Математика сабақтарында есеп шығаруға қызығушылығын дамытуда жеке оқушыға бағытталған оқыту технологияларын пайдалану әдістемесі

Мазмұны

Кіріспе 5
1 Математикалық білім берудің әдістемелік жүйесін оқыту технологиялар арқылы жаңарту мәселесі 7
1.1 Математикалық білім беруде оқытудың технологияларын қолданудың бүгінгі жағдайы 7
1.2 Математикалық білім берудегі оқытудың негізгі ұстанымдары 15
1.3 Математиканы оқыту әдістері және оның түрлері 20
2 Оқыту технологияларын қолдану және оның қазіргі кездегі жағдайы 24

2.1 Оқушылардың білім сапасын арттырудағы оқыту технологиялары және олардың түрлері 24
2.2 Проблемалық оқыту арқылы оқушылардың ой.өрісін дамыту 39
2.3 Оқушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақты модульдік жүйе бойынша өткізу 42
2.4 Топқа бөліп оқыту әдісін ұйымдастыру 44
2.5 Денгейлік оқытуға арналған сабақ жоспарлары
Қорытынды 56
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 58
Қосымша 61
Кіріспе

Бүгінгі күнде әлемдік білім беру кеңістігіне енуге негізделген білім беру жүйесін жаңалау, оның мазмұны жаңа концептуальды өзгерістермен, ақпаратты қолдану қабілеттерін дамыту, ғылыми мәселелерді шығармашылықпен шешу жолдарын, білім беру бағдарламаларын нарықтық практика тұрғысынан қайта қарау әдістерін жасау жұмыстары жүргізілуде. Бұл процесс педагогикалық теория мен оқу-тәрбие үрдісінің практикасына маңызды өзгерістер енгізуді қажет етеді.
Жеке тұлғаның рухани дамуына ерекше мән беріліп, қоғамдық білім деңгейіне сәйкес келетін педагогикалық технологиялар ролі артады.
ХХІ ғасыр технологиялар ғасырыз, олай болса білім беру жүйесін түрлі технологиялармен, ғылыми-техникалық даму жетістіктерімен, қоғамның ақпараттануы мен білім беру жүйесінің әртүрлі бөлімдерінің ерекшеліктерімен анықталады. Қазіргі қоғамның сипаты мен талабы – оқытудың технологияларын саралау және білім беру ориентациясын таңдау мүмкіндігі, оқушы мен оқытушының әрекеттерін ұйымдастыру әдістері мен формаларын өзгерту.
Мектеп білімін қайта құру – бүкілхалықтық маңызды іс. Орта білімнің дамымалы концепциясы қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының талаптарына сәйкес болу керек. Мектепте оқушылардың алған білімдері, біліктері мен дағдылары олардың сенімдерінің негізі болу керек және болашақ қоғам мүшелерінің еңбекке, ұжымға, өзінің қоғамдық міндеттеріне деген қатынасында байқалу керек.
Жалпы алғанда, қазіргі жас өспірімдер мектептен осы талаптарды қанағаттандыратындай білімдерді, біліктерді және дағдыларды алып шықпайды. Көптеген оқушылардың математикадан білімі үстіртін, үзінділі, формалды, берік емес.
Мектептегі оқыту мәселесін жан-жақты шешу үшін оқушылардың жан-жақты қызығушылығы мен бейімделуін, олардың болашақ қызметтерімен, қоғамдағы өмір жағдайымен, білімді әрі қарай жалғастыру мүмкіндігімен байланысты өмірлік жоспарының ерекшелегін ескере алатын жалпы орта білімнің жаңа концепциясын жасау керек болды.
Көп уақыт бойы білім беру органы мектеп бағдарламасының, оқулығының, оқыту формалары мен әдістерінің, оқушылардың қабілеттерін, бейімділіктерін, қызығушылықтарын, оқу мүмкіндігін есепке алмай, олардың білімдеріне қойылатын талаптардың міндетті түрде бірдейлігін түсінген. Осы мектеп бірлігін бұрмалап түсінгендігінің салдарынан оқуға қызығушылықтары және оқушылардың білім сапасы төмендеді. Оларды әр пәннің бір жүйеге байланбаған жарамсыз қосалқы бөлшекті информация ағыны есеңкіретіп жібереді. Мектептегі оқыту үрдісі мен қоршаған орта туралы білім алу көптеген жас өспірімдер үшін оқулық мазмұнының формалдылығымен негізделген қинамалы міндетке айналды.
Біздің ойымызша, оқушылардың ауыртпашылық және олардың оқуға қызығушылығын арттыру мәселесін шешу үшін білім деңгейін төмендету емес, оқытудың жаңашыл технологияларын енгізу керек.
Математиканы оқытуда қолданылатын технологиялар оқыту деңгейі және меңгеретін білім мен қалыптасатын дағдылардың деңгейі әр категориялы оқушылардың мүмкіншілігіне, қызығушылығына, қабілеттеріне сәйкес әртүрлі болуы мүмкін.
Оқушылардың білімі мен біліктерін тексеру математиканы оқыту үрдісінің маңызды бөлігі болып табылады. Оқу жұмысының тиімділігі осы тексерудің қалай ұйымдастырылғанына және неге бағытталғанына байланысты болады. Сондықтан мектепте бақылауды ұйымдастыру тәсілдеріне оның мазмұнына көп көңіл бөледі. Көптеген әдіскерлер мен мұғалімдер тексеру әдісі мен түрлерін толық жетілдіру үшін үлкен жұмыстар атқарады. Осы жұмыстар мектептегі математиканы оқытудың мақсаттары мен міндеттерін толық жүзеге асыруға бағытталған, ол математиканы оқыту жүйесінде болып тұратын өзгерістерді қамтып көрсетеді.
Кемелденген қоғамға жоғары білімді, сенімді, белсенді, демократия жағдайында өмір сүре алатын және жұмыс істеуге қабілетті, қарқынды нарық дамуына ілесе алатын, өзіне әлеуметтік жауапкершілікті сезінетін адамды дайындау үшін, мемлекет жаңа педагогикалық технологиялар тудыруды талап етеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: оқытудың жаңа технологияларын пайдаланып математиканы оқытудың тиімді жолдарын анықтап, олардың оқыту үдерісіндегі орындарын анықтау.
Қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін біз келесі міндеттерді қойдық:
- педагогикалық технологиялар туралы түсініктер беру және осы технологиялар арқылы оқытудың тиімділіктерін анықтау;
- әр оқыту технологияларының ерекшеліктерін қарастырып салыстыру;
- оқыту технологияларын қолдану критерийлері мен көрсеткіштерін анықтау.
Зерттеу пәні – орта мектепте математиканы оқыту үдерісіндегі оқыту технологиялары.
Жұмыстың болжамы: Егер оқыту үрдісінде оқыту технологияларымен жұмыс жасау арқылы оқытудың әдіс-тәсілдерінің түрлері ұйымдастырылса және осыған орай қойылған мақсаттардың орындалуын бақылауда жүргізілетін жұмыстары оқушылардың меңгерген білімін көрсетсе, онда оқушылар өзін-өзі басқарып, өзіне-өзі баға беріп, логикалық ойлау қабілеті жақсы дамиды, тіл байлығы зор, саналы оқу дәрежесіне жетеді, сол арқылы оқушылардың математиканы меңгеру сапасы көтеріледі.
Жұмысты орындау барысында әдебиеттерге шолу және талдау жасау, бақылау, салыстыру, әлеуметтік, логикалық, сипаттау әдістері қолданылды.
Жұмыс кіріспе, екі тарау, қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Махмутов М.И. Теория и практика проблемного обучения. . – М.: Педагогика, 1975. – 368 с.
2. Өстеміров К. Қазіргі педагогикалық технологиялар мен оқыту құралдары. – Алматы, 2007. – 144 б.
3. Жұматаева Е.Ө., Қадысова Р.Ж. Қазақстан республикасындағы білім жүйесін басқаруда білімдену инновациялық технологияларын жүзеге асыру. Павлодар, 2008. – 306 б.
4. Лернер И.Я. Процесс обучения и его закономерности. – М.: Знание, 1990. – 210 с.
5. Лернер И.Я. Скаткин М.Н. Задачи и содержание общего и политехнического образования // В кн.: Дидактика ср. школы / под ред. М.Н. Скаткина. – М.: Просвещение, 1992. – С. 90-127.
6. Скаткин М.Н. Совершенствование процесса обучения. – М.: Педагогика, 1991. – 206 с.
7. Архангельский С.И. Учебный процесс в высшей школе, его закономерные основы и методы: учеб.-метод. пособие. – М.: Высш. шк., 1990. – 368 с.
8. Каган В.М., Сычеников И.А. Основы оптимизации процесса обучения в высшей школе: (Единая методическая система института: теория и практика): науч.-метод. пособие. – М.: Высш. шк., 1987. – 143 с.
9. Иовайша Л.К. К концепции личности педагога социалистического общества // Формирование пед. направленности студентов в ун-тах. – Вильнюс, 1987. – С. 4-14.
10. Талызина Н.Ф. Методика составления обучающих программ: учеб. пособие. – М.: Изд-во МГУ, 1989. – 46 с.
11. Талызина Н.Ф., Печенюк Н.Г., Хихловский Л.Б. Пути разработки профиля специалистов / под ред. чл.-кор. АПН СССР Н.Ф. Талызиной. – Саратов: Саратов. ун-т, 1987. – 174 с.
12. Загвязинский В.И. Дидактика высшей школы: Текст лекций. – Челябинск: ЧПИ, 1990. – 184 с.
13. Леднев В.С. Содержание образования: сущность, структура, перспективы. – М.: Высш. шк., 1991. – 224 с.
14. Субетто А.И. Проблемы фундаментализации и источников содержания высшего образования. – Кострома; М., 1995. – 332 с.
15. Кудрявцев Л.Д. Современная математика и её преподавание. – М.: Наука, 1985. – 176 с.
16. Боголюбов В.И. Введение в педагогическую технологию. – Пятигорск, 1994. – 34 с.
17. Ағанина Қ. Математиканы оқытудың әдістемелік жүйесін жаңарту /оқу құралы/. – Алматы, Ы.Алтынсарин атындағы ҚБА Республикалық баспа кабинеті, 1999ж. –99 бет.
18. Алгебра: Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Атамұра, 2003. – 208 б.
19. Алгебра: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Атамұра, 2003. – 208 б.
20. Алгебра: Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық /Б. Баймұханов және т.б. – Алматы: Атамұра, 2003. – 208 б.
21. Әбілқасымова А.Е. Қазіргі заманғы сабақ. –Алматы, 2004. – 218 бет.
22. Әбілқасымова А.Е. Математиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі. –Алматы: Білім, 2005. – 272 б.
23. Башарин В.Ф. Педагогическая технология: что это такое? //Специалист. – 1993. – № 9. – С. 25 – 27.
24. Қаниев С. Орта мектепте математиканы саралап оқыту. – Алматы: РБК, 1991. – 76 б.
25. Мүбараков А.М. Математиканы оқытудағы сабақтастық. – Павлодар, 1999. - 230 бет.
26. Оқытудағы иннавациялық технологияларын математика сабағында қолдану /Математика – Физика: Ғылыми әдістемелік журнал. - №1. – Алматы, 2005.
27. Оқытудағы топтық, блоктық және деңгейлік жүйелерді үйлестіру /Математика – Физика: Ғылыми әдістемелік журнал. - №1. – Алматы, 2003.
28. Оқытудың жаңа технологиясын пайдалану – сапалы білім негізі /Математика – Физика: Ғылыми әдістемелік журнал. - №1. – Алматы, 2005.
29. Алдамұратова Т.А. Математика. Оқыту әдістемесі. Жалпы білім беретін мектептің 5-сынып мұғалімдеріне арналған. – Алматы: Атамұра, 2001.
30. Әбілқасымова А, Көбесов А, Рахымбеков Д, Кеніш Ә. Математиканы оқытудың таориясы мен әдістемесі. Алматы Білім 1998.
31. Г.К Селевко «Педагогические технологии на основе дидактического и методического усовершенствования УВД»; Нородное образование, 2000г.
32. Әбілқасымова A. Е. Математикадан дидактикалық тапсырмалар жинағы. Студенттер мен мектеп мұғалімдеріне арналған оқу құралы. - Алматы: Қазақ университеті баспасы, 1991.-74 б.
33. Селевко Г.К. Педагогические технологии на основе активизации, интенсификации и эффективного управления УВП. –М.: НИИ школьных технологий, 2005. – 288 с.
34. Тұяқов Е.А., Мүбараков А.М. Математика сабағында оқушылардың өзіндік оқу-танымдық әрекетін ұйымдастыру /«II Сәтбаев оқулары» атты жас ғылымдар, студенттер және оқушылардың ғылыми конференциясының материалдары. – Павлодар, 2002. –Т.2.
35. Хасенова Қ. Математика сабағында оқушылардың шығармашылық ойлау қабілетін дамыту //Ғылыми әдістемелік журнал «Математика және Физика», 2006. - №1.
36. Едресова М.Е. Оқушылардың танымдылығы мен шығармашылық белсенділігін дамытуда дидактикалық ойындардың ролі /«Шоқан тағылымы-8» Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. – Көкшетау, 2003. –Т.3.
37. Жүкенова А. Оқушылардың білімдерін жүйелеп қорытындылау //Ғылыми әдістемелік журнал «Математика және Физика», 2006. - №1.
38. Керімбаева Р. Дидактикалық ойындар //Ғылыми әдістемелік журнал «Қазақстан мектебі», 2006. - №1.
39. Қаңлыбаев Қ. Математикадан кластан тыс жұмыстар. –Алматы: Мектеп, 1983. – 160 бет.
40. Мухина В. XXI-ғасыр көшбасшысы //Ғылыми әдістемелік журнал «Математика және Физика», 2004. - №4.
41. Омаров Қ. Ұлттық ойындар – асыл қазына //Ғылыми әдістемелік журнал «Қазақстан мектебі», 2004. - №11.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы
Математика сабақтарында есеп шығаруға қызығушылығын дамытуда
жеке оқушыға бағытталған оқыту технологияларын
пайдалану әдістемесі
титул
Мазмұны
Кіріспе
5
1
Математикалық білім берудің әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... беруде оқытудың технологияларын қолданудың бүгінгі жағдайы
7
1.2
Математикалық білім берудегі оқытудың негізгі ұстанымдары
15
1.3
Математиканы оқыту әдістері және оның түрлері ... ... ... және оның ... ... ... білім сапасын арттырудағы оқыту технологиялары және олардың түрлері
24
2.2
Проблемалық оқыту арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту
39
2.3
Оқушылардың ... ... ... ... ... модульдік жүйе бойынша өткізу
42
2.4
Топқа бөліп оқыту әдісін ұйымдастыру
44
2.5
Денгейлік оқытуға арналған сабақ жоспарлары
Қорытынды
56
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
58
Қосымша
61
Кіріспе
Бүгінгі күнде әлемдік ... беру ... ... ... ... беру ... ... оның мазмұны жаңа концептуальды өзгерістермен, ақпаратты қолдану қабілеттерін дамыту, ғылыми мәселелерді шығармашылықпен шешу жолдарын, ... беру ... ... практика тұрғысынан қайта қарау әдістерін жасау жұмыстары жүргізілуде. Бұл ... ... ... мен ... ... ... маңызды өзгерістер енгізуді қажет етеді.
Жеке тұлғаның ... ... ... мән ... ... білім деңгейіне сәйкес келетін педагогикалық технологиялар ролі артады.
ХХІ ғасыр технологиялар ғасырыз, олай болса білім беру жүйесін түрлі ... ... даму ... қоғамның ақпараттануы мен білім беру жүйесінің әртүрлі бөлімдерінің ерекшеліктерімен анықталады. Қазіргі қоғамның сипаты мен ... - ... ... ... және білім беру ориентациясын таңдау мүмкіндігі, оқушы мен ... ... ... ... мен ... өзгерту.
Мектеп білімін қайта құру - бүкілхалықтық маңызды іс. Орта білімнің ... ... ... ... ... ... ... болу керек. Мектепте оқушылардың алған білімдері, біліктері мен дағдылары олардың сенімдерінің ... болу ... және ... ... мүшелерінің еңбекке, ұжымға, өзінің қоғамдық міндеттеріне деген қатынасында байқалу керек.
Жалпы алғанда, ... жас ... ... осы ... қанағаттандыратындай білімдерді, біліктерді және дағдыларды алып шықпайды. Көптеген оқушылардың математикадан білімі үстіртін, үзінділі, формалды, берік емес.
Мектептегі оқыту мәселесін ... шешу үшін ... ... ... мен ... олардың болашақ қызметтерімен, қоғамдағы өмір жағдайымен, білімді әрі ... ... ... ... өмірлік жоспарының ерекшелегін ескере алатын жалпы орта ... жаңа ... ... ... болды.
Көп уақыт бойы білім беру органы мектеп бағдарламасының, оқулығының, оқыту ... мен ... ... ... ... ... оқу мүмкіндігін есепке алмай, олардың білімдеріне қойылатын талаптардың міндетті ... ... ... Осы ... ... бұрмалап түсінгендігінің салдарынан оқуға қызығушылықтары және оқушылардың білім сапасы төмендеді. Оларды әр пәннің бір жүйеге байланбаған жарамсыз қосалқы бөлшекті информация ... ... ... ... ... ... мен ... орта туралы білім алу көптеген жас өспірімдер үшін оқулық мазмұнының формалдылығымен негізделген қинамалы міндетке айналды.
Біздің ... ... ... және олардың оқуға қызығушылығын арттыру мәселесін шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... енгізу керек.
Математиканы оқытуда қолданылатын технологиялар оқыту деңгейі және меңгеретін білім мен қалыптасатын дағдылардың деңгейі әр категориялы ... ... ... қабілеттеріне сәйкес әртүрлі болуы мүмкін.
Оқушылардың білімі мен біліктерін тексеру математиканы ... ... ... бөлігі болып табылады. Оқу жұмысының тиімділігі осы тексерудің қалай ұйымдастырылғанына және неге ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру тәсілдеріне оның мазмұнына көп көңіл бөледі. Көптеген әдіскерлер мен мұғалімдер ... ... мен ... толық жетілдіру үшін үлкен жұмыстар атқарады. Осы жұмыстар мектептегі математиканы оқытудың мақсаттары мен міндеттерін толық жүзеге асыруға бағытталған, ол ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кемелденген қоғамға жоғары білімді, сенімді, белсенді, демократия жағдайында өмір сүре ... және ... ... ... қарқынды нарық дамуына ілесе алатын, өзіне әлеуметтік жауапкершілікті сезінетін адамды дайындау үшін, мемлекет жаңа ... ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты: оқытудың жаңа технологияларын пайдаланып математиканы оқытудың тиімді жолдарын анықтап, олардың оқыту ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін біз келесі міндеттерді қойдық:
- ... ... ... ... беру және осы ... ... ... тиімділіктерін анықтау;
- әр оқыту технологияларының ерекшеліктерін қарастырып салыстыру;
- оқыту технологияларын қолдану критерийлері мен көрсеткіштерін ... ... пәні - орта ... ... ... үдерісіндегі оқыту технологиялары.
Жұмыстың болжамы: Егер оқыту үрдісінде оқыту технологияларымен жұмыс жасау ... ... ... түрлері ұйымдастырылса және осыған орай қойылған мақсаттардың орындалуын бақылауда жүргізілетін жұмыстары оқушылардың ... ... ... онда ... өзін-өзі басқарып, өзіне-өзі баға беріп, логикалық ойлау қабілеті жақсы дамиды, тіл ... зор, ... оқу ... ... сол ... ... ... меңгеру сапасы көтеріледі.
Жұмысты орындау барысында әдебиеттерге шолу және талдау жасау, бақылау, салыстыру, әлеуметтік, логикалық, сипаттау ... ... ... ... екі тарау, қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Математикалық білім берудің ... ... ... ... ... жаңарту мәселесі
1.1 Математикалық білім беруде оқытудың технологияларын қолданудың бүгінгі жағдайы
Қазіргі қоғамның мектепке қоятын талабы - ... ... ... жылдар бойы қойылып келген талаптан әлде қайда өзгеше. Қоғамымыздың ... даму ... ... ... ... қатар, жас ұрпаққа қажетті, қоғамдық мәні бар адамдық қасиеттерді білім беру негізінде қалыптастыру міндеті қойылып отыр.
Демек, мектепте ... ... ... осы ... ... өз ... бар. Осы мәселеде математика пәнінің орны үлкен. Математиканы оқытуда білім берудегі әдеттегі ақпараттық ... ... гөрі ... ... ... оны меңгерудің әдіс-тәсіліне, ойлаудың пікір қорытудың және белсенді іс-әрекет етудің түрлері мен әдіс тәсілдерін үйренуге, оқушының танып білу қабілеті мен ... ... ... ... ... ... жиі ... қажет болып отыр.
Математиканы оқыту мазмұнын құрудың экстенсивті тәсілінен интенсивті тәсіліне көшуде де осы іс-әрекет ... ... ... ... ... тәсілін қолдану арқылы оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, білімді меңгерудегі жүктемені оқу және оны игеру ... ... ... ... ... болады. Іс-әрекеттік тәсілді қолдана отырып әрбір оқушының ... да бір ... ... ... табысқа жетуін қамтамасыз етуге болады. Ал белгілі бір табысқа жету оқушыны ... ең ... ... ... оқытуда іс-әрекеттік тәсілді кеңінен қолдануға мүмкіндік зор, себебі әрбір есеп ... ... ... ... бір ... ... ... мәжбүр болады. Математиканы оқытуды қайта құруды жеке-даралап ... ... ... ... формасын жүзеге асыру негізгі қажеттіліктің бірі болып отыр. Оқытудың мұндай формасында оқушылардың ... да бір ... ... ... ... ... қорытындысы бойынша қойылатын талапқа, оқу мазмұнына немесе формасына қарай тұрақты немесе уақытша топтарға бөліп, оларға сәйкесті ... ... мен ... қойылатын талап деңгейі мен мөлшерін, оқыту формасы және т.б. ... ... ... - ... жеке ... ынтасы мен қабілетін толықтай ескеруге мүмкіншілік береді. Әрбір ... ... ... ... ... ... меңгеруге міндетті, ал оны әрі қарай жалғастыру, одан әрі тереңдету немесе сол деңгейде ғана қалып қою ... ... өзі ... құқы бар. Бұл ... іске ... математиканы оқыту барысында адамгершілік принциптерін орындау болып табылады.
Соңғы жылдары жүргізілген дидактикалық және ... ... ... талдау жасау - оқушылардың білімі мен дағдыларына қойылатын талаптың оқу процесіне, оның мақсатын анықтай отырып, ұйымдастырушылық әсері бар ... ... ... ғана ... Осы ... оқушыны дамыту мен тәрбиелеуде олардың нақты нәтижелерге жетуі үшін мұғалімдерді ... ... ... бағыттап отырады. Оқушыларда қорытынды білімдердің қалыптасуының нақты бір өлшемі ретінде болатын оқу пәні ... ... ... ... осы ... ... ретінде көрсететіндігі маңызды болып табылады.
А.В. Кузнецованың пікірі бойынша білім мен дағдыларға қойылатын талаптар ретінде оқушылардың нені және ... ... тиіс ... ... ... түрінде қандай да бір білім мен дағдылар байқалуы қажеттілігін, оқушыларда қандай қасиеттер болу керектігін анықтауға ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Көбінесе оқуға дайындық талаптары оқытудың нақтылауының белгілі кезеңі болып табылатын оқыту мақсаттарымен анықталады. Әр-түрлі деңгейде берілетін ... ... ... да ... ... және ... жоспарланған нәтижелерінің сипаттамасын көрсетеді. Талаптар оқу-тәрбие үрдісіндегі нәтижелерді жоспарлаудың маңызды кезеңі бола отырып, оқушыларды тәрбиелеу мен ... ... ... ... ... мазмұнының құрамымен байланысты, оқытудың түрлері мен әдістерін таңдауға ықпал етеді; оқыту үрдісінің барысын оның нәтижелерін ... ... ... отырады. Соңғы кездері математика пәні бойынша бағдарламада "Оқушылардың ... ... ... ... бөлімі математика курсын оқытудың арнайы мақсатын және оқушылардың ... ... ... мен дағдыларды дамыту деңгейін анықтайды, басқаша айтқанда математика курсын меңгеру талаптарында ... ... ... мен ... ... бір көлемімен бірге әр оқушыға міндетті дайындықтың минимальды деңгейі де көрсетілген.
Оқушылардың білімі, дағды іскерліктері қандай болуы тиіс деген мәселе шешімін ... ... ... ... ... ... ететін ресми құжаттардың бірі оқу бағдарламасы болып табылатыны белгілі. Бағдарлама оқу ... ... ... ... ... бірге оқыту үрдісін және оның нәтижелерін реттеп отырады.
Әр түрлі пәндер бойынша бағдарламаларды талдау - ... ... тиіс ... ... ... ... "Талаптарда" мазмұнды тіркеуге әкелетіндігін көрсетеді. Ал, негізінен білім мен дағдыларға қойылатын талаптар оқытудың нәтижелерімен тығыз байланыста ... Тек сол ... ғана ... ... мен ... ... ... ретінде бола алады. Педагогикада қабылданған оқытуды іс-әрекет ретінде қарастыру оқушылардың ... мен ... ... ... ... ... оқыту идеясын анықтады. Мұндай ұғым оқушылардың білім мен дағдыларына қойылатын талаптарды оқу ... ... ... де түсіндіруге мүмкіндік береді.
Әр оқушының даму мәселесін қарастыруда іс-әрекет ұғымына көп мән ... ... ... қарау оқытуда оқушының белсенділігін арттырады, танымдық әрекеттердің негізін меңгеруде маңызы зор, сондай-ақ оқушылардың жас ерекшеліктерін ескеруге ... ... ... ... ... ... ... талаптар екі деңгейде беріледі. Біріншісі міндетті дайындық деңгейі. Бұл деңгейде оқушылардың барлығы ... тиіс ... ... және математика пәні бойынша білім нәтижесінің мүмкін төменгі шегін анықтайды. ... үшін ... ... ... анықталуы және оның нақты формада берілуі мұғалімдерге оқушылардың осы деңгейге жетуі бойынша оқу ... ... ... ... ... ... яғни ... мақсатқа қарай бағытталуына мүмкіндік береді. Екінші математиканы меңгерудің мүмкін деңгейі.
Оқытудың нәтижесінде ... ... ... ... деңгейінде көрсетілген білім дағдыларды меңгеруі тиіс екендігі бағдарламада атап көрсетілген.
Ғылым мен техниканың ... ... орта ... ... ... ... қойылып отырған жаңа талаптарға байланысты, оқушының математикаға ынтасын дамыту ... ... ... ... ... Ал ... ... оқыту үрдісінің негізгі мақсаты - арнайы педагогикалық әдістермен мақсатты жүйелі пайдаланып оқушылардың ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыру, өз бетімен білім алу дағдыларын дамыту болып табылады.
Математикалық білім мен ... ... ... ... ... кеңейген сайын, оны үйретудің, үйрену мәселелері де өзгеріп, күделеніп береді, осылай әдістемелік жаңа тәсілдер пайда болады. Математика әдістемесінің алдына ... ең ... ... - ... ... ... яғни мұқият мол қорланған математикалық мұра ішінен ... ... ... сай, ... ... күш-қабілетіне лайық келетіндерін таңдай білу проблемасы. Осыған байланысты ... оқу ... ... үнемі өзгеріп отырады. Бұл өзгерістер мынадай негізгі себептердің ... ... ... ... ... және ... ... оның техникалық - экономикалық мұқтаждығына байланысты ... ... жаңа ... ... ... ... дамуы, онда жаңа салалар пәндер, пайда болуы;
б) қоғамның даму барысында оқушылардың жалпы дамуының күшейе тусуі, ... мен ... ... ... жаңа ... мен ... ... педагогика ғылымдарының, математика әдістемесінің дамуы, көпшілік мектептердегі алдыңғы қатарлы оқыту тәрбиесін пайдалануы.
Математика пәнінде қандай ақпараттар беру ... нені ... ... ... ... ... қарбалас, оларды қандай ретпен оқыту, тәртіппен ... яғни оқу ... ... ... ... ... проблемасы шешуін табу керек. Бұл үшін отандық және шетелдік психолог, педагог және әдіскерлердің жаңа зерттеулерінің ... ... ... ... ... оқытуда және оны жақсартуда мынадай факторларды еске алу қажет :
1) пәннің ішкі логикасы мен оны өзгерту, түрлендіру ... ...
2) ... мазмұнын құрайтын мәселелер арасындағы барлық ішкі байланысты ескеру;
3) бұл мәселелердің мектепте математикалық білім берудегі мәнін анықтау;
4) ... ... ... ... оның ... ... ... мүмкіндігін ашу.
Математика әдістемесінде оқытудың жаңа да тиімді әдістерін іздестіру проблемасының маңызы үлкен, өйткені математика курсының жаңа мазмұны мен түзіліс ... ... мен ... жаңа әдістерді пайдалануын талап етеді. Оның үстіне оқытудың ежелгі ... ... ... ... ... ... бермейді. Сондықтан соңғы кездерде сабақ үстінде оқушылардың белсенділігін арттырып, мұғалімнің басшылығымен ... ... ... ... ... ... оқыту әдістері кең қолданылуда. Солардың біріне жылдар бойына сабақ жүргізу нәтижесіндегі тәжірибелерді жинақтап, оқушының білім сапасының молая түсуіне, тәрбиелік ... ... ... ... ... қызығушылығының деңгейі артып, тынымсыз еңбегінің нәтижесін көруге, бірсарындылықтан ... ... ... ... әсер ... ... топтық, блоктық және деңгейлік әдістерін жатқызуға болады.
Математика пәнін оқыту процесінің ... ... ... педагогикалық әдістермен мақсатты жүйелі түрде пайдаланып, оқушылардың интелектін, шығармашылық ойлауын, ғылыми көзқарасы мен ... ... өз ... ... алу ... ... ... табылады. Оқушылардың өз бетімен жұмысын қалыптастыру оқушының пәнге деген ... және ... ... Өз білімін көтеру жекеленген оқушылардың өз бетімен жұмыс істеу дағдысын дамытып, ... ... ... Оқушылар әдеттегіше оқу барысында алдымен білім алады, ал сонан соң оны ... ары ... ... ... ... ауыл мектептерінде де қазіргі талаптарға сай біз ... ... ... ең ... және олардың элементтерін қолданамыз. Бұл ... ... ... қызығуының артуына көп септігін тигізуде. Біздің тәжірибемізде математика пәнінде дамыта оқыту технологиясының элементтерін қолданамыз.
Бұл жаңа ... ... ... ... түрін құрастырып, алға қойылған оқыту мақсаттарына жету ... ... ... 1960 ... ... көптеген батыс, АҚШ, Япония елдерінде оқытудың жаңа технологиясын жасау басталды, яғни ... ... бола ... ... ... ғалымдардың зерттеулері көрсеткендей педагогикалық технологияның теорияларының әртүрлі негіздеулері болады екенін көрсетеді. Атап ... ... ... ... ... оқыту теориясы дидактикалық бірліктерді ірілендіру, дамыта оқыту, тұлғалық-іс-әрекеттік оқыту, дербес - саралап оқыту, белсенді ... ойын ... ... модульдік оқыту және т.б..
Педагогикалық әдебиеттерде әр түрлі негіздерге байланысты жасалған әдістердің әр ... ... ... әр ... ... бар ... Оқу әдістемесін орынды таңдап алу, оларды ары қарай дамыту, білім алушылардың психологиялық ерекшеліктерін ескеру арқылы әрдайым оқыту әдістері де жетіліп ... ... ... ... ... ... қою) дамуы және онымен байланысты оқытудың әр түрлі әдістерінің әрқайсысы: біріншіден, алдыңғы типті жояды; екіншіден, ... ... жеке ... ... ... ... оқудың құрылымдық компенентерін сапалы деңгейге көтеруі мүмкін.
Мысалы, М.И. Махмутов [1] деп айтқан.
Оқытудың үйлескен дидактикалық ... ... ... ... ... ... ... дамыту мақсатында оқыту әдістерін ұтымды пайдалану, оқытушының әдістемелік шеберлігін көрсетеді. Соңғы жылдары оқыту әдістері мен түрлеріне және ... ... ... пролемаларға басқаша тұрғыдан қарау орын алып келеді.
М.И. Махмутов ... ... ... ... ... ... жекеге, Г.А. Варковецкая жекеден жалпыға жүруді жөн көреді. Осы тұрғыдан қарасақ кез келген педагогикалық қызмет болжамдық ... ... Онда оқу ... ... саралап таңдап алу обьективті және субьективті факторларды ескере отырып, педагогикалық болжау негізінде жүзеге асырылуы тиіс.
Қазіргі педагогикада ... ұғым жиі ... жүр. ... ... ... оқытудың техникалық құралдарын, білім беруге қолданылатын ақпараттық технологияларын жатқызуда [20]. Бірақ оқыту әдістемесіне қарағанда білім берудің технологиясы ұғымы тар ... ... ... ... ... ... жүйе ... қарастырады. Оған - білім берудің мақсаты, мазмұны, оқу үдерісін ұйымдастырудың әдістері, түрлері, құралдары, ... ... ... Ал ... - белгілі мақсат және оған жетудің жолдары нақты болғанда ғана іске ... ... ... педагогикалық пән ретінде дидактикадан кейін орын алады. Оқытудың технологиясын қолданбалы дидактика десе де болады [2]. В.П. Беспалько [3] ... ... ... ... ... ... ... дидактиканың мәселесі, берілген мәселені шешудің технологиясы деп тұжырымдаған.
Оқыту мазмұнының ... ... ... ... ... - И.Я. Лернер [4], М.Н. Скаткин [5], [6] және тағы басқалары үлкен мән ... ... оқу ... ... ... ... С.И.Архангельский [7]ашып көрсеткен. Жоғары мектепте болашақ, дамушы өндіріс мамандары даярланатынын ескеру керек. Бұл ... ... ... ... ... мазмұнын ғана таңдап алмай, сонымен бірге мамандардың жоғары оқу орнын бітіргеннен кейінгі үздіксіз әрі ... даму ... де ... ... байланысты зерттеушілер В.М. Каган және И.А.Сычеников [8] жоғары мектепте оқыту мазмұнының жалпы-дидактикалық үш ұстанымын ұсынады: маманның ... ... оқу ... ... келу ... оқыту мазмұнының жоғары оқу орнында маман дайындаудың тұтастық жүйесін құру талаптарымен сәйкес келу ұстанымы; оқыту мазмұнының ғылыми-педагогикалық талаптарға сай келу ... ... ... ... ... сол мазмұнды жүйелеу мәселесі туындайды. Әсіресе, бұл оқу мазмұнын дербес жеке жіктеп оқытуға ... ... ... ... әдістері белгілі: дидактикалық матрицалар әдісі (В.П. Беспалько), графтар теориясы (А.М. Сохор), дидактикалық бірліктерді ірілендіру (П.М. ... ... ... әдісі (П. Юцявичене), білімнің құрылымдық және жүйелілік бірлігін ерекшелеу ... (Б.И. ... ... кез ... оқу пәні ... ... құрамдық бірлігі болып табылады. Білім алушы үшін ол теорияны көрнекі түрде көрсетуге, тәжірибелік жағдайды ... ... ... ... табуға, оқу-танымдық іс-әрекеттің қорытындысын шығарып, оны бағалауға әсер етеді.
Міндет өзінің мәні жағынан, егер ол ... ... ... ... ... ... оған әлі ... емес білім мөлшерінің өзара қатысына байланысты жағдайдың туындауы қосылса ғана маңызды болып есептелінеді.
Оқыту үдерісі белсенді ету оны ұтымды ... ... ... ... оқу іс-әрекеттерін басқару тәсілдері олардың ойдағыдай оқуына әсер етеді.
Л.К. Иовайша [9] деп көрсеткен. Ал Н.Ф. ... [0] ... ... ... үдерісі - әлеуметтік үдеріс, онда ұстаздар мен оқушылар белсенді түрде әрекет етеді. Педагогикалық үдерісті басқару ... ... ... ... анықтап алу қажет. Н.Ф. Талызина [10] деп әрекеттің әртүрлі болжамды түрлерінің даму негіздеріне сүйене ... ... ... ... ... ... ... дидактикалық зерттеулерде оқу іс-әрекетін басқарудың түрліше нұсқалары талданып, қолдануға ұсынылған. Сонымен, Н.Ф. Талызина, В.П. Беспалько, С.И. Архангельский оқу үдерісін ... ... ... ... ... алады. Кибернетикада басқаруды, қойылған мақсатқа, нысанның жағдайына, оның сипатына келетін, көптеген мүмкін болатын әсер етушілер жиынынан таңдап алынған, сол нысанның ... ... ... әсер етуші деп түсінеді.
С.И.Архангельский [7].
Бірақ та, нақты адамды ... ала ... ... басқару ретінде қарастыруда, көптеген авторлардың ойынша [11]. Мұның өзі ... ... шын ... ... қате ... ... ... Ю.К. Бабанскийдің, оқыту үдерісін басқару мен өзін-өзі басқару арасындағы байланыстың тиімді жүзеге асырылған кезде, белсенді болады деген ... ... ... ... ... ... ұстанымына сүйенсек, жүйенің әрекет етуінде басқарушы функциялардың оның жоғарғы бөліктері, ал жекелеген басқару әрекетін - төменгі бөліктері орындауы ... ... ... ... ... ... ... педагог, ал төменгі бөлігі-оқытушы мен бақылаушы құрылғылар, оқушылардың өзін-өзі басқару ... ... ... ... білім жүйесінде білім берудің бастапқы кезеңінде оның кәсіби-қолданбалы бағыттарын шешуді ... ... ... теориялық білімге негізделген біліктер мен дағдылары дамытылады және әлеуметті-қатынасты дағдылар ... ... ... ... ... дүниетанымы қалыптасады.
Білім берудегі іргелі кезеңнің маңыздылығы В.И. Загвязинский [12], В.С.Леднев [13], А.И. Субетто [14] жұмыстарында көрсетілген. Әдеби ... ... ... білім берудің мағыналы заңдылықтары - оның іргелігі, ол жүзеге ... ... беру ... ... ... ... ... ғылымдардың мазмұнымен ара қатынаста болады. Сондықтан іргелі ғылымның орнын ғылыми білімнің құрылымында айқындаймыз. Іргелі ғылымдар әлемді жан-жақты танып ... ... ... тану ... ... ... ойлау, елестету және түсіндіру мақсаттарына ие.
Қазіргі уақытта математика таза және қолданбалы ... ... деп ... Л.Д. ... ... ... немесе таза математика - ғылым, мұнда [15]. [15].
Математикалық пішіндер ... ... ... экономикалық, географиялық, әлеуметтік үдерістерді зерттеуде әмбебап құрал қызметін атқарады. ... ... бір ... ... ... нақтылы құбылыстарға толық сәйкестенуі, нысандардың айқын мазмұндары ... ... алыс ... ... ... мүмкін. Математикалық құрылымның жан-жақтылығы оның абстрактылығымен айқындалады - осы ғылымның айқын және ерекше белгісі. Пәннің осындай түсіндірмесіне ... ... ... ... ... ... ... геометрия жүйелердің формаларын, функциялар теориясы - жүйе компоненттерінің өзара байланысты типтерін, ... ... - ... ... ... ... ... математиканың абстрактылығы оған жан-жақтылық пен жалпылық енгізеді. Басқаша айтқанда, математиканың абстрактылығы оның онымен байланысты ... ... ... ... ... ... және зерттеу есептерін шығаруда іске асыруда қиындықтар туғызады.
Қазіргі уақытта ... беру ... ... ... және практикалық тәжірибелері шоғырлануда: мақсаттар, мазмұнды елестету, ақпараттарды игеру үдерістері, ықпал ету және ... ... ... ... ... бақылау және бағалау.
ұғымынан ұғымына көшуге болды. Мұнда педагогикалық ... ... ... ... және ... ... ... бастады. Көшудің осындай теориялық базасы - бағдарламалап оқыту идеясы болды, сол ... ... ... оқу мақсаттарының нақтылы баяндалуы және олардың жетістіктерінің тізбекті тәртібі болып табылады.
1970-жылдары жаңа техникалық құралдар және педагогика ғылымының жаңа ... ... ... оқу-танымдық іс-әрекеттерін басқару теорияларымен сипатталды. Осы кезеңде оқу үдерісінің технологиясы жүйелік тұрғыдан қарау ... ... ал ... ... деп ... ... - жылдар жаңа техникалық құралдар ретінде компьютерлер мен дисплейлік сыныптарды қолданумен ғана ... ... ... ... ... интерактивтік технологияларды қолданумен ерекшеленеді.
В.И. Боголюбов [16] ұғымы туралы өзінің үш көзқарасын ұсынады:
- ... ... ... ... ... қатынас (байланыс) үдерісі;
- оқыту үдерісі және құралдары;
термині білім беруде оқыту технологияларының белгісін қалыптастыру үдерісінің белгісіне, білім беру мақсаттарын ... ... ... ... бет алды. Ол психологиялық-педагогикалық және басқару және техникалық құралдары, әдістері және ... ... ... ... ... ... ... оқу үдерісін ұйымдастыру мәселесін шешудің негізінде оқытудың ... мен ... ... ... құру жатады.
1.2 Математикалық білім берудегі оқытудың негізгі ұстанымдары
Жалпы-дидактикалық ұстанымдар ... ... ... ... ... ... тұрады.
Олардың кейбіреулері өз бастауын Я.А. Коменский мен И.Г. Песталоцци еңбектерінен орын ... ... ... ... ... оқыту ұстанымдар және оның жүйесі де дамып, өзгереді.
Сондықтан, дидактика деп аталатын педагогика бөлімінде немесе басқа оқу пәніне ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде кез келген пәнді оқытуда, әсіресе математиканы оқытуда, ... ... ... ... ... оқытудың дидактикалық ұстанымдары жасалды.
Сондықтан кез-келген курсты оқытуда әдістерді, оқыту түрлерін, оқыту мазмұнын дұрыс ... ... ... ... ... қойылатын дидактикалық ұстанымдар бар. Ұстаным сөзі (латынның - негіз, бастама, түпкі) ... мән ... ... оның ... заңдылықтарын айқындайды, озық тәжірибені сұрыптайды. Дидактика өткен тарихымыздың, ... ... ... ... ең озық ... меңгерудің нәтижесінде дамып келеді.
Дидактика (грек тілінде ұғындыру деген мағынаны білдіреді) оқытудың немесе оқу пәніне байланысты жағдайларды жинақтап, ... ... ... ... ... ... тұрғысынан қарастырады.
Жоғарыда айтылғандай кез келген пәнді оқытуда, әсіресе математиканы оқытуда, қалыптасқан ұстанымдары бар. Олар:
- мақсаттылық ... ... ... ... ұстанымы;
- қызығушылық және белсенділік ұстанымы;
- білімнің сапалы берік болу ... ... ... және реттілік;
- түсініктілік;
- оқытудағы даралап оқыту.
Жалпы-дидактикалық ұстанымдар оқуды ұйымдастыруда сүйенетін бастапқы негіз ... ... Олар ... бір ... ... болатындай етіп педагогикалық ережелергесәйкес нақтыланып отырылады.
Осы дидактикалық ұстанымдарға және математиканы оқытудың негізгі ұстанымдарына тоқталайық.
1. Оқытудың мақсаты - ... ... ... ... ... ... ... мен дағдыларды қалыптастыру, оқу материалын толық игерту.
Тікелей мақсаты - ... ... ... ... ішкі ... ... қуат алу ... бағыттау, пәнге деген қызығушылығын ояту, оқыту сарынын анықтау, ғылыми - квалификациясының пайымын дамыту.
Оқытудағы мақсаттылық оның нақты мақсатын айқындауды ... ... ... ... айқындап қана қоймай, оны оқушытің терең сезінуін, оқыту мақсаттарын оқу мақсаттарына көтеруге әсер ететін саналылықты қажет ететін ұстаным.
2. ... ... - ... ... ... сай болу ... Бұл негізінен, біріншіден, білім мазмұнының бүгінгі ғылым деңгейіне сай; ... ... ... ... ... алушының сенімін қамтамасыз ету; үшіншіден, таным үдерісінің маңызды заңдылықтарын көрсету.
Білімнің ... ... - ... біліктер мен қабілетін ғылыми негізде жетілдіріп, кемелдендірудің кепілі. Осы бағытта оқушының біліктері мен ... ... ... ... ... деңгейінде беки түседі. Жинақталған білім мен біліктерді ең ... ... есте ... ... дамытады.
Ғылым жетістіктерін дәйекті дәрежеде жіктеп, ұғымдарға түсініктемелер беріп, теориялық пайым жасап, заңдылықтар мен ұстанымларды ... ... ... ... ... ... ... мен тұжырым пайымдарын реттейтін ішкі бақылауы кемелденген (интериоризация) ғалымдардың қорытынды пайымдарымен өз ойы мүддесі қабысады, білімді жүйелі де ауқымды тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... асырады. Негізгі ғылым салалары мен осындай ынтымақтастық оқыту қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде анықталып, ұғымдар мен тұжырымдар осы ... ... ... ашып бере ... дұрыс жүйелі түрде баяндалып көрсетілсе, ғылымилық ұстанымы жүзеге асады.
Ғылыми ұғымдар негізінде заңдар мен теориялар жасалатыны белгілі. Жалпы, ұғым - бұл ... ... ... ... ... ұғымның анықтамасын дәл беріліп, нақты сұрақтардың көмегімен формалды логикамен саналы меңгертіледі. Кез келген ұғымды бірден түсініп меңгеру қиын, ... оның ... ... және ... ... қатынасын біртіндеп түсіндіріледі.
Міне, бұдан біз ұғымның мазмұнын, нақты белгілерін және барлық нысандардың осы ұғымды қалыптастыратын көлемін айыра білу ... ... ... ... ... ... ... сол ұғымды қалыптастыратын барлық нысандардың көлемімен анықталады. Мысалы, ... ... ... сан, теңдеу, график, мәндес деген математикалық ұғымдар дифференциалдық теңдеулерде қолданылады.
Негізгі ұғымдар ... ... ... пәнішілік байланыстарды, қолданбалы және практикалық бағыттарды, пәнаралық байланыстарды жүзеге асырады.
3. Тәрбиелік ұстанымы. Тәрбие мен біліктілік арасында заңды байланыс бар. ... өзі ... және даму ... ... ... сапаның көрсеткішінен тұрады.
Бүгінгі қоғамның негізгі талабы − жоғары оқу орындарында, мектептерде тек білім беріп қана қоймай, ... ... сай ... ... ... дегендей, оқушытердің ғылыми дүниетанымын қалыптастырып жетілдіруде, ұлттық патриотизмді қалыптастыруда, эстетикалық ... ... ... ... ... белсенділік, адалдық, жауапкершілік, қиындықты жеңе білу сияқты саналарды қалыптастыруда жан-жақты жұмыс жүргізілуі тиіс.
4 Қызығушылық пен ... ... ... ... ... үшін оның ... сапалы белгілерін білу қажет. Сол арқылы білім алушылар ғылым мен техника, мәдениет пен өнер салаларында білімін үнемі жетілдіріп отырудың қажеттілігін ... ... Осы ... ... пен ... негізгі қасиет болып табылады. Білімді үздіксіз жетілдіріп, тереңдету үшін оқу үдерісі барысында қызығушылық пен белсенділікке баса ... ... ... ми ... қарай оқушы , деген қорытындыға келсе, ... оның осы ... ... ... артқанын байқауға болады. Оқушының жүзеге асырған әр жұмысын математикалық іс-әркетін оқиға ретінде қабылдауы ... ... ... ... ... ... ... элемент қызығушылыққа әкеледі. Қызығушылықтан белсенділік туындайтыны белгілі.
Қызығушылық пен ... ... ... ... ... түрде топтастыру және оларды салыстыру біліктерін дамытуға мүмкіндік береді. Бұл ұстаным білім ... алға ... ... ... ... ... арттырады. Белсенділікті жүзеге асыру үшiн сабақтар жүйесінде келесi ... ... ... ... қайталау; мiндеттi түрде негiзгiнi бөлiп алу; әрқашан оқушытің шындық сезiмiн, берiлгендердi ... ... ... ... ... ... амалдар мен жаттығуларды орындау iскерлiктерiн мiндеттi түрде қалыптастыру; әр сабаққа оқушытің өз ... ... ... енгiзу; тексерiс жасау.
5. Білімнің сапалы берік болу ұстанымы. Математиканы оқытуда бұл ... ... бірі ... шәкіртке оқу бағдарламаларының көлеміне сай, көрсетілген стандарт бойынша алған білімді жүйелі түрде меңгертіп және оның берік болуы үшін ... ... ... мен ... ... ... ... өткен материалдарды меңгертіп қайталау үшін берілген тапсырмаларды, есептерді ... оның ... мән ... ... қажет.
6. Көрнекілік ұстанымын жүзеге асыру мақсатында оқу іс-әрекетін ұйымдастыруда оқылатын материалдардың мазмұнына сәйкес ... ... ... графикалық суреттерді, геометриялық модельдерді, тартымдылығы жоғары, тез есте қалатын ... мен ... ... ... ... - тек ғана ұғымдар мен көркем суреттер жиынтығы ғана емес, идея мен болжам негізгі. . ... ... ... мышление) термині көп қолданылып жүр.
7. Жүйелілік және ... ... ... ... ... ... берудің жүйелілігіне мән берілуі тиіс.
Ой жұмысының ғылыми ұйымдастырылуының элементтері бір жүйе құрайды. Жүйе негізгі ғылыми ... мен ... ... бір ... ... ... ... Бұл әсіресе, математикалық мамандықтар үшін өте қатаң тәртіппен берілуі тиіс. Жалпы математика логика мен түйсікті реттеп дамытатын жалғыз оқу пәні ... ... ... ... оқып ... ... ... тексеру негізгі әрекеттер болғандықтан, олар ретімен, ептілікпен, белгілі бір логикамен, дәлдікпен жүзеге асырылуы тиіс. Сонымен қатар, уақытты үнемдеп дұрыс ... ... ой ... ... ... таныс болу да міндетті. Адамның ой жұмысының жоғары мәдениеті адамның білім алу мүмкіндігін жетілдіреді. Себебі, математиканы , , ... ... ... ... оқытамыз. Математика ғылымының өзі де осы даму барысында осы ұстаныммен алға қарай ... ... ... ... және оқу пәні ретінде бір-бірінен көп айырмашылығы жоқ екеніне тарих куә. ... оның ... және ... ... ... ... теңдеуді шеше алмаймыз. Сондықтан білім беру, пәнді оқыту бір ... ... ... жүзеге асырылады. Берілген және айқындалған жүйе үнемі тәртіпке ... ... ... ... ... оқыту материалдарының көлемі, олардың берілу шарты, біліктіліктер мен ғылыми ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. В.Т.Петрова өзінің докторлық диссертациясында, ұстанымын қарастырады. Бұл ұстанымды болашақ математика ... ... ... ... ... ... ... болады.
8. Түсініктілік ұстанымы. Оқудың құндылығын арттыруды көздейтін кез-келген мамандық иесі ... ... ... және ... ... ... ... Баяндалған материалды түсінікті болуы математикаға деген оқушытің қызығушылығын қарқынды түрде көтереді. Сол ... ... ... ... ... ... деген ынта болуы үшін оның жеңіл және түсінікті болуы тиіс. Білім түсініксіз ... ... ... ... ... ... ... кейде оқуды тоқтатады. Кейде алған білімі түсінікті болғанымен күмән ... жәйт та ... ... ... ... ... ұзақ ... дейін есте сақталуын, басқа математикалық бөлімдермен байланысын қамтамасыз етеді.
деп Е.П.Ильин түсініктілік ұғымына баға берген. Себебі ұғымы ойдың ... дәл, ... ... өз ... ... талдау жасауға, кез келген жалған және логикалық емес ойларға ... ... ... ... ... ұстанымы оқушытің орындаған ой іс әректіне сүйсіну сезімін тудырады, тапсырманы орындауға деген ынтаны арттырады, есепті шешудің ыңғайлы жолын табуға итермелейді.
9. ... ... ... ... ... ... ... таным мен ынтаның әртүрлілігіне байланысты өз бетімен білім алушының деңгейіне қарай даралап оқыту ұстанымын ... жөн. Оқу ... ... ... ... мазмұнына, күрделілік дәрежесіне, оқыту үдерісінің кезеңдеріне, білім алушының білім деңгейіне байланысты таңдалады.
Оқытудың дамытушылық функциясы барлық бағыттар арқылы жүзеге ... ... ... тілі дамытылады, сөйлеу біліктері ыңғайына қарай ширатылады, ойлау қабілетін деңгейлік сапаға бағыттайды, ішкі ой сезімдерін іске қосу, ... ... ... ішкі ... оңтайлы, жағымды ықпал етеді. Тұлғаның даралық болмысы үнемі өзгерісті бағытқа ынталы болып келеді.
А.Г. Мордкович кәсіби-педагогикалық ... ... ... төрт ... ... ... 1) ... 2) бинарлық; 3) жетекші идеялар; 4) үздіксіздік ұстанымдары. ... ... ... байланысты десек, жүйелілік пен көрнекілік ұстанымдарының мәні де осы түсініктілік ұстанымымен бірге ұштасып жатады. Іргелілік ұстанымы мен ... идея ... ... ... ... бинарлық ұстанымы оқыту әдістемесін таңдауда, үздіксіздік ұстанымына оқытудың түрі мен құралын таңдауда басымдылық беріледі.
Десек те іргелілік ... ... ... ... М.И. Шабунин келесі талаптарды ерекше айтып кеткен:
- математикалық ұғымды және есеп ... ... ... ... ... оның ... ... кеңейту;
- математикалық ұғымды пайдаланып анықтамалардың мазмұнын толық беру, негізгі тұжырымдар міндетті түрде дәлелденген ... ... ... ... ... ... тәртіппен берілуі, оны ары қарай зерттелуі-аралас пәндерді оқытуға пайдаланылуы тиіс;
- математикалық курстар қолданбалы сипаттағы ... ... ... ... ... ... тиіс.
Соңғы жылдары оқу үдерісінің мазмұны оқытушы мен білім алушының сабақ беру және оқу ... ... ... ... ... ... әдіс ... Осы дидактикалық ұстанымдар математика пәнін оқытуда және сонымен тәрбиелеу функциясын жүзеге асыруда оқушытердің білімі мен біліктерін өндірістік, практикалық есептерді шығаруда ... ... ... мен ... ... ... қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, оқушытердің логикалық ойлау ... мен ... ... ... және ... білім үнемі жаңартып отыруға баулайды. Барлық оқыту ұстанымдары өзара байланыста және бірін бірі толықтырып отырады, сондықтан олар ... бір жүйе ... ...
1.3 ... ... әдістері және оның түрлері
Математиканы оқыту процесінде оқушылардың жас ерекшеліктері мен пәннің мазмұнына сәйкес таңдалған оқыту әдістері білімнің ... да, ... ... ... Әдіс ең кең ... - ... жету ... белгілі бір тәртіппен реттелген қызмет. Оқу процесінде оқыту әдісі оқушы мен мұғалімнің арасындағы тиімді қарым - қатынастың бір ... ... ... деп ... белсенді танымдық қызметін қамтамасыз ететін, мұғалім мен оқушының бірлескен әрекеттерінің нақты түрі. ... ... беру мен ... (оқу) тұрады. Сабақ беру - оқу материалын түсіндіретін, оқушылардың оқып үйрену және білімін, ... ... ... ... ... қолдана білулерін басқаратын мұғалімнің іс-әрекеті. Үйрену (оқу) - мұғалімнің басшылығымен орындалатын ... ... іс - ... ол ... бір оқу материалын қабылдауын және мұғалімнің түсіндіруін тыңдауын, теория мен тәжірибе арасындағы байланыстарды ұғып алуды, қорытындылауды, ... ... ... ... білімін қолдана білуді қамтиды. Бұдан оқыту әдістері сабак беру әдістері мен үйрету әдістерінен тұрады деп айтуға болады. ... беру және ... ... - белгілі бір математикалық білім, білік және ... ... ... беру тәсілдері деп түсінеміз. Бұл әдіске әңгімелесу, мұғалімнің түсіндіруі және ... ... ... ... ... ... ... басқару, оқушылардың оқу құралдармен, әдебиетпен жұмыс істеуіне басшылық ету. ... ... ... ... оқу ... танып - білу оқушылардың өз беттерімен белсенді ... ... алу ... ... ... ... ... әдісті қолдану үшін мұғалім сол әдісті жете меңгеруі тиіс. Ол үшін:
а) әдістің мағынасын түсіну және оны ... білу ...
ә) ... үрдісінде әдісті қолдану барысында байқалатын жақсы және теріс жақтарын білу керек;
б) мектеп математика курсында қандай тақырыптарды осы әдіспен оқыту ... ... білу ...
в) оқу ... ... оқушыларды осы әдіспен жұмыс істеуге үйрете білу қажет.
Сонымен, оқыту әдістері - білім беру және білімді меңгеруге, ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін және тәжірибелік қызметтерін ұйымдастыру тәсілін қамтиды.
Қазіргі технологиялардың үлкен ... аты, ... ... - ... ... ... ... және модефикациялардың мазмұнымен анықталады.
Модернизациялау бағыты бойынша және оқу жүйесіне қатынасы бойынша келесі технологияларды бөліп алуға болады:
- педагогикалық қарым-қатынасының гуманизация және ... - ... ... ... ... ... Бұл ... бағытта болатын, жеке тұлғалық қарым-қатынасын көздейтін, дербес бабын табатын нағыз гуманистік бағытты ... Оған ... ... ... ... ... және т.б.
- оқушылардың іс-әрекеттерін активизациялау және иденсификациялау негізінде педагогикалық технологиялар. Мысалы: ойын технологиялар, проблемалап оқыту, В.Ф.Шаталов технологиясы.
- оқу ... ... және ... ... ... технологиялар. Мысалы: программалап оқыту, дифференциалды, дербес оқыту технологиялар, ... және ... ... оқу ... ... қайта құру және әдістемелік жетілдіру негізінде педагогикалық технологиялар: П.М.Эрдниевтің , Л.В.Тарасоновтың жүйесі және т.б.
- оқу орындарының әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... мектеп технологиясы, денсаулық сақтау технологиясы және т.б.).
- ... - ... ... ... ... ... ... жаңа технологияларды қолданғанда оқу үрдісі айтарлықтай өзгереді.
- педагогикалық үрдісінің әлеуметтік-тәрбиелеу функцияларын ... ... ... технологиялар деп ортаның, тәрбиелеу субъектілердің ұйымдастырылған процессіне әсер етуін айтады
- альтернативті, радикалды ... ... ... ... ... ... С.Френенің еркін еңбек ету технологиясы.
- авторлық мектептердің политехнологиялары. Мысалы: И.Ф.Гончаровтың , М.Балланың >.
14. ... ... ... ... ... ... ... мектеп технологиялары; оның ішінде әр түрлі жастық шақтарға және әр түрлі оқу орындарына арналған технологиялар.
- алға басу ... ... (бір ... ... ... ... лицейдік және т.б.)
- теңестіріп оқыту технологиялар ( педагогикалық коррекция, қолдау және т.б.)
- әр түлі виктимологиялық технологиялар (сурдо, орто, тифло, ... ... ... және қиын ... жұмыс істеу педагогикасы.
Берілген классификация әрі қарай түзетуін қажет етеді. Белгілі педагогикалық үрдістің технологияларын теңестіргенде, классификациялау типтері барлық уақытта таза ... бола ... ... керек. Көп жағдайда олар бір-бірімен жинақталады, үлестіріледі.
Педагогикалық технологияға талдау жасай келе, дәстүрлі ... ... бар, ... ... негізгі параметрлері ерекшеленеді.
1. Оқу іс-әрекетінің теориясы, барлық ... ... ... ... ... қарастырылады. Оқу-танымдық әрекеттің толық циклінің қажетті үрдісін іске асыруға бағыттталған, оқушы мен мұғалімнің іс-әрекеттерінің түрлері бөлініп шығады ( қабылдау, ойлау, еске ... ... ... жаңа ... ... Осы ... тізбектей орындалуы қойылған мақсатқа жетуге әкеледі. Негізгі идеясының қорытындысы, оқушы өзі оқу керек, ал ... ... ... ... ... керек.
2. Диагностикалық мақсат қою. Педагогикалық технология ұсынып отырған, іс-әрекет ықпалы мен ... ... ... ... ... ісімен көрінетін оқыту нәтижесі қалыптастырылады.
3. Оқу үрдісінде технологиялық оқытудың жеке тұлғаны дамытуға ... ... ... ... ... ... Оқушының өзіндік іс-әрекет жасауына, оқу материалын оптимальды ұйымдастыру. Оқушыларға ... ... ... мен ... ... және ... оқу мақсаттарына жетуге бағытталған оқу мақсаттары қалыптастырылған; оқу материалының мазмұны кіретін ... ... ... және циклдар даярланады. Оқыту мақсаты мен деңгейі, қабылдау және бағалау тәсілдері т.б. оқушыларға арналған дидактикалық ... > ... ... Оқушыларды бағыттау. Бұның мақсаты оқытудың негізгі принциптері мен тәсілдерін, бақылау нәтижелерін түсіндіру, оқу әрекеттің түрткісі ( ... ... ... ... ... ... ... оқушыға сараланған өзіндік жұмыс жасауға аударылған. Мұнда дәстүрлі сынып-сабақ жүйесінен бас тартылады да, ... ... ... ... ... ... түрі қолданылады, топпен, ұжыммен және жеке баламен жұмыс түрлеріне байланысты жүргізіледі.
7. Білімді қабылдау және әрекет түрлерін ... үш ...
1) ... - ... жұиысқа дайындық деңгейін және қажетті бағанда осы деңгейді коррекциялауды хабарлау үшін жүргізілетін бақылау;
2) Күнделікті және аралық - әрбір оқу ... ... ... ... ... ... бақылау;
3) Қорытынды - қабылдау деңгейін бағалау;
8. Білімді қабылдау деңгейі мен әрекет тәсілдерін бағалау. ... бақ ылау ... ... ... және неғұрлым икемді рейтинг әдісімен бағалау пайдаланады.
9. Стандартизациялау. Мұнда берілген шарттарға технологияны ... ... ... Оқыту технологияларын қолдану және оның қазіргі кездегі жағдайы
2.1 Оқушылардың білім сапасын арттырудағы оқыту технологиялары және олардың түрлері
Оқытудың барлық жаңа ... ... ... оқи ... ... бағытталған: бірақ дәстүрлі дидактика сияқты оқушыны оқуға Оқытудың барлық жаңа технологиялары оқушының өзіндік оқи білуін үйретуге міндет қоймайды және ... ... ... шешу үшін ғана ... Осы ... оқыту технологиясында да сақталған.
Математика сабағын оқытуда әр түрлі технологиялар қолданылады. Олар әр ... ... ... ... ... ... жалпыдидактикалық технологиялар негізіндегіндей, математика оқыту мазмұндық және әдістемелік ерекшеліктер бойынша. Қазіргі кезде акдемик В.М.Монаховтың технологиясы, математиканы дифференциалдап оқыту, дамытып оқыту, ... және ... ... ... ерекшеліктеріне сүйенетін технологиялар.
1. П.М.Эрдниевтің технологиясы оқытудың мынадай әдістерін көрсетеді:
а) өзара байланысқан амалдарды, операцияларды, функцияларды т.б. бір мезгілде, біріңғай оқыту;
б) ... ... мен ... ... біртектілігін қамтамасыз ету;
в) Анықталған және анықталмаған тапсырмалардың бір-біріне өтуін құрастыру;
г) Жаттығулар құрамына ... ... ... білімнің күрделілігін ескеріп, жүйеленген білімге жету;
Осы технология бойынша оқыту келесі схема бойынша құрылады:
* Дифференциалды емес толықты ... ... ... ... және олардың қарым-қатынастарын бөліп алу.
* Меңгерілген элементтердің және олардың қарым-қатынастары негізінде дәл толық бейнесін қалыптастыру.
ХХ ғасырда мектеп сабақ ... ... ... бес пәні ... ... ... ... тригонометрия, сызу және бір пән бойынша екі кітап жазылатын ( оқулық және есеп кітабі).
П.М.Эрдниев ... ... ... ... ... бірге теория мен жаттығуларды біріктірді. Біріңғай оқулықта планиметрия мен стереометрия синтезі іске асырылады, сонда геометрияның классикалық бөлімдері, мүлдем ... жаңа ... ... ... ... бір мезгілде өзара кері амалдарды және операцияларды оқып білу: қосу мен алу; ... мен ... ... шығару және түбірден алу; жақшаға алау және жақшадан шығару.
б) өзара кері ... ... тура және кері ... және ... теоремалар; тура және кері функциялар; периодты және периодсыз, өсу және кему функциялар; айқын және айқын емес теңдеулер, ... туыс және ... ... ... ... мен ... арифметикалық және геометриялық прогрессия; синус пен косинустын қасиеттерін анықтау.
г) жаттығуды орындау жұмысының қадамдарын теңестіру. Мысалы: теңдеулер жүйесінің графикалық және аналитикалық ... ... ... ... дәлелдеудің аналитикалық және синтетикалық түрлері; векторды геометриялық және аналитикалық ... ... ... ... ... ... ... материалдарының дидактикалық құрылымының өзгеруінде.
Әдістемелік құрылымның негізгі элементі болып, түсінігі алынған. Сонда, технологияның ... ... - үш ... ... оның ... бір ... қарастырылады:
а) негізгі есеп;
б) оның айналдыруы;
в) талдап қорытуы;
Сонымен бірге, математикалық есептермен жұмыс істеуін төрт кезеңге бөледі: жаттығуды құрастыру, оны орындау, ... ... ... бірақ қиынырақ, есепке көшу.
Бірліктерді ірілеу бойынша жаттығулардың негізгі формасы көп компонентті есеп болуы тиіс екенін көрсетті.
Мысалы: қарапайым ... ... кері ... ... және оның ... ... берілген формула немесе теңдеу бойынша ұқсас есепті құрастыру, негізгі есептің бірнеше элементтері бойынша есепті ... бас ... ... ... көрсетілген вариациялардың тек бір-екеуі кіруі мүмкін.
Есептеу ережелерін, оқушылардың оқу әрекеттерін алгогритмдеу ... ... ... ... ой ... қалыптастыру теориясын жүзеге асырады.
Осы технология бойынша, мұғалім қандай да бір материалды бөліп алып, осы материалға қатысты оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыру ... ... ... рет ... ... ... мақсаты - оқушыларды керек жұмысты өздігінен орындауға дайындау.
Қалыптасқан педагогика бойынша бұл ... өте ... ... әлі ... де ... жаңа ... жұмыс істеуге кірісу керек. Ал Гальпериннің теориясы бойынша бұл жағдай қарапайым, балаларға тек қысқаша схемалық жазулар беру ... Бұл ... ... және ... ... ... ... олар бойынша, мұғалім түсіндірген соң, ештенені алдын ала оқымай, оқушы жаңа жаттығулармен жұмыс істеуге ... ... ... ... ... ... ... ұқпаған жерлерін сұрайды. Бірақ олар ешқашан болмайды, өйткені, оқушы әлі ... жоқ не оған ... ... осы әдіс бойынша ұйымдастырғанда, әр оқушы белгілі тест орындағандай болады, ол конспект бойынша жұмыс істеу. Сонда оқушы қай жері ... ... ... ... мұғалімге сұрақ қояды.
Оқу процесінде 4 сабақтық цикл қолданылады:
1.Түсіндіру сабағы;
2. Есептерді шығару сабағы. Әр түрлі варианттар ұсынады: көмек бойынша шығар, ... ... ... ... шығар.
3. Талдап қорту сабағы:бір-бірін бақылау, топтық жұмыс, жұпта жұмыс істеу.
4. Өзіндік ... ... ... ... оқушының жұмыс істеу әр тағамын бақылау керек, ол осы технологияның негізгі компоненті болып табылады.
2. ... ... ... - ... ... логикалық түрде бөлініп алған бөлік.
Әр модуль бір бірімен байланысты жаттығулардан тұрады, сол жаттығуларды ретімен орындау тиімді. Модуль ... ... ... ... ... ... жасайды.
Осы технология бойынша, модульдерден құрылған оқыту программамен жұмыс істеу керек. Оқыту модулі деп оқыту курсының, бүкіл әдістемелік құралымен ... ... жеке ... ... компоненттерден құрылған:
* дәл құрастырылған оқыту мақсаты;
* оқыту бағдарламалар түріндегі оқыту материалы;
* ... ... ... ... ... ... ... арналған практикалық сабақтар;
Модульдің өзі, курстың мазмұнын үш ... ... ... ... жасайды: толық, қысқаша, тереңдете.
Басқа технологиялар сияқты, осы ... ... ... боп, ... ... ... және бақылау жүйесі болып табылады. Бұл бағалаудың қалыптасқан түрлері, сынақ жүйесі, рейтинг ... ... ... ... келесі концептуальді ереже бойынша құрылады:
1. Жекеше ықпал, педагогика нәтижесі, педагогика бірлестік;
2. Математиканы оқыту - есеп шығаруды ...
3. Есеп ... ... - ... білу + ... ... шығара білу;
4. > және жекелеп оқыту;
5. Жеке және ұжымдық ... ... ... ... және ... сынып оқушыларының қарым-қатынасын басқару;
7. Сабақтағы және сабақтан тыс жұмыстардың бір-бірімен байланыстылығы.
Оқу сабақтар жүйесінде жаңа сабақтар ерекше орын алады: лекция-сабағы; ... ... ... ... ... ... бір есепті бірнеше тәсілмен шығару; жолдастармен есептін шығару жолын тексеру; өздігінен есеп ... ... ... ... ала ... ... ... сұрақ қою; карточкамен жұмыс істеу; карточкаларға анализ; қортынды; ... ... ... ... ( жеке жұмысты орындау; жұп бойынша жұмысқа түзету жасау; теория бойынша, карточкамен жұмыс жасау үшін, дәптер ... үшін - үш баға қою; ... ... ... ... математиканы оқыту технологиясы мынандай міндеттерді шешеді: ... ... ... ... ... мен өз бетімен ойлау белсенділігін құрады және қолдайды. Сабақ уақытын үнемді және мақсатты пайдалану, оқушының ... ... ... ... ... ... оқытуға өзіндік бағыттылығын басқару механизмін қалыптастыру және дамыту; оқушы мен мұғалім арасындағы жоғары деңгейдегі жақсы қарым- қатынас; алынған білім, білік ... ... мен ... ... А.Окуневтің классификациялауы:
* Материалды есте сақтауға үйрену сабағы.
* Рационал шешімдер іздеу ... ... ... қоя отырып, нәтижелерді тексеру сабағы.
* Бір ғана есеп сабағы.
* Шығармашылық ықпалды талап ететін өзіндік жұмыс сабағы.
* Түсіндірілген ... ... ... ... ... оқытылған тақырыпқа басқа көзқараста қайта оралу.
* - сабақ.
* Геометриялық материалдардан ... ... ... ... ... ... ... ( тақырыптық, қорытынды).
5. А.Гольдиннің бойынша әр тақырыптың оқып білуі төрт этаптан тұрады.
* Кіріспе дәрісі.
* Әр ... жас ... ... және ... өзгеру құрамын енгізу.
* Кіші топта және вариациалық топтарда оқу ... ... ... жұмысы.
6. технологиясында білім оқушымен өз тәжирибиесі негізінде ... ... тек ... тапсырмаларды береді. Шеберхана белгілі алгоритм бойынша құрылады. Мысалы: 7 сынып геометриясынан шеберхана келесі алгоритм бойынша ... жеке ... ... ... ... ... жұмыс (тапсырманы орындау); сыныпта пікір алмасу (топтар өз жұмыстарын ұсынады); түзету ... ... ... өз ... ... мен толықтылар еңгізеді); мұғалімнің сөзі (негізгі моменттерін бөліп алу, топтардың қателері мен табыстарын ... ... ... пікір талас (істеген жұмысты қортындылау, шешілмеген мәселелерді құрастыру). Шеберханаға қиын, бірақ бүкіл курсты ... ... ... ... ... ... ... - , , , және т.б.
Мұндай оқыту технологияларының әр түрлі түрлерін көптеп ... ... ... ... ... өте жиі қолданылатын технологияға тоқталайық.
7. Математиканы оқытудың ... ... ... ... ... ... бағдарламалап оқыту әдістері жатады. Проблемалық оқытудың мәні-мұғалім проблеманы өзі қойып, өзі шешеді. Мұндағы басты проблема - теореманы ... оны ... ... ... ... қалай іздестіру, іздестіруге оқушыларды қалай тарту мәселесі. Бұл ... ... ... ... шығармашылық еңбекке, фактілерді бағалауға тәрбиелейді, проблемалық баяндау әдісін қолданғанда мұғалім-ақпараттың негізгі көзі болып ... ... ... ... - ... білім беру үрдісінде мұғалімнің жетекшілігімен, оқушылар алдына ... ... ... өз беттерімен шешіп, жаңа білім алу әдісі. Проблемалық ... ... ... ... ... ... ... ұғымдарды түсіндіре отырып, сабақ үстінде ұдайы проблемалық ахуал туғызады. Мұнда фактілер мен құбылыстарды талдағанда оқушылар ... ... мен ... ... жасауға, ережелердің тұжырымдарын, ұғымдарын анықтамаларын беруге, ұғымдардың арасындағы байланыстарды тағайындауға және де пайда болған жаңа ... ... ... ... Сөйтіп, проблемалық оқыту оқушылардың ойлау қызметін жандандырудың ... ... ... туғызудан басталып, мына негізгі сатыларды қамтиды:
а) проблеманы тұжырымдау;
ә) оны шешу тәсілдерін табу,
б) проблеманы шешу;
в) ... ... ...
г) таңдап алынған шешудің дұрыстығын көрсету.
Проблемалық ... деп ... ... ... мен іскерліктің және түсіндіруге қажетті фактілер мен ұғымдардың арасындағы сәйкессіздікті айтады. Бірақ проблемалық ахуалдың негізгі көзі есеп ... ... ... Атап ... проблемалық ахуалдарды қамтитын есептерді шығару барысында оқушылардың ойлау қызметін шыңдауға қажетті дағдылары ... Оқу ... ... ... қажетті шарттары мыналар: а) проблеманың түсініктілігі; б) оның танымдылығы; в) проблеманың ... ... мен ... ... ... ... -деді.Әрбірпроблемалық ахуалдың өзіне тән педагогикалық сипаты болады. Оның біреуі оқушыларды ұғымдарды өздігінен меңгеріп, оның ... ... ... ... ... заңдылықтарды ашуға арналғанболжамдарды көрсетеді. Үшіншісі, қойылған проблеманың практикалық және теориялық мәнін түсіндіруге түрткі болады т.с.с.Проблемалық ахуал туғызудың бір ... ... [49]: ... жол ... ... ... ... емес, өйткені алынған бағыттаелді мекендер, қиын асулар, ... және т.б. ... ... ... ... орай жолдың бағытын өзгертетін жолдар салуға тура келеді. Инженерлік-техникалық есептерді шығару үшін (центрлік күшті, поездың жылдамдығын есептеу ... ... ... ... керек. Геометриялық тілде бұл проблеманы былай тұжырамдауға болады; шеңбердің берілген доғасы бойынша оның ... ... ... ... себептер бұл есепті графиктік тәсілмен шығаруға мүмкіндік бермейді. Сондықтан оны тікелей өлшеумен және есептеумен шығаруға бола ма? ... ... ... ... ... ... ... хордалар (BN=1/2AB сәйкес сегменттің биіктігі) тік бұрышты МВК ... ... ... ... ... МК-ізделген диаметр.
BМ катетін, оның гипотенузаға түсірілген МN проекциясының ... ... ...... ... қиын ... Осы ... бойынша МK гипотенузасын есептеу үшін, бұл кесінділердің арасындағы байланыстарды тағайындау қажет. Сабақтың мақсаты-тік бұрышты үшбұрыш элементтері арасындағы кейбір метрикалық қатынастарды ... ... ... ... ... белсенді танымдық қызметін пәрменді ұйымдастыруға көмектеседі. Бұл әдісті қолданғанда оқушылар өздерінің алдына қойылған проблемаларды шешіп, шағын жаңалықтар ашады. Эвристикалық ... оқу ... ... ... ... ашады. Эвристикалық әдісті оқу процесінде қолдану үшін кейбір мысалдар келтірейік.
Теорема. Параллелограмның диагональдары қиылысады және қиылысу ... қақ ... ... ... ... ... ... Олардың қиылысу нүктесін О деп белгілейміз. Теорема шартын жазамыз.
Берілгені:ABCD-параллелограм, АС және BD оның ... ... ... ... ... керек: AO=OC, BO=OD. Теорема шарты мен қорытындысын қайталаймыз.
Дәлелдеуі:
- нені дәлелдеу керек?
- кесінділердің теңдігі, әдетте қандай жолмен дәлелденеді?
- қайүшбұрыштарды ... ... ... ... ... ... ... элементтері тең?
- АВО= CDO екенін көрсететін теорема қалай айтылады.?
- Бұл ... ... не ...
- ... теореманы қалай тұжырымдауға болады?
Мұнда, берілген сұрақтарға қайтарылған жауаптар тақтаға әрі дәптерге ... ...
- ... ... сұрақтар бар?
-осы нәтижені алу үшін дәлелдеу барысын қалай өзгертуге болады?-деген сияқты сұрақтар берілуі мүмкін.
Эвристикалық әдіске тән сипат-мұғалім мен оқушылардың ... тура әрі кері ... ... ... нәтижесінде метериалды сыныптың қалай игергенін байқауға кез келген оқушының, өз қабілеті мен инициативасын көрсетуге жағдай туғызуға, селқостар мен ... ... ... ... ... ... ... қолданғанда берілетін сұрақтар жүйесі логикалық жағынан мінсіз, материалдық мазмұны мен дәлелдеуін түгел қамтуы тиіс және ... әрі анық ... ... ... ... ... ... алдын ала дайындап алғаны жөн. Бағдарламалап оқыту әдісі-оқу материалын арнайы бағдарлама бойынша мұғалім шағын ... ... және ... оқушының іс-әрекетінің сипаты мен ретін анықтайтын, сондай-ақ оқытылатын материалды меңгеру барысын ұдайы бақылауға көмектесетін дидактикалық ... ... ... оқыту, әсіресе компьютер көмегімен бақылау бүгінгі таңда барлық оқу орындарында кеңінен пайдаланылады. Қазіргі ... ... ... жоғары оқу орындарында студенттердің білімдерін тексереді және емтихандар өткізіледі. Кейінгі жылдары оқу процесін басқаруға арналған компьютерлер дүниеге келді. Қазіргі таңда ... ... ... ... бұл техниканы оқып үйрену объектісі ретінде қараумен бірге, оқыту құралы ретінде де ... жол ... ... оқытудың ерекшеліктері мынадай:
1) бағдарламалап оқыту әдісі оқытуды жекелеп жүргізу қағидасына негізделген. Оқу материалын оқушылардың өздігінен меңгерулері жүзеге асады. Оқушылар оқу ... ... өз ... оқып ... үшін бар ... ақыл-ойын жұмсайды. Оқу құралында оқушыларға қажетті бар теориялық материал, оқушы ойланып шешімін ... ... ... ... оқып үйренуге ыңғайлы бірнеше шағынбөліктерге бөлініп беріледі;
3) әрбір бөліктің соңында, ... ... ... ... ... ... оқушыжауабының дұрыстығын бірден оқу құралындағы эталон жауаппен салыстырып тексеріп отырады.
Осылайша өз-өзіне бақылау жасау жүзеге асады. Ішкі кері ... ... ... басқарудың негізгі факторы екені мәлім. Егер оқушының жауабы эталонмен сәйкес келсе, ол оқушы бағдарлама ... ... ... ... қате болған жағдайда, оқушы оқу материалымен жұмыс жасап, қатесін тапқаннан кейін ғана келесі ... ... ... оқыту әдісі осы келтірілген талаптардың әрқайсысы біртұтас орындалуын қажет етеді. Мектеп тәжірибесінде оқыту бағдарламасының негізгі екі ... ... және ... ... ... ... ... жаңа материалдың бір үлесінен кейін сұраққа жауап беру(есеп шығару) ұсынылады, нұсқаушы сұрақтармен түсініктемелер бермейді. Сызықтық ... ... ... ... ... ... ... дұрысын көрсетуі тиіс). Алайда дұрыс жауап бірден сұрақтан ... ... ... өз ... ... ықтимал. Сондықтан сұрақ пен жауап арасында оқушының өздігінен ізденуге мүмкіндік туғызатын үзіліс жасап, сұрақтың дұрыс жауабын жасырып қояды. ... ... ... ... ғана ... үлес ... ... өзін-өзі тексеру үшін бағдарламаланған құралдан дұрыс жауап алуы тиіс. Бұл жауап оқушының ... одан әрі ... ... ... оқу ... ... одан әрі нақтылай түсуге нұсқау береді, сөйтіп жіберілген қатені жоюға жағдай жасайды.Тармақталған бағдарлама оқу ... ... ... үшін және меңгеру қағидасы бойынша жүзеге асырылады. Оқушы бірінші үлесті оқып үйреніп, сызықтық бағдарламалау сияқты, бақылау сұрақтарына жауап ... ... ... жауаптардың біреуін таңдайды. Егердұрыс әрі толық жауапты таңдаса, онда ол оқу материалының келесі үлесіне көшеді, ал егер ол толымсыз ... қате ... ... онда ... ... ... ... бетіндегі түсініктемелер немесе компьютер қажетті кеңестер береді, яғни тармақталған ... ... ... ... ... ... ...
Сонымен, оқыту әдістері - білім беру және білімді меңгеруге, азаматтық тұлға қалыптастыруға бағытталған шәкірттердің танымдылық ... және ... ... ұйымдастыру тәсілін қамтиды.
Математиканы оқытудың жалпы әдістеріне проблемалық оқыту, эвристикалық әдіс, бағдарламалап оқыту әдістері жатады. Проблемалық оқытудың ... ... өзі ... өзі ... Мұндағы басты проблема - теореманы дәлелдегенде оны қалай дәлелдеу емес, дәлелдеуді ... ... ... ... ... тарту мәселесі. Бұл әдістің негізгі жетістігі дербестікке, шығармашылық еңбекке, фактілерді бағалауға тәрбиелейді, проблемалық баяндау әдісін қолданғанда мұғалім-ақпараттың ... көзі ... ... ... деңгейлік саралап оқыту технологиясы.
Технология бойынша жүргізілетін оқушылардың өз бетімен білім алу ... ... ... ... оқу мақсатында 100% қол жеткізіуінің кепілі болады және оқу пәндерінің барлық тақырыбы бойынша ең болмағанда міндетті бірінші ... ... ... ... Бұл өз кезегінде, мемлекеттік стандарттың тіл-тараптарының орындалуына кепілдік береді.
(зачеттік) жүйесін жүргізу нәтижесінде үлгерімі нашар оқушылар да, кем дегенде, ... ... ... ... ... ... тәжірибелерден байқауға болады. Себебі, ол осы деңгейдің тапсырмаларынан барлығын дұрыс орындап, тегіс өткізбегенше, келесі деңгейге көшпейді. деңгейдегі толық меңгергеннен ... ғана ... әрі ... ... ... және ... ... сенімі артады.
Бірінші деңгейдегі барлық дұрыс және мезгілінде орындалған тапсырмалар ... ... ... осы бірінші деңгейдің тапсырмалары қашан , міндетті түрде, қайта-қайта тапсырыла береді.
Оқушылар әрқайсысы бірінші деңгейлік тапсырмаларды ... ... және ... деңгейлік тапсырмаларды орындауға міндетті және жоғары деңгейлік тапсырмаларды орындауға құқылы.
Осылайша, бір деңгейге, өз білімін біртіндеп толықтыра отырып, өз қабілетін де ... Бұл ... ... деңгейлік тапсырмаларды орындау әр оқушының күнделікті мақсатына айналады.
Деңгейлік тапсырмаларды дұрыс орындағаны үшін оқушылар сол ... ... ... ұпай алады:
Сондықтан, - деп айтуға болады, себебі бағалау жүйесінің негізі болып, мемлекеттік стандарттың ең төменгі талабына ... ... ... білімнің ең төменгі деңгейі алынады да, келесі деңгейлердің тапсырмаларын орындау барысында ұпайлары біртіндеп өсіп отырады.
Сабақта, әр деңгейдегі тапсырмаларды оқушылар (дұрыс ... ... ... алып) тақта жанында ілулі тұратын жалпы ведомоста және өздеріндегі деңгейлік жұмыс ... ... осы ... ... ведомоста (+)-пен белгіленеді.
Тақтадағы жалпы ведомость оқушылар арасында, олардың бір-бірінің үлгерімі деңгейлерін бақылап ... ... ... ... тудырады. Бірақ, оқушылардың өзара көмегіне және мұғалім тарапынан жасалатын демеп жіберуге жол ... ... ... ... ... тапсырмалар үшін жиналған ұпайларды есептеумен аяқталады.
Жиналған ұпайларын әр сабақтың соңында нүктемен белгілеп отырады. Осы ... ... түзу ... ... қосса, график шығады. Ол оқушының даму моноторингі деп аталады. Мониторинг бойынша, мұғалім кезекті тақырыптық ... ... ... әр ... өткен материалды қандай деңгейде меңгергенін қадағалап, үлгермеушілермен қосымша жұмыс жүргізеді.
Тақырыптық бақылау жұмысы да әрдайым тапсырмалармен және бірнеше ... ... даму ... оның жеке басының қабілетіне қарай, тақырып бойынша игерген білім сапасының объективті сипатын көрсетеді. Осы ... ... ... ... бойынша оқушының даму деңгейі - басқалармен емес, уақыт өткен сайын, өзімен-өзі салыстыру ... ... ... ... ... оқушыларға деген ізгілік пен демократиялық қатынасты көрсетеді. Әр жаңа ... ... ... ... жұмыстардың төрт деңгейге бөлінуі, үй жұмысын жақсы ұйымдастыруға және реттеуге мүмкіндік береді. Себебі, тақырыпты меңгерудегі төрт деңгейлік ... ... өте ... ... ... ... ... құрылғандықтан, бұл жұмыстарды толық, сабақ үстінде орындап бітіруге, барлық ... ... жете ... ... да, ... тапсырмаларды сабақтан тыс уақытта мұғалімнің көмегімен мектепте немесе өз бетімен аяқтап ... үйге ... ... ... ... ... ... оқушыларға екінші деңгейдің тапсырмалары;
* екінші деңгейдің тапсырмаларын орындаған оқушыларға одан да жоғары деңгейлік тапсырмалар;
* ... ... ... ... ... төртінші шығармашылық деңгейдің тапсырмалары беріледі.
Ең жоғарғы деңгейдегі, шығармашылықты қажет ететін ... ... ... және ... ... да, ... ... үстінде, орындауға уақыты жетпейді. Ол мәселені шешу жолдарын қарастыруда.
Мұғалім, өзі үшін, әрбір жеке ... ... ... ... даму ... жеке бір ... ... отыруына болады. Бұл берілген тақырып бойынша үлгерімі кендеп қалған оқушыларды мезгілінде анықтауға және уақыт тауып, олармен қосымша жұмыс ... ... ... ... педагогикалық технологияны қолдану нәтижесінде оқытудың деңгейлік дифференциясы жүзеге асады. Технологияның принциптері - ... ... мен ... ... ... даму ... анықтап дамитын және өздігімен дұрыс шешім қабылдай алатын, өзін-өзі тәрбиелеуші тұлға қалыптастыруға болатындығы ... ... ... ... ... ... ... жаңа технология талаптарына сай жаңа тұрпаттағы оқулықтар мен ... ... жату ... ... ерекшеліктері - қысқа мерзімде, ешқандай бейімдеусіз-ақ, олардың мазмұнын компьютерге кіргізуге болады, ... бұл, ... мен ... ... ... ... құрылымдарына ұқсас.
Технологияны сипаттау - оның түгел негізгі ... ... ... ... бұл оны ... елестетуге мүмкіндік береді.
Педагогикалық технологияны сипаттауды (және талдау) келесі құрылыс бойынша ұсынуға болады:
* Берілген педагогикалық технологияны қабылданған жүйелілікпен ... ... ... ... ... сапаны, мақсатты, оқу жүйесі қолданатын затын ең ақырында, оқу-тәрбие үрдісін модернизациялаудың ... ... ... ... ... ... бөлім (басқарушы ойды, гипотезаларды, технология принциптерін, оның құрылысы мен жұмыс істеуін түсінуге мүмкіндік беретін ... ... ... ... және бағыттар;
* Негізгі ойлар мен принциптер (дамытуда қолданылатын негізгі фактор);
* Білім беру үрдісінде оқушының орны;
Білім берудің мазмұнының ... Жеке ... ... ажырата алу;
* Білім берудің көлемі мен мазмұны;
* Оқу ... ... ... оқу ... ... ... мінездеме (процессуалды):
* Әдістеме ерекшелігі, оқыту әдісі мен құралын ... ... ... ... беру ... ұйымдастыру түрлері;
* Білім беру үрдісін басқару (диагностика, жоспарлау, коррекция);
* Технологияға арналған ... ... - ... қамтамасыздандыру.
* Оқу жоспарлары мен бағдарламалары;
* Оқу және әдістемелік құрал;
* Дидактикалық материалдар;
* Оқытудың көрнекілік және техникалық құралдары;
* Диагностикалық құралдар.
Педагогикалық технологияны ... көп ... ... ... бөлім жаңалық тарапынан қарастырылады (инновациялық).
Технология көлеміндегі білім берудің мазмұны жалпы орта ... ... ... ... ... ... ... Үрдістік мінездемеде, ең алдымен, мақсаттылықпен жеке элементтердің оптималдылығы барлық әдістемелік кешеннің толықтығымен, ... беру ... және ... ... ... - ... ... іске асырудың толықтылығы мен шынайылылық талаптарын қанағаттандыруы қажет.
Дифференциация латын тілінен (difference) ... ... ... ... ... ... деңгейге бөліну дегенді білдіреді.
Оқытудың дифференциациясы - бұл:
* оқу үрдісін ұйымдастыру түрі, ... ... оқу ... үшін ... да бір ... ... ... құрылған оқушылар тобымен жұмыс істейді;
* әртүрлі оқушылар топтарына арналған оқу үрдісін қамтамасыз ететін жалпы ... жүйе ... ... ... ... қарау) бұл:
* мектептер, сыныптар, топтар олардың ... ... ... ... оқыту үшін әртүрлі жағдайлар жасау;
* гомогендік ... ... ... топтарда) оқытуды қамтамасыз ететін әдістемелік, психолог-педагогикалық және ұйымдастырып - ... ... ... ... ... ... - педагогикалық үрдіс дифференцияланған сияқты құралатын ... ... ... ... бірі жеке оқыту.
Саралау арқылы оқыту технологиясы оқу үрдісінің белгілі бөлімін қамтитын ұйымдасып шешілген шешім, ... ... ... мен ... ... ... ... негізінен гомогендік топтарды құрайтын балалардың жеке психологиялық мінездемелік ерекшеліктеріне қарай төмендегідей бөлінеді:
* жас шамасына қарай (мектеп ... жас ... ... ... жастағы топтар);
* жынысы бойынша (ер, әйел, аралас ... ... ... ... ... ... (гуманитарлық, физика-математикалық, жаратылыстану - химиялық және басқа топтар, бағыттар, бөлімдер, мектептер);
* ақыл-есінің даму ... ... ... деңгейі);
* жеке-психологиялық типтер бойынша (ойлау типі, мінез акцентуациясы, темперамент және т.б.);
* денсаулығына қарай (денешынықтыру топтары, көру, есту қабілеттері нашар ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын дифференцияланған ыңғай және жай бөлшектенген ... іске ... ... ... арқылы оқыту технологиясының өзі әртүрлі әдістемелік құралдарды ... ... іске ... ... болып келеді.
Алайда педагогикалық жүйе қатарын оқу үрдісін дифференциациялау ... ... ... ерекшелеудің басты ерекшелігі болып отыр, және осындай жүйелер ... ... ... деп аталады, біз өз жұмысымызда бұл терминнің саралап оқыту деген аудармасын қолдануды жөн көрдік.
Саралап оқытудың классификациялық параметрлері
Қолдану деңгейі ... ... ... ... факторы бойынша: ыңғайланатын.
Даму негізгі факторы бойынша: биогендік характерлері кездесетін сациогендер.
Қабылдау концепциясы бойынша: ыңғайланатын.
Жеке құрылымдар бойынша: ақпараттық;
Мазмұны бойынша: білімдік, ... ... ... білім беру.
Танымдық әрекеттік басқару типі бойынша: шағын топтар жүйесі + .
Ұйымдастыру формалары бойынша: барлық формалар.
Балаға ... табу ... ... ... әдіс бойынша: бағдарламалау элементтері бар түсіндіру - иллюстративтік.
Оқушылар ... ... ... ... ... ... оның мүмкіндігі мен қабілетіне қарай оқыту.
- Оқытуды оқушылардың әртүрлі топтарының ерекшелігіне ыңғайлау.
Саралаудың деңгей бойынша ерекшелігі.
Ақыл-есінің даму деңгейі ... ... ... ... ... ... жоқ; оның ... жақтары да және кейбір жақталмайтын аспектілері де бар ... ... ... ... ... ... ... бөледі:
* аймақтық - мектеп типі бойынша (арнайы мектептер, гимназиялар, лицейлер, колледждер, жеке меншік ... ... ... ... ... бөлімдер, тереңдету, бағыттар, ағымдар);
* параллельдер (әртүрлі деңгейдегі топтар, сыныптар, гимназиялық, оқытуды компенсациялайтын сыныптар, т.б.);
* ... ... ... ... ... ... немесе пәнішілік (сынып ішіндегі топтар);
Сыныпішілік саралауды сонымен қатар деп те ... - ... ... аспектілері
Жағымсыз жақтары
Қоғам үшін ақталмаған және мақсатсыз балаларды деңгейлеу және орталау ... ... ... ... ... бөлу мүмкіндігі туады.
Қиын оқушылармен тиімді жұмыс істеу мүмкіндігі туады. Жақсы оқитын оқушылардың тез және терең білім алу ... іске ... ... - ... ... көтеріледі. Мықтылар өздерінің қабілеттерін бекітеді, әлсіздер комплекстен арылады.
Мықты топтарда оқу ... ... ... ... ... ... ... топта оқу балаға жеңіл түседі.
Балаларды деңгей бойынша бөлу ... ... - ... теңсіздік көрінеді.
Нашар оқитындар мықтыларға талпынып, олардан көмек алу, олармен ... ... ... ... ... ... ... тиеді. Диагностиканың кемшіліктері кейде ерекше балалардың нашар топтарына ауыстырылуына әкеледі.
Мен - ... ... ... Элиталықтоптарда ерекшелік иллюзиясы, эгоистік комплекс туады, нашарлар топтарында өз-өздерін бағалау деңгейі төмендеп, өзінің ... ... ... ... ... ... оқу ... деңгейі төмендейді.
Комплектілеу сыныптық ұғымдарды бұзады.
Гомогендік топтарды ұйымдастыру деңгейі бойынша саралауды былай бөледі:
- аймақтық - ... типі ... ... ... гимназиялар, лицейлер, колледждер, жеке меншік мектептер, кешендер);
- мектепішілік (деңгейлер, профильдер, бөлімдер, тереңдету, бағыттар, ... ... ... деңгейдегі топтар, сыныптар, гимназиялық, оқытуды компенсациялайтын сыныптар, т.б.);
- сыныпаралық (факультативтік, әртүрлі ... ... ... немесе пәнішілік (сынып ішіндегі топтар);
Сыныпішілік саралауды сонымен қатар деп те атайды.
Математиканы оқытудағы деңгейлік саралау
Саралап ... ... ... ... меңгерудің әр түрлі деңгейін қалай түсінуіне байланысты. Соның бір тәсілі - "оқытудың жоспарланған міндетті ... ... Осы ... ... ... ... сыныпқа көшіру үшін қажет минимал білім көлемін таңдап алу ... және осы ... тек ... пен ... ... ғана қалыптасқанын тексеру керек. Тәсілді әдістемелік жағынан жүзеге ... ... ... ... таңдалады, оларды орындаған оқушы материалды жеткілікті меңгергенін көрсетеді.
Оқушылардың ... ... ... үшін ... үлгерімдеріне талаптарды күшейтуді, үй тапсырмасының көлемін үлкейтуді, сыныптан сыныпқа көшу ... ... ... ... ... міндетті нәтижесін" енгізуді қате деп есептейміз. Біріншіден, сыныптан сыныпқа көшіру материалды мегерудің негізгі критериі бола алмайды. Математикаға қатысты ... ... ... ... үшін ... ... мен дағдылардың "міндетті" жиыны болмайды. Жаңа материалды ... ... болу үшін ... ... өткен сыныптағы керекті материалды еске түсіріп, қайталайды. Қазіргі ... ... ... ... ... өмір сүру және ... ... дайындығын қалыптастыруды қамтамасыз ететін нақты білім мен мәдениет деңгейі меңгеру критериі болып ... ету ... ... ... ... қарапайым стандарт есептерді шешудің біліктілігі мен дағдысына әкелуге болмайды. Осыдан мұғалімдер оқыту мақсатын дұрыс түсіндірмейді, жай есептерді қайта-қайта шығартуға ... ... ... ... ... ... ... Және оны тақырыппен жұмыс аяқталғаннан кейін өте тез жоғалтады. Егер оқушылар өздері осы пәнді терең түсінуге талпынбаса, онда ... ... ... ... ... қандай да болсын математикалық білімді қалыптастыру деп және осымен ғана шектелу жеткілікті деп есептеп, "Оқытудың жоспарланған міндетті нәтижесінің" авторлары ... ... ... ... Керісінше. Болашақ іс-әрекетінде математика ең аз керектерге, бөлшекті қысқарту дағдысы және тригонометриялық ... ... ... ... ... азырақ керек. Оқушылардың осы категориясын біріншіден математика және оның әдістері туралы жалпы түсінік беру керек және логикалық ... ... ... ... ... мол болу ... қазіргі кездегі математиканың ролін түсіну керек, егер қажет болса, нақты фактілі білімдерді қайта қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... ... ертең толығымен естен шығатын жай есептерді шығаруға жаттықтыру емес, математикалық мәдениеттің нақты деңгейіне, ойлау стиліне және білім ... ... ... ... жету ... ... ... аз болатын оқушыны оқытуда осыған тырысу керек.
Үшіншіден, логикалық ... ... ... ... теріс, заңсыз, "оқытудың жоспарланған міндетті нәтижесінің" авторлары теореманы дәлелдей білуді талап етпей, теореманың тұжырымдамасын білуді, ... ... ... ... көз ... ... дегенге сүйінеді.
Дәлелдеуге арналған есептер он-жиырма жаттығудан жинақталған. Осы жаттығулар үшбұрыштар теңдігінің белгісінен және басқа ... ... ... тұрады. Сондықтан, саны аздығынан оларды түсінбей жаттап алуға болатын. Осылай логикалық ... ... ... математика курсының негізгі мақсаттарының бірі еленбей қалады. Әрине оқушыларға кейбір стандарт есептерді шығартуда жақсы нәтижеге жетуге болады. Егер ... ... ... шығаруға үйретсек, содан кейін осы есептердің шығара білуін тексерсек, онда жақсы нәтиже айқын көрінеді. ... ... ... осы ... жылжу" жалған болады, оқушылардың математикалық даму міндетімен, олардың үздіксіз білім дайындығының қалыптасуымен ортақ ештеңесі жоқ.
Есептің шартын ... ғана ... ... математикалық білімін өздігінен өндірістік қызметке қолдануды талап етсек, "жоспарланған міндетті нәтиже" бойынша математиканы оқытуда бұлдыр жетістіктерінен ештеңе қалмайды.
Осы тәсілге ... ... ... ... ... үш топқа бөлуді ұсынамыз. Жалпы дамудың математика тек элементі болып табылатын және өндірістік ... ... онша кең ... ... деп ойлайтын оқушыларды бірінші топқа топтайды. Осы санаттағы оқушылар үшін, жоғарыда айтылғандай, жалпы түрде математикалық ... ... ... ... шешу ... олар үшін өнер ... ... Математика - болашақ мамандықтары үшін ең маңызды деп ... ... ... топқа топтайды.
Осы санаттағыларға тек математикалық фактілер туралы білімі ғана емес, логикалық ойлау, ... ... ... ... ... ... есептерді шығару дағдылары қалыптасқан оқушылар жатады. Ең соңында, үшінші ... ... ... жатқызуға болады: математиканы болашақ әрекеті үшін қажетті деп санайтын. Осы санатттағы оқушылардың математиканы оқуда қызығушылықтары ... және оның ... ... ... ... ... ... білімдерінің деңгейлерін осы үш топта да сәйкесінше шартты түрде жалпымәдениетті, қолданбалы және шығармашыл деп ... ... ... ең басты міндеті, қабілеті бар балаларды ертерек анықтау, пәнге қызығушылығын қолдап, оқушымен жеке жұмысты ұйымдастыру, өз қалауы бойынша тұрақты ... ... ... ... кештеу оянған балалар бір топтан екінші топқа ауысуларына болады.
Сонымен осы технологиялардың тиімділігін ескеруіне қарай бағаланады және жасалған тұжырымдарға сүйене ... ... ... жүйеден ерекшеліктері 2 кестеде нақты көрсетілген.
Кесте 2

Математиканы ... ... ... ... мен міндеттері
Пән туралы толық мәлімет беру және оларды шешуді үйрету
Тақырыпты оқу және қолдану жағдаяттарын үйрену
22
Мазмұн анықтауда ... ... ... теориялық аспектілеріне басымдық беріледі
Пәнішілік және пәнаралық байланысты сақтау;
Күнделікті өмірде ... ... ... ... ... ... ... эвристикалық;
5) зерттеушілік;
6) технологияның элементтеріне басымдылық беріледі.
44
Формалары
Жаңа сабақ, бекіту сабақтары, өзіндік жұмыстарға қарағанда жаңа тақырыпты түсіндіруге басымдық беріледі
практикалық сабақтарға, өзіндік жұмыстарға ... ... ... білімді беруші, яғни сабақ береді
Білім алушы білімді өзі ... етіп ... ... ... жасау
66
Білім алушы қызметі
Дайын білімді алушы
Білімді өзі жинақтаушы
77
Білім ... ... ... ... ... ... таза ... білімі тексеріледі
Технологиялардың талаптарына сай деңгейі тексеріледі
2.2 Проблемалық оқыту арқылы ... ... ... оқыту сабақ өткізу әдісі дәстүрлі оқыту әдісінен тыс болады.
Осы технологияға дайын емес сыныптарда математика сабағында да-мыта оқытудың ... де ... ... әдіс ... қандай? Осы бағыттағы өз ойымды білдірейін.
Проблеманы қоя білу. Сабақтың бұл кезеңіне қатты мән ... ... 6 - ... 6 : 2 және 9 : 3.
Мұғалім: Тақтадағы өрнекті қалай атаймыз?
Оқушылар: Қатынас.
Мұғалім: Қатынастың мәнін табыңдар.
Оқушылар: 6 : 2 = 3, 9 : 3 = 3. ... тең. ... ... ... де тең. ... ... 6 : 2 = 9 : 3 ... 6 / 2 = 9 / 3 деген сандарды жаза-ды.
Мұғалім: Берілген теңдікті пропорция деп атаймыз. Сабағымыздың тақырыбын қандай деп ... ... ... ... қойылған ойландыру мәселесі балалардың теңдік-тердегі белгісіздерді табуға қызығушылықтарын оятады. Ары ... ... осы ... шешу ... ... мақсат қояды.
Мұғалім: Біздің бүгінгі сабағымыздың негізгі мақсаты қандай?
Оқушылар: 1. Пропорцияның не екенін анықтау. 2. Пропорциямен жұмыс істеуді үйрену.
Осындай істердің ... ... ... ... Бұл ... мен ... ... әрі бақылап отырамын.
Тіпті сұраққа жауап бере алмайтын оқушылардың өзінің бұл практи- калық есепті шығаруға қызығушылықтары оянып, оқу ... еніп ... ... 8 - сынып.
тақырыбын оқыту барысында D=b[2]-4ac формуласын дайын күйінде айтпай - ақ, топпен ... ... ... ... ... ... жөн. Әрине, жұмысқа едәуір уақыт кетсе де, оларға түсіндіріп жату ... ... олар ... - ... ... ... ізденеді. Өтілген тақырыпты тексеру қорытын-дысында оқушылардың барлығының бұл ... ... және ... алатындықтары анықталады. Сонымен қатар формуланы анықтау барысында оқушылар арасында деген сұрақ туады. Сұраққа жауап іздеу барысында, оқушылар сандардың дискриминант ... ... ... ... - 6 сыныптарда практикалық қабілеттерін жетілдіру мақсатында топ- тық әдісті қолданған дұрыс. Оқушылар топтық ... ... ... ... қатысады.
* Ұжымдық тәсілмен берілген жұмыс.
Сыныптағы оқушыларды тең етіп бірнеше топқа бөлу. Әр топ топта-ғы адам санына байланысты тапсырмалары бар ... ... ... 7 - ... ... ... қарапайымнан - күрделіге принципіне негізделген. Барлық оқушылар тапсырманы өз беттерінше бір мезгілде орындайды. Мұғалімнің белгілеген ... ... ... ... ... ... бір - біріне сағат жүрісі бойынша айырбастайды және тексе- реді. Егер қате бар болса, топ ол ... ... ... ... ол ... жіберген оқушыға түсіндіреді. Қалған тапсырмалар да осылайша ор- ындалады.
Мұндағы ... ... - ... тақырып бойынша қиналған оқушыларды іріктеп, жіберген қателерін тауып түзету. Мұндай жағдайда мұғалім бар болғаны бақылаушы - ...
* ... ... ... әр ... деңгейдегі топқа топтың саны
мен топтағы адам саны бірдей болып бөлінеді. Әр топ берілген тақы-рыпты қаншалықты меңгергендіктеріне ... ... ... Математика, 5 - сынып.
> тақырыбы.
+ топқа арналған тапсырма. Біріншісі - жәй, ал ... - ең ... ... екі ... 44 га жер ... Ол бірінші күні небары 7/11 - бүтінін қазған болатын. ... ... күні ... га жер ... Ауыр ... ... 156 кг. Жеңіл штанга ауыр штанганың 9/13 - ын құрайды. Ауыр штанга неше кг ауыр?
* Алқаптың аумағы 450 ... Оның 7/9 ... ... ... ал оның 1/3 бөлігі сұлыға бөлінді. Сұлыға қанша гектар жер ... ... 45 ... ... ... ... 2/5 ... жаңа та-қырыпты түсіндірді, ал қалған 5/9 бөлігін тапсырманы орындауға жұм-сады. Тапсырманы орындауға қанша уақыт кетті?
* Зауыт жоспардан артық 120 ... ... Оның (3/4) ... ... ... ал ... балабақшаға қанша телевизор жібер-ілді?
Әр топ өз тапсырмасын орындайды. ... ... ... - ... ... сақтай отырып, топтар өз кезегімен басқа топқа қонақ-қа барып, өз тапсырмасының орындалуын түсіндіреді. Барлық тапсырма қаралып біткен соң, ... ... ... есеп ... ... бар ма? Егер ... болса сол арада-ақ түсін- діріледі. Ары қарай бұл процесс қайталанылады.
Мұғалім кеңесші - тексеруші болып қала береді: ... ... ... ... көмектеседі, ал сабақ соңында берілген тақырыпты әр топтың, әр оқушының қандай дәрежеде түсінгендіктерін тексеру мақсатында шағын бақылау алған ... ... - ... ... болғандықтан, оқушының білім деңгейі-не сүйене отырып, олармен дайындық жұмыстарын жоспарлы түрде ұй- ымдастыру керек. Білімге деген ынтасын, қызығушылығын, тұрақтылы-ғын ... ... әр ... тапсырмаларды орындату арқы- лы бақылап отыру қажет.
І. Оқушылардың өз бетінше ... білу есеп ... мен оның сан қилы ... ... ... шығармашылық қабілетінің дамуының бір әдісі. Оқушының өз бетінше жұмыс істеуге ... ... ... ... ... мақсат.
ІІ. Оқушының математикадан білімін көтерудің ең басты шарты - оның ... ... ... арттыру. Пәнге деген қызғушылығы болса ғана, бала оған көңіл қойып тыңдап, тереңдете оқып үйрене бастайды. Пәнге қызыққан оқушының білім сапасының ... ... ... Мұғалім үнемі оқушының ойлау белсенділігін арыттырып, білімге қызы-ғушылығын тудырғанда ғана сабақ мақсатына жетеді.
ІІІ. Ал қызығушылық туғызудың тәсілдері өте көп. ... ... ... ... дидактикалық ойындар, математикалық сайыстар, эстафеталар, жарыстар, олимпиадалар, тіпті жақсы дайындықпен өткізген күнделікті сабақтар. Дұрыс ұйымдастырылған сабақ оқушының ой - ... ...
2.3 ... ... ... ... мақсатында сабақты модульдік жүйе бойынша өткізу
Оқытудың жаңа технологиясын қолдана отырып оқушылардың ... ... ... ... сабақты модульдік жүйе бойынша өткізген жақсы.
Модулдік оқыту жеке тұлғаның ақыл - ойын, танымдылығын және ... ... ... ... алғы шарт ... ... мәні бар дағдыларды оқушы бойына қалыптастырады.
Оқу модульінің ерекшелігі - жалпы ... ... ... 1 - 2 ... ... бөлігіне беріледі, қалғанын практикалық жұмыстарға пайдала-нуға болады.
8 - сыныпта > тақырыбына 8 сағат беріледі. Модульді - ... жүйе ... ... ... ... ... ... бастаймын.
Модуль бес бөліктен тұрады:
І - бөлігі - ... ... ... ... ... беру және ... ... бекіту.
ІІ - бөлігі - теория ... ... ... - ... - ... - ... ... (сынақ, бағалау ).
ІV - бөлігі - тереңдетіп ... беру және ... ... ... - ... - ... ... ( деңгей бойынша ).
Сыныпты төрт - бес оқушыдан бірнеше топқа бөлеміз. Әр топтың ... ... Блок ... ... ... A, B, C - ... А х ... ... C
B, ... ... болса 2 - түбірі бар,
x=0 - болса бір түбірі бар ... х=0 ... А және С әр ... ... болса, онда тең -деудің 2 - түбірі ... ... ... ... x2=- ... түбірі бар
D=0 болса 1-түбірі бар
D не > алған оқу-шылардың білімінің сол ... ... ... үшін ... ... қояды. Содан кейін ғана сынып журналына түсіреді. Топтық жұ-мыстың бұл түрі оқушыларды өзін - өзі ... ... ... ... өқушылардың білімін көтеруге көмектеседі.
2 - әдіс. Қазіргі жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... ісін дұрыс жолға қоя білуіміз қажет. Жұ-мыс мазмұны оқушылардың танымдық, байқағыштық, елестету, ойлау қабілеттерін жетілдіру негізінде құрастырылады. Өзіндік жұмыс форма-сын ... ... ... білім дәрежесін тексеру, жаттықтыру жолдары іске асырылады. Барлық оқушыларға берілген ... ... бір ... үшін тек ... ғана ... ... біреу үшін белгісіз тап-сырма, оған ол шығармашылық пен шығару жолдарын іздену, еңбектену ... ... ... ... ... теоремасын өткеннен кейінгі алғашқы сабақ соң-ында оқушыларға мынадай өзіндік жұмыс ... >. Бір ... үшін бұл ... ... ... еш ... жоқ сияқты, өйткені сызбада тік бұрышты үшбұрыш жоқ. Бұл оқушы үшін есеп шығармашылық жолмен шешіледі. Екінші
оқушы үшін есеп өте ... ... ... ... ... ... жеткілікті, ол үшін есеп тек Пифагор теоремасын бекітуге берілген ... ... ... Бұл ... да ... ... әдісінің алатын орны ерекше. Сыныптағы оқушыларды белсенділігіне қарай дамыта оқытқанда білім, таным деңгейіне, қабілетіне және ... ... ... ... ... Мен сыныпты төрт топқа бөлдім және олардың бір топтан екінші топқа орын ауыстыруына, үздіксіз алға ұмтылуына ықпал етіп ... - топ. ... ... ... Бұл ... оқушылар әр деңгейлік оқытуда іс -әрекеттерді өз ... ... ... ... ... тез ... ... жетілдірілген. Оқушылар теориялық материалдарға жалпылама талдау жасай отырып, өзіндік ізденіс жұмыстарын ... Оқу ... ... фактілерді түсіндіріп, сараптама жасап, өз бетінше ғылыми жұмыстарды қолдана біледі. Ал күнделікті өтілген материалдағы есептерді ауызша ... және ... әдіс ... ... ... - топ. Үздік оқушылар тобы. Оқушылардың толық бағдарлама бой- ынша ... бар, ... ... ... ... ... ... белгілеулерді қояды. Негізгі әдістерді, ережелерді, есептер шығару алгоритмдерін ... және жаңа ... ... ... ... ұқсас, тек айырмашылығы өз бетінше жаңа тұжырым жасай ал-майды.
3 - топ. ... ... ... тобы. Оқушылардың бағдарламалық материал бойынша білімдері бар, бірақта үнемі дәлелдеп, қортын-дылап, өз мысалдарын келтіре білмейді. Курс бойынша ... ... ... тәсілдерін біледі, бірақ жаңа ситуацияда өз бетінше шы-ғармашылық пен ізденуді қажет ететін есептерді мұғалімнің ... алып кете ... ... ... ... ... ... бермейді.
4 - топ. Орташа оқитын оқушылар тобы. Оқушылардың үлгі бойын-ша және ұқсас ситуацияда қолдану үшін ... ... ... дағдысы бар. Кең түсіндіруді, дәлелдеуді қажет етпейтін сұрақтарға жауап береді. Стандартты есептерді шығарып, оқулықтағы текстіні айта ... ... ... ... шығара алмайды. Бұл оқушыларға материалдың негізгі бөлігі оқытудың міндетті деңгейіндегі, меңгеруге тиісті тапсырмалар беріледі. Бұл оқушыларға білім стандарты негізінде білім беру ... Бұл ... ... екінші түрін оқытуда жаңа педагогикалық технологияны пайдаланған кезде ... ... ... ... дарынды балалармен жұмыс жүргізгенде қолданған ыңғайлы.
Ойын элементтерін енгізу мақсатында әр командаларға ат қойып топ-тың жетекшісін сайлауға болады.
Білім - ... ... ... ... ... тәсілінде оқушылар командалық жарысқа бейімделеді және әр команда өзімен бірге қатар-лас командадан қалып қоймау үшін үнемі дайындық үстінде ... оқып - ... ... ... ... ... ... мәні бар. Ауызша есептер шығарғанда оқушылар өткен сыныптарда-ғы өтіп кеткен теоремаларды немесе ережелерді есіне түсіреді. Атап айтқанда, есепті ... ... тез ... білуге дағдыланады. Сонымен бірге, бұл оқушылардың ойлау қабілеттерін дамытуға, олардың матема-тиканы оқуға деген ынта - ... ... ... ... VІІ - сынып-та рационал сандарға амалдар ... ... ... ... ... ... оқушылар бірден жаттығып кете алмайды. Сондықтан мен рационал сандарға амалдар қолданғанда ауызша жаттығуларды көбірек жүргізген жөн. Ол үшін алдымен мынадай ... ... ... 11/2a3 ... таблицадағы А және Б бағанасына жазылған рационал сандар ол-арға амалдар қолданған кезде пайдаланылады. Бұл екі ... ... кез - ... амалдарды қолданып, оқушыларды ауызша жаттықты-руға балады. > бағанындағы көрсеткіштер рационал сандарды дәре-желеуге мысал ретінде ... ... ... мақсатын көздесе, онда мұғалімнің берілген мысалдардың дәреже көрсеткішін өзгертіп айту арқылы, оқушыларға бір мысалдарды бірнеше мысал етіп ... ... > ... ... ... ... көбейту және бірмүшеліктерді дәреже-ге шығаруға қолданылады. Бұл бағандағы сандарды көбейту үшін тақ-таға бір ғана мысалы - (2х2у) ... ... осы ... ... кез - ... бір ... көрсетіп, оқушылардан ауызша көбейтудің нәтижесін сұрау керек. Осы бағандағы сандарды > бағанасындағы сияқты етіп пайдалану керек.
бағанындағы сандар көпшілікті бірмүшелікке ... ... ... бос ... кез - келген мүшелікті (4а) жазып, осы бірмүшелікті көпмүшелікпен, ауызша көбейтіп, нәтижесін айтқызу керек.
және ... ... ... ... ... ... үшін алынады. Бұл екі бағанның арасына көб-ейту таңбасын қойып шығарту керек.
және ... ... ... ... ... ... арналған.
бағанындағы сандар бірмүшелікті бірмүшелікке және көпмү-шелікті бірмүшелікке бөлуге ауызша жаттығу кезінде пайдаланылады. Тақтаның бос жеріне бөлетін бірмүшелікті жазып ... (2аb) ... ... ... айтқызу керек.
Мұндай таблица алгебрадағы өтілген тақырыпты үнемі қайталап ... және жаңа ... ... ... ... білім бе-руге көп жеңілдік келтіреді. Екіншіден, бүтін сан, жай бөлшек пен ... ... ... ... ... ... оларды қайталап еске түсіруге жәрдем етеді. Жаңа сабақты ... ... ... ... ... ... есептер шығарту арқылы өткен сабақты пысықтап өтуге болады.
Қазіргі мектептегі кейбір пәндердің бағдарламасының жүйесіздігі, оқулықтың ... ... ... 5 - 6 ... созылуы баланы тез жалықтырып, шаршатады. Ауыл балаларының ата - анасына күнделік -ті үй шаруасына көмектесуі, сабаққа тиянақты дайындалып ... көп ... ... ... ... төмендеуін ата - анасы бастауыш-тан жоғарыға өткенде және оқуды бітіретін жылдары ғана ... да, ... ... мұғалімдерден көреді. Осыдан барып, мұғалімі мен ата - ананың, бала мен мұғалімнің арасында түсініспеушілік туады. Әрине, бұл ... ... Оның ... ... болуы мүмкін. Сынып жоға-рылаған сайын, оған қойылатын ... да ... ... ата - ана да, ... да ... ... ... қойылған бағаға қанағаттан-бай мұғалімін жек көре бастайды, сабаққа деген ынтасын жоғалтады.
Мен, көп ... ... ... ... өз ... ... Бұл ... кез - келген уақытта қолдануға болады. Оқушылар бір - ... ... өзін - өзі ... ... ... пәні бойынша:
1. Үй тапсырмасын тексеру кезінде;
2. Жаңа тақырыпқа есеп шығару барысында;
3. Жеке тақырыпты қайталау кезінде;
4. ... ... ... кезде;
5. Бақылау жұмысын алғанда және т.б.
Осы әдісті қолданғанда мұғалім ерінбей ... ... ... қиын ... ... білуі керек. Оқушыларға: > деп, үйге тапсырма беріледі. Әрине, қабілетті оқушылар барлық есепті шығара алады. Жақыс оқитындар ... екі ... ... ... жетеді. Ал, орта оқитындар өзінің қабілеті жететін ... ғана ... ... ... ... ... жеке ... жасауға мүм-кіндік береді.
Үй тапсырмасын тексеру барысында, алдымен қабілетті оқушылардың есептерін тексеремін. ... ... ... отырып, үш қатарға ассисент таңдап аламын. Қалған оқушылардың есептерін ... ... ... ... тақырыптарды бағалау кезінде әр қатардан бірнеше оқушыларға карточкалар мен перфокарталар ... сол ... ... баға ... бақылау жұмыстарын алғанда, есептің қиындығына қарай іріктеп, үш нұсқаға ... ... ... ... ... ... ... есепті шығарады.
Әрине, бұл жерде мұғалім бір - бірінен көшіріп алмауын қадағалау керек. Оқушылар есепті таңдағаннан кейін, ... ... ... керек. Жұмысты бағалау әр нұсқадан бірінші және дұрыс шығарған оқушыға тапсырылады.
Бұл әдістің тиімділігі:
1 Оқушы көбірек баға алуға тырысады;
2 Бала мұғалімнің ... өз ... ... айта ... Мұғалім мен баланың, мұғалім мен ата - ананың арасында өзара түсінушілік қалыптастырады;
4 Орта ... ... ... ... ... оқитындардың қабілетінің артуына, ал қабілетті оқушылардың дарынды оқушылар қата-рына ... ... ... ... ... ... ... сай, пәнаралық байланыс ескерілген, дүние жүзілік жаңалықтар енгізілген, ұлттық сипаттағы оқытудың жаңа деңгейлік технологиясымен жазылған, көпшіліктің көңілінен шыққан оқулықтар бар ... ... ... ... ... мақсаты:
- оқушылардың өз бетімен жұмысын қалыптастыру, оқушының пән-ге деген қызығушылығын және қажеттілігін туғызу;
- дарынды оқушылардың дүние танымын кеңейту, ... ... ... ... ... ... оқушылардың білім көрсеткішін анықтап, объективті бағалау.
Осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін қолданылатын әдістер:
- Топтап, жұптап оқыту әдісі;
- Оқытудың коллективтік ... ... ... ... оқыту әдісі;
- Эрдниевтың дидактикалық бірліктерін ірілендіру әдісі;
- Жанпейісовтың модульдік оқыту әдісі;
- Гайштуттың логикалық есептері.
2.5 Денгейлік оқытуға ... ... ... ... тақырыбы: .
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Келтірілген квадрат теңдеудің түбірлерінің қосындысы көбейтіндісін таба алу;
Дамытушылық: салыстыру, айырмашылықты айыра білу қабілетін дамыту;
Тәрбиелік: ... ... және ... ... ... ... пен дағдыны қалыптастыру сабағы.
Сабақтың әдісі: Деңгейлеп саралап оқыту.
Сабақтың көрнекілігі: Карточкалар, оқулық, тест тапсырмалары жазылған парақтар, тақта.
І−кезең:
Сабақтың барысы: 1) ... Үй ... ... ... ... ... теңдеу дегеніміз не?
Егер ax2+bx+c=0 теңдеуіндегі a=1 болса, онда ол теңдеуді келтірілген квадрат теңдеу деп атайды. Және былай ... ... ... ... не?
Теңдеуді нөлге айналдыратын айнымалының мәні.
ІІ−кезең:
Жаңа тақырыпты меңгеру алгоритмі.
1)Келтірілген квадарат ... ... ... ... D=k2−ac=1+15=16
3) түбірлерін табу.
б)
в)
г) -
дәлелденген теорема Виет теоремасы деп атайды.
2) Кері теорема: болса, онда U және V ... ... ... ... қандайда бір екі сан ол: 2 және 3
ә) олардың ... кері ... ...
б) сол екі санның қөбейтіндісін жаз:
в) Осы сандар тендеуінің түбірі болады:
Мысалы: кері теорема ... ... ... теоремасына кері теорема
Егер тендеуінің түбірі және сандары болса,
Қандай да бір сан ... ... онда ... және ... ... ... Деңгейлік тапсырма:
1-деңгей (5 ұпай)
1) Тендеудің қосындысы мен көбетіндісін тап:
*
*
түбірлері ...
* ... ... (10 ... Түбірлері бойынша келтірілген квадрат тендеуді құра:
а)
б)
в)
г)
* түбірлерін тап:
а)
б)
III-деңгей.
* Тендеудің түбірлерін ойша тап:
а)
в)
г) ... ... ... ... ... ... ... оқушылар бағаланады.
2. Оқушылардың ой-өрісін дамыту, пәнге деген қызықушылығын арттыру. Осыған орай 7-сыныпта ... ... ... ... ... ... және оның қасиеттері" тақырыбына денгейлік оқыту технологиясымен өткізілген сабақтың жоспарын ұсынуға ... ... ... ... жүргізілген жанама және оның қасиеттері.
Сабақтың мақсатты: а). Шеңбер туралы ұғымды кеңінен түсіну және жанама қасиеттерін ... ... ... ... ... жаңа тақырыпты өз бетімен менгеругемүмкіндік туғызу, алған білімдерін мысалдармен бекітіп қортынды жасауға, ізденушілікке баулу;
б) оқушылардың пәнге қызығушылығын, логикалық ойлау ... ... ... және ... оқушылаодың белсенділігін артыру.
Сабақтың түрі: біліктілікпен дағдыны қалыптастыру
Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру бөлімі
2. Өтілген тақырып бойынша сұақ-жауап.
3. Оқулықпен жумыс.
4. Денгейлік тапсырмалар.
5. Сабақты ... Үйге ... ... ... ... 2.5 см ... шеңбер сыз. Оның диаметрін тап. Осы шеңюердің диаметрі 6см ... ... ... ... ... ... Шеңбердің берілген тең хордасын сал.
3. Центрі 0, радиусы 3см болатын шеңбер сыз. Осы шеңбердің іщінде жататын А ... ... ОА ... 2) ОА ... 3) АО кесіндісі шеңберді неше нүктеде қиады?
II-денгей
1. Радиустары 30 см және 40 см ... екі ... ... Осы ... ... жене ... ... жағдайларда центрлерінің ара қашықтығын тап.
2. Радиутары 3см және 4см болатын шеңдерлердің центрлерінің ара қашықтығы 5см. Бұл ... ... ... бар ... Бір нүктеден шеңберге екі жанама жүргізілген. Жанамалардың МР және МК кесінділері тең ... ... ... ... ... ... ... d=2r
Қорытынды
Қазіргі кезде мектепте оқушыларға терең және сапалы ... беру ... ... бірі ... ... Сапалы білім беру үшін мектепте математика пәнін беруде оқушылардың машықтары мен іскрліктерін қалыптастырып оларды практикада қолдана ... ... ... ... ... ... Осы ... шешудің бір жолы - математиканы ұжымдық технологиямен оқыту демекпіз. Бұл педагогикалық үрдісті орындайтын тұлға мектеп ... ... Ол ... берудің негізгі ұйымдастырушысы және жетекшісі, оқу ақпаратының негізгі көзі.
Соңғы жылдары орта мектеп мұғалімдері оқушыға математиканы меңгертуде оқыту технологияларын ... ... ... ... Ол ... оқушы білімі мен білігінде ойқылық жібермеуі үшін оқушының сабақта және үй ... ... оның ... ... ... ... ... ала отырып оқу-тәрбие әрекетімен айналысуы үшін, нәтижесінде ... ... ... толық базалық математикалық дайындық беру үшін оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруға ұмтылуымен түсіндіріледі. Математиканы оқытуда бұлай ұйымдастыру - әр ... ... ... ... ... ... ... қабылдау, кез келген жағдайда дұрыс бағыт таңдау сияқты іскерлік қасиеттерді ... ... ... ... ... ... ... сұранысы.
Математика оқушыдан белсенді ойлау әрекетін, жоғары деңгейдегі жалпылау және абстракциялау әрекетін ... ... қиын пән ... ... Сондықтан барлық оқушыға математиканың материалын жоғары деңгейде меңгертуі мүмкін ... ... ... ... ... сыныпта үлгерімнің төмендеуіне, кей оқушының математикаға қызығушылығының жоғалуына, жауапсыздықтың тууына, оқуға ынтасының жоғалуына, т.б. әкеледі. Бүгінгі күндегі оқушылардың ... ... ... оқушылар арасында беделінің төмендеуінен туындап отыр.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... әдіс-амалдары қолданылады, педагогика мен психологияның алдыңғы қатарлы жетістіктері қолданылады. Бүгінгі күнде талассыз бір мәселе, оқушы ... ... ... ... ... ... кең қолданысқа ие болды, оқушылардың дамуында мақсатты ірі нәтижелерге жету көзделіп, оқушылардың қабілет-қарымын нығайту көзделген. Өздігінен жұмыс жасау жасау ... ... ... бағытта жұмы жасауға бағыт-бағдар береді. Шығармашылық білімнің белгілі көлемін дарытуға бағытталып, тәжірибелік міндеттерді шешуге жол ... ... ... ... жүйелеу, жинақтау үрдістьері негізінде жаңа, анағұрлым күрделі міндеттерді шешумен ... Бұл да өз ... ... ... ұщтап, шығармашылық тұлға ретінде дамуына ықпал етеді.
Көптеген педагогтар тәрбиенің ... ... ... өздігінен жұмыс жасау үрдістеріне жол ашып, оқуға-білімге деген қызығушылығын көтереді, ... ... ... оқу ... жан-жақты ұйымдастыруға, оқушының өз біліміне деген сенімін ... өз ... ... ... ... ... ... бұл мәселе өте күрделі болып саналады.
Тәжірибеде үй тапсырмаларын берудің амалдарын түрлендіру көп нәтиже беруде, өздік және ... ... ... ... диагностикасы көп ұтымды істерге жол ашады.
Осы ... ... ... ... ... ... ... қорытындыға келдік.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Махмутов М.И. Теория и практика ... ... . - М.: ... 1975. - 368 с.
2. Өстеміров К. Қазіргі педагогикалық ... мен ... ... - Алматы, 2007. - 144 б.
3. ... Е.Ө., ... Р.Ж. ... республикасындағы білім жүйесін басқаруда білімдену инновациялық технологияларын жүзеге асыру. Павлодар, 2008. - 306 ... ... И.Я. ... ... и его ... - М.: Знание, 1990. - 210 с.
5. ... И.Я. ... М.Н. ... и ... общего и политехнического образования // В кн.: Дидактика ср. ... / под ред. М.Н. ... - М.: ... 1992. - С. ... ... М.Н. Совершенствование процесса обучения. - М.: Педагогика, 1991. - 206 ... ... С.И. ... ... в высшей школе, его закономерные основы и методы: учеб.-метод. пособие. - М.: Высш. шк., 1990. - 368 ... ... В.М., ... И.А. ... ... ... обучения в высшей школе: (Единая методическая система института: теория и практика): науч.-метод. пособие. - М.: ... шк., 1987. - 143 ... ... Л.К. К ... ... педагога социалистического общества // Формирование пед. направленности ... в ... - ... 1987. - С. 4-14.
10. Талызина Н.Ф. Методика составления обучающих программ: учеб. пособие. - М.: ... МГУ, 1989. - 46 ... ... Н.Ф., ... Н.Г., ... Л.Б. Пути разработки профиля специалистов / под ред. ... АПН СССР Н.Ф. ... - ... ... ун-т, 1987. - 174 ... ... В.И. Дидактика высшей школы: Текст лекций. - Челябинск: ЧПИ, 1990. - 184 ... ... В.С. ... ... сущность, структура, перспективы. - М.: Высш. шк., 1991. - 224 с.
14. Субетто А.И. ... ... и ... ... ... ... - Кострома; М., 1995. - 332 с.
15. Кудрявцев Л.Д. Современная математика и её ... - М.: ... 1985. - 176 ... ... В.И. ... в ... ... - Пятигорск, 1994. - 34 с.
17. ... Қ. ... ... ... ... жаңарту /оқу құралы/. - Алматы, Ы.Алтынсарин атындағы ҚБА Республикалық баспа ... 1999ж. - 99 ... ... ... білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық. - Алматы: ... 2003. - 208 ... ... ... ... беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. - Алматы: Атамұра, 2003. - 208 б.
20. Алгебра: Жалпы білім беретін ... ... ... ... /Б. ... және т.б. - ... Атамұра, 2003. - 208 б.
21. Әбілқасымова А.Е. Қазіргі заманғы сабақ. - Алматы, 2004. - 218 ... ... А.Е. ... ... ... мен ... - Алматы: Білім, 2005. - 272 б.
23. Башарин В.Ф. ... ... что это ... //Специалист. - 1993. - № 9. - С. 25 - ... ... С. Орта ... математиканы саралап оқыту. - Алматы: РБК, 1991. - 76 б.
25. Мүбараков А.М. ... ... ... - Павлодар, 1999. - 230 бет.
26. Оқытудағы ... ... ... сабағында қолдану /Математика - Физика: Ғылыми әдістемелік журнал. - №1. - ... ... ... ... ... және ... жүйелерді үйлестіру /Математика - Физика: Ғылыми әдістемелік журнал. - №1. - Алматы, ... ... жаңа ... ... - ... ... ... /Математика - Физика: Ғылыми әдістемелік журнал. - №1. - ... ... ... Т.А. Математика. Оқыту әдістемесі. Жалпы білім беретін мектептің 5-сынып мұғалімдеріне арналған. - ... ... ... ... А, ... А, Рахымбеков Д, Кеніш Ә. Математиканы оқытудың таориясы мен әдістемесі. ... ... ... Г.К ... ; Нородное образование, 2000г.
32. Әбілқасымова A. Е. Математикадан дидактикалық тапсырмалар жинағы. Студенттер мен мектеп мұғалімдеріне ... оқу ... - ... ... ... ... 1991.-74 б.
33. Селевко Г.К. Педагогические технологии на основе активизации, интенсификации и эффективного управления УВП. - М.: НИИ ... ... 2005. - 288 ... ... Е.А., ... А.М. ... ... оқушылардың өзіндік оқу-танымдық әрекетін ұйымдастыру / атты жас ғылымдар, студенттер және оқушылардың ғылыми конференциясының материалдары. - ... 2002. - ... ... Қ. ... ... оқушылардың шығармашылық ойлау қабілетін дамыту //Ғылыми әдістемелік журнал , 2006. - №1.
36. ... М.Е. ... ... мен ... белсенділігін дамытуда дидактикалық ойындардың ролі / Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. - ... 2003. - ... ... А. Оқушылардың білімдерін жүйелеп қорытындылау //Ғылыми әдістемелік журнал , 2006. - ... ... Р. ... ... //Ғылыми әдістемелік журнал , 2006. - №1.
39. Қаңлыбаев Қ. Математикадан кластан тыс жұмыстар. - ... ... 1983. - 160 ... ... В. ... ... ... әдістемелік журнал , 2004. - №4.
41. Омаров Қ. Ұлттық ойындар - асыл қазына ... ... ... , 2004. - ... ...
Ділгірлік оқыту
Оқушылардың таным-дық, шығармашылық ой-өрісін дамыту
Оқу-танымдық мін-деттерді дәйекті және мақсаткерлікпен ұсыну
Ізденістік әдістер; танымдық міндет қою, ой ... ... ... ... ... ... жеке ... ойлау деңгейіне бейімдеу
Оқушының жеке жұмысын ізденім-паздықпен орындауы
Мәселелік әдіс, жеке ... ... ... ... және оның ... ... қабілетін дамыту
Білімін, біліктілік-терін шығармашылық ойлау қабілеті арқылы әлеуметін жетілдіру
Оқушыларды алуан түрлі ой-қызметі ... ... ... ... ... және т.б. ... дамытуға оңтайлы жағдай туғызу
Бағдарламалық ма-териалды әр түрлі жобадағы деңгейде ұсыну, міндетті дең -гейден төмен емес
Жеке дара ... ... ... ... ... ... ... қыз - меттің пәндік және әлеуметтік мазмұнын моделдеу
Белсенді оқыту әдістері
Ойын арқылы оқыту
Білімді, білікті, дағды-ны игерудің тұлғалық-қызметтік сипатын қамтамасыз ... ... ... ... ... өз бетін-ше атқарылатын танымдық қызмет
Шығармашылық қызметке тартатын ойын әдістері

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет
Жеке кәсіпкерлік8 бет
Жеке кәсіпкерлікті қорғау және қолдау туралы16 бет
Жеке тұлғалардың мүлік салығы42 бет
Жеке тұлғаларға салық салу66 бет
Жеке тұлғаның даму психологиясы4 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу79 бет
Резидент еместердің табыстарының салық есебі8 бет
Тұлғаның қалыптасуы10 бет
Тұтас педагогиканың процестегі тәрбие әдістерінің формасы мен құрлымдардың жүйесі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь