Өндіріс тиімділігін арттырудың негіздері

Кіріспе 3
І Өндіріс тиімділігін арттырудың теориялық негіздері
1.1 Өндіріс тиімділігінің экономикалық мәні және маңызы
1.2 Өндірістің экономикалық тиімділігіне әсер ететін факторлар
1.3 Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері
1.4 «CМУ.Шығыс» ЖШС.нің өндіріс тиімділігін талдау
ІІ «СМУ.Шығыс» ЖШС.нің жалпы сипаттамасы
2.1«СМУ.Шығыс» ЖШС.нің техникалық.экономикалық сипаттамасы
2.2«СМУ.Шығыс» ЖШС.нің өндіріс тиімділігін экономикалық талдау
2.3«СМУ.Шығыс» ЖШС.нің өндірістік тиімділігін арттыру жолдары
ІІІИнновация . өндіріс тиімділігін жоғарылатудың негізі
3.1«СМУ.Шығыс» ЖШС.нің өндірістік тиімділігін жоғарылату шаралары
Қорытынды 60
Қолданылған әдебиеттер 62
Кіріспе

Экономикалық жүйенің өзгеруі экономиканың негізгі өндірістік субьекті-кәсіпорынның іс-әрекетіне әсер етпей қоймайды. Сонымен қоса, шаруашылық механизімінің өзгеруінің негізгі субьектісі, экономика транформациясының басты және қозғаушы күштерінің көзі кәсіпорын болып табылады. Өтпелі кезеңнің бір ерекшелігі - ескі қағидалар өз күшін жоймаса да іске аспайды, ал жаңа экономикалық ережелер экономиканың басты факторларының ішінде басым орын ала алмайды. Бұл жағдай Республика Президентінің 2007 жылғы 28 ақпанындағы Қазақстан халқына Жолдауында ерекше айтылады: «Экономика біздің дамуымыздың басты басымдығы, ал экономикалық өсімнің барынша жоғары қарқынына қол жеткізу – негізгі міндетіміз болып қала береді. Біз бұған өз экономикамыздың бәсекелестік қабілетін арттыру арқылы, қол жеткіземіз»./1/
Бүгінде еліміздің алдында жаңа, өршіл міндеттер тұр. Қазақстанда әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қатарына кіру үшін барлық алғышарттар бар. ҚР Президенті үстіміздегі жылдың 1-ші наурызындағы Қазақстан халқына Жолдауында осы мақсатқа жетуге мүмкіндік беретін стратегияның басымдықтарын атап берді./2/ Бұл міндетті орындау үшін және шикізаттық бағыттан арылу үшін елімізде 2015 жылға дейінгі Индустриялық - инновациялық даму стратегиясы әзірленді. Оны іске асыру ел экономикасын қарқынды дамытуға мүмкіндік береді. Бұл үшін Қазақстанда Даму банкі, Инновациялық қор және басқа даму институттары құрылып, қызмет етіп отыр.
Ең алдымен, Қазақстанның экономикалық дамуындағы сапалық “секірістерге” негізделген елді дәйектілікпен экономикалық жаңарту. Мұндай “секіріс” сыртқы дүниеге ашық ұлттық экономика жағдайында ғана қамтамасыз етіле алады, мұндай экономика әлемдік тауарлар, қызметтер, еңбек ресурстары, капитал, осы заманғы идеялар мен технологиялар рыногының табысты да серпінді бөлігі бола алады және болуға тиіс екендігін атап көрсетті.
Кәсіпкерлікті, экономиканы әртараптандыру мен инвестициялар тартуды белсенді ету мақсатында туризм, тамақ өнеркәсібі, тоқыма өнеркәсібі, металлургия, мұнай-газ, мәшина жасау, құрылыс материалдары және көлік логистикасы секілді 7 басым кластерді қалыптастыру жөніндегі жұмыстар басталды. Таяудағы уақытта елде іскерлік ортаны жетілдіру және бизнес жүргізу жағдайларын жақсарту жөнінде бірқатар шешуші шаралар қабылдау жоспарланған.
Қазақстан экономикасының тұрақты, қарқынды экономикалық өсуі үшін отандық өнеркәсіп салалары даму қажет. Инвестициялардың өндіруші секторларға ағылуы жалғасты. Осының нәтижесінде жеңіл өнеркәсіп, машина жасау химия өнеркәсібі және басқа да салалар өнімдері нарық талаптарына сәйкес емес болып, оларда өткізу мәселесі шиеленісіп, не мүлдем өнім өндірілмей өнеркәсіп салалары терең дағдарысқа түсті. Міне осылар нәтижесінде өңдеу өнеркәсібі салаларында, біріншіден, өндеріс құлдырауының ең жоғарғы көрсеткіштері, екіншіден, жинақ үшін қор жетіспеушілігі, үшіншіден, ескірген өндірістік құрал – жабдықтар мен машиналарды алмастыру үшін мүмкіндіктердің және инвестициялық ынталандырудың болмауы байқалуда. Көптеген кәсіпорындардың төлем қабілетсіздігінің төмендігі олардың шаруашылық қызмет нәтижелеріне, олармен байланысы бар басқа да субьектілер нәтижелеріне кері әсерін тигізді.
Экономиканы көтерудің ең басты тез және тиімді жолы – ол өндірістің тиімділігін жоғарылату.
Осы мәселелердің барлығы өндіріс тиімділігімен тығыз байланысты, яғни кез-келген экономиканың қарқынды дамуының алғышарттарының бірі - өндірістік секторлардың үдемелі дамуы. /3/
Диплом жұмысының мақсаты – нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардың өндіріс тиімділігін арттыру мәселесін ғылыми тұрғыда зерттеу және нақты ұсыныстар жасау.
Бұл мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі қажет:
- Нарық жағдайында тиімділікті арттырудың теориялық мәселелерін қарастыру;
- Өндіріс тиімділігіне әсер ететін, факторларды және оны бағалаудың көрсеткіштерін талдау;
- Жалпы Қазақстан Республикасындағы кірпіш пен кірпіш өнімдерін шығару нарығының даму тенденцияларына тоқталып өту;
- «СМУ-Шығыс» ЖШС – ның технико – экономикалық сипаттамасын беру және өндірістік тиімділігін талдау;
- Қазақстан Республикасын кірпіш пен кірпіш өнімдерін шығару нарығының дамуын қолдау мүмкіндіктерін және «СМУ-Шығыс» ЖШС–ның тиімділігін арттыру жолдарын ұсыну.
Диплом жұмысының зерттеу обьектісі - Зайсан ауданында орналасқан «СМУ-Шығыс» ЖШС-гі. Диплом жұмысының теориялық және әдістемелік негізін отандық кәсіпорындардың өндіріс тиімділігін талдау, бағалау және арттыру бойынша еліміздің және шетелдік экономист ғалымдардың еңбектері, монографиялары, оқулықтары мен оқу құралдары мерзімді баспа сөздегі мәліметтер мен ақпараттар, арнайы заңдар, заңнамалық құжаттар нормативтік құқықтық актілер мен ҚР Президенті мен Үкіметінің бұйрықтары, қаулылары мен жарлықтары кірпіш шығару мен айналысатын «СМУ-Шығыс» жылдық есептемелік құжаттары құрайды.
Қолданылған әдебиеттер

1. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. – Егемен Қазақстан – 2006 жыл, 2-наурыз
2. Н.Назарбаев. Инвестициялық тартымдылық – бәсекеге қабілеттілік қасиеті. //Егемен Қазақстан 2010 ж. - 9 маусым
3. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 ж. 17 мамырдағы №1096 Жарлығы. Астана, 2009. Источник: справочная правовая система ЮРИСТ.
4. Стратегия индустриально-иновационного развития Республики Казахстан на 2003-2015г. Астана2003г. Постоновление Правительства РК от 5 февраля 2009 года №137.
5. Назарбаев Н.А. конкурентспособному Казахстану, конкурентспособной экономике, конкурентспособной нации! Послание Президента народу Казахстан// Казахстанская правда, 2010г. 19 марта
6. Кенжегузин М.Б.«Экономика Казахстана на пути преобразований» Алматы-2011г.
7. Горемыкин В.А., Богомолов О.В. «Экономическая стратегия предприятия» Москва: «Филинъ»-2001г.
8. Кунельский Л.Э. «Как ускорить рост эффективности» Москва:1998г.
9. Тимохин М.Н, «Экономика организация промышленного производства» Москва: «Мысль»-1987г.
10. Уолл Н., Маркузе Я., Лайн Д. «Экономика и бизнес А-Я». Москва: «Файр-пресс»-1999г.
11. Словарь банковских и финансово- экономических терминов./Под ред. Мамырова Н.К. Алматы:» Экономика»-1999г.
12. Маркс К., Энгельс Ф. Соч. 2-е издание, Т.24
13. Андрейчиков А.В., Андрейчикова А.В. «Анализ, синтез, планирование решений в экономике» Москва: «ФиС»-2001г.
14. Модульная программа для менеджеров. Кременов Г.Р. «Управление производительностью качеством» №5.Москва: «Инфра-М»-1999г.
15. Жак Лиувиль «Стратегия предприятия и рентабельность» Москва: 1993г.
16. Лисицина Н.А. «Экономика, организация и планирование промышленного производства». Минск: «Высшейшая школа»-1999г.
17. Приказ Министра финансов РК от 2 апреля 2003 года №135 «Правила определения оснавных показателей эффективности деятильности не государственных юридических лиц с участием государство в уставном капитале» // Офицальная газета №51 (156)
18. Разъяснение по применению типового плана счетов бухгалтерского учета / Библиотека бухгалтера и предприятия, 2010г.7№5-6 (154-155) май-июнь.
19. Прыкина Л.В «Экономический анализ предприятия» Москва: «Юнити»-2001г.
20. Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового состояние предприятия» Алматы: «Экономика» -1998г.
21. Савицкая Г.В. «Методика комплексного анализа хозяйственной деятельности предприятия» Москва: «ИНФРА-М»-2001г.
22.Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомартов нарықтық экономика негіздері. Республикалық баспа кабинеті Алматы-1994 жыл
23.Ә. Әубәкіров, Б. Байжұмаев, Ф. Жақыпова, Т.Табеев Экономикалық теория. Қазақ университеті. Алматы-2009 жыл
24.Н.Қ Мамыров, Қ.С. Есенғалиева, М.Ә. Тілеужанова Микроэкономика Алматы -2000 жыл.
25. Р. Дорнбуш, С. Фишер Макроэкономика. Білім Алматы – 2010 жыл.
26. С. Сатыбалдыұлы Маркетинг нарықтану Білім Алматы- 2009 жыл.
27. Н. Ә. Назарбаев – "Ғасырлар тоғысында".-Алматы, Өнер,2006 ж.
28. Н, Ә. Назарбаев – "Қазақстан -2030 Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы". Ел Президентінің Қазақстан халқына жо-дауы, Алматы, 2007ж.
29. Қ.В.Бердалиев, С. Ы Өмірзақов – Менеджмент негіздері-Алматы, ҚазМБА, 2004ж.
30. К. В. Бердалиев және т. б.– "Басқару негіздері, Алматы, 2005.
31. Мескон М. X., Альберт М., Хедоури Ф. - Менеджмент негіздері, М.,1995.
32. Герчикова И. Н, – "Менеджмент"-М. Банки-Биржи, 2004.
        
        Мазмұны
Кіріспе
І Өндіріс тиімділігін арттырудың теориялық негіздері
1.1 Өндіріс тиімділігінің экономикалық мәні және маңызы
1.2 ... ... ... әсер ... факторлар
1.3 Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері
1.4 «CМУ-Шығыс» ЖШС-нің өндіріс тиімділігін талдау
ІІ «СМУ-Шығыс» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы
2.1«СМУ-Шығыс» ... ... ... ... өндіріс тиімділігін экономикалық талдау
2.3«СМУ-Шығыс» ЖШС-нің өндірістік тиімділігін арттыру жолдары
ІІІИнновация - өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... 60
Қолданылған әдебиеттер 62
Кіріспе
Экономикалық жүйенің өзгеруі экономиканың негізгі өндірістік субьекті-
кәсіпорынның іс-әрекетіне әсер етпей ... ... ... ... ... негізгі субьектісі, экономика транформациясының
басты және қозғаушы күштерінің көзі кәсіпорын ... ... ... бір ... - ескі ... өз күшін жоймаса да іске аспайды,
ал жаңа экономикалық ережелер экономиканың басты факторларының ішінде басым
орын ала ... Бұл ... ... ... 2007 ... 28
ақпанындағы Қазақстан халқына Жолдауында ерекше айтылады: «Экономика біздің
дамуымыздың басты басымдығы, ал экономикалық ... ... ... қол ... – негізгі міндетіміз болып қала береді. Біз ... ... ... ... ... ... қол жеткіземіз»./1/
Бүгінде еліміздің алдында жаңа, өршіл ... тұр. ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру үшін барлық
алғышарттар бар. ҚР Президенті ... ... 1-ші ... ... ... осы ... ... мүмкіндік беретін
стратегияның басымдықтарын атап ... Бұл ... ... үшін ... ... ... үшін ... 2015 жылға дейінгі Индустриялық -
инновациялық даму стратегиясы әзірленді. Оны іске ... ел ... ... ... ... Бұл үшін Қазақстанда Даму ... қор және ... даму ... құрылып, қызмет етіп отыр.
Ең алдымен, Қазақстанның экономикалық дамуындағы ... ... елді ... ... ... ... ... дүниеге ашық ұлттық экономика жағдайында ғана қамтамасыз
етіле алады, мұндай экономика ... ... ... ... ... осы ... ... мен технологиялар рыногының
табысты да серпінді бөлігі бола алады және болуға тиіс ... ... ... ... мен ... ... ету ... туризм, тамақ өнеркәсібі, тоқыма өнеркәсібі,
металлургия, мұнай-газ, ... ... ... ... және ... секілді 7 басым кластерді қалыптастыру жөніндегі жұмыстар
басталды. Таяудағы ... елде ... ... ... және ... жағдайларын жақсарту жөнінде бірқатар шешуші ... ... ... ... қарқынды экономикалық өсуі үшін
отандық өнеркәсіп ... даму ... ... ... ағылуы жалғасты. Осының нәтижесінде жеңіл өнеркәсіп, машина
жасау химия өнеркәсібі және басқа да ... ... ... ... емес ... ... өткізу мәселесі шиеленісіп, не мүлдем өнім
өндірілмей өнеркәсіп ... ... ... ... Міне ... өңдеу өнеркәсібі салаларында, біріншіден, өндеріс құлдырауының
ең жоғарғы көрсеткіштері, ... ... үшін қор ... ... ... ...... мен машиналарды алмастыру
үшін мүмкіндіктердің және инвестициялық ынталандырудың болмауы ... ... ... ... ... олардың
шаруашылық қызмет нәтижелеріне, олармен байланысы бар басқа да субьектілер
нәтижелеріне кері ... ... ... ең ... тез және ... жолы – ол ... жоғарылату.
Осы мәселелердің барлығы өндіріс тиімділігімен тығыз байланысты, яғни
кез-келген экономиканың қарқынды ... ... бірі - ... ... ... ... ... мақсаты – нарықтық ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда
зерттеу және нақты ұсыныстар жасау.
Бұл мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі қажет:
- ... ... ... ... ... ... Өндіріс тиімділігіне әсер ететін, факторларды және оны ... ... ... Қазақстан Республикасындағы кірпіш пен кірпіш өнімдерін ... даму ... ... ... «СМУ-Шығыс» ЖШС – ның технико – экономикалық сипаттамасын беру және
өндірістік тиімділігін талдау;
- Қазақстан ... ... пен ... ... ... ... қолдау мүмкіндіктерін және «СМУ-Шығыс» ЖШС–ның ... ... ... ... ... ... - ... ауданында орналасқан
«СМУ-Шығыс» ЖШС-гі. Диплом жұмысының теориялық және әдістемелік негізін
отандық кәсіпорындардың өндіріс ... ... ... және ... еліміздің және шетелдік экономист ғалымдардың еңбектері,
монографиялары, ... мен оқу ... ... баспа сөздегі
мәліметтер мен ақпараттар, арнайы заңдар, заңнамалық құжаттар ... ... мен ҚР ... мен ... бұйрықтары, қаулылары мен
жарлықтары кірпіш шығару мен айналысатын «СМУ-Шығыс» жылдық ... ... ... ... арттырудың теориялық негіздері
1.1 Өндіріс тиімділігінің экономикалық мәні және маңызы
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... нарығының қысқаруы,
әріптес кәсіпорындардың төлем ... ... пен ... жаңа ... ... ... кәсіпорындардың тиімді қызмет етуі, экономикалық
өсуі және дамуы адам ресурстары және басқа да ... ең ... ... ... ... ... ... анықталуына
тәуелді. Өндіріс тиімділігі тұрақты экономикалық өсу және ... ... ... ... ... артуына байланысты
болады. Өндіріс сферасында кәсіпорынның дамуы тек оның өсуі арқылы емес,
өзгеріссіз қызмет масштабы арқылы да ... өсуі - бұл ... ... ... ... ... көлемінің кеңеюі (өнім өндірудің, сату ... ... ... Даму деген – шаруашылық жүйенің сапалық ... ... ... ... ... ... ... техналогия
және техниканы жетілдіру негізінде оның қызметінің тиімділігін арттыру. ... ... ... ... - ... сапа ... ... өнім өндіретін кәсіпорын ... ол үшін ... және ... жеке ... ... ... ... қатар
жабдықтаушылар мен тұтынушылардың жоғары талаптарын ескеру қажет.
Осы өндірістің экономикалық тиімділігі мәселесі бойынша әр ... өз ... ... ... еңбек өндірісінің өсуі немесе бір өнімді шығаруда –ең аз
еңбек шығындары деп есептейді. Басқаларының ойынша - өнімнің ... ... ... ... ... немесе соңғы нәтижеге жету үшін
қаншалықты шығын кеткенін көрсетеді.
Ғаламды өндіріс тиімділігі ... ... ... ... К. ... былай деген “уақыт үнемі өндірістің әр ... ... ... ... сияқты, ұжымдық өндіріс негізіндегі ең
басты экономикалық заңдылық ... ... /7/. Өнім ... ... ...... ... үнемдеу заңының мәні болып табылады.
Л.Э. Кунельскийдің тұжырымдауынша, өндіріс тиімділігі дегеніміз –ең
аз шығын ... ... ... ... жету ... нәтижелілігі
/8/. Ал М.Н. Тимохинның айтуынша, өнеркәсіптік өндірістің ...... ... ... ... мен ... нәтижелілігін
көрсететін күрделі котегория /9/.
А.П. Вавилов, А.И. Демичевтердің пікірінше, өнеркәсіптік ... ...... ... және материалдық ресурстардың
салыстырмалы ... ... ... жеке ... салалар, жалпы
индустрияның жеткен ең жоғары нәтижелері.
Н.Уоол, Л.Маркузе, Д. Лайну бойынша тиімділік – ... ... Ол ... әдістермен есептесе алады, ең кеңінен
- жұмыс күшін пайдалану тиімділігі: өнімділік (бір ... ... ... ... өндірістік ысырап - өндіріс ... ... ... ... активтердің айналымдығы (кәсіпорын активтері
нәтижесінде қамтамасыз етілген сату көлемі) /10/.
Профессор Н.Қ. Мамыров атап өткендей, ...... ... мен нәтижелердің қатынасы /11/. Кәсіпорынның шаруашылық қызметін
талдау барысында оның техникалық ... және ... ... Егер ... өндіріс технологиясымен (әдісімен) тұрақты өнім
көлемін өндіргенде өнім өндіруең көп, ал ресурстарының ... ең ... ... ... технологиялық тиімді деп саналады. Экономикалық
тиімділікке жету ... ... ... ... ... құнын минималдаумен байланысты. Осының негізінде ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтардың өндіріс ... ... ... нақты қызметінің экономикалық тиімділігінің
нақты ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық еңбек өнімділігімен аталады.
Экономикалық тиімділік экономикалық жүйенің әр деңгейінде пайдалы
соңғы нәтиженің пайдаланылған ресурстар ... ... ... ... қор ... табыстылық, шығындардың қайтарымдылығы және
т.б көмегімен өлшенеді.
Біздің ... ... ... экономикалық тиімділігі –
кәсіпорын әзірлеген стратегияға тәуелді ... ... ... кәсіпорынның тұрақты дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін
қысқа, орта және ұзақ мерзімді нәтижелерге сүйенеді.
Сонымен қатар, өндірістің экономикалық ... ... ... ... ... Барлық түрде экономикалық өндіріс тиімділігі
екі ... ... ... – ол шаруашылық қызмет нәтижесі және
өндіру шығындары. Ең басты - ... ... ... ол ... ... ... алу. ... мен шығындардың қатынасы. Өндіріс
тиімділігін ... ... жолы ... ... тиімділігі кәсіпорын
қызметінің соңғы нәтижесімен анықталып, ұйымдастыру, басқару ... ... /14/. ... оны ... негізгі мақсат бұл ... ... ... ... ... ... ... дамыту;
- өндірістегі инновоция;
- өндірістік шығындардың экономикалық тиімділігін арттыру;
- инвестициялық саясатты оңтайландыру,
- өндірістік жүйенің құрылымын жетілдіру.
Өндірістің тиімділігі ... ... ... ... ... ... арнайы бағдарламасын әзірлеуі қажет. Оның
жүзеге асуы мынаны көздейді /15/.
- өндіріс ... ... ... материал, еңбек және
қаржы ресурстарының ... ... ... ... ;
- ... тиіс ... түрін талдау; бірнеше шығындар
түрінің есебін жүргізіп, олардың төмендетілуіне бақылау жасау;
- жұмысшылардан үнемдеу ұсыныстарын ... ... әр ... ... жүйелі бақылау;
- ұсынылған жаңа әдістерді әзірлеу, олардың ... ... ... ... - ... немесе еңбекті өзгерту процесін
басқару мен араласудың нәтижесі. Төменде келтірілген шарттардың кез ... ... онда ... ... өнім ... ... ... өнім көбейеді, шығындар өзгермейді;
3) өнім көбейеді, шығындар өседі, бірақ өсу қарқыны төмен болады;
4) өнім көлемі өзгермейді, ... ... өнім ... шығындар төмендейді, бірақ мұның төмендеу қарқыны жоғары
болады.
Өндіріс тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... ... ... тікелей байланыстылығында.
Дамудың қозғаушы басым күштерінің бірінен саналатын экономикалық ... ... ... ... ... ... жүйесін
ұтымды қолдану арқылы әсер етеді. Сонымен қатар, ... ... ... ... байланыстырып тұратын орталық буын
болып табылады.
Еліміздің қазіргі және орта мерзімді дамуындағы негізгі стратегиялық
ұстаным – экономикалық өсуді экстенсивтік ... ... ... ... басымдылығы есебінен қамтамасыз ету. Бұл ... уәжі мен оған ... жаңа ... ... нақты
жолдары анықталуы қажет. Алайда, экономикалық ... ... ... ... ортақ пікір қалыптаспаған. Ғылыми зерттеулерде
«экономикалық мүддерлер», ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады. Олардың
мәні мен функционалдық ... да ... ... және ... ... әртүрлі түсіндіріледі. Осыған байланысты, біз,
«ынталандыру» ... ... ... ... тән ... сүйенуді, зерттеу шеңберінде тек экономикалық емес, сонымен қатар,
тарихи, әлеуметтік-мәдени, құқықтық және саяси алғышарттардың да ... деп ... ... ... Қоғамның басты өндіргіш күші,
ең алдымен адам ресурстары. Демек, ынталандыру ... ... ... ... ... яғни ... талаптандыру уәжі болып табылады. Өз
кезегінде, «еңбекке ынталандыру» ... ... ... жүйесі,
адамдардың іс қабілетін дамытудың күшті ... ... ... ... қарағанда кең мағыналы категория.
Экономикалық ынталандыру – адамдарды өнімді әрі ... ... ... ... ... ... әртүрлі үрдістері
мен әдістерін қамтиды.
Сонымен, экономикалық ынталандыру дегеніміз өндірістік ... ... ... пайдалану мақсатында қолданылатын,
олардың экономикалық және әлеуметтік ... ... және ... емес ... ... қатынастар жағдайындағы шаруашылықты тиімді жүргізудің ынталандыру
жүйесі өнімді еңбек қызметіне талаптандырудың тағы бір ... ... ... және ... ... ... ... қазіргі постиндустриялық жағдайында құндық
бағдарлар мен қажеттіліктер, қызметкерлердің еңбек ... ... оңды ... мұқият ескерілуі тиіс.
Бұлар:
- материалдық ынтаны ... өзі іске ... ... ... адамның шығармашылық қабілеттері мен білімін үдету;
- өнімді еңбек пен мол ... ... ... ... ... ... ... көп тұтынудан гөрі, өмір сүру мен ... ... ... ... ... ... бой ұру, қазіргі ... ... ... ... ... басыңқылығына ден беру;
- сапалы экономикалық өсімге қол жеткізуде ... ... ... қызметкердің еңбекке негізделген басым ... ... ... ... ... ... әлеуметтік фактордың ролі арта түседі.
Қазақстан Республикасының жедел дамуына, сондай-ақ өндірістің өнімділігіне
экономиканың қазіргі жағдайы, яғни ... ... ... ... ... Кез ... ... кезеңнің негізгі белгілері: бұрынғы және жаңа
жүйе элементтерінің қатар жүруі, қарама-қайшылықтың ерекше көрінісі – ... ... және ... ... ... мен тетіктердің
арасындағы сәйкессіздіктер, тұрақсыздық. Трансформациялық ... ... бір ... ... ... және өндірістік күрделі
өзгерістерге тәуелді ... ... ... өз ... ... пен
проблемаға толы нарықтық механизмнің қалыптасуымен тікелей байланысты.
Нарықтық қатынастарға көшкен кезімізде ... ... ... ... ол жаңа ... ... іске аса ... Осыған
байланысты, өндіріс тиімділігін ынталандырудың жаңа механизмін құрудың
объективті ... ... ... ... ... ... экономикалық процестерді реттеуге кері ... ... бірі ... ... ... ... ғылымға
негізделген концепцияның болмауы өндірістің құлдырауын, экономикалық өсім
шеңберінің тарылуын тудырады. ... ... мен ... ие ... әлі
ешкім иелене қоймаған ресурстарды қолға алуға және меншікті өз пайдаларына
қарай бөлісуге ұмтылады. Бұндай ... ... ... ... ... емес, иеленуге болатын байлық ретінде қабылданады.
Осының барлығы, өндіріс ... ... ... ... ... пайда болған меншіктік құрылым және ... ... ... заң ... ... жетіспеуі, тиімділікті
экономикалық ынталандыру механизмінің мүмкіндігін ... ... тек ... құқықтарының қайта бөлінісінде ғана
емес, жеке ... ... ... қатынастарды қалыптастыру.
Шаруашылықты жүргізудің жеке меншіктік үрдісі өндіріс көлемін
ұлғайтудың ... оның ... ... ... ... ... қазіргі кезеңінде экономиканы ... ... құру ... ... жедел дамыту есебінен нақты
іске асырылады. Кәсіпкерлік, ... ... ... ... мол ... ұмтылуға қабілетті, іскер адамдар қатарының көбеюін қамтамасыз
етеді.
Өндіріс тиімділігін ... ... ... ... халықтың барлық топтарының материалдық жағдайын ... ... ... ... қауіпсіздігін сақтау ұсталымын
орындауға бағытталуы қажет.
Біздің ойымызша, өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... экономикалық өсімнің тұрақты қарқыны, оның сапалық сипаты;
- өндірілген тауар сапасының артуы және оның отандық, ... ... ... ... халықтың материалдық жағдайы мен әл-ауқатының жақсаруы;
- жаңа технологияларды меңгеру, ғылыми және ... ... ... адам ... ... ... басқару тиімділігін арттыру нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігін арттыру әр кәсіпорын
үшін маңызды мақсат болып табылады.
Ол мақсаттың орындалуы әр – ... ... ... ... бөлімшеден кеңірек қарастырамыз.
1.2 Өндірістің экономикалық тиімділігіне әсер ететін ... ... ... – оның ... ... ... әсер ету. ... қызметінің соңғы нәтижелері, өндіріс
тиімділігін арттыру факторларның мағынасын ... ... ... ... ... факторлары - өндіріс нәтижелеріне және
шығындарына әсер ететін жағдайлар /13/. Олар ... ҒТП – тің ... ең ... кәсіпорынға бәсекелестік күресте
төтеп беріп, сапаның жаңа деңгейіне шығуға мүмкіндік
беретін жаңа ... ... ... ... және ... ... ... және кооперацияның оңтайлы жүйесі;
- басқару әдістері мен жүйесін жетілдіру;
- өндірістің жетілдіруі және дамуының ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру;
- халықаралық еңбек бөлінісінің артықшылықтарын пайдалану.
Факторлардың маңыздылары және ... ... ... және субьективті (саяси, құқықтық, идеологиялық), қысқа және
ұзақ мерзімділері болады. Факторлар өндіріс тиімділігіне әсер ету сипатына
қарай ішкі және ... орта ... деп ... орта факторларына кәсіпорын өзінің алдына қойған мақсаттары ... ... ... ... өнім ... ... және
ұйымдық құрылымдар, технология, басқару деңгейі және ... ... ... оның ... және ... ... ... және т.б. жатқызамыз. Ішкі факторлар негізі және негізі емес ... ... ... және ... емес ... жатады.
Негізгі еместеріне тиімділік көрсеткіштері мәнімен тікелей байланысты емес,
бірақ кәсіпорын қызметінің нәтижесіне әсер ... ... ... Мысалы,
шаруашылық, қаржы және технологиялық тәртіптің бұзылуы. Бәсекелестік
артықшылық тарапынан ең маңызды ішкі ... ... ... ... ... материалдық игіліктер өндірмей тіршілік ете алмайды.
Сондықтан нені қалай өндіру, өндірілген өнімдерді қалай бөлу ... ... ... қоғамның негізгі экономикалық мәселелері болып табылады. Әдетте
экономика ғылымында ... үш ... ... ... еңбек, капитал
және жер. Мұнда еңбек белгілі бір пайдалылыққа, нәтижеге мақсатталған адама
қызмет, ... ... ... адам ... іс-қимылы.
Капитал материалдық игіліктерді өндіруге қажетті жинақталған жабдықтар
қоры. Жер ... ... ... ... ... ... шектелмей адам
кәдесіне пайдаланылатын табиғат сыйлаған ауа су т.б ... ... ... ... ... өз ... әр ... қоғамдық өндіріс әдістерін
өткізгені тарихтан белгілі. Олардың даму дәрежесін сипаттайтын ... бар. ... ... Экономикалық дәуірдің айырмашылығы не
нәрсе өндірілетіндігінде емес, оны ... және ... ... ... Шындығында еңбек құралы қоғамның өсу дәрежесін
анықтайды. Ұзақ ... ... ... ... ... ... даму тарихы десе де болады. Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс
сонау ерте заманнан басталған еңбек құралдары дамуының түпкі нәтижесі ... ... — бұл ... ... мен омір сүруі үшім қажеті материалдық
және рухани игіліктерді құру процесі.Өндіріс ұғымы жалпы ...... ... ... ... абстракция, себебі ол шын мәмінде
жалпыламаны мағнаны білдіреді және ... ауыл ... ... ... ... көрінеді.
Өндіріс факторлардың - адамның жұмыс күші, еңбек заты мен еңбек
құралмдары -өзара ... ... (бұл ... ... ... ... ... жеке түрде жүзеге асса, екінші мен үшішнісі өндіріс
процесінін заттық факторы ретінде жүзегс асады.Осы ... ... ... ... ... "Қоғамдык өндіріс түрлері (нысандары) кандайда
болмасын — жұмысшы мен өндіріс ... ... оның ... ... күші - бұл ... дене және ... қабілеттілігінің жиынтығы
және оны өндіріс процесінің ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асуы үшін, жұмыс күші әрбір ... ... ... ... ... айтсақ, тұтынылуы керек.
Қазіргі кезде еңбек затының өзі көп жағдайда бұрынғы еңбектің өнімі
болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... фабрикасындағы мақта және т.б. Бұлардың ... ... ... ... ... ... ... адамыың табиғи
мүшесінің жалғасы ретінде жүзеге ... және оны ... ... ... ... бұл әртүрлі механизм мен машина, ... ... ... ... жеткізетін құрылым жәнет.б. нәрселер. Еңбек
құрал-саймандарының даму деңгейі көп жағдайда өндірісте жүзеге ... ... ... ... болып табылатын өндіріс
факторлары:
– еңбек;
– капитал;
– жер;
Еңбек адамның ... сай ... ... ... адам ... өтеу үшін ... ... өзіне лайықтап икемдейді. Адамның
тіршілік етуінің негізгі шарттарының бірі де еңбек. ... адам ... ... ... өзі де ... емесе. Адам еңбек арқылы хайуанаттар
дүниесінен бөлініп ... ... ... ... ... оны өз ... ... құралдарын жасауды игерді, қабілетін дамытт, білім ... ... ... туралы айта отырып, еңбек өнімділігі мен ... ... ... да ... ... болар. Еңбек қарқындылығы – белгілі бір
уақыт ішінде жұмсалған еңбектің мөлшері мен еңбек ... ... ... ... ... бір мезгілде жұмыс істейтін
жабдықтарды көбейткенде, уақыт ұтып еңбек қарқындылыығн ... ... ... ... ... , өндірісті кешенді
механизациялау және автамнттандыру мен ... ... дене ... азаяды, есесіне ой-ми энергиясын жұмсауы ұлғаяды. Жұмыс күнінің
ұзақтығы қысқартылса, еңбек қарқындылығы артады, керісінше, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Еңбектің
мамандық дәрежесі өсті, кадрларды кәсіптік жағынан даярлау ... ... ... ... ... мен механизмдерді пайдаланумен
байланысты адамдардың дене еңбегінің үлесі барған ... ... ... ... ... ұғынып, қымбат та күрделі жабдықтармен жұмыс
істей алаты, өздігнен бастама көрсететін дәрежеге көтерілді. Жұмыс ... ... ... және ... болып бөлінеді. Жұмысшы жұмыс уақытының
бір бөлігін өзін қажетті өнімдерді өндіруге ... Бұл ... ... ... ... ... ... табылады. Алайда жұмысшы тек ... өнім ... ... ... одан әрі дами ... болар еді.
өндіріс ұдай өндірісті қамтамасыз ету, еңбекке жарамсыз адамдарға көмек
көрсету, ... емес ... ... ... өтеу қоғамның міндеті. Сондықтан жұмысшыға қажетті жұмыс
уақытынан тыс еңбек ... де тура ... ... ... ... ... еңбек деп аталады. Бір ескеретін жәйт еңбектің қажетті және
қосымша болып бөлінуі маркстік әдебиеттерге ғана тән, ал ... ... ... бұл ... ... ... өндірістің келесі бір факторы кпитал.
Капитал көп мағыналы ұғым: ол материалдық ... ... ол ... материалдық емес элементтерді де қамтид, атап айтқанда, ... ... ... экономистер капиталды тек өндіріс ... деп ... ... пікір саяси экономиканың класиктерінен
тарған. А. Самит капиталды жинақталған еңбек деп, ал Д. ... ... ... деп ... ... ... капитал дегеніміз экономикада басқа тауарларды өндіруге
арналған, ұзақ ... ... ... деп ... ... ... ... жолдар, компьютерлер, жүк машиналары, прокат
стандары, өндірістік ... т. б. ... ... ... ... ұғымын
ақшамен байланыстырады. Мысалы, Дж. Робинсон «Қазіргі экономикадағы күрделі
қаржы» деген еңбегінде, «капитал ... көзі ... ... ... ... танылған»,-деп жазды.
Маркстік саяси экономикасының маңызды категорясы ретінде капитал
қоғамының ... ... ... ... қамтитын құбылыс ретінде
сипатталады, яғни капитал ... мен ... ... ... байланысты қатынасын, әрі оны бөлумен байланысты таптар
арасындағы қатынастарды ... ... ... ... ... шығарды.
Ақша-тауар –ақша осыған орай ол капитал мәңгі ... ... ... ... ... ... көзі капиталистердің ... ... ... еңбегімен өндірілетін қосымша құн
болып табылады. Сырт ... ... ... ... нысандарда орын
алады: өндіріс құрал-жабдықтары -өндіргіш капитал нысанда ... ... ... дегенді айтпайды, олар белгілі бір
өндірістік ... ... ған ... деген көзқарас әр қилы, алайда
олардың бір мәселеде бірлігі де ... ... ... ... капитал меншікпен үндеседі.
Материалдық өндіріс саласында қызмет ететін капитал өнеркәсіп кпиталы
деп аталады. өнеркәсіп немесе ауыл ... ... ақша ... салуға, машиналар мен жабдықтарды сатып алуға, сол сияқты өнім
өндіруге қажетті ... пен ... ... ... ... ... станоктарды, жабдықтарды қамтитын бөлігі
өндіріс процесінде көп ... ... ... Оны ... ... деп ... ... энергетикалық ресурстар өндіріс процесінде ... ... Да ... ... ... ... ... қызмет етумен байланысты физикалық және моралдық
тозу орын алады. Физикалық тозу ... ... ... ... одан әрі ... жарамайтындығын сипаттайды. Негізгі
капиталдың физикалық тозуына көптеген факторлар әсер ... Олар ең ... мен ... ... ... мен ... негізгі
капиталды пайдаланатын өндіріс технологиясының құрылымы, атмосфералық
ықпал, ... өз ... ... ... ішкі процестер. Негізгі
капиталды пайдалану ұзақтығы мен ... тозу ... ... ... ... бар, машиналар мен жабдықтарды ... ұзақ ... ... физикалық тозу дәрежесі де жоғары болады.
Негізгі капиталдың ... ... ... оның ... және ... ... ... пайда болуымен байланысты
олардың моральдық тозуы орын алды. Негізгі капиталдың ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Моральдық
жағынан тозған жабдықтар экономикалық тұрғыдан да тиімсіз, өнімсіз сондай-
ақ онымен өндірілген өнімдердің бәсеке ... де ... ... ... ескірген жабдықтарды, құралдарды жаңарту белгілі бір бағдарламаға
сай жүргізіледі, ол ... ... ... ... ... ... ... байланысты өндірісті техникалық жаңартуға жұмсалған күрделі қаржының
үлесі ұлғаяды. Дамыған елдерде өңдеуші өнеркәсіпке жұмсалған ... ... ... 60-80 ... ... және ... жағынан тозған, ескірген құралдарға кеткен
шығындар амортизациялық жарна ... ... ... (негізгі капитал
құнының бір бөлігінің жыл сайын шығарылатын өнімге ауысуы). Амортизациялық
жарна сомасының негізгі ... ... ... ... ... нормасы деп аталады. Ғылыми-техникалық ... ... ... ... тез тозуымен байланысты мемлекет
заңды жолымен ... ... ... ... ... ... ... құнын шығарылатын өнімдерге тез ауыстырып, ... ... ... сай ... ... ... амортизацияны тездету саясаты деп аталады. Ғылыми-техникалық
прогресс жағдайында негізгі капиталдың моральдық ... ... ... қаражаты осы амортизацияны тездету есебін ен ... ... ... көптеген соманы амортизация қорына аударуға ... ... тағы бір ... ... ... ... ... пайда
салықтан босатылады.
Өндірістің кең көлемде жалғастыру үшін, кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға жұмсауы
міндетті. Пайданың бір бөлігін үстеме капитал ... ... ... деп ... Ол тек жеке ... ғана ... бүкіл
қоғамдық капиталдың өсуін сипаттайды. Капиталдың өсуінің тағы бір ... ... бұл ... ... ... алуы ... ... нәтижелерінде мүмкін болады. Капиталдың орталықтануынан экономикада
қызмет етуші капиталдың жалпы ... ... ... өндірумен байланысты кәсіпорын пайдаланатын
қандай да болсын капитал өз қозғалысын ақша түрінде ... Ақша ... күші мен ... ... сатып алуға жұмсалады. (А-Т).
Өндіріс процесінде (Ө) ... ... ... ... ... ... және ... өндіреді. Рынокта осы өнімдерді сатып (Т1-А1), ... ... ... ... ... алады. Капиталдың біртіндеп алғашқы жұмсалуы,
өндірісте пайдалануы, өндірген өнімдерді сату және ... ... ... ... ... ауыспалы айналысы деп аталады. өнеркәсіп
капиталының бүкіл ауыспалы айналымы мына ... ... ... ... ... бұл фактордың мәнін қалай түсінуге
болады? Адам еңбегімен өндірілген және өндірістік тұтынуға пайдаланылатын
игіліктер ... ... ал адам ... ... емес өндірістік
игіліктер жерге жатады. жердің маңызды бір ... оның ... Адам оның ... өз ... ... ... оны ... өндіре де алмайды. Жер адам еңбегінің «жемісі» емес, табиғаттың
сыйы. Белгілі жер учаскесін ... әуел ... ... ... ... ... әр уақытта есте болатын жәйт, «жер» ұғымы ең кең мағынада
қолданылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... өзі, су ресурстары немес қазбалы кендерге бай учаскелер қажет,
құрылыс үшін құрғақ жердің бір ... ... ... ... ... адам ... ... жер туралы әңгіме, ең алдымен оны ауыл
шаруашылығында пайдаланумен байлансты болады. Фермер үшін жер ... ... ... ... өсурідің құралы. Жердің механикалық және
химиялық қасиеттері бойынша жер ... ... суды өте ... өткізе
бермейтін болуы шарт, сондай-ақ тығыз, батпақты болмауы да ... ... жер ... ... ... болады. Жердің құрамында
өсімдіктер өз ... ... ... органикалық емес элементтер керекті
мөлшерде болуы керек. Адам механикалық өңдеуді ... ... ... ... ... отырп, белгілі бір көлемде жер қыртысының
сапасын өзгерте алады. Сонымен жердің ... ... ... ... ... ... ... яки жасанды. Алайда учаскенің орналасуы, табиғи ... ... ... ең ... ... осы ... жер меншігі мен
рента теориясына ... ... ... ... адам ... бір ... жер ... ықпал етеді, алайда
ол шексіз емес. Ерте ме, кеш пе ... ... ... ... ... енді ... байланыст, жер құнарлығының кеми ... ... ... тура ... Бұл заң тиімділіктің төмендеу үрдісінің белгілі бір
уақытта агротехниканы жетілдірумен ... ... ... да ... жер ... ... шексіз өсетін болса, тиімділіктің төмендеу
үрдісін тоқтату да мүмкін болмайды. Құнарлылықтың кеми беру үрдісі ... ... ... ... ... оның ... ... айрықша қасиеті-шектеулілігі. Жерді интенсивті түрде өңдеуге
болады, ... ... жер ... ... ... ... өңдеуге
жарамды жер көлемі өзгермейді, ол шексіз емес. Құнарлылықтың кеми беру
заңы табиғат ... ... ... да ... ... ма? ... ... мысалыға келтірейік. Шын мәнінде адам уақыт өткен сайын қазбалы
байлықты өндірумен байланысты ... ... ... береді.
Шахталарда бірдей дәрежеде үздіксіз еңбек пен капитал жұмысан қарамастан
көмір өндірудің азайып отаырғанның ... қиын ... ... ... ... ... бір ... одан ауыл шаруашылық өнімдері ретінде
түсер тиімділік ... ... ал ... ... ... ... ... қарастырып болғаннан кейін, ... ... ... ... ретінде өндіріс процесіннің өзін ... ... ... ... ... үш ... ... алдында белгілі бір кәсіпорында белгіленген көлемдегі
өнімді ... ... ... ... мәселе тұруы мүмкін. Бұл мәселе
өндірс шығындарын қысқа ... ... ... ... белгілі бір кәсіпорында көп мөлшерде пайда әкелетін, өнім
өндіретін оптималды (тиімді) өндірістің мәселесін шешуі мүмкін. ... ... ... көп ... алумен байланысты мәселе.
3. Кәсепкердің алдында кәсіпорынның оптималды шамасын ... ... ... бұл ұзақ ... көп ... ... табу ... өндіру үшін өндірістің барлық факторларының өзара әрекеті
қажет, олардың жеке дара өнім өндіруге де, ... ... да ... ... даусыз. Өндіріс процесінде оның ... ... ... етеді, кей жағдайда бірін-бірі толықтырырады., алмастырады.
Нақты өндіріс ... ... ... ... ... ... ... өндіріс факторларымен өндірілетін өнімнің
саны мен сапасы. Техника мен еңбек ... ... бір ... ... өндіріс фактрларының қуатымен өнім өндірудің
максималды шамасына жетуі мүмкін
Бұл ондірістің екі ... ... ... ... өндірістік
функцияның қарапайым мысалы. Өндірітік функңия деп отырғанымыз ... ... ... мен ... өнім ... ... ... техникалық арақатынас.
Өндірістік фукнция деп отыратынымыз өніріс факторларының жиынтық
шығындары мен ... өнім ... ... ... ... ... ... белгілермен былайша нықтауға болады.
Өндіріс функциясының мән маңызы альтернативті (бірдей) мүмкіндіктің
барлығына әр қилы өндіріс факторларының үйлесімділігі. өндірістің әр ... орын ... ... ... ... қамтамасыз ету
мүмкіндігі де бар. өндірістік функция өндіріс факторларының бір-бірімен
алмасу ... ... ... ... ... ... алатындығы жаңа классикалық
талдаудың фундаменталды. Тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... бір ғана технологияны қолдануға
болады, ал өндіріс бір ғана технологияны ... ... ал ... ... ... ... орын ... деп көрсетті.
Өндірістің өзге факторлары өзгеріссіз қалып, тек бір ғана факторының
ұлғаюы есебінен алынатын қосымша өнім, осы ... ... ... ... Шектеулі өнім тұжырымдамасы өндіріс шығындарын азайту проблемасын
шешуге көмектеседі. Біздің мысалдан ... ... мен ... оптималды үйлесімділікті қалай табуға болады? Ол үшін еңбектің
шектеулі өнімінің ... ... ... ... ал ... өнімінің физикалық көлемін станоктың бағасымен ... ... бір ... екіншісімен мақсатты алмастыруды, өндіріс
факторларының шектеулі өнімінің ... ... осы ... ... ... ... жүргізу керек.
Өндіріс процесіңде құн көлемі қалай өседі екен? К. ... ... ... ... ... алып, оны тұтыну — еңбектің заттануы. Олай
болса, құнның өндірілгені. Мұндай тауар жұмыс күші ... ... күші ... ... ... Адамның бойындағы дене күші мен ... ... ... өзі ... күшін тұтыну процесі.
Қосымша құн ерекше тауар — жұмыс күшін тұтыну процесінен туындайды,
олай ... ... ... жалдамалы жұмысшы қажетті жұмыс күшінен
артық құн мөлшерін өндіреді. Жұмыс күшінің тұтынуы құнының мәні де ... күші — ... құны ... ... және ... талғамдарын
қанағаттавдыру үшін қажетті игіліктер құнына тең. Жұмыс күшінің құнына
бұдан басқа білім алу мен ... ... ... отбасын сақтап,
дамыту үшін шығындар кіреді.
Қосымша өнімнің шеттетілуі ... кез ... ... ... ол ... ... объективті қажеттілігі болып
табылады. Олай ... ... ... ... бір ... ... ... жиынтығына байланысты. Қосымша құн бірнеше
негізгі бөліктерге ... ... ... құн қор ... ... ... жүйесі арқылы қосымша ... бір ... ... ... ... ... ... жеке тұтынуға кетеді.
Қосымша құнның тек соңғы бөлігі ғана қанаушылық белгісінің ауқымы ... ... ... ... өзінде де бір ескерер жәйт: қосымша құнның
капиталистің жеке тұтынуына кеткен бөлігінің барлығьш "заңсыз" иемдену ... ... ... ... ... құн ... сүйенгеннің өзінде,
капиталист-кәсіпкер өңдірісті ұйымдастырғаны үшін өз еңбегінің белгілі бір
бөлігіне ие ... ... ... ... ... ... ... көрсетудің түрі, ол да төленуі тиіс. Осы қызметі үшін ... ... ... ... ... ... де өз жинағын банкте
ұстай отырып, белгілі дәрежеде процентпен (кіріс) табысқа ие ... ... ... ... мен ... ... ... мен дәрежесін
дәл анықтай алмайды. Сөз жоқ, егер ... күші ... ... төленетін
болса, онда қанаушылық орын алады. Ал, К. Маркс ... кез ... ... тәулігіне 10—12 сағат болғаны, омың үстіне сол ... ... ... техника қауіпсіздігі сақталмағаны да ақиқат. Жалдамалы
қызметкерге жұмыс күшінің құны толық төленетін болса, ... ... ... ... сақталатын болса, алатын жалақы қоғамдағы материалдық
және рухани игіліктерді пайдалану мүмкіңдігін ... ... ... экономикалық мазмұнын жойып, адамгершілік-этикалық мағынаға ие болар
еді.
Экономикада тек өнеркәсіп капиталы ғана ... ... ... сату ... ... ... капиталы да орын алады. Тарихи
жағынан ... ... ... ... көп ... орын ... ол ұзақ
щұғылданатын кәсіпкер капиталын тек тауар сатып алуға ғана ... ... ... ... ... ... де жұмсайды. Тауарды сатып
өткізумен байланысты орын алатын ... ... ... шығындары үлкен
үлес алады. Қосымша айналыс шығындары-өндіріс ... ... ... Бұл ... ... ... байланысты
шығындар. Капиталдың тағы бір нысаны – қарыз ... Бұл ... ... ... ... өсіру шартымен берілетін ақша капиталы. Қарыз
капиталының көзі уақытша пайдаланылмаған бос ақша қаражаты, ... ... мен ... ... бос ... мен ... ... тұрады. Несие арқылы осылардың барлығы ... ... ... экономикада несиенің бірнеше түрі бар: коммерциялық,
банкілік, мемлекеттік, мемлекетаралық. Капиталдың ауыспалы ... және ... ... ... ... ал ... ... Өнеркәсіп капиталы ауыспалы айналымының әр сатысындыа әр ... орын ... ... ... және ... ... ауыспалы
айналымының үздіксіз орын алуын олрадың үш ... ... ... ... Олар әр қилы ... ... ... бір-
бірімен алмасып отыратын болса, ауыспалы айналым қалыпты деген сөз. ... ... ... тұрып қалса, өндіріске жол ашылмайды. Ал егер ол
өндіргіш нысанда тұрып қалса, ... ... ... ... жұмыс күшінің қызмет атқармай тұрғандығын көрсетеді.
Капитал егер соңғы фазада ... ... ... тауарлар айналыс
саласына өту жолын жапқаны болып табылады. Капиталдың ... ... ... ... соң бірі ... Және ... Бұл дүркін-
дүркін келіп отыратын прцесс. Капиталдың бір айналыиы оның ... ... ... ... ... сол ақша өсімімен қайтып оралғанға
дейінгі мерзімді қамтиды. Мұны капитал ... ... деп ... ... ... уақыты ауыспалы айналымның бір айналымына тең.
Негізгі ... ... ... ... негізгі капиталдық жылдық
амортизациясына тең. Авансыланған бүкіл капиталдың айналым ... ... ... ... мен ... капиталдың жылдық
сомасына қатынасы. Айналлым уақыты өндіріс уақыты мен ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Көп мөлшерде пайда табу мақсатымен кәсіпкер капитал айналымын тездетуге
мүдделі болады.
Кәсіпкер үшін ... ... ... ... ... ... да ... Аз шығындармен әр қилы өнім ... ... ... ... туындайды: кандай өнім көлемі барынша көп ... ... ... ... ... факторларын осы факторлар
арқылы шектеулі өнім табысын осы ... ... ... ... ... ... ... өніммен түсер табыс қосымша ақшалай табыс, ол осы
фактор өндірген бүкіл ... ... ... ... ... осы ... ... шектеулі табысты шектеулі ... ... тең. ... ... ... ... жер немесе
еңбек, машиналарды, ... ... ... мына ... ... өндіріс факторларын қамту арқылы шектеулі өнімнен түсер
табыс: осы фактордың рыноктық бағасына тең болады.
Қорытындылай келе шектеулі ... ... ... байланысты
мына екі еәрсені айту керек. Біріншіден, бұл ... ... бір ... ... ... Екіншіден, өндірстік факторын екінші
біреуімен алмастыру ресурстарды қамту мүмкіндігінің күрт ... орын ... Яғни ... принципі ең алды мен айналмады
капиталға (шикізат, материалдар) ... ... ... ... ... мезгіл-мезгіл қата каралып отырады. Еңбекке байланысты бұл принцип
кәсіпкер ұжымдық келісім шартының негізінде қолданады. Ол жер және ... ... және ... ... ең аз мерзімі белгіленген
жағдайға қолданылады.
Өндіріс факторларының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... мен ... ... ... және қамтиды. Бұл
қосу бүкіл қоғам көлемінде де ... ... ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтарымен қосылуы), халық ... ... ең ... ... ... күшін еңбек коллективінің
құрамына қосу арқылы кәсіпорындар деңгейінде де жүзеге асырылады.
Өндіріс факторларын ... ... ... мұндай қосудың ұйымдық-экономикалық формаларымен, ... ... ... ... ... Еңбек пен ... ... ... күші мен өндіріс құрал-жабдықтарын барынша
ұтымды және тиімді ұштастыруға жетуге мүмкіндік береді. Бұл орайда күрделі
міндеттердің ... бір ... ... ... ... және, екінші жағынан, еңбеккердің кәсіптік дайындығының, оның
білім және ісерлік деңгейінің арасындағы сәйкестікті қамтамасыз ... ... ... ... ... әрбір еңбек
процесінде болып жатады. Токарь станокты іске қосып, тиісті операция
атқарады, машинист ... ... ... ... ... үшін құрылыс алаңын дайындайды... Мұның барлығында ... ... іс ... ... Сондықтан әрбір жұмыс орнында: учаске,
цех, бүкіл кәсіпорын көлемінде еңбекті ұтымды ұйымдастыру өте маңызды.
Бірақ әңгіме жекелеген «жұмысшы - ... ... ... ... бұл екі ... қоғамдық клісмде ұштастыру туралы болған ... ... ... ... - бұл ... құрал жабдықтары, ең алдымнн ... ... ... ... ... ондіретін адамдар. Аламдар
коғамының басты ... ... олар ғана ... ... ... Өндіргіш күштерде ерекше орынды жер ... ... ... ол
еңбек заты (казба өндірісінде) ретінде қолдапылады, 6асқасында - ... ... ... ... ... ... факторларының, классификациясы мәңгі қатып калған
болып табылады.
Жер табиғи ... ... ... ... ... ... ... коры, орман мен жыртуға жарамды жерлер және т.б. жатады.
Капитал - бұл ... ... ... ... жәнс ... ... ... және дене кызметін көрсетеді. Кәсілкерлік
қабілеттілік - арнайы өндіріс факторы - ... ... ... тәуекелдікті көрсетеді.
Батыстың казіргі экономикалық теория мектептері, жоғарыда аталған
өндіріс факторларынан басқа ақпараттық, ... және ... ... ... экологялық фактор экономикалық
өсудім имлулсы ретілде жүзеге асалы. ... ... ... ... ... ... бұл қатынастар әртүрлі болалы. Бір ... ... ... ... ... — техникалық-өндірістік
қатынастармен байланысты.
Көптеген кәсіпорындар жабдықтаушылармен тығыз әріптестік орнату
арқылы өнім сапасын ... үнем ... жаңа ... ... шығуға
мүмкіндік алуда. Бәсекеде жеңіп шығу үшін тұтынушыларға көп ... ... ... және ұстап қалудың жаңа әдістерін ... табу ... ... кәсіпорынға жұмысқа алынуы мүмкін адамдар ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер
етеді.
Қорытындылай айтқанда, өндіріс тиімділігін арттыру жолдарын қарастыру
әр факторды жекелей есепке алу ғана ... ... ... ... ... ... әдістерін табуды талап етеді.
Осыны жүзеге асырудың нақты дәлелі ... ... ... экономикалық көрсеткіштері табылады.
1.3 Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері
Экономикалық ... ... екі ... - ... тиім ... ... ... салыстыру арқылы айқындалады. Экономикалық тиім
көрсеткіштері қандай шығындар және ресурстар құнымен ... ... ... ... ... ... және салыстырмалы деп
ажыратылады /16/.
Жалпы тиімділік шаруашылық жүргізудің барлық деңгейлерінде ... ... ... ... ... ... ... жалпы
шамасын анықтайды.
Салыстырмалы тиімділік - белгілі-бір өндірістік-шаруашылық міндетті
шешу үшін екі немесе бірнеше нұсқадағы ... ... ... есептеледі. Бұлұтымды ... ... ... салыстырғанда ... , ... ... ... ... үшін пайдаланылады. Салыстырмалы
тиімділікті ... ең ... ... - ... ... ... ... табылады: капитал салымдары, өзіндік құн
және табыс, еңбек өнімділігі және қор сиымдылығы, ... ... және т.б. ... ... осы ... көрсеткіштер арқылы
салыстыра келе кәсіпорын экономикалық тиімдісін таңдайды.
Өндірістің экономикалық ... ... ... анықтайтын
көрсеткіштерге кеңірек тоқталайық.
Өндірістің экономикалық тиімділігін анықтағанда экономикалық ... ... ... ... қорларымен (негізгі және айналым),
капитал салымдарымен және табиғат ресурстарымен сәйкестендіріледі/14,15/.
Өндірістің экономикалық ... мына ... ... ... ... тиімділігі (қор қайтарымы және қор
сыйымдылығы).
2.Инвестициялардың тиімділігі (капитал қайтарымы және ... ... ... ... ... өнімділігі, еңбек
сыйымдылығы).
4.Материалдық ресурстарды пайдалану тиімділігі (материал қайтарымы,
материал сыйымдылығы).
5.Шаруашылық қызметінің жалпы ... ... ) ... - 1 ... ... қорларға есептегендегі өндірілген
өнім құнын көрсетеді.
Fқ =Т / ... Т - ... ... ... ... - негізгі өндірістік қорлардың жылдық орташа құны
Қор қайтарымын анықтағанда өнім ... ... ... ... ... ... ... және шартты (тек бір ғана
өнім түрін өндіретін кәсіпорындарда) өлшеммен есептелуі мүмкін.
Негізгі қорлардың ... ... үлес ... артуы қор
қайтарымына оң әсерін тигізеді.
Қор қайтарымына кері көрсеткіш қор ... - өнім ... ... қорларды
fc=1/fқ немесе fc=Ғ/ DN
(2)
2. Капитал салудың қайтарымы мына формуламен анықталады:
Кқ= ... Кқ - ... ...... ... ... өнім көлемінің өсімі
К –капитал салымы
Капитал сыйымдылығы - өнім көлемінің бірлігінің ... ... ... құру үшін ... ... ... ... қайтарымына кері шама:
Кс=К/ Q
(4)
3.Еңбек өнімділігінің негізгі көрсеткіші - бір ... ... ... ... ... өнім ... болып табылады. Оның шамасы
бір жұмысшыға шаққандағы ... ... өнім мен ... ... ... үлес салмағына байланысты.
Бұл тәуелділік мына формуламен көрсетіледі:
Wо= DN *r/ R*r = D/r * ... R - ... ... ... ... ... - жұмысшылардың тізімдік орташа саны;
DN/r - бір жұмысшыға шаққандағы жылдық орташа өндірілген
өнім;
г/ R - ... ... ... ... ... ... орташа жылдық өнім өндіруіне экстенсивті және
интенсивті себептер әсер ... ... ... ... ... ... ал ... - уақыт бірлігіндегі еңбек өнімділігіне,
яғни орташа сағаттық өнім өндіруге әсер ететін факторлар ... ... - ... тиімділігін арттырудың маңызды бағыты, 1 ... ... ... үшін қанша материалдық ресурстар шығындары
жұмсалатынын ... Ол ... ... кері шама ... ... ... / ... өзіндік құнындағы материалдық шығындар үлесі -материалдық
шығындар сомасының (Мқұны) өндірілген өнімнің толық ... ... ... ... ... өнімнің материалдық ... ... ... ... ... тиімділігін
көрсететін пайдалылық көрсеткіштерін ... ... ... ... өндіріс шығындарының ... ... ... ... ... ... ... (ӨСТТ) немесе таза
табыстың (ТТ) өткізілген өнім бойынша шығынға қатынасы (Шс):
Rз= ӨСТТ/Шс ... Rз = ... ӨСТТ - ... сатудан түскен табыс;
ТТ - таза табыс;
Шс - өткізілген өнім ... ... ... өнімді өндіру және өткізуге кеткен шығындардың
әр ... ... ... ... ... көрсетеді. Оны кәсіпорын
бойынша жалпы ... ... ... жеке өнім түрі ... ... сатылымның көрсеткіштері
Сатылымның пайдалылығы (айналым) - өнімді сатудан түскен табыстың
немесе таза табыстың ... ... ... ... ... Rрп = ТТ/ ... ... өнімді сатудан түскен табыс;
ТТ- таза табыс;
Т- түсім;
Осылайша анықталған көрсеткіш, 1 теңге сатылымнан кәсіпорын ... ... ... ... ... және өнім түрі ... ... Сатылымның пайдалылығы деңгейіне өткізілген өнімнің құрлымының,
оның өзіндік құнының және ... сату ... ... ... жасайды.
3) капиталдың табыстылығы
Капиталдың табыстылығы - баланстық, ... таза ... ... ... капиталға (КL) немесе оның жеке бөліктері:
меншіктік, қарыз, негізгі, айналым, өндірістік ... ... ... қатынасы. Формуласы былай бейнеленеді:
Rк=БП / КL; Rк =Прп/ КL; Rк =ЧП / ... БП, Прп, ЧП - ... ... таза табыс;
КL - активтер
4) Өнімнің пайдалылығы (Rп) - өнімді сатудан түскен табыстың (DN)
толық өзіндік құнға (С) ... = DN / ... ӨСТТ - ... сатудан түскен табыс;
С - толық өзіндік құн
Оларды дұрыс есептей білу, әртүрлі себептердің ... ... ... ... ... ... ... арттыру резервтерін
ашуға, табылған кемшіліктерді жою туралы ұсыныс жасауға, оның ... ... ... мүмкіндік береді.
2 «CМУ-Шығыс» ЖШС-нің өндіріс тиімділігін талдау
2.1 «СМУ-Шығыс» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы
ЖШС «СМУ-Шығыс» ... ... ... ... ... табылады.
Серіктестік ҚР-ның Азаматтық Кодексі нормасы, ЖШС ... ... ... және басқа да заңды актілер негізінде жұмысын
жүргізеді.
Басты қызметі ... ... және жеке ... ... ету болып табылады. Атап айтқанда, республика халқын шетелдік
өнімдердің сапасынан кем түспейтін ... ... ... өнімдерімен
жабдықтау, бизнесті ұйымдастыру, сонымен қатар нарықта өз орнын ... ... ... ... ... және ұзақ ... ... өсу үшін
жағдай жасалып жатыр.
Серіктестіктің қызмет мерзімі шектелмеген.
Серіктестіктің заңды мәртебесі.
- Серіктестік мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ие ... Серіктестік өзінің мөрін, жеке балансын, банкілерде банкілік есеп-
шотын, өзінің атауымен бланкілерді иеленеді;
- Серіктестік өз қызметінің мақсатына жету үшін өз ... ... ... ... және мүліктік емес құқыларды иемденуге құқылы,
міндеттілік жүктелуіне, сотта жауапкер және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы территорясында және шетелде
филиалдар мен ... ... ... да ... ... ... ... басқа да заңды тұлғалрдың қатысушылары болуға құқылы;
- Мемлекет серіктестіктің қарызы бойынша жауап ... ... ... күшіндегі заңдарында көрсетілгендей ерекше жағдайдан
басқа кезде өзінің қатысушыларының міндеттері бойынша жауап бермейді;
- Серіктестік ... ... ... ... ... ... береді. Серіктестіктің қатысушылары оның міндеттемелері бойынша ... және оның ... ... ... ... ... ... жүктеледі.
Серіктестіктің қатысушыларының міндеттері мен құқықтары.
Серіктестіктің қатысушыларының құқықтары:
-серіктестіктің басқарма істеріне жарғыда ... ... ... ... ... алуға және оның
құжаттарымен танысуға;
- таза пайданы бөлуге;
- серіктестік таратылған жағдайда кредиторлармен ... ... ... ақшаны алуға.
Серіктестіктің қатысушылар міндетті:
- жарғының талаптарын сақтауға;
- осы ... ... ... ... ... ... салымдар енгізуге;
- серіктестіктің коммерциялық құпиясы болып жарияланған ... ... ... ... мен мақсаты
Серіктестіктің негізгі мақсаты пайда түсіру пайда болып табылады.
Көрсетілген қызмет мақсатында жету үшін ... ... ... келесі негізгі қызмет түрлерін жүзеге асырады:
- жалпы құрылыс және жөндеу-құрылыс жұмыстары;
- жол құрылыс жұмыстары;
- жжм саудасы мен кқс ... ... ... ... көтерме бөлшек сауда;
- делдалдық қызмет;
- коммерциялық қызмет;
- сыртқы экономикалық қызмет.
Серіктестік ойын және ... ... банк ... және
сақтандыру нарығындағы (сақтандыру агенті қызметінен басқа) ... ... ... ... ... ... серіктестіктің жарғылық капиталы 96200 тенге құрайды;
-серіктестіктің жарғылық капиталының өсуі ... ... ... ... ... ... құрылтайшының қосымша
жарнасына байланысты;
- серіктестіктің мемлекеттік тіркелу ... оның ... ... ... ... ... мүлкі бекітілген тәртіппен серіктестікпен алынған
жарғылық капиталға қатысушылардың ... ... ... ... ... және коммерциялық қызметтерден түскен пайдасынан,
сондай-ақ серіктестікпен алынған немесе иеленген заем қаржысының және басқа
мүлік ... ... ... ... ... ... айлық көрсеткіштің алпыс мың
есе мөлшерінен асып кетекн жағдайда, ол күшіндегі заңдарды көрсетілгендей
шағын кәсіпкерлік статусы мен жеңілдіктерден ... ... және ... ... басқару серіктестіктің құрылтайшысымен және ... ... ... құрылтайшының ерекше құзыреті:
- серіктестіктің жарғысының өзгеруі, оның ... ... ... серіктестіктің орындау ұйымдарын құру және шақыртып алу;
- серіктестік қызметінің негізгі бағыттарын анықтау;
- жарғылық қызметінің таза кірісті тарату және ... ... ... ... ... мен ... ... туралы шешім;
- қосымша жарналарды салу тәртібін, қалпын, мөлшерін анықтау.
Серіктестіктің ... ... ... меншік иесімен
жалданған (сайланған) серіктестіктің директоры ұйымдастырады.
Орындау ұйымы болып директор және ... ... ... ... ... есеп беруші және оның шешімінің ... ... ... ... ... ... еңбек заңдарына сәйкес
реттеледі.
Директор барлық сұрақтарды, құрылтайшының ерекше құзіретіне қатысты
емес өз құзіреті шегінде басқа функцияларды ... ... ... ... ... ... қабылданады, тепе-теңдік жағдайда
директордың дауысы шешуші дауыс болып табылады.
Директор жалпы жиналыстың ... ... ... емес барлық
сұрақтарға құзіретті, соның ішінде:
- күнделікті және перспективті жұмыс бағдарламасының орындалуын
қаматамасыз ету;
-қатысушылардың ... ... және ... ... ... ақша ... қоса, өкім ету;
-сенімхатсыз серіктестік атынан шарттар (мәміле) жасау және ... ... ... банкілерде есептік және басқа да шоттар ашу;
- серіктестіктің ... ... ... міндетті өнімдер мен
бұйрықтар шығару;
- серіктестікке жұмысшыларды ... алу және ... ... ... ... ... беру;
- құрылтайшымен берілген және жарғымен бекітілген құзіретті ... ... ... бойынша ұйымдарды, сонымен қоса
мемлекеттік органдарда, сотта серіктестікті ұсыну;
- өз ... ... ... да ... ... өз ... қорытындысымен бухгалтерлік есеп жүргізеді,
Қазақстан Республикасының күшіндегі ережелерімен сәйкес ... ... есеп ... ... баға беру функциясы, серіктестік ... ... ... және ... ... ... тексеруді
жүзеге асыру құрылтайшының өкімімен тағайындалған тексеру комиссиясына
жүктеледі.
Тексеру комиссясының құрамына заң актілерімен ... ... ... бар ... бухгалтерлік есеп және қаржы ... ... және ... ... ... орындау ұйымының мүшелері тексеру комиссиясы мүшелері
бола алмайды.Тексеру жүргізу үшін ... ... ... ... таза ... ... серіктестіктің таза кірісі, бюджетпен арақатынас бойынша сомасын,
серіктестіктің қорын құру және ... ... ... ... отырып
құрылтайшының шешімімен бөлінеді;
-серіктестіктің жұмысшыларды жалдау контрактсы бойынша жұмысқа алуға
құқылы, бірақ серіктестіктің жұмыскерлерінің саны ... ... ... және ... жұмыс істейтіндермен филиалдар ... ... ... ... ... аспауы керек;
-серіктестік жұмысшыларға Қазақстан Республикасы заңдарымен
анықталған жұмысшыларға ... ... ... ... ... жұмысшының еңбек кірісі максималды мөлшермен шектелмейді, нақты
атқарған жұмысын есепке ала ... оның ... ... ... және бекітілген ережелерге сәйкес салықтар салынады;
-серіктестік өз ... ... ... ... және қалпын
белгілейді, дәрежесіне сәйкес ... ... ... ... ... тарифты еске ала отырып еңбек контрактігінде
тарифтік ставкасы, оклад мөлшерін көрсетеді;
- серіктестік жұмысшылары міндетті әлеуметтік сақтандыруға ... ... ... ... ... жағдайымен
қамтамасыз етуге міндетті және Қазақстан Республикасы күшіндегі заңдарымен
бекітілген тәртіпте олардың ... ... және ... ... үшін ... алады.
Кәсіпорынның сыртқы ортасына төмендегідей талдау жасауға болады.
Жабдықтаушылар дегеніміз – тауар өндірісіне қажетті материалды
ресурстармен ... және оның ... да ... ... ... бірлестіктер немесе жеке тұлғалар жабдықтау ... ... ... құрал-жабдықтар, қосалқы бөлшектер тағы ... ... жылы ... ... тарап Қазақстан Республикасы өзінің егемедігін
алып, жеке мемлекет болып құрылғаннан кейін елімізде халақтың ... ... ... жүре бастады. Осы уақытта Зайсан қаласының ... ... ... жеке ... ... ... «Дарын» атты
шаруашылықты құрды. Ең алғаш рет Сайхан кенішінде көмір өндіріп тұрғандарды
отынмен қамтамасыз етумен ... ... ... ... ... ... ... АҚ болып өзгертілді.
Ауданымыз ауыл шаруашылығымен айналысатын болғандықтан заман талабына
сай сәйкес мекекме 1997 жылы «Шығыс» шаруа қожалығы болып ... ... мал ... егін егіп және мал ... ... ... ... жүйеге келтірді. Осы жылдар ішінде «Шығыс» шаруа
қожалығы ауданның ... ... ... ... ... қоса ... Мал ... өндіріп көршілес аудандармен ... ... ... ... ... ... басшылары бәсекелесе еңбек
етіп заман талабына сай ... өз ... ... ... Еліміздің әл- ауқаты көтеріліп, Экономика көтерілгеннен кейін ... ... ... су ... тарту жұмыстары туындады. Осы
мақсатта ... ... ... ... ... «СМУ- Шығыс» ЖШС- тік
болып қайта құрылды.
Жұмысшылар саны 450- ге өсті. Мекеме ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу тікелей мекеме
басшыларының алдындағы үлкен міндет болып болды. Яғни бұл жұмыстар да ... Мал ... ... мен қатар құрылыс жұмыстарына бетбұрыс
жасалды. Мекеме өз қаражаттарына ауыр техникалар, автоюус, жүк көліктері
сатып ... ... ... ... жыл ... көтеріліп отырды. Соның
арқасынад қазіргі уақытта жұмысшылардың еңбек ақысы 47-50 мың тг жетті.
Қазіргі күні 50- ден ... ауыр ... 65 ... бар.
Мекеме басшысы Абжанов Қуат жұмысты комплексті ұйымдастыруға басшылық ... ... ... емдік суды пайдалану, ел игілігіне жұмсау
мақсатында «СМУ- ... ЖШС- тік ... ... сулары» шағын кәсіпорны
құрылды. Оған шетелдік құрал-жабдықтар сатып ... ... ... ... ... саудалануға жіберілді. 2007 жылы ... ... ... ... ... 1- ші орын ... номинацияға ие болды. Ұжымның еліміздегі саяси- әлеуметтік саладағы
атқарған жұмыстары Қазақстан республикасы ... ... ... ... ... рет ... бас ... жеңіп алды. Осындай
игілікті істер жалғасын табуда. Құрылыс ... ... ... ... мекеме өте үлкен үлес қосуда. ... ... ... асфальтанып, жаяу жүргінші тротуары, су ағатын
арықтар жөнделді. 96 млн.теңгенің жұмыстары атқарылды. 2006 жылы мекеме
тендерді ... алып ... ... ... ... ... өзіне
бекітілген участке жұмыс уақытын толық аяқтап бітті. Жұмысшылардың еңбегі
ескеріліп ... ... ... ... ... Құрылысқа
қажетті өнімдерді өз мекеменің дайындауы өте тиімді. 2008-2009 жылдары
Жеменей ... ... ... 15 ипотекалық үй уақытында ... ... 2007, 2008, 2009 ... ... ... ең ... кәсіпкер» атты номинацияны облыс көлемінде жеңімпаз атанды.
Еліміздің шығысындағы Зайсан – тарихи ... 40 мың ... бар ... үшін 6 автобус сатып алып, соңғы 3 жылда күнделікті ... ... ... ... ... ... паркінің ғимараттарын
жөндеуден өткізіп, облыс ... ... ... ... ... ... бюджетке арзан бағамен беріп, ішіндегі төсек-
орын және басқа мебельдерді толық мекеменің қаржысына сатып әперді. ... ... үшін ... ... ... т.б. қажетті өнімдерді
жергілікті материялдарды пайдаланып, жасау керек болды. Сол ... ПМК- 59 ... ... ... темір бетонды плиталар шығару және
кірпіш, бетон шығару жұмыстары ... ... ... күні ... 2 ... ... тұр. Жылына 5 млн дана кірпіш шығару іске асырылып отыр. «СМУ-
Шығыс» ЖШС-тік облыс ... ... ... ... ... ... Көкпекті, Күршім аудандарында жол ... ... ... ... ... 2007 жылы ... 2008 жылы Шорға орта
мектептері салынып пайдалануға берілді. Одан кейін ... ... ... ... ... 75 млн. ... су бөгетінің құрылыс жұмысы
басталды. «СМУ-Шығыс» ЖШС ... ... ... Зайсан қаласы, Дайыр,
Айнабұлақ, Қарабұлақ, Кеңсай т.б. елді ... ... ... кризисі басталған кезде азық-түлік бағасын арзандату мақсатымен
облыс әкімінің тапсырмасымен 2008 жылы ... ... ... ... іске ... Күні ... базар бағасынан 15- 20 % арзандатылған
көкөніс, ет, балық, жеміс-жидек, майлы дақыл өнімдері ... ... ... ... ... ... филиалы «СМУ-Тарбағатай»
ашылып Тұғыл, Ақжар елді мекендерінде құрылыс жұмыстарын атқарып келеді.
Мекеме жанынан 250 орындықты кафе, ... ... ... ... ... ... ... Мекемедегі жұмысшылар үшін сауда
дүкені және шағын наубайхана үздіксіз ... ... ... да ... ЖШС-тік Республика, облыс көлемінде потенциалдық ... ең ... ... ... етіп ... Қыс кезеңінде елді мекендерге
және алыс қыстақтарға жол ашу, азық- түлік ... және жем- ... ... ... ... ... Қарабұлақ, Сартерек, Шалқар,
Шілікті елді мекендерін тасқын судан алып қалу үшін ... ... ... ... ... ... ... төбесі
құлаған үйдің төбесін қалпына келтіруге мекеме 600 мың ... ... ... ... ... 2,3 ... елді мекендерді сақтап
қалды. Қысқа уақыт ... жеке ... ... ... ... айналу ел игілігі үшін қызмет ету ол тек ... ... ... ұйымдастырылуына байланысты. 2010 жылы мекеме 1 млрд. жуық
өндірістік жұмысты тендер ... ... ... ... мен ... технологиясын қарастырып, «СМУ-
Шығыс» ЖШС-ның қызметінің экономикалық сипаттамасын беру үшін оның ... ... ... ... ... ... және басқарушы, осы жүйе ... ... ... ... ... Одан ... ... Беларуссия
және Қытай елінен технологтар мен мамандар шақырылған.
Кіші қалалар мен ауылды жерлерде рентабельді ... ... ... ең бір басты шарт болып ... ... ... ... кез ... жұмыс істейтін кәсіпорын өз ... өнім ... оны ... ... ... ... стратегия
бойынша алдын-ала болжауы шарт. Ол ұзақ мерзімдік жоспарлардың бағғытттарын
жүзеге асырудың бірден-бір ... ... ... ... ... нарық сұранысына тәуелді, сонымен бірге мемлекеттік тапсырыстар,
мемлекеттің саясаты тағы әсер ететіні айғақ Кәсіпорын шығыны өнім ... оны ... ... ... жағдайда, өнім көлемі және өндірістің оң
тиімді ... ... ... өнім ... ... ... экономикалық көрсеткіштерді өзгертеді, яғни ... ... ... ... өндірілген өнім көлемі, материал сыйымдылық және т.б.
Кез келген кәсіпорын өнім өндіргенде шикізат пен ... ... аз ... ... өзіндік құны аз өнім алуға тырысады. Оған
жетудің бірден-бір жолы ол ... ... мен ... ... ... ... тиімді пайдалана отырып, өнім өндіру, ... ... аз ... ... деп, өнім ... әсте
естен шығармауымыз қажет. Осының нәтижесінде өндіріс факторларын тиімді
үйлестіре отырып, өндірілген өнім ... ... қол ... ... ... техникалық-экономикалық сипаттамасы
Өндірістік жоспарды орындауға әсер ететін негізгі факторлардың бірі
негізгі қорлармен қамтамасыз етілуі, өндірістің техникалық деңгейі, жаңа
техника мен ... ... ... ... ... ... қолдану тиімділігі
болып табылады.
Негізгі қорлармен қамтамасыз етілуді талдау міндеті кәсіпорын және
оның ... ... ... қамтамасыз етілуін анықтау,
көрсеткіштер бойынша оларды ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өндірістік қуаттылығын және құрал-
жабдықтарды жұмсау ... оқып ... ... ... тиімді
қолдану резервтерін анықтау.
Талдауды жүргізуде қолданылған мәліметтер көздері кәсіпорын жоспары,
техникалық даму жоспары, кәсіпорын ... ... ... формалар.
Талдау негізгі қорлардың көлемін, динамикасы және ... ... Ең ... ... ... ... қорлардың (НӨҚ) техникалық
жағдайы мен қозғалысын зерттеу мәселесі болып саналады:
- Жаңару коэффициенті төмендегі формуламен есептелінеді:
Жк= Келіп түскен НӨҚ құны / ... ... НӨҚ ... ... ... динамикасынан көріп отырғанымыз, бұл
коэффициенттің біршама өзгеріске түскендігі, яғни 2009 ... ... жылы 0,025, ал 2010 ... ... 2011 жылы 0,079 – ... ... отырмыз.
- Шығып қалу коэффициенті төмендегі формуламен есептелінеді:
Кш= ... ... НӨҚ ... Жыл ... НӨҚ ... (12)
Кш2009=67,5/3150=0,021
Кш2010=19/3550=0,005
Кш2011=18,5/3203,5=0,0057
Есептеу көрсетіп ... бұл ... 2009 ... 2010 жылы 0,0007 – ге, ал 2010 ... ... 2011 ... – ке төмендеді.
Жаңару және шығып қалу коэффициенттерін өзара салыстыратын болсақ
2010 және 2011 жылдары ... ... ... қалу ... ... ... ... (2010 жыл: 0,092 >0,0057; 2011 жыл:
0,117>0,005). Бұдан ... ... ... ... ... байқалады.
- Өсу коэффициенті төмендегі формуламен анықталады:
Кө= НӨҚ өсу сомасы / НӨҚ жыл басындағы құны,
(13)
Кө2009=53,5/3150=0,017
Кө2010=309,5/3203,5=0,096
Кө2011=450/3550=0,126
- Ескіру коэффициенті төмендегі формула ... ... = НӨҚ ... ... НӨҚ ... ... коэффициенттінің өзгеру динамикасы бұл коэффициенттің 2009
жылы 2010 ... ... 0,04 – ке (0,47 – 0,73), ал 2011 ... 0,08 – ге ... ... ... коэффициенттін анықтау:
Кж=НӨҚ қалдық құны/ НӨҚ бастапқы құны,
(15)
Кж2009=1699/3645=0,46
Кж2010=2103/3645=0,58
Кж2011=1932/3645=0,53
Жарамдылық коэффициенттін есептеу бұл ... ... ... Атап айтқанда оның мәні 2009 жылмен салыстырғанда
2010 жылы 0,05 ... ал 2011 ... ... 0,07 – ге өсуі.
Жоғарыдағы талдаудан көріп ... ... ... 47%
екендігі және кәсіпорынның негізгі мақсаты ескірген ...... ... жаңарту болуы керек. Ал есептік жылда жаңару коэффициенті –
11,7%, НӨҚ – дың ... ...... ... ... қор қайтарымды, қор сыйымдылығы, қормен
қамтамасыз етілуі көрсеткіштерін қарастырамыз:
1) Қор ... ... ... орта жылдық құны , (16)
Кқ2009=31457/3150=9,9 теңге
Ққ2010=30810/3645=8,5 ... ... ... ... ... қор қайтарымдылығы 8
теңгеге дейін төмендеген. Салыстыра айтатын болсақ, 2011 жылы 2009 ... қор ... 1,9 ... ... Оның ... ... құнының ұлғайуы.
2) Қор сыйымдылығын анықтау:
Қор сыйымдылығы=НӨҚ орта жылдық ... өнім ... жылы қор ... 2010 ... ... 0,01 – ... жылмен салыстырғанда 0,035 – ке көтерілді. Бұл көрсеткіштің өсу
салдары негізгі өндірістік қор ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілу=НӨҚ орта жылдық құны/Жұмысшылардың орта жылдық
саны
(18)
Кс2009=3150/33=95,5 мың теңге / адам
Қс2010=3645/32=113,9 мың теңге /адам
Қс2011=3775/32=118 мың ... / ... ... отырғандай «СМУ-Шығыс» ЖШС-нің қормен қамтамасыз
етілуі 2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда 4,1 (118 – 113,9) өсіп 118 – ... Ал 2009 ... ... 22,5 мың ... одан ... ... орта адам саны көрсеткішінің төмендеуімен түсіндіріледі.
Қорытындылай айтатын болсақ, талдау зерттелініп отырған кәсіпорнның
негізгі өндірістік ... ... ... ... яғни ... ... ... көрсетті. Бірақ жоғарыда айтып кеткеніміздей компания
алдағы уақытта негізгі қорларын озық ... ... ... ... тауарлық өнімнің (жұмыстар, қызметтер) өндірілу көлемі
көптеген және әр ... ... ... ... ... ... мәні ... негізгі үш топқа біріктіреді:
1) Кәсіпорынның еңбек ресурстарымен қамтамасыз етілуі.
2) Кәсіпорынның негізгі қорлармен, соның ішінде машиналар, құрал
... мен ... ... және оларды қолданудың
тиімділігі.
3) Кәсіпорынның шикізат пен материалдармен қамтамасыз етілуі.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның және оның құрылымдық бөлімшелерінің еңбек ресурстарымен
жолын қамтамасыз етілуін ... және ... ... мен ... ... ... Кадр ... (өзгерісін) анықтау және зерттеу.
4) Еңбек ресурстарының резервтерін анықтау , ... ... және ... қарастыру.
Мұндай талдауды жүзеге асырудың негізгі ақпарат көздері кәсіпорынның
экономикалық және әлеументтік өсу жоспары «Еңбек ... есеп ... саны және ... ... ақысы туралы есеп беру” және тағы басқа
статистикалық есептермен табелдік есеп және кадрлар бөлімінің мәлметтері
болып ... ... ... ... етілуі нақты жұмысшылар
санының жоспарланған категория мен мамандықтар бойынша жұмысшылар санымен
салыстыру арқылы анықталады.
Жұмысшылардың ... ... ... ... анықтау
үшін жұмысшылардың орта тарифтік разрядтары және жұмыс салыстырылады. Егер
жұмысшылардың нақты орта ... ... ... орта ... төмен болса, онда еңбек өнімділігі төмендейді және сапасы
төмен өнімдерді шығаруға әкеледі.
Еңбек өнімділігі денгейін ... үшін ... жеке және ... ... ... ... бір ... орта
жылдық, орта күндік, орта сағаттық өнімі.
Сонымен бірге бір ... орта ... ... ... Жеке
көрсеткіштер – бұл өнімнің еңбек сыйымдылығы немесе ... ... ... ... ... ... сипатталатын белгілі бір өнімді шығару.
Қосымша көрсеткіштер белгілі бір ... ... ... ... ... ... бір уақыт аралығында орындалған жұмыс көлемі. Біріктіруші
көрсеткіштің біреуі ... ... ... бір жұмысшының ортақ
жылдық өнімі. Оның шамасы жұмысшының өніміне, олардың ... ... ... үлес ... және ... ... жұмыс күндерінің
ұзақтығына байланысты. Жұмыс ... ... ... ... ... резервтерінің бірі болып саналады. Оны ... үшін ... ... жоспарлы орта сағаттың немесе орта күндік өнімді
өндіруге көбейту керек.
Сонда 2011 жылғы орта ... ... мың ... күндік өнімділік:
30122,3/32/220=4,278 мың тенге
Жұмыс уақытын жоғалтудан өндірілген жұмыстардың көлемінің ... мың ... ... сан егер ... ... ... ... орындалған
жағдайда кәсіпорын қосымша 1053,6 мың тенге пайда табатындығын көрсетеді.
Кәсіпорын қызметінің негізгі көрсеткіштерінің бірі ... ... ... ... ... ... құны дегеніміз-өнімді өндіруге кеткен
шығындардың ақшалай сипаттамасы және ол барлық өндірістің тиімділігін
көрсетеді.
Өнімнің ... ... ... үлкен маңызы бар. Оны ... ... ... ... өзгеруіне әкелетін факторларды анықтай
отырып осының негізінде ... ... ... ... және
өнімнің өзіндік құнын төмендету жағдайларын қарастыруға әкеледі.
Өнімнің ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар, өнімнің толық өзіндік құны және ... ... ... ... бойынша салынған салымдардың бір ... ... ... қолданылатын мәлімет көздері: «Кәсіпорынның өнімін
өндіруге және ... ... ... ... есеп беру», “Өнімнің өзіндік
құны калькуляциясының ... ... ... және ... Өзіндік құнды жоспарлау және есептеу шығындар элементтері ... ... ... ... ... ... ... материал сыйымдылық, энергосыиымдылық,
еңбек сыиымдылық, қор сиымдылықты зерттеу үшін және техникалық прогрестің
шығындар ... ... ... үшін ... ... ... бойынша топтау ресурстардың қайда немесе қандай ... ... ... ... денгейі мен динамикасы әртүрлі ... ... ... бірі көздер, екіншісі факторлар, үшіншісі
өнімнің өзіндік құнын төмендету ... ... ... ... ... ... жалпы шығындарды анықтаудан басталады,
одан кейін ... ... 1 ... ... ... талдауға
ұшырайды. Жасалынған қызмет, өндірілген өнім және ... ... құны ... мәліметтер 1-ші кестеде көрсетілген.
Жасалынған ... ... ... 2011 жылы ... ... ... ... салыстырғанда 449,5 мың тенгеге ... ал 2009 ... ... 1011,5 мың ... ... ... ... жұмыстардың жалпы өзіндік құнын талдау
|Шығындар статьялары | ... |
| |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. ... |
| | | | |2010 ж. |2011 ж. ... және |11077 |11000 |10980 |-97 |-20 ... | | | | | ... ... |697 |670 |650 |-47 |-20 ... |1593,7 |1480 |1420 |-173,7 |-60 ... |256,6 |250 |235 |-21,6 |-15 ... ЕА |2940 |2820 |2710 |-230 |-110 ... ЕА |1458 |1400 |1365 |-93 |-35 ... ЕА |923 |861 |855 |-68 |-6 ... |1328,1 |1300 |1255 |-73,1 |-45 ... | | | | | ... |5358,9 |5319 |5180 |-178,9 |139 ... ... құны |25632,3 |25100 |24650 |-982,3 |-450 ... 2011 жылы ... қызмет көлемінің де төмендегенін
ескеру қажет.
Сондықтан өзіндік құн динамикасы мен ... көру үшін осы ... ... ... ... бір ... ... өзіндік
құнды талдау қажет. Бұл талдау 2-ші кестеде ... ... бір ... ... ... ... ... талдау 2011 жылды өткен жылмен салыстырғанда
өндірілген жұмыстардың нақтылы өзіндік құны шығындар ... ... ... ... ... ... салдары жанар-жағар май материалдарының қымбаттауы.
2010 жылға салыстырғанда 0,013 ... ... құны ... пен ... ... ... ... кәсіпорынның
қызметінің пайдалылығын көрсетеді және алынған пайданың әр ... ... ... ... түріне қатысы ретінде анықталады.
Мұндай көрсеткіштердің негізінен нарықтың экономика жағдайында
қолданылатындары авансталған ... ... және ... ... кезінде есепті жылдағы жалпы пайданы немесе таза пайданы
алуға болады. Рентабелділік кеңістіктік-уақыт ... ... ... ... үш ... ерекшелігін есепке алу қажет.
Кесте 2
Өндірілген жұмыстар бір тенгесіне шаққандағы құрылыс-монтаждық
жұмыстардың ... ... ... ... | ... |
| |2009 ж. |2010ж. |2011ж. ... |
| | | | |2010ж. |2011 ж. ... және |0,35 |0,35 |0,36 |+0,01 |+0,01 ... | | | | | ... ... |0,022 |0,021 |0,021 |-0,001 |- ... |0,05 |0,047 |0,047 |-0,003 |- ... |0,008 |0,008 |0,08 |- |- ... ЕА |0,09 |0,09 |0,09 |- |- ... ЕА |0,046 |0,044 |0,045 |+0,001 |+0,001 ... ЕА |0,029 |0,027 |0,028 |+0,001 |+0,001 ... |0,04 |0,04 |0,04 |- |- ... | | | | | ... |0,17 |0,17 |0,17 |- |- ... өзіндік құны |0,814 |0,805 |0,818 |+0,004 |+0,013 ... ... ... ... ... ... коэффициенті есепті жылдағы жұмыстар нәтижесімен анықталады.
Кәсіпорын жаңа технологияларға немесе жаңа өнім ... ... ... ... шамасы уақытша төмендеуі мүмкін. Сондықтанда
рентабелділіктің уақытша төмендеуін күнделікті ... ... ... ... ... ... ... проблемалары, себебі көптеген
басқарушылық шешімдер тәуекелділікпен байланысты.
Үшінші ерекшелігі ... ... ... ... меншік
капиталды бағалау кезінде кәсіпорын көрсеткіші, ... ... ... ... басқару персоналы баланста ескерілмейді.
Рентабелділік мүлікті тиімді жұмсауды талдау рентабелділік айналымы
коэффициенттерінің денгейімен ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштері
болып табылады. Дегенменде бұл көрсеткіштер талдауы бизнеске салынған
меншік капитал ... ... ... әсер етеді және кәсіпорын қызметінің
мақсатқа сай болуын ... ... ... ... (өндірістік-
шаруашылық) қызметінің тиімділігін сипаттайды. Бұл көрсетілім ... ... ... да ... өнімнен түскен пайданың өнімді
өткізуден түскен түсімге қатынасымен есептеледі.
ӨР =ПӨ/ ӨТ ... ПӨ ... ... түскен пайда;
ӨТ- өнімді өткізуден түсен пайда:
Рентабелділіктің өсуі өндірілген өнімді өткізуге шыққан ... ... баға ... ... ... баға ... өндіріс
шығындарының азаюы салдарынан болады.
ӨР2009 =4895,8/31457,8*100%=15.5%;
ӨР2010 =4810/30810*100%=15.6%;
ӨР2011 =4571/30122.3*100%=15.1%;
Өткізу рентабелділігі көрсеткішінен ... ... ... анықтауға болады.
Өндірістік қызмет рентабелділігі (шығындар қайтарымы) операциялық
пайданың (ОП) ... ... ... сомасына (ШС) қатынасымен анықталады.
РӨ = ОП / ШС ... ... ... ... шығындардың әрбір тенгесінен қанша
пайда түсетінін көрсетеді.
РӨ2009 =4895,8/26562*100%=17.9%;
РӨ2010 ... ... ... шығындар қайтарымы рентабелділігі 2011 жылы
2010 ... ... 0,2% және 2009 ... салыстырғанда 0,1%
төмендегенін көруге болады. Келесі есептелінетін көрсеткіш негізгі ... ... ... ... рентабелділігі баланстық пайданың барлық
негізгі өндіріс қорларының орта қалдық құнына ... ... = ... ... ... ... нәтижесінде негізгі өндіріс қорларының рентабелділігінің
жыл сайын төмендеуін көреміз.
Меншік капиталы рентабелділігі ... ... ... тиімділігін сипаттайды. Осы көрсеткіш негізінде меншік иесі
оларды салу орнын анықтай ... ... ... рентабелділігі таза
пайданың (ТП) меншік капиталының орта ... ... ... ... ... ... ... үшін екі бағытта жұмыс жасауға болады.
Жасалынған талдаулардың қорытындылай айтқанда ... ... ... ... бұл ... ... ... яғни 2010 жылмен салыстырғанда 2011 жылы 0,025, ал 2009 жылымен
салыстырғанда 0,079 – ға өскендігін көріп отырмыз.
Жаңару және шығып қалу ... ... ... ... және 2010 ... ... ... шығып қалу коэффициентінен
жоғары екендігін көруге болады (2010 жыл: 0,092 >0,0057; 2011 ... ... ... ... ... құрал – жабдықтардың
жаңаруы байқалады.
Жарамдылық ... ... бұл ... ... ... Атап ... оның мәні 2009 ... салыстырғанда
2010 жылы 0,05 төмендегені, ал 2011 жылмен салыстырғанда 0,07 – ге өсуі.
Жоғарыдағы талдаудан көріп отырғанымыз ... ... ... және ... негізгі мақсаты ескірген құрал – ... ... ... болуы керек. Ал есептік жылда жаңару ... ... НӨҚ – дың ... ...... қортындысы төмендегідей:
- өсу коэффиценті 2011 жылы 2010 ... ... ... 2009 ... ... осы жылы ... ... адамдар
санының 1 бірлікке азаюы салдарынан 0,033 ке ... ... шығу және ағым ... 2010 жылы 2009 ... ... ... ... ЖШС-нің өнімділігінің бір жұмысшыға шаққандағы
орта жылдың өнімділігі 2011 жылы 2010 ... ... 12 мың ... және 2009 ... қарағанда 32,9 мың теңге ... 941,3 ... ... ... қорытындысы бойынша, 2011 жылы жалпы өзіндік құнның
2010 ... ... 449,5 мың ... ... ал 2009 жылдың
көрсеткіштерімен салыстырғанда 1011,5 мың ... ... ... ... бір теңгесіне шаққандағы ... ... ... ... 2011 ... өткен жылмен салыстырғанда
өндірілген жұмыстардың нақтылы өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... салдары жанар-жағар май материалдарының қымбаттауы.
Төмендегі кестеде соңғы екі жылдағы кәсіпорынның қызметін сипаттайтын
технико-экономикалық көрсеткіштеріне ... ... ... ЖШС ... ...... ... |2010 |2011 ... ... |
| | | |(+;-) | |
|1 |2 |3 |4 | 5 ... ... ... ... | | | | ... |74768 |280707 |205939 |375,4 ... ... ... құны |72808 |278428 |20562 |382,4 ... ... |1960 |2279 |319 |116,3 ... ... |2498 |3036 |538 |121,5 ... ... құны |4213 |14510 |10297 |344,4 ... ... ... қорлардың орташа құны |2666 |3854,5 |1188,5 |144,6 ... ... ... | | | | ... ... ... |38 |48 |10 |126,3 |
|- ... |23 |35 |12 |152,2 |
|- ... |15 |13 |-2 |86,6 ... қоры |2637 |5027 |2390 |191 ... ... ... |69,4 |104,9 |35,5 |151,2 ... қайтарымдылығы |28,1 |72,825 |44,73 |259,2 ... ... |0,04 |0,014 |-0,022 |-35 ... ... |1,092 |1,271 |0,18 |116,4 ... ... |0,916 |0,787 |-0,13 |85,9 ... кестеден көріп отырғанымыздай екі жыл бойынша көрсеткіштер
салыстырылған. Ол 2010 – 2011 жылдар ... ... ... ... ... яғни «СМУ-Шығыс» ЖШС 2010 – 2011
жылдар бойынша, бухгалтерлік балансы мен оның ... Енді ... ... кіріссек: 3- ші кесте бойынша есепті жылы 2010 ж.
ӨӨТТ– сы 74768 мың ... ... 2011 ж. ол 205939 мың ... ... ... арасында кәсіпорынның тұтынушылар қатары (клиентурасы)
кеңейді, бұл өнім ... ... ... ... Активтердің
жылдық орташа құны 10297 мың. тг ... оған ... ... орташа
жылдық құнының 1188,5 мың. тг артуы да өз ... ... ... ... ... ... ... ӨӨТТ–тың 97–98% құрайды. Кәсіпорын
технико – ... ... оның ... ... ... ... ... болып табылады.
«СМУ-Шығыс» ЖШС-нің келесідей басымдықтары бар:
- ... ... ... ... ... ... ... шығару;
- Қазіргі заман менеджменті мен маркетинг әдістері енгізіліп
қолданылуда;
- Қызметкерлерді жаңа жүйемен оқыту.
Кәсіпорын жоғары технологиямен жабдықталған. Қазақстан елінде ... ... ... ... ... басқа кәсіпорындар саны
өте аз деуге болады.
Барлық жұмыскерлер мен ... ... ... ... ... үйретуге арнайы өз қызметкерлерін жібереді. ... ... ... табу өте қиын, сондықтан да осы аймақтағы ... ... ... ... ... Өндірілген өнім көлемінің
артуына байланысты олардың орташа еңбек ақысы 35,5 мың тг. ... ... ... қоры 2390 мың ... (191% - ға) ... ... ЖШС ... активтерінің құрамы мен құрылымы
| | | | ... |2010ж. |2011 ж. ... |(+; -) |
| | мың. ... |мың. ... |мың. ... | |
| |тг |%бен | |% бен |тг |%бен | ... құны оның |4331 |100 |18622 |100 |14291 |429,9 |Х ... | | | | | | | ... ... |2694 |62,2 |5037 |27,0 |2343 |87,0 |-35,2 ... | | | | | | | ... ... ... |2694 |62,2 |5037 |27,0 |2343 |87,0 |-35,2 ... ... |1637 |37,8 |13585 |73,0 |11948 |729,9 |35,2 ... ... қорлар|1292 |29,9 |9981 |53,6 |8689 |672,5 |23,7 ... |291 |6,7 |2526 |13,6 |2235 |768,0 |6,9 ... | | | | | | | ... ақша ... |54 |1,2 |1078 |5,8 |1024 |1896 |4,6 ... әлеует |3986 |92,0 |150,18 |80,6 |11032 |276,8 |-11,4 ... ... ... ... жағдайын талдаудың маңызы зор.
Бұл кәсіпорынның жұмысшылар коммерциялық серіктестер және ... ... ... ... өндірістік коммерциялық қызметінің нәтижесі
үшін толық жауапкершілікті ... ... ... ... мен ... талдау – кәсіпорынның
барлық мүліктерінің және оның жекелеген түрлерінің ... арту ... ... ... ... береді.
Жоғарыда келтірілген 4-ші кесте мәліметтеріне талдау жасайтын болсақ,
2011 жылы 2010 ... ... ... құны 14291 мың. ... ... ... ұзақ ... активтер (негізгі құралдар) үлесі
2010 ж.- 62,2 % болса, 2011 ж. 27 % құрап, ... ... ... ... құны 2343 мың ... ... отыр: 2010ж. 145 мың тг., 2011ж. 853
мың тг. құрал – жабдықтары енгізілді. Ал олардың ... ... ... ... 4 ... аса артқанымен түсіндіріледі.
Ағымдық активтердің актив құнындағы үлесі 2010ж. – 37,8 %, 2011ж. ... % ... ... ... Оның себебі: материалдар құнының 8689 мың тг,
дебиторлық борыштардың 2235 мың тг., ақша ... 1024 мың ... ... ағымдық активтер 11948 мың тг. артқан. Оның ... ... ... ... ең ... 2010ж. – 78,9 % (1292/1637), 2011ж. –
73,5 % (9981/13585), олардың құны 8689 мың тг. ... ... жж. ... ... ... ... ... – материалдарға ... ... ... өнім ... екі ... жылы да ... жыл ... дейін
өндірілген өнім көлемі толық өткізіліп отырған. Ақша қаражаттарының үлесі
(айналым қаражаттарының мобильдік ... 2010 ж. – 3,3% - ... 2011ж. – 7,9% - ға ... тең ... Осы аспект
дебиторлық борыштардың күрт өсуіне өз әсерін тигізді. ... ... және ... ... артуы тартылған қаржы қаражаттарының
көп бөлігінің осы айналым ... ... ... ЖШС- ның өндірістік ... құны ... ... қорлар немесе материалдар) 2011 ж. 11032 мың тг. артты, жалпы
өндірістік потенциалдың құны ... ... үшін оңға ... ... ... ... өзіндік және қарызға алынған мүлік
есебінен жүргізілуі мүмкін.
Зауыт кірпіш өнімдерін «Цзиньмальмаш» (КНР) ... ... ... ... мен ... кірпіш
дайындау машинасының қуаты күніне 150 ... ... ... ... ... осы ... 8 ... істейді, жұмыс көлемі күніне 80 000 м2
құрайды, одан 100-120 мың әр – ... ... ... ... ... ... ... көлемі жылдар бойынша
|Атаулары |өлшем |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |
| ... | | | | ... |мың. |29465,8 |27540,0 |32538,0 |32538,0 |32538,0 ... | | | | | | ... |мың. |7922,8 |11804,0 |11804,0 |11804,0 |11804,0 ... | | | | | | ... |мың. |10080,0 |12000,0 |12000,0 |12000,0 |12000,0 ... | | | | | | ... ... |- |25000,0 |25000,0 |25000,0 |25000,0 ... ... ... ... ... (кірпіштің астыңғы
қабаты - 150 г/м2 ) және флутинга (125 г/м2 ) БМ 1 ... ... БМ 2 ... машинасында екі қабатты, мысалы: хром-эрзац, сұр
топлайнер және ақ топлайнер қабатымен (топлайнер ол- ... ... ... ... ... ... ... компания «Вгіf
Магкеt Соncul» Қазақстан бойынша кірпіш және кірпіш бұйымдары нарығын
зерттеген, оның нәтижелері ... ... ... сиымдылығы келесідей
түрде беріледі.
Сонымен бірге нарық сыйымдылығы кірпіш мен кірпіш бұйымдарының
түрлері ... ... ... ... - 21076,84 ... ... ... ішкі нарық өндірісі - 6529,43 тонна;
- импортталған - 14774,46 ... ... - 227,04 ... ... кірпіштер - 6144,86 тонна:
- ішкі нарық өндірісі - 4415,0 тонна;
- ... - 1729,86 ... ... ... үшін ... ... 13929,53 ... импортталған - 13980,27 тонна;
- экспортталған 227,04 тонна
4. Керамикалық кірпіштер - ... ... -7053,09 ... экспортталған - 129,85 тонна.
Кесте 6
«СМУ-Шығыс» ЖШС–ның ... ... ... ... ... ... |2007 |2008 | 2009 | ... |
|Өнімді өндіру |7505,0 |4044,0 |6388,5 |3812,9 |6999,6 ... |60786,2 |76172,6 |72482,1 |71486,2 ... |3714,9 |2647,9 |4617,6 |1454,5 |1474,5 ... ... |64577,3 |77568,7 |74253,1 |73844,6 ... | | | | |6 ... ... ... ... |108985,6 |92476,2 |126781,|
|мың | | | | |2 ... ... ... тұрғандай, Қазақстанда кірпіш және
кірпіш бұйымдары ... ... Бұл ... ... ... қайтуына әкеп соқтырады.
«СМУ-Шығыс» ЖШС-ның жоспары бойынша бұл қайтуды тоқтатып, импорт
ауыстырымды және ... ... ... ... ... ... ... ішкі нарығының талдауы бойынша, Орта Азия мемлекеттері
көбінесе қымбат импорт ... ... ... ... ЖШС-ның солай
да өз өнімдерін сол мемлекеттерге экспорттай ... ... ... ... ішкі ... ... қанағаттандырады және нарықтағы импорттарды
азайтады, сонымен қатар Қазақстан Республикасына валюталық ... ... деп ... ... ... және ... бұйымдарын шығару бағытында келесідей кәсіпорындар
бар:
Өзге металл емес ... ... ... ішкі ... өңдеуші
өнеркәсіп көлемінде 23,6 % құрайды. Саланың жетекші ... ... ... ЖШС ... әк), ... ... ... өнімдері заводы» ЖШС
(асбест цемент, шифер, черепица), «Силикат» ЖШС (силикат кірпіш, әк, құм),
«ТБЖӨБ» ЖШС (бетон бұйымдары), «ALINA PRO» ЖШС ... ... ... ... ... ... қажеттіктеріне байланысты «Силикат»
ЖШС сапасы жетілдірілген силикат кірпіш ... ... ... ... ... ... ЖШС бөлімшесі мен «KVARTA» ЖШС керамикалық кірпіш
шығару бойынша ірі қуаттары іске ... «СП ВГ- ... ЖШС ... ... мен ... ... ... «ALINA PRO» ЖШС құрғақ
құрылыс қоспаларын шығару, «PALITRA» ЖШС бояулар шығару, «КОРУНДСТРОЙ» ЖШС
мрамор өнімдерін шығара ... ... ... ... ... ... терезелер мен есіктер шығаруды игере бастады.
Сурет 1 2009-2011 жылдары құрылыс материалдары саласында ... ... мен ... ... ... өзгеру динамикасы
2009 жылы құрылыс материалдарын өндіру көлемінің ұлғаюы ішкі
нарықтағы, әсіресе ... үй ... ... ... болуы
нәтижесінде қамтамасыз етілді. 2010 жылдың екінші жартысынан бастап,
әсіресе ... ... ... күшті көрініс берген әлемдік ... ... ... ... 2009 жыл ... ... ... 23,0 %- ға, 2011 жылы 21,7 %- ға төмендей бастады.
Ағымдағы кезеңде ... ... ... ... ... ... Өндірістің салыстырмалы түрде жоғары энергия сиымдылығы.
2) Негізгі қорлардың ескіруінің жоғары деңгейі.
3) Өндірілетін өнімнің ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының құрылыс нарығында инвестициялық
белсенділіктің төмендеуі.
5) Экономикалық ... ... ... ... ... күрт ... ... тарату үшін «СМУ-Шығыс» ЖШС-гі Қазақстанның ... ... ... ... ... кірпіш бұйымдарын тұтынушылармен келісімдер жасайды және
тапсырыс беру арқылы құрылыс бұйымдарын дайындаумен айналысады.
Өзінің өнімін тарату үшін ... ЖШС ... ... келесі негізгі шарттарды қарастырады:
1.Қазақстанда баламасы жоқ ІSО - 9004 ... ... ... ... ... ... ... жоғары сапасын
қамтамасыз ету;
2.Өндірістің ... ... ... ... қарағанда
өнімнің төмен құны, шикізатқа төмен құн, өндірістің ... ... ... ... ... ... маманданған білікті мамандардың
болуы;
4.Өндірістің мұқтаждығын анықтайтын ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін саралау
нәтижесі оның елеулі жетістіктермен қызмет етіп жатқандығын ... ... ... ... нарығында өзіндік орыны бар, әрі ел
экономикасының қарыштап дамуы ... оның ... даму ... ... тұжырымға келдік.
2.3 «СМУ-Шығыс» ЖШС-ның өндіріс тиімділігін экономикалық талдау
Кез-келген ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметінде еңбек заттары мен
құралдарын сатып алу – сату ... ала ... ... ... ... ... ... өнімдерді өткізгеннен кейін, алдын-ала
жұмсалған ақша қаражаттары кәсіпорынға қайта ... Бұл ... ... орнын толтыруға, сондай-ақ еңбекке ... ... Бұл ... үнемі қайталанып отырғандықтан ... ... ... деп ... ... айналымы өндіріс уақытынан және айналыс
уақытынан турады. Айналым уақытын ... ... ... ... орын ... басқаша айтқанда сол уақыт кезеңінде ресурстардың сол
көлемінде көп өнім ... ... ... ... ... ... ... құралады:
– өндіріс уақытынан (шикізаттар, материалдар және жабдықтардың
өндірістік запастарда болу ... яғни ... ... ... ... ... уақыт; адамның қатысынсыз табиғи процестердің әсер
ету уақыты; еңбек процесіндегі үзілістер уақыты);
– айналыс ... ... ... ... ... және
жұмыс күшінің өндірілуін қамтамасыз етуге, тауарларды өткізуге кететін
уақыт).
Айналым уақытын ... ... ... жатады: ғылыми-
техникалық жетістіктерді игеруді жеделдету, өндірісті ... ... ... ... ... жұмыс уақытын бос
өткізуді қысқарту, экономикалық байланыстардың прогрессивті формаларын
дамыту, ... ... мен ... жұмысын жетілдіру және т.б.
Кесте 7
«СМУ-Шығыс» ЖШС-ның іскерлік белсенділігін талдау
|Көрсеткіштер |2010 ж |2011 ж. ... | | |(+;-) |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |17,3 |15,1 |-2,2 ... | | | ... ... ... |28,0 |72,8 |44,8 ... | | | ... ... айналымдылық |48,3 |26,3 |-22,0 ... | | | ... ... ... ... |7,5 |13,7 |6,2 ... | | | ... айналым қорларының |61,2 |37,9 |-23,3 ... ... | | | ... ... ... |503,5 |133,1 |-370,4 ... | | | ... ... ... |0,7 |2,7 |+2 ... | | | ... ... ... |12,6 |18,5 |+5,9 ... | | | ... ... ... ұзақтығы|28,6 |19,5 |-9,1 ... | | | ... ... ... |0,83 |0,56 |-0,27 ... – «СМУ-Шығыс» ЖШС – ның мәліметтері негізінде есептелді
«СМУ-Шығыс»ЖШС-ның тиімділігінің көрсеткіштеріне бірден көшпес бұрын
оның іскерлік белсенділік көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... тікелей
байланысты, сол арқылы кәсіпорын қаражатын ... ... ... жалпы айналымдылық коэффициенті – ... ... ... ... ... қанша рет болатыны мен активтердің әр теңгесі
өндіріс өнімінің қанша көлемін ... ... ... Оның мәні 2010 ж. – 17,3 ... 2011 ж. – ... болып, 2,2 пункте төмендеген. ... жылы ... әр ... 17 тг. 30 тиын ... 2011 ж. – 2 тг. 20 ... де осы ... сома түсім түсіргенде ол – 40968 мың тг. (2,2 ... ... еді, яғни ... 40968 мың тг. ... ал ... мың тг. ... артқан, оның ішінде ең көп өсім негізгі қорлар
(87%) және берешек қарыздарға (22,4%) ... ... ... азаюы кәсіпорын активтерінің құрамында
өтімділігі төмен қорлар үлесінің артуына байланысты.
Негізгі өндірістік қорларды пайдалану тиімділігін – негізгі қорлардың
айналымдылық коэффициенті көрсетеді. Бұл ... ... ... ... беру кезеңіндегі шығындар азая түседі. Ол төмен болса – өнімді
өткізуден ... ... ... ... ... ... қорларға тым
жоғары деңгейде қаржы бөлінгенін көрсетеді. 2010 ж. – 28,0 ... ж. – 72,8 ... ... 44,8 ... ... ... ... орташа құны да, ӨӨТТ та пропарциоалды өсіп ... 44,6% және 27,4%, ... ... ... ... ӨӨТТ – тың
артуын қарағанда әлдеқайда төмен, сондықтан серіктестік негізгі ... ... ... ... айналымдылық коэффициенті – олардың айналым
жылдамдығын (айналым санын) көрсетеді. Ол жоғары болған сайын ... ... ... ... ... тұрақтанады.
2005 ж. ағымдық активтердің айналымдылығы – 48,3; ал айналым ұзақтығы
7,5 күн ... 2006 ж. ... саны – 26,3; ... ... – 13,7 ... ... саны 22-ге ... ұзақтығы – 6,2 күнге ұзарды.
Ағымдық активтер құрамында тауарлы – ... ... және ... үлесінің артуы айналым жылдамдығының бәсеңдеуіне әсер етті.
Айналым уақыты 6,2 күнге ұзарды, осы ... ... ... ... ... ... ... қосымша жұмылдырылған қаражатты
есептеу мына формуламен жүргізіледі /15/:
Тд = ӨӨТТ/360 х (Д1 – Д0)
(22)
Мұндағы, Тд – ... ... ... ... және Д0 – есеп беру және ... ... ... кезеңдері.
Сәйкес мәндерін қойсақ: [280707/360 х (13,7 – 7,5)], ... ... ... 125,8 мың тг. ... ... ... ... қорларының айналым коэффициенті – шығындар ... ... ... ... (олар сатылу жылдамдығы). Бұл
коэффициентттің төмен болуы кәсіпорын жұмысының нашарлауын көрсетеді, ... ... ... көп ... ... ... мен ... ұлғайып дайын өнімге деген сұраныстың төмендегені; жоғары болса
қоймада материалдар тұрып қалуы аз ... ... ... ... ... ... өндірістік тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Инновация - өндіріс тиімділігін жоғарылатудың негізі
Әлемдік экономиканың қарқындап дамуы – ... және ... ... ... ... ... белгілі. Қазіргі заман
талабына сай дамыған елдерде тиімді әзірлемелер ... және ... ... жаңа ... ... ... негізделген инновациялық
экономикаға өту үрдісі байқалады. Сонымен ... ... ... ... ... болған дәуір өтіп ... оның ... ... ... ... ... ... мақсатында тиімді
тетіктерді қолдану мүмкіншілігі үлкен мәнге ие болып отыр. ... ... ... ... өндіріс кезеңі аяқталуда. Дәл қазіргі ... ... ... ... оның инновацияларды қабылдауы мен
жүзеге асыру қабілетіне негізделген ... ... ... ... жаңа ... және ... биікке қадам басты.
Әлемдік экономиканың жаһандану жағдайында азуы алты ... ... ... ... үшін де ... ... қабілетті экономика
құру қажет. Ұзақ уақыт тек шикізат шылауы болып келген біздің ... ... ... ... ... адым ... ... алға қойылды.
Осы мақсаттағы бірінші нақты қадам Қазақстанның ... ... ... даму ... ... Біз өзімізді жаңа технологиялар мен жаңа экономика әлеміне
енгізетін экономикалық басқарудың ... жаңа ...... жүйе ... қолға алдық.
Біздің стратегиялық міндетіміз – бәсекеге қабілетті елдердің
қатарынан ... орын алу, - деп ... ... өз ... ... үщін ... баса ... кеткен болатын.
Негізінен алғанда «инновация» терминi латын тілінен алынған, ол -
«жаңару, өзгеру» дегендi бiлдiредi. Бұл түсінік XIX ... ... ... ... бiр мәдениеттің кейбiр ... ... ... ... бiлдiрдi. ХХ ғасырдың 30-жылдарында Еуропада
ғылымның жаңа ... ... ... пайда болып, ал 50 жыдары
педагогикалық инновация қалыпасты. КСРО-да бұл ... ХХ ... ... ... қолданыла бастады.
Инновация дегеніміз белгілі бір қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін
жаңашыл жаңалықтарды кешенді құру ... ... және ... ... ... ... ... И.Перлаки, В.Хартман,
Э. Мэнсфилд, И.Шумпетер және т.б), инновация түсінігін өзінің зерттеу
объектісі мен ... ... ... айтты. Мәселен, Б.Твисс
инновацияны ғылыми ... ... идея ... ... ие процесс
ретінде анықтайды. Ал, Б.Сантоның пікірінше, инновация – бұл ... және ... ... яғни ... мен ашылымдарды
практикада қолдану арқылы қасиеттері жақсы өнімдер мен ... ... Ал егер де ... ... ... ... онда оның ... пайда болуы қосымша табысты әкелуі мүмкін.
И.Шумпетер ... ... ... ... ... ... ғылыми-ұйымдастырылған комбинациясы деген анықтама ұсынған.
«Инновация» ұғымын ... ... ... ... 30– ... ... кезде əдебиеттерде инновацияға əртүрлі көптеген анықтамалар
берілген:
- инновация дегеніміз жаңа ... ... ... ... ... ... ... жетілдірілген өнім;
- инновация – практикалық ... ... жаңа ... ... үрдіс;
- инновация – əлеуметтік қызметтерге жаңа тəсіл. [2]
Жалпы алғанда инновация ...... ... ... жəне ... іс–шаралар кешенін болжайды.
Нарықтық экономикада бизнесті басқару көптеген ... ... ... ... ... ішінде ең
маңызды ресурс ретінде қаржылық ресурстар қолданылады. Екіншіден, қаржылық
бейнедегі басқарушылық ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігі нәтижесінде
негізгі мәселе ретінде ... ... ... және инвестициялық
саясатты ықтималды жүргізу болып табылады. Төртіншіден ... ... ... арқылы қаржылық жағдайды жақсарту қажет болады, ... ролі де ... ... ие. ... ... ... ... мен олардың эквиваленттерінің болуы шарт. Ақшалай қаражаттарды
тиімді басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... талдаудан, ақшалай қаражаттарды
болжамдаудан құралады. Осы себептерге ... ... ... ... ... ... қаржаттарды басқару мен
инновациялық мәселелері өзекті болады.
Сонымен кәсіпорындағы инновацияның негізгі ... ... ... ... бір ... келтіру.
2. Идеяларды сұрыптау және жаңа өнім туралы идеяны ... Жаңа ... ... ... талдау.
4. Жаңа өнімді құру.
5. Нарықта тестілеу.
6. Өнім жөнінде маркетинг бағдарламасы негізінде  өндіріске жаңа
өнімді енгізу туралы шешімді ... ... ... қарқынды дамуын қамтамасыз етуде өндірістің
техникалық және ... ... ... ... жаңа ... ... ... оларды шығаруды, әлемдік тауарлар мен қызметтер
рыноктарына тиімді кіруді қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... Бұл үшін қоғам өмірінің ... және ең ... ... саласын реформалау қажет. Яғни бұл
кәсіпорын жағдайына тікелей ... ... ... ... ... ... білу қажет.
Инновациялық процесcтерді ұйымдастырудың 3 түрі белгілі:
1. Дәйектілікпен ұйымдастыру. Бұның мақсаты ... ... ... бөлімдерде іске асырылады. ... ... ... ... ... ... бақылауды оңайлатады.
Кемшілігі: жаңа өнімдер жасауды және ... ... ... ... ... ... кезеңдерінің бір бөлімінде
аяқталуын талап етпейді, себебі ол бір ... ... ... іске асуы
мүмкін. Артықшылығы: кәсіпорында инновациялық үрдістің іске асу уақытын
қысқартады. ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Бұл уақыт бойында жаңа ... ... ... ... ... біріктіріп, қатар жүргізуге
негізделген. Мұнда белгілі жұмыс бағдарламалары бар ... ... ... Артықшылығы: кәсіпорында инновациялық процестің
іске асу уақытын қысқартады; инновациялық шаралардың ... ... ... оперативті жауап беру мүмкіндігі артады;
инновациялық процестердің ... ... ... әрекеттерге
жағдай жасай отырып, олардың іс–әрекеттерін ... ... ... Coopers (PWC) ... ... ... зерттеу
бойынша 355 ірі компанияның экономикалық қызметіне талдау ... ... ... қолданатын компаниялар өз бәсекелестеріне
қарағанда жылдамырақ жұмыс істейтіндігі әрі пайданың жоғары көрсеткіштеріне
ие екендігі туралы ... ... ... ... ... ... қызметінің басымды бағыты болып табылады және ... оң ... ... ... Сонымен қатар, PWC зерттеулері келесі
заңдылықтардың анықталуына мүмкіндік берді:
- инновациялық қызметті ... ... ... ... ... акционерлері үшін жиынтық табыстың орташа мөлшерден
асып кетуі (жылына ... ... ... ... құйылуы сала бойынша түсетін орташа пайдадан да ... ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік береді;
- инновациялық компаниялардың айналымының 75%–дан астам бөлігі соңғы
бес жылда олардың нарыққа ... ... мен ... ... ... ... ... озық инновациялық компаниялардың пайдасы
инновациялар есебінен қалыптасады.
Инновациялар әмбебап бәсекелестік жетістік ... ...... әлем бойынша бәсекелестік күресте жеңіп шығуға және өте ... ... ... ... ірі халықаралық компаниялары топ-менеджерлерінің
басым ... ... ... ... ... ... рөлімен келіссе, өздерінің инновациялық ... ... да көп ... Boston Consulting Group компаниясының 1070
ірі корпорацияларға жүргізген жаһандық зерттеуінде «... ... ... ... ... жетістікке жетуінің, тіпті нарықта
орнын сақтап қалуы үшін аса маңызды факторы деп санап, және ол үшін ... де ... ... анықталған. Десек те, олардың көпшілігі
инновациялардан жеткілікті ... ... ... алатындығына
күмәнді» деп айтылғанды.[4] Бұл құбылысқа себептердің көп ... ... ... ... ... дұрыс емес әдістерді қолданатын
шығар. Келесі бір себеп мақсаттардың қате ... ... ... ... үшін ... жүйесінің дұрыс емес таңдалуында ... ... ... алуы тиіс, ал ол үшін компанияда
нақты инновациялық орта құру және осы ... ... ... ... ... технологиялық саясаты мен оның қызметінің басқа да
жақтары арасындағы ... ... ... тиіс: меншік
байланыстары, құрылымдық саясат , қаржылық жүйе және т.б.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... олардың бәсеке қабілеттілігінің негізгі көзі ... ... ... ... ... өндірістік,
басқарушылық және коммерциялық білім мен тәжірибе.[5]
Қорытындылай келе, келешекте шетелдің технологиясына ... ... ... одан ... жолын қарастыру керектігі, өзіміздің ... ... ... ... жаңа ... қол ... туындайды.
Біріншіден – еліміздің шикізат ресурстарын толығымен пайдалану, ол
кейінгі жылдары ... ... ... ... ... ... ықпал жасайтын сектор болып табылады. Бірақ  біз сыртқы нарықтардағы
сыртқы экономикалық қызмет сценарилеріне жаңа ... ... ... оның даму ... мынадай болады: еліміз барлық әлем шаруашылығы үшін
шіикізат базасы болып қала береді. Бұл өз кезегінде қазақстандық тауарлар
тек қана ... ... ... ... ... тауардың бәсекелестік
қабілеттілігі болмайды, елімізде ғылымды көп қажет ететін ... ... ... қояды және елімізге импорттық тауарлар саны артып кетеді.
Екіншіден - ... ... ... ету үшін ... ол ... ... ... артықшылықтарын жүзеге
асырудағы тиімді бағыт болып табылады. Бұл жағадайда қазақстандық ... ... ... жоғары емес, тиімді сала капиталының
мобилділігімен қамтамасыз етілетін тек ... ... ... ... ... ... ... экспорт көлемінің өсуі кезінде көп ... ... ... табылмайды. Сондықтан да Республика өндіріс масштабын
экономдап ұтатын жақтары бар, өз территориясында біріккен ... ... ... ... ... ... ұйымдастырады.
Қазақстан шетелден ... ... ... технологияларды
инновацияларды өз өндірісіне енгізіп тез дамып, әлемдік нарықта өз ... ... ... өз ... тигізеді. Бұл өз кезегінде елімізге
кәсіби квалификацияланған мамандар мен жұмысшы күшін қайта ... ... ... ... шақырып, жерлігікті ... ... ... ... ... ... елімізде ғылымды көп
қажет ететін тауарлар өндірісіне ғылыми-техникалық жаңа жобаларды кеңінен
пайдалану ... ...... өнімнің бәсекелестік артықышылқтарын жүзеге асыру
варианттары кезінде оның инновациялық артықшылқтарын ескеріп, оны ... ... ... ... ... өндіріс біртіндеп
экспортқа бағытталған өндіріске айналады. Республикада өнідірістік саясатты
жүзеге асыруда халықаралық маркетинг қағидаларын ... ... ал ... өнімді өткізу үшін тез клиент табу үшін оны жарнамалау өте
қажет. ... ... ... үшін ... ... ... ... пайдалануға көшу заман талабы.
Кәсіпорын қызмет ету тиімділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Бұл табыс көлемінің бірнеше пайызға емес, он еселеп арттыруға ... ... ... қалыптасуы мынадай
жағдайларға байланысты:
- жаңа техниканы жасап іске енгізудің ... ... ... ... ... ... деңгейінің өсуі;
-жаңа техниканы жасап және іске асыру мерзімдерін
қысқартудың қажеттілігі;
-өндіріс дамуының интенсивті факторларының артуы;
-олардың ғылыми-техникалық прогресті экономиканың
барлық ... ... ... жасауы;
- ойлап тапқыштар мен ... ... жаңа ... шығаруда, кәсіпорындардың шығындарының ... ... ... техника мен технологияның тез арада моральдық тозуы;
- жаңа техника мен ... ... ... және тағы ... дегеніміз - ғылыми-техникалық прогресс жетістіктерінің
нәтижесі болып табылатын жаңа технология.
Бұл процесс - ... ... ... ... ... ... ... болады:
1. Жаңалығына байланысты:
- базистік инновациялар, олар ірі зерттеулерді іске асырады;
- жақсарту инновациялары, кіші және орташа ... іске ... ... ... ... мен ... ... бөліктерін
біртіндеп жақсартуға колданылады.
2. Қолданылуына байланысты:
- өнімдік инновациялар - жаңа ... ... ... ... ... - жаңа технологияларды шығарып,
қолдануға бағытталған;
- ... ... жаңа ... ... бағытталған;
- нарықтық инновациялар, жаңа нарықтардағы өнімдер мен ... ... іске ... ... Шығу ... байланысты:
- ғылым мен техниканың дамуынан пайда болған инновациялар;
- өндірістің қажеттілігінен пайда болған инновациялар;
- ... ... ... ... ... ... өндіру процесіндегі роліне байланысты:
- тұтыну инновациялары;
- инвестициялық инновациялар.
5.Масштабына қарай:
- күрделі инновациялар;
- жай инновациялар.
Инновациялардың классификациясына қарай отырып, жаңа енгізілімдердің
көп ... ... ... ... - ... ... ... жаңа өнім шығарудың жаңа ... ... Оған ... ... мен технологияның, ғылыми-технологиялық құжаттардың,
өндірісті дайындаудың жаңа ... ... ... ... жасалымдар мен ... ... іске ... және ... ... ... мен техника саласына халықаралық ... бар ... ... белгілерді және басқа да жаңалықтарды ашу;
- жаңа техника мен технология ... ... ... үшін ... ... тәжірибелік - конструкторлық, маркетингтік зерттеулер
жүргізу;
- патенттік-лицензиялық қызмет.
Инновациялық іс-әрекет - бұл ғылыми ... жаңа ... ... ... жетілдірумен, ғылым мен техника
жетістіктерінің ... ... ... мен ... ... ғылыми-техникалық прогрестің дамуын жылдамдатуға
және оның әлеуметтік-экономикалық тиімділігін арттыруға негізделген шаралар
жүйесін жасап шығаруға бағытталған, басқарудың ... мен ... ... ... ... ... адам ... басты саласы – экономикады терең
қозғалыстарды талап етеді.
Өндірісті интенсификациялауға, ... ... ... керек,
кәсіпорындарды қайта бағалау қажет, бірінші орында ... ... ... ... керек.
Тиімділікті арттырудың басты факторларына жатады:
Ғылыми – техникалық прогресті ... ... ... ... ... ... құрылымын қайта құру, тұтынуға бейім өндіріске бағыттау.
Өнідірісті ... ... ... ... және ... сыйымды өндірісті енгізу және жалдам дамыту.
Халықаралық стандарттарға сай, бәсеке қабілетті қызмет ету, өнім өндіру.
«СМУ-Шығыс» ЖШС-і нарық ... ... ... ... жаңа ... мен жолдарын анықтауға бағыттала қызмет етуде.
Халықаралақ стандарттарға сәйкес қызмет етуі, ... ... және ... ... ... ... ... қызмет ету барысында үнемі ҒТП қолданды. Бұл
еңбек өнімділігін жоғарылатқанымен, өнімнің өзіндік ... ... ... отырған кәсіпорын ИСО 9001-2000, ИСО 9001-2001 тағы сол
сияқты ... ... өз ... 2007 ... бері ... ... халықаралық стандартқа сәйкес кәсіпорын өзінің өндірістік
қызметін, маркетинг қызметін, персоналды басқаруды, ішкі ... ... ... мен ... ... және көлік шаруашылығын
ұйымдастыруды жүзеге асыруда.
Аталған әр бір қызмет түріне байланысты стандарт ... ... ... құжаттар жүргізіледі.
Кәсіпорын осы ИСО 9001-2001 стандартына сәйкес қызмет атқарып ... оған әлі де ... ... ... жоқ. ... ... ... әлі де
дұрыс ұйымдастырылмаған. Бұл кәсіпорынның жетілуіне, қосымша ... ... ... ... ... қызметін жетілдіру, тиімді ұйымдастыру
керек. ҒТП қолдану өндірістік қуатты, ... пен ... ... ... ... ... толық пайдалануға мүмкіндік
береді.
3.2 «СМУ-Шығыс» ЖШС-ның өндірістік тиімділігін жоғарылату шаралары
Өндірістің тиімділігі көбінесе ... ... ... ... өндірістің негізгі факторлары арасындағы ... ... ... ... мен тәжірибе арқылы жаңадан ашылған
механикалық, физикалық және ... ... ... ... ... ... әсер етуі тәсілдерін көрсетеді.
Тек жаңа технологиялар ғана ... ... ... ... және ел экономикасының әлемдік ... ... ... береді. Экономикалық өсу, ЖҰӨ-дегі шикізатты
көп қажет ... ... ... технологиялық және экспорттауға бағытталған
өніммен алмастыру, елдің ... ... ... ... ... ... маңызды мәселелерінің бірі.
2004 жылы қабылданған «Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау
туралы» заң Республиканың ... ... ел ... ... ... ... ... Мақсаты отандық өндірістің инновацияларға сұранысын
арттыру, ... ... ... алу, ұлттық технопарктер құру,
инновациялық даму салаларының басым бағыттарын белгілеп, сол арқылы ... ары ... ... ... көрсеткендей, ғылыми-техникалық потенциал- кез-
келген мемлекеттің өркендеуінің кепілі. Экономикалық дамудың, мемлекет
көркеюінің ... ... ... ... және ... ... ... Инновациялар және жаңалықтар экономиканың құлдырауына ... ... ... ... ... ... ... жасап, ұлтық
экономиканың тиімділігі мен бәсекеге қабіліеттігін жоғарылатады.
Көптеген дамушы елдер табиғи ресурстарға бай бола ... ... қол ... ... ... ... ... экспорты бұл елдердің
мемлекеттік қазынасына табыс әкеліп, ... ... ... ... өте келе жоғары табыс ... ... ... ... ... және оның ... ... жағдайынан
тәуелді етіп, шикізатты аз қажет ететін жаңа саланың ... ... ... ... күнінде таусылатынын еске алсақ, бұл ... ... ... ... осы ... ... бiрақ жолы
бар, ол - жоғары технологиялық өндірісті дамыту.
Қазіргі таңда ел экономикасы ... ... ... - ... мен
инновациялық технологиялар екеніне күннен-күнге көз жеткізіп келеміз. Бүкіл
әлемде озық технология мен техниканы насихаттайтын 1951 ж. ... ... ... ең ... ... – АҚШ-тағы “Силикон
аңғарының” пайда болуына негіз ... ... ... ... тек АҚШ, ... ғана емес, Канада, Сингапур, Австралия,
Бразилия, Индия, Қытай, Жапонияда да құрыла бастады.
Жапондықтар жаңа ... ... табу және оны ... ... ... мен ... да ... озады.Жаңа
автокөлік Жапонияда 1 айдан кейін шықса, АҚШ-та –4, Еуропада 2 айдан кейін
шығады.Жапондықтар үшін ... ... ... деңгейге жеткізу үшін 4 ай
жеткілікті, ал АҚШ-та бұл көрсеткіш- 11 ай .
Ал Қытайда жаңа техника мен ... ... ... ... ж. ... ҒТИП ... индустриалды парктер/
айналысады.Онда ... ... ... және ... ... ... ... ҒТИП қарамағына әр түрлі саладағы
ғылыми орталықтар мен кәсіпорындар кіреді.ҒТИП олардың ... ... ... ... ... көмектеседі,ақпарат және қаржымен
қамтамысыз етілуін қадағалайды,бір сөзбен айтқанда , ... ... ... ... ... үлес қосып, инновацияны дамытып
отырғанын ҒТИП құрамына кіретін кәсіпорын санының өсуінен байқаймыз.1991ж.
–2587, 1992 ж. –9678, 1996 ж. ... 2000 ж. ... ... ...... ... импорт
алмастырушы және экспортқа бағытталған тауар шығаратын өнеркәсiптер ... ... ... ... даму ... сәйкес бiз экономиканың
шикiзаттық бағытынан арылып, Қазақстанның индустриялануын ... ... мен ... ... ... жолға қоюға тиiспiз. Яғни
инновация – ... ... күш ... Бұл айтылған мәселелер әрине,
біздің зерттеу объектімізге де қатысты. «СМУ-Шығыс» ... ... ... үшін ... ... ... екендігі сөзсіз. Сол
арқылы кәсіпорын ... ... ... ... оның
тиімділігін арттыру үшін мол ... ... ... ... ... өндірісте тиімділіктің бірнеше ... ... ... ... және ... ... ... тиімділігін
арттыруда инновацияның рөлі айырықша деген тұжырым жасаймыз.
Жоғарыда талдап өткеніміздей «СМУ-Шығыс» ... ... ... жүргізуде. ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігі мен бәсеке қабілеттілігінің
нақты деңгейі болып табылады. Өндіріс тиімділігін арттыру шараларын ұсыну
алдында ... ... және ... ... көрсеткіштеріне мән
берейік.
«СМУ-Шығыс» ЖШС-ның ... ... ... байланысты, негізгі
өндірістік және қаржылық, бұларды ЖШС –ның қандай позициядан сипатталуына
қарай қарастыру қажет. Бұл ... не ... ... ... ... не қор көздері тарапынан берілуі мүмкін. Бірінші
жолы - ... ... ... жолы – ... тәуекел пайда болады.
Өндірістік тәуекел – бизнестің салалық ерекшеліктеріне негізделетін,
яғни кәсіпорын капиталын салған активтер ... ... Ал ... құрылымымен байланысты тәуекел – қаржылық деп аталады (қор
қандай көздерден ... осы ... ... ... ... әсерінің мәні өнімді өндіру көлемі өзгеруіне
байланысты ... ... ... ... ЖШС-ның қоғамында өндірістік леверидж мәні 2010 ж. ... ал 2011 ж. ... тең ... Егер 2010 ж. жалпы шығындар ... ... 5% ... 2011 ж. олар 5% ... яғни ... ... өндірістік леверидж мәнін 0,03-ке азайтты. Сонда өндірілетін
өнім көлемі 1%-ға артса, ... 1%-ға ... ал 10%-ға ... ... та 10%-ға ... ... ... мысал ретінде дәлелдесек, «СМУ-
Шығыс» ЖШС-ның өндіріс көлемі 10% арттырсақ ... ... ... ... (өндірілген өнімнің ... ... ... жалпы табыс 2485 мың тг. (282707-280222), ал өндіріс ... ... 2734 мың тг. ... ... ... табыстың өсімі
10%-ды құрады (+249 мың тг.), яғни өндіріс көлемін 10-ға ... ... ж. ... ... 249 мың тг. қосымша табыс түсіп отырады. Ал
осы өндіріс ... ... үшін ... деңгейін өсіру қажет немесе
нарықтағы тұтынушылар сұранымы үшін ... ... білу ... ... 2011 ... өнім ... жағдайында қажетті табыс
немесе жеткілікті табыс деңгейіне жете ... Ал сол ... ... үшін ... ... ... ... алу қажет. Көп
номенкулатуралы өндіріс үшін ол былай анықталады /35/;
Тб = FC/1-Зуд
(23)
Мұндағы: Зуд – ... ... және ... көлемі арасындағы
қатынас.
Шығынсыздық нүктесі дегеніміз – жалпы түсім мен жалпы ... өнім ... ... ... өтейтін минималды сатылым
көлемі, яғни берілген қызмет түрі оған ... ... ... ... ... деп ... = 5755/ 1- 0,978 = 5755/ 0,022 = ... осы ... өнім ... ... ... ... табыс
зонасына шыға алады.
Сондықтан «СМУ-Шығыс» ЖШС–де сатылым немесе өндіріс мөлшерін арттыру
шараларын ұйымдастыру қажет.
Жалпы кәсіпорынның қызметін ... үшін ... ... жасау
мүмкіндіктерін пайдалана отырып, жоғарыда көрсетілген болжау ... ... Осы ... ... ... ... ... талдау жасасақ:
Біздің көптеген кәсіпорындардың бәсеке күресінде зиян шегуі тауар
қымбаттылығы ... ... ... ... емес, жарнаманың тиімсіздігі,
әсерлі еместігі нәтижесінде болуда.
Ресейлік профессор Е.В. Попов “Шығындар- тиімділік” тауарды жылжыту
матрицасы ... ... 4 ... бөліп қарастырған. /36/;
1) қысқа мерзімді пайдаланылатын жаппай сұраныс тауарлары
2) ұзақ мерзімді пайдаланылатын тұтыну тауарлары
3) эксклюзивті (престижді) тауарлар
4) өндірістік ... ... ... ... ( маркетингтік коммуникация) туралы шешім
қабылдау нақты жағдайға ... ... әр ... ... әр ... нарығында әр
түрлі әсер беретінін анықтаған.
Қысқа мерзімді пайдаланылатын ( жаппай ... ... және ... ... ... ... нарығында ең тиімді жарнама
құралдары болып теледидар, баспа, сырт жарнамалар және көрмелер мен ... ... Ал ... мақсаттағы тауарлар нарығында керсінше
теледидар жарнамасының тиімділігі төмен болып, ал көрме және ... ... ең ... ... ... 8
Өндірістік мақсаттағы тауарлар нарығында жарнама әдістерінің
үлесі мен тиімділіктері
|Жарнама әдістері ... % ... % |
|1 |2 |3 ... ... |6 |4 ... |4 |7 ... ... |4 |4 ... жарнама |5 |9 ... ... |11 |10 ... ... |4 |7 ... ... |3 |6 ... |21 |15 ... |8 |12 ... |28 |17 ... ... ... ... ... жағдайына сәйкес келетін
жарнама әдістерін кеңінен пайдалануы қажет.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... сыйымдылығын
төмендету үшін материал шығындарын нақты ... және осы ... ... ... алу ... Бірақ ең маңыздысы – пайдаланылатын
құрал - жабдықтар, технологиялар ... өнім ... ... Осы
шаралар арқылы «СМУ-Шығыс» ЖШС өзінің өндірістік қызметін тиімділігін
арттыру мүмкіндіктеріне ие болады.
Қорытынды
Әлемдік ... ... ... ... ... мәселелерге тап болып отыр. Негiзгi ... ... ... өндірістің бiржақты, шикiзаттық бағыты, әлемдiк
экономикаға ықпалдасудың ... ел ... ... және ... экономикалық ықпалдасудың босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар,
өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның дамымауы, ... ... және ... ... ... ... ғылым мен өндiрiстiң
арасында ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-
конструкторлық жұмыстарға қаржының аз ... ... ... ... және сервистiк-технологиялық деңгейге өтуге бейiмдеу
мiндеттерiне сәйкес келмеуi. Осы орайда нарықтық қатынастардың ... ... ... ... етуі үшін өндіріс тиімділігін
арттыруөте маңызды. ... ... ... өз ... ... жоғары болғанын қалайды. Сондықтан да әрбір кәсіпорын
нарықтық позицияға сай ... ... ... ... ... тиімділігін жоғарылату өте күрделі процесс
болып саналады.
Өндірістің ... ... ... ... ... және ... ... өнімнің бәсеке қабілеттілігінің артуына
байланысты. ... ... ... дамуы тек оның өсуі болғанда ғана
емес, қызмет ... ... ... де, өсу өз кезегінде дамуға кедергі
келтірмейді.
Тауар өндірушінің негізгі мақсаты - ... сапа ... ... ... өнім ... ... пайдалы кәсіпорын ұйымдастыру
(жұмысшылардың жеке ынталарын пайдалана отырып).
Өнеркәсіптік өндірісінің тиімділігі – ... ... ... ... ... ... ... әзірлеген стратегиясына
тәуелді (кәсіпорын потенциалының ең жақы ... және оның ... ... ететін) экономикалық категория болып табылады.
Өндіріс тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... Шығармашылық көзқарас – кәсіпорын болашағын көре білу;
– Инновация – ... мен ... ... ... және ... ... ... Икемділік және бейімделгіштік – нарық талаптарына сәйкес үнемі
өзгерістер енгізіп отыру;
– Кәсіпорын қызыметінің үнемі есебін және бағалауын ... ... ... ... ... және күшті жақтарын өзіндік бағалау;
– Кәсіпорын стратегиясын жүзеге асыру;
– Ресурстық мүмкіншіліктерге сәйкес болу;
– Персоналды ынталандыру.
Өндіріс тиімділігін арттырудың жалпы ... жоқ, әр ... даму ... ... нарықтағы орыны, оның потенциалы,
ұйымдастырылуы, бәсекелестері, өндірілетін өнім ерекшеліктері және ... ... ... ... ... ... ... негізін салушы
нормалар және нақты модельдері бар. Нарық жағдайында әр кәсіпорын балама
стратегияны әзірлеуге мүмкіндігі ... жаңа өнім ... ... ... ... өнім ... ... нарықты дамыту;
- менеджментті жетілдіру;
- әртараптандыру.
Өндіріс тиімділігін арттыру жолдарын қарастыру әр факторды жеке-жеке
есепке алуды ғана ... ... ... оларды тиімді үйлестіру, өзара
толықтыру әдістерін табуды ... ... Ең жаңа ... ... өндірісте күтілген нәтижені бермейді, ұйымдастыру үшін
менеджмент деңгейі маңызды орын ... ... ... ... 2009 және 2011 жж. ... ... ... алғанда ЖШС –ның активтер құны артқан, (207648 мың
тг.), яғни кәсіпорын ... ... ... қуаттарын және жаңа
қуаттарды іске қосты. Өнім көлемі құндық өлшеммен бергендіктен оның ... ... ... ... 53237 мың тг.- ... 92547 мың тг.- ... ... ... ... болды.
«СМУ-Шығыс» ЖШС-ның өндірісінің тиімділігін арттыру үшін қысқа
мерзімінде және ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... шығындалатын шығындарды төмендету, бұл ұзақ уақытты талап
етеді (жалпы кәсіпорынның стратегиялық мақсаттарында көзделуде, бірақ жаңа
техника ірі ақша ... ... ... ... уақыт мерзімінде жарнама
құралдарын икемді пайдалану ... ... ... ... өз
қызметін қарыз капиталы арқылы жүзеге асыруда, ... ... ... айналыс қаржыларының артуына әкелді.
Қазіргі уақытта «СМУ-Шығыс» ЖШС – ның басшылары осы ... ... ... ... деген тұжырым жасаймыз.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақстан
Республикасы ... Н.Ә. ... ... ... жолдауы. –
Егемен Қазақстан – 2006 жыл, 2-наурыз
2. ... ... ... – бәсекеге қабілеттілік
қасиеті. //Егемен Қазақстан 2010 ж. - 9 маусым
3. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы
Президентінің 2004 ж. 17 ... №1096 ... ... ... ... ... ... ЮРИСТ.
4. Стратегия индустриально-иновационного развития Республики Казахстан на
2003-2015г. ... ... ... РК от 5 ... года №137.
5. Назарбаев Н.А. конкурентспособному Казахстану, конкурентспособной
экономике, конкурентспособной нации! Послание ... ... ... ... 2010г. 19 ... ... М.Б.«Экономика Казахстана на пути преобразований» Алматы-
2011г.
7. Горемыкин В.А., Богомолов О.В. «Экономическая стратегия предприятия»
Москва: ... ... Л.Э. «Как ... рост ... ... Тимохин М.Н, «Экономика организация промышленного производства»
Москва: «Мысль»-1987г.
10. Уолл Н., ... Я., Лайн Д. ... и ... А-Я». ... «Файр-
пресс»-1999г.
11. Словарь банковских и финансово- экономических ... ... Н.К. ... Экономика»-1999г.
12. Маркс К., Энгельс Ф. Соч. 2-е издание, Т.24
13. Андрейчиков А.В., Андрейчикова А.В. ... ... ... в ... ... «ФиС»-2001г.
14. Модульная программа для ... ... ... производительностью
качеством» №5.Москва: «Инфра-М»-1999г.
15. Жак Лиувиль «Стратегия предприятия и ... ... ... Лисицина Н.А. «Экономика, организация и планирование ... ... ... ... ... ... ... РК от 2 апреля 2003 года №135 ... ... ... ... ... ... юридических лиц с участием государство в уставном
капитале» // Офицальная газета №51 (156)
18. ... по ... ... ... счетов бухгалтерского учета /
Библиотека бухгалтера и предприятия, 2010г.7№5-6 (154-155) май-июнь.
19. Прыкина Л.В «Экономический анализ предприятия» Москва: «Юнити»-2001г.
20. Дюсембаев К.Ш. ... ... ... ... ... -1998г.
21. Савицкая Г.В. ... ... ... ... ... ... «ИНФРА-М»-2001г.
22.Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. ... ... ... Республикалық баспа кабинеті Алматы-1994 жыл
23.Ә. Әубәкіров, Б. Байжұмаев, Ф. Жақыпова, Т.Табеев ... ... ... Алматы-2009 жыл
24.Н.Қ Мамыров, Қ.С. Есенғалиева, М.Ә. Тілеужанова ... -2000 ... Р. ... С. ... ... ... ... – 2010 жыл.
26. С. Сатыбалдыұлы Маркетинг нарықтану Білім Алматы- 2009 жыл.
27. Н. Ә. Назарбаев – ... ... ... ж.
28. Н, Ә. Назарбаев – "Қазақстан -2030 Барлық қазақстандықтардың
өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және ... ... Ел ... ... ... ... 2007ж.
29. Қ.В.Бердалиев, С. Ы Өмірзақов – Менеджмент ... ... К. В. ... және т. б.– ... негіздері, Алматы, 2005.
31. Мескон М. X., Альберт М., Хедоури Ф. - ... ... ... И. Н, – ... ... 2004.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
ҚР-ғы экономикалық өсу және өндірістің тиімділігін арттырудың негіздері30 бет
Агроөнеркәсіптік интеграцияның қазіргі ахуалы мен жетілдіру жолдары68 бет
Депозиттік портфель - қаржы инструменттеріне инвестиция жұмсаудың қаражат көздері66 бет
Жоспарлау жүйесі: малайзия тәжірибесі25 бет
ЖШС «Жигер» кәсіпорнының өндірістік шаруашылық қызметіне толық талдау жүргізу, кәсіпорынды басқару құрылымын зерттеу, және кәсіпорында негізгі капиталды пайдалану тиімділігін талдау және оның деңгейін арттыру бойынша іс-шаралар жобасын жасау68 бет
Инвистицияның тиімділігін бағалау және кәсіпкерлік жобаны негіздеу6 бет
Кен орындары49 бет
Кәсіпорындардың экономикалық тиімділігігінің көрсеткіштері және оған әсер ететін факторлар50 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдары70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь