Мұнайды сусыздандырудың қазіргі заманғы жаңа технологиялары мен әдістерін талдау нәтижесінде Батыс Қазақстан аймағындағы мұнай кен орындарынан алынған мұнай үлгілерінен суды бөліп алудың химиялық комбинирленген тәсілдерін пайдалану мүмкіндігін анықтау

1 Әдеби шолу
1.1 Мұнайды сусыздандырудың негізгі әдістерін талдау
1.2 Су.мұнай эмульсиясы
1.2.1 Су.мұнай эмульсиясын бұзу тәсілдері
1.3 Мұнайды сусыздандыруға арналған белгілі реагенттер
1.3.1 Қазіргі кездегі жаңа деэмульгаторлар
1.4 Мұнайды судан бөлудің негізгі тәсілдері
1.5 Мұнайды сусыздандыру технологиясы

2 Зерттеу әдістемесі мен материалдар
2.1 Мұнайдағы суды анықтау әдістері
2.1.1 Жарықшақтануға сынама
2.1.2 Су мөлшерін Дин мен Старк тәсілімен анықтау әдістемесі
2.2 Деэмульгатор тиімділігін «бөтелкелік» әдіспен анықтау әдістемесі

3 Тәжірибелік бөлім
3.1 Мұнай үлгілерін зерттеу
3.1.1 Мұнайдың физика.химиялық қасиеттерін анықтау
3.1.2 Мұнай құрамындағы су мөлшерін анықтау
3.2 Деэмульгаторлардың тиімділіктерін талдау
3.3 Сусыздандырудың комбинирленген әдісі
3.3.1 Диэтиленгликоль мен триэтиленгликольге еріткіш этил
спиртінің әсері
3.3.2 Диэтиленгликоль мен триэтиленгликольге натрий хлоридінің
әсері
3.3.3 Таза деэмульгатор мен комбинирленген деэмульгаторларды
қолдану нәтижелерін салыстыру

4 Экономикалық және экологиялық бөлім

5 Технологиялық бөлім

Қорытынды

Пайдалынған әдебиеттер тізімі

Қосымша
Зерттеудің өзектілігі. Әлемдегі мұнайдың 70%-нен көбі «су мұнайда» типті жоғары тұрақты дисперстік жүйелерден тұратын мұнай эмульсияларынан алынады.
Мұнайды алу және кендік даярлау кезінде мұнай сумен екі қайтара: бірінші рет үлкен жылдамдықпен ұңғымадан ілеспе пласт суымен шыққан кезде, екінші рет хлорлы тұздардан арылу мақсатында тұщы сумен шаю, яғни тұзсыздандыру процесінде араласып эмульсия түзеді.
Мұнай құрамындағы еріген тұздары бар (көбіне хлоридтер) пласт суы, тек қана қажетсіз қоспа ғана емес, сонымен қатар мұнай өңдейтін жабдықтарда күшті қақ түзіп, күлсіз кокс алу үшін арналған каталитикалық процестердегі шикізат болып табылатын қалдықты газ турбиналы және қазандық отындардың сапасын төмендетеді.
Мұнайда болатын судың мөлшері ерітілген, ұсақталған және бос күйінде болуы мүмкін. Еріген судың мөлшері негізінен мұнай және мұнай өнімдерінің химиялық құрамына және температураға тәуелді болып келеді. Температураның жоғарылауымен барлық көмірсутектердегі (солардың ішіндегі ең жақсы ерігіштік қасиет көрсететіні ароматтық көмірсутектер) судың ерігіштігі ұлғаяды. Температураның төмендеуімен мұнайдағы судың ерігіштігі азайып, су дисперстік бөлшектер күйінде бөлініп, мұнаймен сулы мұнай тұрақты эмульсиясын түзеді.
Қазақстанның мұнай шығаратын өнеркәсіптері, іс жүзінде алынатын мұнайдың 100 % су-мұнай эмульсиясынан тұрады. Сондықтан кеннен алынатын мұнайды, әуелі мұнай өңдейтін зауыттарда алдын ала тазартуға ұшыратады.
Су мөлшерінің көп болуы келесі техника-экономикалық жағдайларды: мұнай айдау құрылғыларынының қысымын жоғарлатады; өнімділіктің кенеттен төмендеуіне әкеледі, оның булануы мен конденсациясына кететін энергия шығыны көбейеді, ректификация анықтығын нашарлатады және т.б. тудырады.
Осыған байланысты мұнайдағы судың болуы мұнайдың құрамына, физика – химиялық қасиеттеріне, одан әрі мұнай өнімдерін алу өндірісінде және тасымалдауда зиянды әсерін тигізеді және жоғарда аталған техника-экономикалық шығындарға әкеледі. Сол себепті мұнайдағы суды бөліп тастау маңызды және мұнайдан суды бөліп алу технологиясы мен мұнайдағы су мөлшерін анықтау өзекті мәселе болып табылады.
Өндірістік процестерде түзілетін мұнай эмульсияларын нәтижелі ыдырату нәтижесінде, мұнай мен мұнай өнімдерінің қасиеттері жақсарып, мұнай өңдейтін құрылғылардың қызмет ету мезгілі ұзарады. Мұнайдың физикалық және судың физика – химиялық қасиеттерін қолдануға негізделген бөлу және анықтау әдістері одан әрі жетілдіруді қажет етеді.
Жұмыстың мақсаты. Мұнайды сусыздандырудың қазіргі заманғы жаңа технологиялары мен әдістерін талдау нәтижесінде Батыс Қазақстан аймағындағы мұнай кен орындарынан алынған мұнай үлгілерінен суды бөліп алудың химиялық комбинирленген тәсілдерін пайдалану мүмкіндігін анықтау.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Тронов В. П. Разрушение эмульсий при добыче нефти. – М.: Недра, 1991. – 269 с.
2. Левченко Д. М., Бергштейн Н.В. – Эксплуатация, модернизация и ремонт оборудования нефтеперерабатывающей и нефтехимической промышленности. – 1995, № 4. – С.15-21.
3. Тронов В. П., Грайфер В. И. Обезвоживание и обессоливание нефти – Казань: Тат. издательство, 1989. – 271с.
4. Логинов В, И. Обезвоживание и обессоливание нефтей. – М.: Химия, 1993. – 214 с.
5. Бергштейн Н. В., Пинковский Я. И. Обезвоживание нефти на нефтеперерабатывающих заводах. – СПб.: Мысль, 2000. – 426 с.
6. Максимова Е. Н. Геохимия нефти и нефтяных месторождении. – М.: Наука, 1997. – 242 с. примесей нефтей на технологические процессы и эксплуатационные свойства нефте¬продуктов //В кн.: Обзор. – М.: ЦНИИТЭНефтехим. – 1991.С.3-21.
8. Гершуни С.Ш., Лейбовская М. Г. Оборудование для обессоливания нефти в электрическом поле // Нефтяное хозяйство. – М.– 2002. № 7. – С.32.
9. Пахомов Е.В. Электрообезвоживание нефти. – М.: Высшая школа, 2001.
– 361 с.
10. Мышкин Е.А. Подготовка нефтей и мазутов и переработка. – М.: Химия, 1999. – 289 с.
11. Клейтон В. Эмульсии, их теории и техническое применение / Под ред. П. А. Ребиндера. – М.: Высшая школа, 1998. – 679 с.
12. Митрофанов Г. Л., Гиниятулин И. П. - Нефтепромысловое дело, 1996. № 12. – 30 с.
13. Левченко Д.И. и др. Технология обессоливания нефтей на нефтеперерабатывающих предприятиях. – М.: Химия, 1999. – 374 с.
14. Левченко Д.И. и др.- Обессоливание нефти на нефтеперерабатывающих заводах. – М.: Нефтяное хозяйство, 1973. № 13. С. 51-55
15. Чефранов К. А. Электрообезвоживание и электрообессоливание нефти. – М.: Химия, 2003. – 523 с.
16. Антоненко В. А., Ильин Р. С. Процессы и аппараты обезвоживания и обессоливания нефти и нефтепродуктов. – М.: Нефть, 2004. – 421 с.
17. Магарил Р.З. Теоретические основы химических процессов переработки нефти. –М: Химия, 1992.-300с.
18. Омаралиев Т.О. Мұнай мен газ өңдеу химиясы және технологиясы. Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім.-Алматы.: Білім, 2001.-450 б.
19. Ахметов С.А. Глубокая переработка нефти и газа.- Уфа.: Гилем, 2002. -320с
20. Кусаков М. М. Методы определения физико-химических характеристик нефтяных продуктов. – М.: Высшая школа, 1996. – 745 с.
21. Панченко Т. И., Андреев Н. А. Технология обезвоживания нефти и нефтепродуктов. – СПб.: Мысль, 2000. – 372 с.
22. Надиров Н.К. Высоковязкие нефти и природные битумы. -Алматы.: Ғылым, 2001. 1-5т.
23. Бойко Г. И., Хуторянская О. В., Жубанов Б. А., Кульжанов М.К. О технологии обессоливания и обезвоживания нефтей месторождения Коныс .//Проблемы катализа 21 века: Памяти академика Д. В. Сокольского: Тез. докл. Междунар. конф., г. Алматы, 12-15 июня 2000 г. – Алматы: ИОКЭ, 2000. – С.96.
24. Ахметкалиева Р. Б., Мералиев С. А. Изучение коалесцентного фактора в механизме разделения водонефтяных эмульсий // Нефть и газ Казахстана. – 1997. – № 2. - С.51-55.
25. Муталиева Ж. Т., Мадыбекова Г.М. Деэмульгирование нефтяных эмульсий // Проблемы химической технологии неорганических, органических материалов и подготовки инженерных кадров: Тр. Между нар. науч.конф., г. Шымкент, 28-29 окт. 2002 г. - Т. 3. - С. 62-65.
26. Джакиев К.Т., Шотикбаев С.К. Подготовка нефти на месторождениях ОАО «Казахойл-Эмба» // Современные проблемы освоения, переработки углеводородного сырья: Матер.1 Междунар. науч.-техн. конф., 20-летию образования Атырауского ин-та нефти и газа. г. Атырау: Атырауский ин-т нефти и газа. 2001.- Т. 1.- С.217-220.
27. Деэмульгирующие свойства водорастворимых полимеров с ПАВ Муталиева Ж.Т.,Мадыбекова Г.М., Материалы 3-го Междунар. Беремжановского съезда по хим. и хим. технол., г, Усть-Каменогорск, 10 -11 сент. 2001 г.Усть-Каменогорск: ВКГУ, 2001. – 329 с.
28. Мустапаева Ж. Т., Капралова В. И., Джусипбеков У.Ж. Исследование процессов обессоливания и обезвоживания амбарных нефтей Мангистау // Проблемы химической технологии неорганических, органических, силикатных и строительных материалов и подготовки инженерных кадров: Тр. Междунар. науч.-практ. конф., г. Шымкент, 25-28 окт. 2002 г. – Шымкент: ЮКГУ им. М. Ауезова, 2002. - Т:3 – С. 62-65.
29. Умирзак М.Л., Сериков Т. П., Ахметов С. М., Уразов Т. Р. Особенности термохимической подготовки нефти //Инновационная технология развития нефтяной и газовой промышленности: Матер. Междунар. семинара-совещ., г. Атырау, 19-22 февр. 2003 г. –Атырау: АИНГ, 2003. - С.13-16.
30. Кузорова И.Е., Турова А.В., Томин В.П. Обезвоживание нефтепродуктов с использованием гидрофобных коалесцирующих насадок // Нефтепереработка и нефтехимия: ИС. – М.: ЦНИИТЭнефтехим, 2005, № 2, С. 22–28.
31. РГУ нефти и газа им. И.М. Губкина. Новые деэмульгаторы для процессов подготовки нефти // Химия и технология топлив и масел, 2000, № 2, С. 25–27.
32. Галяутдинов А.А., Басимова Р.А., Рахимов Х.Х. и другие. Новый деэмульгатор для обезвоживания и обессоливания нефти // Нефтепереработка и нефтехимия: ИС. – М.: ЦНИИТЭнефтехим, 2003, № 10, С. 73–75.
33. Хуснутдинов И.Ш., Копылов А.Ю., Заббаров Р.Р. Разрушение высокоустойчивых эмульсий комбинированным методом // Известия ВУЗ: химия и химическая технология. – Иваново:, 2003, Т.50, № 6, С.80–84.
34. Патент № 2076134. РФ. Деэмульгатор для обезвоживания и обессоливания нефти. Опубл.: 27.03.1997.
35. Патент № 2126029. РФ. Состав для обезвоживания и обессоливания нефти и защиты нефтепромыслового оборудования от коррозии. Опубл.: 10.02.1999.
36. Патент № 2024580. РФ. Деэмульгатор для разделения нефтяных эмульсий. Опубл.: 15.12.1994.
37. Ситдикова С.Р. Применение химических реагентов для совершенствования процессов подготовки нефти. Автореф. канд.техн.наук: 02.00.13 – нефтехимия Уфа: УГНТУ, 2003. – 16с.
38. «ФЛЭК» — предприятие группы «Нефтьсервисхолдинг» 2 февраля 2008 года на нефтедобывающем предприятии ТОО "Каракудукмунай" (Республика Казахстан) промышленные испытания одного из деэмульгаторов марки "ФЛЭК-Д".
39. Оксана ДОЛЖИКОВА, эксперт Института мировой экономики и политики при Фонде первого Президента Республики Казахстан г. Алматы. Нефтехимия: используя все возможности для развития
40. «Нефтегаз» ГНКАР. «Новый композиционный деэмульгатор» выступит Исмаилов Фахреддин Саттар оглы директор НИПИ «Нефтегаз» ГНКАР. Техническая конференция «OilTech Kazakhstan» Атырау 6-7 апреля
41. Мералиев С. А., Ахметкалиев Р. Б., Айшуаков К. А. Механизм разделения водонефтяной эмульсии // Нефть и газ Казахстана. Приложение к Докл. МОНАН РК. – 1996. - № 1. – С. 62-65
42. Позднышев Г. Н. Стабилизация и разрушение нефтяных эмульсий. – М.: Недра, 1999. – 224 с.
43. Петров А.А. Гетерогенные деэмульгаторы для обезвоживания нефтей. – М.: Недра, 1965. – 143 с.
44. Панченков Г. М., Виноградов В. М., Папко В. В.// Нефтепереработка и нефтехимия. – 1997. №10. С.1-3.
45. Марданенко В. П., Емельянченко В. Г., Беньковский В. Г. - В кн.: Физико-химия нефти и нефтехимический синтез. Т.1. –Алматы: Наука, 1996. – С. 27.
46. Логвиненко А. И., Машуков Н. У. Процессы обезвоживания и обессоливания нефти. – М.: Недра, 2004. – 361 с.
47. Большаков М. И., Николаев В. Ю. Основные методы обезвоживания нефти. – М.: Высшая школа, 2001. – 248 с.
48. Андреев А. Н., Николаев В. Ю. Методы глубокого обезвоживания нефти и нефтепродуктов. - М.: Недра, 2004. – 307с.
49. Н. Н. Абрютина, В. В. Абушава, Т. А. Арефьев и др.Современные методы исследовании нефтей. // Справочно-методическое пособие / Под ред. А. И. Богомолова, М. Б. Темянко, Л. И. Хотыпцевой. – М.: Недра, 1989. – 431с.
50. Справочник по технологии переработки природного газа и конденсата: в 2 ч. Ч.1. / А.И. Афанасьев, Ю.М. Афанасьев, Т.М. Бекиров и др. // – М.: Недра-Бизнесцентр, 2002. – 517 с. Автореферат
51. Заббаров Р.Р. новые методы разрушения высокоустойчивых водо-углеводородных эмульсий. Автореф. канд.техн.наук: 02.00.13 – нефтехимия Казань: Офсетная лаборатория КГТУ, 2009. – 16с.
        
        Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық – техникалық ...  ...  ... ... және ... су ... анықтау
6N0721 – Органикалық заттардың химиялық технологиясы
Органикалық заттардың химиялық технологиясы магистрі академиялық дәрежесін
алу үшін ... ... ... х.ғ.к. Кунашева З.Х.
Орал, 2010
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар, белгіленуі және қысқартулар
Кіріспе
1 Әдеби шолу
1.1 Мұнайды сусыздандырудың негізгі әдістерін талдау
1.2 Су-мұнай эмульсиясы
1.2.1 Су-мұнай ... бұзу ... ... ... ... ... реагенттер
1.3.1 Қазіргі кездегі жаңа деэмульгаторлар
1.4 Мұнайды судан бөлудің негізгі тәсілдері
1.5 Мұнайды сусыздандыру технологиясы
2 Зерттеу әдістемесі мен материалдар
2.1 Мұнайдағы суды ... ... ... ... Су ... Дин мен ... ... анықтау әдістемесі
2.2 Деэмульгатор тиімділігін «бөтелкелік» әдіспен анықтау әдістемесі
3 Тәжірибелік бөлім
3.1 Мұнай үлгілерін зерттеу
3.1.1 Мұнайдың физика-химиялық қасиеттерін ... ... ... су ... ... Деэмульгаторлардың тиімділіктерін талдау
3.3 Сусыздандырудың комбинирленген әдісі
3.3.1 Диэтиленгликоль мен триэтиленгликольге еріткіш этил
спиртінің әсері
3.3.2 Диэтиленгликоль мен триэтиленгликольге натрий хлоридінің
әсері
3.3.3 Таза деэмульгатор мен ... ... ... ... ... және ... бөлім
5 Технологиялық бөлім
Қорытынды
Пайдалынған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Нормативтік сілтемелер
1. ГОСТ 2477 – 65 – ... және ... ... Су ... ... ... ҚР СТ 1314 – 2004 – Шикі мұнай. Су құрамын анықтау. Дистилляттау
әдісі.
3. ГОСТ 1594 – 69 – ... ... су ... ... ... ИСО 3170 – 88 – Мұнай өнімдері. Жеңіл көмірсутектер. Сынамалар алу
әдісі.
5. ҚР СТ 1347 – 2005 – ... ... ... ... ГОСТ 9965 – 76 – ... өңдеу мекемелеріне арналған мұнай. Техникалық
шарттар
7. МСТ 3900 – 85 Мұнай және мұнай өнімдері. Тығыздықты анықтау әдістері.
8. МСТ 31072 –2002 – ... және ... ... ... ... және АРІ ... тығыздықты анықтау.
Анықтамалар, белгіленуі және қысқартулар
МСТ – мемлекеттік стандарт
БАЗ – беттік активті заттар
ДПА – дипроксамин
РП – реопон
ОАЭФ – оксиэтилирленген алкилфенолдар
СЕП – суда ... ...... - ... үлес пайыз есебімен
ЭЛТҚ – электртұзсыздандыру құрылғысы
сСт – сантиСтокс
ТШ – техникалық шарттар
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. ... ... ... көбі «су ... ... ... дисперстік жүйелерден тұратын мұнай эмульсияларынан
алынады.
Мұнайды алу және кендік даярлау кезінде мұнай ... екі ... рет ... ... ұңғымадан ілеспе пласт суымен шыққан кезде,
екінші рет ... ... ... ... тұщы сумен шаю, яғни
тұзсыздандыру процесінде араласып эмульсия түзеді.
Мұнай ... ... ... бар ... ... пласт суы, тек
қана қажетсіз қоспа ғана емес, сонымен қатар мұнай өңдейтін жабдықтарда
күшті қақ ... ... кокс алу үшін ... ... процестердегі
шикізат болып табылатын қалдықты газ турбиналы және қазандық ... ... ... судың мөлшері ерітілген, ұсақталған және бос күйінде
болуы мүмкін. ... ... ... ... ... және ... өнімдерінің
химиялық құрамына және температураға тәуелді болып келеді. Температураның
жоғарылауымен барлық көмірсутектердегі (солардың ... ең ... ... ... ароматтық көмірсутектер) судың ерігіштігі
ұлғаяды. Температураның ... ... ... ... ... ... ... күйінде бөлініп, мұнаймен сулы мұнай ... ... ... шығаратын өнеркәсіптері, іс жүзінде алынатын
мұнайдың 100 % су-мұнай эмульсиясынан ... ... ... ... ... ... өңдейтін зауыттарда алдын ала тазартуға ұшыратады.
Су мөлшерінің көп болуы келесі техника-экономикалық жағдайларды: ... ... ... ... ... кенеттен
төмендеуіне әкеледі, оның булануы мен конденсациясына кететін энергия
шығыны көбейеді, ... ... ... және т.б. ... байланысты мұнайдағы судың болуы мұнайдың құрамына, физика –
химиялық қасиеттеріне, одан әрі ... ... алу ... ... ... әсерін тигізеді және жоғарда аталған ... ... ... Сол ... мұнайдағы суды бөліп тастау
маңызды және мұнайдан суды ... алу ... мен ... су ... ... мәселе болып табылады.
Өндірістік процестерде түзілетін мұнай эмульсияларын нәтижелі ыдырату
нәтижесінде, мұнай мен мұнай өнімдерінің ... ... ... ... қызмет ету мезгілі ұзарады. Мұнайдың физикалық және
судың физика – химиялық қасиеттерін қолдануға негізделген бөлу және ... одан әрі ... ... ... ... ... сусыздандырудың қазіргі ... ... мен ... талдау нәтижесінде Батыс Қазақстан аймағындағы
мұнай кен орындарынан алынған мұнай үлгілерінен суды бөліп алудың химиялық
комбинирленген тәсілдерін ... ... ... ... орындау үшін келесі негізгі міндеттер қойылды:
– Батыс Қазақстан аймағындағы мұнай ... ... ... ішінде суды сандық және сапалық анықтау ... ... ... мен Дин және ... ... су ... Мұнай эмульсияларын бұзуда қазіргі заманғы сусыздандырушы
технологиялары мен әдістері ... ... ... ... ... ... диэтиленгликоль ... ... ... жеке 70%-ті этил спирті және
38%-ті натрий хлоридінің сулы ерітіндісі комбинирленген әдіспен
талдау, сусыздандыру тиімділігін ... ... таза және ... ... ... салыстыру және оптималды комбинация «деэмульгатор:реагент»
қатынасын анықтау.
Зерттеу нысаны мен әдістері. Зерттеу ... ... ... ... ... кен ... ... мұнай үлгілері пайдаланылды.
Мұнай сынамаларындағы физика-химиялық ... ... ... ... ... және ... әдістері қолданылды. Суды мұнайдан бөліп
алудың сусыздандыру ... және ... ... ... ... талқыланды.
Зерттеу кезіндегі негізгі қағидалар
– мұнайдағы суды сандық және ... ... ... жүйелі қолданып,
таңдалған мұнай үлгілеріндегі су мөлшерін сандық және сапалық әдістермен,
яғни зерттелетін Чинарево (БҚО), Ескене ... ... ... (БҚО)
және Жаңаөзен (Маңғыстау облысы) ... кен ... ... суды «жарықшақтануға сынама» арқылы және көлемдік мөлшерін
Дин және Старк әдісімен ... ... ... ... ... заманғы сусыздандырушы
технологиялары мен әдістерін сараптап, тиімдісін таңдау;
... ...... ... зерттеу;
– таңдалған сусыздандырғыш реагенттерімен мұнай эмульсияларын бұзу
әдістемесін жасақтау;
– жеңіл ... ... ... ... ... ... ... бұзу және оларды жетілдіру
мақсатында ... 70%-ті этил ... және 38%-ті ... ... ерітіндісін комбинирленген әдісін қолдану, сусыздандыру тиімділіктерін
анықтау;
– пайдаланылған таза және комбинирленген деэмульгаторларды қолдану
нәтижелерін салыстыру және ... ... ... ... ... Жеңіл мұнайға енгізген сусыздандырғыш реагенттер: диэтиленгликоль мен
триэтиленгликольді жетілдіру мақсатында әрқайсысын 70%-ті этил спиртін және
38%-ті натрий хлоридінің сулы ... ... ... ... ... ... және 1 сағат тұндыру бойына
сусыздандыру тиімділігі ... ... яғни ... ... ... ие
болатындығы анықталды;
– Тәжірибелер барысында мұнай үлгілерін ... ... ... 70%-ті этил ... және 38%-ті натрий
хлоридінің сулы ерітіндісін комбинирленген әдістерімен ... ... ... ... ... ... ... және «ТЭГ:этанол»=75:25; «ДЭГ:NaCl» және «ТЭГ:NaCl» =2:1;
– Жеңіл ... ... мен ... ... 70%-ті этил ... және 38%-ті ... ... сулы
ерітіндісін комбинирленген әдіспен енгізу және деэмульгатордың тиімділігін
анықтау әдістемесі жасақталды.
Жұмыстың практикалық маңыздылығы:
– мұнайдағы суды ... және ... ... ... ... ... ... мұнай үлгілеріндегі су мөлшерін сандық және
сапалық анықтаудың ... ... яғни ... ... Ескене (Атырау облысы), Қарашығанақ (БҚО) және ... ... ... кен ... ... суды ... сынама» арқылы және
көлемдік мөлшерін Дин және ... ... ... мұнай эмульсияларын бұзуда қазіргі заманғы ... мен ... ... ... реагенттерімен
мұнай эмульсияларын бұзудың ортақ әдістемесі жасақталды;
– жеңіл мұнайға арналған деэмульгаторлар: ... ... ... эмульсияларын бұзу және ... ... ... 70%-ті этил спирті және 38%-ті натрий хлоридінің ... ... ... ... сусыздандыру тиімділіктері
анықталды;
– мұнай үлгілерінің физика – химиялық қасиеттері зерттелді;
– пайдаланылған таза және ... ... ... салыстырылып, оптималды комбинациядағы «деэмульгатор:реагент»
қатынасы табылды.
Тәжірибелер барысында мұнай үлгілеріне енгізілген сусыздандырғыш
реагенттер: ... мен ... ... мақсатында
әрқайсысын 70%-ті этил спирті және 38%-ті натрий хлоридінің сулы ерітіндісі
комбинирленген әдісі қолданылып, сусыздандыру тиімділігінің жоғарлайтындығы
және 1 сағат ... ... ... ... ... ... яғни
«жақсы жұмыс сипаттамасына» ие болатындығы анықталды.
Осылайша комбинирленген әдістермен оптималды, әрі ... ... ... ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік
береді және негізгі талаптарға жауап береді.
Зерттеу нәтижелері. ... ... ... мен ... мұнай барлау және тасымалдауда және мұнай ... ... ... пайдасы зор болмақ.
1 Әдеби шолу
1.1 Мұнайды сусыздандырудың әдістерін талдау
Қазақстанның ... ... ... іс ... ... 100 % ... ... тұрады. Сондықтан кеннен алынатын
мұнайды, әуелі ... ... ... алдын ала тазартуға ұшыратады.
Су мөлшерінің көп болуы келесі техника-экономикалық жағдайларды:
– мұнай айдау құрылғыларынының қысымын жоғарлатады;
– өнімділіктің кенеттен ... ... оның ... мен ... ... энергия шығыны көбейеді;
– ректификация анықтығын нашарлатады және тағы басқа жайттарға әкеледі.
Осыған байланысты мұнайдағы судың болуы ... ... ... ... қасиеттеріне, одан әрі мұнай ... алу ... ... ... ... ... және жоғарыда аталған техника-
экономикалық шығындарға әкеледі. Сол себепті мұнайдағы суды ... ... және ... суды ... алу ... мен ... су мөлшерін
анықтау маңызды болып табылады.
Сусызданудың қазіргі кездегі әдістері сулылығы ... ... ... алуға мүмкіндік бермейді. Сондықтан қабат суларының минерализациясы
жоғары дайындауда ... ... ... ... ... мұнайды тұщы сумен шаю арқылы ... ... ... ... процестерді бөлуге болады.
1. Қыздырылған мұнаймен тұщы суды эмульсиялау
2. Экстракция ... ... тең ... ... ... Фазаларды бөлу
Сусыздандыру кезінде химиялық реагенттер де қолданылады. Тұзсыздандыру
процессін сусызданумен бірге ... ... ... тереңдігіне
байланысты келесі қондырғылар қолданылады.
1. Мұнайды термохимиялық сусыздандыру әдісі (ТХҚ)
2. Мұнайды әлектрлік тұзсыздандыру (ЭТҚ)
3. Мұнайды кешенді дайындау (МКДҚ)
Термохимиялық қондырғыларды және ... ... ... ... ... ... Мұнайды кешенді дайындауда тұзсыздандыру
кезінде ... ... тұщы су ... ... ... ... эмульсия тұндырғыштарға түсіп, бұл жерде су бөлінеді.
Судың бөліну процессін жеделдету үшін эмульсияда ... ... ... кешенді дайындау құрылғысында мұнайды тұрақтандыру
арнайы коллонналардағы реакция әдісіне негізделген. Мұнда қысыммен жоғары
температура әсерінен мұнайда ... ... және ... ... ... ... ... фракцияларды тереңірек өңдеу үшін газ
өңдеу зауыттарына өңдеуге айдайды, ал ... ... ... өңдеу
зауыттарында шығынсыз тасымалданады.
Мұнай эмульсияларын бұзу сонымен қатар олардың түзілуін болдырмау үшін
деэмульгаторлар (беттік активті ... ... ... ... ... ... ... Демульгаторлардың негізгі міндеті су
тамшыларының беткі ... ... яғни ... құрамындағы
асфальтендер, нафтендер, шайрлар, парафин және механикалық қоспаларын ... ... ... қышқылдарды, табиғи беттік активті заттарды
ығыстырып шығару.
Мұнайды кендік даярлау екі кезеңнен ... ... ...... ... және екінші кезең – мұнай өңдеу мекемелерінде даярлау.
Мұнайды кендік даярлауда ... ... ... ... ... ... бар ... суы, және механикалық қоспалар бөлініп алынады.
Мұнай өңдеу зауыттарына жеткізілетін мұнайдың кендік даярлау дәрежесі
МЕМСТ 9965-76 сәйкес анықталады.
Мұнай құрамында ... ... және ... ... байланысты,
шикі мұнайдың үш тобы анықталған:
1-топ – су құрамы 0,5 % және тұздар 100 ... көп ... – су ... 1 % және ... 300 ... көп емес;
3-топ – су құрамы 1 % - дан артық және тұздар 900 мг/дм3 көп емес.
Мұнай ... ... ... ... да ... ... арылған пласт суы бастапқыда арнайы тұндырғыштарда, ал
оның диспергирленген бөлігі (су-мұнай эмульсиясы) арнайы аппаратта ... екі ... ... ... ... ... ... бөлігі (судың мұнайдағы массалық үлесі 0,5-1,0 %) ... ... ... пікірі бойынша [1], мұнай және мұнай шикізатын сусыздандыру
әдістерін толық ... ... ... судың пайда болуын, сонымен қатар
судың мұнайды алу, өңдеу, тасымалдау және мұнай өнімдерін пайдалану кезінде
көрсететін зиянды ... білу ... ... ... қасиеттерін, берілген мұнай түрін
сусыздандыру кезінде қандай әдісті ... жөн және бұл ... ... ... қолданбалы пайдалануын білу қажет.
Кен орнын қолданысы процесінде пласттық қысымды ... тұру ... ... ... ... ыссы су құйылады. Құйылатын суға мұнайдан жыныстардың
жақсы шайылуына арналған әртүрлі химиялық өнімдерді қосады.
Алайда суды дайындау технологияларының төмен ... ... ... ... ... еніп, мұнайды тотықтырады; кейбір ... осы ... ... ... ... немесе өздері әр түрлі
реакцияларға ұшырататын мұнайдың физика – химиялық ... ... ... түзеді.
Тәжірибе көрсеткендей, әр түрлі ұңғымалардың сулы мұнай эмульсиялары,
кенорнын игерудің бастапқы кезеңінің өзінде тұрақтылығы әр ... ... ... ... саны аз (3-5%), ... ... ... және кенорнын эксплуатациялау уақытының ұлғаюымен, оның ... ... ... ... ... ... мұнайды
дайындаудың дәстүрлі тәсілдері нәтижелі болмай қалады. Тауарлық ... ... ... көп ... құрайды; мұнайдың сапасы МЕМСТ
талаптарына сай келмей, ... одан әрі ... ... ... міндетті шешу үшін, ұңғымадан келіп жатқан мұнайдың барлық көлеміне
деэмульгирлеу температурасын және химиялық реагенттің пайыздық ... ... ... ... ... көп ... пен қаражат
шығындарымен қарбаласады. Сонымен қатар, ... ... ... өндірілмейді, шекараның ар жағынан табылады, ал бұл ... ... шешу ... ... ... ... ... санының көбеюімен, тұрақты эмульсиялы мұнай ... ... ... ... ... ... ... шығындар кенеттен жоғарлайды [5,6].
Мұнайды дайындау мәселесін ұңғыманың аз саны туғызған кезде, игерудің
бастапқы кезеңі үшін ... ... ... және ... Ал ... ... тұрақты эмульсиялар мөлшері көбейіп алына бастағанда,
игерудің соңғы сатыларында физикалық ... ... ... ... ... ... ... эмульсияларын деэмульгирлеу тәсілдерін, яғни сусыздандыруды
шартты түрде келесідей ... ... ... ... ... ультрадыбыспен өңдеу және тағы басқалары; термиялық:
атмосфералық және ... ... ... және тұндыру, мұнайды ыссы сумен
шаю; электрлік: бірқалыпты және айнымалы ... ... ... ... ... әр түрлі реагенттермен – деэмульгаторлармен ... ... ... ... ... ... ... бұзудың қиыстырылған (комбинирленген) тәсілдері кең
қолданылуын тапқан.
Қазіргі ... ... ... ... мен деэмульгирлеудің ең
тиімді тәсілі ретінде нәтижелі реагенттерді – деэмульгаторларды қолдануға
негізделген, 15 атм ... ... ... ... ... ... Бұл тәсіл жүзеге ... мен ... етуі ... ... мамандардың есептеуі бойынша арзан болып табылады [13].
Тұрақтылығы ... ... ... ... үшін кен ... ... араласқан соң, 30-50°C дейін қыздырып не
қыздырмай, суды тұндырудың қарапайым тәсілін қолданылады.
Үлкен нәтижені мұнай ... ... ... ... ... сумен шаю кезінде береді. Бұл ... үшін ... ... ... ... резервуарлар құрастырылған.
Тиімді деэмульгаторлар үйлесімінде, ... ... ... ... ... эмульсияларын бұзу тәсілі ... ... оң ... берді. Көбіне бұндай мұнай эмульсиялары
ұстағышта қалып, көп ... ... ... ... Сондықтан олар
термохимиялық және ... ... қиын ... ... ... ... сусыздандыру мен тұзсыздандыру үшін
қолданылады [14].
Химиялық ... ... ... ... ... ... ... табиғи эмульгаторларға қарағанда, жоғары беттік
активтілігі бар заттарды пайдалануға және ... ... ... ... ... негізделеді.
Мұнайды сусыздандыру үшін деэмульгаторды өңделетін эмульсияға қажетті
мөлшерде енгізеді. Араласу кезінде енген реагенттің ... ... ... ... ... қағысып, оны бұзады және тамшылардың қағысу
кезінде өзара бірігуіне бөгет жасау үшін, ... ... ... ... ... және тұздан тазарту ... ... бұл ... ... – және энергияны көп қажет етеді, бұдан
басқа ауыр, ... ... және ... күкіртті мұнайды тазартуда
эффективтілігі төмен болып табылады. Ал ... ... ... ... ... ... және кен орындарындағы
экологиялық жағдайды күрт төмендетеді [15].
Жоғары нәтижелі, экологиялық таза, мұнайды ... ... ... ... міндеті жаңашыл радиациялық электронды – сәулелік,
лазерлік технологияларды пайдалану арқылы шешіледі.
Көптоннажды өндіріс үшін үдеткіштермен ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бұл жағдайда техникалық нәтиже шикі мұнайды ... ... 200 °С – қа ... қыздыру орнына, энергиясы 10 МэВ дейін
(одан ... ... ... ... радиоактивті изотоптар
түзіледі) болатын ионизирлеуші сәулеленумен өңдеу ... ... ... асырады.
Алайда ауыр тұтқыр мұнайды тазарту үшін ... ... ұзақ ... ... ... ... үрдістерді жүзеге асыру
қажет (деэмульгирлеу, тұндыру, буландыру, тұзсыздандыру). ... ... ПӘК 10 % - тен ... ... ... ... көмірсутекті шикізатты кендік
даярлау аясында жақсартылған сипаттама мен қажетті, талапқа сай қасиеттері
бар химиялық ... ... ... және ... қажет болып табылады.
Нәтижесінде тұрақтылығы жоғары эмульсияларды комбинирленген әдіспен
бұзу ең тиімді болып табылатындығы анықталды.
1.2 ... ... және ... бұзу тәсілдері
Мұнай эмульсиясы деп – бip-бipінде ерімейтін және ұсақ ... ... ... ... мен ... суларының механикалық қоспасын
атайды.
Теория бойынша ... ... ... ... ... ... эмульсияларының тұрақтылығы мұнайдағы табиғи тұрақтандырғыштардың
болуына байланысты. Бұндай эмульсияның түзілуі су-мұнай ... ... ... ... да ... ... ... бетінде адсорбцияланатын беттік активті заттар фазааралық
керілуді төмендетіп, серпімді және ... ... ... қос ... қабатын құрайды, нәтижесінде дисперстік фазаның ... ... ... ... ... ... және ... түбінде эмульсия түзілмейді. Олар ұңғыма ойпатында
түзіледі, сол себепті эмульсияның түзілу қарқынына ұңғыны пайдалану тиесілі
әсер ... ... егер ... ... су ... онда қысымның
төмендеуі әсерінен бөлінетін газдық көбіктер себебінен сұйықтардың қарқынды
араласуы ... яғни ... ... эмульсиялардың түзілуіне жағдай
жасайды.Бұл процесс әсіресе, ... ... су ... ... өткен кезде
қатты журеді.
Газлифті ұңғымаларда эмульсиялардың түзілу жағдайы ... ... бipaқ та ... ... ... ... ... (япш, берж) эмульсиялар түзіледі бұл эмульгатор болып табылатын
нафтенді қышқылдың ... ... ... қышқылдар aya
оттегісі тотығып эмульгаторлар тузеді.
Штапғы сораптарды колдана отырып ұңғыны терең сораптар мен пайдалану
кезінде ... ... ... ... ... ... жүру
ұзындығы, минуттағы жүріс саны, сорап клапандарының өлшемдері epкiн ... ... ... ... төмен батырылуы, сораптың толу
дәрежесі және т.б.
Электрлі ортадан тепкіш сораптарды ... ... ... ... газдысұйық, қоспасының қарқынды ... ... ... ... ... ... эмульсиялар электрлі ортадан тепкіш сорапты кондырғыны
қолдану кезінде ... ал ... ... бұрандалы (винтті)
сорапты колдану кезінде байқалады.
Құбырлар бойында эмульсиялардың түзілуіне турбулентті ағын энергиясы
себеп ... ... ... ... ... газдыц бүлкілдеуі
(пульсациясы), ысырмалардың болуы, бұрылыстар мен басқа да ... ... су ... ... ... ... жасайды.
Эмульсиялардың түзілуіне сондай-ақ парафиндерде әсер етеді. Өйткені
олар құбырлардың өту қимасыи тарылтып және ағу ... ... ... сұйықтардың араласуы кушейеді.
Осылайша, мынадай қорытынды жасауға болады, яғни ... ... ... ... ... әсерінен пайда болады: ... ... ... ... ... күші әсерінен пайда болатын
энергия [17].
Мұнай ... су ... ... ... ... кepi ... Ұңғы ... сулануы 40-60%-ке жеткен кезде
эмульсияның түзілу процесс қарқынды жүреді, яғни жүйе жоғары тұтқырлық және
тиксотроптық ... ... ... ... Бұл ... ... реагент - деэмульгаторды енгізу ұсынылады.
Мұнай эмульсиясының жіктелуі. Эмульсияларды ішкі фазаға және сыртқы
бөлікке боледі. Құрамында ... ... ұсақ ... бар ... орта (сыртқы, жалпы фаза) деп, ал дисперсті ортада ұсақ тамшылар
түрінде орналасатын сұйықты ... фаза ... ... деп ... орта мен ... ... ... бойынша эмульсияларды екі
түрге боледі: I - тура түрдегі (судағы мұнай), оларды (М/С) деп ... - Kepi ... ... су), ... (С/М) деп ... су ... – эмульсиясында сыртқы фаза ролін су атқарады,
сондықтан олар кез-келген ... ... ... араласады және жоғарғы
электрөткізтікке ие болады, ал С/М эмульсиясы тек қана ... ... және ... ... ... эмульсия түpi мұнай мен су ... ... және қай ... ... көп ... сол сыртқы орта болып
табылады.
Дегенмен эмульгаторлардың (яғни асфальтендер, нафтендер, шайырлар,
парафиндер, тұздар және ... ... ... мұнай мен
судың араласуы кезінде түзілетін эмульсия түрлері өзгереді.
Өйткені, ... ... бар ... ... суда ... ... ... С/М - (мұнайдағы су) түріндегі эмульсиясы тузіледі, ал
гидрофильді қасиетке ие ... ... ... (М/С) ... мұнай)
түріндегі эмульсияны түзеді.
Көпшілік жағдайында, эмульсиядағы судың мөлшерін әдетте ... ... ... ... 10% – ке ... суы бар ... түci ... 5-тен – 20% дейін суы бар эмульсияның түci қоңырдан сарыға ... 25% – ... су ... – сары ... ие болады.
Кез келген дисперсті жүйелердің, соның ішінде мұнайлы өнімдердің
классикалық ... ... және ... ... яғни
гетерогенділіктің агрегаттық күйінің әр түрлілігі.
Мұнай дисперсті жүйелер – бұл ... ... ... ... немесе аз полярлы, дисперсті фаза ретінде жасанды белсенді заттар,
парафиндер немесе жүйеге арнайы қосылатын ... ... ... ... ... ... өнімдері, механикалық
қоспалар болады.
Агрегаттық күйі бойынша дисперсті фаза және ... ... екі ... ... дисперсті жүйесін 8 түрге бөлуге болады.
Бірақ байқайтынымыз көптеген ... ... ... ... көшіруде,
өңдеуде және қолдануда полигетерогенді болады, яғни үш және одан да ... ... ... ... ... ... екі дисперсті фазалы
мұнай ... жүйе ... ... ... ... ... ... түзілетін-газды, екіншісі-нативті
асфальтендер қатысқандықтан – қатты. Көшіру ... ... және ... ... бір ... ... ... болатын қатты және
газды фазалы мұнай дисперсті жүйе.
Кестенің бірінші жолында гомогенді жүйенің мысалы ... ... да ... ... ... гетерогенді түзілістер бола
алады.
Мысалы, газдар ... Мn·H2O ... ... ... ... болады, мұндағы М-газдардың немесе ... ... ... (СН4, С2Н6, С3Н8, Н2S, ... және тағы ... – су ... молекула саны.
Кесте 1-де 2 және 3 жолдар газды дисперсиялық орталы-аэрозольдер және
тұмандарды сипаттайды. ... отын ... ... емес ... ... ... көміртегі аэрозольдердің айқын мысалы
болады. Сұйықтықтың ... ... ... ... көбікті мұнайдың
сепарациясы кезінде немесе ректификациялық ... ... ... ... ... ... газдары тұмандардың түзілуімен
сипатталады. Мұнай және газды өңдеу кезінде газды эмульсиялардың кейде
көбіктердің ... ... ... жүреді.
Газды конденсаттарды күкірт құрамды ... ... ... ... ... түзілуі мүмкін. Селективті
еріткіштердігі сулы-мұнай эмульсиясы, майлы фракцияның ерітінділері, сұйық
эмульсияның классикалық ... ... ... ... МДЖ ... гельдер, супензялар. Оларға отынның, майдың барлық түрлері,
нативті мұнай және битумдар. Мұнай зольдері ретінде аз концентрленген ... ... – бұл ... және ірідисперсті мұнай дисперсті
жүйе. Бос ... ... ... ... – құрамында дипергирленген
асфальтендерден басқа парафинді ... бар ... мен ... ... ... ... және интенсивті араластыру
кезінде су-мұнай дисперстік қоспасын («су мұнайда» эмульсиясын) түзеді.
Ал ... ... ... бөлінуі диспергирленген су
бөлшектерінің кішігірім өлшеміне байланысты жүзеге аспайды.
Су мұнай эмульсиясының ... ... ... 1 – ... ... ... диспергирленген суы бар тамшылардың ... dk ... ... ... мкм және ... ... тамшының
бетінде сольватты қабықшамен адсорбцияланған. Сольватты ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Оларды эмульгаторлар деп атайды.
Кесте 1. Мұнай дисперсті жүйелердің жіктелінуі
|№ |Агрегаттық күйі |МДЖ түрі ... ... | | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
|1 |Газ |Газ ... |Табиғи газдар |
| | | ... | |
|2 ... |Газ ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
|3 |Қатты |Газ ... ... ... емес |
| | | | ... қатты |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|4 |Газ ... ... ... ... ... |
| | | ... |процестегі сұйық мұнай |
| | | ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
|5 ... ... |Эмульсиялар |Су-мұнай, селективті |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|6 ... |Сұйық ... ... ... ... |
| | | ... |май ... ... |
| | | | ... май |
| | | | ... ... |
|7 |Газ ... | ... ... |
|8 ... ... ... |Қатты көмірсутектер, |
| | | ... ... |
|9 ... ... ... ... ... көміртекті |
| | | ... ... |
1 – ... Су ... ... ... δ болатын сольватты қабат әр су тамшысының ... ... ... ... су ... ... қақтығысуы
коалесценцияға төтеп береді.
Белгілі жағдайда пластағы ... ... ... ... қатар
эксплуатация процесіндегі мұнай өнімдері жаңа реологилық және құрылым-
механикалық қасиет көрсетеді.
Мұнай дисперсті ... бос ... ... ... ... ауысқанда
берілген механикалық әсерге қарсы тұру мүмкіндігімен сипатталады, яғни
қатты материалдық қасиетіне ие ... ... ... және мұнай өнімдерін қолдануда мұнай
дисперсті жүйелерінің құрылымдық механикалық ... ... ... ... ... шешу қажет.
Мұнай дисперсті жүйелер физика-химиялық механизмінің негізгі ... ... өзін ... ... ... және ... жүйелерінде
құрылымдардың түзілуі.
Макрореологиялық параметрлер мұнай дисперсті жүйелер ... ... ... Бұл ... және ... ... ... шикізатының
әрі қарай өзін ұстауын анықтайды.
МДЖ реологиялық қасиеттерін анализдемес бұрын денелердің реологиялық
өзін ұстауының қарапайым модельдерін қарастырамыз.
Дисперсті жүйелердің ... ... және ... түсінікті аппараты П.А. Ребиндер, М. Рейнер жұмыстарында жетілдірілді.
Ығысу күші, ... күші ... ... және ... ... dτ/dt және S=dS/dt реологиялық зерттеуді құрайды.
Ығысу деформациясы Гук ... ... ... ... ... ... келесідей қасиеттерімен сипатталады: дисперстілігі,
тұтқырлығы, тығыздығы және электрлік қасиетімен.
Эмульсияның дисперстілігі - бұл ... ... ... ... ... ... дисперстілігі эмульсиялардың басқа да қасиеттерін
анықтайды.
Эмульсияның дисперстілігі әдетте үш шамамен сипатталады:
тамшылар диаметрімен d
дисперсілік коэффициентімен D=l/d
3) меншікті бетімен S (бөлшектің ... ... ... ... ... ... кең аралықта 0,1-100 мкм өзгереді. Диаметрі бірдей
тамшылардан тұратын дисперсті жүйені монодисперсті деп атайды, ал ... ... ... ... дисперсті жүйені полидисперсті деп атайды.
Мұнай эмульсиялары полидисперсті жүйеге жатады. Егерде дисперсті
фазаның ... ... ... ... болса, онда мұндай жүйені
ультрамикрогетерогенді деп, ал көрінетін ... - ... ... дисперсті жүйенің меншікті беті S сол жүйенің жалпы бетін - S ... ... ... - V ... ... тұтқырлығы. Эмульсияның тұтқырлығын мұнай мен судың жалпы
тұтқырлығы ретінде қарастыруға болмайды, яғни ол ... ... ... температурасына, судың мөлшеріне, дисперсті ортадағы
дисперсті фазаның тамшылар диаметріне байланысты ... ... ... ... ... ... ... заңына бағынбайды да, ал жылдамдық градиентіне байланысты ... ... ... - деп ... ... апномальдылығының негізгі ссбептері болып кернеу
ұлгайған кезде ұсақталған (дисперленген) бөлшектердің ... ... ... күш ... ... ... ұзарады, яғни шаршы турден
эллипсоидты ... ... су ... ... эмульсия пайда болуымен тікелей
байланысты. Сондықтан эмульсия неғұрлым ұзақ уақыт ... ... ... ... ... [18].
1.2.1 Су-мұнай эмульсиясын бұзу тәсілдері
Мұнай эмульсияларын ... ... ... ... ... ... суық бөлу, центрифугалық ... ... ... ... ... ... ... жоғары деэмульгаторлар да
қолданылуымен байланысты кең қолданыс тапты және мұнайды дайындаудың ... ... кең ... ... ... деэмульгаторларды дозалық сораппен мұнай – су
қоспасына ұңғы сағасына құбыраралық ... ТӨҚ ... ... ... ... ... енгізеді.
Гравитациялық суық бөлу. Шикізат резервуарларында мұнай ... ... ... 60%-дан асқанда және мұнай құрамында табиғи
эмульгаторлар болмай, ... ... ... ... ... асады.
Гравитациялық тұндыру қабат суымен мұнай тығыздығының айырмашылығы
әсерінен жүзеге асырылады. Гравитациялық бөлу деэмульгаторлар енгізу арқылы
немесе ... ... ... ... ... бірнеше сағатта өтеді.
Эмульсия резервуарларға қабат суының деңгейінен төмен орналасқан арнайы
резервуардың барлық ауданы бойынша тепе-тең жүреді. Бұл су ... ... ... ... және ... ... процессін
жеделдете түседі.
Центрифугалау. Центрифугалау арнайы құрылғыларда ... ... ... әр ... ... мен суды ... үшін ... пайда болған
инерция күшін қолданады. Сұйықтың ұсақ тамшыларының басқа сұйықта ... ... ... ... ... ... бөлу өте тиімді
әдіс. Бірақ практикада қолданыс таппаған.
Фильтрация. Фильтрация – бұл ... тас, ... ... ... және тағы басқа материалдардан ... ... ... ... ... ... өткізіп, біріктіру үшін
қлданылады. Фильтрлер көмегімен мұнайды ... ... ... ... ... ... ... жауап беру керек:
1) Суланғыштығы жақсы болу керек. Соның нәтижесінде су ... ... ... және су ... ... ... эмульсиялардың фазааралық қабырщақтарының жарылуы жүреді.
2) Ұзақ пайдалану мерзімінде жеткілікті берік болу керек.
3) Су тамшыларына ... ... ... ... болу ... су глобулаларының қабықшаларына зарядты алуды және олардың
арасындағы тебу ... ... ... ... ... ... коалесцирлеуші элементпен толтырылған коллонналы аппарат болып
табылады. Оның өлшемдері айдалатын эмульсияның көлеміне байланысты.
Қыздырылған эмульсия коллонаның төмен ... ал ... ... ... ... Су төменнен шығарылады. Фильтрация әдісі
өздігінен жүретін ... ... ... Оның ... бірге үйлесімді қолданады.
Термохимиялық деэмульсация. Мұнайды оның ... ... ... ... типі мен ... ... ... байланысты 60 – 150 оС оптималды температураға дейін
қыздырады.
Температураның жоғарлауымен белгілі деңгейге дейін ... ... ... ... ... ... эмульгаторлардың
ерігіштігін жоғарлатып, парафиндер мен ... ... ... ... ... ... мен ... нәтижесінде су тамшыларының тұну жылдамдығы көбейеді. Аталған екі
сатыдан кейін деэмульгаторлардың шығымы анағұрлым азая түседі.
Көбіне дегидраторларда ... ... 2 – 4 ... тең ... ... таңдайды. Көптеген мұнай түрлері үшін бұл 70 – ... ... ... Осыған орай мұнайды қыздыру температурасын, жүйедегі
сұйық фазалы күйді ұстап, мұнай шығыны мен өрт ... ... ... да ... Қазіргі заманғы электродегидраторлар моделі 1,8 МПа
– ға дейін есептелген, сонымен қатар дегидратордың қылыңдығы да ескерілуі
қажет.
Жылусыз және ... ... ... ... ... ... әдістері тиімсіз болып табылады. Сондықтан қазіргі кезде барлық
өңделген суланған ... 80% ... ... өңделеді.
Бұл қондырғылардың келесідей артықшылықтары бар:
1) Қондырғы барынша қарапайым (жылуалмастырғыштан,
тұндырғыштан,сораптан) тұрады.
2) Жылулық салыстырмалы түрде қондырғының жұмыс режиміне
мұнайдағы су ... ... көп әсер ... ... ... ... байланысты аппаратураны ауыстырмай-
ақ деэмульгатор ауыстыру мүмкіндігі мұнайды деэмульсациялауға
арналған термохимиялық қондырғылырдың атмосфералық қысымда
және үлкен қысымда жұмыс істейтін түрлері бар.
Атмосфералық қысымда ... ... ... ... ... ... дайындау жүйесі бар ескі кен ... әлі ... ... ... және ... бірқатар кемшіліктері бар.
Қазіргі кезде құбыр ішіндегі деэмульсациямен қатар мұнайды газдан бөлу,
оны ... және ... ... қатар жүретін блокты
термохимиялық қондырғыларды қолдану кен таралған.
Электродегидратация. Су-мұнай түріндегі мұнай ... ... де ... ... Бұл әдіс ... орташа, ауыр және тұтқыр
мұнайды ... мен ... ... ... ... бұзу ... былайша түсіндіріледі.
Егер сусыз мұнайды жоғары кернеу мен жиіліктегі (15 – 44 кВ) екі ... ... ... ... онда күш ... ... параллельді электрлі өріс пайда болады.
Электродтар арасында су-мұнай түріндегі эмульсиялар орналасса, күш
сызықтарының ... ... де, ... ... біртектілігі бұзылады.
Электр өрісінің индукциясы нәтижесінде судың диспергирленген тамшылары
поляризацияланады және су тамшыларының төбелерінде ... ... ... ... бар су ... тұратын тізбек түзіп, күш
сызықтарының бойында жиналады. Қалыпты ... ... ... ... тізбек түзу мүмкіндігі секундына 50 есеге дейін жоғарлайды.
Мұнайдағы қалдық судың құрамы 0,1 % - дан және одан аз ... ... ... ... ... ... үшін (қатаң жағдайда) су ... ... ... ... ... ... ... нәтижелігіне және тұрақтылығына көптеген факторлар
әсер етеді. Солардың бірі құрылымдық – механикалық қасиеттері бар, мұнай
құрамында ... ... ... ... ... нәтижесінде
пласттық су глобулаларының бетінде түзілетін брондаушы қабаттың күйі болып
табылады; ... ... ... ... тамшылардың бірігіп кетуіне
бөгет жасайды.
Су тамшыларының брондаушы қабықшаларын үйкелетін және ... ... ... ... ... қыздыру, деэмульгаторларды және
электр тогын қолдану арқылы ... ... ... ... мұнай мен судың химиялық құрамы, су глобулаларының ... ... ... - на байланысты әсер етеді [20].
Мұнай дисперстік жүйелердің тұрақтылығы, ... ... ... ... ... ... мұнайды сусыздандыру мен
тұзсыздандыруға байланысты болатын көптеген ... ... ... ... зат пен тұрақтандырғыштың болуына тәуелді болады.
Беттік активті заттар ...... ... ... ... энергетикалық әсерлесуді өзгертетін оң ... ... ... ... ... активтілік белгілі жағдайда көптеген
органикалық заттарды көрсетуі мүмкін, бұл олардың ... ... ... ... дифильдігіне (полярлығы мен поляризациялануы)
және сыртқы жағдайға: ... ... ... ... ... зат ... ... және тағы басқаға байланысты болады.
Бұндай ... ... ... және ... суда аз не көп ... ... ... нафтен қышқылдары, шайырлар,
асфальтендер, парафиндер және ... ... ал ... бөлігі
мұнайда не пласттық суда ірідисперсті күйде болатын сазбалшықтан, құмнан
және тау ... ... ... құрамында коллоидты ерітінді немесе
жоғары ... ... ... ... барлық заттар С/М типті
эмульсияларының эмульгаторлары мен тұрақтандырғыштары бола алады.
Жоғары парафинді ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл заттар мұнайдың құрылымдық ... және ... ... ... қана ... ... процестердің өтуіне өз ықпалын тигізеді.
Қазіргі уақытта тұндыру кезінде тамшылардың тұнуын ... ... әсер ету мен ... ... кең ... ... процестеріне температураның әсері жан – жақты
болып табылады. Оның жоғарлауы кезінде, мұнайдың ... ... суда ... ... ... ... мен су тығыздықтарының
айырмашылығы өзгереді; деэмульгаторлардың нәтижелі әсері (молекулалардың
қозғалғыштығының ... ... ... еру ... ... қабықшалар
әлсірейді; жеке компоненттердің десорбциясы жүзеге асады; мұнайдың жіңішке
қабаттарының тұтқырлығы азаяды және ... ... ... әсер ... ... ... ... құралған эмульсияларды қыздыру кезінде
глобула бетіндегі брондаушы қабықша эффективті бұзылады.
Мұнайдағы су ... тұну ... ... формуламен
анықталады:
W0= d2k (γc - γм)/18η (2)
бұнда γc , γм – су мен ... ... η – ... ... ... ... басқару міндетін шешу үшін, мұнай
температурасының 20 – дан 100°С – қа дейін ... ... ... 5 – 6 ... ... алайда бұл аз. Сондықтан W0 – ға әсер ... жолы ... γм, η ... ... Ал бұл ... ... ... немесе басқа тұтқырлығы аз болатын мұнайды ендіру арқылы мүмкін
болады. Мәселен, мұнайға қ.б.-100°С фракция көлемінің 15 %-ын ... ... ... 40 – тан 60 0С – қа ... ... ... ... Мұнайды сусыздандыруға арналған реагенттер
Тұрақты эмульсиялардың қабаттық адсорбциялық қабығын бұзатын заттарды –
деэмульгаторлар деп ... ... ... процесі келесідей сызба арқылы
қарастыруға болады: су-мұнай эмульсиясын ... ... ... ... → жасанды беттік активті заттардың (ЖБАЗ) адсорбциясы → табиғи
эмульгаторларды ығыстыру → су тамшыларының (глобулаларының) ... ... ... эмульсиясын бұзудың тереңдігін жоғарлату үшін негізгі
параметрлерді ... ... ... ... ... ... ... отыруы қажет. Сатылардың бірінің қанағаттандырарлықсыз жағдайда
өтуі барлық ... кері ... ... ... ... ... эмульгаторлармен салыстырғанда,
беттік белсенділігі жоғары болатын жасанды беттік активті зат ... ... ... ... ... келесідей
бұзуға болады:
1) эмульсияны тұрақтандырушы эмульгаторы бар су тамшыларын адсорбциялық
ығыстыру арқылы бұзу;
2) қарама қарсы ... ... ... түзу ... ... қабықты химиялық еріту арқылы;
Брондаушы қабықшаларының нәтижелі бұзылуы үшін ... ... ... ... ... пайдаланады.
Деэмульгаторлар үш топқа бөлінеді [21]:
1) сулы ерітінділерде иондарға ... ... ... ... құрамына кіреді (сульфонатрийлі және
сульфоамминді тұздар);
2) көмірсутекті радикал ... ... ... ... суда не ... ... немесе коллоидты ерітінділер түзетін
ионогенді емес ("Дисольван", "Сепарол", ОП-10).
Жуғыш беттік активті заттың ... ... ... қабілетіне
және беттік активтілігіне негізделген. Оң адсорбция мен әр түрлі фазалардың
бөліну ... ... ... бұл ... ... қосылыстар
беттік және фазааралық керілуді химиялық құрамына ... ...... ... және ... ... беттерді
гидрофильдеп, дисперстік жүйелерді тұрақтандырып немесе оларды бұзуға
жағдай жасайды.
Мұнайды ... және ... ... суда еритін,
суда ерімейтін және ... ... ... кең ... Соның ішінде ең тиімдісі суда ерімейтін және мұнайда еритін
реагенттер болып табылады. Өйткені:
– мұнаймен баяу араластыру кезінде-ақ оңай ... ... аз ... және ... ... ... оларға кететін шығым іс жүзінде мұнайдың сулануына байланысты емес;
– мұнайда құрамында қалып, қайтадан тұрақты эмульсиялардың түзілуіне
және ... ... ... төтеп береді;
– металдарда коррозияны ингибирлейтін қасиеттерімен ерекшеленеді;
– қатудың төмен температураларында оңай қозғалып, ... ... ... ... ... ... ... деэмульгаторлардың еріткіштері ретінде төмен ... ... ... ... және тағы басқа спирттер, сонымен қатар
ароматтық көмірсутектер әртүрлі қатынастарда пайдаланылады.
Қазіргі заманғы ... ... ... талаптар қойылады:
– жоғары дәрежедегі деэмульгирлеу қабілеттілігі;
– биологиялвқ жағынан оңай ыдырағыш;
– токсинді еместілігі;
– арзан және қол жетімді болуы;
– концентрация, ... және ... кең ... ... ... ... бу ... төмендігі;
– қайнау температурасы судың қайнау температурасынан ерекшелігі;
– тығыздығы көмірсутекті ... ... ... ... ... ... ... мұнайдағы заттармен жоғары селективтілік;
– мұнайды өңдеуде қолданылатын ингибиторлармен химиялық реакцияларға
түспеуі, бейтараптылық қасиет;
– коррозия түзу ... ... газ ... жанасу жағдайларында төмен көпіргіштік;
– тотығу мен термиялық ыдырауда жоғары химиялық төзімділік және т.б.
Бұл талаптарға толығымен дерлік ... ... ... Сондықтан бұл деэмульгаторлар өзге реагенттерге ... ... ... ... ... ... сусыздандыру мен
тұзсыздандыруға кететін шығымы тоннаға бірнеше ондаған килограмм құрап,
ақаба суларында ... ... ... қоршаған ортаны ластады. Ал
ионогенді емес беттік активті заттар сулы ... ... ... алкилен тотығының (этилен немесе
пропилен) ... ... ... бар, яғни ... тобы ... қосылыстармен: карбоксилді, гидроксилді, аминді, амидті ... ... ... ... нәтижесінде алады. Бұндай қосылыстар ретінде
органикалық қышқылдар, спирттер, фенолдар, ... ... ... ... мен ... де ... сутек атомы функционалды топты RH деп белгілесек,
онда оксиэтилдену реакциясын келесідеу жазуға болады:
RH + n(C2H4O) R(C2H4O)n H ... n – ... ... топ саны ... ... ... 140 – 200 ... аз мөлшердегі (2 %-ке дейін) сілтілік
катализатор қатысында жеңіл түрде ... ... ... демульгирлеуші қабілеті бар БАЗ алу үшін гидрофильді
топ санының, яғни ... ... ... ... оптималды
қатынасын таңдау қажет. Оксиэтилденген тізбектің ұзаруы нәтижесінде БАЗ-тың
судағы ерігіштігі жоғарлайды.
БАЗ-тың гидрофобты қасиеті болса, полиоксиэтилденген тізбектің қосылуын
реттеу ... ... ... ... ... ... азайтады, ал молекулалық массасы 1000-нан асқанда іс жүзінде
суда ерімейді.
Шетел мен отандық ... ... ... ... ... ... ... органикалық қосылыстар
пайдаланылады.
Оксиэтилденген майлы қышқылдар (ОМҚ). ОМҚ синтезі үшін жасанды майлы
қышқылдардың ... атом саны 20 – дан ... Cn > 20 ... ... ... ... ... мен физикалық қасиеті құрамындағы
оксиэтил ... ... (ОМҚ бір ... 14 – 25 ... БАЗ қату
температурасы мен тұтқырлығы ... ... оның ... ... қабілеті жоғарлайды. ОМҚ арасында ең тиімдісі Cn > 25,
құрамында этилен тобы 65-67% ... ... ... ... ... алкил фенолдар (ОП-10). Бұл деэмульгаторлар моно- және
диалкилфенолдарды оксиэтилдеу өнімдері болып табылады.
(4)
Бұнда R – ... ... ... ... 9 – 10 ... бар, n= ... 12.
ОП – 10 деэмульгатор ОМҚ-мен салыстырғанда әмбебап емес, өйткені тек
шектеулі мұнай ... ... ... Бұл ... анағұрлым
әмбебап және тиімді болып табылады.
Бұлардың жоғары ... ... ... өзге аталған
деэмульгаторлармен салыстырғанда мұнай фазасына ... ... ... ... ... ... мен тұзсыздандыру процестерінде
блоксополимерлерден жасалған деэмульгаторлардың шығымы аз болады (10 – 30
г/т). ТМД ... ... ... ... ... ... қолданады:
пропиленгликоль негізінде – 186 және 305; ... ... 157) – 157, 385; ... ... ... негізіндегі – 116 мен
226 және екіатомды фенол ... 145 пен ... ... ... ... мен ... ... молекуланың гидрофильді және гидрофобты бөліктерінің
қатынасына және шамасына, сонымен қоса ... ... ... ... ... ... ... Осылайша, молекула ортасына орналасқан
оксипропиленді тобы бар ... ... ... ... мен ... ... ... топтардың орналасуы БАЗ-ды қату
температурасы төменірек және гидрофобты ... мен ТМД ... ... ... ... ... тиімділікті
деэмульгаторлар синтезделген. Солардың кейбіріне тоқталсақ.
Германия елінде жасалған деэмульгаторлар Диссольван 4400, 4411, ... ... ... Олар 65%-ды суда немесе метил спиртінде ... ... 2500 – 3000 ... ... ... ... сепарол, бескол, прохалит және тағы басқалары БАЗ ерітінділері болып
табылады.
Американдық және ағылшындық фирмалардың деэмульгаторлары «Петролит» пен
«Третолит» ... ... ... қалмайды, суда нашар
ериді және 160 – 240 оС – та қайнайтын ароматтық көмірсутек ... ... ... ең ... тиімділіктегі деэмульгаторрларды
Голландияда, Италияда және Жапонияда қолданады [19].
1.3.1 Қазіргі кездегі жаңа деэмульгаторлар
Жұмыстың авторларымен [23] екі ... ... ... ... ... тұрақтылығын байқау үшін ... ... 3359 және суда ... ... 4411.
Өндірісте қолдану кезінде, аталған деэмульгаторлардың сұйытылған
ерітінділерін пайдалану мақсатқа лайықтылығы белгіленген.
Мұнайдың ... ... ... кезінде су-мұнай эмульсиясын
сусыздандыру тереңдігі жоғарлайтындығы байқалған. Қоныс кенорнының мұнай
эмульсиясына (70 - 80°С) ... ... ... мәні 3,0 - 4,0 сСт тең ... ... ... Алынған мәліметтер әр түрлі температурада ... ... ... деэмульгаторларды енгізудің температуралық
режимін анықтаудың тез ... ... ... ... ... [24] ... активті зат адсорбциялық қабатының су-мұнай
эмульсиясының бөліну кинетикасына әсері зерттелген. Үлгі ... ... ... (ДПА) мен ... (РП), 75:25 ... болатын
деэмульгаторлармен сусыздандыру қарастырылған. Эмульгатор ... ... ... ... және көп ... ... ... авторлары [25] су-мұнай эмульсиясын бұзу процесінде
жаңа суда еритін «К» сериялы полимерлер (СЕП) мен олардың БАЗ ... ... ... ... ... ... деэмульгаторлары –
полиэлектролиттер зерттелген. ... ... ... ... титрлеу әдісі ГОСТ 2401-62 пайдаланылған.
Су-мұнай эмульсияларын бұзу үшін деэмульгаторларды қолдану, ... ... ... ... ... ... ... өндірістік тәжірибе негізіндегі әдістер Dissolvan мен
Separol сериялы деэмульгаторлардың әсер ету ... ... және ... [26] ... жазылған.
Жұмыстың [27] авторларымен мұнайдағы су модельді ... ... ... кен орнының табиғи мұнай эмульсияларына кері
эмульсияларды ... ... ... ... ... ... «К» сериялы полимерлер (СЕП) мен олардың беттік
активті зат композициялы (стеарин қышқылы, олеин ... ... ... ... барысында, су-мұнай ... ... ... ... ... ... ... және
тұзсыздандыру әсерін көрсететіндігі анықталған.
Бұл жеке полимерлермен салыстырғанда, кері ... ... ... композицияларының асфальтендермен үлкен
адсорбциялық әрекеттесуіне байланысты ... ... ... әсер беретін
белсенді қоспалардан арылу үшін өңдеу мен ... ... ... және ... ... ... [28] ... жүйелерге 50°С температурада
эмульсияларды бұзу процесі зерттелген. ААҚ ... ... ... (МДҚ) өзін ... ... ... мұнайды даярлаудың
термохимиялық тәсілін қолданады.
Келесі авторлармен [29] ұсынылатын тәсіл су-мұнай эмульсиясының ... мен ... ... ... Оның ... мұнайды 50-
60 0С температураға ... ... ... ... ... 80 г/т) енгізуде болып табылады. Мұнай кәсіптерінде
мұнайды термохимиялық тәсілмен ... ... ... ... қолданады.
Гидрофобты коалесцирлеуші заттарды пайдалану арқылы ... ... ... көлденең және тігінен орналасқан аппараттарда
әртүрлі мұнай фракцияларындағы су мөлшері анықталған.
Алынған нәтижеге ... ... ... ... ... ... фторопластты, мұнай коксын және
белсендірілген көмірді пайдаланған. Бақылау сынамасы ретінде термотұндыруды
қолданып, ... ... ... ... ... ... композициялық базалық компоненттерден жасалған Нефтенол –
Д сериялы ... ... ... жатқан Диссольван, Кемеликс,
Сепарол маркалы шетелдік реагенттермен салыстырылған. Жаңа деэмульгатордың
эффективтілігінде шетелдікке қарағанда ... жоқ ... ... ... ... ... ... табылады. Композицияның деэмульгирлеу
белсенділігін модельдік 10 % минералсызданған су мен ... ... 60 0С-та 60 мин ... ... ... ... «бөтелкелік
тұндыру», яғни термо тұндыру арқылы анықтаған. Нәтижесінде Нефтенол сериялы
деэмульгатордың әр түрлі мұнай типтеріне өндірістік шығымы 2,7 – 10,4 ... ... ... ААҚ ... ... қолданыстан
шыққан ОЖК деэмульгаторының орнына эффективтілігі жоғары болатын Ларсол - 2
мен Девон - 1 деэмульгаторлары зертханалық жағдайда сыналған. Сонымен ... ... ... ... ... нәтижесінде жаңа
деэмульгаторы жасалды.
Зерттеу жұмыстары нәтижесінде ОЖК, Ларсол – 2, ... – 1 мен ... ... ... ... анықтады: бөлгіш
воронкадағы 150 см3 шикі мұнайға 15 су және 0,4 см3 2% натрий ... ... ... ... ... 5% ... ... деэмульгаторды
құяды. Воронкадағы ерітіндіні 3 мин бойына ... ... ... кейін воронканы 3 сағат бойына 80 0С-та термостатта
ұстады.
Нәтижесінде бөлінген судың сынамасынан рН көрсеткішін, қалдық ... ... ... және ... ... ... ... эффективтілігін сусыздандыру мен ... ... бір ... ... ... ... ... зерттеу
нәтижесінде эффективтілігі зерттелген деэмульгаторларға қарағанда барлық
көрсеткіштері бойынша жоғары РС ... ... ... ... ... ... ... әдіспен бұзу
қарастырылған. Жұмыстың мақсаты тұрақтылығы жоғары эмульсиларды бұзу
технологияларын игеру және ... ... ... ... әр ... эмульсияларды қолданыс тапқан Реапон –
4В деэмульгаторы мен натрий хлоридінің 38,1 % ... ... ... ... бұзу процестері жүргізілген. Берілген жұмыста
термохимиялық әдіспен тұзды ... ... ... ... ... ... ... сусыздандырушы зат ретінде сулы ... ... ... ... көмірсутекті фазадан жеңіл айырып алуға
септігін тигізеді.
Тәжірибені бөлгіш воронкада ...... мен ... жеке дара және ... ... ... ... Нәтижесінде
тұрақтылығы жоғары эмульсиларды комбинирленген әдіспен бұзу ең тиімді болып
табылады [33].
Ғылыми еңбекте бейионогенді беттік белсенді заттардың негізінде ... мен ... ... деэмульгатор қарастырылған.
Деэмульгирлеу жылдамдығы мен белсенділігін ... ... ... ... ... төмендету мақсатында
жоғары қайнайтын М-2 фракциясы мен этиленгликоль негізіндегі пропилен мен
этилен тотықтарының блок-сополимері қолданған.
Деэмульгатордың ... ... әр ... ... ... ... ... терең сусыздандыру мен тұзсыздандыру кезінде жоғары
эффективтілік ... ... ... ... ... 1,0-1,5 мг/л,
көміртекті болаттың коррозияға тұрақсыздығы 7-10 есе ... ... ... ... ... төмен. Этилен мен
пропилен тотықтарының блок-сополимерлері су мен мұнайда ерімейді, сондықтан
да ... ... ... ... ... ауыр ... немесе
жеңіл спирттерде ерітіп, эффективтілігін көбейтеді. Ерігіштігін жоғарылату
мақсатында ... ... ... қолданған [34].
Келесі ғылыми еңбекте құрамындағы заттары мұнай эмульсияларын бұзу
арқылы сусыздандыру және мұнай кәсіпорындарындағы қондырғыларды ... ... ... ... ... ... келесідей құрамда:
1) гликольге негізделген 20-60 % этилен мен пропилен тотықтарының блок-
сополимерлері, жай эфирдің өнімі 12-15 %, қалғаны ... ... ... ароматтық көмірсутектер);
2) гликольге негізделген 20-60 % этилен мен ... ... ... этилендиаминге негізделген 10-40 % этилен мен пропилен
тотықтарының блок-сополимерлері, жай эфирдің ... 12-15 %, ... ... спирттер немесе ароматтық көмірсутектер).
Меншікті шығымдары 25-75 г/т. Мұнайдағы қалдықты су 0,25 %-ға ... ал ... ... ... ... 77 – 81 % [35].
Жұмыста мұнай эмульсияларын бөлуге ... ... ... Оның құрамында 50-75 % оксиэтилирленген 2-бис – γ ...... – 4 – ... фенол және 50 – 25 % этил
спирті.
Жұмыс ... ... ... ... эффективтілігін этил спирті еріткішімен қоса жоғарлату.
Деэмульгаторлардың эффективтілігін «май-су» типті ... ... ... ... мұнайшламдарымен зерттелген. Зерттеу объектісі
негізінде ... майы ... оның ...... ... анықталды.
Деэмульгаторлардың эффективтілігін центрифугирлеу және тұрақтандыру
әдісімен зерттелді. ... ... ... ... ... ... этил ... және изопропил спирті) деэмульгирлеу процестеріне
әсері анықталды. Этил ... ... ... ... ... жоғары болатындығы анықталды
[36].
Еңбекте мұнайды өндіру ... ... және ... кең ... ... ... ... – деэмульгаторлардың тарихи
кезеңдерімен қарастырылған.
Ең алғаш рет беттік белсенді заттардың мұнайды ... мен ... ... Л.Г. ... айтылып, мұнай өңдеудің ғылыми негіздері
фундаментальды еңбегінде жарық көрді.
Бірінші рет ... ... ... ... ... 1913 ... ал АҚШ – та 1914 жылы ... патенттелді. Содан
бастап, мұнай эмульсияларына деэмульгатор ретінде беттік белсенді заттардың
көп мөлшері синтезделіп, қолдана бастады.
Автор ... ... ... ... ... химиялық
реагенттерін қолданудың негізгі 3 кезеңін бөліп қарастырады.
Бірінші ... (1930 – 1960 ж.ж.) ... ... ... ... ... болатын НЧК деэмульгаторларын бөледі.
Екінші кезеңде (1960 – 1980 ж.ж.) – Германия, Жапония, Англия, Австрия,
Америка, Италия, Франциядан импортпен келе ... ... ... бастады.
Үшінші кезеңде (1998 – 2003 ж.ж.) – отандық өндіріспен шығарылған
химиялық ... ... ... ... ... орнынан
пайдаланумен, мұнай өңдеу процестерінің дамуын көрсетеді.
Қазіргі кезде Ресей мен ТМД елдерінде, ... ... ... ... ... ... заттар келесідей: Дипроксамин-157-
65 М, Проксамин 385-50, Реапон 4В, ... 305 – 50 ... ... ... ... жаңа ... және ... болатын реагенттер
сериясы: СНПХ маркалы –СНПХ – 4410, СНПХ – 4480, СНПХ – 501, СНПХ – ... ... ... «Қарақұдықмұнай» мекемесінде «Флэк-Д» маркалы деэмульгаторлардың
өндірістік сынау өткізілді. Сынаулар нәтижесінде реагент мөлшерінің едәуір
аз мөлшерде төмендеуі және ... ... ... ... ... ... ... шикізат базасында кең ... ... ... ... ... Олар арқылы отынның жану
көрсеткішін жоғарлатып, ... ... улы ... ... ... ... заттар, сонымен қатар, мұнайды өндіру, өңдеу және
тасымалдау мәселелерінде өзіндік ролі бар. ... ... ... ... ... ... ... ғалымдары Қазақстан Республикасының Атырау
өңдеу зауытында өндірілген мұнай эмульсияларын бұзуда оң ... ... ... ... яғни ... ... ... жасап
шығарды.
Өндірістік зерттеулер нәтижесінде әлемдік аналогтардан қалыспай, тіпті
кейбір ... ... арта ... және ... ... мен
тұзсыздандыруда жоғары тиімділікті көрсетті.
Маңыздысы, бұл деэмульгаторды көп мөлшерде Атырау мұнай өңдеу зауытында
шығарып, кең ауқымды капиталлды үнемдеуге ... ... ... ... ... ... ... сараптай отырып, Атырауда «Нефтегаз – 1» ... ... ... ұсынылды [40].
1.4 Мұнайды судан бөлудің негізгі тәсілдері
Кен орындағы мұнайды дайындау қондырғыларында мұнайды ... ... ... ... ... ... ... және
сусыздандыру процесстері жатады.
Бұл процесс негізінде эмульсиялар тұрақты, ұсақ ... ... ... тұрақсыз ірі дисперсті жүйеге ауысады.
Мұнайды деэмульгирлеу тәсілдерінің шартты ... ... ... (сүзу,центрифугалау)
2. Термиялық (тұндырып қыздыру, ыстық суумен жуу)
3. Электрлік (электромагниттік өрістеп өңдеу)
4. Химиялық реагент(деэмульгатормен өңдеу)
Сонымен қатар эмульсияларды бұзу үшін ультрадыбыстық және ... ... ... де ... ... 3
кезеңін былай көрсетуге болады.
1. Сыртқы броундық қабаттарды бұзу
2. Тамшыларды ірілендіру
3. Фазаларды алу
1-ші ... ... ... ең ... түрі ... ... әсері болып табылады. Кейбір жағдайлада қыздыру немесе қатты
араластыру әсерінен сыртқы ... ... ... бір ... және электромагниттік өрістерді ... ... және аса ... ... ... ... ... қажет етеді және қазіргі кезде қолданыс тапқан жоқ.
2-ші кезеңде маңызды және болашағы бар тәсіл электр өрісін пайдалану
арқылы су ... ... ... ... эмульсияларды су
қабатында шаю әдісі де кең тараған.Бұл процестің ... ... ... ... ... ... ... біркелкі таралуымен
анықталады.Магниттік ... ... ... аса күшті магниттерді) қолдану
шарасы қондырғылардың күрделілігіне ... ... ... кезеңдегі негізгі процесс бұл гравитациялық тұндыру ... ... ... ... ... өнімді конструкциялары
шықты. Олар сыйымдылықтардың тиімді көлемін толық ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Құрылғыларда механикалық қопалары едәуір көп болатын эмульсияларды
өңдеу үшін центрифуга ... ... ... ... ... кезде мұнай-су түріндегі мұнай эмульсияларын бұзудың негізгі
әдістеріне ... суық ... ... ... ... сүзгіден өткізу, термохимиялық әсер ету, электрлік әсер ету,
сондай-ақ осы ... ... ... түрі жатады.
Мұнай эмульсияларын бұзу процесі келесідей: тамшылардың бірігуі мен
флокуляциясы, брондаушы ... ... ... ... ... ... ... түбіне ауырлық күші
әсерінен глобулалардың іріленіп тұнуы үшін ... ... ... жүзеге асыруға болады.
Тамшылар біріге отырып, қорғаныш қабатын ұстайды. Егер күштер бронды
қабықшаларды толығымен бұзу үшін ... ... онда ... ... ... тұзсыздандырудың бір қатар технологиялық әдістерін
қолданады.
Мұнайды сусыздандыру тәсілін және ... ... ... ... ... ... дәрежеде су мөлшері мен қандай күйде ... ... ... ... су, ... ... бос, яғни диспергирленбеген
күйде болады. Бұндай су мұнайдан тұндыру арқылы ... шикі ... су ... су ... ... ... Бұндай эмульсиялардың екі түрі бар: механикалық тұрақтанбаған
және беттік ... ... ... ... ... білу ... сусыздандыру кезінде маңызды
болып табылады.
Тұрақтанбаған эмульсияларды ... ... оңай ... ... қыздырумен арқылы бөлуге болады. Суды тұрақты ұсақ ... ... ... алу ... ... ... қыздыру,
химиялық және электрлік өңдеу, сонымен қатар осылардың қиыстырылған әдіс
мен тәсілдерін қолдану керек.
Нақты өндірістік жағдайда ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жүргізу қажет. Бұндай
зерттеулер барысында мұнайдағы су мөлшері су қоспаларының саны мен ... ... ... ... ... болады.
Сусыздандырудың механикалық тәсілдеріне: тұндыру, центрифугалау ... ... ... ... эмульсияларды өңдеу кезінде қолданады.
Бұл жағдайда, өлшенді бөлшектер компонент ... ... ... ... ... нәтижесі эмульсиялардың бөліну ... ... ... ... ... ... ... жалпы фазаның, яғни дисперстік ортаның), ... ... ... ... ... үдеуі, тұндыру бетінің көлемі
әсер ететіндігін көрсетті.
Аталған факторларды және олардың әсер ету сипатын ... ... ... ... ... ... белгілеуге мүмкіндік
береді.
Кесте 2 - Мұнай эмульсияларына әсер ету әдістері
|Процесс |Процесс кезеңінің ... ... ... ... | |
|1 ... ... ... реагент қолдану; |
| ... бұзу ... ... |
| | ... |
| | ... ... жиілікті|
| | ... |
| | ... аса ... ... |
| | ... ... |
|2 ... ірілендіру |Электрлік өріспен; |
| | ... ... ... |
| | ... су қабатында шаю; |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|3 ... бөлу |Тұндыру; |
| | ... ... ... ... негіздері:
– эмульсияны құрайтын сұйықтық тұтқырлығын ... ... ... ... ... азайтатын өңделуші эмульсия
температурасының ... (бұл ... ... сусыздандырудың термиялық
әдісі негізделген);
– химиялық реагентпен және электр өрісімен деэмульсациялаудың әр түрлі
әдістерін қолдану нәтижесінде бөлінетін ... ... ... жоғарлауы;
– күшті центрге тартқыш күшпен табиғи ауырлық күшін дисперстік фаза
бөлшектерінің қозғалу жылдамдықтарының ... ... ... әдіспен суға және механикалық қоспаларға центрге тартқыш күш әсер
етеді. Судың және механикалық ... ... ... ... ... ... тартқыш күш әсерінен бөлшектер ... ... ... ... ... төмен, күрделі, қымбат және
мұнай кәсіпшілектерінде кең қолданылуын таппаған.
Тұндыру ... ... ... ... ... жағдайлар әсер етеді: турбуленттілік, ағыстардың конвекциясы,
араласу және тағы басқалары.
Мұнайды сусыздандыру ... ... ... ... ... жоғарлауы гравитациялық тұндыруды термиялық әдіспен,
химиялық және электрлік әдіспен өңдеуді қиыстырып қолданады.
1.5 Мұнайды ... ... ... әдістер үш топқа бөлінеді [42,43,44]: механикалық,
термохимиялық және ... ... ... ... бұл – ... ... белгілі бір дәрежеде әсер ету арқылы максималды w0 ... жету ... ... ... ... ... ... үлкен сыйымдылықтағы
(100-150 м3) ыдыстарға келетін мұнайды 1 – 2 ... ... ... ... ... мен 1,5 МПа ... дейін әсер ету арқылы гравитациялық
тұндыру. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Бұндай әдіс көбіне зертханалық тәжірибеде өткізіледі, өйткені мұнайды
өндірістік жағдайда сусыздандыру, фильтрлеуші ... тез ... ... ... ... ... мұнайда коалесцирленген тамшыларды
тұндырып, су глобулаларының айналасындағы қорғаныш сольватты қабықшасын
бұзатын химиялық затты (деэмульгаторды) ... ... ... ... тұтқырлығы мен тығыздығын төмендету арқылы тамшылардың
тұну ... ... ... (мұнайды қыздыру 60 - 100 °С- қа дейін)
және ... ... ... ... ... және
қорғаныш қабаттарының әлсіреуі нәтижесінде ... ... ... береді.
Деэмульгаторды аз мөлшерде (1 тонна мұнайға 5-50 г) ... ... ... ... (2 – ... ... жақсы
беттік активтілік қасиеттерімен эмульгаторлардың сольватты қабықшаларының
су тамшыларының айналасында адсорбциялануына әсер етеді.
Бұл процесс сольватты қабықшадан ... ... ... сольватты қабықшаның бұзылуы мен ... ... ... ету, ...... ... эмульсиялардың түзілуі, яғни
фазалардың инверсиясы арқылы жүзе асады.
Электротермохимиялық әдіс күшті электр ... су ... ... үрдісі мен жоғарда аталған ... әдіс ... ... ... ... ... мен ... электротермохимиялық әдісінің
принципиалды сызбасы 3 – суретте көрсетілген [45].
Бұл әдіспен мұнайды судан массалық ... 0,1% - ға ... және ... 1 ... ... 3 – 5 г – ға ... терең тазартуға мүмкіндік
береді.
2 – сурет. Мұнайды термохимиялық сусыздандыру құрылғысының принципиалды
сызбасы: 1 - сорап; 2 - ... 3 - ... 4 - ... I и II
– шикі және сусызданған ... III - су; IV – ... – 130 оС- қа ... қыздырылған мұнайды (1,0 – 1,5 МПа қысымда), 3 –
араластырғыштың алдында, ... мен ... су ... ... ақаба су V мен таза тұщы су VІ ... ... ... бұл ... су ... мұнай ағысын
электродегидратор 4 – ке ... ... 6 ... ... ... ... одан ... үш зона арқылы өтеді: З1 – су қабаты арқылы судың ең ірі тамшылары
бөлінетін ... ... З2 – баяу ... ... ... ... ... электродты кеңістікте баяу ... ... З3 – ең кіші ... ... ... ... ... арасында 3 – 4 кВ/см аралығында кернеуі болатын күшті электр
өрісінің зонасы.
3 – сурет. ... ... ... мен
тұзсыздандырудың сызбасы: 1 - ... 2 - ... 3 - ... 4 ... 5 – ... 6 – ... енгізу орны; I и II – шикі
және сусызданған мұнай; III - деэмульгатор; IV – дренажды тұзды су; V, ... VII – ... ... таза және араласқан кәсіптік су; – мұнай
– су фазаларының ... ... 31-33 – ... және ... электр
өрісіндегі мұнайды барботажды шаю аймағы
4 – сурет. Тіке ... ... ... ... 3 ... ... тұзсыздандыру сызбасы: I - шикі және тұзсызданған мұнай; Э-1, Э-2, ... 1-, 2- және 3- ... ... Сц1, Сц2 және Сц3 - 1-, ... 3- сатыда циркуляцияланушы су; Сц2-1 мен Сц3-2 – сәйкесінше, 1 мен 2
сатылар және 3 пен 2 ... ... ... су; С0 және Сд ... және ... су; Д – ...... Қазіргі заманғы электртұзсыздандыру құрылғысы ЭЛТҚ сызбасы. 1
- 4 - сораптар; 5, 6- ... 7, 8 – ... ... 9 – ... ... 10 - ... ... 11, 12
–газ тасымалдағыштар; 13 – мөлшерлегіштер; I, II – шикі және ... III- таза тұщы су; IV - ... ... су; V- ... шаю ... тұзды баланс 4 – суретте көрсетілген. Құрамында
0,1 % (мас.үлес) су мен 20 мг/л тұз ... бар ... ... судың
тұздылығы 20 000 мг/л құрайды) электрдегидраторға түсті деп есептесек, онда
электрдегидратор шығысында мұнайдағы судың ... 0,1 % ... ... ... мөлшері 10 есеге азаяды, яғни мұнайдағы құрамы 2 мг/л болады,
бұндай жағдайға жету үшін электрдегидратордан ... не бары ... % ... таза су мен 3,6 % ... ... су қажет.
Электрохимиялық процесте мұнайды терең сусыздандыру мен тұзсыздандыруға
жету үшін соңғы сатыда екі не үш ... ... (4 - ... үрдісті
жүзеге асырады [46].
Бұл жағдайда мұнайды сумен шаю үрдісі ... ... ... таза ... сатыда кіріп, ал дренажды су біріншісінен шығарылады. ... ... ... ... ... (Сц2-1 мен Сц3-2) ... әр ... турбулизатор секілді циркуляцияланады (Сц1, Сц2 және Сц3). ... мен ... саты саны ... ... ... су
мен тұз мөлшерімен және сулы мұнай эмульсиясының тұрақтылығымен анықталады.
Қазіргі заманғы электртұзсыздандыру құрылғылары (ЭЛТҚ) автономды да ... ... ... ... ... орналасуы мүмкін. Ең
соңғы және кең таралған нұсқасы 5 - суретте ... 1 – ... ... рекуперативті жылуалмастырғыш топтары –11
арқылы айдалады. Онда мұнай дистилляттардың жылуы арқылы 130 – 140 ... ... ... және 1,4 – 1,5 МПа ... 9 ... таратқыш арқылы электрдегидратордың 5 – бірінші сатысына
енеді. Мұнай ... ... ... ... ағысына Сц2-1 екінші
саты мен Сц1 бірінші саты ... ... ... ... су ... Бұл екі су ... ... мөлшерде 3 және 4 –
сораптармен 8 бен 7 – ... ... ... 5 – тен су
– мұнай бөліну фазаларының бөлінуі деңгейі бойынша 10 – ... ... ... ... ... ... ... клапан арқылы екінші сатыдағы
электрдегидратор – 6 ға бағытталады. Бұл сатыда араластырғыштың кірісіне
сорап – 2 арқылы таза тұщы су мен Сц2 ... ... ... Екінші сатылық тұзсыздандырудан кейін мұнай 200 – 230 оС – қа
дейін қыздырылатын ... ... 12 – ... ... ... бірінші дистильдеу колоннасына жіберіледі. Тұндырғыштар 7 мен
8 – ге сумен қоса ... («су ... ... ... ... ... түрде сорап – 1 арқылы тартылып шығарылады. Дренажды су – ... – 7 - де 1 ... ... ... ... ... де, одан әрі тазартуға жіберіледі.
Мұнайды кәсіптік даярлауда (сусыздандыру) пайдаланатын электрдегидратор
құрылғылары өзгеше және айрықша түрлерімен ... ... ... бірі 6 ... ... ... 3. ... сипаттамалары
|Геометриялық өлшемдері мен |Электрдегидратор түрлері ... ... | |
| ... |Шар ... ... |
| ... | ... ... V, м3 |30 |600 |160 ... D, м |3 |10,5 |3,4 ... L ... |4,3 |- |17,6 ... H, м | | | ... ... ... S,|7 |86 |60 ... | | | ... ... меншікті |0,23 |0,13 |0,4 ... S/V, м2/м2 | | | ... ... ... |4,3 |7 |2,7 ... | | | ... м/с | | | ... ... |0,5 – 1,0 |0,5 – 1,0 |1,5 – 3,0 ... м3 (м3ч) | | | ... м3ч |15 – 30 |300 – 600 |240 – 480 ... қысымы, МПа |0,4 – 0,6 |0,6 – 0,7 |1 или 1,8 ... ... оС |90 |100 |160 ... ... т |- |100 |37 |
|6 – ... ... ... ... |
|1 - ... |
|2 – ... ... |
|құбыр; 3 - |
|электродтар;|
|4 - |
|коалесцирлеу|
|ші ... ... ... ... ... |
|әкететін |
|қалта; 6 мен|
|7 ... I - ... II ... III ... ... |
|жастық. |
2 Зерттеу ... мен ... ... суды ... әдістері
Мұнай мен мұнай өнімдеріндегі суды анықтау әдістерін екі негізгі топқа:
сапалық және сандық деп ... ... ... тек қана ... емес, сонымен қатар еріген
суды анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... реактивті қағазға сынама әдістері жатады. Бастапқы екі әдісі мөлдір
мұнай өнімдеріндегі суды ... ... Суды ... ... кең
қолданатын әдіс – жарылуға сынама.
Ал мұнай мен мұнай өнімдерінде суды ... ... су ... ... әр түрлі қасиеттерін: тығыздық, тұтқырлық, беттік
керілу, диэлектрлік ... ... ... жылу ... және
т.б.пайдалануға болады.
Сұйық өнімдердегі суды анықтайтын қазіргі кездегі барлық ... тура және ... деп ... Дина мен Старк, Фишер реактивімен титрлеу, гидрид – кальцийлі
әдіс пен центрифугирлеу ... ал ... ... ... ИҚ – ... және ... әдістермен анықталған мұнайдағы су мөлшерін мен қандай
(эмульсиялы не ... ... ... байланысты, әр түрлі сусыздандыру
тәсілдерін (механикалық, ... және ... ... ... ... суды ... ... әдістеріне тоқтала өтсек.
Реактивті қағазға сынама. Суспензиялық және еріген судың іздерін нақты
анықтауға болады. Бұл ... 50 мл ... ... ... ... мен ... бар құрғақ айдау колбасында ашық газды жалында баяу
120 оС-қа дейін ... Егер ... су ... онда ол ... ... ... ... орналасқан реактивті қағазда шық ... ... ... ... мен ... ... ... (Скрибер
реактиві) тұрады. Оны алдын ала фильтр қағазына, 5 % - ті ... ... ... ... ... ... де, үстінен құрғақ
ұсақталған цианитті темірмен себеді. Судың аздаған мөлшері, тіпті іздері
бұл ... қою көк ... ... ... ... ... мен ... жақсы тығындалған ыдыста сақтайды.
Ал мұнай қабатының астындағы ... ... ... үшін ... басқа сақтағыштардағы ылғалдылықты анықтауда) өлшегішпен
бекітілген және сульфитті ұнтақтармен сіңірілген өткізгіш қағаз қиындыларын
пайдаланған жөн. Қою ... ... ... ... судың әсерінен ашық түске
боялады. Мұнай қағазға әсер етпейді, сондықтан су деңгейі ... ... ... ... ... ... су мөлшерін анықтау. Бұл әдіс метанол ... мен ... ... ... ... ... ... иодпен орынбасуына негізделген.
Фишер реактиві сусызданған метанол немесе метилцеллозольвадан, иод пен
пиридин, 20 оС – тан аспайтын ... ... ... ... тұратын ерітінді болып табылады.
Талдауды өткізу үшін аспапты құрап, ГОСТ 24629 – ... ... ... ... анықтайды.
Зерттелетін мұнайдың өлшемі титрлеуге қажет Фишер реактивінің 3 – 8 мл
шығындалатындай етіп ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Тәжірибені өткізу: титрлеуге арналған стаканға платина электроды
батырылатындай етіп сусызданған ... ... ... ... ... сусызданған метил спиртіндегі және колба мен ... суды ... ... ... ... ... 1 ... есебімен титрлейді.Микроамперметрдегі көрсеткіш ноль бөлігінен
көпке ауытқымауы ... ... ... ... ... ... жылдамдығы
5 секундта бір тамшы есебімен алса, эквиваленттік ... ... 10 ... бір тамшы жылдамдығымен қосады.
Титрлеуді микроамперметрдегі көрсеткіш бір мәнде 30 секунд ... ... ... Бұл ... ... соңы деп түсінеді.
Содан соң титрленген қоспаны өлшенді массаға немесе талданатын мұнайдың
өлшенген көлеміне енгізіп, қайтадан Фишер реактивімен ... ... ... ... ... ... ... еріткіштегі судың мөлшерін
параллельді анықтап, болған жағдайда есепке түзетулер енеді.
Судың массалық үлесі Х, % формуламен ... = TV1/V2 ρ х 10 ... Т – ... ... ... ... V1 – ... мұнайды
титрлеуге шығындалған Фишер реактивінің көлемі, мл; V2 – ... ... мл; ρ - ... мұнайдың тығыздығы, г/ см3.
Судың мөлшерін хроматографиялық әдіспен анықтау.
Судың мөлшерін саптамалы колонкасы бар газды адсорбциялық ... ... ... ... ретінде полисорб – 1 түрдегі ... ... ... ... ... жүзеге
асырады. Судың шыңы пайда болғаннан кейін хроматографиялық ... ... ... Жүйеге хроматографты қосып, аспапты қолданудың
нұсқаулығына сай ... ... ... Егер де
хроматографиялық колонка жаңа ... ... ... онда оны 10 – 12 сағат бойына 3 л/сағ жылдамдығымен 200 оС ... ... ... колонканың ұзындығы 4 м және
ішкі диаметрі 4мм.
Тәжірибені өткізу. Мұнайдағы судың мөлшерін анықтау көбіне ... ... ... ... Хроматограммаларды есептеу кезінде
су мен этил спирті сезгіштігінің массалық тұрақтылары – сәйкесінше 1/Кс мен
1/Кэт пайдаланылады:
1/Кс = 1,256; 1/Кэт = 0,936 ... ... ... ... ... 3 - 4 параллельді
анықтаулар арқылы жүргізеді.
Содан соң мұнай сынамасы мұқият араластырылып, 0,05 – 0,2 мл ... ... таза ... алынады. Герметизация үшін иненің соңына
резина бөлігімен ... және ... ... ... ... журналға тіркейді. Содан соң ... ... ... ... де, ... шприцті тығынымен өлшейді. Өлшенділердің
айырымы нәтижесінде колонкаға енгізілген сынама массасы ... ... шыңы ... ... кері ... ... ... кезіндегі судың массалық үлесі А, % ... = S Vk g ρ ... ... S – талданатын сынамадағы судың шыңының ... мм2; Vk ... ... ... ... көлемі, см2; g – калибрленген
қоспадағы судың массалық үлесі, %; ρ – ... ... ... М – талданатын сынамадағы өлшендінің массасы, г; Sk – калибрленген
қоспадағы су шыңының көлемі, ... ... шикі ... су мен ... ... әдісі. Бұл әдіспен көбіне зертханалық сынауларда қолданылады.
Дегенмен бұл әдіс өзге тәсілдерге қарағанда барлық талапқа ... ... іс ... болатын су мен механикалық қоспа тұнбаларын нақты ... ... ... су ... ... үшін ... ... қолданады,
ал тұнбалық қоспаны экстракция әдісімен табады.
Толуолмен қанықтырылған шикі мұнай мен судың әртүрлі көлемдері конустық
центрифугалау сынауықтарына құйылады. ... ... ... күші
әсерінен бөлінген су көлемі мен сынауықтың түбіндегі тұнба қабатынан
механикалық ... ... ... ... бір ... бірнеше 203 мм болатын толтырылған
сынауықтармен кем дегенде айналу жиілігі 600 болуы керек. Центрифуга 60 ±
30 оС ... ... ... ... ... ... ... толуол қолданылады, ол алдын ала сумен 60 ± 30 оС
аралығында ... және ... ... сынамадағы су сынауықтың
қабырғасынан оңай бөлінуі үшін деэмульгатор қолданылады. Бөлгіш ... 25
% ... мен 75 % ... ... ... ... ... табиғаты
мен физика – химиялық қасиеттеріне байланысты басқа да қатынастарда алынуы
мүмкін.
Тәжірибенің жүру барысы. Центрифуганың екі сынауығының ... 50 ... ... ... ... ... кейін түтікше арқылы 50 мл 60 оС
температурада сумен қанықтырылған толуол құйылады. Әр ... ... ... және 100 мл ... ... ... Әр ... 0,2 мл
деэмульгатор ерітіндісін қосады.
Центрифугалау қондырғысын қосып, әр ... ... ... ... ... ... жабады. Аспапты 10
минут бойына центрге тартқыш күш 600 болатындай етіп айналдырады. Айналу
уақыты ... соң, ... ... 1 мл – ге ... белгісі 0,05 – 0,1 дәлдігімен
есептейді, ал 1 мл – ден ... ... 0,01 мл – ге ... ... Көлемін өлшегеннен кейін, сынауықтарды ... сол ... ... 10 ... ... айналдырады. Содан кейін
қайтадан ... ... ... ... ... ... Жарықшақтануға сынама
Мұнайды не мұнай өнімін 150 0С температураға ... ... су ... ... ... нәтижесінде өнімдер лайланып,
жарылған (сытырлаған) дыбыс пайда болады. Бұл белгілер бойынша өнімде судың
бар не жоғын анықтауға ... 10 – 15 және ... 120 – 150 мм ... шыны ... 80 – 90 мм – ге ... сыналатын өнімді құяды. Сынауықты түзілетін
будың өтуіне арналған ... бар ... ... ... ... ... ... сынауықтың түбінен 20 – 30 мм қашықтықта
орналасуы тиіс.
7 – ... ... ... арқылы ылғалдылықты
анықтау аспабы
Зерттелетін өнімі бар ... 170 0С – қа ... ... ... ... бірнеше минут бойына сынауықтың ... 0С – қа ... ... ... ... бар ... ... дыбыстың пайда болуынан
білінеді. Егер сатырлаған дыбыс ... кем емес ... ... бар деп
анықталады.
Ал егер бірінші зерттеуде тек бір рет сатырлап көпіріктенсе, не дыбыс
естілер естілмес болса, не тек ... ... ... ... ... ... өнім бір рет ... дыбыс беріп, көпіріктенсе
ылғалдылық бар деп есептеуге болады.
2.1.2 Су мөлшерін Дин мен Старк әдісімен анықтау
Су мөлшерін Дин мен ... ... ... мен ... ... ... ... барынша дәл анықтайды. Ол көптеген елдерде кең қолданылуын
тапқан, мұнай немесе мұнай ... ... ... ... әдіс ... ... Бұл әдіспен суды анықтау ГОСТ ... ... ... бұл ... ... ... 80 - 120°С – та
қайнайтын, құрамында 3% - ке жуық ... ... ... БР – ... ... ... пайдаланады.
Мұнайдың сынамасын 5 мин бойына шыны сауытта мұқият ... ... ... мұнай мен мұнай өнімдерін сынағанда,
40—50°С-қа дейін алдын ала қыздырып алу ... ... ... не ... ... ... ала ... алынған таза және құрғақ шыны 1
колбадан 100 г. өлшендіні ... (8 – ... ... ... сол ... 100 мл
еріткіш құйып араластырады.
Содан кейін колбаны ... ... ... бірнеше шыны
капиллярлар немесе пемзане фарфор бөліктерін лақтырады. Колбаны шлифпен ...... ... ... ал жоғарғы бөлігін 3 тоңазытқышқа
байланыстырады.
8 – сурет. Дина мен Старк аспабы:
1 – дөңгелек түпті колба;
2 – ......... ... ... мен ... таза және құрағақ болуы тиіс.
Тоңазытқыштың жоғарғы бөлігінен судың булары конденсацияға ұшырамас үшін
мақтамен жабу ... ... ... ... ... ... ... немесе электр плитамен қыздырады. Айдауды ... ... ... ... ... ... 2-4 болатындай
етіп өткізеді. Қыздыруды су көлемі қабылдағыш қалтада жоғарлауын ... ғана және ... ... ... ... ... болғанға дейін
жүргізеді. Айдау уақыты 30 минуттан кем емес және 60 минуттан артық ... ... Егер ... түтіктерінің қабырғаларында су тамшылары
қалса, онда оларды шыны таяқшамен қабылдағыш қалтаға ... ... өнім ... температурасына дейін салқындатылған соң, аспапты
жинай бастайды. Егер қабылдағыш қалтаға түскен су ... не бары 0,3 ... аз және ... лай ... онда оны 20 – 30 минутқа ыссы суға еріткішті
толық мөлдірленгенге дейін қойып, ... ... ... ... ... ... соң, қабылдағыш қалтадағы су көлемін
жоғарғы бөліктің бір бөлігіне ... дәл ... ... ... үлесін X % келесі формуламен анықтайды:
X=V/С.100 ... V- ... ... жиналған су көлемі, мл, С – сынауға
алынған мұнай немесе мұнай ... ... ... ... су ... 0,03 ... аз ... сыналатын өнімде
судың іздері ғана бар екендігін көрсетеді.
2.2 Деэмульгатор тиімділігін «бөтелкелік әдіспен» анықтау
Химиялық реагент үлгілерінің ... ... ... ... ... ... ... термохимиялық тұндырумен
сулы мұнай эмульсиясын бұзып анықтайды [37].
Тәжірибені өткізбес бұрын, мұнай сынамаларындағы ... ... ... ... мен мұнай өнімдеріндегі судың мөлшерін сандық анықтауда
Дин және Старк әдісімен талданды.
Деэмульгатор үлгілерінің белсенділігін зерттеуде 60-80°С-та ... ... ... ... ... ... Ол үшін арнайы
механикалық араластырғышта қыздыру арқылы, әр талданатын мұнай үлгісі ... 10 % су – ... ... ... Яғни 100 см3 ... см3су қосылады.
Деэмульгаторды әр үлгіге арнайы микрошприц немесе ... ... ... 1% ... ретінде құйылады. Содан соң 60-80°С-та термиялық төзімді
араластырғыш орнатылған бөлгіш ... 15 мин ... ... ... сынаманы алады.
Эмульсия үлгілері бар бөлгіш воронкаларды 1 сағат бойына тұрақты ... ... ... ... уақыт өткен соң, бөлгіш воронкада су мен
мұнай фазаларының бөлінуі жүреді. Дайындалған ... ... ... әр 15, 30, 45 және 60 ... ... тіркеп, бөлгіш
воронкадағы бөлінген су ... ... ... ... ... ... құрамында қалған қалдық су мөлшерімен Дин және Старк
әдісімен анықтайды.
Деэмульгатор үлгілерінің ... ... ... ... ... сай 9 ... сай бағалайды:
(9)
Бұндағы Впр – шайылған судағы су-мұнай эмульсиясының массалық мөлшері;
Всн – шикі ... ... ... ...... ... судың массалық мөлшері.
«Жақсы сипаттамалық көрсеткіш» шамасы деп – тұндыру уақыты 1 сағаттан
астам уақытта ... ... ... ... сусыздандыру тиімділігін
атайды.
3 Тәжірибелік бөлім
3.1 Мұнай үлгілерін зерттеу
ҚР СТ 1347 – 2005 сай ...... ... дайындалу
деңгейі, көмірсутек пен жеңіл меркаптандар құрамы ... ... ... ... ... ... құрамына байланысты мұнай төрт сыныпқа бөлінеді:
1 сынып – аз күкіртті;
2 сынып – күкіртті;
3 сынып – мол ... ...... мол ... фракциялардың шығуы және парафиннің массалық үлесі бойынша
мұнай қосымша бес түрге бөлінеді:
0 – ерекше жеңіл;
1 – жеңіл;
2 – ......... ... ... ... үш ... бөлінеді:
1 – біріншілік;
2 – екіншілік;
3 – үшіншілік.
Күкіртті сутек пен жеңіл меркаптандардың массалық үлесі бойынша 4 түрге
бөлінеді:
0 – нульдік;
1 – ......... ... белгісі мұнай сыныбының, ... ... ... ... және осы стандарт белгілеріне сәйкес келетін ... ... ... ... шығару кезінде тұрпат белгісіне ... ... ... ... шартты белгілеу сұлбасы
Жалпы техникалық талаптар. Өндірілетін, қабылданатын және тұтынушыларға
тапсырылатын стандарт талаптарына сай келуі тиіс.
Күкірттің массалық үлесіне байланысты мұнай 4 ... ... ... ... 4. Мұнайға қойылатын жалпы техникалық талаптарға сай ... ... ... |Күкірттің массалық үлесі, % |
|1 ... ... |
|2 |0,61 – ... ... |
|3 |0,81 – ... дейін |
|4 ... ... ... фракцияның шығуы және парафиннің массалық үлесі бойынша мұнай
5 кестеге сәйкес келуі тиіс.
Кесте 5. Мұнайға қойылатын жалпы техникалық ... сай ... ... және ... ... ... ... төмендегідей мұнайға арналған норма ... | |
| |0 |1 |2 |3 |4 ... ... ... ... ... ... оС |830,0-ден аз|830,1-850,0|850,1-870,0|870,1-895,0|895,0-тен |
|15 оС ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... шығымы, %, кем емес, төмендегі температураға дейін: ... оС |30 |27 |21 |- |- ... оС |52 |47 |42 |- |- ... оС |62 |57 |53 |- |- ... ... ... ... ... |6,0 |6,0 |6,0 |- |- ... | | | | | ... ... ... ... 6 кесте талаптарына сай келуге сәйкес.
Күкіртсутек пен жеңіл меркаптандардың массалық үлесі бойынша мұнай 7
кесте талаптарына сәйкес ... ... 6. ... ... ... техникалық талаптарға сай мұнайдың
дайындау деңгейі бойынша
|Көрсеткіш атауы ... ... үшін ... |
| |1 |2 |3 ... массалық үлесі, |0,5 |0,5 –1,0 |1,0 ... ... емес | | | ... ... |100 |300 |900 ... ... | | | ... емес | | | ... |0,05 ... ... | ... %, ... емес | ... бу ... |66,7 (500) ... ... ... | ... | ... ... ... млн. -1 | ... | ... 7. ... қойылатын жалпы техникалық талаптарға сай күкіртсутек
пен жеңіл меркаптандардың массалық үлесі
|Көрсеткіш атауы |Мұнай түрі үшін ... |
| |0 |1 |2 |3 ... ... |10 |20 |50 |100 ... ... | | | | ... (ррm), астам | | | | ... | | | | ... – мен |30 |40 |60 |100 ... | | | | ... ... | | | | ... ... (ррm), | | | | ... емес | | | | ... ... ... ... шарттар стандартына сай сипатталды.
Зерттеу жұмысында мұнайдағы суды анықтаудың сапалық және сандық ... ... ... ... ... су ... ... әсер етіп, оның физика – химиялық қасиетін өзгертеді.
Келесі бөлімшелерде мұнайдың физика – химиялық қасиеттері, соның ішінде
тығыздығы мен тұтқырлығы және ... су ... ... және ... ... ... сай ... Мұнайдың физикалық – химиялық қасиеттерін анықтау
Зерттеу жұмыстары барысында Батыс Қазақстан аймағындағы Чинарево (БҚО),
Ескене (Атырау облысы), Қарашығанақ (БҚО) және Жаңаөзен ... ... ... ... ... тығыздығы ГОСТ Р 51069 – 97 сай және
тұтқырлығы анықталды.
Тығыздық, ... ... ... ... немесе АРІ градусымен
тығыздығы есептелген көлемді стандартты температурадағы көлемге айналдырып,
шикі мұнайдың сапасын анықтайтын ... ... бірі ... Р 51069 – 97 сай шикі мұнай, мұнай өнімі, ... ... ... ... емес ... АРІ ... бар шыны ареометр көмегімен
тығыздығын өлшеуге болады.
Тығыздық дегеніміз – 15 оС-та көлем ... ... ... ... ... ... өлшеу нәтижелерін жазған ... ... мен ... ... сай, стандартты температурада жазады: кг/м3 15
оС-та.
Салыстырмалы ... ... ... – 15 оС-та (60 оҒ) берілген
жағдайдағы сұйықтық көлемінің массасының сол ... таза ... ... ... ... болып табылады. Салыстырмалы тығыздықты
өлшеу нәтижелерін жазған кезде, оның масса мен ... ... ... температурада жазады: салыстырмалы тығыздық (меншікті ... ... ... бар ... – бұл ... тығыздықтың (меншікті
салмақтың) арнайы функциясы (меншікті салмақ) (60/60) оҒ, оны 10 ... ... ...... ... ауытқитын
температураларда алынатын ареометр ... ... ... ... ... ... ... АРІ градусы бар тығыздық
болып табылмайды.
Зерттелетін сынама ... ... ... ... ... ... ... келетін ареометрді салады. Белгілі температурада
мұнайдың тығыздығын анықтау үшін ареометрі салынған сынаманы цилиндрімен
бірге су моншасына ... ... ... ... соң, оның көрсеткішін 15
оС-қа сай температурада, ал салыстырмалы тығыздығы мен АРІ градусы ... ... ... сай 60 оҒ ... ... ... тығыздығын анықтау тәжірибесі сорғыш шкафтың
астында, барлық техника және өрт қауіпсіздігі талаптарына сай ... ... ... желі жоқ жерде құяды, көпіріктенбей құйылуы
керек, көпірген ... ... ... ... ... ... ... мен қоршаған орта температурасы 2 оС шамасынан көп ... ... ... ... ... су моншасына орнатады. Нақты
температураны ... үшін ... мен ... ... ... ... ... мұнай үлгілерінің тығыздығы зертханалық жағдайда барлық
стандарт талаптарына сай 20 оС ... ... үш ... ... ... нәтижелері кесте 8-де берілген.
Кесте 8. Зерттелген мұнай үлгілерінің тығыздықтары
|№ |Мұнай кен орны |16 оС |20 оС ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
|1 |Чинарево |ρ = 785 кг/м3 |ρ = 780 кг/м3 |
|2 ... |ρ = 835 кг/м3 |ρ = 830 кг/м3 |
|3 ... |ρ = 792 кг/м3 |ρ = 787 кг/м3 |
|4 ... |ρ = 885 кг/м3 |ρ = 881 кг/м3 ... ... ... қойылатын жалпы техникалық талаптарға сай
тығыздық 5 кестемен келтірсек, Чинарево (БҚО) мен Қарашығанақ (БҚО) ... ... ... ... яғни ... ... сай, Ескене (Атырау
облысы) мұнайы жеңіл 1 ... ... ... ... облысы) кен
орнының мұнайы ауыр болып есептеледі, ол 3 ... сай ... ... және ... ... тұтқырлықты өлшеу.
Шыны вискозиметр көмегімен кинематикалық тұтқырлықты анықтау, ньютондық
сұйықтарға ... ... ... ... деп – ... ... жылдамдығына тура пропорционал болатын сұйықтықтарды атайды.
Әдіс зерттелетін сұйықтықтың ауырлық күші әсерімен шыны вискозиметр
түтіктерінде ағып өту ... ... ... ... тұтқырлығын анықтау тәжірибесі сорғыш шкафтың
астында, барлық техника және өрт ... ... сай ... тәжірибеге дайындау. Вискозиметрді мұнайдың түріне
байланысты капилляр ... сай ... ... ... ... ... капилляр диаметрі 0,73-ке тең. Әр өлшеуден кейін
вискозиметр мұнайды жақсы ерітетін еріткішпен шайылып ... ... ... толуол мен изопропил ... 1:2 ... ... ... кейін бір үлгімен кем дегенде 3 параллельді өлшеуден
кейін, еріткішпен ... ... ... ... ... 100 – 120 оС-та
еріткіш пен мұнайдың іздері кеткенше құрғытылып ... ... соң, ... ... ... қоспамен, дистильденген
сумен және ацетонмен шайып, бейорганикалық қалдықтар ... ... ... ... вискозиметрге төменгі түтікпен сорылып, бөлінген жоғарғы жуан
диаметрлі капилляры кіші диаметрлі капиллярына қарағанда 5 мм – ге ... ... ... ... ... ... егер ... көп
мөлшерде ұшқыш заттар болмаған жағдайда, қосымша ... ... ... ... керек. Вискозиметрдегі мұнай үлгісі мен қоршаған орта
температурасы 2 оС ... көп ... ... керек. Айырмашылық
болса, үлгіні су моншасына немесе термостатқа орнатады. Нақты температураны
анықтау үшін ... мен ... ... ... пен ... ... мұнайды еркін ағу жылдамдығымен ... ... ... ... ағу ... ... 2 секунд дәлдікпен
өлшенеді.
Нәтижелерді есептеу және тіркеу. Зерттелетін мұнайдың кинематикалық
тұтқырлығы, ν, ... ... 11 ... есептеледі.
ν = С*t (11)
мұнда С – ... ... ...... мұнай үлгісінің орташа арифметикалық ағу уақыты, с.
Зерттелетін мұнайдың динамикалық тұтқырлығы, η, мм2/с2 бірлікпен ... ... = ν * ρ ... ν – ... ... мм2/с2;
ρ – тұтқырлық анықталған температурадағы тығыздық, г/ см3.
Тәжірибе кезінде №9 ... ... ... ... ... ... тұрақтысы С = 0,02692. Әр өлшеуден кейін ... ... ... ... ... ... ... мұнай
үлгілерінің тұтқырлығы зертханалық жағдайда барлық стандарт талаптарына сай
20 оС температураға есебінде үш параллельді анықтау арқылы өлшенді.
Кесте 10. ... ... ... ... ... кен орны |Ағу ... с ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | |t1 |t2 |t3 | |
|1 ... |184 |183 |181 |4,917 |
|2 ... |213 |214 |212 |5,734 |
|3 ... |133 |131 |133 |3,564 |
|4 ... |702 |700 |701 |56,613 ... 10 көрініп тұрғандай, мұнай кен орындарының аса тұтқыры Жаңаөзен
(Маңғыстау облысы) кен орнының мұнайы, одан ... ... ... облысы)
кен орнының мұнайы, жеңіл мұнайлы Чинарево (БҚО) мен ... ... кен ... ... тығыздығына тура пропорционал, яғни төмен
болып табылады. Келесі бөлімде ... ... ... ... орнының мұнайынан басқа, үш мұнай үлгісінің су ... ... оны ... жағдайда Дин мен Старк әдісімен айдау талапқа ... және қиын ... ... табылады.
3.1.2 Мұнай құрамындағы су мөлшерін анықтау
Мұнай өңдеу мекемелеріне арналған техникалық жағдайға сай ... ... үш ... бөлінеді. Мұнайға қойылатын жалпы техникалық талаптарға
сай мұнайдың дайындау деңгейі ... ... 6 – да ... (БҚО), Ескене (Атырау облысы), Қарашығанақ (БҚО) мұнай кен
орындарының су мөлшерін анықтау нәтижелері талданып көрсетілген.
Зерттеулер ... ... ең ... ... ... мен ... су мөлшерін анықтау тәсілдерінің ішінен дәл, көптеген елдерде кең
таралған мұнай ... ... ... ... Дин мен ... ... ... әдістемелер мен нормативтік нұсқауларға ... ... әр ... ... ... ... бес ... және математикалық статистика тәсілімен өңделді.
Кесте 11. Чинарево (БҚО), ... ... ... ... ... ... кен орындарының су мөлшерінің массалық үлесі, (%)
|Мұнай кен орны |Алынған тәжірибе ... ... |Sr |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| |І |ІІ |ІІІ |ІV |V | | ... |0,83 |0,79 |0,79 |0,81 |0,85 ... |0,011 ... |0,42 |0,46 |0,48 |0,40 |0,44 ... |0,014 |
|Қарашығанақ |0,20 |0,24 |0,26 |0,22 |0,28 ... |0,014 ... 12. ... ... ... нормаға сәйкестігі
|МЕСТ-9965-76 ... ... ... (%) ... ... ... ... |Қарашығанақ ... ... |I |- |0,42 |0,24 ... ... |II |0,81 |- | ... ... |III |- |- |- ... ... ... (БҚО) ... кен орындарынан алынған
мұнай дайындалу деңгейі бойынша екінші топқа жатады. Бұл мұнай кен ... ... үш ... ... ... ... жөн,
өйткені бұл әдіс қарастырылған басқа әдістерге қарағанда ... ... ... ... табылады.
Ескене (Атырау облысы) мен Қарашығанақ (БҚО) мұнай кен орындарынан
алынған ... ... ... ... анықталды. Сондықтан бұл мұнай кен
орнының мұнайын термохимиялық ... ... ... 2 ... ... мен ... ... талаптарға жауап беретін деэмульгаторларды табиғи мұнайдан
суды айыру үшін пайдалануға болады:
– концентрация, ... және ... кең ... ... қабілет;
– қаныққан бу қысымының төмендігі;
– қайнау температурасы судың қайнау температурасынан ерекшелігі;
– тығыздығы көмірсутекті мұнайдың тығыздығынан айырмашылығы;
– эксплуатация кезіндегі ... ... ... ... жоғары селективтілік;
– мұнайды өңдеуде қолданылатын ингибиторлармен химиялық реакцияларға
түспеуі, бейтараптылық қасиет;
– коррозия түзу белсенділігінің төмендігі;
– газ ... ... ... төмен көпіргіштік;
– тотығу мен термиялық ыдырауда жоғары химиялық төзімділік және т.б.
Бұл талаптарға келесі ... ... ... ... ... ... (ПГ) және гликольдердің эфирлерімен
қоспасы жауап береді. Гликольдер май қатарындағы екі атомды спирттер, ... ... ... жақсы араласады және гигроскопиялық ... ... ... ... сумен ерітінділері құрылғыларда коррозияны
туғызбайды. Гликольдердің тағы бір ...... сулы ... ... ... ... ... оларды тек
деэмульгатор ретінде ғана емес, төмен ... ... ... де ... мүмкіндік береді
Диэтиленгликоль. А маркалы диэтиленгликоль (ДЭГ, дигликоль А, 2,2'-
дигидроксидиэтил ... ... ... 10136 – ... формуласы:
СН2 – СН2 – О – СН2 – СН2
НО ... ... Бұл ... ... аса тұтқыр, иісі жоқ, түссіз
сұйықтық, тәттілеу дәмі бар, өте ... ... ... ... болып
табылады.
Молекулалық массасы 106,12-ге тең. ... ... ... 245,8 ˚С, d420 1,1161, nD20 1,4474. ... температурасындағы
тығыздығы 1,116 г/см3, тұтқырлығы – 35,7 СПз (МПа С), ... 2,093 Дж/г оК, ... ... – 7,8 ... этиленгликольге қарағанда жақсы ерігіштігімен, ұшқыштығы
төмен, қайнаудың жоғары температурасымен және ... ... Сулы ... қату ... ... есе жоғары.
Диэтиленгликоль өте жақсы сумен және кейбір органикалық қосылыстармен,
соның ішінде бір ... ... ... және тағы да ... ... және өзге целлозольвалар мен
карбитолдармен, этаноламинмен, ... ... ... ... ... кең ... интервалда ... ... және ... ... ... ... Диэтиленгликольді қосымша қоспа ретінде жақсы талғағыш
(селективті) ... ... ... және мұнай өнімдерінен ароматтық
көмірсутектерді экстракциялау мақсатында ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар диэтиленгликоль көмегімен газдарды және жеңіл мұнайды
әртүрлі ... ... ... ... және көмір қышқыл
газдардан ... ... ... ... ... материалдарын синтездеуде қажетті шикізат
ретінде қолданылады. Мысалы: қанықпаған полиэфир шайырлары, ... ... ... термотұрақты және өртке төзімді полиуретандарды, сонымен
қатар полимерлі материалдарды синтезде қажет ... ... ... ... антиоксидант, полимерлеудің
активаторлары, эпоксидті шайырлардың қаттылағыштары ретінде қолданылады.
Жоғары гигроскопиялық қасиеттеріне байланысты ... ... мен ... жеңіл газды конденсаттан суды айырып алуға мүмкіндік береді. ... алу өте ... ... оларды пайдалану қазіргі кезде өзекті
мәселе болып отыр.
Өндіру технологиясы. Диэтиленгликольді алудың ең кең ... ... ... мен ... алу ... ... Бұл екі технологияда да өзара жақын және бастапқы реагент ... ... ... ... ... ... гидратация реакциясына негізделіп,
жай этиленгликоль алу технологиясына ұқсайды, өйткені қосалқы өнім ретінде
диэтиленгликоль ... ... да ... ... ... ... шығатын өнімнің әртүрлі мөлшерін алуға болады. Осылайша ... ... ... ... ... 17:1 қатынасында алынса,
этиленгликольдің ... ... ... 10:1 ... Ал ... этиленгликольге қатынасы 14:1 қатынасында дигликоль
шығымы 20 %-ға азаяды. Дегенмен реакциялық ... су ... ... ... ... шығымының көбеюіне әкеледі. Осы жағдайда
түзілетін этиленгликоль ... ... ... ... ... ... диэтиленгликоль этиленгликоль мен этилен
тотығының сәйкесінше 2:1 ... ... ... 160-180 °С
температура мен 1,1-2,0 МПа қысымда әрекеттесуі кезінде ... ... ... 60 %-ға дейін жетеді.
(13)
Өндірісте екі түрлі маркалы диэтиленгликоль шығарылады.
Кесте 13. ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |
| |
| ... ... 24 2213 0100 ... ... 24 2213 0200 |
| |
|1 ... тығыздық, г/см3 ... – 1,117 |
| |
|2 ... ... бірлігі, астам емес ... ... |
| |
|3 ... қоспалардың массалық үлесі, %, астам емес ... ... |
| |
| ... ішінде, этиленгликоль, %, астам емес ... ... |
| |
|4 ... ... ... %, кем емес ... ... |
| |
|5 ... ... ... %, ... емес ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ТУ 6-01-5-88.
Негізгі формуласы Н(ОСН2СН2)3ОН
СН2 – СН2 – О – СН2 – СН2 – О – СН2 – ... ... Бұл ... ... ... ... ... иісі жоқ, түссіз ... ... дәмі бар, өте ... ... ... ... табылады.
Молекулалық массасы 150,18-ге тең. ... ... ... 278,3 ˚С, d420 1,1274, nD20 1,4531. ... ...... ... қарағанда жақсы ерігіштігімен, ұшқыштығы ... ... ... және ... тұтқырлығымен ерекшелінеді.
Сулы ерітіндісінің қату температурасы бірнеше есе жоғары. ... ... және ...... ... өте ... келеді.
Триэтиленгликоль сумен, төменгі спирттермен және олардың эфирлерімен,
аминдерімен, альдегидтерімен, ацетонмен, анилинмен және тағы басқаларымен
жақсы араласады. ... ... ... және ... майлары,
гептан, канифоль және тағы басқа қосылыстар нашар ериді.
Қолданылуы. Өндірісте триэтиленгликоль – ... ... ... ... ... ... ... еріткіші, лак пен лак-сырлы материалдардың еріткіші ретінде
және басқа да органикалық синтез өндірісінде ... ... ... ... ... Триэтиленгликольдің аса жоғары гигроскопиялық қасиетінің
көмегімен ... ... және ... ... ... ... соның
ішінде күкіртсутегіден және көмір қышқыл газдардан бөліп алуға болады.
Өндіру технологиясы. Өндірісте триэтиленгликольді ... ... моно – және ... өндірісіндегі қосалқы өнім
ретінде алады. Сонымен қатар тригликольді сілтілік ортада ... ... ... ... арқылы алады.
Өндірісте екі түрлі маркалы триэтиленгликоль шығарылады.
Кесте 14. Өндірістік триэтиленгликольдің сипаттамалары
|№ |Көрсеткіштердің атаулары ... ... |
| | ... |
| | |А |Б |
| | |ОКП 24 2214 0130 |ОКП 24 2214 0140 |
|1 ... ... г/см3 |1,123 – 1,124 |1,121 кем емес |
|2 ... Хазен бірлігі, астам емес |20 |- |
|3 ... ди- және |2 |10 |
| ... ... | | |
| ... %, ... емес | | |
| ... ішінде, этиленгликоль, %, |0,1 |0,8 |
| ... емес | | |
|4 ... ... |98 |90 |
| ... %, кем емес | | |
|5 ... ... ... %, астам |0,01 |0,3 |
| ... | | ... мен ... ... гигроскопиялық
қасиеттеріне байланысты оларды мұнай мен ... ... ... ... суды ... ... мүмкіндік береді.
Суды бөліп алу өте маңызды болғандықтан, ... суды ... ... ... ... ... ... кезде өзекті мәселе болып
табылады [50].
3.3 Сусыздандырудың комбинирленген әдісі
3.3.1 Диэтиленгликоль мен триэтиленгликольге еріткіш
этил ... ... ... ... ... ... қарастырылған еңбектерге сүйенсек,
деэмульгаторлардың тиімділіктерін жақсарту мақсатында әртүрлі реагенттерді
қоса пайдалану, яғни олардың комбинациясы олардың ... суды ... ... ... жақсы септігін көрсетті. Сол себепті ... ... бұл ... ... сипаттамадағы еріткіштерді, соның ішінде төменгі
спирттермен еріткенде байқалады.
Берілген жұмыста Қарашығанақ кенорнының өңдеу кешенінде ... ... ... ... ... ... мен
триэтиленгликольге этил спиртінің әсері талданған және ... ... ... ... ... улы және ... ... ал
пропил және одан жоғары спирттермен ... ... қол ... арзан болып табылады. Бұл жайында экономикалық және экологиялық
бөлімде анық түсіндірме берілген.
Зерттеу ... Таза және ... бір ... ... ... пен
еріткіштің (этанол 70%) әсерін және деэмульгирлеуші тиімділігін анықтау
зерттеу әдістемесі ... ... ... ... ... ... мұнай үлгілерінде қалған судың мөлшерін Дин мен
Старк әдісімен сыналды.
Зерттелетін мұнай үлгісі ретінде су мөлшері ... ... ... берген Чинарево (БҚО) кен орнының жеңіл мұнайы алынды.
Мұнай үлгілеріндегі су мөлшерін анықтау нәтижелері ... ... ... мұнайдағы су мөлшері көп болған сайын, оның
сусыздандыру кезіндегі деэмульгирлеу ... ... ... түседі.
Диэтиленгликоль (ДЭГ) мен триэтиленгликольге (ТЭГ) 70% этил спиртінің
әсерін анықтау үшін, ... ... ... ... 15. Мұнай эмульсиясын 60 oC ... жеке ... ДЭГ, ТЭГ және 70 % -ті этил ... ... ... ... ... қалдық су мөлшері*, мл |Сусыздандыру тиімділігі,|
|уақыты, мин | |% |
| |ДЭГ |ТЭГ ... |ДЭГ |ТЭГ ... ... |0,79 |0,76 |0,82 |93 |93 |92 ... |0,65 |0,58 |0,78 |94 |95 |93 ... |0,47 |0,43 |0,58 |96 |96 |94 ... |0,26 |0,21 |0,48 |97 |98 |95 ... ... ... ... : ... ... 50:50 және 75:25
болып анықталды. Өйткені еріткішті көлемнің 50 % артық және 25 % ... ... ... ... ... ... және ... жағдайда анықталған тәжірибе нәтижелері кесте
15 пен кесте 16 - да көрсетілген.
Кесте 16. Мұнай эмульсиясын 60 oC ... ДЭГ, ТЭГ ... % -ті этил ... 75:25 пен 50:50 ... термиялық бұзу
көрсеткіштері
|Тұндыру |ДЭГ:этанол |ТЭГ:этанол |ДЭГ:этанол ... ... мин | | | | ... | | | | |
| |75:25 |50:50 ... |0,82 |0,82 |
| |ДЭГ |ТЭГ |NaCl |ДЭГ |ТЭГ |NaCl ... |0,65 |0,58 |0,59 |94 |95 |95 ... |0,47 |0,43 |0,44 |96 |96 |96 ... |0,26 |0,21 |0,23 |97 |98 |97 ... 18. ... ... 80 oC ... ДЭГ, ТЭГ деэмульгаторларына
38,1 % -ті натрий хлоридінің 1:2 мен 2:1 ... ... ... |ДЭГ: NaCl |ТЭГ: NaCl |ДЭГ: NaCl |ТЭГ: NaCl ... мин | | | | |
| |1:2 |2:1 ... |0,71 |0,59 |
| |ДЭГ |ТЭГ |
|1 ... |1,27 |
|2 ... |1,45 |
|3 ... = 75:25 |1,05 |
|4 ... = 75:25 |1,19 |
|5 ... = 2:1 |0,93 |
|6 ... = 2:1 |1,06 ... 20 ... ... бұл ... ... ... үнемдеп, деэмульгатор тиімділігін жоғарлатуға болады.
Экологиялық жағынан қоршаған орта мен адамдарға қауіпсіздігі.
Диэтиленгликоль мен триэтиленгликоль ... аз, ... алу ... ... аса ... ... дегенмен оралды токсинділігі бар, оларды
қолдану өте қауіпті болып табылады. Қолданып ... ... ... ... ... әсер ... ... аймағындағы рұқсат етілген шекті
концентрация 10 мг/м3 ... ... ... ... аз болуы
себепті кейбір елдерде тіпті, дәрі – дәрмек пен косметикалық ... ... ... ... ... мен регенерациясы кезінде
өңделген ... ... ... ионды – алмастырғыш шайырлармен тазартуға
болады.
Этил спирті метил спиртімен салыстырғанда, улы және ... ... ... және одан ... ... ... анағұрлым қол жетімді.
Ингаляциялық әсері бойынша тыныс алу жолдарының қабынуына әкеліп соқтырады.
Жұмыс аймағындағы ... ... ... концентрациясы — 1000 мг/м3
Натрий хлориді қауіпсіз, улы, токсинді емес зат. Тамақ ... ... ... ... көп ... тұз ... ... алу
жолдарына кірген кезде, қабынуға әкеледі. ... ... ... рұқсат
етілген тұз мөлшері 1 мг/м3 аспауы тиіс.
Жұмыс кезінде ... ... ... мен өрт ... сақталуы тиіс.
5 ТеХНОЛОГИЯЛЫҚ БӨЛІМ
Сусыздандырудың комбинирленген әдістері бойынша «ДЭГ:этанол» ... = 75:25; ... және ... =2:1 ... қатынастар
талдалып анықталды.
Осыған орай сусыздандыру ... ... ... эмульсияларын
термохимиялық әсермен және комбинирленген ... ... ... ... 2 – ... салыстырмалы түрде комбинирленген
реагенттерімен қоса 10 – суретте бейнеленген [51].
10 – ... ... ... сулы – ... ... ... ... сызба-нұсқасы
Ағындар: 1 – эмульсия; 2 – деэмульгатор; 3 – қыздырғыш бу; 4 – конденсат; 5
– сусызданған ... 6 – ... емес су; 7 – ... ... 8 ... ... не ... 9 – су.Құрылғылар: Н-1, Н-2 – насостар, Е-1 ... Е-2 – ... ... ... Е-3 – ... Т-1 –
жылуалмастырғыш; М-1 – ... С-1 - ... ... суды ... және ... ... ... жүйелі
қолданылып, таңдалған мұнай үлгілеріндегі су мөлшерін сандық және сапалық
әдістермен, яғни зерттелген ... ... ... ... ... (БҚО) және ... (Маңғыстау облысы) мұнай кен орындарындағы
мұнай сынамаларындағы суды «жарықшақтануға сынама» арқылы және ... Дин және ... ... ... ... ... бұзуда қазіргі заманғы ... мен ... ... тиімдісі таңдалды.
Жеңіл мұнайға енгізген сусыздандырғыш реагенттер: диэтиленгликоль мен
триэтиленгликольді жетілдіру мақсатында әрқайсысын 70%-ті этил спиртін ... ... ... сулы ... ... ... қолданып,
сусыздандыру тиімділігінің жоғарлайтындығы және 1 сағат тұндыру бойына
сусыздандыру тиімділігі ... ... яғни ... ... ие ... анықталды;
3) Тәжірибелер барысында мұнай үлгілерін ... ... ... 70%-ті этил ... және 38%-ті натрий
хлоридінің сулы ерітіндісін ... ... ... ... ... ... қатынаста болатындығы анықталды:
«ДЭГ:этанол» және «ТЭГ:этанол»=75:25; «ДЭГ:NaCl» және «ТЭГ:NaCl» =2:1;
4) Жеңіл мұнайға диэтиленгликоль мен ... ... 70%-ті этил ... және 38%-ті ... ... ... ... әдіспен енгізу және деэмульгатордың тиімділігін
анықтау әдістемесі жасақталды.
5) Деэмульгаторлар: ... мен ... ... ... ... салыстырмалы түрде
келесідей болды – «ДЭГ:этанол» және «ТЭГ:этанол» = 75:25; ... ... =2:1 ... ... ... ... және ... анықталды.
Осылайша комбинирленген әдістермен оптималды, әрі тиімді ... ... ... сусыздандырушы реагенттер ретінде қолдануға мүмкіндік
береді және негізгі талаптарға жауап береді.
Қазақстандағы мұнай өндіру мен өңдеу зертханаларында, мұнай ... ... және ... ... ... ... ... пайдасы
зор болмақ.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
пересмотреть
1. Тронов В. П. Разрушение эмульсий при добыче нефти. – М.: ... ... 269 ... ... Д. М., ... Н.В. – ... модернизация и ремонт
оборудования нефтеперерабатывающей и нефтехимической промышленности. –
1995, № 4. – ... ... В. П., ... В. И. ... и ... ... ... Тат. издательство, 1989. – 271с.
4. ... В, И. ... и ... ... – М.: ... – 214 с.
5. Бергштейн Н. В., Пинковский Я. И. ... ... ... ... – СПб.: ... 2000. – 426 ... ... Е. Н. Геохимия нефти и нефтяных месторождении. – М.: Наука,
1997. – 242 с. ... ... на ... ... ... ... ... //В кн.: Обзор. – М.:
ЦНИИТЭНефтехим. – 1991.С.3-21.
8. Гершуни С.Ш., ... М. Г. ... для ... нефти в
электрическом поле // Нефтяное хозяйство. – М.– 2002. № 7. – ... ... Е.В. ... нефти. – М.: Высшая школа, 2001.
– 361 ... ... Е.А. ... ... и мазутов и переработка. – М.: Химия,
1999. – 289 с.
11. Клейтон В. ... их ... и ... ... / Под ред. ... ... – М.: Высшая школа, 1998. – 679 с.
12. ... Г. Л., ... И. П. - ... ... 1996. ... – 30 ... Левченко Д.И. и др. ... ... ... ... ...... 1999. – 374 ... Левченко Д.И. и др.- Обессоливание нефти на нефтеперерабатывающих
заводах. – М.: ... ... 1973. № 13. С. ... ... К. А. ... и электрообессоливание нефти. – М.:
Химия, 2003. – 523 с.
Антоненко В. А., ... Р. С. ... и ... ... ... ... и ... – М.: Нефть, 2004. – 421 с.
Магарил Р.З. Теоретические основы химических процессов переработки нефти.
–М: Химия, ... Т.О. ... мен газ ... ... және технологиясы. Құрылымды
өзгертпей өңдеу процестері 1 бөлім.-Алматы.: Білім, 2001.-450 б.
Ахметов С.А. Глубокая переработка ... и ... Уфа.: ... 2002. ... М. М. ... определения физико-химических характеристик нефтяных
продуктов. – М.: Высшая школа, 1996. – 745 ... Т. И., ... Н. А. ... обезвоживания нефти и
нефтепродуктов. – СПб.: Мысль, 2000. – 372 с.
Надиров Н.К. Высоковязкие ... и ... ... ... ... 2001.
1-5т.
Бойко Г. И., Хуторянская О. В., ... Б. А., ... ... технологии обессоливания и обезвоживания нефтей месторождения Коныс
.//Проблемы катализа 21 века: ... ... Д. В. ... ... ... ... г. Алматы, 12-15 июня 2000 г. – Алматы: ИОКЭ, 2000.
– С.96.
24. Ахметкалиева Р. Б., Мералиев С. А. ... ... ... ... разделения водонефтяных эмульсий // Нефть и газ Казахстана. ... – № 2. - ... ... Ж. Т., ... Г.М. ... нефтяных эмульсий
// Проблемы химической технологии неорганических, органических материалов и
подготовки инженерных кадров: Тр. Между нар. ... г. ... ... окт. 2002 г. - Т. 3. - С. ... ... К.Т., ... С.К. ... нефти на месторождениях ОАО
«Казахойл-Эмба» // ... ... ... ... ... ... Междунар. науч.-техн. конф., 20-летию
образования Атырауского ин-та нефти и ... г. ... ... ... и ... 2001.- Т. 1.- С.217-220.
27. Деэмульгирующие свойства ... ... с ... ... Г.М., ... 3-го ... Беремжановского
съезда по хим. и хим. технол., г, ... 10 -11 ... ... ... 2001. – 329 с.
28. Мустапаева Ж. Т., Капралова В. И., ... У.Ж. ... ... и ... амбарных нефтей ... ... ... технологии неорганических, органических, силикатных
и строительных материалов и ... ... ... Тр.
Междунар. науч.-практ. конф., г. Шымкент, 25-28 окт. 2002 г. – ... им. М. ... 2002. - Т:3 – С. ... ... М.Л., ... Т. П., Ахметов С. М., Уразов Т. Р. Особенности
термохимической ... ... ... технология развития
нефтяной и газовой промышленности: Матер. ... ... ... 19-22 ... 2003 г. ... ... 2003. - С.13-16.
30. Кузорова И.Е., Турова А.В., Томин В.П. Обезвоживание нефтепродуктов ... ... ... ... // Нефтепереработка и
нефтехимия: ИС. – М.: ЦНИИТЭнефтехим, 2005, № 2, С. ... РГУ ... и газа им. И.М. ... ... ... для ... нефти // Химия и технология топлив и масел, 2000, № 2, С. 25–27.
32. Галяутдинов А.А., ... Р.А., ... Х.Х. и ... ... для обезвоживания и обессоливания нефти // Нефтепереработка и
нефтехимия: ИС. – М.: ... 2003, № 10, С. ... ... И.Ш., ... А.Ю., ... Р.Р. ... эмульсий комбинированным методом // Известия ВУЗ: химия и
химическая технология. – Иваново:, 2003, Т.50, № 6, ... ... № 2076134. РФ. ... для обезвоживания и обессоливания
нефти. Опубл.: 27.03.1997.
35. Патент № 2126029. РФ. Состав для обезвоживания и ... ... ... нефтепромыслового оборудования от коррозии. Опубл.: 10.02.1999.
36. Патент № 2024580. РФ. Деэмульгатор для ... ... ... ... ... С.Р. ... ... реагентов для совершенствования
процессов подготовки нефти. Автореф. канд.техн.наук: 02.00.13 – нефтехимия
Уфа: УГНТУ, 2003. – 16с.
38. ...... ... ... 2 февраля 2008 года на
нефтедобывающем предприятии ТОО "Каракудукмунай" (Республика ... ... ... из ... марки "ФЛЭК-Д".
39. Оксана ДОЛЖИКОВА, эксперт Института мировой экономики и политики при
Фонде первого Президента ... ... г. ... ... все ... для развития
40. «Нефтегаз» ГНКАР. «Новый композиционный деэмульгатор» выступит ... ... оглы ... НИПИ ... ... Техническая
конференция «OilTech Kazakhstan» Атырау 6-7 апреля
41. Мералиев С. А., Ахметкалиев Р. Б., ... К. А. ... ... ... // Нефть и газ Казахстана. Приложение к
Докл. МОНАН РК. – 1996. - № 1. – С. ... ... Г. Н. ... и ... ... ...... 1999. – 224 с.
43. Петров А.А. Гетерогенные деэмульгаторы для обезвоживания нефтей. – М.:
Недра, 1965. – 143 с.
44. Панченков Г. М., ... В. М., ... В. В.// ... ... – 1997. №10. ... ... В. П., Емельянченко В. Г., Беньковский В. Г. - В кн.: ... ... и ... ... Т.1. ... ... 1996. – С. ... Логвиненко А. И., Машуков Н. У. Процессы обезвоживания и обессоливания
нефти. – М.: Недра, 2004. – 361 ... ... М. И., ... В. Ю. ... ... ... ...
М.: Высшая школа, 2001. – 248 с.
48. Андреев А. Н., Николаев В. Ю. ... ... ... ... ... - М.: ... 2004. – ... Н. Н. Абрютина, В. В. Абушава, Т. А. Арефьев и др.Современные методы
исследовании нефтей. // Справочно-методическое ... / Под ред. А. ... М. Б. ... Л. И. ... – М.: ... 1989. – ... ... по технологии переработки природного газа и конденсата: в 2
ч. Ч.1. / А.И. Афанасьев, Ю.М. Афанасьев, Т.М. ... и др. // – М.: ... 2002. – 517 с. ... Заббаров Р.Р. новые методы разрушения высокоустойчивых ... ... ... ... 02.00.13 – нефтехимия
Казань: Офсетная лаборатория КГТУ, 2009. – 16с.
-----------------------
1
Е-2
6
6
5
3
4
2
1
Е-1
С-1
8
М-1
Т-1
Н-2
Е-3
Н-1
7 9

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий теңізінің шельфі21 бет
Мұнай дисперстік жүйелерiнiң құрылымды-механикалық берiктiгiн анықтау30 бет
Мұнай өңдеу технологиясы25 бет
Мұнайды сусыздандыру технологиясы42 бет
Каспий аймағындағы мұнайқұбыр коммуникациялар геосаясатының экономикалық астары16 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
Cпектрдің жақын ИҚ аймағындағы сатурынның бұлытты жамылғысының сенімді спектрлік бақылау мәлметтерін алу38 бет
Delphi COM технологиялары22 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары6 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары жайлы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь