«Оралоблгаз» Ақ-да есеп-қаржы жұмыстарының ұйымдастырушылық - экономикалық сипаттамасы және ұйымдастырылуы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

I Тарау. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп
айырысудың экономикалық мәні және қазіргі жағдайда
оларды есепке алуды жетілдіру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.1. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысудың мәні және қолма.қол есептесу нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.2. Ғалымдар мен практиктердің еңбектеріндегі жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысудың есебін жетілдіру мәселелері ... ... ... ... ... .11

ІІ тарау. «Оралоблгаз» АҚ.да есеп.қаржы жұмыстарының ұйымдастырушылық .экономикалық сипаттамасы және ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.1. Кәсіпорынның ұйымдастырушылық.экономикалық сипаттамасы ... ... ..18
2.2. Кәсіпорындағы бухгалтерлік, салық есептерінің және ішкі бақылаудың ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

ІІІ тарау. «Оралоблгаз» АҚ жабдықтаушылармен және мердігерлермен
есеп айырысудың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.1. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуды есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
3.2. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуды құжаттық ресімдеудің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
3.3. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуды
автоматтандыру және жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38

Қорытынды және ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56
КІРІСПЕ

Қазақстандық бухгалтерлік есептің ХҚЕС көшуіне байланысты қазіргі шаруашылық жағдайында бухгалтерлік есеп басқару шешімдерін қабылдауда маңызды орын алады. Қазіргі кезде, жабдықтаушылар мен мердігерлер, сатып алушылармен тапсырыс берушілермен есептесуге көңіл бөлінеді. Бұл жағдай үнемі шаруашылық құралдардың айналымы түрлі есептеулердің үзіліссіз жанарып тұруына ықпал етеді. Ең таралған есептеу түрі-жабдықтаушылармен шикізатқа,материалдарға,тауарлар және де т.б. құнды заттарға есеп айырысу түрі болып табылады.
Жоғарыда айтылғандардың барлығы «Оралоблгаз» АҚ -да мысал негізінде «Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуы және оның аудиті» жұмысымның тақырыбын таңдауға себепші болды.
Курстық жұмыстың мақсаты – жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуды және аудиттің қазіргі тәжірибесін зерделеу негізінде оларды жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар әзірлеу.
Бұл жұмыста көзделген келесі мақсаттарды шешу қажет:
- жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысу түрін және
мәнін ашу;
- есептесу құжаттардың ресімделуін зеттеу;
- жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысудың
синтетикалық есептің ерекшеліктерін көрсету;
- жабдықтаушылар мен мердігерлермен автоматтандырылған есеп
айырысудың ерекшелігін көрсету;
- дебиторлық және кредиторлық берешек ұғымын ашу, және
экономикалық талдаудың мағынасы мен мақсатын шешу;
- дебиторлық және кредиторлық берешектің құрылымы мен
құрамын талдау;
- дебиторлық және кредиторлық берешектің айналымдылығын

талдау жасау, сонымен қатар уақыт айналымының факторлық
талдауын өткізу;
- дебиторлық және кредиторлық берешектің есеп айырысуна талдау
жасап салыстыру.
«Оралоблгаз» АҚ -да қызметі бақылау және салыстыру тәсілдері арқылы жүргізіледі. Жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысуын талдау барысында экономикалық талдаудың келесі әдістері қолданылады:
- абсолюттік, салыстырмалы, орташа әдісі
- ауыстырмалы әдіс
- баланстық әдіс т.б.
Кәсіпорынның есебін зерттеуде осы «Оралоблгаз» АҚ -да -нің бухгалтерлік есеп мәліметтері және нұсқаулық материалдар қолданылған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңы. 26.12.95. №2732; 28.02.2007 жылғы өзгертулер мен толықтыруларды есептегенде
2. Бухгалтерлік есеп стандарттары. – А.: Юрист; 2003ж.;
3. Аудит бойынша қазақстандық стандарттар: ҚР аудиторлары палатасы. – А.: Қаржы-Қаражат, 1995ж., 152 б.;
4. ҚР бухгалтерлік есеп және аудитті дамыту мен жетілдірудің мемлекеттік бағдарламасы. «Азия: экономика және өмір», 1998ж.;
5. «БҚАП» ЖШС жарғысы;
6. Абленов Д.О. «Основы аудита». Учебное пособие. А., 2003ж.;
7. Дружинина З.Л. – Разбор ситуаций/Бюллетень бухгалтера. №10, 2000ж.;
8. Джумагазина А.К. – Принципы организации внутреннего аудита/Бухгалтерский учет и аудит. №6, 2000ж.;
9. Дюсембаев К.Ш. – Аудит и анализ финансовой отчетности. А.: Изд. 2 доп. и перераб. 1999ж., 340 б.;
10. Жиленкова Л.А. – Факторинг – финансирование под уступку денежного требования/Бюллетень бухгалтера. №41, 1997ж.;
11. Кеулимжанов Б.К. – «Некоторые вопросы дальнейшего совершенствования бухгалтерского учета в Республике Казахстан». Бюллетень бухгалтера. №32, 1999ж.;
12. Кондраков Н.П. – Бухгалтерский учет: пособие для ВУЗов: Изд. 2 доп. и перераб. – М.: Инфра, 2000ж., 584 б.;
13. Козлова Е.П., Бабченко Т.Н. – Бухгалтерский учет на предприятии. М.: Финансы и статистика, 2000ж., 720 б.;
14. Крупченко Е.А. – Аудит: учебное пособие для учащихся экономических колледжей: Изд. 2 доп. и перераб. – Ростов-на-Дону: Изд. «Феникс», 2002ж., 320 б.;
15. Макальская М.А., Пирожкова Н.А. – Основы аудита: Изд. 2 доп. и перераб. – М.: Дио и Сервис, 2002ж., 160 б.;
16. Маметова Р.А. – Соотношение Закона РК и Правил, разработанных для реализации положений этого закона/Бюллетень бухгалтера. №1. 2001ж.;
17. Радостовец В.В. – Договор уступки требования: правовая основа/ Бюллетень бухгалтера. №1, 2001ж.;
18. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.Н. – Бухгалтерский учет на предприятии: Изд. 2 доп. и перераб. – А.: Центр аудит – Казахстан, 1998ж., 77 б.;
19. Радостовец В.В., Шмидт О.Н. – Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета. – А.: Центр аудит, 2000ж., 146 б.;
20. Одинцов А.М. – «Аудит расчетных операций»/ Бюллетень бухгалтера. №21, 2001ж.;
21. Сейдахметова Ф.С. – Оценка и учет товарных потерь/ Бюллетень бухгалтера. №42, 1997ж.;
22. Сейдахметова Ф.С. – Основные правила организации бухгалтерского учета. Учебное пособие. – А.: Изд. «Лем». 2001ж., 38 б.;
23. Сарсенов А.С. «Особенности учета с поставщиками и подрядчиками»/ Бюллетень бухгалтера. №34, 1999ж.;
24. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». А., 2000ж.;
25. Сейдахметова Ф.С. – «Ошибки при операциях с расчетами с поставщиками (подрядчиками) и покупателями (заказчиками)»/ Бюллетень бухгалтера. №25, 2002ж.;
26. Торайгыров Б.С. «Аккредитивная форма расчетов как основная форма безналичныз расчетов»/Файл бухгалтера. №23-27, 2002ж.;
27. Токтамысов Ш.С. «Особенности расчетов с покупателями и заказчиками». Каржы-Каражат, №12, 2003ж.;
28. Хегай И.М. – «Учет расчетов с поставщиками и подрядчиками»/ Бюллетень бухгалтера. №28, 2000ж.;
29. Шуремов Е.Л. – «Методы оценок запасов»/ Бюллетень бухгалтера. №45, 1999ж.
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
......................................................5
I Тарау. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп
айырысудың экономикалық мәні және қазіргі жағдайда
оларды есепке ... ... ... және ... есеп ... мәні және ... ... Ғалымдар мен практиктердің еңбектеріндегі жабдықтаушылармен және
мердігерлермен есеп айырысудың есебін ... ... ... ... ... жұмыстарының
ұйымдастырушылық -экономикалық сипаттамасы және
ұйымдастырылуы...................................................
.........................18
2.1. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... есептерінің және ішкі бақылаудың
ұйымдастырылуы..............................................................
...................................25
ІІІ тарау. «Оралоблгаз» АҚ ... және ... ... ... және ... есеп ... ... Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуды құжаттық
ресімдеудің
ерекшеліктері...............................................................
....................34
3.3. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... ... ... ... есептің ХҚЕС көшуіне байланысты
қазіргі шаруашылық жағдайында ... есеп ... ... ... орын ... ... ... жабдықтаушылар мен
мердігерлер, ... ... ... ... есептесуге көңіл
бөлінеді. Бұл жағдай ... ... ... ... ... үзіліссіз жанарып тұруына ықпал етеді. Ең таралған есептеу
түрі-жабдықтаушылармен шикізатқа,материалдарға,тауарлар және де т.б. ... есеп ... түрі ... табылады.
Жоғарыда айтылғандардың барлығы «Оралоблгаз» АҚ -да мысал негізінде
«Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуы және оның ... ... ... себепші болды.
Курстық жұмыстың мақсаты – ... ... есеп ... және ... қазіргі тәжірибесін зерделеу
негізінде оларды жетілдіру ... ... ... ... ... ... келесі мақсаттарды шешу қажет:
- ... мен ... есеп ... ... ... есептесу құжаттардың ресімделуін ... ... мен ... есеп ... ... ерекшеліктерін көрсету;
- жабдықтаушылар мен мердігерлермен автоматтандырылған
есеп
айырысудың ерекшелігін көрсету;
- ... және ... ... ... ашу, ... ... ... мен мақсатын шешу;
- дебиторлық және кредиторлық берешектің құрылымы мен
құрамын ... ... және ... ... айналымдылығын
талдау жасау, сонымен қатар уақыт айналымының факторлық
талдауын өткізу;
- дебиторлық және кредиторлық берешектің есеп ... ... АҚ -да ... бақылау және салыстыру тәсілдері
арқылы жүргізіледі. Жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысуын ... ... ... ... әдістері қолданылады:
- абсолюттік, салыстырмалы, орташа әдісі
- ауыстырмалы әдіс
- ... әдіс ... ... ... осы «Оралоблгаз» АҚ -да ... есеп ... және ... материалдар қолданылған.
I Тарау. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп
айырысудың экономикалық мәні және қазіргі ... ... ... ... ... Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысудың мәні және
қолма-қол есептесу нысандары.
Кәсіпорындар және жеке тұлғалар есеп айырысуды қолма-қол және қолма-
қол емес ... ... ... ... ... жүйесі Қазақстан
Республикасында банктік операциясына сәйкес жасалады. Қазіргі уақытта қолма-
қолсыз есеп айырысудың келесі түрлері бар:
1) төлем ... есеп ... ... есеп ... ... төлем талап тапсырмалары арқылы есеп айырысу;
4) чектермен есеп айырысу;
5) вексельарқылы есеп ... есеп ... ... ... ... кәсіпорын,
жабдықтаушылармен және мердігерлер, сатып алушылар мен тапсырыс берушілер
арасында есеп ... ... ... ... ... ... ... қандай түрін тандау негізін қадағалайды.
Жабдықтаушылармен және ... ... банк ... ... есеп айырысулар қалалық және қалааралық болады. Қалааралық ... ... ... ... әр түрлі қоныстанған пунктілерде
орналасқан кәсіорындардың арасындағы есеп айырысулар. Олардың есептесудің
басты түрі- ... ... ... ... ... Қалалық – бір немесе екі банктермен қызмет көрсетілетін, бір
қоныстанған пунктінде орналасқан ... ... ... есеп ... түрі – ... төлем ретіндегі, тапсырма-
талаптармен төлеуі, төлем тапсырмаларымен және ... ... көп ... ... тапсырмасы. Төлем
тапсырмалары онда көрсетілген соманы бенефициардың пайдасына ... ... ... банк ... ... ... ... болып табылады. Онда міндетті түрде аударылатын ақшаның сомасы
көрсетілу тиіс. Қызмет пен жұмысты және ... ... ... үшін есеп ... ... сондай- ақ қызмет пен тауарға алдын ... ... ... ... ... ... ... төлем тапсырмаларын
пайдаланады. Төлем тапсырмаларының есептесудің жедел, мерзімінен бұрын және
мерзімі кейінге қалдырылған болып бөлінуі мүмкін. Жедел ... ... ... ... ... ... яғни ... үшін шоттарды тікелей
акцептеу жолымен; ірі мәмілелер ... ... ... ... ... ... кейінге қалдырылған төлемдер шарттық ... ... ... ... зиян ... етіп ... ... тауарлы және тауарсыз операциялар арқылы
есептесуді іске асырады. Тауарлы ... ... ... сату
және сатып алу, құрылыс-монтаж жұмыстарын орындауы. Тауарсыз операцияларға
коммуналды мекемелермен, ғылыми-зерттеу т.б. ... ... түрі екі ... ... ... ... жабдықтаушы сатып алушыға , өндіріс-техникалық
тағайындау ... және ... ... тауарларын аударғанда.
Есептесудің аккредиттік түрінің ерекшелігі төлем құжаттарынын ақы ... ... ... лезде өнім түскеннен кейін іске асырылады.
Аккредитив-бұл сатып алушы банктің бөлімшесінің, жабдықтаушы банк
бөлімшесіне ... ... шот ... тапсырмасы, жедел жабдықтаушы
төлеуге аккредитивтік арызда қарастырылған және арызда көрсетілген сомаға
сәйкес төлеуі. Акредитивтермен ... ... ... ... ішінде
толық аккредитивте немесе жартылай жабдықтаушымен ұсынылған шот ... және ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Төлем талап - тапсырмалармен есеп айырысу. Есепетесудің бұл түрінде
құралдарды сатып алушыға қызмет көрсететін ... есеп ... ... ... Бұл ... ... ... банк арқылы ТМҚ-ға белгілі
соманы алу, жасалған жұмыстар және көрсетілген қызметі үшін ... ... ... ... ... - ... төлеуі
акцеппен және акцепсіз жүзеге асырылады. Акцепт есеп айырысуда төлеушінің
төлемге ... ... ... ... ... ... сомада,
жабдықтаушымен түсірілген өнім заңсыз, сапасыз, стандартсыз болған жағдайда
бас тартуға құқы бар. Жабдықтаушымен баға, жеңілдіктер бұзылғанда, тапсырыс
берілмеген ... ... ... ... ... ... ... акцептен жартылай бас тартуға болады.
Чектермен есеп айырысу. Шот иесіні ... ... ... ... ... чек ... шотына аударарда, жазбаша тапсырмасы есеп
айырысатын чек болып табылады. ... түрі ... есеп ... және ... ... ... ... қарым-қатынас орнаған уақытта өзара есептесе алады.
Бұл түрдің маңызы, тапсырыс беруші болашақ құрылыс ... ... ... тең ... төлейді.
Вексель – біржақты сөзсіз орындалатын ақша міндеттемесін қамтитын
қатаң нысанда белгіленген төлем құжаты..
Аударма және жай вексель ... ... ... талап етуі бойынша немесе белгіленген
мерзімде келешекте вексельде көрсетілген ақша ... ... ... ... вексель ешқандай талқылауға жатпайтын міндеттемесінен
тұрады.
Аударма вексель (тратта)- вексель берушінің (трассанттың) үшінші
тұлғаға (трассатқа) ... ... ... ... немесе оның
бұйрығы бойынша келешекте белгілі бір уақытта, не ұсынған кезде, ... ... ... туралы басқаша ешбір шарт қойылмайтындығы
туралы міндеттемесі.
Ақшасыз есептесудің ... ... ... қажеттілігін
қысқартады, ақша айналымының шығындарын төмендетеді, банктегі азат ақшалы
құралдарға көздеуіне ... ... ... ... ... Ғалымдардың еңбегіндегі жабдықтаушылармен және мердігерлермен ... ... ... ... аудит орталығы» тәуелсіз ... ... ... ойы ... ... мен ... берушінің
арасындағы есептесуде басты проблемасы талапқа көну келісім-шартын бұрыс
құруда деп ... ... көну ... кейде «цессия келісім-
шарты» деп аталатын, ... шешу ... кең ... құрал болып табылады. Цессия келісім-шарты бойынша ... ... ... ... өз ... құқығын атқару талабын
басқа заңды тұлғаға ... ... ... ... ... ... цессия келісім-шарт мәтініндегі тиісті болуы - ... ... ... негізін және ретін тапсыруы. Бұл жерде, цессия келісім-
шартында екі жақта, мысалға: тек, ... ... ... саны немесе
тауардың сапасы, басқа тұлғаға берілу талаптары көрсетілуі керек емес,
сонымен ... ... ... ... жағдайлардың туындауына негіз болған
нақты құжаттарды атауы қажет. Бұл құжаттардың ... ... ... қосымшалары болуы тиіс».
Цессия келісім-шартына отырғанда заң ... ... ... да ... жөн. ... қатар, басқа тұлғаға алимент төлеу талап
құқығын және өмірге немесе денсаулыққа зиян келтіруге жол ... ... ... З.П.Дружининнің ойы бойынша, жабдықтаушылармен
есептесуде өте жие ... ... - ... ... шот -
фактураға сәйкес алдын-ала төлеуде бухгалтерлік операциялық ... ... ... ... ... ... жағдай анықталған, жабдықтаушы
ұсынылған есеп-шотта тауар бірлігінің қате бағасын ... -өз ... ... ... бәрі тауардың жалпы бағасының төмендеуіне әкеледі.
Сатып алушы ... ... ... ... ... ... ... чегін алады.
Жеке заңгерлік агенттігінің директоры ... ... ... бәрі ... және ... ... қолдану жөнінде
туындауы мүмкін. Бір заңдарда және ережелерде баяндалған ерекшеліктерде
тәжірибе ... ... ... бөгет болатын және уәкіл ... ... ... проблемалар туындайды.
Мысалға, шот – фактура дайындап ҚҚС төлеу кезінде ҚР ... ... да ... ... қажетті төлемдер жөнінде» және «Шот-фактура
дайындау, қолдану және ҚҚС төлеу ережелері» Заңының 65 бабы ... ... ... ... кезінде жабдықтаушының мөрі көрсетілуі ... ... және ... да ... ... қажетті төлемдер жөнінде» Заңының
65 бап), РҚ ... ... ... ҚР қаржы Министірлігімен
келісім бойынша және ҚР статистика ... ... ... «Шот-
фактура жабдықтаушымен 2 данада жасалады, ... пен бас ... ... ... да ... ... тұлға қол қоя алады және
жабдықтаушы мөр коюы қажет».
Сонымен, ҚР ... және ... да ... ... қажетті
төлемдер жөнінде» Заңымен тап осы заңды ... ... ... ... анықталады.
1) Егер, Заң шот – фактураны мөрмен ... ... ... онда ... тек ... ... түрде қажеттілік етеді.
2) Шот-фактура берілгенде жабдықтаушының бастығының қолы ... ... ... ал ... ... ... тауарларға
жауапты тұлғадан басқа жабдықтаушы бастығының қол қойюы қажет деген.
Біз білгенімізше, ... және ... ... мен ... ... ... кәсіпорын мүлігінің үлкен
бөлігін құрайтын өндіріс қормен байланысты, ал заттық ... ... ... ... өзқұндылығы 90 және оданда көп %-дейін жетеді.
Сондықтан, есеп айырысу операцияларын ... ... ... бар,
олардың қалпын бақылауы, дұрыс бағалауы кәсіпорынның рентабельділігіне ... ... ... ... ... ... азат жүзу бағытына ауысқанда, біздің
республикамыздағы ... ... өнім ... ... ... ... Осыған байланысты ғалымдар мен белгілі кәсіпорындарының
мамандары бағаға және жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... ... ... ... ... Солардың
бірін толық қарастырайық:
«Хегай и К» ЖШС директоры ... өз ... ... ... есеп ... бухгалтерлік есепте қорлардын қайта
бағалауда қателіктерін қарастырған , ... 543 ... ... ... ... ... түсетін қосымша төленбеген капитал» және 727
«Негізгі емес қызметтен түсетін басқа да ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Оның ойынша, егер кәсіпорын ... ... және 727 ... емес ... түсетін басқа да
табыстар» ... ... онда оның ... ... ... есептілігінде
көрінеді, ал шығындар қорлардың алынуы бойынша көрінеді. Соңында кәсіпорын
бухгалтерлік есептен ... емес ... ... Бағалау жылдық табысқа
кіруіне қарамастан, салық салынатын табыс қате анықталады.
Жоғарыда айтылғандарға қортынды ... И.М. ... ... есепте нормативті актілермен жұмыс жасауды
ұсынады, сонда қаржы нәтижесі дұрыс болып, қаржы заңнамасы сақталады.
Экономика ... ... ... ... және ... есеп ... ... қателіктері»
еңбегінде, есеп айырысу операцияларымен байланысты ең кең ... ... яғни ... ... бағаламаулықты ашып
көрсетеді. Қазіргі таңда көптеген ... ... және ... ... ... ... ... табу мақсатында
өздерінің қорларын сатуға кіріскен. Ф.С. ... ... ... ... ... ... келмейтін немесе ескірген өндіріс
қорларымен ... ... ... ... ... ... деп
санайды. Осыдан келіп, өндірістік қорлар көптеген ... ... ... ... ... Бұл ... келісім шарттар жарамсыз деп танылып
және салық органдарының ... ... осы ... ... ... ... Ф.С.Сейдахметова айыппұлдардан аулақ болу ... ... ... ... ... дайын өнімді сату оның
тек бір ғана құқығы деп ... ... ... доценті Е.Л.Шуремовөзінің «Қорларды бағалау
тәсілдері» атты еңбегінде ... ... ... маңызды
тапсырмаларының бірі сатылған қорларының, көрсетілген қызметтерінің өзіндік
құнының есебін, яғни ТМҚ-ң, қызметтерінің әртүрлі жабдықтаушылардан әртүрлі
бағамен ... ... және кең ... ... ... ... профессор Кеулимжанов өзінің «ҚР – дағы бухгалтерлік есепті әрі
қарай дамытуының кейбір сұрақтары» атты еңбегінде ... ... ... ... қарастырады. Қорлардың өзіндік құны өзіне оны ... ... яғни ... ... ... транспорттық
және басқа да тікелей шығындарды қосады.
Егер сатып алу құны нақты ... ... ... тікелей жолмен
қосылатын болса, онда бір ... ... ... ... ... Сондықтан оның ойынша, басқалай шығындарды жеке бухгалтерлік
шотта қарастыры керек дейді.
«Диасс Аудит» ... бас ... ... А.М. ... аудит жүргізе отырып, олардың қорларының нақты инфляция
деңгейімен салыстырылмайтындығын байқаған.Ал туралы ҚР Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жие
жүргізіп, көптеген есептік түзету жасалынып, соңында оларға айналым
қаражаттарын ... ... ... ... ... жаңартуға және
қосымша материалдар сатып алуға бағыттауын айтады.
II Тарау. ... ... ... ...... және ... жұмысын ұйымдастыру.
2. 1 Кәсіпорының ұйымдық – экономикалық сипаттамасы.
Қазақ Совет ССР – нің ... жылы №942 және ... ... ССР – нің ... № 145 ... ... ... бойынша
1960 жылы «Оралоблгаз» қоғамының негізі қаланды. Бұл ... ... ... болып тұрғындарды газбен қамтамасыз ету, ал ... ... ... ... ... ... қаңтарда 1999 жылы «Оралоблгаз» АҚ ҚР-ның реестрінде ... ... ... ... ... ... ... тіркелген.
«Оралоблгаз» АҚ заңды тұлға және ол ҚР-ның заңдылықтары мен ... ... ... ... АҚ - ның ... балансы, банкте есеп шоты, қазақ-
орыс тілдерінде аты жазылған мөрі бар. АҚ-ның ...... сай ... алу ... ... істеуінің құралы ретінде мыналар табылады:
Қауіпсіздікті қамтамасыз ету және газ өндіру, газды тасымалдау, ... ... ... ету, ... ... ... заңды тұлға болып саналады және өзінің қызметін Қазақстан
Республикасының заңдылықтарына және өзінің жарғысына сәйкес орындайды.
«Оралоблгаз» акционерлік ... ... ... ... ... аумағындағы тұрғындарды газбен қамтамасыз ету арқылы
пайда табу.
Негізгі ... ... ... Ауыл тұрғындарына, мекемелерге, табиғи газ өткізу үшін
құбырларды жүргізу.
- Газбен ... ету ... ... жылу ... ... және күрделі жөндеуден өткізу;
- Қазақстан Республикасының заңдарына қатысуы келмейтін басқа ... ... ... ... ... ... ... бірінші
кестеден көруге болады;
Кесте 1
«Оралоблгаз» акционерлік қоғамының көлемі (мың теңге)
| | | ... |Өсу ... ... | |(%) |
| | | 2004 |2005 |2006 | |
|1 ... қор |6 480 |6 480 |97 206 |1500,1 |
|2 ... қорлар құны |392380 |529046 |570750 |145,5 |
|3 ... саны |363 |510 |627 |122,9 |
|4 ... ... |-1565 |97051 |1122271 |7174 ... келтірілген кестеден қорытында шығаратын болсақ, онда мынадай
тұжырымға келуге болады, яғни «Оралоблгаз» акционерлік қоғамының жарғылық
қоры құрылған ... ... 15 ... ... ... ... құралдардың
көлемі тозу, сатылу себебінен 2006 жылы 2004 жылмен ... ... ... ... 45,5 ... ... саны жыл сайын өсіп отыр. Оның себебі кәсіпорының қызмет
көлемінің жалпы өндірістің ұлғаюы ... жаңа ... ... деп ... ... ... қоғамы 2004-2006 жылдары өзінің шаруашылық
қызметін ... ... ал таза ... 2006 жылы 2004 ... ... көбейген .
Ендігі жерде тұрған мәселе, ол кәсіпорының қызмет көлемін ұлғайтып,
ал экономикалық - өндірістік қатынастарда болатын ... ... ... ішкі ... өз ... ... ... ұзақ шаруашылық
қызмет атқару болып табылады.
«Оралоблгаз» акционерлік қоғамының ... ... газ ... ... болғандықтан, оның негізгі ... ... ... ... беріп өту қажет.
Кесте 2
Кәсіпорынның негізгі құралдар көлемі мен ... (мың ... | ... ... ... | |
| | 2004 |2005 |2006 |Өсу |
| | | | ... |
| |Мың тг. ... |Мың тг. ... |Мың ... |
| | |(%) | |(%) | | | |
| | | | | | |(%) | ... |54,4 |287481 |54,3 |296150 |51,9 |138,9 ... ... | | | | | | ... |152939 |39 |213800 |40,4 |243702 |42,7 |159,3 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |26160 |6,6 |27765 |5,2 |30898 |5,4 |118,1 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |392380 |100 |529046 |100 |570750 |100 |145,5 ... ... ... отырғанымыздай, «Оралоблгаз» АҚ –ның ... ... мен ... берілген. Кестені талдай келе ... ... ... ... ... 2006 ... ... 45,5 %
немесе 178370 мың теңгеге құны көбейген.
Мысалы ғимараттар мен ... ... 2006 жылы 2004 ... 82869 мың ... ... 38,9%, ... мен құрылымдар
90763 мың теңгеге немесе 59,3 %, ал ... ... ... ... ... теңгеге немесе 18,1% көбейген. Кез келген шаруашылық қызметпен
айналысатын экономиқалық ... ... ... ол ... табу ... Сондықтан олар өз қызметтері барысында шығынды неғұрлым аз жұмсап,
соғұрлым табыс деңгейін жоғарылатуға тырысады.
«Оралоблгаз» акционерлік қоғамының мамандану деңгейін білу үшін, ... өнім ... мен ... ... жасап өтейік.
Төмендегі 3 кестеден қорытынды шығарсақ, онда мынадай тұжырымға келуге
болады, яғни ... ... өнім ... 2005 - 2006 ... 2004
жылмен салыстырғанда анағұрлым жоғарлаған.
Кесте 3
«Оралоблгаз» АҚ-ның тауарлы өнім көлемі мен құрылымы (мың ... | ... ... ... | ... | |
| | 2004 |2005 |2006 |Өсу |
| | | | ... |
| | | | |(%) |
| |Мың тг. ... |Мың тг. |Құрылы-|Мың тг. |Құрылы| |
| | |(%) | |мы | |-мы | |
| | | | |(%) | |(%) | ... | | | | | | | ... |1070574 |100 |2122582 |100 |1172645 |100 |109,5 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |266734 |24,9 |510646 |24,1 |291172,25 |24,8 |109,2 ... | | | | | | ... | | | | | | | ... |66,7 |1061291 |50 ... |50 |82,2 |
|з ету | | | | | | | ... | | | | | | | ... |90124 |28,4 |550645 |25,9 ... |25,2 |327,5 |
|жұмыстары| | | | | | | ... өнім ... мен ... ... ... кәсіпорынның газбен
қамтамасыз ету және күрделі жөндеу жұмыстарымен ... ... Егер 2004 жылы ... ... өнім ... 1070574 мың ... болса,
ал 2006 жылы оның көлемі 1172645 мың ... ... отыр ... 9,5 ... ... ... ету қызметтерінің көлемі 713716 мың теңгеден
586322,5 мың теңгеге дейін төмендеген, яғни 17,8 % ... ... ... құрылымы 2004 жылы 90124 мың теңгені құраған болса,
2006 жылы 295150 мың ... ... отыр ... 32,7 ... ... ... ... акционерлік қоғамының негізгі шаруашылық қызметі
бұл газ ... ... мен жеке ... ... олар ... және ағымдағы жөндеу жұмыстарын өткізу болып табылады. Кәсіпорынның
атқаратын немесе жүзеге асыратын барлық жұмыстары мен ... ... ... ... ... ... яғни ... деген сөз.
Енді кәсіпорынның шаруашылық іс - әрекетіне, оның қаржылық жағдайына
сипаттама беру үшін төмендегі кестені ... ... ... АҚ- ның қаржылық іс- әрекет нәтижесі (мың теңге)
|№ | | ... | Өсу |
| | | ... |
| ... | | |
| | | |(%) |
| | | | | | |
| | |2004 |2005 |2006 | |
|1 ... қызмет,| | | | |
| ... ... | | | | |
| ... мың тг. | | | | |
| | |1070574 |2122582 |1172645 |109,5 |
|2 ... ... | | | | |
| ... ... мың | | | | |
| |тг |1031459 |2064546 |1016035 |98,5 |
|3 ... ... ... | | | | |
| | |39115 |58036 |156610 |400,4 |
|4 ... ... | | | | |
| ... мың тг |42668 |6313 |44489 |104,3 |
| ... ішінде | | | | |
| |- ... және | | | | |
| ... ... | | | | |
| | |39017 |48958 |42908 |110 |
| |- сату ... |1300 |12355 |1581 |121,6 |
| |- ... | | | | |
| ... шығындар | | | | |
| | |3641 |- |- |- |
|5 ... ... | | | | |
| ... ... зиян |-3553 |-3277 |112121 |3155,7 |
|6 ... емес | | | | |
| ... кіріс | | | | |
| ... зиян |7632 |107721 |6150 |80,6 |
|7 ... ... | | | | |
| ... негізгі | | | | |
| ... ... |4079 |104444 |118271 |2899,5 |
|8 ... ... | | | |
| ... |5644 |7393 |6000 |106,3 |
|9 ... ... ... | | | | |
| | |-1565 |97051 |112271 |7174 ... ... ... ... ... көріп
отырғанымыздай, соңғы 2005- 2006 жылдары ... ... ... ... ... ... немесе таза табыстың көлемі 2006 жылы алдыңғы
жылдармен салыстырғанда, өте жоғары ... ... ... яғни ... жоғарылаған. Оның себебі, ... ... ... ... ... ал өзіндік құнының төмендеуі дегеніміз - бұл
шығындардың шамадан тыс ... ... ... Үш ... ... отырып, біздің байқағанымыз кәсіпорын 2004 жылы ... ... -1565 мың ... шығынмен аяқтаған, бұл бір жылға нашар көрсеткіш
болып есептеледі, бірақ соңғы есепті ... ол өте ... ... жетіп
отыр. 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда тауарлы өнім ... 9,5 % ... ... ... сатылған өнімдердің өзіндік құны -15424 мың теңгеге
төмендеген, яғни 1,5%, ал ... ... 40 ... ... ... таза ... ... 2004 жылмен салыстырғанда 71,7 есеге, ал 2005
жылмен салыстырғанда 15220 мың теңгеге жоғарлағанын көреміз. Бұл ... өте ... ... ... тұрған мәселе шығындардың деңгейін неғұлым төменгі
деңгейге дейін ... ... ... ... ... ішкі ... сұраныс
пен ұсыныс деңгейін жоғарылата отырып, жалпы табыс, пайда ... ... ... ... ... табылады. Ол үшін өндіріс шаруашылық
процесін нарық талаптарына сай етіп жоспарлау ұйымдастырып, бар ресурстарды
тиімді, ұтымды пайдалану қажет деп ... 2 ... АҚ – ның ... ... ... ... АҚ - ның ... есеп жұмысын Қазақстан Республикасы
Президентінің заң күші бар «Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... негізгі нормативтік құжаттар ретінде
бухгалтерлік есеп стандарттары және оларға ... ... ... ... ... ... жасалған негізгі шоттар жоспары
пайдаланады. Сонымен бірге «Оралоблгаз» ... ... ... саясаты қолданылады. Кәсіпорында журналды – ордерлі форма қолданылады.
Оларға жазу ... ... есеп ... ... ... есебінің негізгі міндеттері болып;
• Субъектіні, тағы да басқа қызығушы ... ... ... ... ... ... ... ету;
• Субъектілердің шаруашылық қызметтерін Қазақстан Республикасының
заңдылықтарына сай жүргізілуін бақылау үшін ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп есептеу, үздіксіздік, түсініктілік,
қажеттілік, маңыздылық, шыңдық, күмәнсіз жеткіліктілік, тәуелсіздік, жан-
жақтылық, толықтылық, салыстырымдылық, ... ... ... жүзеге асырылады.
Бухгалтелік қызметті ұйымдастыру өткізілетін шаруашылық операцияларға
ішкі және алдын ала бақылауды бас ... ... ... басталады.
Бұл үшін бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және жүргізу ... ... ... ... Бас бухгалтердің
міндеттеріне: жалпы бухгалтерлік қызметтерді ұйымдастыру, қаржылық және
статистикалық ... ... ... ... ... аванстық есеп берулерді тексеру, бас кітапты жүргізу, салықтардың
бюджетке уақытылы төлеуін бақылау және ... ... ... ... бухгалтер орынбасарының міндеттеріне: бухгалтерлік операцияларды
нормативтік құжаттар мен шоттар корреспонденциясына сәйкес, уақытында және
дұрыс берілуін тексеру. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... айналым ведомостісін, бухгалтерлік
баланс жасау, тиісті есеп ... ... ... құралдары,
материалдық емес активтердің есебін жүргізу қызметтері болып табылады.
Материалдық стол бухгалтері келесідей ... ... ... шоттары өңдеу, жабдықтаушылармен есеп айырысу есептерін, дебиторлар
және кредиторлармен есеп айырысу ... ... ... және
кредиторлық міндеттемелерге талдау ... ... ... ... ... кіреді: өндірістік және көмекші
цехтардың есебін ... өнім ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнын қалыптастыру.
Есеп айырысу столының бухгалтері – қоймашының дайын өнім тұрған қойма
есебін ... ... өнім мен ... есебінің тиісті құжаттарға сәйкес
жүргізілуін тексеру қызметтерін атқарады. Сонымен қатар еңбек ақы ... ... және ... есеп айырысу операцияларын жүзеге
асырады.
Кассир кассаға нақты ... ... ... есеп ... шотына нақты
ақшаны аудару, кіріс және шығыс құжаттарды толтыру, касса ... ... ... айналысады.
Кәсіпорынның қаржы жұмысынның негізгі бөлімдері мыналар:
1.Қаржылық жоспарлау. Бұл жерде қаржылық жоспардың баланстық
жоспары, ... пен ... ... ақша ... жоспары сияқты
құжаттары жасақталады.
2.Жабдықтаушылармен есеп айырысу. Бүл жерде жабдықтаушылармен
келісім шарт ... ... есеп ... ... барысында
қажетті құжаттар толтырылады.
3. Қаржы органдармен есептесу. Бұл жерде бюджетпен есеп айырысу
бойынша, сақтандыру ... ... ... жүргізіліп,
құжаттар толтырылады.
4.Айналым қаражаттары. Бұл жерде айналым ... ... мен ... ... ... шаралар жасалып
жүргізіледі.
5.Несиелендіру. Мұнда несиені алу және ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындағы қаржы жұмысының дұрыс
ұйымдастырылуына оның қаржылық жағдайына ... ... ... бухгалтерлік есептегі шаруашылық іс-
әрекеттінің ағымдағы топтастырылуы мен жалпылама қызметін ... ... ... тәсілдері кәсіпорынның есеп саясатында көрінуі керек.
Есеп саясатын қалыптастыру – бухгалтерлік есепті жүргізудің ... ... ... бір ... ... пайдаланудың тәртібін
белгілеу.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... іске ... ... мыналарды есепке алады:
• Кәсіпорынның мүліктік жағдайы;
• Кәсіпорын қызметінің үздіксіздігі;
• Есеп саясатын жүргізген кезде шараушылық ... ... ... ... бағасының және
міндеттемелердің есепті жыл ішінде өзгермеуі;
Есеп ... ... ... – шаруашылық қызметті жоғары
деңгейге ... бұл ... ... ... ... үшін ... толық объективті ақпаратты қалыптастыру.
«Оралоблгаз» АҚ-ның ... ... ... ... ... болып төмендегілер саналады:
• Кірісті өсіру мен рентабельділікті көтерудің жолдарын іздестіру;
... ... ... ... ... мен ... ... Қаржы органдары мен кредиторлардың алдындағы міндеттемелерді толық
және уақытында орындау.
• Қаржылындару, несиелендіру ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануды қамтамасыз ету;
• Қаржылық және кассалық операцияларды құжаттандырудың белгіленген
тәртібін сақтау.
ІІІ тарау. «Оралюблгаз» АҚ-да жабдықтаушылармен және ... ... ... және ... есеп ... және ... есеп ... үшін 671
«Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... шоты ... ... қорларды жеткізу және қайта ... ... ... ... ... тауар-материалдық қорлар мен айналымнан тыс активтер,
атқарылған жұмыстар мен тұтынылған қызметтер бойынша ... ... есеп ... ... ... және мердігерлерден
есептесу құжаттары алынған ... ... мен ... ... ... мен ... (фактураланбаған жеткізулер) туралы;
қабылдау кезінде анықталған тауар-материалдық қорлар мен ... ... ... ... ... ақпарат қорытындыланады.
671 «Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу» шотында
мыналар көрініс табады:
- ... ... ... ... ... тыс ... ... құны, сонымен қатар оларды жеткізу және қайта өңдеу
жөніндегі қызметтердің құны – ... ... ... тыс ... және ... ... алу ... қабылданған жұмыстардың және тұтынылған қызметтердің құны – ... ... ... сату ... ... 821 ... ... шығыстар» шоттарымен корреспонденциясында.
- сатып алынған ... ... ... ... ... ... сомасы – 331 «Орнын толтыруға ... құн ... ... ... қабылдау кезінде түскен акцепттелген (төленген) тауар-материалдық
қорлардың фактураланған санына қарама-қайшы табиғи кему нормаларынан артық
анықталған ... ... ... ... шартта көрсетілген
бағалардың сәйкессіздігі және ... ... ... және ... есеп ... ... төленген шоттар сомасы және алдын ала берілген аванстар бойынша
есепке алу сомалары сәйкесінше ... ... ... алу ... 432, 441, 451) және 351 ... ... ... аванстар», 352 «Жұмыстарды атқаруға және қызмет көрсетуге берілген
аванстар» шоттарымен корреспонденцияда жүргізіледі.
Жабдықтаушылармен есеп ... ... алу ... нысандағы журналда
немесе ведомоста әрбір шот-фактура немесе төлем талап-тапсырмасы ... бұл ... ... бойынша есептесулерді ... ... ... ... ... ... алғашқыда «Түскен жүктерді
есепке алу журналында» тіркеледі. Құндылықтардың түсуіне ... ... мен ... қызметтердің қабылдануына қарай журналда кіріс
құжаттарының немесе түспеген жүктерді іздестіруге ... ... ... ... ... ... күні ... Бұл журналдар
мерзімді түрде 671 шот ... ... ... алу ... ... Сонымен қоса журнал бойынша жолда келе ... ... ... да ... ... ... ... кәсіпорын қоймасына түсуіне қарай тауар-
көлік құжаттарының, кіріс ... ... ... ... ... ... бөлімі жүргізіп отырады. «Ескерту» бағанында
шот төлемі, акцепттен бас тарту ... ... ... ... ... және тағы ... ... Сонымен қатар журналда ... ... ғана ... жүктерді есепке алу журналында тіркелген нөмірлерін көрсете
отырып, акцепттелген шоттарды ... ... ... және ... ... ... алу ... бұл журналды бухгалтерия үш сатыда толтырады (журнал төменде
келтірілді).
Бірінші сатыда ... ... ... ... ... да есеп ... құжаттарының түсуіне қарай жүргізіледі. Бұл жағдайда
төлем-тапсырмасының ... ... және ... ... ... шот-фактура акцептінің сомасы жазылады. Содан ... ... ... ... ... жүкті жергілікті
жеткізушілерден немесе темір жол станциясынан, уақытша ... ... үшін ... ... ... бөліміне немесе кеден
қызметіне табыстайды.
Екінші сатыда ... ... ... ... ... ... ... ордерлерінің, ... ... ... ... ... негізінде жүргізіледі. Журналда
осы құжаттардың нөмірлері, түскен құндылықтардың ... және ... ... құны және ... ... (шот-фактураға) сәйкес
олардың тауар-материалдық құндылықтарды немесе өндіріс шығындарын есепке
алу бойынша корреспонденциялық шоттары қимасындағы нақты құны ... ... ... тексерілуі және төлем-тапсырмасындағы (шот-
фактурадағы) материалдық құндылықтар санына сәйкес ... ... ... қабылдаған кезде құндылықтардың жеткізуші немесе көлік ұйымының
кінәсінен жетіспеушілігі немесе бүлінуі анықталса, ... ... акт пен ... ... есебі негізінде наразылық сомасын ... ... 334 ... ... ... есептен шығарады. Ал
материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... ... оның сомасына тиісті есептесу-төлем
құжаттарының акцептін азайтады. Журналда сонымен ... ... ... ... ... ... ... жөндеу, жүктерді тасымалдау,
су, жылу, электр қуатын жеткізу) бойынша ... есеп ... алу ... көрініс табады. Журналға жазба жүргізген кезде
жұмыс немесе қызмет үшін ... ... ... оның не ... ... ал ... жұмыстар мен қызметтерді тұтынушылар
шоттарының дебеті жөніндегі ... ... ... ... ... ... шоттарының (қосалқы шоттарының,
шығындар баптарының) белгілері негізінде жүргізіледі.
Үшінші сатыда журналда шот-фактура төлемдері ... ... ... ... ... шоты және басқа да шоттар бойынша ... ... ... шот төлемінің күні және төлемнің ... ... 441, 451, 421) ... ... ... журналда қорытынды есептеледі және төленбеген шоттар
бойынша қалдықтар шығарылады. ... ... төрт ... ... ... ... айдың басында жолда келе жатқан материалдар,
айдың аяғында жолда келе жатқан материалдар, журнал бойынша барлығы.
Енді жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ... корреспонденциялық шоттарды қарастырайық:
- Жабдықтаушылардан алынған тауар-материалдық құндылықтар
үшін шот-фактуралары акцепттелді: 20 «Материалдар» ... ... (201-208 ... 22 «Тауарлар» кіші
бөлімі шоттарының (222-223 шоттар) дебеті – ... ... ... құнына (қосымша құн
салығынсыз (ҚҚС); шот-фактураға енгізілген ҚҚС ... ... ... ... құн ... ... ... «Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу»
шотының кредиті.
- Солар бойынша құндылықтар қоймаға алынған және кіріске
енгізілген шот-фактуралар ... ҚҚС ... ... 633 «Қосымша құн салығы» шотының дебеті; 331 «Орнын
толтыруға қосымша құн салығы» шотының кредиті.
- Жабдықтаушылардың атқарылған ... және ... үшін ... ... ... және ... есеп айырысу»
шотының кредиті; шоттардың дебеттері (ҚҚС ... ... ... 126 ... ... ... мен мердігерлердің өздерінің күрделі
құрылысы үшін атқарған жұмыстар мен ... үйір үшін ... ... жас ... мен ... ... 334 ... – жабдықтаушылар мен
мердігерлерге берілген наразылық ... ... ... ... ... ... ... және әкімшілік шығыстар»; 901 «Материалдар»;
921 «Материалдар»; 931 «Материалдар»; 934 «Негізгі
құралдарды ... 936 ... ... ... жұмыстар мен қызметтер сомасына.
- Жабдықтаушылардың және мердігерлердің сатып ... ... ... ... және ... алуы жүргізілді: 671
«Жабдықтаушылармен және ... ... ... ... кредиттері: 301 «Алу шоттары»
– сатып алушының есептесулерге қатысуымен ... ... ... қызметтерінің
сомасына; бартерлік операциялар тәртібімен есепке
алынған ... ... 351 ... ... берілген аванстар»; 352 «Жұмыстарды
атқаруға және қызмет ... ... ...
есепке алынған бұрын төленген аванстар сомасына; 421
«Аккредитив ... ... ... 422 ... ... ... қаражат»; 441 «Есептесу
шотындағы қолма-қол ақша»; 451 «Кассадағы ұлтық валюта
түріндегі ... ...... ... мен ... ... ... есеп айырысуы журналында 671 шот бойынша ... ... ... ... жинақтау-бақылау деректері болады. Талдау есебінің
құрылысы келесі топтастырулар бойынша жабдықтаушылармен және мердігерлермен
есептесулердің қалдығы туралы мәліметтер алынуын қамтамасыз етуі тиіс ... есеп ... ... ... үшін ... ... ... жабдықтаушылар; мерзімінде төленбеген есеп айырысу құжаттары
бойынша жабдықтаушылар.
Талдау ... ... ... ... көрсетіледі: төлем
мерзімі жетпеген вексельдер; төлем мерзімі өткен вексельдер; жолда келе
жатқан материалдар ... ... жүк ... ... ... Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуды құжаттық
ресімдеудің ерекшеліктері.
Жабдықтаушылардан ... ... ... ... мен ... орындауы тапсырыс берушілер (сатып
алушылар) ... ... ... ... ... негізінде
жүргізіледі. Келісім шарттарда мыналар айтылады: жеткізілетін материалдық
құндылықтардың, атқарылатын жұмыстар мен қызметтердің түрлері, ... ... ... ... ... қызметтердің
сандық және құн көрсеткіштері, есептесу тәртібі (төлем шарттары).
Қазақстан аумағындағы ішкі ... ... ... ... мен тапсырыс берушілер арасындағы есеп айырысу тәртібі Қазақстан
Республикасындағы қолма-қол ақшасыз есептесулер туралы ережеге сәйкес, ... ... ... ... есеп айырысу
ережелеріне сәйкес анықталады.
Қазақстандық жабдықтаушылардың ел ішіндегі ... ... ... ... мен сатып алушылардың тауарға қатысты заңды құқықтары
мен міндеттерін айқындайтын ... ... ... ... франко-вагон, белгілеуші франко-станция және ... ... ... ... ... Халықаралық сауда палатасы
белгілеген «Иннотермо» халықаралық сауда шарттары негізінде ... ... ... ... ... сатып алушыға тасымалдануын кімнің
ұйымдастыратыны және төлейтіні, осы жұмыстарды жүзеге асыру ... ... ... немесе бүлінуі жағдайында кімнің тәуекел және
жауапкершілік алатыны ... ... ... ... ... ... алу тек екі жолмен ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Бірінші жолы
бойынша материалдық құндылықтарды басқа жақтан ... алу үшін ... ... ... ... Оған ... алу және оларға
дереу төлем жүргізу ... ... ... ... ақша беріледі, осы
арқылы ол кәсіпорындар арасында жеткізу шарты немесе жабдықтаушы басшысының
бұрыштамасы бар ... хат ... ... ... материалдық
құндылықтарды ала алады (материалдық құндылықтарға алдын ала төлем
жүргізілді ме, жоқ па ... ... ... материалдық
құндылықтарды жеткізу сатып алушы мен жеткізушінің географиялық орналасуына
тәуелсіз өзіндік жеткізу арқылы жүзеге асырылады.
Екінші жолы ... ... ... ... ... жеткізулердің тұрақтылығы) жеткізулерді ...... іске ... ... жақтан материалдық құндылықтарды алу бойынша
қандай да бір операцияларды орындау үшін ... ... ... ... беріледі. Барлық сенімхаттар ... ... ... ... Сенімхатты тек бухгалтер ғана әрекет ... және ... ... ... ... көрсете отырып, нақты
жеке тұлғаға бере алады. ... ... қолы ... ... және басшының қолдарымен куәландырылылады да, кәсіпорын
мөрінің бедерлемесі соғылады.
Кәсіпорынға шикізаттың, материалдардың, ... ... ... ... темір жолмен, автомобиль жолдарымен, теңіз жолымен
және басқа да көлік ... ... ... ... ... ... ... жеткізу туралы келісім-шарт болған жадайда ғана жүргізілуі мүмкін.
Мұндай жеткізулер үшін төлемді алдын ала төлем, ... шек, ... ... ... ... ... материалдық құндылықтарды алған сәтке
дейін немесе кейін іске ... ... Бұл шарт ... ... жіберушіден түскен сенімхат және түбіртектің ұсынылуы ... ... ... жүк ... өзен портынан, әуежайдан жүкті
немесе тиісінше вагонды ашу, жүкті түсіру және қабылдау құқығын ала алады.
Экспедитор ... ... ... ... ... ... ... белгілерінің бар-жоғын, сондай-ақ түсірілген жүк санының көлік
жүкқұжатында көрсетілген ... ... ... ... Егер ... кезінде оның сақталуына күмән туындаса (мысалы, вагондардың,
контейнерлердің, қораптардың ... ... ... ... жоқтығы анықталса), экспедитор жүктің ... ... ... ... ... (таразышымен) бірге тексеріс жүргізілуін
талап етуі қажет.
Шикізат пен материалдардың ... ... ... ... ... екі ... (біреуін экспедитор алып ... акт ... ол ... ... ... беру үшін ... ... Ұйымның мекенжайына құжаттар жалғанған (акт, жүкқұжат, түбіртек
және тағы басқалары) және залал ... ... ... ... ... наразылық хаты жолданады. Көлік ұйымдарына наразылық беру ... алты ... ... ... ... ... ... үш ай ішінде
қарап, арыз берушіге өзінің шешімі туралы ... ... ... бас ... ... жауапсыз қалса, арыз берушінің бас тартуды
алған ... ... ... хатына жауап беру мерзімі өткен уақыттан
бастап екі ай мерзімде аралық сотқа талап ... ... ... ... ... ... ... кейін) экспедитор жүкті
тиеу құжаттарымен ... бір ... ... жеткізушінің өзінен
ала алады. Экспедитор ... ... ... құжаттарымен бірге өз
кәсіпорнының ... ... ... ... автошаруашылық жүргізушісі
жеткізушінің ... ... ... және ... ... ... тауар-көлік
жүкқұжатының бір данасын тапсырады. Түсірілген жүкпен ... ... ... ілеспе құжаттар да түседі. Мұндай құжаттар болмаған кезде
(немесе жүк шарт талаптарын бұза ... ... ... ... түскен
жағдайда) жүк №002 баланстық шотына жауапты сақтауға қабылданады да, ... ... ол ... ... хабарланады. Жауапты сақтауға
қабылданған материалдар жабдықтаушыдан материалдарды қайтару туралы, оларды
басқа мекенжайға ... ... сол ... сату туралы құжаттар немесе өкім
түскенше осы ... ... ... мен ... алушылар шарт талаптарын орындамағаны немесе
бұзғаны үшін, ... ... ... кешіктірілуі және негізсіз бас
тарту үшін ... ... ... және ... түрінде өзара
материалдық жауапкершілік ... және ... ... түрде материалдық құндылықтарды
кіріске алу тәртібі ... ... ... ... ... Жабдықтаушылардан
материалдық құндылықтарды алудың кез келген нұсқасында және жеткізудің кез
келген түрінде осы ... ... ... ... қойылады. Қоймадағы
қабылдау ілеспе құжаттардың деректеріне сәйкестігін анықтау мақсатында
тікелей есептеу, өлшеу, шамалау және ... ... ... ... материалдардың саны мен сапасы ілеспе құжаттар деректеріне сәйкес
келмеген жағдайда ... ... ... ... ... басшысы
тағайындаған арнайы комиссия мүшелері, қоймашы және жеткізушінің ... оған ... ... ... әрі ... ... ... тиісті
наразылықты ұсынуға болады. Егер құжаттардан ешқандай алшақтық байқалмаса,
қоймашы екі ... ... ... ... ... ... ... кіріс ордерлерін жазып отырудың орнына ілеспе құжатқа (егер ол 2
данада келсе) ... ... ... қоя ... ... ... материалдық құндылықтар бойынша
қоймашының оларды қабылдау жөніндегі белгісі бар ... ... ... ... ... шығару үшін бухгалтерияға тапсырады. Алынған
қолма-қол қаражатқа есеп беру үшін ... ... ... алу ... ... шот-фактуралар), оларды қоймаға тапсыру
фактісін (қабылдау фактурасы, кіріс ордері) немесе өндіріске беру ... ... ... қоса ... ... ... есеп құрастырады.
Материалдық құндылықтар қоймаларда материалдық жауапкершілік туралы шарт
жасасқан ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысының жекелеген атауына ашылатын
қойма есебінің кәртішкелерінде есепке алынады. ... ... ... ... көлемі, сұрыбы, сақтау орны, өлшем бірлігі,
есепке алынған бағасы, баланс шоты, қор нормасы және ... да ... ... және ... есеп ... ... ... қызмет ... ... мен ... және ... ... алушылармен және тапсырыс
берушілермен есептесу операцияларын ... және ... ... есеп айырысу
міндеттерінің кешені ... ... ... ... ... ... көздейді, олардың жекелеген түрлерін есепке алу
бастапқы ақпаратты ұсыну нысандары бойынша, шығыс ... ... ... ... бойынша өзіндік ерекшеліктерге ие.
Жабдықтаушылармен есеп айырысуды автоматтандыру ... ... ... жабдықтаушылармен және сатып алушылармен есеп
айырысудың жай-күйі туралы ... ... ... ... ... ... береді. Деректерді жедел өңдеу
талаптың ескеру мерзімін сақтай ... ... ... ... ... және кредиторлық берешектерді уақтылы өтеуге жол ашады.
Ақшалай қаражатты төлеу немесе алу төлем (банк) ... ... ... ... Бұл құжаттар жөніндегі ақпарат банктің
шоттар бойынша көшірмесінде немесе кассирдің есебінде қорытындыланады.
Ақпаратты ЭЕМ ... ... есеп ... кешенінің
кассалық және банк операцияларын есепке алу кешенімен өзара байланыстылығын
қамтамасыз ... ... ... алу немесе тиеу тауарға ілеспе
құжаттармен, ... ... ... ... ... ... деректер тауарлық есептерде қорытындыланады.
Банктің кассалық және тауарлық есептерінің көшірмелерінің деректерін
енгізуден басқа бухгалтерлік анықтамаларды пайдалану қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... берешек сомасы есептелген кезде пайда болады.
Бухгалтерлік анықтамалар ақпараты ЭЕМ ... ... тең ... ... ... ішкі ... ... нөмірінің, құжатты өңдеу күнінің, ... ... ... ... ... талдау шоттары кодтарының
болуы қарастырылады.
Есепке алудың желілік-позициялық тәсілінде есеп айырысудың ... ... ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда деректерді енгізу сұлбасы корреспонденциялық ... ... коды ... ... ... Егер ... шоттан деректер
енгізу жүргізілсе, талдау белгісінің міндетін төлем құжаты ... осы ... ... ... тиісінше алынған ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа да құжаттарды өңдеу кезінде тауарға
іліспе кіріс құжаттардан енгізілген кредиторлық берешекті есептеу жөніндегі
деректер жабдықтаушылардың, ... ... ... ... файлын құрайды. Осы шоттар бойынша дебеттік айналымдар файлының
қалыптасуы алынған материалдық ... мен ... ... ... деректері негізінде жүзеге ... есеп ... ... ... ... ... ... есептерінің тізілімін білдіреді.
Талдау есептерінің тізілімін алмастыратын негізгі ... және ... ... есеп ... ... бойынша
талдау есептерінің ведомосі болып табылады. Шығыс машинограммаларының
нысандары ... деп ... ... ... ... ... кәсіпорынның немесе құрылымдық бөлімшенің коды (атауы); тауар
серіктесінің коды ретінде көрініс табатын талдау ... ... ... ... ілеспе құжаттардың нөмірлері ретінде көрініс беретін талдау
белгісінің коды; есеп ... ... ... мен ... ... ... ... қосалқы шоттың коды; корреспонденциялық талдау
шотының коды.
Машинограмманың әрбір жолы өңдеуге енгізілген тауарлық ... ... және ... анықтамалардың бір машиналық жазуына
сәйкес келеді. Жолдарды ... ... ... ... ... ... есепті өңдеген кезде ... ... ... алынған
тауардың алдын ала төлемі жүргізілген төлем тапсырма-міндеттемесінің ... ... ... ... ... бойынша бірінші жолда
банк көшірмесін өңдеу кезінде енгізілген ... ... ... ... ... жол ақысы төленген тауардың алынғанын білдіреді. Осы
екі жол бойынша қорытынды ... Бұл – ... шоты ... ... ... ... ... туралы, әрбір серіктес бойынша дебиторлық
немесе кредиторлық берешектің бар-жоқтығы туралы деректер келтіріледі.
Сонымен ... онда ... ... ... ... ... барлық
операциялар бойынша айналым сомасы және сальдо көрсетіледі. Ақпаратты
жинақтаудың ең ... ... ... және ... шоттар бойынша
қорытындыларда беріледі.
Сипатталған түрдегі ... ... ... есеп ... шоты бойынша, сондай-ақ «Төлем шоттары» шоты
бойынша құралады.
Талдау есебі машинограммаларының ... тобы ... ... ... және ... есеп ... шоты ... жинақтау үшін қолданылады.
Бұл машинограммаларда деректемелер болмайды. Ведомостағы жолдар әрбір
жасалған операция ... ... ... ... ... бойынша, қосалқы шот және жалпы шот бойынша ... ... ... серіктестерінің қимасында талдау есебінің
кәртішкелері түрінде беріледі. Оларда да машинограммадағы сияқты ... ... және ... ... ... – осы ... ... деп
аталатын басқа ұйымдарға, қызметкерлер мен жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... алумен байланысты пайда
болған кредиторларды жеткізушілер деп атайды.
Жабдықтаушылармен және ... есеп ... үшін ... және ... есеп ... шоты көзделген, онда
тауар-материалдық қорларды жеткізу және ... ... ... ... ... ... тауар-материалдық қорлар мен айналымнан тыс активтер,
атқарылған жұмыстар мен тұтынылған қызметтер бойынша ... ... есеп ... ... жабдықтаушылардан және мердігерлерден
есептесу құжаттары алынған тауар-материалдық ... мен ... ... ... мен ... ... ... туралы;
қабылдау кезінде анықталған тауар-материалдық қорлар мен айналымнан тыс
активтердің артылып қалғаны туралы ақпарат қорытындыланады.
«Жабдықтаушылармен және ... есеп ... мен ... ... жетілдіру жолдары» тақырыбында жазылған дипломдық жұмыс «Оралоблгаз» АҚ
– кәсіпорынның материалдары негізінде құрылды. Осы ... ... және ... есеп ... бухгалтерлік есебі
мен экономикалық талдауын жүргізу тәртібі зерделенді. Жүзеге асырылған
жұмыстар ... ... АҚ ... ... кәсіпорында
қабылданған есеп саясатына, бухгалтерлік есеп және есептілік ... ... ... ... жүргізілетіндігі анықталды.
Аталмыш кәсіпорында журналдық-ордерлік есеп ... ... ... ... ... қоры құрылған кезден
бастап 15 есеге дейін жоғарлаған. Негізгі құралдардың көлемі тозу, сатылу
себебінен 2006 жылы 2004 ... ... 178370 мың ... ... ... көбейген.
Жұмысшылар саны жыл сайын өсіп отыр. Оның себебі кәсіпорының ... ... ... ... себептерінен, жаңа жұмыс орындарының
барынан деп түсінуге болады.
«Оралоблгаз» акционерлік қоғамы ... ... ... ... ... ... ал таза табыс 2006 жылы 2004 ... ... ... ... ... ... ... ол кәсіпорының қызмет көлемін ұлғайтып,
ал ... - ... ... ... ... ... көбейту,
сөйтіп ішкі нарықта өз қызметтеріне ... ... ұзақ ... ... ... ... мен практиктердің және тәуелсіз ... және ... ... ... ... ... мысалдар келтірілді. В.В.Радостовецтің, аудитор
З.П.Дружининаның, э.ғ.к., доцент Ф.С.Сейдахметованың және ... и К» ... ... ... ... ... ... кредиторлық берешектің болуы емес,
оның мөлшері, қозғалысы мен нысаны, яғни бұл берешектің неден ... ... ... ... ... болуы шаруашылық қызметтің
ақшасыз есептесу жүйесіндегі объективті процесті білдіреді. Кредиторлық
берешек ... ... ... ... ... ... бермейді,
сол сияқты үнемі қаржылық жағдайды нашарлатпайды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық ... ... ... №2732; ... ... өзгертулер мен
толықтыруларды есептегенде
2. Бухгалтерлік есеп стандарттары. – А.: ... ... ... ... қазақстандық стандарттар: ҚР аудиторлары палатасы. – А.:
Қаржы-Қаражат, 1995ж., 152 б.;
4. ҚР бухгалтерлік есеп және ... ... мен ... ... ... экономика және өмір», 1998ж.;
5. «БҚАП» ЖШС жарғысы;
6. Абленов Д.О. «Основы аудита». Учебное пособие. А., 2003ж.;
7. Дружинина З.Л. – Разбор ситуаций/Бюллетень ... №10, ... ... А.К. – ... ... ... учет и аудит. №6, 2000ж.;
9. Дюсембаев К.Ш. – Аудит и анализ финансовой отчетности. А.: Изд. 2 ... ... 1999ж., 340 ... Жиленкова Л.А. – Факторинг – финансирование под уступку денежного
требования/Бюллетень бухгалтера. №41, 1997ж.;
11. Кеулимжанов Б.К. – ... ... ... ... ... в ... Казахстан». Бюллетень бухгалтера.
№32, 1999ж.;
12. Кондраков Н.П. – ... ... ... для ... Изд. 2 доп. ... – М.: ... 2000ж., 584 б.;
13. Козлова Е.П., Бабченко Т.Н. – Бухгалтерский учет на предприятии. М.:
Финансы и статистика, 2000ж., 720 ... ... Е.А. – ... ... пособие для учащихся экономических
колледжей: Изд. 2 доп. и перераб. – ... Изд. ... 320 ... ... М.А., ... Н.А. – ... аудита: Изд. 2 доп. ... – М.: Дио и ... 2002ж., 160 ... ... Р.А. – Соотношение Закона РК и ... ... ... ... ... ... бухгалтера. №1. 2001ж.;
17. Радостовец В.В. – Договор ... ... ... ... ... №1, ... ... В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.Н. – Бухгалтерский учет на
предприятии: Изд. 2 доп. и перераб. – А.: ... ...... 77 ... Радостовец В.В., Шмидт О.Н. – Теория и ... ... ... – А.: ... ... 2000ж., 146 ... Одинцов А.М. – «Аудит расчетных операций»/ Бюллетень бухгалтера. №21,
2001ж.;
21. Сейдахметова Ф.С. – ... и учет ... ... ... №42, ... Сейдахметова Ф.С. – Основные правила организации бухгалтерского учета.
Учебное пособие. – А.: Изд. ... 2001ж., 38 ... ... А.С. ... ... с ... и подрядчиками»/
Бюллетень бухгалтера. №34, 1999ж.;
24. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». А., 2000ж.;
25. Сейдахметова Ф.С. – «Ошибки при ... с ... с ... и ... ... ... ... 2002ж.;
26. Торайгыров Б.С. «Аккредитивная форма расчетов как основная форма
безналичныз ... ... ... 2002ж.;
27. Токтамысов Ш.С. «Особенности расчетов с покупателями и заказчиками».
Каржы-Каражат, №12, 2003ж.;
28. Хегай И.М. – ... ... с ... и ... Бюллетень
бухгалтера. №28, 2000ж.;
29. Шуремов Е.Л. – «Методы оценок запасов»/ Бюллетень бухгалтера. №45,
1999ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ахметжанов Оралғазы Нұранбасұлы Қазақстанның шығысындағы көгершіндердің паразитоздары және оларға қарсы шаралар79 бет
Бөкей Оралхан9 бет
Орал тауы4 бет
Орал қ., «ОралСуАрнасы» АҚ автомобильдерді ТКК және жөндеу бойынша өндірістік-техникалық базасын жобалау80 бет
Орал қаласы – Азиядан Еуропаға, Еуропадан Азияға өтетін сауда жолы5 бет
Орал қаласының механикалық зауытының механикалық цехын электрмен жабдықтау62 бет
Орал, Торғай облыстарына қоныстандырудың қорытындысы69 бет
Оралман студенттердің оқу мотивациясының адаптацияға әсері5 бет
Оралман студенттердің құндылықтарын зерттеу әдістері мен мәселелері5 бет
Оралхан Бөкей (1943-1993)19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь