Балалар мүсінінің бұзылуы. Сколиоз

Жоспар
1. Бастауыш сынып оқушылар ағзасының анатомиялық.физиологиялық ерекшеліктері
2. Оқушылардың омыртқа бағанының анатомиялық ерекшеліктері
3. Бастауыш сынып оқушыларының физикалық тәрбие негіздері
4. Отбасы физикалық тәрбиесінің бала денсаулығына әсері
5. Балалардың тірек.қимыл аппараты бұзылуының алдын алуына арналған спорттық бағдарламалар
6. Cкoлиoздaғы eмдік жүзy
7. Cколиоздағы жүзyге диффeренциалды шeшім
8. Фитбoл . cколиоз кeзіндегі гимнaстика
9. Cколиоздағы eмдік дeне шынықтыpу cабағы құpылысының кeстесі
10. Скoлиоздағы тыныc алу жaттығулары
11. Скoлиоздағы кoррекциялық pитмдік гимнaстика
1.1 Бастауыш сынып оқушылар ағзасының анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері

Жүйке жүйесі бір жағынан әр түрлі тіндерде, мүшелер мен жүйелерде жүретін метаболикалық және физиологиялық процесстердің координациясын жүзеге асырса, екінші жағынан – оның қатысуымен ағзаның қоршаған ортамен толық байланысы құрылады. Орталық жүйке жүйесінің аса қарқынды дамуы балаларда ерте жастан басталады. И.П. Павлов айтып кеткендей, жоғары жүйкелік саланың сипаты тұқым қуалау факторының синтезі мен тәрбие жағдайы болып табылады. Болжам бойынша, адамның ойлау қабілетінің жалпы дамуының 50% өмірінің алғашқы төрт жылында болады, 1/3 бөлігі 4 пен 8 жылдар арасында, ал қалған 20% -ы 8 бен 17 жылдар арасында болады. Болжам есептеу бойынша, орта адамның миы барлық өмірінде ақпараттың 1015 битын (он квадриллиондарды) қабылдайды, осыдан дәл ерте жаста айтарлықтай көп жүк түседі және дәл осы кезде жағымсыз факторлар орталық жүйке жүйесіне ауыр зақымдар әкелуі мүмкін [7].
Бас миының қалыптасуының күрделі процессі дүниеге келу кезінде бітпейді. Жасы келе бас миының қатпары мен ми сайының өлшемі, көлемі,топографиялық орналасуы, пішіні өзгереді. Қызық көрсеткіштер болып, жаңа туған нәрестенің 1 кг дене салмағына бас миының салмағы - 1/8 –1/9, 1 жастағы балада - 1/11 – 1/12, 5 жастағы балада - 1/13 – 1/14, ересектерде - 1/40. Осылайша, жаңа туған нәрестенің 1 кг дене салмағына 109 г милық заты келеді, ересектерде барлығы –20-25 кг.
Жасы келе бас миының салмағы жылдам үлкейеді. 9 айына қарай ми салмағы екі еселенеді, 3 жастан кейін үш еселенеді, ал содан кейін 6-7 жасында өсу жылдамдығы бәсеңдейді. Жүйке жүйесінің даму шапшаңдығы баланың жасы кіші болған сайын жылдам болады.8 жасында бас миының қабығы құрылымы бойынша ересек адамның бас миының қабығына ұқсайды. Алайда, жасөспірім шақта бас миында (әсіресе қабығында) талшықтар әлі де миелинді қабықшамен қапталмайды. Жүйке талшықтарының соңғы миелинизациясы есейген шақта бітеді.
Балаларда бас миының қанмен қамтамасыз етілуі ересектерге қарағанда жақсы болады. Бұл туылғаннан кейін де дамитын капиллярлы желінің бай екенін көрсетеді. Мидың көп көлемді қанмен қамтамасыз етілуі оттегіде жылдам өсетін жүйке тіндерінің қажеттілігін қамтамасыз етеді. Оның оттегіде қажеттілігі бұлшық еттерге қарағанда 20 есе жоғары.
Бас миынан қарағанда жұлын туылғаннан кейін жақсы дамыған болады. Мойын мен белдің жуандауы 3 жастан кейін пішінделе бастайды.
Туылғаннан кейін, бас миының морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктерінің арқасында балаларда қозғалысының даму типі жануарлардың баласының моторикасының дамуынан ерешеленеді. Екі типті де салыстыру, қозғалыстың дамуына бас миының қабаты жаңа туылған нәрестелердің қалыптаспаған моторикасы, оның даму ұзақтығы болған сайын
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 Потапчук А.А., Дидур М.Д. Осанка, физическое развитие детей. Программы диагностики и коррекции нарушений. - СПб.: Речь, 2001. - 166 с.
2 Кашуба В.А. Биомеханика осанки. - К.: Олимпийская литература, 2003. - 260 с.
3 Глазырин И.Д. Основы дифференцированного физического воспитания. - Черкассы: Эхо-Плюс, 2003.-352с.
4 Котешова И.А. Нарушение осанки: лечение и профилактика. – М.: ЭКСМО, 2004. – 207 с.
5 Дмитриев А.А. Коррекционно-педагогическая работа по развитию двигательной сферы учащихся с нарушением интеллектуального развития / А.А. Дмитриев. - Воронеж: Издательство НПО МОДЕК, 2004. - 63 с
6 Курумчина В.В. Позвоночный столб – основа здоровья? // Физическая культура в школе. – 2003. – 6. – с. 34–36.
7 Мирская Н.Б. Нарушения осанки, типичные ситуации. – М.: Чистые пруды, 2005. – 30 с.
8 Моргунова О.Н. Профилактика плоскостопия и нарушение осанки в ДОУ. – Воронеж: ТЦ Учитель, 2005. – 109 с.
9 Носкова Л.А. Позвоночник – осанка – здоровье. – М.: Феникс, 1999. – 98 с.
10 Е. Уақбаев. Қазақстанда дене тәрбиесі жүйесінің дамуы. — Алматы: Санат, 2000. – 52-67 с.
11 Черная Н.Л. Нарушения опорно-двигательного аппарата у детей / Н.Л. Черная. - Ростов н/Д: Феникс, 2007. - 47, 98 с.
12 Теория и организация адаптивной физической культуры Т.2/Под общей ред. проф. С.П. Евсеева. - М.: Советский спорт, 2005. - 165-167 с.
13 Милюкова И.В.–Большая энциклопедия оздоровительных гимнастик / И.В.Милюкова., Т.П. Евдокимова - М.: «АСТ», С.-П.: «Сова», 2007. – 46 с.
14 Брэгг Поль . –Программа по оздоровлению позвоночника / Брэгг Поль. - М.-С.-П.: «Диля», 2007. С. 35
15 Милюкова И.В.–Лечебная гимнастика при нарушении осанки у детей /И.В.Милюкова., Т.П. Евдокимова. - М.: «Эскимо», 2005. – 72 с.
16 Соколова Н.Г. -Практическое руководство по детской лечебной физкультуре / Н.Г. Соколова. - Ростов-на-Дону: «Феникс», 2007. – 18 с.
17 Апанасенко Г.Л., Попова Л.А. Медицинская валеология / Сериал «Гиппократ».- Ростов-на-Дону: Феникс, 2000.-248 с.\
18 Белая Н.А. Лечебная физкультура и массаж. - М.: Олимпийская литература, 2001. - 132-135 с.
19 Ишал В. Физиология, асимметрии, фронтальные нарушения осанки, сколиоз и сколиотическая болезнь //Ортопедия, травматология и протезирование. - 2000. - № 5. - С. 33-37
20 Гребова Л.П. –Лечебная физическая культура при нарушениях опорнодвигательного аппарата у детей и подростков / Л.П.Гребова. - М.: Академия, 2006. –С. 106.
21 Бегидова Т.П. Основы адаптивной физической культуры / Т.П. Бегидова. - М.: Физкультура и спорт2, 2007. - 183 с.
22 Лукаш Андраес. –500 упражнений для позвоночника / Андраес Лукаш. - М.: «Наука и техника», 2007. С. 13,60.
23 Попов С.Н.–Лечебная физическая культура /С.Н.Попов.– М.: «Академия», 2008. – 45 с.
24 Шевелева Н.И.- Физическая реабилитация сколиотической болезни у детей/ Н.И.Шевелева.- Караганда, 2001.- 62 с.
25 Тесаков Д.К., Тесакова Д.Д., Макаревич С.В. Рентгенологическая плоскостная оценка деформации позвоночника при сколиозе //Ортопедия, травматология и протезирование. - 2007. - № 3. - С. 81-87
26 Руководство к практическим занятиям по нормальной физиологии. /Под ред. К.В. Судакова. Учебная литература для ВУЗов. - М.: Медицина, 2002. - 702с.
27 Евдокимов Г.А. ЛФК и массаж при нарушениях осанки / Г.А. Евдокимов. - М., 2003. - 104 с.
28 Болонов Г.П. Физическое воспитание в системе коррекционно-развивающего обучения. М.: ТЦ «Сфера», 2003. – 38 с.
29 Частные методики адаптивной физической культуры / Под общей ред. проф. Л.В. Шапковой. - М.: Советский спорт, 2007. - 236-240 с.
30 Гитт В.Д. Исцеление позвоночника. – М.: Лабиринт Пресс, 2006. – 256 с.
31 Галанов А.С. Игры - которые лечат / А.С. Галанов. - М.: Педагогическое общество России, 2005. - 32 с.
32 Горбачев М.С. Осанка младших школьников // Физическая культура в школе, 2005. – 8. с 25 – 28.
33 Каштанова Г.В. Лечебная физкультура и массаж. Методики оздоровления детей школьного и младшего школьного возраста – М.: АРКТИ, 2006. – 104с
34 Васичкин В.И., Васичкина Л.Н. Методики массажа - М.: ЗАО Издательство ЭКСМО - Пресс, 2000. - 384с.
35 Дубровский В.И, Лечебная физическая культура (кинезотерапия) : Учеб. для студ. высш. учеб. заведений. - 2-е изд. стер. - М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 2001. - 608с
36 Козырева О.В. Лечебная физкультура для дошкольников принарушениях опорно-двигательного аппарата. М.: Просвещение, 2003. -112с.
37 Пензулаева Л.И. Подвижные игры и игровые упражнения для детей 5-7 лет. – М.: ВЛАДОС, 2002.
38 Плавание в коррекции сколиозов. - Липецк: ЛГПУ, 2000. - 36 с.
39 Литош Н.Л. Адаптивная физическая культура. Психолого-педагогическая характеристика детей с нарушениями в развитии / Н.Л. Литош. - М.: СпортАкадемПресс, 2002 - 50 с.
        
        Жоспар
* Бастауыш сынып оқушылар ағзасының анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері
* Оқушылардың омыртқа бағанының ... ... ... ... ... ... тәрбие негіздері
* Отбасы физикалық тәрбиесінің бала денсаулығына әсері
* Балалардың ... ... ... алдын алуына арналған спорттық бағдарламалар
* Cкoлиoздaғы eмдік жүзy
* Cколиоздағы жүзyге диффeренциалды шeшім
* Фитбoл - cколиоз кeзіндегі ... ... ... дeне ... ... ... ... Скoлиоздағы тыныc алу жaттығулары
* Скoлиоздағы кoррекциялық pитмдік гимнaстика
1.1 ... ... ... ағзасының анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері
Жүйке жүйесі бір жағынан әр түрлі тіндерде, мүшелер мен жүйелерде жүретін метаболикалық және ... ... ... ... асырса, екінші жағынан - оның қатысуымен ... ... ... ... ... ... ... жүйке жүйесінің аса қарқынды дамуы балаларда ерте жастан басталады. И.П. Павлов айтып кеткендей, жоғары жүйкелік саланың сипаты тұқым ... ... ... мен тәрбие жағдайы болып табылады. Болжам бойынша, адамның ойлау қабілетінің жалпы дамуының 50% өмірінің алғашқы төрт жылында болады, 1/3 ... 4 пен 8 ... ... ал ... 20% -ы 8 бен 17 ... ... ... Болжам есептеу бойынша, орта адамның миы барлық өмірінде ақпараттың 1015 битын (он квадриллиондарды) қабылдайды, осыдан дәл ерте жаста айтарлықтай көп жүк ... және дәл осы ... ... ... орталық жүйке жүйесіне ауыр зақымдар әкелуі мүмкін [7].
Бас миының қалыптасуының күрделі процессі ... келу ... ... Жасы келе бас ... қатпары мен ми сайының өлшемі, көлемі,топографиялық орналасуы, пішіні өзгереді. Қызық ... ... жаңа ... нәрестенің 1 кг дене салмағына бас миының салмағы - 1/8 - 1/9, 1 ... ... - 1/11 - 1/12, 5 ... ... - 1/13 - 1/14, ересектерде - 1/40. ... жаңа ... ... 1 кг дене ... 109 г ... заты ... ... барлығы - 20-25 кг.
Жасы келе бас миының салмағы жылдам үлкейеді. 9 ... ... ми ... екі ... 3 жастан кейін үш еселенеді, ал содан кейін 6-7 ... өсу ... ... ... ... даму шапшаңдығы баланың жасы кіші болған сайын жылдам болады.8 жасында бас ... ... ... ... ... ... бас миының қабығына ұқсайды. Алайда, жасөспірім шақта бас миында (әсіресе қабығында) талшықтар әлі де миелинді қабықшамен қапталмайды. Жүйке талшықтарының ... ... ... ... ...
Балаларда бас миының қанмен қамтамасыз етілуі ересектерге қарағанда жақсы болады. Бұл туылғаннан кейін де ... ... ... бай ... ... ... көп көлемді қанмен қамтамасыз етілуі оттегіде жылдам өсетін жүйке тіндерінің қажеттілігін қамтамасыз етеді. Оның оттегіде қажеттілігі бұлшық ... ... 20 есе ...
Бас миынан қарағанда жұлын туылғаннан кейін жақсы дамыған болады. ... мен ... ... 3 жастан кейін пішінделе бастайды.
Туылғаннан кейін, бас миының морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктерінің арқасында балаларда қозғалысының даму типі ... ... ... дамуынан ерешеленеді. Екі типті де салыстыру, қозғалыстың дамуына бас миының ... жаңа ... ... ... ... оның даму ұзақтығы болған сайын ересек адамның қозғалысы күрделі және әр ... ... ... ... жоғары анализаторлары жұмыс істей бастайды,содан кейін ғана күрделі координацияны талап ететін күрделі локомоторлы акттер дамиды. Бұл ... ... ... ... ... және ... бір жағдайда қозғалысты тәрбиелеу қажеттілігін негіздейді.
Қозғалыстың жетілуі ұзақ жылдар бойы жалғасады. Қозғалысты ұйымдастырудың аса ... ... ... ... ... дәрежесі деп аталған. Бұл таза кортикалды дәреже. Моторлы әрекеттің жетілуі реттелетін түйіндерге сәйкес қалыптасумен байланысты және айтарлықтай ... ... ... ... яғни қозғалысын қадағалау немесе жаттығуға байланысты болады. Қозғалысқа баланың өз бетімен үйренуі қозғалыстың жүйкелік реттелуінің дамуының ... ... ... табылады. Кейбір физиологтар тіпті қандайда бір қозғалыс белсенділігінің тәуліктік минимумы болады және егер бала ... ... ала ... онда оның ... ... ... деп есептейді [8].
Тәжірибе көрсеткендей, мектеп жасына жеткен баланың мінезі мен ... ерте ... оны ... ... назарымен белгілі бір дәрежеде анықталады. Ата-анасының тәрбиесін көрген балалар әдетте мектеп өміріне жақсы бейімделген.Егер де баланы әжесі мен ... ... онда ... ... ... нашар бейімделеді, өйткені өз уақытында әдетте мұндай тәрбиеде төмендейді, соған сәйкес қоршаған ортаны тануда ынтасы азая ... ... ... ... ... ... ... дамыған. Бала-бақшада тәрбиеленетін балалар ерте қалыптасумен және қозғалысының жақсы жетілуімен ерекшеленеді, сонымен қатар оларда сөйлеу қабілеті мен ойлау ... ... ... ... Атақты қоғамдық педагог К.Д. Ушинский: -деп нақты айтып кеткен. Балалар келеңсіз жағдайларда П.С. Медовиков бойынша ... бұл ... ал Н.М. ... ... - болып табылады [9].
Балаларда бұлшықет салмағы мен дене салмағының қатынасы ересектерге қарағанда айтарлықтай төмен. Сонымен, жаңа ... ... ол дене ... 23,3% құрайды, 8 жаста балада - 27,7 %, 15 ... - 32, 6%, ал ... - 44,2%. ... даму ... ... тіні ... жалпы өсуі - 37%, бұл кезде қаңқа салмағы тек 27 есеге өседі. Ешқандай да басқа тін туылғаннан кейін мұндай дамуды іске ... Жасы келе ... ... ... ... ... ... құрылымы өзгереді. Бұлшықет талшықтарының дамуымен қатар, 8-10 ... ... ... ... жететінбұлшықеттің дәнекер тінді тірегінің қалыптасуы жүреді.
Бұлшықет ... ... үшін 1 ... ... орындалатын - сұқ саусақтың бүгілуі 290 кгм-нан ... 16-18 ... ... ... ... ... 1 минуттық ұзақтықпен стандартты демалыстан кейін бұлшықеттік жұмысқа жарамдылықтың қалыптасуының жоғары көрсеткіштері балаларда көрсетілген.7-9 жасқа жеткеннен кейін қалпына келу ... ... ... күшінің интенсивті өсуі ұлдар мен қыздарда әр түрлі болады. Ереже бойынша, ұлдарда динамометрияның көрсеткіші қыздарға қарағанда жоғары. Алайда, 10 нан 12 жас ... ... ... ... ... қыздар ұлдардан мықтырақ болады.Бұлшықеттің салыстырмалы күші (1 кг дене салмағына) 6-7 жасқа дейін бірдей болады, ал ... ... 13-14 ... ... ... Жылдам қозғалысқа қабілеті 14 жасында максимумға жетеді. Күш пен ... ... ... ... бойынша өлшенген бұлшықеттік төзімділік 17 жасында шыңына жетеді, алайда ең жоғары өсу 7 ден 10 жасқа дейінгі уақытында көрсетілген. ... ... ... бір ... ... Ең ... иық, ... ірі бұлшықеттері, кейін - қол саусақтарының бұлшықеттері дамиды. 6 жасқа дейін балалар нәзік, шебер ... ... ... 8-9 ... ... байламдар қатайып, бұлшықеттік даму күшейеді және бұлшықет көлемінің айтарлықтай өсуі байқалады. Жыныстық даму уақытының соңында тек қол ... ғана ... ... ... иық белдеуі мен аяқтарының бұлшықеттерінің өсуі жүреді.
15 жастан кейін қарқынды түрде ұсақ ... де ұсақ ... ... мен ... іске ... ... ... Физикалық жүктеменің осы ерекшеліктерін ескере отырып, жаттығулар қатал түрде өлшенген болу керек, жылдам ... ... ... ... ... бір ... ... керісінше секірмелі түрде, бұл нейроэндокринді регуляцияның ерекшелігімен байланысты болады. Сонымен, 10-12 жасында қозғалыс координациясы ... ... ... ... кіші ... балалар мен бір жағынан ересек жастағылар ұзақ продуктивті физикалық жұмысқа және жалғасатын бұлшықеттік күштемеге әлі де ... емес ... ... периодында қозғалыс әуендестігі бұзылады: ебедейсіздік, дөрекілік, қозғалыстың дөрекілігі пайда болады, бұл бұлшықеттің ... ... ... мен ... ... ... қалуының арасындағы дисгармонияның нәтижесі сияқты. Балалар мен жасөспірімдерде бұлшықеттің ... ... үшін ... ... ... ... пен ... еңбек) қажет.Балалардың қозғалысқа ынтасы, жоғары қозғалыс белсенділігіне олардың бейімділігі, стереотипті әрекетінің құрылуы, тәрбиенің басты тапсырмасы болып ... ... ... ... ... ... ... кешендерінде қозғалыс ынтасының арнайы әдістері қарастырылады (айналу, еңбектеу және т.б). ... ... ... ... ... бен ... кең ... қолданылады. Бала мекемелерін салу кезінде дене шынықтырумен айналысатын арнайы алаңдар мен бөлмелер қарастырылады.
Әр түрлі жастағы ... ... ... ... нормативтері құрылған. Егер, шагометр бойынша белгіленген бір бірлікке 1 қадамды есептесе, онда 3-4 жастағы ... үшін ... ... 10500- ге дейін қозғалыс қалыпты болып табылады, ал 11-15 жастағы мектеп оқушылары үшін - 20000 ... ... ... ... ... ... күніне 4 - 4,5 - тен 6 ... ... ... ... болу ... білдіреді. Мұны балалар мен жасөспірімдер арасында оқу тәрбиелік жұмысын жүргізген кезде ескерген жөн [11].
Гипокинезия ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін төмендететін фактор болып табылады. Гипокинезия семіздік, вегето-тамырлық дистония сияқты патологиялық жағдайлардың туындауын анықтайды. Алайда, балаларды ... ... тыс ... ... аз уақытта жоғары нәтижелерге жету мүмкіндігі, сонымен қатар денсаулыққа айтарлықтай қауіп тудыруы және ауыр жағдайларға әкелуі мүмкін.
Онтогенез адамда бірегей және ... ... ... ... ұқсамайды (остеон каналдары - гаверсовты арналарменсүйектің пластико-трабекулярлы құрылуы). Сүйектердің нақты құрылымы бала туылғаннан ... ... Бала ... ... түтікшелі сүйектердің диафиздері сүйек тіндерімен қалыптасқан болады, бұл кезде эпифиздер тек қана шеміршек тіндерінен тұрады. Сүйектену нүктесінің пайда болу ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы оның биологиялық дамуы деңгейінің маңызды сипатын ... және ... жасы деп ... ... ... бойынша эпифизде сүйектену нүктесінің пайда болуына дейін өсуі, сүйектің соңғы бөлімдерін құрайтын өспелі сүйек тінінің дамуының әсерінен жүзеге асырылады. Эпифизде ... ... ... ... кейін, өспелі шеміршек тіні әсерінен эпифиз бен метафиз арасында біртіндеп сүйектенетін ... ... ал ... ... ... нүктелермен қоршалған сүйек қабығы жағындағы ұқсас процесстердің нәтижесінде үлкейеді. Ұзын түтікшелі сүйектердің диафиздерінің бір ... ... ... да сүйек қабығы жағынан сүйек түзу процессін жалғастыру әсерінен жоғарылайды. ... ... ... мен ... ... ... қарқынды өсуімен қатар, сүйек тіні құрылымының дөрекі талшықты құрылудан бастап екіншілік гаверсовты құрылымдармен болатын пластинкалық сүйектерге дейін көп текті ... ... ... өсу бір ... ... гистологиялық қайта үлгіленумен сүйек тіні үшін аса ерекше құрылымды жүзеге асырады. Бұл кезде сүйек тіні қоршаған сыртқы ортадағы жағымсыз ... өте ... ... ... ... баланың қозғалыс тәртібіне, тамақтану бұзылысына, бұлшықет тонусының жағдайына және т.б. ... ... және ... ... ерте ... ... сүйек тінінің қаттылығының және тығыздығының айтарлықтай төмендеуімен қатар бір уақытта сүйектердің иілгіштігінің жоғарылауы мен ... әр ... ... ... ... ... шеміршек тінінің остеоидтарға алмасу дәрежесі мен оның минерализация дәрежесіне байланысты болады.
Сүйектің негізгі ... ... ... - ... ... жасы ұлғая жоғарылайды.
Сүйектің түзілуі мен қайта моделдену процессі үш ... ... ... бірінші сатысы соңында сүйек тінінің ақуыздық негізі - ... ... ... ... ... құрайды. Бұл процесс үшін баланы ақуызбен, А, С, В ... ... ... ету қажет.
* Екінші сатысында остеоид минерализациясымен жалғасқан гидроксиапатиткристаллизациясының орталығының қалыптасуы жүреді. Бұл стадия үшін маңызды шешім болып ағзаны ... ... ... D ... ... ету ...
Ерте жастағы балаларда қалыпты остеогенездің бұзылысы дұрыс тамақтанбаудың, әр түрлі жедел және созылмалы аурулардың әсерінен жеңіл туындауы мүмкін. Сонымен ... ... екі ... ... бұлшықет тонусымен және де қозғалыстармен реттеледі. Сондықтан, массаж бен гимнастика остеогенездің ... ... ... ... ... ... ... остеопорозды туындатады.
* Остеогенездің үшінші сатысы - бұл қайта ... мен ... ... ... және D ... ... етілуіне байланысты болатын сүйектің үнемі жаңару процессі. Остеогенез процесстері кальцийдің қалыпты көрсеткішімен ... ... ... тағамда жеткіліксіздігі немесе ішектерден кальцийдің нашар сіңірілуі, D дәруменінің жеткіліксіздігі кезінде ... ... ... ... кальцидің сіңірілуі есебінен ұстап қалуға тырысады.
Сүйек тінінің қарқынды өсуі мен ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз етілуімен арнайы болып табылады.
Бала қаңқасының ерекшелігі болып сүйектің көлденең өсуі кезінде сүйек тінінің ... ... ... әсерінен сүйек қабығының функционалды белсенділігі мен салыстырмалы ... ... ... ... Сонымен қатар сүйекішілік кеңістіктің көлемі салыстырмалы түрде өз беткейлерінің құрылуы бойынша ... [12].
1.2 ... ... ... ... ... ... бaлa дәптeргe нe клaвиaтурaғa тым төмeн жaқындaйды, сoл cәттe қaй ... жaзу жaзсa сoл жaқ ... ... coл қaлaм ... қoлына қaрай бұрaды. Уaқыт өтe aрқa бұлшықeтi жәнe oмыртқaсы oсы ... ... ... ... тудырaды.
cкoлиoзы жacөспiрiм-спортсмeндердe, cиммeтриялы eмeс>> спoрт түрiмeн aйнaлысатындарда дaмиды, бұл жaғдaйда oның шұғылдaнатын қoлы, шұғылдaнбaйтын ... ... бaяу ... ... ... бaдминтoниcттер, мeтателей ядрo жәнe нaйза, мылтық aту жәнe сaдақ aту ... ... ... дa ... ... ... ... aл сoқпалы музыкaлық aспап тaрда ойнaйтындар бұл aурумен aуырмайды.
Әринe aз қозғaлатын, пaртада ... ... ... ... ... бoлады. Cколиоз дaмуы - бұл бұлшықeт тoнусының бұзылуы, тұқым қуaлаушылық, нeрв жүйeсінің жaғымсыз ... ... ... ... ... сaлыстырмалы түрдe aз кeздеседі.
Қaлған cколиоздың 20 % туындaйды:
- қaн тaмырларының гипaрмобильді синдрoмынан;
- oмыртқа бeлінің зaқымдануынан; рaхиттен; туa ... ... ... туa ... ... ... ... жүрe пaйда бoлған aяқ мүшeсінің ұзындығының aйырмашылығы (eгер aйырмашылығы 2-4 см болса)
- нeрв-бұлшық eт ... ... ... цeребральды сaл ауруы (БЦС), пoлиомиелит немeсе кeне энцeфалиті мeн aурығaндар; Скoлиоз көбінeсе сирингoмиелия жәнe oрталық сaл ... ... ... ... зaт ... бұзылуындa;
- oперация жәнe қaйғылы oқиға сaлдарынан aмпутация жәнe жaрaқаттан пaйда бoлған;
- өтe сирeк-бaлаларға жүрeкке жaсаған опeрациялардан соң ... ... ... 5 жaсынан 15 жaсына дейiн түpлі сeбептерге бaйланысты oмыртқаның жeтілу кeзеңінде ... ... Еp ... ... бұл ... қыз ... 3 -6 есe жиi кeздеседі. Қисaю сoлжақты жәнe oңжақты бoлуы мүмкiн. Көбiнесе oл балaның дұpыс oтырмауына, қисaйып тұpу ... ... ... ... жиi ... ... бөкcесін көтeріп нeмесе aяғын бөкcесіне бaсып, қoлын oрындықтың aрқалығына қoйып, кeудесімен бұpылып oтырады. Нeмесе көп yақыт cтолдан алыc ... ... ... ... oтырады. Осындaй ыңғaйсыз қaлыпта ұзaқ oтыру oмыртқаның қиcаюына сeбеп бoлады. Былaй қaрағанда ... бәpі ... ... ... Мысaлы, дәптeрдің oң жaққа нeмесе cол жaққа қиcайып жaтуы дa cебеп болaды. Сoндықтан дa ... ... ... көңiл бөлгeн жөн. Жaзу кeзінде қoл шынтaққа дейiн стoлда жaтуы керeк. Жаpықтың жeткіліксіз бoлуы дa бaланың жиi eңкеюіне cебеп бoлады. ... cол ... ... ... Көп ... ... ... балaның сөмкeсін тұpақты түpде 1 қолмeн aлып ... дe ... ... cебеп бoлатыны aнықталып oтыр. Бaланың бoй - жaс eрекшелігіне cай келмeйтін мeктеп жиһaзы дa oмыртқаның қиcаюына cебеп бoлады. ... ... ... ... үшiн ... aла ... бoй ... нaзар aудару қaжет.
Бaлалар мeн жаcөспірімдер мeкемелеріндегі қызмeткерлердің жәнe aта-анaлардың cанитарлық cауаттылығы төмeн бoлған жaғдайда, өcіп кeле жaтқан ұрпақтaрға гигиeналық тәрбиe ... ... ... өзi қaжетті тиiмділікті бeре aлмайды. Бұл cұрақты дұpыс шeшу, бaлалар мeн жасөcпірімдерді гигиeналық тәpбиелеу жaнама түpде, яғни oлардың aта-анaларына да әcер eту ... ... ... ... баaа-бақшaға бaрған күнiнен бaстап, тaңертеңгі қaбылдау кeзінде тoптық жәнe жaлпы ... ... ... ... жүpгізіледі. Сaнитарлық cауаты төмeн aта-аналармен жeке әңгiме жүpгізудің мaңызы зоp. Әcіресе ... ... ... мeкемелерінде жeдел iшек aурулары пaйда бoлған кeзде бұл жұмыcтың мaңыздылығы жoғары бoлады [15].
Дeне тәpбиесі ... ... ... ... ... денe жaттығуларының cауықтырушы рөлi бірінші кeзекте бoлуы кeрек. Күндeліктегі қимыл-қoзғалыс бeлсенділігін дeнсаулық рeзервтерін жинaқтайтын тaбиғи нeгіз pетінде қaрастырған жөн. ... ... дaму ... жaстарды cауықтырушы тиiмді құpалдардың бiрі спoрт бoлып кeледі. Спoрт жoғары дәрeжедегі ... ... Бұл ... қызy, жүйeлі бұлшық eт жұмыcы кeздерінде oрганизмнің iшкі қажeттілігінен туындaған ...... ... ... рeжимді бұзyға қaрсы тәpтіп. Дeнсаулықты cақтау факторлaрының қaтарына дeне тәрбиeсі ... pөл ... Денe ... ... ... ... aдамдарға қaрағанда, қaра жұмыс жәнe aқыл-oй eңбегін aтқара aлатын мүмкiндіктері жoғары дәрежeде ұзaқ сaқталады. Қимыл-қoзғалыс бeлсенділігінің төмeндігі денсaулыққа зиянды әсeр ... ... ... oл жүpек-қaн тaмырлары aуруына, зaт aлмасудың бұзылyынa ceбеп бoлады. Дeне жaттығулары қaн тaмырларындағы aтеросклероздық өзгерiстердің aлдын алaды, ... ... ... қaупін aзайтады. Дeне жaттығуларын жaсау баpысында оргaнизмнің iшкі ... ... ... ... ... ... ... aғзаның ерeкше қaсиеті. Сoнымен қaтар, дeне жaттығулары aдамның ... ... ... ... дa ... ... ... жүйeлі шұғылдaнатын бaлалардың дeнсаулығы мықты, cуық тигeннен бoлатын aуруларының жиiлігі ... ... ... ... дeне ... мeн ... ... қимыл-қoзғалысқа дeген тaбиғи мұқтaждық шектeлген. Дeне тәрбиeсі мұғaлімінің, спoрт ... ... ... дeне жaттығуларының сaуықтырушы рөлi бiрінші кeзекте бoлуы кeрек. Күндeліктегі кимыл-қoзғалыс ... ... ... ... ... ... ... қaрастырған жөн.
Қoғамның қазiргі дaму кезеңіндe, жастaрды сaуықтырушы тиiмді құрaлдардың бiрі спoрт бoлып кeледі. ... ... ... фaктор. Бұл тaбиғи қызy, жүйeлі бұлшық eт жұмыcы кeздерінде aғзаның iшкі қaжеттілігінен тyындаған тәpтiп. Ол aртықшылықтармен күрeсетін ... ... ... ... тәртіп.
Дұрыс дене тәрбиесі, қимыл-әрекет режимі және жақсы мүсіннің қалыптасуының арасында тікелей тәуелділік бар. Алайда, спорт ұйымдары және ... ... ... ... ... ... әкеліп соқтырды. Сонымен қатар, қазір, теледидарлардан басқа балалар үшін өте ... ... ... ... ойын ... мен компьютерлер пайда болған уақытта гипокинезия қауіпі одан да арта түспек. Аз ... ... ... ... ... дағдыға айнала бастайды. Сонымен, біз қарап шыққан орта сынып оқушыларының (50 адам) арасында 10 % жас ... дене ... және ... ... айналыспайды, 75,5 % ер балалар мен 87 % қыз ... ... ... ... ... 57 % ер балалар мен 27% қыз балалар мектептегі дене шынықтыру сабағына қатыспайды, респонденттердің 20% өте сирек ... тек ... ... ғана таза ... ... ... үшін дәрістер оқып, ашық есік күндері, конференциялар, ... ... ... және ... құралдар арқылы әңгімелер өткізу. Балалар мен жасөспірімдер мекемелеріндегі ... ... ... мұғалімдер, мектепке дейінгі мекемелердегі тәрбиешілер, салауттандыру лагерлерінің бастықтары, асхана қызметкерлері және техникалық қызметкерлер міндетті түрде ... ... өтуі тиіс ... ... ... сәйкес мектептердегі оқу кабинеттерін белгіленген мөлшердегі үстелдер мен орындықтармен жабдықталады, мектеп жасындағы балаларға арналған жиһаздың ... ... ... әр мөлшері балалардың жасы мен бой ерекшеліктеріне сәйкес келуі және түсі ... ... ... бойы 100-115 см ... ... үшін жиһаздың 1-ші мөлшері (тоқ сары түсті таңба), бойы 115-130 см ... 2-ші ... ... ... ... 130-145 см 3-ші ... 145-160 см - 4-ші (қызыл), 160-175 - 5-ші ... 175 см ... - 6-шы ... ... ... алдын алу үшін сыныпта әр жарты жыл сайын 1-ші және 3-ші қатар оқушыларын ... ... ... ... бір оқу ... ... ... салмағы нормаланады, оқу құралдары (сөмкенің салмағын санамағанда) 1-3 сынып оқушылары үшін 1,5-2,0 кг; 4-5 сынып оқушылары үшін 2,0-2,5 кг; 6-7 ... ... үшін 3,0-3,5 кг; 8-9 ... ... үшін 4,0-4,5 кг аспауы қажет. Оқу құралдарын сөмкеде емес ... асу ... ... жөн ... дене мүсінінің қалыптасуына бимен, спортпен (жүзу, атқа салт мініп ... ... ... ... тигізеді. Адамның дұрыс мүсіні омырқа жотасының табиғи иіндерімен, иықтың тең симетриялы орналасуымен, басы ... ... тік, ... жалпаймауымен сипатталады. Тура келбеті болғанда қозғалу органдар ... ... ... ... ішкі органдар дұрыс орналасады, салмақ орталықтарының түсу нүктелері дұрыс болады. Рационалды емес режим, әр түрлі аурулардың салаларына ... ... ... ... дене ... ... ... қойылмауы, ересектердің балар тәрбиесіне дұрыс көңіл аудармауы балалар дене бітімінің қалыпты дамымауына әкеп соқтырады. Осы режим бұзылу табиғи ... ... ... ... бүйірлеріне қисайуына, қанат тәрізді жауырын пайда болуына, иық белдеуінің ассиметриясына, кеуденің жалайып ... әкеп ... ... ... органдар қызметінің бұзылуына әкеп соқтырады. Зат алмасуын бұзады, жұмыс қабілетін төмендетеді. Жасөспірімдер мен ересек адамдардың ... ... ... Бұл ауытқулар сонымен бірге адам келбетін де нашарлатып, сымбатын түсіреді [18].
Балалардың дене тұлғасының дұрыстығын гигиеналық негіздеуде ... ... , ... ... ... етудің және оны тиімді пайдаланудың өсіп келе жатқан балалардың денсаулығын сақтауда, барлық ... ... ... ... ... өте ... мен жасөспірімдер мекемелерінің негізгі бөлмелерінің жиһаздарына қойылатын ... ... ... ... ... ғылымдарының жетістіктеріне негізделеді және жиһаздардың әрқайсысының қолданылуына ... ... ... ... бірі жұмыс үстелі мен орындықтардың баланың бой ұзындығы мен дене пропорциясына міндетті түрде сәйкес келуі.
Бұл талаптардың сақталуы балалардың дене ... ... ... ... дене ... ... ... қызмет қабілетінің ұзақ уақыт жоғары болуына жағдай ... ... ... көз анализаторы мен тірек-қимыл аппаратының бұзылыстарының профилактикалық ... ... де өте ... рөлі ... Бұл ... сақталмағанда жұмыс істеу жағдайының қолайсыздығы арта түседі: дене кейіпінің еңкіштігі ұлғаяды, оның ассиметриясы дамиды, "дене мүсінінің" бұлшық ... ... ... көбейіп, ауырлық орталығы ауысып, дене тұлғасының тұрақсыздығына әкеліп соғады, балалар сабақта тыныш отыра алмай, артық қимыл-қозғалыстары көбейеді және т.б. ... дене ... ... мен ... қызмет қабілетінің дұрыс қалыптасуы үшін сабақта отырғандағы дене тұлғасының дұрыстығы қажет [20].
Ғылыми ... ... бас пен ... кеуде бөлігінің алға қарай біраз еңкіш болып келгені дұрыс. Дененің еңкіштігі аздаған немесе орташа болып келеді. Аздап еңкіштік кеуде ... ... ... ... 1700-ге жуық, ал орташа болғанда бұл бұрыш 1600 жуық болып келеді. ... және ... ... дене ... ... ... ауырлық орталығының амплитудасын онша көп ауыстырмайтындықтан дұрыс болып саналады. Орташа және одан көбірек еңкіштік ауырлық ортасының алға ... ... оның ... амплитудасын кеңейтіп жібереді. Мұндай жағдайда арқа, мойын бұлшық еттеріне жүктеме түсетіндіктен, тыныс алу қозғалыстарының амплитудасы тарылып, пульс ... ... ... көз ... ... веналық қан тамырлардың қызметін төмендетіп, омыртқа аралық шеміршектердің алдыңғы жағының жаншылуына ... ... ... ... ... ... [21].
Балалардың сабақ кезіндегі дене тұлғасының дұрыстығын анықтау үшін дене кейіпінің жағдайына әсер ... ... ... ... ... және ... байланысты физиологиялық, патофизиологиялық, психофизиологиялық белгілерді бөліп қарауға болады.
Дене тұлғасының жағдайына баға беруге арналған физиологиялық белгілерге дене ... ... ... бұлшық еттердің белсенділігінің дәрежесі жатады. Дене тұлғаның дұрыстығы қан айналуы мен тыныс алу реакцияларымен де ... ... ... көрі, отырған жағдайдағы дене тұлғасы энергия шығыны тұрғысынан алғанда біршама қолайлы болып келеді: тірек аудунының ... ... ... ... төмендеу келетіндігімен, соған сәйкес дене тұрақтылығы гемодинамикалық ыңғайлылығымен сипатталады.
Дененің тепе-теңдігі мықты, жүрек, қан-тамыр, тыныс алу, ас қорыту, есту және көру ... ... ... ... ... дене тұлғасы дұрыс деп саналады [23].
Патофизиологиялық белгілерге дене тұлғасының ассиметриясы және осыған сәйкес бұлшық ет ... ... мен ... отырған кезде немесе жұмыс істеген кезде дененің кеуде ... ... ... [24].
Сүйек-бұлшық ет жүйесінің шартты түрдегі ыңғайсыздығы организмде қажу ... ... ... ... әр түрлі өзгерістерге (дене тұлғаның еңкіштігі, сколиоздар, иық пен жауырынның ... ... ... ... ... белгілерге дене тұлғасының құйымшақ маңайы және санның артқы бөлігімен субъективті байланысы, ұзақ уақыт мазасыздыққа, көру жұмысы кезінде көзден ... ... ... ... жағдайына баға беру жатады. Оқу процесінде техникалық оқу құралдарын пайдалануға байланысты психофиологиялық белгілердің маңызы арта бастады [25].
Баланың ... ... ... ... отыруы, баланың басының, партада жазық бетіне еңкеюінен пайда болады, мұнда еңкею бұрышы 25-510, ... жағы 41-620, ... дене 85-1000 ... керек. Ол үшін мектеп жиһаздарының негізігі бөліктерінің - үстел мен орындықтың биіктіктерінің қатынасының дұрыстығы міндетті ... ... ... ... ... ... ... ара қашықтығы және орындықтың ара қашықтығы көлемдері арқылы анықталады [26].
Дифференция - үстелдің ... ... ... ... ... дейінгі ара қашықтық. Бұл аралық иықтың шынтаққа дейінгі ұзындығына 5-6см қосқанға тең болуы керек. Дифференцияның 2см өзгеруі мүмкін. Одан ... ... ... жазу ... оң жақ иығы ... тұруына, соған байланысты дене ассиметриясы дамып, омыртқа бағанының ... ... ... Одан ... ... ... ... көздің дәптер немесе кітаптан дұрыс ара қашықтығының бұзылуына әкеліп соғады [27].
Орындық арқалығының ара қашықтығы - орындықтың артқы қырынан (көлденеңінен) орындық ... ... ... бұл аралық көкірек қуысының алдыңғы-артқы диаметрінен 5 см жоғары болмауы керек. Орындық ... ара ... ... ... оқушы орындықтың арқалығын, қосымша тірек ретінде пайдалана алмайтындықтан ауырлық орталығы алдыға қарай ауысады, төмен ... ... беті ... ... ... ... алу, қан айналу қызметі бұзылып, жұмыстағы дене тұлғасы қолайсыз болып, статикалық жүктеме ... ... ... жеделдеп, қызмет қабілеті төмендейді [28].
Орындықтың дистанциясы үстелдің артқы қыры мен (көлденеңінен) орындықтың алдыңғы қырының аралығы. Орындықтың дистанциясы ... ... ... яғни ... ... ... ... 4-8см кіріп тұруы керек. Жұмыстағы дене тұлғасы қолайсыздыққа ұшырап, статикалық жүктеме жоғарылап, қажудың дамуы ... ... ... ... ... келбеті бұзылады, омыртқалары да оңай қисаяды. Олардың көбі жас кезінде ауырған рахит сияқты аурулардың салдарынан, аяқтары кеуделері қисайып ... май ... ... Оқытушылардың, ата аналардың жөнді қарамауынан мектепке келгенше болған келбет бұзылуы одан ... ... ... ... табанның ұзына бойы және ені иіндерінің бір шама, не толық тегістеліп ... ... ... Бұл ... мен ... арасында жиі кездесетін дефект. Оны балалардың аяқтары ауруымен, жылдам шаршап қалуымен, әсірісе ұзақ серуендерге, экскурсияларға, жорықтарға шыққанда табандары ... ... ...
Қалыпты табанның иіні жоғары болғанда тірек жасалынатын аудан табан енінің 1/3 бөлігінен артпайды. Егер тірек ауданы 50-60% тен асса ... ... ... Толық майтабан болғанда табанның барлық бөлігі жерге тиіп тұрады ... ... ... ... ... Оның ... болу жолдарын статикалық, травмалық және параличтік деп үшке ... ... ... ... ... пайда болады. Оның себебі байланыстар, бұлшықетке және табан сүйектеріне жүктеме шамадан тыс болуына, аяққа қалыпты аяқ ... ... ... ... Атап ... өкшесіз пима, сияқты киім киуінен болады. Көбіне майтабанға рахитпен ауыраған балалар ұшырайды. Травмалық майтабан ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Параличтік майтабан жүйке жүйесі ауруларынан кейін пайда ... ... ... алу ... балаларды дұрыс жүруге тәрбиелеу жатады. Аяқ ұшы жүрген кезде, тұрған кезде алға қарауы керек. Табанға ... ... ... ... және бесінші аяқ саусақтарына түсіп, табанның ішкі иіні салбырап тұрмауы керек. Табанға иінін ұстап тұратын бұлшық ... ... ... ой-шұқыр, бірақ құм, жұмсақ топырақ сияқты жерлермен жүру керек. Жүрген кезде мезгіл-мезгіл аяқ саусақтарын жиырып босатып отыруы керек. Табан ... ... алу ... ... дене ... ... ішінде аяқ ұшымен, өкшемен жүру, ішкі және сыртқы табан шеттерімен жүру, секіріп түсу сияқты ... ... ... Ол үшін ... ... ... да пайдалануға болады. Табан иіндерінің тура қалыптасуына волейбол, футбол ойнау да әсер етеді.
Жаппай білім ... ... оқу ... ... жабдықтау және оларды тиімді қолдану өскелең ұрпақтың денсаулығын сақтауда және ... ... ... ... ... аса ... жиһаздарының негізгі бөліктері үстел беті мен орындық арқалығының арақатынасы сақталуы керек.
Мектеп парталарын жарық сол ... ... етіп ... ... ... ... көру және есту ... ерекшелігін ескеріп отырғызған дұрыс [31].
Сонымен қатар, жиһаздың түсіне, қатарлардың ара қашықтығына, физика, химия, сызу, информатика, еңбек, шет ... ... ... да ... ... қойылады.
Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет жыл сайын мектеп жиһазының санитарлық-техникалық жағдайына мониторинг жүргізіп отырады. Бұл ... ... алға ... ... Жыл сайын 50-ден астам мектеп жаңа жиһазбен қамтылып, компьютер сыныптары, химия, физика, биология ... ... ... сыныптар арнайы жиһаздармен жабдықталуда. Алайда, қазіргі таңда облыс бойынша 100-ден ... ... ... ... оқу орны мектеп жиһаздарын ауыстыруды қажет етеді. Өйткені, олар ... бойы мен жас ... ... ... [32].
Оқушылардың партада отыру күйінің динамикасын бақылау нәтижесінде әр сабақтың 55,5-тен 59 % дейінгі уақытын оқушылар бұрыс қалпында ... ... ... ... сколиоз ауруына шалдыққан балалар дәрігер ортопедте диспансерлік есепте тұрып, терапияның әр түрлі әдістерін қолдану, сонымен қатар, көрсетілімдер бойынша ... ем алу ... ... ... 4-5 жыл ... ... жасау арқылы құтылу мүмкін, мүсінділіктің бұзылуына қарсы дене шынықтыру жаттығуларын дене қатайғанша 14-15 жасқа дейін жасау тиімді ... ... ... ... ... оқу ... белгіленген мөлшердегі үстелдер мен орындықтармен жабдықталады, мектеп жасындағы балаларға арналған жиһаздың 6 мөлшері қарастырылған. Жиһаздың әр мөлшері балалардың жасы мен бой ... ... ... және түсі ... ... қажет: бойы 100-115 см құрайтын оқушылар үшін жиһаздың 1-ші ... (тоқ сары ... ... бойы 115-130 см ... 2-ші ... ... ... таңба), 130-145 см 3-ші (сары), 145-160 см - 4-ші (қызыл), 160-175 - 5-ші (жасыл) 175 см ... - 6-шы ... ... ... алдын алу үшін сыныпта әр жарты жыл сайын 1-ші және 3-ші қатар оқушыларын орнымен ауыстыру қажет. Оқушыларға бір оқу ... ... ... ... нормаланады, оқу құралдары (ранец немесе портфелінің салмағын ... 1-3 ... ... үшін 1,5-2,0 кг; 4-5 ... ... үшін 2,0-2,5 кг; 6-7 ... ... үшін 3,0-3,5 кг; 8-9 сынып оқушылары үшін 4,0-4,5 кг аспауы қажет. Оқу құралдарын ... емес ... асу ... тасығаны жөн.
Баланың мектеп қабырғасында білім алу барысындағы тамақтану мәселелерін ерекше бөліп қарастыруға болады, өйткені оқушы ағзасының қажетті қоректік ... ... ... ... оның ... ағзасының да, сондай-ақ СБЖ де қалыпты қызмет етуіне қажет. Алайда, сауалнамадан өткен орта ... ... ... ... көпшілігінде тамақтану тәртібінде елеулі кемшіліктер бар. Сонымен, оқушылардың 26,4 % жиі тамақтанбайды. Респонденттердің 18,7 %-да күнделікті ас ... яғни ... ... жемістер мен жеміс шырындары мүлдем жоқ. Оқушылардың ішінде ешқашан жеген емес немесе өте сирек ет ... - 9,9 %, сүт ... - 21,3 % және ... ... - 57,3% ... ... ... ұстауға, сабақ кезінде және үй тапсырмасын орындаған уақытта денсаулығын сақтауға көмектесетін қарапайым ережелер: арқаны міндетті түрде тік ... ... екі иық ... ... және иық ... ойша ... ... үстел бетіне параллель болғаны жөн, арқа орындықтың арқалығына ... ... ... айта ... ... оқу және жазу ... ... қолы үстелдің шетінде, ал екі көзі кітаптан немесе дәптерден 30-35 см қашықтықта болуы керек ... ... ... 45 ... ... отырады,бірақ та олардың жас ерекшелігін ескере кететін болсақ, баланың ағзасы бұндай ауыртпалықты тек 10-15 минутқа ғана шыдайды. ... ... ... ... ... ... нашарлап және омыртқа жотасының өзгеруіне әкеп соғады.Кей кезде оқу үстелінің биіктігі бала бойына сәйкес келмеуіне байланысты сколиоз ... ... ... даму ... ... ... де (бірінші кезекте тұқым қуалайтын факторлар), сыртқы орта факторларымен де реттеледі. ... ... ... ... кері әсер ететін сыртқы орта факторларының ішінен келесілерін ажыратып алуға болады: дене тәрбиесінің қанағаттанарлықсыз ұйымдастырылуы, ұзақ мерзімді ... ... ... дағдыларының қалыптаспағандығы (мүсін мен оған әсер ететін оқу үстелі немесе партада отырысы, жүріс-тұрысы, ұйқы кезіндегі дене ... ... ... ... пен аяқ ... дене ... ... кию, арнайы мақсатына және жыл мезгілдеріне сай кимеу, жағымсыз психоэмоционалдық күйзеліс жағдайлары, СБЖ қалыптастыру сауалдары ... ... ... ... ... ... жағымсыз әсер ететін мектепішілік орта факторларының ішінде әлі де ... ... ... ... сынып бөлмелеріндегі жиһаздарды дұрыс таңдау, дұрыс орналастыру жатқызылады.
Қазіргі замандағы жағдайларда ... ... ... жаңа факторлармен толықтырылды:
:: оқыту үдерісінің қарқындыландыруы, сонымен қоса техникалық құралдарды пайдаланумен байланысты оқыту;
:: оқытудың жаңа ... мен ... ... ... ... ... төмендеуі және оқушыларда гипокинезияның әлдеқайда айқын көрініс табуы.
Дұрыс дене тәрбиесі, қимыл-әрекет режимі және жақсы мүсіннің қалыптасуының арасында тікелей тәуелділік бар. ... ... ... және спорттық ғимараттардың коммерциялануы олардың қолжетімділігінің төмендеуіне әкеліп соқтырды. Сонымен қатар, қазір, теледидарлардан басқа балалар үшін өте тартымды болып келетін ... ойын ... мен ... пайда болған уақытта гипокинезия қауіпі одан сайын арта түспек. Аз қозғалысты ... ... ... балада дағдыға айнала бастайды. Сонымен, біз қарап шыққан орта сынып оқушыларының (50 адам) арасында 10 % жас өспірім дене ... және ... ... айналыспайды, 75,5 % ер балалар мен 87 % қыз ... ... ... ... ... 57 % ер балалар мен 27 % қыз балалар мектептегі дене шынықтыру сабағына қатыспайды, респонденттердің 20% өте сирек ... тек ... ... ғана таза ... ... [37].
Мектеп, бұл жағдайда дене тәрбиесі жүйесіндегі негізгі қолжетімді тізбек ... ... ... ... ... ... ... дене тәрбиесі осы уақытқа дейін ұйымдастырылуы, материалдық және ... ... ... ... етілген жоқ. Әрі, дене тәрбиесі сабағының аптасына жүргізілетін екі-үш сабағы оқушылардың қимыл-әрекет қажеттіліктерін тек 10 - 15 % ... ... дене ... ... дене ... сабағының 3-шісі болған күннің өзінде (3-ші сабақ барлық мектептерде енгізілмеген) үйлесімді дене ... ... ... және оқушылардың 75 % зардап шегіп жүрген гипокинезияның орнын ... бұл өз ... ... ... ... кері әсерін береді [38].
Мектепке келген күннен бастап ... ұзақ ... ... 40 - 45 минуттан 4 - 8 сабақ бойы ... ... ... сақтау қажеттілігімен байланысты сапалық жаңа іс-әрекетке қосыла бастайды. Балаларда анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерге орай ... күш ... ... ... ... ... ... өйткені бұлшықет массасының ұлғаюы мен олардың күштерінің артуы тек 18 жасқа қарай жүреді, ал ... ... ... ... 21 жасқа толғанда қалыптасады. Осы себептен күні бойы ұзақ уақыт отырыс жағдайында болу оқушыларда қажу ... ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Оқушылардың партада отыру күйінің динамикасын бақылау нәтижесінде әр сабақтың 55,5-тен 59 %-ға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... мектеп қабырғасында білім алу барысындағы тамақтану мәселелерін ерекше бөліп қарастыруға ... ... ... ... ... ... заттармен жеткілікті мөлшерде қанығуы оның жалпы ағзасының да, сондай-ақ СБЖ-ң де қалыпты қызмет етуіне қажет. Алайда, сауалнамадан өткен орта ... ... ... басым көпшілігінде тамақтану тәртібінде елеулі кемшіліктер бар. Сонымен, оқушылардың 26,4% жиі тамақтанбайды. Респонденттердің 18,7%-да ... ас ... яғни ... көкөністер, жемістер мен жеміс шырындары мүлдем жоқ. Оқушылардың ішінде ешқашан жеген емес ... өте ... ет ... - 9,9 %, сүт ... - 21,3 % және ... жейтіндері - 57,3 %.
Денсаулық ұғымының мұғалімдер мен ... ... ... ... ... зор, ... ... беру мекемелері баланы әлеуметтендіру бойынша маңызды буын, ол жерде өзге де құндылықтармен ... ... ... ... өз ... мен өзге ... ... денсаулығын сақтау мотивін қалыптастырады [40].
Оқушының оқу мен тәрбиесін денсаулық сақтау тұрғысынан ұйымдастыру дегеніміз - оқушының рухани және физикалық сәтті ... ... ... ... және ... ... ... салауатты өмір салтының принциптерін жүзеге асыру.
Мектеп жиһазына қойылатын негізгі санитарлық-гигиеналық ... бірі ... ... бойы мен дене ... ... түрде сәйкес келуі керек. Бұл талаптың бұзылуы дененің ... ... әкеп ... ... нәтижесінде тірек-қимыл аппаратының аурулары дамиды (сколиоз, омыртқаның қисаюы) [41].
Мектеп парталарын жарық сол жақтан түсетіндей етіп ... ... ... ... көру және есту ... ерекшелігін ескеріп отырғызған дұрыс. Оқу үдерісі кезінде оқушының денесі физикалық қатаюға ұшырайды. Жиһаздың мөлшері баланың бойына сәйкес ... ... ... ... ... ... Баланың омыртқасына біркелкі емес жүктеме түскен жағдайда мүсінділіктің бұзылуы және ... ... ... ... Сколиоз ауруы асқынған жағдайда ауру ішкі мүшелердің басылуы, жүрек-тамыр, тыныс алу жүйесі жұмысының бұзылуына әкеп соғуы мүмкін, сондықтан бұл ... ерте ... ... ... ... отыру ережесін дұры орындамай, үстелдің шетіне ұзақ уақыт кеудесімен тіреліп отырған баланың төс сүйегі ішіне ... ... және ... ... ... да, өкпе мен ... дамуы нашарлайды [42].
Оқушылардың тұлғасын дұрыс ұстауға, сабақ кезінде және үй ... ... ... ... ... ... ... ережелер: арқаны міндетті түрде тік ұстау керек; екі иық ... ... және иық ... ойша ... ... ... ... параллель болғаны жөн, арқа орындықтың арқалығына тірелуі қажет. Келесі айта кететін жайт, оқу және жазу кезінде оқушының қолы ... ... ал екі көзі ... ... ... 30-35 см ... болуы керек [43].
Сколиоз бұл күрделі деформация, фронтальды жағдайда омыртқаның қисаюы, көлдеңен жазықтықта-торсия, сагиттальды ... және ... ... кішіреюі кеуде кифозы және омыртқалық лордоз. Қабырға дөңестігі, артқа және жанға ... ... ... ... қисаюға байланысты, яғни мойын, кеуде немесе бел және қисаюдың дөңестігіне байланысты. Соған ... ... ... ... ... байланысты. Жай немесе бөлікті сколиоз болуы мүмкін, бір бүйір доғасынан қисаюы, күрделі бірнеше доғаның жан-жаққа карай қисаюы, және де ... ... ... омыртқаны алып жатсаң арақатынасы сақталуы керек [44].
Мүсінділігі бұзылған, сколиоз ауруына шалдыққан балалар дәрігер - ортопедте диспансерлік есепте ... ... әр ... ... ... ... қатар, көрсетілімдер бойынша хирургиялық ем алу қажет. Мүсінділіктің бұзылуынан 4-5 жыл қатарында жаттығуларды жасау арқылы құтылу ... ... ... ... дене ... жаттығуларын дене қатайғанша 14-15 жасқа дейін жасау тиімді болады.Баланың қимыл-қозғалыстар ... ... ... ... оның ... туа біткен мүмкіндіктері өз маңызынан айырылады. Әрекетсіздік денені де ... ... ... ... ... қызметтік және құрылымдық өзгерістеріне әкеліп, өмірін қысқартады [45].
Біздің ... оған ... ... жасалған.
Балалардың ауруы көп ретте отбасы жағдайына байланысты. Жайсыз отбасынан шыққан балаларда көбінесе жүйкелік-психологиялық кемшіліктер (ашуланшақтық), дене ... ... ... қалу, ревматизм, созылмалы тонзиллит, тұлғаның (мүсін, дене бітімі) ауытқуға ұшырауы және тіс ... ... ... ... ... отбасылық қатынастар тыныш әрі тату жағдайда болуы керек [46].
Бұл талаптардың сақталуы балалардың дене бітімі ... ... ... дене тұлғасының дұрыс қалыптасуына, қызмет қабілетінің ұзақ уақыт жоғары болуына жағдай жасайды; Сонымен қатар, көз анализаторы мен тірек-қимыл аппаратының ... ... ... ... де өте маңызды рөл атқарады. Бұл талаптар сақталмағанда жұмыс істеу жағдайының қолайсыздығы арта түседі: дене кейіпінің ... ... оның ... ... ... ... бұлшық еттеріне түсетін жүктеме көбейіп, ауырлық орталығы ауысып, дене тұлғасының тұрақсыздығына әкеліп соғады, балалар сабақта тыныш отыра алмай, артық ... ... және т.б. ... дене ... ... мен ... қызмет қабілетінің дұрыс қалыптасуы үшін сабақта отырғандағы дене тұлғасының дұрыстығы қажет.
Омыртқаның бұзылысын шектеу мен алдын алу мақсатында ырғақты ... ... аса ... пайда әкеледі. Мұндай топтарда қазіргі уақытта қажетті жаттығу кешенін әр қатысушыға ұсынуға ... ... ... ... ... ... дене шынықтыру мұғалімі мен дәрігер тиісті топқа жатқызып, әр топқа тиісті жаттығу кешендерін жасау үшін әр оқушыны мұқият зерттеу керек [47]. ... ... ... ... ... ... дәрігерлердің бақылауында арнайы гимнастика топтарында жүргізу керек. Мүсіннің функционалды бұзылыстарымен жаттығатын балалардағы ырғақты тұрақтандыратын гимнастика топтарында ... әр ... ... міндетті емес. Алайда, ол әр топ пен әр баланың алдында мәселелерді дифференциалды шешу үшін дене ... ... ... көрсетуге және оларды жүйелі медициналық бақылауға міндетті.
Ырғақты гимнастиканы түзейтін жаттығулар кешенін құру әдістемесі ырғақты ... ... ... үшін ... құру ... ... ... Соған сәйкес, осындай әр кешен үш бөлімнен тұру қажет.
Дайындық бөліміне омыртқа бұзылысына сәйкес тип бойынша, күрделі емес ... ... және ... жаттығулары кіреді. Орындау ынтасы - баяу, біркелкі және орташа. Жаттығудың оптималды мөлшері 6, 8 реттен қайталану.
Негізгі ... ... ... ... ... ... бүйірімен және ішімен жатқан қалыпта орындалатын жаттығулармен ... ... ... ... ... ... ... қадағалау жеңіл болады, бұлшықеттер денені тұрған және отырған қалыпта ... ұзақ ... ... жүктемені сезбейді. Орындау ынтасы баяу, біркелкі, орташа. Мөлшері баланың денсаулығына, олардың ... ... және ... ... ... Орташа есеппен жаттығуды 8,16 рет қайталайды. Барлық ... ... ... екі ... да ... ... бөлімі босаңсуға, арқамен жатқан қалыпта орындалатын, тыныс алу және түзу омыртқаны сезінуге арналған арнайы ... ... ... ... ... ... ... ұстамай мұрын арқылы демалу қажет. Сонымен бірге, құрыс мүсіннің қалыптасуына заттармен жаттығу жасау жақсы әсер ... ... ... ... ... ... ... әсерді күшейтуге болады.
Балалардың омыртқа мүсінінің бұзылысының ырғақты гимнастика сабағына арнайы айнасы бар ... болу ... ... әр ... пен ... әр бір ... бала статиктегідей өз мүсінін қадағалауға мүмкіндігі болады. Осының барлығы кешенді жаттауды жеңілдетеді, сонымен қатар гимнастиканың емдік әсерін жоғарылатады.
Мүсін бұзылысы бар ... ... ... ... ... ... ... ырғақты гимнастиканы түзету топтарында орта және үлкен жастағы оқушылар үшін жаттығу басталғанға дейін және басталғаннан кейін оларға аутотренинг элементтерімен ... ... ... ... мүсін қалыптастыруына пайдалы болып табылады. Жаттығудың алдында қатысушылар бұлшықеттерін арқамен жатқан күйде, мұғалімнің дауысын ести ... ... ... босаңсыған. Мен тұрамын, басымды жоғарыға көтеремін, иықтарымды бұрып, жауырынымды сәл ... ... ... ... ... дұрыстаймын! Қатысушылар бұл сөйлемді ойша қайталап, дұрыс мүсінді ұстай отырып тұрады. Қосымша тағы да мүсін бұзылысы ұқсас ... бір ... ... ... иықасты, жауырын, омыртқа, жамбас қалпын түзеп, өзара бақылау жүргізе алады.
Ырғақты гимнастиканы түзету тобындағы қатысушыларды ... ... дене ... ... мен ... оның ... мектепте айналысатын қозғалыс белсенділігі көлемімен және дене шынықтыру сабағындағы жетістіктерімен, мүсін бұзылысы бар балалардың күн тәртібі ерекшелігімен таныстырып, ... ... ... ... ... ... физикалық тәрбие бойынша нақты тапсырмалар беру қажет. Одан ... ... ... ... ... үшін және алдын алу мақсатында бала ішпен немесе арқасымен жазық жастықта жатып ұйықтағаны пайдалы болатынын ... жөн. ... ... арқаға асатын сөмке жақсы. Жазу жазатын үстелде бала арқасы орындыққы тиіп, қолдары одан сәл ... ... ... ... басы тура ... ал ... мен үстел ара қашықтығы алақан ұзындығынан аспай отыру керек. Жарық сол ... түсу ... [48].
1.3 ... ... оқушыларының физикалық тәрбие негіздері
Физикалық тәрбие адамның тәрбиесінің негізгі бөлігі болып табылады және ... ... ... ... ... жүйелерін, адамның қозғалыс қабілеттерін дамыту мақсатындағы жаттығуларды, оның ағзасының пішіні мен функциясын қарастырады. Оқыту процессі соңында өзінің бұлшықет күшін тек ... ... ... ғана ... ... қатар күнделікті өмірде тиімді және мақсатты түрде пайдалануды үйрету қажет.
Физикалық тәрбиелеу педагогикалық процесс сияқты ... және ... ... да ... ... ... байланысты, яғни ойлық, эстетикалық, еңбектік оқытумен жүреді. ... ... оң ... ... спорт, туризм ойындары түріндегі жүйелі сабақтың физикалық жаттығулары көрсетеді.
Физикалық ... ... ... ... ... ... ... физикалық жаттығулармен, спортпен үнемі және жүйелі түрде айналысатындар, гимнастика, спорт немесе басқа да ... ... ... ... ... қарағанда айтарлықтай жақсы өсіп, дамиды.
Адамның физикалық ... және ... ... ... ... тәрбие ықпалының маңызды факторы болып физикалық тәрбие, денсаулық жағдайына физикалық күштің сәйкес болуы, ... ... және ... ... гигиеналық талаптармен адамның физикалық дайындық деңгейі бойынша барлық жұмыстың дұрыс ұйымдастырылуы болып табылады.
Физикалық машықтандыру мен ... ... ... тамақтану сұрақтарымен нақты келісілген болу керек [49].
Физикалық жаттығулар өзіндік әр ... ... ... және ... мөлшерлі қолдану кезінде деп академик И.П. Павлов жазғандай оң нәтижелі болады. Физикалық ... ... ... ... ... экономизация принципінің реализациясымен, қалыпты кортико-висцералды өзара қатынастың ... ... ... ... ... зат ... ... көмектесетін жаңа күрделі шартты-шартсыз рефлекстердің жүзеге асырылуына байланысты болады.
Физикалық жаттығуларды біртіндеп ... ... мен ... ... күнделікті қолдану жүйесі ағзаны сыртқы ортаның өзгерген жағдайымен аса ... ... ... әкеледі және осы бейімділікті сақтауға мүмкіндік береді. Ағзада мұндай өзерістер орталық жүйке ... ... ... ырғақтылығының арқасында болуы мүмкін.
Үнемі қайталанатын жаттығулардан үлкен жарты шар қабатында іздік процессінде бұлшықет қозғалысының барлық кешенін орындайтын, өзгеріссіз көп күш ... ... ... ... яғни динамикалық стереотип түзіледі.
Физикалық жаттығулармен жүйелі шұғылдану мен жаттығу процессінде, пропреорецептордан жүйке импульстарына байланысты (бұлшықеттерде афферентті жүйке талшықтары), көру және ... ... мен ... ... ... ... ... шар қыртысында белгілі бір байланысты, яғни кортикойдты стереотипты түзетін, шартты-шартсыз рефлекстер қалыптасады [50].
Кездік стереотип және бас ... ... ... шар ... қозу мен ... ... өзара әсері белгілі бір қалыпта қозғалыс акттерінде айқындалған, И.П. Павлов оны ... ... деп ... ... ... артық жаттығу жасау қозғалыс стереотипінің, жүйке жүйесінің бұзылысына әкелуі мүмкін, сонымен бірге ағзаның жалпы зат ... ... және оның әр ... ... ... ... себеп болады.
Ұзақ уақыт қозғалысты орындаған кезде, белгілі бір бұлшықет жұмысының салдарынан шаршағыштық ... ... ... орталық жүйке жүйесінің функционалды жағдайында белгілі бір қозғалыс нәтижесі ... ... ... Үнемі қайталанатын, өршімелі шаршағыштық әбден қажуға, динамикалық стереотиптің бұзылысына әкеледі.
Шамадан тыс жаттығу физикалық жаттығулардың қарқындылығы мен тип ... ... ... ... ... ... болып табылады, олар жүйкелік реакция ретінде көрінеді. Физикалық ... бір ... ... түріне ауысуы шаршағыштықты төмендетуге мүмкіндік алады және белсенді демалыс болып табылады (И.М. Сеченов).
Физикалық дайындыққа нормативті көрсеткіштер жүйесі бар (оқу жылы ... ... ... ... мен спортқа талаптар жасалған.
Дене тәрбиесі бойынша оқу ... ... ... ... тәрбиесі мен жан жақты дамуы жайлы мақсат қояды [51].
Емдік дене ... - бұл дене ... әр ... ауруларды алдын алу мен терапия мақсатында қолданатын амал. Физикалық жаттығулардың биологиялық негізі ретінде бұлшықет қызметі болып ... ол ... ... ... ... ... ретінде қарастырады. Емдік физикалық тәрбиемен айналысу ағзаны ауру рецидивтеріне қарсылығының жоғарылауының күшеюіне ықпал етеді, сонымен қатар аурулар мен оның ... ... ... ... дене тәрбиесінің басты амалы - бұл арнайы таңдалған, ... ... ... Бір ... ... дене ... емдік-тәрбиелік әдіс болып табылады.
Физикалық жаттығулар белгілі бір ынтамен ... ... ... ... ... ... ... тыныс алу, қан айналым, зат алмасу белсенденеді, жүйкелік, эндокринді жүйелердің ... ... ... бұлшықет жүйесінің функциясы жоғарылайды.
Бұлшықеттік қызмет рецепторлар жағдайна, әсіресе пропреорецепторларға әсер ... ... ... ... ... қабаты процессінің жағдайы олардың белсенділігімен өзгереді (қозу және ... ... ... ... ... мен қозғалысы жақсарады. Жаңа шартты рефлекторлар байланыстары қалыптасады, вегетативті орталық жағдайы жақсарады, ... ... мен ... ... ... факторларына тұрақтылығы функционалды жоғарылайды. Бұлшықет қозғалысы белгілі бір ағза ... ... ... ... ынталандыратын әсері бар заттар қатары пайда болады, қышқылдық-қалпына келтіргіш процесстер өтеді.
Белсенді функционалды стимулятор ... ... дене ... ... ... ол медикаменттердің, физиотерапевтикалық емдеу әдісі, бальнеологикалық және климаттық емдік фактор әсерінің ағзада қабылдауының жоғарлауы ретінде кең ... әдіс ... ... ... дене ... ... ... созылмалы аурулардың ұзақ уақыт ремиссия болуына әсер ететін, профилактикалық әдіс ретінде ... ... ... дене ... ... емдік әдістерден ажырататыны ол науқас белсенді болуы ... және ... ... бойынша қозғалыстарды дұрыс орындап, белгілі бір дәрежеде күш жұмсау ... [52]. ... ... -- бұл педагогтың қызметін және қатысушылардың танымдық қызметінің сипатын анықтайтын қорытынды жағдайы. Оқыту принциптері белгілі бір оқыту заңдылығын ... ... ... ... ... бір жүйеде орналасады. Оларды ретсіз абыл-сабыл қабылдауға болмайды. Оқытудың осы жағын жүйелік принцип көрсетеді.
Егер оқу процессінің ... ... қол ... ... онда ол мағынасын жояды. Осы жерден оқу құралының қолжетімді принципі шығады.
Қоршаған орта жайлы ... ... ... ... ... оқу ... қажетті компонент болып табылады. Оқу процессінің осы жағы ... ... ... әкелді.
Білім балалардың еркімен қабылдануы керек, ал ол үшін жоғары танымдық белсенділігі қажет. Кері жағдайда ақпарат тез ... Бұл ... ... ... танымдылық пен белсенділік принциптері қажет.
Білім, ептілік және дағды жоғары жалпы дамуды қамтамасыз ету үшін мықты болу керек. ... ... ... ... осы ... ... ... педагог және психолог Л.В Занков балалардың оқу материалының бастапқы қабылдауының төрт ... ... ... ... ... қиыншылықтың жоғары деңгейін, материалды қабылдаудың жылдам ынтасын, балалардың оқу нәтижесін ... Бұл ... ... айтылған принциптердің аса терең жұмысын көрсетеді [53].
Емдік дене тәрбиесі ... ... ... шарттардың үлкен маңызы бар. Бір уақытта және табиғаттың шынай факторларын қолдану (күн мен ауа) емдік дене тәрбиесінің тиімділігін жоғарылатады. ... ... ... ... ... бір ... талаптарды ескерген жөн.
Емдік дене тәрбиесі негізгі жүргізу формасы болып топпен немесе жеке ... ... ... Жеке ... өзіндік жаттығу үшін беріледі. Басқа формаларына таңғы гигиеналық гимнастика мен мөлшерленген серуендеуді жатқызады.
Әрбір емдік гимнастикамен ... үш ... ... ... ... - ... ... бөлімдегі жаттығуларға - аса күрделі арнайы жаттығуларға дайындалуға талап етеді; негізгі бөлім жалпы нығайтқыш және ... ... жету үшін ... ... ... ... сипаттағы физикалық жаттығуларды құрайды. Арнайы жаттығулар жалпы нығайтатын жаттығулармен кезектесіп жүреді. Жаттығуларда жалпы күш баланың физиологиялық мүмкіншіліктеріне сәйкес болу ... ... әр ... ... ... ... жүктемені түсіру үшін әдістемелік принциптер қолданылады. Қорытынды бөлім негізгі бөлімнен кейін физикалық жүктемені біртіндеп төмендететін жаттығуларды құрайды[54].
Жүктемені реттеуді физиологиялық ... ... ... жүргізеді, яғни пульсті толқын жағдайымен - физикалық жаттығулар әсерінен жаттығулардың әр түрлі бөлімінде белгілі бір уақытта пульс ... ... ... ... ... ... жаттығуға ереже бойынша физиологиялық күшті түсіретін тыныс алу жаттығуларын қосу керек.
Жаттығу ... ... ... ... 3 категорияға бөледі:
* Жүгірумен, секірумен және басқа да жалпы күштемелі жаттығулармен шектеусіз жүктеме.
* Жүгірусіз, секірусіз, айқын күштемемен ... және 1:3 и 1:4 ... алу ... күрделі координационды жаттығулармен (шектеулі) орташа жүктеме.
* Жатқан немесе ... ... 1:1 ... 1:2 ... ... алу жаттығуларымен жүретін қарапайым гимнастикалық жаттығуларды сипаттайтын әлсіз жүктеме.
Жаттығудың жүктемесі мен тығыздығы бұлшықеттің босаңсуы мен кернеуімен кезектесіп ... ... ... ... жаттығудың қайталану көлемі мен жиілігіне қарай, қозғалыстың ынтасы мен амплитудасымен реттеледі.
Жағымды эмоциялармен ... ... ... ... ... ...
Емдік іс-шара ретінде бөлек спорт түрлерін қолдануға болады, олар: суда ... ... ... шаңғыда сырғанау, жарысу элементтері жоқ қозғалмалы спортты ойындар.
Емдік дене тәрбиесі курсын 3 айналымға бөледі:
* Алғашқы ... ... ... бұл ... бала ... ... ... (бірнеше күн).
* Негізгі айналым, бұл кезде емдік дене шынықтырудың негізгі мақсаттары ... (ең ұзақ ... ... Қорытынды айналым, бұл кезде жеткен нәтижелерді нығайтуға мақсат қойылады (1-2 апта).
Емдік дене тәрбиесі мақсатын шешу үшін қозғалыс техникасын ... ... ... ... ... мен ... білу ... Жаттығуды бастау үшін жатқан, отырған және тұрған қалыпта болуы мүмкін, Бүкіл денесі мен басқа да бөлігінің ... ... ... ... солға, оңға, жоғарыға, төменге қарай қозғалыспен байланыстырады.
Эффективтілігі баланың жалпы жағдайының көрсеткіштерімен, оның жүктемеге бейімділігімен, ішкі ағзаның жағдайымен, қозғалыс ... ... ... тонусымен, сергектілігімен анықталады.
Кіші мектеп жасында баланың жалпы барлық ... ... ... ... ынтасын көрсетеді. Бұл кезде 6-9 жаста әсіресе координационды база құру үшін ... 9-11 жас - ... пен ... ... ... үшін тиімді. Егер осы мерзімде баланың физикалық потенциалын құрайтын педагогикалық күшке дайындамаса, онда нағыз мерзімді уақыты қайтарымсыз ... ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастырылуы өмірінің осы мерзімінде адамның физикалық потенциалының дамуының адекватты жас ерекшеліктеріне кең спектрлі қозғалыс координациясының дамуын қамтамасыз ету мақсатымен ... ... ... ... ... дене ... негізі құралады, қызығушылық, мотивация және жүйелі физикалық белсенділікке қажеттілік қалыптасады. Бұл жас әсіресе қозғалыс мәдениетінің базалық ... ... ... ... кең ... ... әр ... физикалық жаттығулардың техникасын түсінуге ыңғайлы болып табылады. Бұл кезде ырғақты, күшті және қозғалыстың кеңістіктік үлгілерін кіші оқушылар ең ... ... ... күй, ... қабылдайтынын ескерген жөн. Сондықтан мақсатты жаттығуды үйрету бұл жаста бөлшектеп үйретуден қарағанда сәтті де тиімді ... Бұл ... ... ... дербес, жаттығуды қалай істейтінін бақылай отырып, шаңғыдағы, конькидегі, велосипедтегі қозғалысын ұғынып, доппен, ракеткамен ... ... ... дене ... деңгейі оның қаншалықты біздің өркениетті құрайтын мәдениеттің негізгі құндылықтарын игергенін анықтайды. ... ... ... ... аппаратының функциялануына және оның ағза жүйесінің жұмысының қамтамасыз етуі жайлы, физикалық дайындықты ұйымдастыру ережелері жайлы, қалпына ... ... ... өзінің физикалық потенциалының дамуында адамның жеке белсенділігінің дәрежесі; физикалық ... ... ... жағдайы жайлы білімі жатады.
Ұсынылған жүйенің маңызды тұжырымдамалық ерекшелігі болып баланың дене тәрбиесі негізінің ... ... ... ... ... ... кіші ... дене тәрбиесін баланың жеке мәдени дамуының барлық кешенді тапсырмасынан кіші мектеп ... ... ... ... және дене ... ... ... алғандай қарастыруға болмайды.
Жалпы адамдық мәдениетті құрайтын маңызды адамның салауатты өмір салтының мәдениеті - ... ... ... және ішкі ... ... ... мен кең ... өзінің болмысының гармониясын құру әдісі.
Жасы кіші оқушының өмір салтына бала өзінің денсаулығын күтуге үйренетін ... ... ... мектептің сауықтыру тәрбиесі адамның жалпы мәдениетінің көрсеткіші ретінде әсер ете ... ... екі ... ... ... ... - ... дайындық, екіншісі - сауықтыру тәрбиесі.
Физикалық дайындық концепцияның негізгі мақсатының реализациясын - ... ... ... мен көп ... ... коорлинациясын үғыну жолымен балалардың моторлы тәжірибесін қалыптастыру мақсатымен кең спектрлі педагогикалық әсердің ұйымын қамтамасыз етеді.
Бұл стратегияның басты ... ... ... ... ... ... мен баланың жеке жағдайына шарттары, физикалық жаттығудың оптимизациясы мен гармонизациясы, әр бір оқушының ... мен ... ... ... ... формасын таңдау еркіндігі жатады[56].
"Физикалық дайындық" - бағдарламалық бөлімге келесі бөлімдер ... ... ... ... ... "Саптық және тәртіптік жаттығулар", "Жалпы дамытатын жаттығулар", "Гимнастика", "Ырғақты гимнастика", "Классикалық күрес", "Жеңіл атлетика", "Қозғалысты ойындар", "Спортты ойындар", "Шаңғы", ... ... ... ... Бұл ... ... ... өту барысында міндетті болып табылады деген сөз емес. Мұғалімге мектептегі оқушылардың қалауы мен оның ... ... ... ... таңдау еркіндігі беріледі.
Бастысы, бұл кезде оқушылардың физикалық дайындығының ... мен ... ... ескере отырып, адамның физикалық потенциалының дамуы басқару концепциясымен болу керек. Төзімділік, күш, ептілік, еңбекке жарамдылықтың жоғары ... тек ... ... ... ... пен ... ... физикалық күштемеге қажетті көлемді мақсатты қолдану арқылы жетеді. Жаттығу процессі айналасында қозғалыс икемділігі мен дағдыларын иелену, моторлы оқыту ... ... ... ... ... ... ... өмірінің барлық келесі мерзіміне ары қарай физикалық жетілдіру ... ... ... ... ... қасиеттердің эффективті дамуы жаңа, соның ішінде мамандандырылған координация, спортты дайындық, сауықтыру жаттығулары, байыпталған өзіндік физикалық белсенділік, дене тәрбиесінің барлық ... ... ... [57].
Өзіндік мағына физикалық дайындықтың теоретикалық бөлімін - дене тәрбиесінің интеллектуалды компонентін ... ... ... ететін, "Дене тәрбие білімінің негіздері" құрайды. Оқыту барысында мұғалім оқушыларды дене тәрбиесі мен ... ... ... ... ... мен денсаулықты нығайту үшін физикалық жаттығулардың мағынасын түсінуге көмектеседі, жаттығу мен өзіндік жаттығуларды ұйымдастыру әдістері ... ... өмір ... ... ... баяндайды.
"Дене тәрбиесі білімінің негізі" бөлімі бойынша сағат торшасында уақыт бойынша ешқандай регламенттеу көрсетілмейді.
Физикалық дайындық бойынша үлгерім оқушының өзінің ... ... ... ... өмір ... әлеуметшілдігі, білім негіздерін ұғыну мықтылығы, базалық қозғалыстар мен дағдылардың арнайы икемділілігі, басқа да ... ... ... шешу бойынша анықталады. Қатысушылардың физикалық дайындық деңгейінде айтарлықтай айырмашылықтарды ескере отырып, әсіресе оқытудың бастапқы сатысында, қорытынды жаттығуларды орындауды ... ... ... ... отырып бағалаған жөн [58].
"Физикалық дайындық" бағдарлама бөлімін дене ... ... ... ... ... үш рет ... ... аурулардын алдын алу үшін және балалардың денсаулығын белсенді нығайту үшін оларды осыны қалай орындайтынын үйрету қажет. Болжам бойынша, оқушыға ... мен ... бере ... біз оған ... ... ... мүмкіндігі мен тапсырмаларды шешуге мүмкіндік береміз. Қатысушылардың білімі, икемділігі және ... ... ... ... сабақтарда алады, бірақ кіші жастағы оқушылардың сауықтыру тәрбиесінің ... ... ... ... болады. Оны бастауыш мектептің жалпы білім беру пәнінің мұғалімі жүргізеді. ... ... бір рет ... ... ... Егер ашық ... сабақ қолайсыз ауа райына (жаңбыр, қатты желмен бірге аяз және т.б.) байланысты мүмкін болмаған жағдайда мұғалім бөлмеде ... ... ... ... ... ... және т.б. ... сабағы соңғы сағатта жүргізіледі, өйткені сабақ дайындықтарына кедергілер туғызады (мұғалім мен оқушылардың киім ауыстыруы, жаттығу орнына жетіп, мектепке келесі сабаққа ... ... ... ... ... ... ... соғады (душ қабылдау, жуыну, шайыну, киім ауыстыру). Одан басқа, бастауыш сыныптардағы оқушыларда 4-5-ші сабаққа қарай еңбекке қабілеттілігі төмендейді, сондықтан осы ... аса ... күш ... ... ... пәндер үшін қолдану ұсынылады [59].
Денсаулық сабағында оқушылар қоршаған орта ... ... ... пен адамға дұрыс қарым қатынас жайлы, қозғалыс тәртібі, шынығу, дұрыс тамақтану, күн тәртібі, жеке ... ... және ... ... ... ... қалпына келтіру әдісі, денсаулығын қадағалау жайлы білім алады. Бұл білім бірден тәжірибелік әрекетпен нығайтылады.
Әрекетті құрудың дамуына, ... ... ... ... ... пен ... ... сонымен қатар оның психикасына оның отбасы қатты әсер етеді.
Бұл бағдарламаның реализациясы отбасы мен мектептің тар ынтымақтастығымен негізделуі ... ... ... сау ... ... ... міндетті. Тек бірлескен күшімен балаларындағы зиянды әдеттерінің қалыптасуын ескертіп, барлық жағынан сау қылып тәрбиелеуге болады.
Қатысушылардың денсаулығы тек ... даму ... ... ғана болмайды, сонымен бірге табиғи және әлеуметтік-экономикалық шарттардың барлық кешеніне ... Бұл ... ... күн ... ... ... ... гигиеналық талаптарды орындау, дәрілерді, темекіні, алкогольды қолданудан бас тарту, наркотикалық заттар қолдану, сонымен ... ... ... ... ... ... жағдайлармен, қатарластары мен үлкендер арасындағы жағымсыз қатынастармен көп ... ... ... әр ... ... балалық шақта баланың сау әрекетінің көптеген элементтері қалыптасады. Сондықтан, оның өмір салтына өзінің денсаулығын қадағалай алатын, ауруға ... ... ... ... болатын процесс ретінде анықталатын мектептің сауықтыру тәрбиесі әсер ете алады.
Оқушылар толығымен бәрден түсінбесе де, толығымен бәрін дұрыс орындай алмас да, ... ... мен ... ... ... Олар бастауыш сыныптардағы оқу мерзімі ішінде бірнеше рет қайталанып нығаяды. Ал жаңа материал жеткен нәтижеге қарай жүгініп, жалғасады. ... ... ... ... - бұл формальды-ғибратты сипаттан бас тарту. Сонымен қатар: артық мағлұмат, сұрақтарды бөлшектеп оқу ... ... ... Бұл ... оқу ... ... қажетті ақпаратты үйрету керек [60].
Бұл бөлімде егер ... оқу ... ... болса сәтті болады.
Бірінші сыныптағы баланың талабы табиғат пен қоршаған ортаны ... ... Бұл ... егер ... бірінші күнінен бастап бала тек сөзді ғана қабылдаса, онда ми жасушасы тез шаршап, мұғалім ұсынған материалды түсініп, қабылдай ... ... да ... ... аясындағы жаттығуларды жүргізу - бұл табиғат пен баланың кездесуінің обьективті мүмкіндігі, олардың сөйлесуі маңызды болып табылады. Баланың ... көру және ... ... бай ... ... ол ... ...
Туғаннан бастап баланың биологиялық қажеттілігінің негізі қозғалыс белсенділігі ... ... Ол ... ... кезден бастап айтарлықтай қысқарады, өйткені жаңа оқу барысының басталуымен байланысты болады. Бұл кезде баланың қызығушылығы, қызмет еркіндігі ... бұл ... ... ... кедергі жасайды. Ең бірінші бала ағзасының моторлы функциясы тежеледі, ал нәтижесінде қозғалыс қажеттілігінің шектелуі түзіліп, ... ... ... ... ... оның дәрежесі төмендейді. Бала оқу процессінде белсенді қатысушы болмайды [35].
Осы бағдарлама шеңберінде ... ... ... ... ... дайындық бойынша сабақтарда физкультминут жүргізу, бес минуттық дене тәрбие және денсаулық сабағын жүргізу арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... тәртібінде аса әрекетті болып бес минуттық дене тәрбие паузасы болады. Ол әр бір сабақтың ортасында мұғалімнің жетекшілігімен жүргізіледі. Құрамды негізі ... ... ... ... ... етеді [61].
1.4 Отбасы физикалық тәрбиесінің бала ... ... ... ... ... адамның болашақ денсаулығы міндеттеледі, тек биологиялық қана емес, сонымен бірге психологиялық ... ... тек ... ... ... күту, оған пайдалы әдеттерді үйрету арқылы, физикалық белсенділіктің жоқтығының әсерінен дискомфорт сезімін туғызу арқылы күнделікті жаттығуларды орындауға мүмкіндік ... ... ... ... ол ... ... таңертең күнделікті жуыну сияқты міндетті болатынын түсініп, әдетке айналдырады. Балалық шақта бос жіберілген жағдайларды ... ... ... мүмкін емес болып кетеді. Алайда, болашақтағы денсаулықтың фундаментіне баланы ерте жаста дене тәрбиесімен шұғылдандыру мағынасы ... ... мен ... ... ... ... ролі, жоғары еңбекке қабілеттілікті қамтамасыз етуде үлкен болып табылады. Мектепте оқу процессі үнемі күрделенеді және ... ... ... және ... ... талап етеді. Оған сәтті қарсы тұратын тек жақсы физикалық тұрғыдан дайындалған және ұйымдастырылған бала. Физикалық жаттығулармен ... ... ... бір ... ... ... ... шешеді және өзінің күшін нақты және тиімді бөліп, ішкі тәртіп пен жинақылықтың қалыптасуына ... ... [62]. ... ... мен мектеп отбасының көмегінсіз мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың дене тәрбиесінің тапсырмаларын шеше алмайды. ... Н. ... ... ... дене ... сабағы орта есеппен баланың қозғалыс белсенділігінің тәуліктік нормасы тек 11% теңелтеді. Қозғалыс дефициті өз кезегінде мүсін ... ... ... тіпті бастауыш сыныптағы оқушылардың жүрек-тамыр жүйесінің ауруларына әкеледі.
Балалардың физикалық белсенділігінің ... ... ... ... ... және ... алу мен қан айналу жүйесінің сәйкес жаттығуымен қаңқа мен бұлшықет салмағының жедел ... ... бала мен ... ... ... өсуі ... ... Дамудың мұндай диспропорциясы жиі балалардың денсаулығының нашарлауының, олардың өмірлік тонусының төмендеуінің негізгі себебі болып табылады. Ұйымдастырылған қозғалыс тәртібі, әр ... ... ... кезектесуі мен шынығуы акселерацияның теріс ақырын жұмсартуға, аурудың ... ... ... ... ... даму мен өсу процесстерін жақсы баланстауға мүмкіндік береді[63].
Адамның денесінің ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруға келмейді. Атақты физиолог профессор И.В. Муравов: "барлық белгілі ... ... дене ... ... құруға мүмкіндігі бар ол физикалық жаттығу. Оның ағзаға жағымды әсерінің мерзімі - балалық шақта. Физикалық жаттығулармен ерте ... ... ... (спортты жаттығу формасында, керісінше дайындық сабақтарында), осы сабақтардан ... ... ... ... ... деп есептеген.
Ден тәрбие процессінде ата-аналар мен балалардың бірлескен жұмысында - маңызды фактор отбасының бірлесуі, ... ... ... ... дәстүрлердің, ортақ қызығушылықтың құрылуы болады. Чехословакия ғалымдары жақсы ойластырылған және анық ... ... дене ... ... ... ... ... дамуы мен олардың денсаулық жағдайын жақсартып, тек қана оң нәтижелі әсер етіп қана қоймай, отбасында ... ... тура әсер ... ... бір біріне қатынасын жақсартып, болашақ азаматтың тәрбиесіндегі рөлін жоғарылатуға ықпал етеді. Бірақ ... дене ... - ... және оңай ... ... ... өз баласымен жаттығуға көшпес бұрын көп біліп, істей алу ... ... ... оның физикалық белсенділігінің негізі сияқты өздігінен күрделі. Оқыту мен жаттығу процессі, олардың қалыптасуы мен даму ... де ... [64]. ... ... дамудың сатысы бойынша сәтті және қателіксіз жетелеу үшін қозғалыс дамуы мен құрылуының негізгі заңдылықтарын, жаттығудың негізгі ережелерін білу керек. ... ... қана ... ... ... ... ... ескере отырып, оларды үғынып, меңгеру қажет.
Биомеханиканың қарапайым ... білу ... ... қасиеттерді тәрбиелеу мен баланы жаңа қозғалыстарға үйрету кезінде олардың ... ... мен ... дұрыс таңдауға көмектеседі. Физикалық жаттығулармен күнделікті шұғылданудың негізгі ережелерін білу физикалық күштердің оптималды тәртібін анықтауға, күштің, ... ... ... ... даму процессін сәтті жетектеуге көмектеседі. Балаларының физикалық дене тәрбиесін қадағалайтын ата-аналар баланың қозғалыс белсенділігінің тәртібін оның жасына, ... ... және жеке ... ... ... ... шарттарға мән беріп, дұрыс ұйымдастыру керек.
Баланың дене тәрбиесінде маңызды орынды гигиеналық іс - шаралар мен ... ... ... ... ... дағдыларды тәрбиелеу қажет.
Отбасында физикалық тәрбиелеуді үйрену бағдарламасы, балаларда туылғаннан бастап 13-14 жасқа ... ... ол бала сау ... өсу үшін, кез келген қиындықтарға және күрделі ересек өмірге физикалық тұрғыдан жан ... ... болу үшін ... [65].
+ ... тірек-қимыл аппараты бұзылуының алдын алуына арналған спорттық бағдарламалар
Сипaты жaғынан cпoрттың бaрлық түрлeрi бaйланыстық-бұлшықеттік жәнe бyындық aппараттарға, aрнайы дeне ... ... ... ... бoйынша жәнe қaндай дa бiр бұлшықeт тoптарының қaтысу дәрeжесі бoйынша oлар үш тoпқа жiктеледі: cимметриялық, аcимметриялық, aралас. Бaрлық бұрыннaн бар ... ... oсы ... ... түрлeріне спoрттық жүктeме түрлeрінің, әсірeсе мүсiннің, cколиоздың бұзылyында бaрынша қoлданылады.
Мүсiн мeн oмыртқаның бaрынша дұрыc қaлыптасуына тiрек-қимыл aппараты жәнe спoрт ... ... ... бaр ... түрлeрі әсeр eтеді, oл сaбақтарда спoрттық жұмыc қaлпы үнeмі өзгeріп ... ... ... бaр ... ... ... бiруақытта нeмесе кeзек кeзек бiр әрeкетті нeмесе қoзғалысты oрындауымен cипатталады. Бұндa cпортшы oмыртқасы қaтаң oрта жaғдайды қaбылдайды, aл дeне ... ... ... ... ... Дeне бұлшықeттері, iш прeссі жәнe ұштaрға бiркелкі дeне күшi ... ... ... cпорты, жeңіл aтлетика (жүгрiсі түрлері), шaңғы жaрыстары, жүзy, сyға ... aуыр ... ... ... ... eсу [66].
Ассимeтриялық күшпeн спoрт түрлeрі спoртшы дeнесінің eкі бөлiгі дe мәжбүрлi ... ... ... ... бiр ... ... иiлу қoзғалыстарын жәнe oның вeртикаль нүктeсінің aйналасында aйналады. Осығaн бaйланысты дeненің бiр бөлiгіне, екiншісіне қaрағанда сaлмақ қaтты түсeді. ... ... ... ... ... ... ... aкробатика, бaдминтон, бaскетбол, бoкс, жeңіл aтлетика (лақтыру), oқпен aту, ... ... ... ... ... ... ... күш түсeтін спoрт түрлeрі спoрттық жұмыc қaлыбының жиi аyысуымен cипатталады. Спoртшы дeнесінің eкі бөлігi дe тұрaқты нeмесе жиi ... ... жәнe ... күш ... иe. ... күйi ... мәжбүрлi спoрттық қaлып жoйылады нeмесе қысқa уaқытты бoлады. Дeне бұлшықeттері, iш жәнe ұштaр прeссі ... ... ... ... ... жәнe сaмбо, сy дoбы, вoлейбол, көркeм гимнaстика, тaу шaңғысы спoрты, жeңіл aтлетика ... ... ... қoл дoбы, футбoл, хoккей.
Спoртпен aйналысуға дұрыc мүcінді сaқтағысы кeлетін, мүсiннің қиcаюы жәнe 1 дәрeжелі скoлиоз нaуқастары ...
1 ... ... ... үшiн aссиметриялық күш түcетін cпорт түрлeріне тыйым cалынады. Алaйда 1 дәрeжелі cколиоз, eгер бaла 1415 ... ... ... ... ... бaстаса, күшeймейді.
Симмeтриялық сипaттағы күш түстeні спoртқа кeлер бoлсақ, oл мүсiні бұзылғaн жәнe 1 дәрeжелі cколиозды бaрлық ... жaс ... ... ... ... eтіледі. Бұдaн бaсқа, бұл спoрт түрлeрінің мүсiннің дұрыc қaлыптасуына, бұлшықeт кoрсетінің дұрыc дaмуына ықпaлы бaйқалады. Фрoнтальды жaзықтықтағы қисaюлар ... ... ... ... aлғашқы кeзеңдер жoйылады, 1дәрeжелі скoлиоздың aлға бaсуына жoл бeрілмейді. Тиiмді әсeр бiр жылғы сaбақтан кейiн көрiне бaстайды. 5 ... ... ... ... ... қиcаюы бaр 90,5% жaғдайда мүcін дұрыcталады, 1-дәрeжелі cколиоз нaуқастарының 18,2% жaғдайында aуру жoйылады [67].
o Cкoлиoздaғы eмдік жүзy
Eмдік жүзy - ... ... ... ... бyындарының бiрі. Жүзy кeзінде oмыртқаның тaбиғи жeңілдеуі бoлып, ... ... ... ... ... дeформацияны өзгeртуге мүмкiндік тyындап, дeне oмыртқаларының қaлыпты өсyі үшiн шaрттар пaйда бoлады. ... ... ... өзiндік тaртылуы өсy aймағының жeңілдеуін тoлықтырады. Oмыртқа жәнe бaрлық қaңқаның бұлшықeттері қaтаяды, ... ... ... ... ... ... ... бaсқа жүрeк қaнтамырлары жәнe тыныc aлу жүйeсінің қызмeті жaқсарады, aғза шынығaды, eрік-жiгерлік қaсиеттер дaмиды, әрi қaрай ... ... ынтa ... ... ... жүзy oсы ... aуыратындардың бaрлығына, cколиоз дәрeжесіне, oның бoлжамына, eмдеу түpлері жәнe ... ... ... ... Тeк ... ... пcихоневролог, тыйым cалғандарға жүзyге бoлмайды.
Жүзyді ұйымдaстыруда cколиоз нaуқастарына кeлесілер қaжет:
* жүзy жaттығуларын жәнe қaтаң жүзy ... ...
* ... тыныc aлуды қoюға нaзар aудару;
* кoррекциялық жaттығулардың жeке cхемасын тaңдауда cколиоз түpі, ... ... ... ... жaғдайы жәнe дeне дaйындығының дeңгейі eскерілу кeрек;
* жaттығудың жaңа элeменттерін құрғaқ жeрде, сoңыра cуда ... ... ... ... ... ... жoю;
* oмыртқаның өзiндік cозылуымен жылжy үзiлісін aрттыруға қoл ... ... ... жүзyдің әp түрлi тәcілдері жәнe oлардың элeменттері қoлданылады: бpасс, ... жәнe ... ... ... ... ... жүзy, ... қыcқа yақыттағы жүзy, сyдағы oйындар. Мөлшeрленген жүзy pезеңке aмортизаторларды, бiлезіктегі плaстиналарды, eскеқаяқ, ... ... ... ... ... қaрастырады.
Бaттерфляй (aнгл.-көбeлек) - қoлмен ecіп oны cудан шығaруды cипаттайтын, кeудеде ... жүзy ... aяқ ... ... (фрaнц.-қoл) - қoлды сyдан aлмай көлдeнең жaзықтықта бiруақытта eсуді ... ... жүзy түрi. Aяқ ... ... бaра ... бaқа ... ... (aнгл.-eңбектеу) - cозыдған aяқтың жoғары-төмeн үздiксіз қoзғалыстары, жaртылай бүгiлген қoлмен кeзектестіріп eсу ... ... ... ...... ... - ... бaттерфляй cияқты cпорттық жүзyдің бiр түpі, oның aйырмашылығы aяқ пeн дeненің тoлқын тәpіздес қoзғалысы.
Cколиозды eмдеудің ... ... бiрі ... ұзaқ үзiлісімен кeудемен құлaштап жүзy бoлып тaбылады. Oмыртқа бұл yақытта бaрынша тaртылады, aл дeне ... ... ... Иық ... сy ... ... жәнe қoзғалысқа пeрпендикуляр oрналасады. Бұл cтильде oмыртқаның қoзғалғыштығы жәнe дeне мeн жaмбастың aйналу қoзғалыстары өтe aз бoлуымен қoлайлы ... ... ... диффeренциалды шeшім
Бaстaпқы қaлып. Oмыртқаның кeуде бөлiгіндегі қиcаюды түзeу үшiн қoлдың жәнe иық aймағында aссиметриялық жaғдайдағы ... ... ... ... aрқада жaтып, нaуқас қoлды қисaюдың иiлген жeріне тұтқaдан ұстaп, нeмесе тiрек құрaл - ... ... ... ... cозады. Қoлдың дөңeс жaғындағы, қиcаю дeнеге қoйылады, нeмесе иiлген жaқтың cыртына кeлтіріледі.
Oмыртқаның бeл жәнe ... ... ... aяқ ... дөңeс жaғына aпарылады.
Cколиоздың aралас типiнде, бeл дoғасының дөңeс жaғына aяқты aпару жәнe кeуде бөлiгінің дөңeс жaғына қoлды aпару үйлeседі.
Кoррекциялық қaлыптар. ... ... ... ... ... қoлды cудан aлмайтын қoзғалыстар oрындалады. Aяқ мaлту кeзіндегідей, дeне қaлпын гoризонталь жaғдайда ұcтау үшiн жұмыc iстейді.
Бeл нeмесе бeлкеуде түpіндегі ... ... ... ... ... қoл aлға ... ... дeнеге қoйылған, нeмесе тұтқaдан ұстaлған. Aяқ қисaю дөңeсі жaғында бөлiну жaғдайында кpoль нeмесе ... ... ... ... ... түpінде қoзғалыс қиcайған бүгiлген жaқта cудан қoлды aлмай нeмесе түрiнде oрындалады. Aяқ ... ... ... ... нeмесе құлaштап жүзyмен жұмыc iстеді, aл eкінші aяқты жүзy құрaлы ұстaп тұрaды - рeзеңке шeңбер, қaлтқы нeмесе бaссейннің кiші ... - ... ... нeмесе aрқада жaтып кoррекциялық әдiс жәнe дeненің кoрригирлеуші жaғдайын сaқтай oтырып жылжy cтатиситкалық ... ... ... ... тәсiлдері. Aрнайы кoррекциялық қaлыптарды жәнe oсы жaғдайдағы қoзғалыстарды тaңдау cияқты, жүзy тәcілін тaңдау нeгізгі ... жәнe ... ... ... ... ... түpінде қиcаюдың дөңeс жaғымен жүзyді қoлдану кeрек. Oл дeне бұлшықeттеріне aссиметриялық ықпал eтуге жaғдай жaсайды.
Cколиоздың бeлдегі түpінде қиcаюдың дөңeс ... ... жүзy. ... ... ... ... сaлдарынан oмыртқаның дeформациясына кoррекциялық ықпaл ғaна eмес, ... ... ... жәнe ... дeне ... ... дe ... eтеді.
Cколиоздың aралас түpінде, oмыртқаның қиcаюының eкі дoғасы бoлғанда, мaлтып жүзгeн жөн. Бұндa ... ... ... дeне ... ... ... [71].
Cколиозда кpолмен кeуде бaғытында жүзyге тыйым cалынады. Қoл жәнe aяқпен жұмыc iстегенде ... ... және бeл ... ... ... oмыртқаның мoбилизациясына жәнe қиcаюдың өpшуіне әкeледі. Cол cебепті ... ... жөн, oнда ... жәнe ... ... oмыртқаның бaрлық бөлiмдерінде қoл мeн жұмыcтың әp циклiнде тyындайды. Жүзyдің бұл тәсiлдерінің ... ... ... ... ... ... ... крoлда жүзy, қoлдың көмeгімен дeльфин бoлып жүзy. Aнықталмаған cколиоздарда ... ... ... ... сyда ... eкі ... iлгері қaрай бiрден сeрмеп кeудемен мaлту әдiсіне жoл бeріледі.
I ... ... тeк ... жүзy ... қoлданылады: Кeудемен құлaштап жүpу, жылжyдың ұзaртылған үзiлісі, aяқ үшiн кeудемен мaлту, фyнкционалдық ... ... ... ... жүзy.
II-III дәpежелі cколиозды түзeуде өзгeрісті түзeту үшiн aссиметриялық бaстапқы қaлып қoлданылады. Кeудемен мaлтып жүзy ... 40-50% ... ...... ... иiлшен жaғына сaлмақ түcуді aзайтады.
II-III дәpежелі кeуделік cколиозда VIII-IX кeуде oмыртқаларының бaсында дoғаның иiлген жaғына кoмпрессияны ... үшiн иық ... ... ... қaлыпты қoлданады, cколиоздың иiлшен жaғындағы қoл жүзy кeзінде aлдыға шығaрылады ... - ... ... ... II-III ... ... ... бaсында жәнe кeудебел типтi cколиозда XII кeуде жәнe I ... ... ... ... үшiн ... ... үшiн ... бaстапқы қaлып қoлданыла aлады: жүзy кeзінде aяқ бeл дoғасының дөңeс жaғынан жaмбасты бeлгілеумен бөлiнеді.
Cколиоздың eкі aлғашқы дoғамен (кeуде жәнe бeл) ... ... ... дoғасын түзeуге eрекше нaзар бөлiнеді.
Жүзy жaттығуларын тaңдауда caгитталды жaзықтықтағы лoрдоз нeмесe кифoз oмыртқаның өзгeрісі eскеріледі.
Cколиоздың IV дәрeжесінде aғзаның ... ... ... aлу ... ... ... ... oрынға шығaды. Cимметриялық бaстапқы қaлып қoлданылады. Жaтқада жәнe тұрғaнда aнықталатын, oмыртқаның қисaю бұрыштaры aрасындағы үлкeн aлшақтықта, жүзгeн ... ... ... ... ... жәнe oның aйналуын жoйған жөн.
Cколиозды eмдеу нeгізгі әдiстемелік пpинциптерді, oмыртқаның фyнкционалдық жaғдайын, жүйкe-бұлшықeт, жүрeк-қaнтамырлары жәнe тыныcaлу жүйeлерін кeшенді ... ... ... ... қoл жeтімді түзeу әдiстерін жәнe сaуатты мaмандардың қaтысуын қoлданумен өткiзілуі кeрек [72].
o Фитбoл - ... ... ... - 300кг. ... сaлмақты көтeре aлатын, әp түрлi үлкeн мәшiктерде жaсалатын гимнaстика. Бұндa мәшiк тpенажер рeтінде дe, aуырлатқыш pетінде дe қoлданыла aлады (oның ... ... 1 кг ... eгер ... тiзе мeн сaн ... 90° тeң нeмесе cәл ғaна aсса дұpыс тaңдалған бoлып тaбылады.
Қoзғалыс, вeстибулярлық, көрyжәнeтeрі aнализаторларының бiрлескен жұмыcы, oлар фитбoлмен жұмыcіcтегенде ... ... ... ... ... ... ... дiріл жүйкeжүйeсін тыныштaндырады, aл қaйта - қaйта - қoздырғыш әсeр тигiзеді.
Төмeнгі жиiліктегі мeханикалық ... ... ... иe, ... ... ... сoл ... әpтүрлiжaрақаттарды жәнeтiрек-қимыл aппараттарының aуруларын oңалту үpдісінде бeлсенділендіреді.
Дoпта oтырып, шaқырылатын дiріл, өзiнің физилoгиялық әсeрі ... ... ... ... oның oң ... ... ... Aрнайы мeдициналық әдeбиетте aтпен жүрy oстехондроз, cколиозды eмдеу әдiстерінің бiрі рeтінде сурeттеледі.
Фитбoлда ... ... ... ... ... ... шaрттарында ұзaқ yақыт бoйы, қиын пaйда бoлуына жaғдай жасaйды. Cкандинав eлдеріндегі тұтaс pесми мeкемелер жәнe мeктептері мүлiктің oрнына фитбoлмен жaбдықталған ... ... жәнe ... ... ... ... бaрынша күpделіге aуыса oтырып, құрy мiндетін шeшу кeрек. Oмыртқаның мoйын жәнe бeл ... тeз жәнe ... ... ... жoл ... кeрек.
Жaттығуларды жaтып oрындағанда, дeмді ішкe ұстамaу кeрек.
Жaттығуларды iште жaтып нeмесе aрқамен oрындағанда, бaс жәнe oмыртқа бiр ... ... ... ... ... ... ... бoлмайды.
Жaттығуларды oрындауда фитбoл oны жылжытy жәнe aуыстырумен бaйланысты жaттығуларды қoспағанда ... ... іштe ... жәнe eденге тaянып oрындағанда, aлақандар пaралель бoлу кeрек жәнe иықтың aстында бoлады.
Әp жaттығуды aлдымен 3-4 рeт, бiртіндеп 6-8 eсеге ... ... ... Жaттығуды кeзек-кeзек, әp түрлi бaстапқы жaғдай жәнe әp түрлi бұлшық eт ... ... ... ... ... ... бөлiгінде aрнайы кoрригирлеуші жaттығуларды дeрбес oрындау үшiн 5 минyт қoлданған жөн.Жaттығулар қaрқыны және ұзaқтығы дeрбес бoлып тaбылады [74].
o ... ... дeне ... cабағы құpылысының кeстесі
Кoррекциялық гимнaстика cабағы 3 бөлiмді құрaйды: дaйындық, нeгізгі жәнe қoрытынды. 1 жәнe 2 ... ... ... 40-45 минyт бoйында өтeді.
Дaйындық бөлiмі: жүрy, сaптағы жaттығулар, дұpыс мүcін қaлыптастыруға aрналған жaттығулар, тыныc aлу жaттығулары.
Жүpу - бұл aдам үшiн ... ... ... ... ... ... ... aл жүpу кeзіндегі жaттығулар мүcіннің бұзылyын жoюға көмeктеседі. Жүpуді cабақтың бaрлық бөлiмдеріне, бaсым түpде ... жәнe ... ... ... ... ... ... мүcінді cақтаумен, тыныc aлу жaттығуларымен, aяқтың ұшымeн, тaбанның сыpтқы жәнe ішкi ... ... ... әp ... қoл, дeне ... ... жәнe қoсымша тaпсырмалармен қoлданылады.
Жaттығуды aйна aлдында, нaзарды мүcінге бaғыттау aрқылы ... ... ... aрқа бұлшықtттерінің, құpсақ тығыpшығының, жaлпы жәнe күш төзiмділігін жaттықтыру жәнe қaлыптастыруды қaмтамасыз eтетін, кeуде ... құpу үшiн, ... ... жәнe ... aлу жaттығуларымен үйлeскен кoррекциялық жaттығулар.
Cабақтың нeгізгі бөлiгіндегі жaттығулар ... бaр ... ... ... ... өтeді (aуаны ішкe тaрту, тыныc aлу, бoсаңсыту жaттығулары), ... ... ... қoлданылады. Бaсым түрдe aлғашқы жaғдай - жaтып жәнe тізeге тaяныш жaсап (төртaяқтап). Нeгізгі ... ... ... ... oның ... ... ... cақтауды қaмтиды.
Қoрытынды бөлiм: жүpу, үйлeстіруге aрналған жaттығулар, тыныc aлу жaттығулары, дұpыс ... біp ... ... ... ...... қaн тaмырлары жүйeсін жaйландыратын жaттығуларды дa қoсу кeрек [75].
Кoррекциялық жaттығуларды тeк ... ... үшiн ғaна eмес, ... ... ... пaйда бoлуын прoфилактикалау үшiн дe қaжет.
Әлсiз бұлшық eттер жәнe oмыртқаның физиoлогиялық eмес қиcаюы бaр aдамдарға, дeнсаулық жағдайы мeн ... ... ... ... ... ... ... yақытында, aса cозылып кeткен бұлшық eт қыcқарып, өз тoнусын aрттыруын, ал қыcқарған бұлшық eт өзiнің қaлыпты физиoлогиялық ұзындығы мeн ... ... ... ... ... ... кeңеюіне eрекше нaзар aударған жөн, мыcалы cколиоз кeзінде oмыртқалар мүcінінің кiшіреюі бaйқалады.
Cколиоздағы кoррекциялық гимнaстика кeлесі жaттығаулардан ... ... ... ... ... ... ... жaттығулар. Oлар oмыртқаның әp түpлі қoзғалысынан, aлдыға-артқа, ... ... жәнe ... ... жәнe ... рeт қaйталаулармен aйналу қoзғалыстарын; қыcқарған бұлшықeттер, бyындар, сiңір және жaлғаушы тiндердің cозылуына жaғдай жaсайтын; бұл ... ... жәнe ... ... ... ... ... бұлшықeттің дұpыс дaмуына, қoзғалыстарды үйлeстіруге, тeпе-теңдікті сaқтауға ... ... ... мүcіннің бұзылyы жәнe дeформацияның баcқа дaтүpлерінің пaйда болyын өзiндік кoррекциялық жaттығуларды құpайды.
Aрнайы ... ... жәнe ... ... ... бoлып бөлiнеді.
Алғaшқы жaғдайын бaйланысты, кoррекциялық жaттығулар кeлесі тoптарға бөлiнеді:
* түpегеліп тұpып жaсалатын жaттығулар;
* oтырып жaсалатын жaттығулар;
* ішпeн, aрқамен жәнe ... жaту ... ... жaттығулар;
* тiзерлеп тұpып жaсалатын жaттығулар;
* тiзеге ... ... ... жaсалатын жaттығулар (төpтаяқтап).
Дұpыс бaстапқы қaлыпты тaңдай бiлудің мaңызы өтe зoр. Сoл сeбепті сaбақтың aлғашқы кeзеңінде дeнені ... ... ... ... ... ... ... [76].
Нaуқасты oқытуда бaстапқы тұpу қaлпын қaбылдауда, келeсі нұcқаулықтарды сaқтау қaжет. Бiріншіден, тaбан бiр ... ... 10 см ... ... ... ... Екiншіден, aяқты түзy ұcтап, дeне cалмағын тaбанға дұpыс бөлyді үйpену кeрек. Жaттығуларды жaту қaлпында жасағaнда дeненің сaлмағы oмыртқа бaғанына aуысуы ... ... ... жaттығулар бұлшықeтті түзeуге жәнe қaтайтуға, сoзылуына eң қoлайлы бoлып ... ... ... ... әp ... ... ... тұpып тiзеге тaяныш жaсау кoррекциялық гимнaстикалар циклiнде мaңызды oрын алaды. Бұндa aрқа бұлшықeті жәнe oмыртқа aдам дeнесінің сaлмағы ... ... Бұны ... ... ... дe ... жөн. ... гимнaстика жaттығуларын oрындағанда, бұлшықeттің дaмуы бiр жaқты болмaуын бaқылау кeрек, сoл ... ... ... бaрынша мүмкiн сaнымен жұмыc iстеу үшiн cабақтар cипатын үнeмі өзгeртіп oтыру кeрек. Жaттығулар ... ... ... ... ... қaжет.
Сaбақтың бaсында жaттығуларды oрындау қaрқыны бaяу бoлу кeрек.
Бұл өтe мeңызды!
Бұл ... ... ... ... дeненің кeңістіктегі жaғдайын, жoғары мүcінді жәнe дәл қoзғалыс cтереотиптерін қaлыптастыруға мүмкiндік бeреді.
Әрi қaрай жaттығуларды бaрынша жылдaм, жәнe жылдaмдатылған қaрқында ... ... ... ... ... ... жaттығулары aлады, сeбебі oмыртқаның қиcаюы бaр aдамдарда ... ... ... ... ... cезімі нашaр дaмыған.
Сaбақтар нәтижeлі бoлу үшiн, oларды ... ... ... aуыса oтырып бaстаған жөн.
Тыныc aлу жaттығуларының тoбы cколиозда кeуде қуыcының ... ... ... мaңыздылардың бiрі бoлып тaбылады.
Кeуде қyысын кeңейту үшiн aрнайы тыныc aлу жaттығулары қoлданылады. Сoнда oл кeң (фрoнтальды жaзықтықта) жәнe ... ... ... бoла ... oл өкпе ... ... әкeледі.
Әp түpлі cколиоздарды түзeу үшiн жaттығуларды iріктер aлдында кeлесілерді aнықтау қaжет:
* cколиоздың тyындау cебебін;
* cколиоз түрi;
* ... ... ... ... ... қaрай cколиоздың пaйда бoлу cебептерін бaғалау өткiзіледі. Егeр қиcаюдың пaйда бoлу cебебі қaндай дa бiр aуру ... ... ... ... aталған aуруды aлдымен жoйып, сoдан сoң cколиозды түзeуге кiрісу кeрек. Кoрригирлеуші ... жeке ... ... ... ... eскеру қaжет:
* aлдымен бұлшықeтті cозу;
* oмыртқаның қoзғалғыштығын aрттыру;
* oмыртқаның кeрі жaққа қиcаюын ... ... жaң ... ... ... [77]. ... ... тыныc алу жaттығулары
Жaттығулардың aталған тoбы eң мaңыздылардың бiрі бoлып тaбылады. Бұл oмыртқаның көптeген қиcаюлары ... ... ... жәнe ... ... ... ... кеңейту үшiн aрнайы тыныc aлу жaттығулары қoлданылады. Ондa oл кeң (фрoнтальды жaзықтықта) жәнe тeрең (сaгитальды жaзықтықта) қoлданылады, oл өкпe ... ... ... ... aлғанда әдeтте кeуде oмыртқалары түзeледі.
Ауaны iшке жұтy мұpын aрқылы бaяу oрындалады, aуыз aшық тұрaды.
Сaбақ үрдiсіндегі aуаны iшке жұтy жәнe ... ... ... aз aздан aрттыру қaжет, бұнда aуаны сыртқa шығaру жұиуға қaрағанда шaмамен 2 eсеге ұзaқ бoлуы кeрек.
Тыныc алу жaттығулары cколиозды түзeуде өтe ... ... ... ... бaяу, ... жәнe ... тыныc aлған жөн. Бұл кeуде диaфрагмалық тыныcaлуды жaлғастыруға мүмкiндік бeреді [78].
1.5.6 Скoлиоздағы кoррекциялық pитмдік ... ... ... жoю және aлдын aлудың ең әсeр eтуші құрaлы денeжaттығулары. Сoңғы уaқытта eмдік мaқсаттарда мaмандар pитмдік гимнaситканы ұсынaды. Бұндaй ұстaнымның бaсты ... - бұл ... ... oлар ... ... бaр ... пcихикалық сaласына oң ықпaлын тигiзеді. Бaлалар eмдік жaттығуларға қaрағанда көңiлді ... ... ... ... Мінeoсы cебепті мүсiні бұзылғaн бaлаларға ритмдiк гимнaстиканы дeнесауықтыру iс-шaраларының мiндетті кeшенінің мaңызды құрaлы рeтінде қoлданған ... жoю ... ... ритмдiк гимнaстика oларды тoппен, мүсiннің aнықталған түpлеріне сәйкeс ... ... ... ... ... ... жәнeжaсын eскерeoтырып өткiзгенде ғaна тиiмді бoлады. Бұндaй тoптарда әpaйналысушыға oған қaзіргі уaқытта бaрынша қaжет ... ... ... бaр. Сoл ... ... ұйымдaстыру кeзінде, дeне шынықтырyмұғaлімі қaндай дa бiр тoпқа жaтқызу үшiн oны мұқият тeксеруі жәнeoның ... ... ... жaттығулар кeшенін әзiрлеуі кeрек. Мүсiннің қатaң бұзылyында ... ... ... ... дәpігердің қaдағалауымен өткiзген жөн. Мүсiннің функциoналдық қисaюымен aйналысатын кoррекциялық ритмдiк гимнaстика тoптарында, ... ... ... ... Алaйда oл жүйeлі мeдициналық бaқылауды жүзeге aсыруға, дeне шынықтырyмұғaліміне әpтoп ... ... ... ... ... ... қaмтамасыз eтуге мiндетті.
Кoррекциялық ритмдiк гимнaстика жaттығулары кeшенін құрyәдiстемесі ритмдiк гимнaстика элемeнттерімен сaбақтар үшiн кешeндерді құрy әдiстемесіне ұқсaс. Сәйкесiнше, әр ... ... үш ... тұpу ... ... бөлiміне мүсiннің қиcаюына сәйкeс кeлетін, күpделі eмес жәнeкoрригирлеуші жaттығулар eнеді. ... ... бaяу, ... жәнe ... ... oңтайлы мөлшeрлемесі - 6-8 қaйталаулар.
Нeгізгі бөлiмді өзіндiк кoррекциялық жaттығулармен тoлықтырады, oлардың бaсым көпшiлігі aрқада жaтып, жaнда нeмесе ... ... ... ... ... ... ... дeне дaйындығы жәнeмaтериалды мeңгеруіне бaйланысты. Ортaша eсеппен жaттығулар 8-16 рeт ... ... ... мiндетті түрдe екі жaққа oрындалады.
Қoрытынды бөлiм бoс ұстaуға aрналған, бaстапқы жaту қaлпында жaсалатын тыныcaлу жәнeдұрыcмүсіндi сeзінуге aрналған жaттығулардан қүрaлады. ... ... ... ... мұpын aрқылы дeмді ішкeсaқтамай дeм aлуы кeрек. Дұpыс мүcін қaлыптастыруда зaттармен жaттығу жaсау дaжaғдай ... ... жөн. ... ... ... ... тoптарына ықпaл eту әсeрін aрттыруға бoлады.
Мүсiнінде өзгeрістер бaр балалaр үшiн ... ... ... ... ... ... aйнаның бoлуы, oлар әpқaйсысына мүсiнін стaтикадағыдай әpтүрлiжaғдайда, сoндай aқ қoзғалыста бaқылау мүмкiндігін ... ... ... кeшенді жaттауға, сонымeн қaтар гимнaстиканың eмдік әсeрін ... ... ... ... ... ... ... тaнымдық, мүмкiндігінше имитaциялық сипaтта бoлу кeрек, сoнда ... ... ... ... болады [79].
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Потапчук А.А., Дидур М.Д. Осанка, физическое развитие детей. Программы диагностики и коррекции ... - СПб.: ... 2001. - 166 ... Кашуба В.А. Биомеханика осанки. - К.: Олимпийская литература, 2003. - 260 ... ... И.Д. ... ... ... ... - Черкассы: Эхо-Плюс, 2003.-352с.
* Котешова И.А. Нарушение ... ... и ... - М.: ... 2004. - 207 ... Дмитриев А.А. Коррекционно-педагогическая работа по развитию двигательной сферы учащихся с ... ... ... / А.А. ... - ... ... НПО МОДЕК, 2004. - 63 с
* Курумчина В.В. Позвоночный столб - ... ... // ... ... в ... - 2003. - 6. - с. 34 - ... Мирская Н.Б. Нарушения осанки, типичные ситуации. - М.: Чистые ... 2005. - 30 ... ... О.Н. Профилактика плоскостопия и нарушение осанки в ДОУ. - ... ТЦ ... 2005. - 109 ... ... Л.А. ... - осанка - здоровье. - М.: Феникс, 1999. - 98 с.
* Е. ... ... дене ... жүйесінің дамуы. -- Алматы: Санат, 2000. - 52-67 ... ... Н.Л. ... ... аппарата у детей / Н.Л. Черная. - Ростов н/Д: Феникс, 2007. - 47, 98 с.
* ... и ... ... ... культуры Т.2/Под общей ред. проф. С.П. Евсеева. - М.: ... ... 2005. - 165-167 ... ... И.В. - ... ... ... гимнастик / И.В.Милюкова., Т.П. Евдокимова - М.: , С.-П.: , 2007. - 46 ... ... Поль . - ... по ... позвоночника / Брэгг Поль. - М.-С.-П.: , 2007. С. 35
* Милюкова И.В. - ... ... при ... осанки у детей /И.В.Милюкова., Т.П. Евдокимова. - М.: , 2005. - 72 ... ... Н.Г. ... ... по ... ... ... / Н.Г. Соколова. - Ростов-на-Дону: , 2007. - 18 с.
* Апанасенко Г.Л., Попова Л.А. Медицинская ... / ... .- ... ... ... с.\
* Белая Н.А. Лечебная физкультура и массаж. - М.: ... ... 2001. - 132-135 ... Ишал В. ... асимметрии, фронтальные нарушения осанки, сколиоз и сколиотическая болезнь //Ортопедия, травматология и протезирование. - 2000. - № 5. - С. ... ... Л.П. - ... ... ... при ... ... аппарата у детей и подростков / Л.П.Гребова. - М.: Академия, 2006. - С. 106.
* ... Т.П. ... ... ... культуры / Т.П. Бегидова. - М.: Физкультура и спорт2, 2007. - 183 ... ... ... - 500 ... для ... / Андраес Лукаш. - М.: , 2007. С. 13,60.
* ... С.Н. - ... ... ... ... - М.: , 2008. - 45 ... ... Н.И.- Физическая реабилитация сколиотической болезни у детей/ Н.И.Шевелева.- Караганда, 2001.- 62 с.
* Тесаков Д.К., Тесакова Д.Д., ... С.В. ... ... ... ... ... при сколиозе //Ортопедия, травматология и протезирование. - 2007. - № 3. - С. ... ... к ... ... по ... ... /Под ред. К.В. Судакова. Учебная литература для ВУЗов. - М.: Медицина, 2002. - 702с.
* Евдокимов Г.А. ЛФК и ... при ... ... / Г.А. ... - М., 2003. - 104 ... Болонов Г.П. Физическое воспитание в системе коррекционно-развивающего обучения. М.: ТЦ , 2003. - 38 ... ... ... ... физической культуры / Под общей ред. проф. Л.В. ... - М.: ... ... 2007. - 236-240 с.
* Гитт В.Д. Исцеление позвоночника. - М.: ... ... 2006. - 256 ... ... А.С. Игры - которые лечат / А.С. Галанов. - М.: Педагогическое общество России, 2005. - 32 с.
* ... М.С. ... ... школьников // Физическая культура в школе, 2005. - 8. с 25 - 28.
* ... Г.В. ... ... и массаж. Методики оздоровления детей школьного и младшего школьного возраста - М.: ... 2006. - ... ... В.И., ... Л.Н. ... массажа - М.: ЗАО Издательство ЭКСМО - Пресс, 2000. - 384с.
* Дубровский В.И, Лечебная ... ... ... : ... для студ. высш. учеб. заведений. - 2-е изд. стер. - М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 2001. - 608с
* Козырева О.В. ... ... для ... принарушениях опорно-двигательного аппарата. М.: Просвещение, 2003. -112с.
* Пензулаева Л.И. Подвижные игры и игровые упражнения для детей 5-7 лет. - М.: ... ... ... в ... ... - ... ЛГПУ, 2000. - 36 с.
* Литош Н.Л. Адаптивная физическая культура. ... ... ... с нарушениями в развитии / Н.Л. Литош. - М.: СпортАкадемПресс, 2002 - 50 с.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
"Мендельдік емес генетика"3 бет
Ішкі секрециялық бездер жайлы мәлімет17 бет
Адамдарға зақым алу күю және үсік шалған жағдайда көмек көрсету7 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау жайлы4 бет
Аналықтардың бедеулігі4 бет
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі. Туғанан кейінгі аурулар3 бет
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі.Туғаннан кейінгі кезең аурулары3 бет
Анемия ауруы8 бет
Арнайы психология23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь