Тәрбие психологиясы туралы түсінік

1. Кіріспе бөлім
Тәрбие психологиясы туралы түсінік.
а) Ұлы адамдар тәрбие жайлы.
2. Негізгі бөлім
Тәрбие психологиясының мақсаты мен міндеттері.
Оқушыға моральдық тәрбие беру.
а) Моральдық принциптерді ұғынудың оқушыны
тәрбиелеу үшін маңызы.
ә) Ерік және оқушыда моральдық істің қалыптасуы.
Тәрбие беруде ұжымның рөлі.
а) Ұжымның қалыптасуы.
ә) Оқушының өз мүмкіншілігін өзі дұрыс бағалау
үшін ұжымның тигізетін ықпалы.
3. Қорытынды бөлім
 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Ғылымсыз білім сыңар жақ: ғылым білімді ұлғайтады; ғылымсыз білім тым құрғақ, білімді орнына жұмсау керек. Білімді орнына жұмсайтын не? Ол – тәрбие. Білімнің адамзат игілігіне жұмсалуы, жұмсалмауы тәрбиеге байланысты. Тәрбиесіз білімді адам сол білімнің адамзаттың игілігіне де, сорына да оңды-солды жұмсай беруі мүмкін. Тәрбиелі адам, яғни иманды адам, толық адам ондайға бармақ емес, ол білімін өз орнына, игілікке, адамзаттың гүлденуіне жұмсайды.
Тәрбие сөзі «тәрбиә» араб-парсы тілдерінен енген, қазақ тіліне аударғанда «негіз» деген мағынаны білдіреді. Тәрбие деп үлкендердің кішілерге азаматтық қасиетін қалыптастыруға тигізетін әсерін айтады.Тәрбиенің өзі неше түрлі саладан, моральдық, интеллектуалдық, эстетикалық және еңбекке үйретуден, дене шынықтырудан құрастырылады. Тәрбиенің осы түрлері ерте дәуірден басталып келеді.
1. Р.Қоянбаев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1991.
2. А.О.Пинт. Ата-аналар сіздер үшін. - Алматы, 1990.
3. Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы. -Алматы, 1994.
4. Қ.Жарыңбаев, С.Қалиев. Қазақтың тәлім-тәрбиесі. -Алматы, 1995.
5. Қ.Жарыңбаев, Ж.Базарбаевт.б. Инабат. - Алматы, 1995.
6. С.Қалиев, т.б. Қазақтың салт-дәстүрлері. - Алматы, 1994.
7. Наурыз. Жаңарған салт-дәстүрлер. - Алматы, 1991.
8. Мұқанов М. М. Жас және педагогикалық психология.
Алматы,1982.
9.Әбиев Ж., Бабаев С., Құдияров А., Педагогика.
Алматы, 2004.
10.Мұқанова Б. Ы.,Төлеубекова Р.К. Педагогика.
Алматы, 2003.
11.Мұқанов М. М. Педагогикалық психология очерктері
Алматы,1962.
        
        Жоспар1. Кіріспе бөлім    Тәрбие психологиясы туралы ...     а) Ұлы ... ... ... ... ...    ... психологиясының мақсаты мен міндеттері.Оқушыға моральдық тәрбие беру.     а) Моральдық принциптерді ... ...         ... үшін ...     ә) Ерік және ... ... ... қалыптасуы.Тәрбие беруде ұжымның рөлі.     а) Ұжымның қалыптасуы.     ә) ... өз ... өзі ... ...          үшін ... ... ...   3. Қорытынды бөлім       Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Ғылымсыз білім сыңар жақ: ғылым білімді ұлғайтады; ... ... тым ... ... ... ... ... Білімді орнына жұмсайтын не? Ол - тәрбие. Білімнің адамзат игілігіне жұмсалуы, жұмсалмауы тәрбиеге байланысты. Тәрбиесіз ... адам сол ... ... ... де, ... да оңды-солды жұмсай беруі мүмкін. Тәрбиелі адам, яғни иманды адам, толық адам ондайға бармақ емес, ол білімін өз ... ... ... ... жұмсайды.
Тәрбие сөзі араб-парсы тілдерінен енген, қазақ тіліне аударғанда деген мағынаны білдіреді. Тәрбие деп үлкендердің ... ... ... ... ... әсерін айтады.Тәрбиенің өзі неше түрлі саладан, моральдық, интеллектуалдық, эстетикалық және еңбекке үйретуден, дене шынықтырудан ... ... осы ... ерте ... ... келеді.
Аталған салалардың жас өспірімдердің есеюіне тигізетін ... ... ... ... ... ... ғалымдар арасында түрлі пікірлер кездеседі : бірінші пікір бойынша, ... басы ... оның ... не ... десең, соны жазуға болады.Баланың келешекте кім болатынын түгелдей тәрбиеші шешеді. Тәрбиеші баладан келешекте қандай адам жасап шығарғысы келсе, бәрі қолынан ... ... ... ... ... ... не болса, соның бәрін жазуға болмайды. Біреуді біреу тәрбиелей алмайды, әркім өзін-өзі тәрбиелеп, азамат қатарына жете алады. Соңғы пікір мына ... ... ... : ... ... ... өсиеттерді енгізіп, оның рұқсатынсыз ісін, қылығын сол өсиеттерге бағындыра алмайды. Бала ... ... ... ... ... ... ... - өз еркі. Дәлелдің бұл түрі орынды сияқты. Бірақ бірінші пікірді жоққа шығаруға болмайды. ... ... ... тіл тауып, жақын қатынаста бола алса, онда баланы өзінің сөзіне көндіріп, біразға дейін жетелеп, оны тәрбиелеуде едәуір дәрежеге жете алады. Біз осы екі ... ... тән ... ... ... ... ... баланың өзі, оның келісімінсіз бұл салада нәтижеге ... ... ... ... егер ... баланың таба алса, онда тәрбие саласында үлкен ... жете ... ... ... ... ... ең негізгі мәселесі баламен әңгімені қандай тақырыпта жүргізуде емес, онымен байланысудың тауып, тіл алдыра білуде. Ал тіл алу не ... неге ... ... тіл алуы ... екі ... ... біріншіден, балаға айтылған кеңестің мазмұнына, екіншіден, сол ... ол ... ... асатынына тәуелді келеді. Мұны С. Л. Рубинштейн детерминизм ... ... - ... деп атаған болатын. Бұл принцип бойынша, баланың тәрбиеге көніп тіл алуы тек үлкендердің өсиетіне ғана байланысты емес, сол кездегі оның ... - ... де ... Егер ... ... ... жасап, бәлендей тапсырманы орындау туралы қанша дәлел келтіргенімен, осыған оның ... ... ... ... орындағысы келмесе, онда сол сөздерден нәтиже шықпайды. Сонымен ... тіл ... - қиын ... бірі. Бала қайткенде тіл алатынын зерттеп, осы жөнінде тәсіл ойлап шығаратын - тәрбие педагогикасы. ... тіл ... не ... психологиялық тұрғыдан себептерін зерттеп, осы жөнінде ұсыныстар енгізіп отыратын - тәрбие психологиясы туралы ... Бұл ... оңай емес және оның ... ерекшеліктері кездеседі. Тәрбие психологиясы сол ерекшеліктерді қандай тәсіл қолданғанда ... пен ... жете ... өзінің ішкі ниетіне айналатынын тексеріп, тәрбие жұмысының қазіргі өскелең заманның талабына сай ... өріс ... ... Тәрбие психологиясы жаңағы детерминизм принцін басшылыққа ала отырып, оны тәрбие процесін дәлелдеуде қолданады. Мысалы, үлкендер тарапынан ... ... ... сөз оның ... ... ... ... ол оның ішкі ниетіне айналып, соған сәйкес барлық ісін, қылығын т. б. бағындырады. Ал мұның өзі ... ... ... ... ... тәрбие жұмысын зерттеуде психологтар әр себептің қандай нәтижеге апарып соғатынын тексеріп, ... ... ... ашып беруге ұмтылады. Ал кеңестер мен ... ... ... әсер ете алуы неге байланысты?Мұның себебі айтылатын сөздер ... ... ... Бірақ күнделікті сөздердің бәрі бірдей балаға ықпалын тигізе алмайды. Мұны айтылатын мәністің оқушының, сол кездегі жағдайы мен ... - ... ... ... ... сәйкестендіріп, айта білмеуден кездеседі. Осыдан шығатын қорытынды тәрбиелеуге не қайта ... ... ... ... ешқандай жасырын сыр жоқ. Сондықтан тәрбиеге көнгісі келмеген ... ... деп ат беру - ... ... бала ... жағдайда да бұл - сол баланың ... ... ... ... ... ... ата - анасының, мектептің) кемшілігі. Бұл айтылған мәселелер тәрбие жұмысын ... ... ... ... ... тіл ... ... оның азаматтық қасиетін және осыған орай, әдептілігі мен сыпайылығын, интеллектуалдық сапасын, эстетикалық талғамын дамыту қажет. Осыған ... ... ұғым бір ... кең ... ... ... және оқыту процесі де жатады). Екінші жағдайда тар ... яғни тіл ... ... сақтау мағынасында айтылады. Ұлы ... ... ... ... ... тоқталсам, Х1 ғасырдың ақын, философ, қоғам қайраткері Жүсіп Баласағұнның тәрбие тағылымының бастауы боларлықтай бір пікірін ... ... , ... еңбектің көзі болуы шарт - деп ой түйеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ұжым тәрбиелейтін, педагогиканың бала тәрбиегісіндегі басты мақсаты мен міндетін айқындайтын әдіс ... ... ... ... десе ... ... Низами - адамды жетілдірудегі тәрбиенің рөліне ерекше мән берді. Ол - өз кездеріндегі ... ... ... ... мен оқу ... ... орын алып ... баланың дами отыра, жетіле алатын мүмкіндіктеріне сенбестік туғызатын көзқарастарға қарсы шықты. ... ... ... - ... ... әсерлі құралы ретінде халықтың ауыз әдебиеті мен ана тілі, жазба әдебиеті мен өз халқының тарихы негізгі оқу пәні ... тиіс ... Ол өз ... поэма мен дастандарында - тәрбиенің негізі жалпы адамгершілік деп есептеді. Адамгершілік - ақыл мен ... оның ... ... ... ... мен ... деп уағыздады. Жас- тар махаббатын жырлау арқылы адамгершілік, эстетикалық ... ... ... жеке адамдардың бас бостандығы, әйел теңдігі мен оның бостандығы, махаббат тақырыбы - ... ... ақыл - ой, ... пен ... ... нің бастауы - негізгі сілемі. Низамидың тағылымдары, өзі өмір ... ой - ... ... ... ... оның шығармаларындағы білім мен тәрбиенің бүкіл жүйесінің өзегіндегі принцип - тәрбие мен білімнің халықтығы. Омар Хаям өмір ... ... ... ... ... оның ұлы ... өз ... және рубайларында жырға қосып мадақтады. Адамның ұлылығы тәрбие мен ... ... ... ой ... ... тәрбиесі, білім, жалпы тәрбие адамды ұлы етеді деді. Оны былай жырлады:

Үшеуінің ... ... ... ... ... ... ... асырылуын уағыздап тұрғандай. Ол еркіндікті аңсап, тәрбиедегі демократиялық бағытты - еркін тәрбиенні жақтады. Оның өлеңдерінің сарыны адамды жан - ... ... Аз ... көп ... ... бір шумақ өлең арқылы тәрбиенің бірнеше түрін бір адам ... ... ... ... ... Абайдың педагогикалық мұраларының негізгі идеяларының бірі - ... ... ... Ол ... ... - ... барлық тәрбиенің негізі. Басқалары ақыл - ой, патриоттық эстетикалық, адамгершілік, экологиялық еңбек тәрбиесінің құрамдас бөлігі ... ... ... оған өлең ... ... ... әдістері, құралдары
Жоспар:
1. Тәрбие әдістері, анықтамасы, жіктелуі.
2. ... ... ... ... ... Қоғамдық мінез-құлықты қалыптастыру және іс-әрекетті ұйымдастыру әдістері: үйрету, жаттықтыру, ойын, тапсырма, педагогикалық талап.
4. Тәрбиедегі ынталандыру ... ... ... ... оған ... ... Өзін-өзі байқау және бақылау әдістері.
1. Тәрбие әдісі дегеніміз - оқушылардың тұлғалық қасиеттерін қалыптастыруға бағытталған ... мен ... ... ... педагогикалық жұмыс тәсілдері.
Әдістерді мұғалім тәрбиенің мақсатына, мазмұнына балалардың жас және ... ... ... ... ... ... Әдістер тәрбие мақсатына жетуге, оқушыларды қоғамдағы тәртіп ережелерін үйретуге, адамдармен қарым-қатынас жасауға, олардың жақсы тәжірибесін алуға көмектеседі.
Қоғамдағы ... ... ... ... ... мен ... ... әдістер жүйесін жаңартады. Қазіргі кезде әдістер жүйесінің ондаған жіктелісі бар, олардың біреулерінің тәжірибелік, ал ... ... ... ... ... ... тәрбие әдістері: сендіру, жаттықтыру, мадақтау және жазалау, ... ... ... ... ... ету ... қарай топтастырылған тәрбие әдістері:
:: адамгершілікті қалыптастыруға бағытталған ... ... ... ... ... әдістер.
:: әдептілікті және тәртіптілікті қалыптастыратын әдістер. А.П.Пинкевич тәрбиені екі ... ... ... ... ұзақ ... әсер ету әдісін, ал екінші тобына өтпелі әдісті, яғни белгілі-бір жағдайда ... ... ... ... Жеке ... ... ұзақ ... педагогикалық әдістер тиімді деп саналады. Олар: ұзақ мерзімді жаттықтыру, ... ... ... тәрбиешінің жеке басының үлгісі.
Қазіргі кезде тәрбие әдістерін жіктеудің ... ... ... бар. ... ... ... ... жәнеВ.С.Сластенин жасаған тәрбие әдістері жіктеуінде бірізділік байқалады. Бұл ... ... ... орай ... әдістері төрт топқа ажыратылады:
:: Адамгершілік сананы қалыптастыратын әдістер.
:: Іс-әрекет және қоғамдық тәртіп ... ... ... ... ... ынталандыратын әдістер.
:: Мінез-құлық пен іс-әрекетке бақылау жасау, өзін-өзі бақылау, ұйымдастыру және өзіне-өзі баға ... ... ... ... ... ... дегеніміз - әдістің бір бөлігі. Тәрбие тәсілдері:
1. Тәрбиенің мақсаттарын, міндеттерін, оларға жетудің жолдарын ұсыну.
2. Ақпараттық - ағартушылық.
3. Бағдарлау - ... ... ... ... мен ... және ... жетудің жолдарын ұсыну тәсілін қолданып мұғалім оқушыларды идеялық ... ... ... өз ... мен ұжым ... жоспарлауға, ұйымдастыруға, еңбекпен іс-қызметтің мақсаттарына жету жолдарын таңдауға, іс-қызметтің ... мен ... ... ... ... ... ... үйретеді.
Бағдарлау - іс-қызметтік тәсіл оқушыларды еңбекке даярлауға ... ... ... белсенділігін туғызып, іс-қызметке жауапкершілікпен қарауды, халық игілігін молайту жолында еңбек ету қажеттігі ... ... ... күнделікті іс-қызметке қатысып, қоғамның материалдық саласында адамгершілік және еңбек бағдарларын дұрыс таңдап дамытады.
Қарым-қатынас тәсілі (коммуникативтік тәсіл) - балалар мен ... ... ... ... негізделіп, оқушылардың қоғамдық мінез-құлық нормаларын игеруіне көмектеседі. Оқушылар тәртіп ережелері жөніндегі ақпаратты топта, сыныпта, мектепте құрастырып, оны төменгі және жоғары ... ... ... ... ересек адамдар арасында жетілдіреді.
Бағалау тәсілі көмегімен мектеп оқушылары адамдардық кимыл-әрекеттерін, көзқарастарын, сенімдерін, тәртіп бағыттарын айқындауға, негіздеуге, өз іс-қызметін, оқу мен ... ... ... ... өздері бағалауға үйренеді. Оқушы іс-қызметтің адамгершілік жақтарын бағалауға жаттығады. Мұғалім бағалауды, ... баға ... ... қамқорлық жасайды. Баға беру алынған білімді жеке тәжірибемен байланыстырып, оған жаңа қасиет ... ... ... - ... адамдық қасиеттерін қалыптастыратын, мұғалім мен баланың санасына тәуелсіз материалдар. Тәрбие құралдары:
:: Іс-әрекет түрлері (ойын, еңбек);
:: заттар ... ... ... ... рухани және материалдық мәдениет (өнер, қоғам, өмір);
:: ... ... ... педагогикалық ықпал жасау құралдары.
2. Жеке адамның санасын қалыптастыру әдістері.
Жеке адамның санасын қалыптастыру әдістері (ұғым, байымдау - ... ... баға ... ... ... әңгіме;
:: әңгімелесу;
:: пікірталас;
:: лекциялар;
:: өнеге;
:: көндіру (суггестия).
Сананы қалыптастыру әдістерінің синонимі - ... ... ... ... ... адам мінезіне қойылатын талаптар, еңбектің, басқа адамдармен қарым-қатынастың маңызы туралы айтып, оның дұрыстығына баланың ... ... ... Баланы жақсы сөз бен іске сендіру үшін мұғалім тілді қолданады. Беделді, мәдениетті, тәжірибелі мұғалімдердің сөзі ... ... ... Этикалық әңгіме - этикалық, эстетикалық мәселелерді оқушыға талдату. Мұғалім оқушылармен әңгімелескенде, олардың ойын тыңдап, онымен санасады, ынтымақтаса жұмыс істеп, ... ... ... ... ... бұзған оқушылардың іс-қылықтарын талдайды. Әңгімені бастауға себепші ... ... ... қылықтары. Этикалық әңгіменің жақсы өтуіне әсер ететін жағдайлар:
:: бір мәселе төңірегінде бірнеше пікірлердің айтылуы;
:: оқушы сұрақтарын мұғалімнің ... оған ... ... ... көмектесу;
:: әңгіменің дайын жауаптарының болмауы;
:: баланың өз ойын айтып, басқалардың пікірлерін тыңдауы;
:: қарым-қатынас мәдениеті, мұғалімнің оқушы ... ... ... ... ... ... ... айналдырмау;
:: әңгіменің жылы шырайлы жағдайда өтуі;
:: баланың ішкі ... ... ... ... материалдарын баланың өмірінен алу;
:: түрлі пікірлерді біліп, ... ... ... ... ... ... жас ... сай болуы;
:: тартымдылығы, қызықтылығы;
:: мұғалімнің артық сөздер айтпауы.
Мұғалім тәртіп бұзған оқушылармен жеке ... оның ... ... ... ... ... тақырыбына байланысты техникалық құралдар қолданылады.
Әңгіме мұғалімнің қысқаша сөзінен басталады. Ол оқушыларға мәселелі сипаттағы сұрақтар ... ... ... Пікірталас. Пікір білдіру, баға беру оқушының дүниеге сенімін арттырып, ондағы қателіктер мен кейбір адамдардың ... ... ... ... ... ... ... сезім белсенділігін талап етеді. Мұғалім пікірталасты өткізбес ... оның ... ... ... ... ... қолданылатын әдебиеттерді ұсынып, оқушыларды пікірталас ережелерімен таныстырады.
:: Түсіндіру. Бір топқа, жеке оқушыларға жаңа ережелер басқа адамды құрметтеу, өзін ... ... ... қою, т.б. ... ... ... ... жасау теріс қылық екенін түсіндіре берудің қажеті болмағандыңтан басқа әдіс қолдану керек. Мұғалім адамшылық қасиет туралы баланың пікірін сұрап, ... ... ... ... ... баланы теріс қылығы үшін ұялтып, түзелуге бағыттайды.
:: Өнеге. Мұғалім оқушыларға әдебиеттегі және ... ... ... үлгі еткенде оқушы өзінің ішкі жан-дүниесіне үңгіле бастайды. Бала басқа адамға еліктегіш. Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... ... адамдарына еліктейді.
Балалар әдеби және тарихи кейіпкерлерге, құрбыларына, ересектерге, ата-аналарына, мұғалімдерге, бұқаралық ақпарат құралдарының, өнердің жас ұрпаққа үлгі ететін ... ... ... ... өз ... ... ... келіп, оған былай дейді: "Ақымақ - жаман ... ... ол өз ... есеп ... ... ... зияндығын дәлелдеу үшін: "Бәріміздің ойымызды бөліп жіберетіндіктен, адамдардың кешіккені ұнамайды,", - дейді.
Мәдениеттіліктің пайдасына оқушының көзін жеткізу үшін, мұғалім: "Суды ... іш, ... ... ішуге болмайды", - дейді.
Мұғалім балаға қарым-қатынастың маңызын ашу үшін: "Сен газетті үйіңе ұмытып кеткендіктен, сынып сағатымыз ... ... - ... ... қолданатын мұғалім: "Мен осылай ойлаймын, сендер қалай ойлайсыңдар", - деп сөйлеседі.
Пікірталас жұмыс барысында пайда ... ... оны ... өзі ... ... алған әсерін мұғалім оқушыға былай білдіреді: "Мына портреттегі адам ... ... ... ... ... ақылық бар ғой, жібірлеген құрбыңнан кешірім сұра", - деп, мұғалім балаға нұсқау береді. Ол жасырын тұрде болғандыңтан бала басқаша қабылдайды.
Ертегі, ... ... ... баспасөз материалдары мектеп жасындағы оқушылардың адамгершілік санасын қалыптастыратын құралдардың бірі. Оқушылар жағымды кейіпкерлерге еліктеп, жамандыңтан аулақ ... ... ... - ... өз ... ... ... арқылы жүзеге асатын, балалар көзқарасына ықпал етудің педагогикалық тәсілі.
Қоғамдың пікір. ... ... ... ... ең алдымен ұжымның талабы екендігін түсіндіру керек. ... ... - ... ... ... ... Қоғамдың пікір ұжымдағы іс-әрекетті ұйымдастыру және мінез-құлықты қалыптастырудың негізгі әдісінің бірі.
Қоғамдың пікір ұжым ... ... ... ... қылығын бағалауда қолданылады. Қоғамдың пікірдің негізгі нысандары - ұжым мүшелерінің жиналыста, жиындар да, митингіде, жергілікті баспасөзде және ... ... ... ашың әңгімеде, кемшіліктерді сынап, жаңа міндеттерді жүзеге асырудың жолдарын белгілеуі.
3. Қоғамдың мінез-құлықты қалыптастыру және оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыру. Іс-әрекет - ... ... ... ... ... негізгі нысаны, ішкі жан дүниесінің көрсеткіші, дамуының, өздігінен ... ... ... Адамның іс-әрекетінің дамуына қарым-қатынас ерекше әсер ететіндіктен, іс-әрекеттен тыс ... ... ... емес.
Бала іс-әрекетіне қойылатын педагогикалық-психологиялық талаптар:
-іс-әрекеттің мақсатының анықтығы, оның жеке адамға, қоғамға, ұжымға пайдалылығы, оқушының ынта ықыласын, қабілеттілігі мен ... ... ... ... істі ... ... ... жағдай жасау.
- баланың мүддесі мен бейімділігін ескере отырып, оның көңілінен шығатын, шамасы жететін қоғамдың жұмысқа, еңбекке қатыстыру өздігінен ... ету ... ... ... дұрыс ұйымдастыру балалардың белсенділігіне байланысты. Жұмысты жоспарлау, жеке тапсырмаларды бөлу, оның нәтижесін тексеру, т.б. міндеттерді балалар шешіп отыруы керек. Бала ... мен ... ... ... дамиды.
- тәрбиешінің басшылығы, жұмыс барысында кеңес беру, балалардың ... ... ... ... мен ... ... ... материалдың және моральдың жағдайды сақтау.
оқушылар ұжымының қоғамдың пікірі арқылы іс-әрекет-тің нәтижесін ... ... ... ... бір түрін тежеу, енді бір түрін мадақтау тәрбиеленушінің санасын дамытады. Л.Г.Макаренко: "Егер жеке адамның басына тиісті талаптар ... ... онда ... құруға, ұжым ішінде тәртіп құруға да болмайтындығы, әрине, өзінен-өзі түсінікті нерсе. Мен жүйелі түрде талаптар қойылуын жақтайтын адаммын", - деп ... ... ... ... ... ... ... көрсеткен.
Оқушылардың өмірінде педагогтің талап қоюы шешуші рөл атқарады. Нақтылы педагогикалық жағдайға байланысты талаптың, түрі, мазмұны іріктеледі. Тәрбиеші мен ... ... ... мен байсалды, сенімді қарым-қатынас педагогикалық талаптың нәтижелі болуына ықпал жасайды. Тұтас педагогикалық процесте тәрбиеленушіге педагогикалық талап қою мен дұрыс ... ... ... ету ... ... әдісі - мінез-құлықтың нормалары мен ережелеріне сай тәрбиешінің әр түрлі іс-әрекетті ұйымдастыруы. Тәрбиеленушілердің орындайтын жаттығулары - ... ... ... адам ... ... ету, ... ... жасап, қуанышқа бөленуі.
Жаттығу әдісі оқушыны объект жағдайынан субъект ... ... ... ... ... ... - жаттығулар мен әрекеттердің баланың ішкі қасиетіне айналуы. Тапсырма бергенде баланың ішкі ... ... ... жан-жақты терең зерттеп, қоғамдық бел-сенділігін басқару жалпы адамзаттық адамгершілік қасиетінің дамуына және оның дұрыс ... мен ... ... ... ... береді.
Ойын - бала әрекетін дамытудың негізгі құралы. Ойын баланың мінез-құлқын қалыптастырып, ой-өрісін өсіріп, ортаға бейімдеп, өзін ... ... ... Ойын - ... ... деген қайырымдылық, мейірімділік, жанашырлық, достық, жолдастық сезімдерін тәрбиелейді. Балаларды қоршаған ортамен таныстыру, тілін дамыту, табиғатпен таныстыру, бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... ... қызығу мен сыйластық сияқты адамгершілік сипатын қалыптастырады.
Ойын - мектеп балаларының негізгі іс-әрекеті. Сұлтанмахмұт Торайғыров "Балалықтың қанына ойын ... деп ... ... Ойын ... ... бір затқа бейімділігі, мүмкіндігі және қызығуы анық байқалады. Ойын мазмұны мен түріне қарай: мазмұнды-бейнелі, қимыл-қозғалыс, дидактикалық, құрылыс, кейіптендіру ... ... ... ... ... балалар ойын мазмұнын түсінікті етіп жеткізуге тырысады, оған қажетті құрал-жабдықтарды табуға талпынады, ... ... үшін ... Бала ... ... сай кейіпкердің киімін киіп, қимылын, дауыс ырғағын ... ... ... ... ... (ән-саз, бейнелеу өнері сабақтары) алған білімдерін пайдаланады, қуыршақты ... үшін ... ... айтып әлдилейді, бейнелеу өнері сабақтарында жасаған ыдыс, үй жиһаздарын, қағаздан құрас-тырған заттарды пайдаланады. ... ... ... оны ... ... ... ойын қызметі айқын өнерпаздық және шығармашылық сипатта болады. Бұл ойындар қысқа да, ұзақ та болуы мүмкін.
Құрылыс ойынында бала ... ... ... үй ... ... оның ... бір-бірімен келісімді болуын қадағалайды. Құрылыс материалдарын пішіні, түсі бойынша ... ... ... ... (кең, тар), ... ... ... бойынша салыстырады. Ойын барысында шығармашылық танытып, жаңа мазмұн ойластырып, белсенділік көрсетеді. Өзінің және жолдастарының тұрғызған құрылыстарының сапасына баға ... ... ойын ... ... ... ... қабылдау сияқты үрдістері дамып, балалар музыкалық ойыншықтар мен әр түрлі саздық аспаптардың дыбыс ... ... ... ... ... ... ... қарай іріктеуге, әр түрлі қимылдарды орындауға үйренеді. Ауызша ойналатын дидактикалық ойындарда сұрақ, өтініш, келісімді білдіретін дауыс ырғақтарына ... ... ... ... ... әңгіменің мазмұны бойынша бөлек-бөлек суреттерді пайдаланғанда оларды белгілі бір тәртіппен жинау үшін байқағыштық пен ... ... ... ойынында балалар санамақтар, өлеңдер, тақ-пақтар қолданады. Мұндай ойындарда балалардың ептілігі, қимылдың әдемілігі дамып ... ... ... ... үйренеді, батылдық, тапқырлық, қайраттылық, достық, жолдастық көмек, тәртіптілік, ойын ... ... білу ... адамгершілік сапаларын қалыптастырады. Бала қоғамдық мәні бар іс-әрекетке деген құштарлығын ойын арқылы қанағаттандыратындықтан, ойынның қай түрі болсын ... ... ... дамуында маңызды рөл атқарады.
4. Тәрбие әдістерінің үшінші ... ... ... мен ... ретке келтіру, дер кезінде түзету және ынталандыру қызметін атқаратын әдістер. Олар мектеп оқушыларының қылықтары мен іс-әрекеттерін ... ... ... ... ... қылықтарын мақтау, ал теріс қылықтарын тежеу мақсатында қолданылады.
Бұл әдістерді қолдануда педагогикалық-психологиялық тұрғыдан ескеретін ... бірі - бала ... тек қана ... ... ... ... болып табылатындығы.
Баланың табиғатында "Мен өзім" деген белсенділігі бар, ол тәрбиеленушілердің әрекетіне және өздерінің мінез-құлықтары мен ... ... ... ... ... ... Сондықтан, тәрбие мен баланың өзін-өзі тәрбиелеуі үнемі қатар жүреді.
Мадақтау - оқушылардың тәртібін, мінез-құлқын бағалап және көтермелеп отырудың, педагогикалық ықпал ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқы мен көңіл-күйіне бақылау жасауға, өзін-өзі тәрбиелеуге көмектеседі. Мадақтау әдісі арқылы ... ... ... ... ... ... ... жағымды мінез-құлықты дамытып, ісінің дұрыстығын көріп, өзіне сенімділігі артады, ... ... ... ... ... ... ... оқушыны теріс әрі келеңсіз істерден сақтандырып отырады.
Мадақтау түрлері: алғыс айту, мақтау, сыйлық беру, марапаттау. Жазалау - жағымсыз мінез-құлқы мен іс-әрекетінің ... ... ... үғындыру және істеген теріс ісіне қынжылту. Мұғалім мектептегі жазалау шарасына өте сақтықпен қарауы тиіс. Оған ... ... ... ... қою ... ұштастыру;
:: жазаның кек алу, баланың жеке басының адамгершілік қасиетін кеміту, намысын қорлау, жәбірлеу түрінде ... ... ... ... жаза балаларды тәрбиеленушілерден алыстатып, ұжымнан бөлектенуіне әкеліп соғады;
:: жаза ... ... ... ... ... педагогтар оқушылар ұжымының көмегіне, қолдауына сүйеніп, тәртіпсіз ... ... ... ... жас және дара ... сай ... тәрбиенің басқа тәсілдерімен байланысты болуы шарт. Жазалаудың түрлері: ескерту, сөгіс, т.б.
Жарыс жастардың бір-бірімен еңбектегі, спорттағы, өнердегі табыстарын көрсету үшін ... ... ... ... жаңа ... жаңа өріс ... ... талап қоюына мүмкіндік туғызады.
5. Өзін-өзі байқау және бақылау әдістері.
Тәрбие әдістерінің ықпалын, оның сапасын және нәтижесін ... және ... үшін ... пен іс-әрекетке бақылау жасау, адамның өзін-өзі бақылауы және өзіне-өзі баға беру ... ... ... және ... ... ... ... бірі -тәрбиелейтін жағдаят туғызу әдісі. Тұтас педагогикалық процесте жеке адам ең ... әр ... ... ... ... ... ... баланың өмірін, қоршаған ортаға деген қарым-қатынасын ұйымдастыру ісі белгілі міндетті шешуге барынша жауап ... ... ... ... әр ... ... шешуге тура келеді. Зерттеулер бұл жағдайда баланың дайындығы жеткіліксіз екендігін дәлелдеді. Автобуста отырғанда жаныңа келген қарт кісіге орын ... бе? ... ... ... ба? - ... ... сұрағына оқушы өзінің көзқарасына, мінез-құлқына сүйеніп жауап беруі жаңа талаптарға сай ... мен ... ... ... ... ... ... мен іс-әрекетін, өзін-өзі тәрбиелеуін педагогикалық бақылау жүргізу арқылы білуге ... ... ... ... ... анықтауға арналған. Ауызша және жазбаша сауалнама, тестілер, тәрбиелік мақсат көзделген шығармалар, оқушыларды өзін-өзі сендіруге үйрету, оқушылардың барлық ... ... ... ... ... ... - ... өзіндік педагогикалық психологиялық ерекшеліктерін тану-дамыту мақсатында кеңінен қолданылуда.
Тәрбие әдістерін дұрыс таңдау және оларды ... ... ... ... ... алу ... жас және дербес ерекшеліктеріне, өмір тәжірибесіне, педагогикалық жағдаяттарға тәуелді.
Тәрбие әдістеріне қойылатын педагогикалық-психологиялық талаптар:
:: оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін зерттеп, оқу-тәрбие ... бала ... ... сүйеніп ұйымдастыру.
:: тәрбие процесінің үздіксіз, әрі кешенді ерекшелігін ... ... жеке ... және ... ... ... ... болуы.
Тәрбие әдістері бір-бірін толықтырады, олардың бірлігі тәрбие жұмысына игі әсер етіп, балалардың білімін, ... мен ... ... ... өмірге, еңбекке баулиды, адамгершілік тәжірибесін байытады. Әдістермен бірге мұғалім тәрбиенің тәсілдерін және құралдарын қолданады.
Тәрбиенің негізгі мақсаты - ... келе ... жеке ... ... тәжірибені меңгеруі, оның жан - жақты үйлесіп дамуы. Жеке тұлға психологиялық ... бір ... ие ( ... ... қабілеттілік, ақыл - ой дамуының деңгейі, қажеттіліктер мақсат мүдделер ).
Жеке тұлғаның ең ... ... - оның ... ... ... қадір - қасиеті, даралығы.
Тәрбие психологиясы - гуманистік және ... ... ... ... ... ... еңбектен түзету педагогиканың психологиялық негіздеріне қатысты мәселелерді қарастырады.
Оқушы тұлғаны ... ... ... күші - ... ... ... педагог кең білімді, мәдениетті, ізгілікті адам, жас ұрпақты оқыту тәжірибесінде жұмыс жасайтын өзіндік ойы ... ... ... қажет.
Оқу мен тәрбие - егіз. Оны бір - бірінен бөліп ... ... ... ... ... ... ... ол - бір еолдің болашағы үшін еңбек ететін аса қасиетті де құрметті ... ... Оның ... ... - ... ... мәдениеті, ішкі жан дүниесі, тіпті киім киісі, бәрә баланың назарынан тыс қалмайды.
Бекіту сұрақтары:
* Тәрбие қандай ... ... ... ... ... ... ... ата:
* Тәрбие әдісінің неше түрі бар?
* Тәрбие тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... жайлы қандай ғалымдар өз пікірлерін айтқан?
* Тәрбиенің жалпы мақсаты:
* Тәрбие мақсаты - бұл:
* Адамгершілік, ақыл-ой, еңбек және дене ... ... ... ... ... ... болуы керек?
Тест
1. Оқыту процесінің нәтижелілігін дидактикалық процесті оқыту жағдайымен бірлікте анықтау:
A) Бақылау.
B) Жүйелеу.
C) Оқыту.
D) Диагностика.
E) Тәрбиелеу.
2. ... және ... ... пен ... ... ... ... қалыптастыру:
A) Адамгершілік тәрбиесі.
B) Дене тәрбиесі.
C) Эстетикалық тәрбиесі.
D) Экологиялық тәрбиесі.
E) Еңбек тәрбиесі.
3. Мақсатты, жоспарлы ұйымдастырылған тұлғаны қалыптастыру процесі:
A) Сабақ ... ... ... Оқу.
E) Даму.
4. Авторитарлы, демократиялы, либералды және еркін тәрбие:
A) Тәрбие мазмұны
B) Мектептегі тәрбие жұмыстарының бағыты
C) Институционалдық белгі бойынша жіктеу
D) Негізге алынған ... ... ... ... ... стилі белгі бойынша жіктеу
5. Адамгершілік, ақыл-ой, еңбек және дене ... ... ... ... моделі.
C) Тәрбие бағыттары.
D) Тәрбие құралдары.
E) Тәрбие жүйесі.
6. Тұлғаның даму деңгейінің педагог қойған мақсатқа сәйкестігі:
A) Тәрбиелену мүмкіндігі.
B) ... ... ... ... ... Тәрбиелік көрсеткіштері.
7. Тәрбие мақсаты - ... ... не ... ... ... не ... ... Тәрбие барысында алынатын нәтиже.
D) Тәрбие іс-шарасының нәтижесі.
E) Оқушының даму деңгейі.
8. Тәрбие мақсатын анықтайтын ... ... ... идеологиясы, саясаты.
B) Ата-аналар.
C) Педагогтер.
D) Педагогикалық процестің мүмкіндіктері.
E) Оқушылардың қажеттіліктері.
9. Тәрбиенің жалпы мақсаты:
A) Азамат тәрбиелеу.
B) Отбасын тәрбиелеу.
C) ... ... ... ... ... дамыған тұлғаны қалыптастыру.
E) Белсенді тұлға тәрбиелеу.
10. Әлемге деген философиялық, әлеуметтік-саяси, адамгершілік және саяси білімдер, көзқарастар, сенімдер жүйесі:
A) Білім беру ... ... ... Ғылымдар жүйесі.
D) Әлеуметтік тәжірибе.
E) Оқыту нәтижесі.
11. Арнайы ұйымдастырылған ... пен ... ... ... ... ... процесі.
B) Тәрбие процесі.
C) Педагогикалық процесс.
D) Оқу-тәрбие процесі.
E) Мектептегі тәрбие жұмыстарының бағыттары.
12. Тұлғаның :
A) ... ... ... ... Педагогикалық процестің компоненттері.
C) Оқыту процесінің элементарлық бөлігі.
D) ... ... ... ... ... процесінің элементарлық бөлігі.
13. Тәрбие қандай тілден енген?
А) араб - парсы
В) орыс
С) қытай
D) қырғыз
Е) грек
14. Тәрбие әдісінің неше түрі ... ... ... ... бөлінеді?
A. 5
B. 6
C. 2
D. 3
E. 4
Тест жауаптары:
1. Е
2. С
3. С
4. А
5. А
6. А
7. Е
8. В
9. Д
10. В
11. В
12. Е
13. А
14. А
15. А
Психожаттығулар, тапсырмалар, ойындар.
Тақырыбы: амандасу - сәлемдесу.
Мақсаты: Балаларды біріктіріп, өзара сенім жағдайын ... ... ... ... ... ... құрып тұрады.
Амандық сөздерді әндетіп айтуға жаттығады.
Қайырлы таң, Асқар! (күліп басын изеу).
Қайырлы таң ... атын ... таң .... ... ... ... бір - ... аттарын атап шығады).
Қайырлы таң, аспан! (жоғарыдағы қимылдарды жасап қайталайды).
Қайырлы таң, барлық жақсылық өзімізге! ( балалар ... ... ... ... ... Шуақты күн.
Мақсаты: ойын арқылы балалардың ойында әртүрлі ережелерді сақтауға үйрету.
Ойын барысы: балалар өздеріне таныс ережелерді сақтап, гүлді бір - ... ... ол ... гүл шоғы болып барады. Оны деп атайды. Барлық балалар ұйымдасқан түрде, далаға шығып, шеңбер құрып, қол ұстасып,көршілеріне мейірлене ... бір - ... ... ... жылы ... ... ... қара мен қарқаралы хан.
-Мейірімді алдияр! Өз бағыңыздан бір алма алуға рұхсат етіңіз, - деді ... Хан ... ... ... Қара ... ... бақ үш рет қоршауға алынған екен. Әрбір қоршау қақпасында жасауыл тұр.
Қара ... ... ... ... бір алма ... ... ... - деді.
- Ал, бірақ шығарда алған алмаңның тең жартысын, және бір алма бересің, - деді жасауыл.
- Қақпадағы ... және ... ... оған осылай деді. Жасауылдарға сұраған алмаларын беру ... қара ... неше алма алуы ... ... ... нарқын біледі.
Шешуі: Бірінші қақпадан шығарда жасауылға барлық алманың жартысын және бір алма беруі керек. Ал өзінде бір алма ... ... Осы ...
2 және 1 алма - ... ... ... ... қараның бірінші қақпадан шығар алдында 4 алмасы болуы ... ... ... ... қара ... ... алманың жартысын және бір алма беруі керек. Бұрынғы 4 алма мен жасауылға берілетін бір алма бес алма ... ... ... ... ... қараның 10 алмасы болуы керек.
Осы сияқты талқылап, ... ... ... 22 ... болуы керек екендігін табамыз.
Жапалақтар мен қарлығаштар -- ұлттық ойын.
Ойын кең, жазық алаңда өтеді. ... ... шек ... ... екі топқа бөлінеді де бірінің арқасына бірі арқасын қаратып, екі сан ... ... Бір ... ... екіншісін қарлығаштар деп атайды. Орталарынан біреуін ойын жүргізуші етіп алады. Ол ойыншылардың арасынан ... ... ... ... созып сөйлейді: қар-үзіліс-лығаш немесе жа..., ал сөз аяғын айтпайды. Сонда аты аталған топ ... қаша ... де, аты ... аталмаған топ оларды қуады. Ұсталған ойыншы үстаған топтың ойыншыларының қатарына қосылады.
Ойын тәртібі: қашушылар мен ұстаушылар алдын ала келісілген белгі бойынша ... ... Ол үшін ... ... ... тигізсе болды. Қай топтың жеңгенін ойын соңында қайсысының саны көп болса, соған ... ... соқ ... ... соқ -- ... ... ... отызға дейін адам қатынасады. Ойынды спорт залында, аулада, үлкен бөлмеде өткізуге болады. Ойнаушылар екі топқа бөлінеді. Бұл ... ... де тіке ... ... ... тұрады. Мұнан соң бұл сызықтан 20 -- 30 метрдей жерде тағы да сондай сызық тартылып, оның екі ... екі ... ... әр ... ... ... шақырып алып, оның біреуіне белбеу береді.
Ойынды бастаушының белгісі бойынша, әлгі екі ойыншы жалаулармен белгіленген сызыққа қарай ... ... бар ... ... ... қуып ... сол ... жеткенше белбеумен соға береді. Сызыққа жеткен соң бірінші ойыншы белбеуді сызықтың, үстіне тастай беріп, өзі кері жүгіреді, ал екінші ... ... ала ... ... қашқан ойыншыны қуып жетіп, белбеумен ұруға тырысады. Егер ол мұны орындай алса, жеңген болып ... Ал егер де ... оған ... ... -- ... соң ... екі ... шықырылады да, ойын жалғаса береді. Жеңілгендер алдын ала белгіленген тәртіп ... ... ... не ... ... ... соғу ... қашушының арқасына тигізу деген ұғым деп түсінген жөн. Ойын елдің бәріне қызықты болу үшін ойын ... ... ...
Ақ сүйек -- ұлттық ойын.
Ойын жаздың айсыз қараңғы түнінде ойналады. Ол үшін шөптесін кең алаң ... ... Ойын ... үшін ірі ... ... түйенің, кепкен жілік сүйегі керек.
Ойынға қатынасушылар екі топңа бөлінеді. Әр топ ... ... ... ... ... кім ... сүйіп ойнайтын ойындарының бірі -- . Ол жазда, алаңда, көгалды шөптесін жерде ... ... саны көп ... ойын ... ... ... Ойнаушыар тең екі топқа бөлінеді де, арасы он адымдай екі сызықтың бойына қарама-қарсы қатарласа тұрады. Жүргізуші қолындағы орамалын бірінші топтың өз ... ... ... ... Ол өзінің қарсыласының біреуіне тастайды да: деп дауыстайды. Ол қағып , дейді, болмаса дейді. ... , , т. б. ... ... ... сөз екі ... ғана ... ... мысалы деп дауыстаса, , , -, , т. б. сияқты сөздер ... ... ... алған ойыншы сол бірінші буынның сөзі шығатындай етіп айтуы керек. Егер ол екі ... ... ... алғашқы буынын тез, дұрыс тауып айта алмаса, онда ортаға шығып, өнер көрсетеді. Енді орамалды қарсыластар тобына өзі лақтырады.
Лақтырған кезде жаңағыдай ... ... ... айтуы керек. Жазаны жауап бере алмаған ойыншы да тартып, ортаға шығып өнер көрсетеді. Осылайша екі топтың ойыншылары орамалды бір-біріне лақтыра ... ... ... ... ойын ... ойын ... ана тілін жетік білуге, тапқырлық қасиеттерге үйретеді.
бірінші болып бастайтыны екі топ басшыларының жеребесі арңылы шешіледі. Әр топ өз көмбесін ... ... ... ... ... беріп, сапқа тұрады. Бірінші болып ойын бастауға мүмкіншілік алған топтың бастығы сүйекті алыстата лақтырады. Екі ... ... ... іздеуге кетеді. Сүйекті кім бұрын тауып алса, сол көмбеге қарай жүгіреді. ... оны ... ... ... ... ... ... алатын болса, бар күшін салып, оны өз көмбесіне жеткізуге тырысады.
Топтың басқа ойыншылары да көмекке келеді. Ойын жалғасып қайталанып ойналады. Ойын ... ... ... ... ... білуге, тез, жылдам жүгіруге үйретеді.
-- ұлттық ойын. Балаларды көпшіл болуға, талғампаздыққа, іскерлікке, ептілікке, алғырлыққа және шыдамдылыққа ... ... ... ... ... кейін, бір қыздың, не жігіттің көзін байлап, қолына бір метрдей жас шыбық беріп, ортаға шығарады. Ол:
Қараңғыда көзім ... ... ... ... кеттің қалқа жан,
Жетектейтін өзің жоқ.
Қолға түскен құтылмас,
Қала бермек көзім боп,
-- деп таяғын өзі болжаған тықыр, дыбыс естілген жаққа қарай соза ... ... ... ... ... ... -- ... көзіңе топырақ.
Топырағын алайын,
Тотияйын салайын
Саған бір ем табайын,
-- деп келіп, тиіп қашып жүреді. Осылай ойнап жүргенде қолына түскен ... ... да, ... орын ... мен оны ... ... ... өрісін мөлшерлеп сызып қояды.
Ежелгі ойындардың бірі -- Кім жылдам?. Ойын аулада, спорт залында, класс комнаталарында ... ... ... ... ... ... Ортаға шыққан екі оқушы бір-біріне арқасын беріп, екі жаққа қарап тұрады. Аяқтарының арасын иықтарының ... ... етіп ... ... соң ойын ... ... ... арасына ұзыннан-ұзақ белбеу тастайды да деп санайды.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам аралық қатынастар психологиясы туралы түсінік15 бет
Балалар психологиясының даму тарихы, теориялар туралы негізгі түсініктер12 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік жайлы5 бет
Ислам дін негіздері, иманның шарттарына жалпы түсінік және ислам психологиясы58 бет
Жалпы психология213 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
Арнайы психология туралы11 бет
Балалар психологиясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь