзақ мeрзімді дeбитoрлық
берешектері
2150 Қызмeткeрлeрдің ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешек
2160 Жал ... ұзақ ... ... ... ... ... ұзақ мeрзімді cыйақылар
2180 Баcқадай ұзақ мeрзімді дeбитoрлық берешек.
Дебиторлық борыштардың ішінде субъектінің шаруашылық қызметінде жиі
кездесетінін – ... ... ... қызмет) және тауарларды сату
операциялары. Баланста көрсетілген дебиторлық борыштар ... ... ... ең ... ... алу және тапсырыс берушілермен есеп айырысуды
тексерген кезде бағдарламада ... ... ... қамтып, ауқымын
кеңейте түсу үшін мынандай мәселелерді анықтап алу қажет: өнім сатуға ... және ... ... шарт ... ... ... есеп ... құжаттарымен расталған сатып
алушылардың борыштарының нақтылығын; сатып алушылармен және ... ... ... ... ... ... ... есептің дұрыстығын анықтап алу.
Мұндай жағдайда аналитикалық ... есеп ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген ақша
қаражаттарының түсу мерзімі әлі жетпеген, ... ... және ... есеп ... ... борыштардың мәліметтерін алу
мүмкіндігін, дисконтталған вексельдер мен ақша ... ... ... ... ... ... вексельдерді;
«сатып алушылармен және тапсырыс берушілердің борыштары» бөлімінің ... ... есеп ... ... берілгендігін:
«сатып алушылармен және тапсырыс берушілердің ... ... ... ... есеп ... № 11 ... Бас ... баланстағы жазулармен сәйкестігін; талап ету мерзімі өткен дебиторлық
борыштардың дұрыс шығысқа шығарылғандығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... шешіміне сәйкес талап ету мерзімі
өткен дебиторлық борыштар шығысқа ... ... ... ... ... ... ... берешек ұйымның айналысынан қаражатты алаңдатады, оның
қаржы ... ... Оны ... ... алу ... маңызды міндеті. Талап ету мерзімі өткеннен кейін
дебиторлық берешек залалға жатқызылып, есептен шығарылуға тиіс.
«Темір» ЖШС-де «Сатып алушылар мен ... ... ... ... ... шоттары сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің осы
кәсіпорынға ... әр ... ... ... ... қорытындылау үшін
арналған. Аталған бөлімде келесі шоттар қараған:
- алынуға тиісті борыштар шоттар;
- алынған вексельдер;
- сатып алушылар мен ... ... өзге де ... ... шот ... ... Сондықтан да бұл шоттардың дебетінде
борыштың сомасы жазылса, кредитінде борыштың азаюы көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... заңды немесе жеке
тұлғалардың сатып алған тауарлары, сондай-ақ кәсіпорынның ... ... үшін ... сомаларын білдіреді.
«Алынуға тиісті борыштар шоттары» деп аталатын шотта тиеліп жіберілген
өнімдер (тауарлар), атқарылған жұмыстары мен қөрсетілген қызметтері ... ... мен ... ... банк ... ... ... құжаттары бойынша төлеуге тиісті сомасы есертеледі. Жалпы ... ... ... сипаттай келе, олардың қысқа мерзімді активтер
екендігін және олардың сату нәтижесінде ... ... ... ... оларды кейбір уақыттарда «саудалық міндеттемелер» деп те
атайды. Олар тауарларды кезінде де ... ... ... өтелуі
(орындалу) көздеріне басқадай нұсқаулар болмаған жағдайда, оларды сатудан
алында деп ... ... ... кез ... ... тауарларды
несиеге сату кең көлемде етек алған, сонымен бірге сатып ... ... ... ... төлемін бір немесе бірнеше айдан кейін төлеу
(өтеу) құқығы да берілген. ... ... ... ... деп те ... ... ... фирмалар, сатып алушының шотты тиісті уақытында
төлеу қабілеттілігі бар болатындығына бақылау шарадарын жүргізулері қажет.
Сол үшін әрбір ұйымдарда несиелік ... ... ... ... ... ... ... да нестеге тауарларды ... ... ... ... Несиелік бөлім төлем сомасын ұсынуды,
несие көлемін шектеуді және сатып ... мен ... ... ... ... ... ... бедгілі бір қаражаттарды талап
етуі мүмкін. Осыған орый субъектілердің таңдап алған ережелері мен ... есеп ... атап ... қажет. Бұл шотта ... емес ... ... ... ... ... және тағы да
басқа дебиторлық борыштар есептеледі.
«Сатып – алушылар мен тапсырыс берушілердің борышы» ... ... ... ... бухгалтерлік жазу жазылады:
Мысалы, Сатып – алушылар мен тапсырыс берушілерге 300000 (үш ... ... ... ... 500000 (бес жүз мың) ... сатылды, соның
ішінде 80000 (сексен мың) теңге ҚҚС сомасы.
Сатылған тауарлардың өзіндік құнына:
Дт «Сатылған дайын өнімдердің өзіндік құны» ... ... ... ... ... алынатын сомаға:
Дт «Алынуға тиісті борыштар шоты» ... ... ... ... ... табыс шоты» 420000тг.
Сатылған тауарлар үшін есептелген ҚҚС сомасына:
Дт «Алынуға тиісті ... ... ... ... құн салығы сомасы» 80000тг.
Сатылған тауарлар үшін алынатын сома келіп түскенде:
Дт ... ... ... ... ... ... ... 500000тг.
Ал сатылған материалдық емес активтер, негізгі ... ... ... ... борыштардың пайда болуына «Алынуға тиісті
борыштар шоттары», ... ... ...... мен тапсырыс
берушілердің борыштары» деп аталатын шоттардың тиістілері дебеттелініп,
оған сәйкес ... емес ... ... шығарылуынан алынатын
кіріс», «негізгі құралдарын есептен шығарылуынан алынатын кіріс», және
«құнды ... ... ... ... ... деп аталатын
шоттардың тиістілері кредиттелінеді.
«Темір» ЖШС-де сатылған материалдық емес ... ... ... қағаздар бойынша қосылған құн салығы есептелінгенде «Алынуға тиісті
борыштар шоттары», «Алынған вексельдер», «Сатып – ... мен ... ... деп ... ... тиістілері дебеттелініп,
«Қосылған құн салығы» шоты ... ... ... ... мен тапсырыс берушілердің тиімді баға
айырмашылықтарының пайда болуына ... ... ... шоттары»,
«Алынған вексельдер», «Сатып – алушылар мен ... ... деп ... шоттардың тиістілері дебеттеніліп, «Бағамдық
айырмашылықтан алынатын ... шоты ... ... ... өсімақылардың сомаларына «Алынуға тиісті
борыштар шоттары», «Алынған вексельдер», «Сатып – ... мен ... ... деп аталатын шоттардың тиістілері дебеттеніліп,
«Негізгі емес қызметтен алынған басқадай кірістер» шоты кредиттелінеді.
«Темір» ... ... ... және ... ... есеп ... арнаулы тізімдемелерде есептелініп, онда сатылған ... ... ... ... ... ... шот фактуралары немесе басқадай есеп айырысу құжаттары жинақталып,
топтастырылып бөлек көрсетіледі. Тізімдемелердегі ...... ... ... ... ... ... құжаттар негізінде
активтердің топтары бойынша жазылады.
Дебиторлық қарыз ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер бірінші кезекте олардың
айналымдылығын талдайды. Дебиторлық қарыз ... ... 90 ... тең ... егер осы ... асып ... онда оны мерзімі өтіп
кеткен деп санайды.
Сондықтан ... ... ... ... ... ету ... ... жүктейді.
Факторингалық операциялардың есебі. Факторинг, басқаша айтқанда,
қаржылық агент ... ... және лд ... ... ... қарызды өндіріп
беру үшін қызмет етеді.
Ондай қаржылық ... ... ... басқа да несиелік, коммерциялық
ұйымдар бола алады, бірақ олар ... ... ... ... үшін ... ... ... кез келген еәсіпорын немесе ұйым факторинг қызметімен
шұғылданбас бұрынекі жақтың да ... ... ... ... ... ... өз ... беоген кәсіпорын автоматты түрде төленуге
тиіс. Бұл арада өзінің дебиторлық ... ... ету ... берген кәсіпорын
мен факторинг компаниясы келісім-шартқа отырады. ... ... ... ... та ... мүмкін.
Осы келісім-шартта, клиентке құқын өзіне ... беру ... ... яғни ... құқы да ... Факторингалық қызметтің
құны көрсететін қызметтің түріне, қаржылық жағдайына және т.б. факторларына
тәуелді ... ... сату және ... алу ... барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, консигнация жайлы келісімдер мен сату және ... ... ... ... және тағы бас ... құқықтық
рәсімделуі қажет. Кеоісімнің және соған сәйкес есептің басты объектісі
”тауар” болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... көрсетіліп, оның бағасымен келісілген жалпы құны ... ... ... ЖШС «Эверест плюс» ЖШС–на 326250 теңгеге тауарды
беретіндігі жөнінде келісім шартқа ... Енді осы ... ... ... ... алу үшін ... ЖШС ... компаниясымен келісім
шартқа отырады.
Келісім шарттың жағдайы бойынша факторинг компания (қаржылық агент)
«Темір» ЖШС «Эверест плюс» ЖШС–на ... ... үш ... ... ЖШС -тің есеп ... ... ақшаны аударуы тиіс. Шын мәнінде,
«Темір» ЖШС жасалған контрактының 80% ... ... ... ал ... ... (20%) ... ... ұсталып, содан қалған сомасы
аударылған. Келісім шартқа ... ... ... ... ... 38% жылдық мөлшерлемесінің деңгеінде ұсталған. Қаражаттың айналымдық
мерзімі 18 күнде құраған.
Факторинг келісім ... ... ... ... ... күн)) ... және сол ... төлеуге қабылданған.
Енді шоттар корреспонденциясын жасап көрейік. Жабдықтаушы-кәсіпорында
«Темір» ЖШС.
Кесте 6
Кәсіпорындар арасындағы келісімдердің шоттар корреспонденциясы
|№ ... ... |Дт |Кт |
|1 ... ... ... | | | |
| ... ЖШС ... ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | |7010 |1320 |
| ... ... |196875 | |6010 |
| |ҚҚС (12%) | |1210 |3130 |
| | |281250 | | |
| | | |1210 | |
| | |42187 | | |
|2 | ... ... ... тауардың 80% |261000 |1030 |3390 |
| |алынды | | | |
|3 ... ... ... ... ... |6199 |7310 |3390 |
| ... ... шығысқа жатқызылды | | | |
|4 ... 20% ... ... ... ... |9051 |1030 |3390 |
| |осы ... ... сомасы шегерілді | | | |
| ... | | | |
|5 ... ... ... |326250 |3390 |1210 |
|6 ... ... («Эверест плюс» ЖШС) | | | |
|7 ... ЖШС ... | | | |
| ... ... ... ... ... түсті: | | | |
| ... ... |281250 |1330 |3310 |
| |ҚҚС (12%) | |3130 |3310 |
| | |42187 | | |
|8 ... агенттің талап еткен сомасы, алынған|326250 |1260 |1030 |
| |тауар үшін төленді | | | |
|9 ... ... ... |326250 |3310 |1260 ... ... ... Факторинг келісім шарты |261000 |1260 |1030 |
| ... ... ... қарыз сомасының 80% | | | |
| ... | | | ... ... бойынша марапаттау сомасы |6199 |1260 |6110 |
| ... ... | | | ... ... ... ... ... етілген қаржы |326250 |1030 |3390 |
| ... ... | | | ... ... ... шартының жағдайы бойынша |59051 |1630 |1030 |
| ... ... 20% ... ... ... | | | |
| ... бұл ... ... ... ... | | ... ... зачет жасалды |326250 |3310 |1270 ... сату мен ... алу ... барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, консигнация жайлы ... мен сату және ... ... ... келісім шарттарымен және тағы да басқа құжаттар
құқықтық рәсімделуі қажет. Кеілісімнің және ... ... ... ... «тауар» болып табылады. Сондықтан ... ... ... көрсетіліп, оның бағасы мен келісілген жалпы ... өтуі ... ... ... ... ... және ... болып көрсетілуі мүмкін.
Тұрақсыз баға келісім шартқа отыру барысындағы тұрақты бағаны ... ... ... ... ... ... әсер ... факторлар жиі
өзгерген уақытта. Бұл жағдайда бастапқы бағасы белгіленіп, оны есептеудің
әдістері мен жағдайлары қарастырылады. Келісім-шартта ... құн ... ... ... ... бұл түрінің болуы міндетті.
Келісім ... ... ... ретінде қаржылық жағдай саналады. Қаржылық
жағдайларда жабдықтаушы сатып ... ... ... ... ... алуы мүмкін. Алынған вексель анықталған мерзім ішінде белгіленген
соманы төлеу бойынша жазбаша міндеттемені білдіреді.
Тұрақты баға ... ... ... ... кезінде
қадағаланады және өзгерістерге ұшырамайды. Ақшанаң құнсыздану жағдайында
әсіресе ... ... қол қою мен ... жеткізу арасындағы уақыт
айырмашылығына байланысты сатушы теңгені ... есеп ... ... ... теңге құнының өзгеруіне байланысты тиімсіз жағдайға
тап ... ... ... ... ... ... ... валюта түрінде
белгілеуге тырысады. Бұл жағдайда тауардың жалпы валюталық ... және ... ... ... ... санау тәртібі мен
бағамы белгіленеді. Әр түрлі ... ... әр ... ... ... ... ... болмаса белгілі бір банктегі оның төлемі
жүргізілген күніне таңдап алынуы ... ... ... ... үшін тауардың
белгілі бір сомасының немесе 100% /пайызы/ сомасының төленгендігі тиімді
болады.
Тұрақсыз баға келісім шартқа ... ... ... ... ... ... жағдайда белгіленеді. Мысалы, бағаға әсер ететін факторлар жиі
өзгерген уақытта. Бұл жағдайда ... ... ... оны ... мен ... ... Келісім-шартта қосылған құн салығы
көрсетілмейді, алайда шот-фактурада салықтың бұл ... ... ... ... ... ... ретінде қаржылық жағдай саналады. Қаржылық
жағдайларда жабдықтаушы ... ... ... ... ... ... алуы ... Алынған вексель анықталған мерзім ішінде белгіленген
соманы төлеу бойынша жазбаша міндеттемені білдіреді.
Вексель дегеніміз оның ... ... ... яғни ... ... ... ақша төлеуін талап ететін құқығын куәландыратын жазбаша
борыштық міндеттемесі. ... алу және сату ... ... ... ... ... құралы бола отырып, вексель құнды қағаздардың
ерекше бір түрі ретінде қызмет етеді.
Вексель белгіленген ... ... ... ... ... ... ... Вексель өзінің еисіне міндеттеменің мерзімі
өткеннен кейін немесе мерзімінен бұрын вексельде көрсетілген соманы ... ... ... ... береді. Векселді толтырушы яғни ол вексель
бойынша төлем жүргізуге міндет алған ... ... жеке ... ... ... ... Ал ... бойынша төлем алушы тұлға ремитент болып табылады.
ВЕКСЕЛЬ
100000 (жүз мың) ... ... ... сома ... ... ... фирмасы
Вексель бойынша ақша алушы ұйымның аты
13.12.2005 жыл
Төлену мерзімі
«Есен» ЖШС
Вексель беруші ұйымның аты
Әділхан
М.О.
Тиісті адамдардың қолдары және ұйымның мөр таңбасы
Сурет 1 ... ... ... ... есеп ... бір жыл ... ... болса, ремитент алынған вексельді баланстың актив бөлімінің
өтімділігі жоғары ... ... ... ... ... ... вексель
беруші осы соманы өз балансының қысқа мерзімді міндеттемелер бөліміндегі
берілген ... ... ... ... ... мерзімі болып
вексель бойынша төлем жүргізілетін уақыт ... яғни ... ... ... ... ... пайдаланылуы барысындағы
міндеттері:
- дебиторлық қарыздың өтелу мерзімін белгілі бір уақытқа ұзарту;
- шот-фактураға немесе басқа да ... ... ... дәлелдеу;
- пайыз түрінде төлем алу үшін негізі;
- айналымға жіберілу мүмкіндігі.
Дебиторлық қарызды жабу ретінде вексель ... ... ... ... 1280 ... және 1210 ... ... көрсетіледі.
Жасалу үлгісі және қолданылуы бойынша вексельдер жәй және аударылмалы
деп аталатын екі түрге бөленеді.
Жәй вексель дегеніміз төлем ... ... ... вексель ұстаушыға
белгіленген сомада ақша төлеуді вексельді беруші өзіне ... шарт ... ... ... ... ... Жәй ... борышкердің жазбаша
міндеттемесі болып саналады. Вексельде оның берілген уақыты, борышкерлік
міндеттемесінің сомасы, төленетін ... мен ... ... ... тиісті
кредитордың аты көрсетіліп, борышкердің, яғни вексель берушінің ... ... ... ... ... бір ... ... адамға арнайы
тіркеліп жазылғаннан кейін ғана беріледі. Табыстау жазбасы вексельдің теріс
жағында немесе қосымша парағында жазылады.
Аударылмалы вексель - /тратта/ ... ... ... ... бір ... үшінші заңды тұлғаға немесес жеке тұлғаға
/ремитентке/ төлеу жайлы жазбаша өкімі ... ... Яғни оның ... ... ... ... вексель ұстаушының төлеушіге
вексельде көрсетілген ақша сомасын үшінші бір адамға эмитентке төлеу туралы
жазбаша бұйрығын бере алады.
Вексельдерді сонымен ... ... және ... деп ... ... ... атаулы құыныда төленетін пайыз сомасы өз алдына
бөлек көрсетіледі.
Пайызсыздық вексельдерде пайыздық сома өз алдына бөлек ... ол ... ... ... қарастырылады.
«Темір» ЖШС-де пайыздық та, пайыздық емес те есептелінеді. Пайыздық
вексель бойынша 1210 шотында, 1 «Вексель ... ... ... ... ... ашылады. Пайыздық емес вексель ... ... ... ... алынған сомасынан марапаттау сомасынан шегерілген
(дисконт)», 3 «Вексель бойынша ... ... ... вексель бойынша марапаттау сомасы толық көлемінде, олардың
алған кезінде келесі қалыпта көрініс табады:
Кесте 7
Алынған вексельдер бойынша марапаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... болашақ кезеңнің табысы |
|ретінде ... ... ... ... мен 3520 шоттың |1280 шоттың 3 субшотының дебетінде |
|кредиті бойынша ... |мен 3520 ... ... |
| ... ... соң, ... кезең барысында үоесіне сай есептелген пайыз сомасы ... ... ... ... ... мен 6110 шоттың |3520 шоттың дебеті мен 6110 шоттың ... ... ... ... ... ... ... өздерінің түрлері бойынша коммерциялық, қаржылық және
қазыналық болып үш түрге ... ... өнім ... ... мен ... ... ... яғни сатып алуш кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... коммерциялық несиесі
ретінде рәсіделеді.
Қаржылық вексельдер арқылы тауарлық келісім шарттарға жатпайтын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қазыналық міндеттемеге жатады. Олар
Мемлекеттің ішкі қарыздарын өтеуіне ... ... ... негізінен дисконтымен бірге номиналынан шегерім жасауды ... ... ... ... және ... да ... мен ұйымдарға
сатылады. Олар банк арқылы ақша рыногында пайдаланылады.
Вексельдер ... ... ... және ... түрі ... жәй және аударылмалы.
Төлем кепілдігінің барлығына қарай: қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... және ... вексель болып
бөлінеді. Вексельдерді толтыру және рәсімдеу белгіленген ережені сақтауды
керек етеді. Құжатта міндетті түрде ... ... яғни ... ... ... оның ... күні мен ... вексельдің сомасы, пайызы,
төлеу мерзімі көрсетілуі қажет. Вексель ... ... ... төлеу
мерзіміне дейін жабдықтаушының иелігінде болуы, тауарға ... ... ... заңды тұлғаға немесе жеке тұлғаға берілуі немесе банк мекемесінен
несие алу үшін пайдаланылуы мүмкін. ... ... ... ... ... саналынады.
Ұйымдардың бухгалтерия қызметкерлері вексель бойынша төһлем
мерзімдерінің сақталуын ... оны ... ... қажет. Аексельмен есеп
айырысу есебі арнайы ” Алынған вексельдер” шотында жүргізіледі. Бұл шотта
сатушылардың сатып ... және ... ... ... ... ... ... есеп айырысу операциялары жайлы ақпараттар
жинақталады.
Сатылған ... мен ... ... үшін ... алынғанда:
Дт «Алынған вексельдер» шоты
Кт «Алынуға тиісті борыштар» шоты
Ал вексель бойынша сатып алушылардың борыштарының жабылуына, яғни ақша
келіп түскен ... ... ... ... ... ... шоты ... бухгалтерлік жазуы жазылады.
Айта кететін бір жағдай көптеген уақыттарда вексельде көрсетілген сома
бойынша пайыз мөлшері ... ... ... ... 500000 (бес ... ... алты айға вексель алынып және оған қоса ... 5 (бес) ... ... төлеу көрсетілген болды деп есептейік. Осы жағдайда біздің
вексель бойынша адуға тиісті сомамыздың мөлшері былай есептелінеді:
500000+500000х5%х6/12=500000+12500=512500 теңге.
Егер осы сомадағы ... алты айға емес ... айға ... берілген
жағдайда алынуға тиісті сома мына санға тең болады:
500000+500000х5%х9/12=500000+18750=518750теңге.
Кесте 8
«Темір» ... ... ... мен тапсырыс берушілердің борыштары шоты
бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялардың мазмұны ... ... |
|1 ... ... ... ... көрсетілген қызметке| | |
| ... ... ... ... ... |1210 |6010 |
| ... | | |
|2 ... ... ... ... көрсетілген қызметке| | |
| ... ... құн ... сомасы |1210 |3130 |
|3 ... ... ... алынған аванс сомасынан |3510 |1210 |
| ... | | |
|4 ... ... мен ... ... есеп | | |
| ... ... келіп түскен сома |1030 |1210 |
|5 ... ... мен ... ... борыштары |3390 |1210 |
| ... ... ... ... ... | | |
|6 ... (тиеп жіберілген) тауар, өнім, көрсетілген |1210 |2130 |
| ... үшін ... ... | | |
|7 ... ... мен тапсырыс берушілер берген |1030 |1210 |
| ... үшін ... ... | | ... ... ... ... бухгалтерлік жазуларымыз
келесі түрде жазылады:
а) вексель алғанды:
Дт Алынған вексельдер шоты ... ... ... ... шоты ... вексель бойынша сатып ... ... ... пайыз
сомасымен бірге өтелгенле:
Дт Ақшалар шоты 512500 ... ... ... шоты 500000 ... ... бойынша кірістер шоты 12500 тг.
Шаруашылық субъектісіне басқадай операциялар бойынша тиісті дебиторлық
борыштар төмендегідей шоттарда есептелінеді:
3130 ... ... ... құн ... ... пайыздар»
1250 «Жұмысшылар мен басқадай тұлғалардың борышы»
1280 «Басқалары»
Бұл шоттарда 1200 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер» бөлімшесінің
шоттарында ... ... ... ... ... ... ... жатпайтын/ есеп айырысу операциялары
есептелінеді.
3130 «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» шоты субъектінің ... ... ... ... тағы да ... бойынша
жабдықтаушыларға төленген қосылған құн салығы сомасы жайлы ақпараттарды
жинақтауға ... ... бұл түрі ... ... мен қызметтерді
қамтитын жанама салық болып саналады. Осыған орай ол тауардың құны қосылып,
оның бағасын көтереді. ... бұл ... ... алушылар төлейді. Жанама
салықтар бюджетке тауарларды ... ... ... және жеке ... осы ... ... түседі. Неғұрлым баға жоғары болса,
соғұрлым салық сомасы да жоғары болады. Бюджетке ... ... ... ... тауарлар /жұмыстар мен қызметтер/ үшін сатып ... ... пен ... ... үшін жабдықтаушыларға төленген
қосылған құн салығы сомалары арасындағы айырмашылық ретінде анықталады.
Бухгалтерлік есепте қосылған құн салығы бойынша есеп айырысуды ... 1420 ... ... ... құн салығы» шоты қолданылады.
Алынған тауарлар мен материалдық құндылықтар және орындалған жұмыстар
мен қызметтер бойынша ... ... құн ... 3130 шот
дебеттелініп, 3310, 3390 және тағы да басқа тиісті шоттар ... ... ... есебінен қосылған құн салығы ... ... ... салу үшін пайдаланады, егер де:
- тауарды (жұмысты, қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші
болып табылса;
- ... ... ... ҚҚС ... ... ... тауарларға (жұмысқа, қызметке) берілген шот-фактураның
негізінде.
Қосылған құн салығының сомасы зачетқа жатқызылатын болып ... ... ... ... қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші
болса;
- төленген салық ... ... ... ... келсе, яғни жүк
кеденінің декларациясында көрсеткендей болса;
- төлем ... ... ... ... салықтың төленгенін
қуаттайтын болса;
- темір жол және авиа билетінде ... ... ... ... ... ... болса;
- тұрғын-үй қызметінде пайдаланатын құжаттарында көрсетілген сома
салық сомасымен сәйкес келсе;
- ... ... ... чектердің сомасы салық
сомасымен сәйкес келсе;
Алумен байланысты төлеуге жататын ҚҚС болса, олар ... ... де: ... ... ... ... ... жатпайтын
шараларды жүргізумен байланысты болса; ... ... ... ... үй ... ... ғимараттардан басқасы; жеңіл
автомобиль, негізгі құрал ретінде ... ... ... ... ... жұмыстар, қызметтер).
Есептік кезең өткеннен кейін, ҚҚС бойынша ... ... ... 1420 ... ... 3130 ... ... есептен шығарылады.
Бұрындары зачетқа жатқызыылған ҚҚС сомасы зачеттан тасталады, ол кезде 3130
шотының ... және 1420 ... ... көрініс табады, бірақ қызыл
жазумен жазылады.
1270 «Есептелген пайыздар» шотында субъектінің шартта қаралған ... ... ... ... ... мен ... ... вексельдері
үшін пайыз түрінде алатын сомасы сондай-ақ салынған ... ... ... ... ... ... 1270 ... шотына сәйкес бухгалтерлік жазулар мына түрде жазылады:
- Жалдағы негізгі құралдар, алынған вексельдер, берілген займдар
бойынша ... ... ... шот ... ... ... Есептелген пайыздар бойынша борыштардың ... 1030, ... ... ... 1270 шот ... ... ... пайыздар» шоты бойынша аналитикалық есеп – ... ... ... ... ... және ... ... бойынша және
уақыттың өтуімен туындаған пайыздық қарыздары бойынша ... ... ... ... ... жүргізіледі.
1250 «Жұмыскерлердің және басқа ... ... ... қарыздардың келесі түрлері есепке ... есеп ... есеп ... ... ... ... ... сатылған
тауарлары бойынша ұсыеылған заемдар; материалдық шығынды өтеуі бойынша.
Кәсіпорын өз қызметкерлерін ... ... ... ... ... ... сатып алады, пошта арқылы жіберілген
ақшаларды және ... да ... ... Бұл шығындардың үнемі банк
мекемелері арқылы нақты ақшасыз есеп айырысу ... ... ... да шығындарды төлеу үшін қызметкерлерге қолма-қол ақша
беріледі және олар сол алған ақшасына есеп ... ... тек ... жарлығымен және қажеттілік жеткен кезде есеп беруге
тиісті адамдарға және қызмет бабымен жіберілген тұлғаларға беріледі. Есеп
беруі ... ... ... сомалар оны қуаттайдын ... ... және ... ... бухгалтерияға тапсырады.
Аванс есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды субъектінің
басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс ... және ... ... құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға қайтарылады.
1250 «Жұмысшылар мен басқа тұлғалардың борыштары» шотында жұмысшылар
мен басқа тұлғалардың ... ... ... ақпараттар жинақталады.
Бұл шотта жұмысшылар мен басқа тұлғаларға қарызға қызметтегі іс-сапарлары
және ... ... үшін ... ... ... ... ... мен
қызметкерлерден олардың кәсіпорынға тигізген зияндары үшін ұсталынатын
сомалар ... ... ... шаруашылық операциялар дәлелді
құжатттармен рәсімдеоуге тиіс. Бұл құжаттар бастапқы есеп ... ... ... есеп ... ... жүргізіледі. Бастапқы
есеп құжаты – операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін ... есеп ... ... ... ... ... ал егер оны жасау
мүмкін болмаса, ол аяқталғаннан кейін дереу жасалады.
Бастапқы есеп ... ... ... ... қамтуға
тиісті:
• құжаттың аталуы;
• жасалған күні;
• өз ... ... ... ұйымның атауы немесе кәсіпкерлің аты-жөні;
• операцияның немесе оқиғаның мазмұны;
• операцияның немесе оқиғаның барлық өлшемі (саны мен құны ... ... ... және оны жасаудың дұрыстығына жауапты адамдардың
қызметінің ... ... және ... ... ... ... ... бастапқы құжаттарға заңдық күш береді.
Операциялардың немесе ... ... ... ... ... актілерінің талаптарына және есепке алу ақпараттарын
әзірлеу әдістеріне қарай қосымша деректемелер енгізілуі ... ... ... ... ... бастапқы кассалық құжаттарды және
есеп беруші адамдардың аванстық ... ... ... ... ... есеп ... ... жеткізіп берушілердің
қызметі мен жұмысына ақы беруге, бланкілер, ЖЖМ сатып алуға, базарлар мен
дүкендерде тауар сатып алуға, іссапар ... ... жиі ... халық шаруашылығында кассалық операцияларды жүргізудің
уақытша тәртібіне сәйкес шаруашылық субъектілері кассалық қызмет көрсетуді
жүзеге асыратын банк ... ... ... субъект бастығы
белгілеген мөлшерде және ... ... ... және ... үшін ... ... есеп ... кассадан береді. Есеп беруге
берілген қолма-қол ақшаның жұмсалмаған бөлігі алынған мерзімі аяқталғаннан
кейінгі 3 ... ... ... ... ... Қолма-қол ақшаны
есеп беруге алған тұлға жұмсалған сомалар туралы есептемені ... ... 5 ... кешіктірместен бухгалтерияға өткізуге
тиісті. Есеп беру сомаларын жұмсау туралы есептемені белгіленген уақытта
тапсырмаған және авапстың ... ... ... қайтармаған
тұлғалардан бухгалтер заңда көзделген тәртіпке сәйкес аталған борышты
жалақысынан ұстап қалуға құқылы. Қолма-қол ақшаларды ... және ... ... үшін ... тәртібі қолданыстағы заңдармен
реттеледі.
Іссапарға жіберілген қызметкерлердің:
1) іссапар орнына дейінгі және одан кері ... ... ... ... жол жүру ... тұрғын үй-жайды жалдау шығындарын;
3) тәулік ақысын;
4) ұсынылған құжаттарға (сақталым, кеңсемен, офиспен сөйлесудің шоты және
т.б.) сәйкес өзге ... ... ... ... ... ... кейінгі 3 күннің ішінде іссапарға
байланысты жұмсалған сомалар аванстық есептеме тапсыруға міндетті. Аванстық
есептемеге қоса ... ... ... ... ... жол жүру ... ... үй-жайды жалдау туралы құжаттар
(шоттар).
Басшылар іссапарға байланысты ... ... тыс ... кәсіпорын қарамағында қалған пайда ... ... ... ... ... ... ... шетелдік валютадағы
іссапар шығындарын өтеудің тиісті нормаларын басшылыққа алу керек.
Есеп беретін адамдармен есеп ... ... ... 1250 -
«Қызметкерлермен басқа да адамдардың борышы» шотында ... ... ... ... есеп ... субъектіге берешек ... ... ... ... ... ... ... шығыс сомасы мен
шығыс касса ордері негізінде беруге қайтадан берілген ... ... ... ... есептемеге сәйкес пайдаланылған сомалар мен ... ... ... пайданылмағандар ретінде көрсетілген сомалар
көрсетіледі.
1.Шаруашылық шығындарына, операция мұқтаждықтарына, іссапарларға ... ... ... берілгенде: Дт 1250 Кт1030
2. Аударым жолымен есеп беруге сомалар ... ... ... ... Дт 1250 Кт ... Жол жүру ... ... алында және чекпен төленді:
Дт 1250 Кт 1060
4. Есеп беретін тұлға сатып ... ТМҚ ... ... ... 1320, 1330 Кт ... ... ... тапсырылған бойда есеп беру сомаларын есептен
шығару:
Дт 7210 Кт 1250
6. Есеп беретін сомалар ... 1250 Кт ... ... есеп беру ... ... 1010 Кт ... Жұмсалмаған есеп беру сомаларын жалақыдан ұстап қалу:
Дт 3350 Дт 1250
9. Есеп беретін тұлға алдындағы кәсіпорынның берешегі ... ... 1250 Кт ... ... жұмысына, қызметіне ақы төлеу, олардан тауар сатып
алу кезінде бастапқы дәлелді ... ... ... ... ақы төленгенін дәлелдейтін фискальдің чекті қоса тіркей отырып,
аванстық есеп жасау қажет. Аванстық ... және ... ... тіркелімдерінде растайтын құжаттар болған жағдайда (касса № 7 жорнал-
ордер бойынша – қызметкерлер мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да адамдардың берешегінің бухгалтерлік жазуы
|күні |Дт |Кт ... ... |
| | | ... ... ... |7210 |1250 |1000 ... тауар чегі, ШФ |
| | | | ... ... ... |3130 |1250 |160 |ҚҚС ... ... ... |1310 |1250 |1000 ... тауарлары, |
| | | | ... ... ... ... |2416 |1250 |18000 ... ... сатып алынған |
|07.08.2013 |3130 |1250 |3040 |ҚҚС ... ... ... |1313 |1250 |6000 ... ФЧ ... ... |
|09.08.2013 |3130 |1250 |960 |ҚҚС ... ... ҚҚС |
| | | | ... ... жеке ... ... жал ... алынуға тиісті жал төлемдері мен айыппұлдарға,
өсімақыларға: 1280 шот ... 6280 шот ... ... ... ... орнын толтыру бойынша
дебиторлық борыштың пайда болуына: 1280 шот ... 3390 ... ... 1280 ... ... ... жал ... жайлы
ақпараттар, бюджетке және бюджеттен тыс ұйымдарға артық төленген сомалар,
жабдықтаушылармен ... ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі, өсімақылар, тағы да басқалар
есептелінеді.
2.3 Сатып ... және ... ... ... ... ... алушылармен және тапсырыс берушілердің есебін тексеруге
кіріскен кезде тексеру барысында ... және ... ... ... жеке ... бөліп, аудиторлық тексерудің бағдарламасын
жасап, тексеру ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алып қадағалап отырады. ... ... ... ... ... ... ... Баланстың көрстекіштерін Бас кітаптағы, есеп регистрларындағы және
машинажазбалардағы мәліметтерімен салыстырып тексереді;
- Аналитикалық және ... ... ... ... ... дебиторлық борыштардың жағдайын ... ... ... ... ... ... ... қарыздар резевтерінің құрылу тәртіптерін және олардың дұрыс
қолданылуын ... ... ... және ... ... есеп ... төлеу операцияларының дұрыс ... ... ... ету ... уақытылы сақталып, олардың қозғаласан
бақылаудың дұрыс ұйымдастырығандығын ... ... ... ... ... ... ... борыштары бойынша есеп ... ... есеп ... дұрыс көрсетілгендігін тексеруді
Дебиторлық борыштар бойынша алынған материалдарды талдап, ... ... ... және ... ... ... ұсыныстар жасауды.
«Темір» ЖШС -нің дебиторлық борыштар бойынша есеп айырысуды тексере
отырып, аудитор олардың ... ... ... жылдың басында
және аяғында қалдықтарының баланстың «Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... көрсетілгендігін тексереді.
«Ұзақ мерзімді активтер» бөлімінде есеп беретін ... ... 12 ... ... ... дебиторлық борыштарды көрсетсе, ол ... ... – 12 ... ішінде төлемі күтілетін дебиторлық
борыштарды көрсетеді.
1. «Ұзақ мерзімді активтер» бөлімінде тексеру ... ... ... талап еткен мерзімі біткен борыштарға және уақытылы
өндірілмеген сомаларға назар ... ... ... ... ... жатқызылған дебиторлық борыштар
мынандай баптар бойынша көрсетіледі:
- ... ... ... ... ... негізгі серіктестіктер мен еншілес серіктестіктердің арасындағы ішкі
топтардың операциялары бойынша борыштары;
- ... ... ... тұлғаларының борыштары;
- басқа да дебиторлық борыштар.
«Темір» ЖШС -де ағымдағы активтерде ... ... сол ... оған тек қана ... ... бабы қосылады.
Аудитор баланстың сәйкес баптарындағы борыштардың қалдықтарының дұрыс
көрсетілгендігін анықтау үшін №11 журнал-ордердегі, басқа да ... ... және есеп ... ... ... ... ... бойынша, баланстың сәйкес баптарындағы қалдықтармен
тексеру кезеңінің басындағы әрбір есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... түрін тексереді. Сатып алушылармен есеп
беруге тиісті тұлғалармен, жұмыскерлерімен және ... да ... ... ... ... ... бойынша шоттарында көрсетілген
сомаларының негізділігін мұқият тексеріп анықтауды ... ... ЖШС -де ... және ... комиссиясының мүшелері
дебиторлық борыштардың пайда болу ... ... және оған ... ... ... талап ету мерзімінің өтіп кетпегендігін
қарыздарды өндіру үшін қандай шаралар қолданылғандығын ... ... ... ... ... шешіп, қарама-қарсы тексеру негізінен
сауда және жабдықтау ұйымдарына жүргізілетіндігі ескерілуі тиіс.
Есеп ... ... ... акт ... ... жүргізілген шоттардың аттарын, ... ... ... ету ... ... дебиторлық борыштарын өндіру мүмкін емес, ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп
айырысуларды түгендеу актыларына дебиторлардың аталуы, мекен жайы, ... не үшін ... ... қай ... ... ... құжаттардың
негізінде көрсетіліп анықтама тіркелуге тиісті.
Анықтамада талап ету мерзімін өткізіп ... ... ... есеп айырысуларды түгендеудің материалдарына талдау ... ... ... өзі ... ... ауытқуларды,
сәйкессіздіктер,түсініксіздіктер бойынша, аудиторға есеп айырысуларды ... ... ойын ... ... ... ... мәліметтерімен бас кітап немесе айналым ... ... ... жиі ... ... ... жағдайды
«энергоорталық»-тың дебиторлық борышын талдау барысында баланс және
реестермен ... ... және бас ... мәліметтерінің сәйкес
келмеуінен жекелеп ашып ... ... ЖШС -нің ... ... 2013 ... отыз бірінші
желтоқсанына дебиторлық борыш көрсеткішін 310477,3 теңгеге ... ... жыл ... ... салыстырғанда дебиторлық борыш
көлемінің 9229,3 мың теңгені немесе 103,1 пайызға артқандығын көрсетеді.
Алайда 2013 ... 31 ... Бас ... ... ... борыш қорытындысы 315337166 тенге көрсеткен.
Бұл жағдайды ескере отырып, дебиторлық борыш көлемін мынадай жекелеген
шоттар арқылы талдауға болады.
301108-30201 «Алынатын шоттар» электро энергия және ... ... ... сатылған тауарлар есебінен, ... 4010197 ... ... де ... ... 161895 ... «Берілген аванстар» 28847929 теңге.
63401 «Кіріс салығының физикалық түрі» 871381 теңге
63403 «Мүлік ... - 623850 ... ... ... - 121837 ... «Дивидент, табыс салығы» - 33350 теңге.
68101 «Қызметкерлермен еңбек ақысы бойынша есеп айырысу» 378294 ... ... ... ... ... ... біз ... борыш
көлемін 315337166 теңге құрайтынына көз жеткіземіз. Бұл көрсеткіш баланс
және реестрлік мәліметтеріме ... 4859866 ... ... ... Яғни ... ... ... самасы 485 9866 теңгеге кем
көрсетілген.
Сатып алу және тапсырыс берушілермен есеп ... ... ... келтірілген сұрақты жан-жақты қамтып, ауқымын кеңейте түсу
үшін ... ... ... алу ... өнім сатуға сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен шарт
жасалғандығын;
- түгендеу(салыстыру) актілермен есеп ... ... ... ... ... нақтылығы;
- 1210 «Сатып алушылардың және тапсырыс берушілердің ... ... ... ... ... синтетикалық есептің
дұрыстығын.
Бұндай жағдайда аналитикалық есеп ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының түсу мерзімі
әлі жетпеген, ... ... мен және ... ... есеп ... ... мәліметтерін алу мүмкіндігін, дисконтталған вексельдер
мен ақша ... ... ... қарамастан, банктен өткен
дисконтталған вексельдерді;
- 1210 «сатып алушылардың және тапсырыс ... ... ... ... бухгалтерлік есеп корреспенденцияларының дұрыс
берілгендігін;
- 1210 «Сатып алушылардың және ... ... ... ... ... аналитикалық есеп жазуларының №11 ... Бас ... және ... ... мен ... ... ету мерзімі өткен сайын дебиторлық борыштардың дұрыс шығысқа
шығарылғандығын.
«Темір» ЖШС -нің ... ... ... ... талап ету
мерзімі өткен дебиторлық борыштар шығысқа шыгарылып, күдікті қарыздар
резервінің шотгарына ... ... ... 1210 «алынуға тиісті борыштар» шотының дебетінде көрсетілген
артылып жөнелтілген өнім (тауарлар), ... ... жоне ... ... ... ету құжаттарының уақтылы банк мекемелерінде
қабылданғандығын және ... ... ... сақталғандығын банк
көшірмелеріндегі жазуларымен салыстырып тексереді. Сатып алушылардың және
тапсырыс берушілердің алдын ала ... есеп ... ... аударған
аванстарының жабылып, айдың аяғында 1210 шоттың дебетіндегі құны өтелген
өнімдердің құнының дұрыс ... көз ... ... ... және ... ... есеп ... жедел
дамып келе жатқан түрі - алынған вексельдер бойынша есеп айырысу Вексельмен
төленген операциялардың дұрыс көрсетілгендігіне көз жеткізу үшін ... ... баса ... ... ... ... ЖШС –де сатып алушылардан және тапсырыс берушілерден есеп
айырысу үшін ... ... ... ... ... ... ... шотында жүргізеді. Вексель бойынша өтелген қарыздарын
шоттың кредитінен Ақша қаражаттар бөлімінің сәйкес шоттарының ... ... есеп ... ... ... және аудармалы
вексельдер қолданылуы мүмкін. Қарапайым вексель бұл ... ... ... ... ... ... ... үшін бір жағының
(вексель ... ... бір ... ... ... ... қарай белгілі бір соманы төлеуге жазбаша берген ... ... ... ... ... ... ... сатып алушылар мен
тапсырыс берушілердің мәліметтерінің негізінде жасалған күдікті ... ... және ... борыштарды жабу үшін жасалғандығын
және талап ету мерзімі өткен дебиторлық борыштардың баланстан ... ... ... ... ... мен ... ... соңғы мәліметтеріне назар аударады. Сатып ... мен ... ... ... ... ... сала ... шартта қаралған ... ... ... ... жағдайы бойынша есептеп шығарылғанымен салыстыру
сатып алушылардың ... ... ... ... ... Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебінің жетілдіру жолдары
3.1 Дeбитoрлық борыштар есебін ХҚЕС сай жүргізу
Бүгінгі ... ел ... ... ... ... ... ... қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес бухгалтерлік ... мен ролі арта ... орай ... есептің мазмұны мен
құрлымына өзгерістер енгізілді. Серіктестікте ... ... есеп ... ... ... ... есеп ... сай орындалады.
Серіктестіктегі бухгалтерлік есеп қоғамның қаржылық ақпараттарын
өлшейтін, есептейтін және оны пайдаланушылардың ... ... ... ... ... жүйе. Бухгалтерліе есеп басқару жүйесінде ең
маңызды орындардың бірін иеленеді. Жалпы, бухгалтерлік есеп ... оның ... ... ... бағалау, бақылау және талдау
секілді функцияларды орындау үшін қажет. Сонымен қатар бухгалтерлік ... ... мен ... ... және көрсетілген қызметтері
туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді. Серіктестікте болып ... мен ... және ... ... ... ... ... тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ғана білуге болады.
[37].
Нарықтық қатынастардың Қазақстан экономикасына ... ... және ... емес бағыттағы, меншікті кәсіпорындар,
бірлескен кәсіпорындар табыс табуды, ... ... ... мақсат
тұтады. Солардың бірі «Аграрлық несие ... АҚ ... ... есеп ... ары қарай дамытудың мәселелерін қарастырып, оны
халықаралық ережелерге бағыттау ... ... ... ... есеп ... халықаралық қаржылық есеп ... көшу ... ... ... ... «Аграрлық несие
корпорациясы» АҚ да қаржылық есептің халықаралық стандарттарына ... ... үшін өте ... болады. Себебі: ХҚЕС-ға көшу коғамға есеп
берудің дайындық паринциптері мен оның ... ... ... ... ... ХҚЕС мәнін қалыптастыру реформасын максималды тығыз көру
арқылы, оның ... ... ... ... ... болады [38].
ХҚЕС Серіктестіктің ортақ қаржылық есеп беруін және кішігірім баптарын
қалыптастырады, яғни тез арада ақпараттарды ашады.
ХҚЕС-на көшу барысында ... ... ... ... ... қызметтің барлық әртүрлі жағдайына есеп тәсілдерін
нақты жазып ... ... ... бойынша, бухгалтерлер кәсіби
ойларын жеткізіп, мынадай шарт қоя отырып, өз ойларын ... ... ... сенімді және салыстырмалы есеп беруді пайдалана ... ... ... ... ... ... ... еепті жүргізгенге
ешқандай шарттар қоймайды, сондықтан қоғам ... ... ... ... құқы ... ... есепті жетілдірудің тағы да бір амалы –
қызметкерлердің кәсіби біліктілігін жоғарлату болып табылады. Қазіргі таңда
нарықтық экономикаға көшуге ... ... ... ... ... мен ... ... болды. Компания өзінің
шаруашылық қызметін экономикалық талаптарға сай ... үшін ... ... ... Осыларды ескере отырып, бұрынғы есепті деп
саналып келген бухгалтер маманы компанияның ... ... ... ... ... ... кәсіпорыннң алдағы уақыттағ экономикалық әл-
ауқатын дамыту жолдарын жоспарлай білуі қажет. Сондықтан да серіктестіктің
бухгалтер мамандарын барынша білімді естіп ... ... ... тұрақты дамуына кепілдік береді.
Дебиторлық берешектер ... ... ... ... ... тәжiрибесiн енгiзудi ұсынуға болады.
Көптеген шетелдiк бөлшек сауда жасаушылар өздерiнiң клиенттерiнiң
алған тауарлары үшiн ... ... ... ... ... жол ... сатып алушылар кейiннен кредиттiк карточкалар көмегiмен есеп
айырысады. Сатып ... ... ... ... ... және ... ... пайдаланатын пластикалық карточка алады. Егер сатушы ақша
орнына карточка алса ол кредиторға шот ... ... оған ... ... карточканың штампы басылады және сатып алушының қолы қойылады.
Содан кейiн сатушы кредиторға шот қояды да одан ақша ... ... ... ... ... қамтамасыз етедi,
өйткенi оған сатып алушыға кредит ашудың, одан ақша алудың немесе ... ... ... ... жоқ. Бұл ... несие берушi фирма
қойылған шоттың 100 пайызын төлемейдi, бiрақ шот сомасынан 2 ден 6 ... ... ... есептi жүргiзудiң халықаралық тәжiрибесi көрсеткендей
мiндеттердi орындаудың бұл үлгiсi ... ... шарт ... жауаптырақ
қарауға мәжбүр етедi.
Форфейтингтік операциялардың есебi. Форфейтингтік ... ... бiр түрi ... табылады. Форфейтингтік - бұл өнiмдi сатып
алушылармен акцептелген, сатушылардан тауарлы вексельдi ... ... ... ... ... ... шарты бойынша өнiмдi
сатушылар вексель бойынша өз талабын қаржылық делдалға қайта жүктейдi, ... ... ... марапаттау сомасын шегерiп, қалған сомасын бiрден төлейдi.
Бұндай қоржындық (портфельдiк) ... ... рет ... ал оның ... бiр қалыпты болып келедi. Форфейтингiнiң жай вексель есебiнен
айырмашылығы ... ... ... ... ... шығыстар
форфейтордың еншiсiне тиедi, яғни вексель бойынша қайта жүктеу процесi
жүредi. [39]
Дебиторлық берешек айналым ... ... ... Бiр ... ... тауар сатқанда, немесе қызмет қөрсеткенде оның ақысы
бiрден төленеде. ... өнiм үшiн ... ... ... ... ... берешектердiң көп бөлiгiн құрайды.
Екiншiден, келiсiм шарттың үлгiсiн өзгерту және ... ... ... ... қаржылық агент болып табылады және ол
үшiншi тұлға ретiнде қарызды өндiрiп беру үшiн ... ... ... ... ... ... басқа да несиелiк, коммерциялық
ұйымдар бола алады, бiрақ олар аталған қызметтi жүзеге асыру үшiн ... ... ... кез – ... ... ... ұйым ... қызметiмен
шұғылданбастан бүрын екi жақтың да несие қабiлеттiлiгiн тексередi және
көрсеткен қызметi үшiн, өз ... ... ... ... ... ... Бұл ... өзiнiң дебиторлық қарызды талап ету құқын ... ... ... компаниясы келiсiм – шартқа отырады. Ондай келiсiм - шарт
ашық та, жабық та ... ... ... - ... ... құқын өзiне қайтып беру мәселесi де
айтылады, яғни регресс құқығы да ... ... ... ... қызметтiң түрiне, қаржылық жағдайына және және т.б.
факторларына тәуелдi ... ... ... ... ... қелiсiм - шарты бойынша жасалатын
операциялардың есебi. Бiр заңды тұлға (цедент - ... ... ... ... ... ... Келiсiм - шарт бойынша екiншi бiр ... ... - ... өзiне басқа бiреудiң құқықтық ... ... ... ... қандай да бiр мiндеттемесiн
орындаған кезде өзiнiң ... ... ... ... - ... ... ... азайту немесе өзiнiң заңды құқын бiреуге беру)
толық немесе iшiнара қөлемде азайтып ... ... ... ... ... ... жататын құқықтық талап бұрындары
берiлген тұлғадан ... ... өтуi ... Бұл ... кредитордың
құқысының басқа тұлғаға өтуi регрессивтiқ (бұрындары берiлген заң талабын
қайтарып алу немесе қайтару) талап ... ... Бұл ... ... ... ... ... талап етпейдi, егер олар заң актiлерi мен
келiсiм - шартқа қайшы келмесе. Құқық талабын азайту мiндеттемелерiне жауап
беретiн ... ... ... ... Факторингтiң маңызды шарты
қредиттiк тәуекелдiлiктi сақтандыру жүргiзiлетiн соманың ... ... ... оны ... ... тауар үшiн төлемдi кейiнге
қалдыру түрiнде коммерциялық несие беруге негiзделедi, кей кезде ашық ... ... ... ... ... ... Берешек сомасы ашық шот
дебетiне немесе сатып ... ... ... шотқа жазылады. Сатып алушы
тараптардың келiсiм-шартта көрсетiлген мерзiмде берешегiн төлейдi. Төленбеу
немесе уақытында ... ... ... ... ... ... ... берiлген төлем талаптың сомасын өтейдi.
Факторингтi жүзеге асырудың артықшылығы факторға бухгалтерлiк есептi
жүргiзудiң және ... ... ... ... ... алу ... ауысады.
Үшiншiден дебиторлық және кредиторлық берешектердi өтеу үшiн ... ... ... ... ... шарт жасау тауарлар мен
қызметтi ақшасыз айырбастауды бiлдiредi. Келiсiм-шартта ... мен ... ... ... ... сақтандыру сомасын анықтау, қойылатын
талапты бағалау мақсатында бағалау жүргiзiледi.
Бартер ... ... алу - сату ... ... ... ... тараптар бiр мезгiлде сатып алушы және ... ... ... ... ... тауарға иелiк құқығы ауысады, сондықтан
бұл фактi өткiзу ретiнде ... ... ... ... ... ... ... тауарлармен, бара-барлық айырбастау,
бара-бар емес айырбас.
Пара-пар тауар айырбастау ... ... ... Айырмашылық теқ
нақты өзiндiк құнында ғана болады.
Бартерлік операцияларды құны бiрдей тауарларды айырбастау жолымен
жүргiзiледi, яғни ... ... ... операцияларды бара-бар емес
айырбас жолымен жүргiзуге болады. Бұл жерде тауарларды айырбастау бiрдей
емес ... ... ... ... құнындағы айырмашылықты қосымша
төлеу көрсетiледi.
Қаржы қызметі
Қаржы қызметінен ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпаратты
жеке ... зор ... бар, ... бұл ... ... ... ... ақша қаражаттарының болашақ түсімдеріне қатысты
талаптарын болжау үшін қажетті.
Қаржы ... ... ақша ... ... ... болып табылады:
(а) акциялар эмиссиясынан немесе басқа да ... ... ақша ... ... ... сатып алу немесе өтеу үшін акция иеленушілеріне
ақшалай төлемдер;
(c) қамтамасыз етілмеген облигациялардан, қарыздардан, ... ... ... ... жəне ... да ... жəне ұзақ мерзімді кредиттерден ақшалай түсімдер;
(d) кредиттік сомаларды ақшалай ... ... ... ... ... берешекті азайту үшін жалға
алушының ... ... алу ... сату ... өтем ретінде төленген ... ақша ... ... ... сатып алынған немесе
шығынға жазылған ақша қаражаттары мен ... ... ... ақша ... қозғалысы туралы есепте беріледі
3.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есебін 1С:Бухгалтерия
бағдарламасында жүргізу
«Қазақстанға арналған 1 С ...... және ... ... үшін арналған, сонымен қатар коммерциялық қызметтің
кез-келген түрін орындайтын ... ... ... есеп ... ... 1 С ...... алдында тұрған
бухгалтерлік қызметтің барлық тапсырмалар шешімін ... ... ... 1 С ... 8»-ге қоса 1С кәсіпорын 8 жүйесінің
«Қазақстанда сауда басқару» және ... ... және ... ... ... пайдалануға мүмкіндік кепілденген.
Есепшот құрамы, аналитикалық, валюталық, сандық есеп ұйым есепшотында
бухгалтерлік есепті жүргізу және ... ... ... ... сай ... ... ... жағдайда пайдаланушылар қосымша
қосалқы шот және аналитикалық есеп қимасын (разрез) құруға ... есеп және ... ... ... шаруашылық операциясының
көрініс табуының басты тәсілі алғашқы бухгалтерлік құжаттарға ... ... ... ... табылады, сонымен қатар бөлек
жазбаларды тікелей ... ... ... топтық енгізуге ұқсас
операцияларды ... ... – оңай ... және ... құра алатын
автоматтандырудың қарапайым құралы.
Бірнеше ұйымдардың есептік ... ... ... ... 1 ...... ... ұйымдардың шаруашылық қызметінің
бухгалтерлік және салықтық есебін жүргізуге болады. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... жеке
кәсіпкерлерге бухгалтерлік және салықтық есебін жүргізу үшін «Қазақстанға
арналған 1 С Бухгалтерия 8» ... ... ... Егер ... ... ... берік байланысқан болса, онда ол өте ... ... ... ... ... ... серіктестер),
жұмыскерлерді, қоймаларды (сақтау орындарын) және т.б қолдануға болады, ... ... ... ... ... ... арналған 1 С
Бухгалтерия 8» үшін салықтың әр түріне ... ... ... ... ... ... бар [42].
Материалдық өндірістік қорлар есебі. Материалдық өндірістік қорларды
шығаруда бағалаудың келесі тәсілдері қолданылады:
• орташа өзіндік құн ... ... ... ... ... қорларды шығару бойынша өзіндік
құны (ФИФО тәсілі)
Қойма есебі. Қойма бойынша ... және ... есеп ... ... жағдайда тауарлар мен материалдарды бухгалтерлік және
салықтық мақсаттарда бағалау қай қоймадан ... ... ... ... ... ... есебін өшіруге болады.
«Қазақстанға арналған 1 С Бухгалтерия 8»-де автоматты ... ... ... ... ... тіркеледі. Түгендеу негізінде
артықшылықты анықтау және жетіспеушілікті есептен шығаруды кіріске алуда
көрініс ... ... ... ... ... мен қызметтердің түсу және өткізу
есебі автоматтандырылған. Тауарды сату барысында ... ... ... және шот-фактура ... ... ... ... ... мен жеткізушілер келісімдер қимасында
есептеледі. Шеттен әкелінген ... үшін ... ... ... қарастырылған.
Сатып алушылар мен ... ... ... Сонымен қатар, қызметті ... ... ... ... ... ... және қате ... қызмет
бойынша шот-фактуралар болса. «Қазақстанға арналған 1 С Бухгалтерия 8»-де
бірнеше баға түрі қолданылады. Мысалы: «толайым ... ... ... ... ... «сатып алынатын баға» және т.б. Бұл түсу жәен өткізу
операциялар ... ... ... ... ... ...... тауарлы
материалды запастар мен ... ... мен ... келіп түсуі «ТМҚ және қызметтердің келіп ... ... ... ... ... (меню «Покупка» - «Поступление ТМЗ
и услуг»).
ТМҚ мен қызметтердің келіп түсуін бейнелеу үшін «покупка» операция
түрін ... ... «В ... ... түрі ... ... ары қарай өңдеу үшін қабылдаған кезде орнатылады. ... ... ... ... ... түрі ... ... арқылы жүзеге
асырылады. Құрылымдық бөлімшелерден ... ... ... ... от ... подразделения» операция түрі орнатылады.
«Поступление ТМЗ и услуг» құжаты ... ... ... ... себебі,
оның көмегімен ТМҚ-лар мен қызметтер, негізгі құралдардың келіп түсуі
бейнеленеді. Бұл мақсат үшін құжат ... ... ... ... табылады.
«ТМҚ» закладкасында сатып ... ТМҚ, ... ... ... ... ... көрсету» закладкасында тура кететін
кәсіпорынның шығындары көрсетіледі. Бұл құжатқа жеткізушілерден ... ... ... ... ... ... ... түскен тауарларды – «Номенклатура» справочнигінің ... ... ТМЗ и ... ... ... басқа да құжаттарды
құруға болады: «Платежное ... ... ... ... ... ТМЗ ... «Установка цен номенклатуры»,
«ГТД по импорту» и др.
«Поступление ТМЗ и услуг» ... ... ... ... дұрыс
жүргізу үшін «Счет-фактура полученный» құжатын тіркеуге болады.
Жеткізушілерден жеткізу бойынша шығындар және басқа да ... ... ... ... ... енгізу керек. Бұл операция
«Поступление доп. ... яғни бұл ... ... ... ... әсер
ететін сыртқы кәсіпорынның қызметін есепке алу үшін арналған. Бұл ... ... ... бөлімінде қосымша шығындарды жапқызатын ТМҚ-ның
тізімі, саны және ... ... ... доп. ... ... ТМЗ и ... ... негізінде жасалған болады.
Бұл құжаттың кестелік бөлігінде «ТМҚ» закладкасында тауарлы-материалды
құндалықтар көрсетіледі және оларға қосымша ... , ... ... саны мен ... ... ... «Сумма расходов» жолында
қосымша шығындардың сомасы көрсетіледі.
Тауарларды өткізу. Тауарларды, дайын ... ... ... ТМЗ и услуг» құжатымен рәсімделеді және бұл құжатта келесі
шаруашылық операциялар ... ... және ... ... ... «ТМЗ» бөлімінде өткізілетін тізімдер көрсетіледі. Бұл
құжат өткізілген кезде автоматты түрде номенклатураның қалдықтары мен есеп
саясатында ... ... ... ... ... ... ... сомалары
есептелінеді. Егер құжат бойынша ТМҚ-ның саны қоймадағы ТМҚ-ның санынан ... ... ... ТМЗ и ... ... негізінде келесі құжаттарды жасауға
болады: «Ппиходный кассовый ордер», «Платежное поручение ... ... ... ... ... есеп. ТМҚ-ның қойма арасында орын ауыстыруы. «Қазақстанға
арналған 1С ... ... ... ... ... және басқа да
номенклатуралық позицияларының орын ауыстыруы «Перемещение ТМЗ» құжатымен
рәсімделеді.
«Отправитель» - тауарлар ... ... ... - ... ... ... кестелік бөлімінде бір қоймадан екінші қоймаға жіберілетін
тауарлардың атауы мен саны ... ... ... мен сандарын
дұрыс жүргізу үшін «Подбор» кнопкасын қолдану керек [43].
«Перемещение ТМЗ и услуг» құжаты «Поступление ТМЗ и ... ... ... ... ... ... түгендеу бойынша «Инвентаризация
ТМЗ на складе» құжатымен рәсімделеді және бұл ... 2 ... ... ... ... ... тек қана қоймалар бойынша ғана емес
кәсіпорынның толығымен ... ... ... Егер ... ... құжаттың кестелік бөлімінде кәсіпорынның есебінде тұрған барлық
тауарлар енгізіледі.
«Инвентаризация ТМЗ» ... ... ... ... ... ТМЗ» ... және ... артықшылықтарын
қабылдау.(«Опреходование ТМЗ») құжаттарын толтыруға болады.
Түгендеу тізімдемесінің мәліметтерін «Заполнить» кнопкасымен ... ... ... ... ... ... номенклатурасы
енгізіледі. «Количество» графасына түгендеу ... ... іс ... ... ... ... графасында түгендеу нәтижесінде
анықталған ауытқулар жазылады.
«Сумма» графасына қоймада номенклатуралық позициясының жалпы өзіндік
құны есепке ... Бұл ... мен ... саны негізінде «Цена» ... ... ... өзіндік құн туралы ақпарат инвентаризациялық
ведомосттің «Фактическое наличие» графасында басып ... ... ТМЗ на ... ... бухгалтерлік және салықтық
есебінің проводкаларын және регистлеу бойынша ... ... ... «ИНВ-12» салыстырмалы тізімі және «ИНВ-3» түгендеулік тізімдеме
құрастыруға мүмкіндік береді.
Жанама шығын ... Ай ... ... ... ... ... бөлу ... Ортақшаруашылық шығындар өндірістік өнім құны мен
аяқталмаған өндіріс арасында ... ... ... ... үшін ... базалары болуы мүмкін:
• шығарылым көлемі
• еңбекақы
• материалдық шығын
ҚҚС есебі. Әр ұйым үшін ... ... ... ... оның ... ... ... немесе табылмауын анықтауға болады. ҚҚС-ң түрлі
мөлшерлемелерін қолдану барысында тауарлар мен ... ... ... ... ... ... жағдайда ҚҚС-ң түрлерімен, сонымен қатар
салықтық агенттің ҚҚС-ті төлеу міндеттерін ... ... ... қадағаланады.
Еңбекақы есебі мен кадрлық есеп. Кәсіпорынның жұмысшыларына еңбекақы
төлеу формасына сай жалақыны бөлу әр жұмысшыға әр бөлу ... ... ... ... ... беру резервін қалыптастыру
• жұмысшыларға еңбекақыны төлеуге дейін касса арқылы ... ... ... ... ... ... ... регламенттік заңды салықтар, жинақ және аударымы бар ... ... ... ... салық органдарына және ... ... ... ... аудару
• сәйкес есептерді қалыптастыру (салықтық және статистикалық).
Есептеу жүргізу барысында кәсіпорында мыналар ескеріледі:
- зейнеткерлер
- мүгедектер
- Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... ... және салықтық есеп бойынша
регламентті операциялар осы ... ... ... ... ... соның ішінде НҚ мен МЕА-ге ... ... ... бағалау, болашақ кезеңдердің шығынын шығару, шығарылған
өнім мен қызметтің ... ... ... ... ... төлемдерді салық
және жинақ бойынша есептеу, есеп беру сомасын ... ... ... және т.б. [44]
Стандартты бухгалтерлік есептер. «Қазақстанға арналған 1 С ... ... ... есеп ... ... ... етеді, яғни
қалдықтар бойынша мәліметтерді талдауға, бухгалтерлік және ... ... ... және ... қима ... ... мүмкіндік береді. Солармен
қатар, Айналым қалдық ведомості, ... ... шот ... айналым
қалдық ведомості, шот ведомості, шот ... ... ... ... ... ... ... субконто карточкасы, жиынтық жазбалар
бойынша есеп, басты кітап, диаграмма.
Регламентті есептеме. «Қазақстанға арналған 1 С Бухгалтерия 8»-ге ... және ... ... ... ... ... ... салықтық декларацияларды, статистика органдары мен
мемлекеттік қор ... ... ... ... ... ... яғни мұндай мүмкіншілік нормативтік құжаттармен
қарастырылғанда электрондық түрде болуы мүмкін.
Сервистік мүмкіншіліктер. «Бухгалтер мониторі» жедел және ... ... ... және ... ... ... ... алуға, дебиторлық
және кредиторлық қарыз сомалары жайлы, есептемені өткізу уақыты туралы және
де ... ... ... ... ... ... ... күнтізбесі» заң
түрінде қарастырылған салық төлеу мерзімі мен есептемені ... ... ... хабарлайды.
«Қазақстанға арналған 1 С ...... ... ... ... ... мәліметтерді іздеу – конфигурацияның ... ... ... іздеу (құжаттар, тізімдеме)
- классификатордың мекен-жайын жүктеу
- техникалық қолдау көрсету ... хат ... ... ... 1 С ... 8»-ді ... ... түрде тексеру және жаңаруды орналастыру
Тез игеруге арналған құралдар. «Стартты көмекші» ... ... үшін ... ... мәліметті енгізуге арналған.
«Функция панелі» бастапқы пайдаланушыларға бағдарламаны жылдам игеруге,
ал тәжірибелі пайдаланушыларға күнделікті ... ... ... ... ... ... (Банк, касса, өндіріс, жалақы)
жұмыссызбасы түрінде көрсетілген.
Бағдарламаны өз бетімен ... үшін ... ... ... ... ... құжаттарды рәсімдеу,
тізімдемені толтыру және есептемелерді қалыптастыру.
Қорытынды
Ұйымның қысқа мерзімді ... ... ... ... өз ... ... ... мердігерлер,
акционерлер, мемлекет алдындағы және т.б. міндеттемелерімен дұрыс және ... есеп ... ... яғни тексеру жүргізу ол ... ... ... ... ... жүргізу. Кәсіпорын үшін маңызды
шаралардың бірі болып келеді. Кредиторлық ... ... ... ... ... міндеттері:
1. төлем тәртібін сақтау ережелерін, есеп айырысу кезінде қолданылған
бағаның (тарифтың) негізділігін, есеп айырысу ... ... ... ... ... несиелік борыш сомасының
нақтылығын, заңдылығын және негізділігін тексеру;
3. есеп айырысуларды ретке келтіру, несиелік борышты ... ... ... ... мен ... ... есеп ... тексеруден
бастап аудитор, жоғарыда аталғандай, несие ... ... ... ... ... Өзара салыстыру, есеп айырысудың жағдайы туралы
қатынас сауалнама арқылы, оған тексерудегі үйымға тиісті борыштарға ... ... ... ... егер ... ... сомалар көрсетілсе немесе
жабдықтаушылардың сатып алушылардан талап ... ... ... ... ... үшін ... Қатынасқа шоттардағы қалдықтары туралы
немесе егер де олардағы қалдықтары едәуір болса, шот ... ... ... ЖШС ... ... ... табылатындықтан өзінің қызметін
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің, «Шаруашылық серіктестіктер
туралы» зандық күші бар ... ... ... ... да ... және ... ... Жарғының және үлестік
келісім-шарттың негізінде іске ... ... ЖШС ... жеке ... ... ... есеп ... шоты мен валюталық
шоттарын, кәсіпорынның атауы жазылған мөрі мен ... да ... ... бар.
«Темір» ЖШС өзінің қызметін толық шаруашылық есептің негізінде ... ... ... ... өз ... ... «Темір» серіктестігінің мақсаты табыс табу.
Серіктестіктің басты мақсаты табыс көру болып табылады. ... ... ... ... және комиссиялық сауданы ұйымдастыру
-  коммерциялық әрекет;
- сыртқы экономикалық әрекет;
-  инвестициялық өндірістік әрекет;
-  консалтингтік маркетингтік қызмет көрсету
-  сауда және сауда делдалдық әрекет;
-  жеке адамдарға және ... ... ... ... ... мен ... әр түрлі сервистік және
тұрмыстық қызмет көрсету ұйымдастыру;
-  ғимараттарды жабдықтау және ... ... ... өңдеу
жұмыстары;
-  баспа және жарнамалық өнімдерін электронды құралдарды ... ... ... ... ... ... ... ие, яғни, ол оқшауланған мүлікке және
мүліктік емес жеке құқықтарға ие бола ... ... ... түсуге,
міндеттерге ие болуға, сот не төрелік орындар немесе аралық ... не ... ... ... есепті жүргізу барысында, әр ... өз ... Сол ... ... ЖШС -дегі есепшілердің міндеттері қалай
болатынын, яғни ... ... ... әр ... ... кім және қай есепші қай ... ... одан ... ... ... ... ... екінші бөлімде «Темір» ЖШС -дегі аудиттің жүргізілу тәртібі,
маңыздылығы ... ... ... ... және ... ... қарастырылды. Бұл есеп формасын ... ... ...... ... қатар
қолданыстағы регистрлер тізімінде, олардың құрылуында, кезектілігінде
және оларда жазу ... ... ... қарыздарын басқара отырып, шикізат пен
материалдарды ұқыпты жұмсауға, ... ... ... ... ... ... ... өндіруге (ұлғайтуға), оның ... ... ... төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға, ... ... осы ... ... ... ... жаңа
нарықтық қатынастарға ие болуға, шығындарды, кіріс пен табысты басқаруға
мүмкіндік бар.
Қорытындылай келе, «Темір» ЖШС -де есеп ... ... ... ... 8.2. ... ... жасағаны және
компьютерлік технологиямен ... ... ... ... ... ... айтылған жағдайлармен ұсыныстарды ғылыми
эксперименттермен және шет ел ... ... ... ... қаржылық жағдайы және бухгалтерлік есеп қызметі ... ... ... ... қол ... әдебиеттер тізімі
1. ҚР «Аудит қызмeттeр туралы» заңы 05.05.2010ж
2. ҚР «Бухгалтeрлік жәнe қаржылық eceп туралы» заңы ... ҚР ... ... ... жәнe баcқада міндeттeмeлeр туралы»
Кoдeкc 12.06.2011ж 13.02.2011ж.
4. ҚР «Қаржы миниcтрлігінің Бухгалтeрлік eceп ... жәнe ... ... ... cтандарты жәнe әдіcтeмeлік
ұcынымдары.» Алматы : 2009ж
5. Халықаралық Қаржылық Еceп ... Жаңа ... шoт ... 26.12.2007ж
7. Камышакoва П.И Камышакoв А.П. «Бухгалтeрлік eceп жәнe аудит» Мocква
2009ж
8. Андрocoв А.М. ... ... М: ... и ... ... ... К. Өнім ... мeн cатып алушылар тапcырыc бeрушілeр
араcындағы бухгалтeрлік eceбі /Бухгалтeр бюллeтeні. 2013 № 29
10. Ван Хoрн Дж.К. ... ... ... М: ... и ... ... В. Өнімді cатудың eceбі / Бухгалтeр бюллeтeні. 2011 № 27
12. Дюceнбаeв К.Ш. «Қаржы баcқару жүйecіндeгі аудит жәнe талдау» ... ... И.Г. ... ... ... ... ... eceбі / Бухгалтeр бюлeтeні. 2013 № 7
14. Кутeр М.И ... и ... ... учeта» М : Финанcы и
cтатиcтика Экcпeртнoe бюрo ... ... К.Ш. ... eceптің аудиті жәнe талдауы» Алматы 2009ж
16. Ильяcoв К Cатқалиeв В. «Cалықтар» Алматы ... ... К.К. ... ... ... ... ... К.К., Төлeгeнoв Э.Т., Байдаулeтoв М.Б., Құдайбeргeнoв Н.А.
«Cубъeктінің қаржы шаруашылық қызмeті бухгалтeрлік eceп ... ... ... 2011ж
19. Кoндракoв Н.П. «Бухгалтeрлік eceп » Мocква: Инфра – М 2009г
20. Лубянoй В.C. ... жәнe ... ... ... құрылымдау
бағдарламаcы». // Бухгалтeр бюлeтeні. 2012ж № 3
21. Маккoнoллe К Бриo C. Л. «Экoнoмика принциптeрі».2011
22. Нидлз Б. Андeрcoн Х. ... Д. ... ... ... ... Пoд рeд ... Я.В. М: Финанcы и cтатиcтика 2009
23. ПeтрoвА.Н.«Негізгі құралдар есебі»//Бухгалтeрлік бюлeтeні 2012. №12
24. Пoдoльcкий В. И. ... ... ... ... ... В.В. ... И.O. «Кәcіпoрындағы бухгалтeрлік
eceп» Алматы 2009ж
26. Радocтoвeц В.К. Радocтoвeц В.В.«Бухгалтeрлік eceп жәнe ... ... ... ... C.Р. ... экoнoмикалық oрыcша - қазақша cөздік» Алматы :
Cөздік- cлoварь 2010
28. Шишкин А.К. Микрюкoв В.А. ... И.А. ... ... ... ... М: Аудит ЮНИТИ 2009
29. Воронина Л.И. “Основа современного ... ... и ... пособия часть ІІ //Москва 2011г.//
30. Дюсенбаев К. “Анализ и аудит система управления финансами” //Алматы
2012г.//
31. ... Д.О ... ... және ... ... ... ... Әбдішүкіров Р.С, Мырзалиев Б.С «Бухгалтерлік есеп -1 кітап», Алматы,
Нұр-пресс, ... ... С.Б. ... ... ... Алматы, 2012ж
34. Бименова А.Ә. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Астана, Фолиант, 2008ж
35. Кәсіпорын ... ... ...... // ... ... К.К, ... З.Н, Жантаева А.Ә, Құдайбергенов Н.А
«Қаржылық ... ... ... ... ... В. ... В. ... C. Пocтнoва C. “1C: ... для Windows ... 8, ... Кеулімжаев К.К, Ыбыраева З.Н «Бухгалтерлік есеп принциптері»,
Экономика, Алматы, ... ... Б.С, ... А.А, ... Р.С ... есеп
теориясы және тәжірибесі» Экономика баспасы, Алматы,2012ж.
40. Назарова В.Л «Шаруашылық жүргізуші субъектідегі бухгалтерлік есеп»,
Экономика, Алматы, 2005ж
41. Тулеушова Г.К. ... ... есеп ... ... Алматы, 2013ж
42. Умнoв Э.А. Циcтoв Д.В «Бухгалтeрcкий учeт на пeрcoнальнoм ЭВМ: Учeбный
практикум пo вeдeнию бухгалтeрcкoг учeта в “1C: ... ... М : ... Нұрсейітова Е.О «Ұйымдардағы бухгалтерлік есеп», Алматы, LEM баспасы,
2009ж
44. ... Т.Т. ... ... есебі //«Бухгалтер бюллетені»
№2, 2014ж
45. Төлешова Г.Қ «Дамыған қаржылық есеп», Алматы, Экономика, 2005ж

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы туралы31 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
Активтер аудиті9 бет
Аудит түрлері16 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Аудиторлық қорытынды21 бет
Аудиторлық қызметті басқарудың парадигмалары 22 бет
Аудиттің мақсаты мен міндеті, берешек қарыздардың есебі26 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Бюджетпен есеп айырысудың бақылауы мен аудиті19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь