Діннің тәрбиелік мәні

Жоспар

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
ІІ. Негізгі бөлім. Теориялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
2.1. Дін туралы ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.2. Діннің қоғамдағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
2.3. Діннің тәрбиелік қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.4. Дін әлеуметтік институт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
ІІІ. Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
ІV. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Дін – халық мәдениетінің рухани негізі, баға жетпес құндылығы. Оның қоғамда алатын орны зор және ерекше, діні жоқ, яғни дінсіз қоғамды елестету мүмкін емес.Тарих қойнауына үңіліп, беттерін парақтасақ, қай ұлттың болмасын, қалыптасуы, даму қарқыны, көркею үдерісі жайында тілі, діні, мәдениеті, өнері, кәсібі мол ақпарат береді. Дін ұзақ жылдар бойы, ғасырлар бойы қалыптасып таралған.
Діннің шығуы қазіргі ғылымның зерттеулері бойынша 40 – 50 мың жыл бұрынғы палеолит (тас дәуірі), яғни алғашқы қауымдық қоғамның салыстырмалы түрде жоғары деңгейдегі даму кезеңіне жатқызылып отыр. Аталмыш кезеңнің мәдениет ескерткіштері жан-жануарлар культі мен аңшылықта қолданылған сиқыршылық белгілерін сақтаған. Сондай-ақ, діни наным-сенімдердің болғандығын сол ежелгі дәуірлердегі өлген адамды еңбек құралдары және әшекей бұйымдармен бірге жерлеу дәстүрінің белгілері де дәлелдейді.
Діннің шығуы адам ақыл—ойында теориялық ойлау және ойдың шынайы өмірден ажырау мүмкіндігінің пайда болуы деңгейімен де байланысты. Адамзат тарихында өн бойында дін адам сенімінің сипатына және халықты қамтуына байланысты сан түрлі күйде болады. Бірінші жағдайда қатысты оның тотемизм, анимизм, натуризм, шаманизм, фетишизм, политезм (көптәңірлі), онотеизм (біртәңірлі), деизм (әлемді жаратқан соң, оның одан әрі дамуына араласпайтын, белгілі бір тұлға кейпіндегі емес әлдебір бастапқы себепті мойындайтын ілім), т.б. түрлері пайда болды. Құдайды тұлғалық Бастау ретінде мойындау барлық діндерге тән емес. Ол қазіргі діндерден, мәселен, ислам, христиан, иуда діндеріне тән, ал будда, даосизм діндеріне тән емес. Халықты қамтуы жөнінен діннің тайпалық – халықтық және ұлтаралық немесе әлемдік түрлері белгілі. Әлемдік діндердің әрқайсысы түрлі ағымдар мен конфессияларға бөлінеді. Мысалы, ислам
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Шаханов М., «Мәңгүрттенбеу марсельезасы». – Алматы: «Рух-Дария», 2008 ж.
2. Батырханов Ғ.К., Бимурзаев Е.Т., «Тәуелсіздік болашақ кепілі», Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ Тараз институты, Тараз мемлекеттік педагогикалық институты, Тараз қ. (ӘОЖ 92:/95ЯБ-29)
3. Салғарин Қ., «Егемен Қазақстан» газеті, №375-376 (25773), 14 қараша, 2009 ж.
4. Кенжетай Д. Шахановтың жанайқайы немесе «дін туралы заңымыз» қазақтар үшін жасалғанба? // «Иасауи жолы» журналы. – 2005. – №4 (2).
5. Жандарбек З. Иасауи жолы және қазақ қоғамы. – Алматы: «Ел-шежіре», 2006.
6. Құран Кәрім қазақша мағына және түсінігі», «Шура» сүресі, 26-аят , Халифа Алтай аудармасы, Медине, 1991 ж.
7. Жолдасұлы А., «Сауады ағзам». – Шымкент: «R-Diar», 2008 ж.
8. «Мұсылман күнтізбесі», «Имам Ағзам өсиеті», 12 қаңтар, 2009 ж.
9. Бұлұтай М. Дін және ұлт. – Алматы: «Арыс», 2006.
        
        Маңғыстау гуманитарлық колледжі 
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: Педагогика
Тақырыбы: "Діннің тәрбиелік мәні"
Орындаған: Қызылғұлова А.
Тобы: ТБ - 31 ... ... Ж. ... - 2015 ж. ...
І. ... Негізгі бөлім. Теориялық бөлім....................................................................8
2.1. Дін туралы ұғым...............................................................................................8
2.2. Діннің қоғамдағы рөлі....................................................................................11
2.3. Діннің тәрбиелік қызметі...............................................................................19
2.4. Дін әлеуметтік институт................................................................................22
ІІІ. Тәжірибелік ... ... ... ... ... - ... мәдениетінің рухани негізі, баға жетпес құндылығы. Оның қоғамда ... орны зор және ... діні жоқ, яғни ... ... ... мүмкін емес.Тарих қойнауына үңіліп, беттерін парақтасақ, қай ұлттың ... ... даму ... ... ... ... тілі, діні, мәдениеті, өнері, кәсібі мол ақпарат береді. Дін ұзақ жылдар бойы, ғасырлар бойы қалыптасып таралған.
Діннің шығуы ... ... ... ... 40 - 50 мың жыл ... ... (тас ... яғни алғашқы қауымдық қоғамның салыстырмалы түрде жоғары деңгейдегі даму кезеңіне жатқызылып отыр. ... ... ... ... ... ... мен аңшылықта қолданылған сиқыршылық белгілерін сақтаған. Сондай-ақ, діни наным-сенімдердің болғандығын сол ... ... ... ... ... құралдары және әшекей бұйымдармен бірге жерлеу дәстүрінің белгілері де ... ... адам ақыл -- ... теориялық ойлау және ойдың шынайы өмірден ажырау мүмкіндігінің пайда болуы деңгейімен де байланысты. Адамзат тарихында өн ... дін адам ... ... және ... қамтуына байланысты сан түрлі күйде болады. Бірінші жағдайда қатысты оның тотемизм, анимизм, натуризм, шаманизм, ... ... ... ... ... деизм (әлемді жаратқан соң, оның одан әрі дамуына араласпайтын, белгілі бір тұлға кейпіндегі емес әлдебір бастапқы себепті мойындайтын ... т.б. ... ... ... ... ... Бастау ретінде мойындау барлық діндерге тән емес. Ол ... ... ... ... ... иуда ... тән, ал будда, даосизм діндеріне тән емес. Халықты қамтуы жөнінен діннің тайпалық - халықтық және ұлтаралық немесе ... ... ... Әлемдік діндердің әрқайсысы түрлі ағымдар мен конфессияларға бөлінеді. Мысалы, ислам дінінің сүнниттік, шииттік ағымдары, христиан дінінің католиктік, православие және ... ... т.б. ... екі ... бар. ... - ... ғибадат ету, ал жоғарғысы - имандылық. Имандылық барлық дерлік діндерге ортақ, діннің ішкі мәнін білдіреді, ... ... да ... ... ... және ішкі ... ... Діннің имандылық сипатын қабылдайтындар бүкіл болмыстың себебінің, заңдылықтарының бар екенін толық түсініп, оларды танып-біліп, бойына сіңіріп және ... ... ... ... ... ұқсастығы және негізгі мақсаты - бір Жаратушыға ... ... жету және оның ... мен ... ие ... ... тазарып, жетілу. Олардың ішкі мәнінде ғана емес, салт - рәсімдерінде де көптеген ұқсастықтар бар. ... жүзі ... ... ... , ... үш ... ... христиандық, будда ұстанады.Осы әлемдік діндердің бірі ислам дініне тоқталып өтсек.
Ислам діні - бүкіл әлемге ... ... Ол бір ... ... тек ... ғана ... дін емес. Сондықтан, Құран Кәрімде қаратпа сөздер немесе деп айтылмайды, , және деп жалпыға ортақ атаулар ... ... ... ... бүкіл адамзатқа, тіпті, бүкіл жаратылысқа жолдауы екенін көрсетсе керек. Сондай-ақ, Құранда Алла ... ... ... ... Мұстафаны (с.ғ. у.) бүкіл әлемдерге рахмет -- ... ... ... ... айтылады.
Бізідің мемлекетіміз - Тәуелсіз, зайырлы мемлекет, яғни қай дінді қабылдаймын десең, өз ... ... ... үш дін - ... ... ... діндері бар. Үндістан жерінде Гаутама негізін қалаған әлемдік ... ... ... ... ... ... ... Інжілі - христиандық адамдардың, сол ... ... ... Ал ... ... ... қанат жайған дін - Ислам діні. Бұл діннің негізін салушы - ... ... ал ... ... - ... кәрім. Осы әлемдік үш діннің басқа иудаизм, даосизм, конфуциялық, синтоизм секілді этностық діндер мен анимизм, тотемизм сияқты ... ... де бар. ... ... жас ... арасында жоғарыда аталған діндер туралы мәлімет беріп, ақпарат тарату - өмір талабы. Себебі оңы мен солын, ақ пен ... ... пен ... енді ғана ... ... әлі ... ... үлгірмеген жас буынға дін туралы түсінік қалыптастыру арқылы ... ... аман алып ... ... ... негіз бар: діннің не екенін, мақсаты мен мұратының қандай екенін жете түсінбеген қаракөз қандастарымыз түрлі жалған ағымдардың жетегінде ... бара ... ... ... ... ... қайшы, оны жақтамайды, олар - халықаралық лаңкестік ұйымдастырушы, діни экстремизмді жақтаушы ... ... ... ... мен ... он ... да, сорпасы қосылмайтын ұйымдар. Олардың мақсат-мүддесі - біреуге немесе бір ұйымға, тіпті мемлекетке жала жабу, жамандық жасау, ... ... ... ... от ... ұлт пен ... арасына алауыздық туғызу, қақтығыстың тууына ұйытқы болу, аққа күйе жағу, бейбіт өмірді ... күні кеше ... ... енді ғана тіктеп келе жатқан жас мемлекетімізде де мұндай келеңсіздіктерге, қара ниетті күштерге, жол ... ... бұл да ... ... ... ... ретінде аты кезінде гүрілдеп тұрған деп аталатын діни экстермистік партиясын, айтсақ та жеткілікті. Бірақ алдағы уақыттарда осы ... ... ... деп ойлаймын.
Жүз діннің жетегінде жүрген қазақ,
Халықпыз қазақ деген өзі де ... ... ... болмаған мұндай азап,- деп, М.Болатұлы өзінің атты өлеңінде жырлағандай, тарихта қазақ халқы ... руға ... енді ... түрлі жалған ағымдардың арбауына түсіп жатыр. демекші, тек біріккенде, татулықта ғана ұлттық бірлігімізді сақтай ... ... біз- ... ... бір ... ал оны әрә ... бөлшектеудің қажеті жоқ. Ұстанып отырған дінімізді бұрмалаудың да қажеті жоқ.Секталардан, теріс пиғылдағы ұйымдар мен жат топтардан сақтанбасақ, ... бәрі - ... де, ... да, тіліміз де баянсыз болып қалуы үшін, алтыны мен күмісі үшін қандастарымыз ... ... ... ... ... Назарбаев Ислам діні жайында былай дейді: деген ұғымды еріннің ұшымен айта салу ... ... оның ... ... ... ... бара жатқаны соншалық, енді ислам тарапынан болатын мифті қауіп-қатер туралы емес, Исламның өзін нақтылы ... ... сөз ... кез ... ... соңғы кездері Ислам елдеріндегі оқиғаларға байланысты ислам діні деп те ... жүр. Ал мен - ... ... ... ... ... деген мағынаны білдірсе, екіншісі дегенді білдіреді. Ислам діні ... пен ... ... онда ... ... ... кім? Дінді саудаға салып, жастардың ойын тұмандандырып жүрген секталардың ... ... ... Бұндай келеңсіздік орын алмауы үшін, біріншіден, дінді бұрмалауға жол берілмеуі ... ... ... жол ... ... ... қойылса, ұлттық біртұтас дін қалыптасар еді. Жаңа ғана ... ден ... ... бет ... ... жас буынын іштей жіктемей, дұрыс жолға, бұрмаланбаған ислам жолына бастауымыз ... үшін ... ... ... ... діни басқармасының ықпалы, қызметі, құқықтық мәртебесі күшеюі керек. Екіншіден, мұны тек діни ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде бұқаралық ақпарат құралдары, құқық қорғау органдары, зиялы қауым, оқу ... бәрі ... ... ... айта ... ... ... кітаптар арқылы дін жайында түсінікті жастайынан, мектеп жасынан қалыптастыру арқылы діни емес ... ... ... ... ... ... ... таза дін адамдары жастарға көбірек көңіл бөліп, олармен ашық пікірлесетіндей кездеулер ұйымдастырылса, нұр үстіне нұр болары ... ... ... тазалықты дәріптейтіні - Ислам діні. Ислам діні - адамның абыройы мен ... ... ... ... пен ... ту етіп, он сегіз мың ғалам иелеріне қылдай қиянаттың болмауын қадағалайтын дін. Бейбіт қарым-қатынаста тіршілік етіп, тыныштықта тату-тәтті өмір ... ... бұл дін ... ... іске ... жүрегінің ақ ниетті болуына септігін тигізеді.Тек ғана Ислам дінін емес, өзге де діндерді алып қарасақ, әлемде лаңкестікті, экстремизмді, соғысты жақтайтын ... жоқ ... көз ... ... дін ... ... ... шаруалар да аз емес. Биылғы Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында Елбасы Ұлы далада, яғни қазақ жерінде әлемдік дәстүрлі діндер ... ... ... ... мәлім етті.ұлтаралық, дінаралық татулығы бар елдің шоқтығы әрқашан биік болмақ! Қазіргідей ... мен ... ... ... елде өмір ... ... - ... салиқалы саясатының арқасы. 130 ұлт пен ұлыстың аспанына бейбітшілік көгершінін қондырған Елбасын бергеніне Ұлы далаға мың тағзым!
Өз ойымды ... ... мына өлең ... ... ... ... Ислам дінің керек,
Екінші ардақты Ана тілің керек,
Еңбек керек.
Осының бәрі болса,
Аю да, айдаһар да дірілдер ед.
ІІ. ... ... ... ... Дін ... ... - ... өркениеттегі барлық қоғамдық құрылыстарға тән тарихи, саяси - әлеуметтік, дүниетанымдық және психологиялық құбылыс. Ол ықылым замандардан бері ... ... ... ... Оны ең ... ... ... мен адамның арақатынасы, адамның танымынан тыс күштердің барлығын мойындау және соған илану деп ... ... ... ... ... - ... дейміз. Дінтану ғылымы дінді теологиялық, философиялық - әлеуметтік, биологиялық, психологиялық және этнологиялық (грек тілінде ethnos - ... logos - ... ... бөліп қарастырады.
Теология - (көне грек тілінде teos - құдай, logos - ... ... ... ілім ... грек ... ... - мойындау, ғибадат қылу; белгілі бір дінді мойындайтын діни бірлестік) адам мен Жаратушының, адам мен ... адам мен ... ... тыс ... ... ... ... оның қағидаларының өзіне сүйеніп негіздейді. Ислам философиясының түсіндіруінше, дін дегеніміз - әлемді байланыстыратын күш Алланың барлығына сенім. Бүкіл ... және ... ... ие - ... Алла адам ... жүрегін өзіне ұштастыра жаратады, яғни Жаратушының барына сеніп, оның ажырамас бөлшек екенін адам өз жүрегі арқылы сезетін болады.
Діннің ... ... - ... ... ... және оның ... ... байланысын орнату болса, ислам тұжырымдамасы бойынша, рухани ... ... ... ... ... ... махаббаты, таза құлшылығы, қорқынышы Аллаға арналады. Сөйтіп, шынайы діндар болып, жас ... ... ғана ... орындаушы болып өседі. Барлық тіршілік құбылыстары Алла Тағаланың қолында екеніне және ... ... үшін оның ... ... ... кәміл сенеді. Осы сенім - оны ... ... ... және ... ... ... себепші. Иманын жоғалту адамның дінін жоғалтуына алып келеді. Діни тұрғыдан, дін - бүкіл болмыстың ... ... ... дүние-болмыстың жаратты,мақсатын, оның сыр-сипатын түсіндіріп, танып білуге және адамның рухани жетілуіне мүмкіндік жасайтын іс-әрекеттер мен бүкіл ... ... ... қамтитын өте кең, ауқымды ұғым
Дінді философиялық - әлеуметтік тұрғыдан түсіну дегеніміз - оны қоғамдық сана мен дүниетанымның ... діни ... ... ... ... әлеуметтік қызмет атқаратын құбылыс, діни идеология, діни мораль тұрғысынан қарастыру, дін және саясат мәселелерін зерттеу.
Ғылым дінді табиғи ... өмір үшін ... ... деп ... және "діндарлық генінің" болуы ықтимал деген болжам жасайды. Осы мәселелерді зерттеуден діннің биологиялықанықтамасы ... ... ... ... оның ... адамның сезім дүниесі жатыр. Мұны психология ғылымы зерттейді. Осыдан діннің психологиялық айқындамасы шығады.
Дін этностардың ... ... бірі ... ... және ... мәдениетінің қалыптасуында айтулы роль атқарады. Діннің осы қырын зерттеуден, оның этнологиялық анықтамалары шығады.
Діни сана күнделікті және консептуалды болып 2-ге ... - діни ... ... ... ... - ... бәрі белгілі бір дін түсінігіне ие болады, теориялық негізінде жасалып ақиқаттылығы дәлелденеді.
Діни қызмет: ілімдік және ғұрыптық болады.
Дін - ... ... аса ... де ... ... сана.
Діннің басты мақсаты - адамның рухани жетілуі және оның ... ... ... ... философиясының түсіндіруінше, дін дегеніміз - әлемді байланыстыратын күш Алланың барлығына сенім. Ислам тұжырымдамасы бойынша, рухани ... ... ... ... ... ... ... махаббаты, таза құлшылығы, қорқынышы Аллаға арналады. Сөйтіп,шынайы діндар болып, жас кезінен Алланың ғана ... ... ... өседі. Барлық тіршілік құбылыстары Алла Тағаланың қолында ... және ... ... үшін оның ... ... ... ... сенеді. Осы сенім - оны жаман істерден тежеуші және дұрыстықтан, имандылықтан ... ... ... ... ... дінін жоғалтуына алып келеді.
Діни тұрғыдан, дін - бүкіл болмыстың түпкі себебі барын, дүние-болмыстың жаратылу мақсатын, оның ... ... ... және ... ... ... ... жасайтын әдіс-әрекеттер мен бүкіл дүниетанымды болмысты, толық қамтитын өте кең, ауқымды ұғым. Қазіргі ғылымның зерттеулері бойынша дін ... - елу мың жыл ... ... ... шыққан. Аталмыш кезеңнің мәдениет ескерткіштері жан-жануарлар культі мен аңшылыққа қолданған сиқыршылық ... ... ... діни ... ... сол ... дәуірлердегі өлген адамды еңбек құралдары және әшекей бұйымдармен бірге жерлеу дәстүрінің белгілері де дәлелдеді.
Діннің неғұрлым ертедегі көріністері - ... ... ... жерлеу культі және шамандық болып табылады. Құдайды тұлғалық Бастау ретінде мойындау қазіргі ... ... ... ... діндеріне тән, ал будда, даосизм діндеріне тән емес. Халықты қамтуы жөнінен діннің тайпалық-халықтық ... ... және ... ... әлемдік (будда діні, христиандық, ислам) түрлері белгілі. Әлемдік діндердің әрқайсысы түрлі ... мен ... ... Мысалы, ислам дінінің сүнниттік, шииттік ағымдары, христиан дінінің католиктік, православие және протестанттық конфессиялары бар. Дүние жүзі халқының ... ... ... үш ... ... ... будда) ұстанады. Сонымен қатар, маркстік атеизм және бүкіл дін атаулыны теріске шығаратын басқа да көзқарастар жүйесі ғылымда ... ... ... ... ... діндер деп аталынады.
2.2. Діннің қоғамдағы рөлі
Дін қоғамда әлеуметтік организм өмірінің бір көрінісі ретінде өмір сүреді. Дін мен ... ... ... екі дербес шамалардың әрекеттесуі ретінде қарастырылуы дұрыс болмаған еді. Дін - одан оқшаулана алмайтын қоғамдық өмірдің бір бөлігі, ол ... ... ... ... ... Солай бола тұра, қоғам мен діннің мұндай байланысының сипаты мен ... оның ... әр ... ... ... ... ... жіктелудің күшеюімен қатар, қоғамдық өмірдің әр түрлі салаларының тәуелсіздігі арта түседі. Қоғам мамандану және жіктелу- жолымен ... ... онда әлі оның өмір ... ... бөліктері бір жерде топтасып, оларды айыру мүмкін болмайтын тұтастық жағдайынан көп бейнеліктің ... ... ... ... өзгереді.
Бұл діннің атқарып отырған қызметтерін, егер мәселе дамыған қоғам жайында болса, олардың қоғамда қызмет атқарушы басқа да әлеуметтік жүйелер мен ... ... ... ... ... ... ал егер дамушы қоғамда болса, ортағасыр кезіндегідей діннің жаппай билеп-төстеуі сияқты емес, сәйкес немесе ұқсас жолдары бойынша қарастыру ... ... ... ... ... деп ... ... діннің қызметі кез келген әлеуметтік әрекет белгілі бір құндылықтарға бағыт ұстанған ... ... ... ... болып табылады деген негізгі фактілермен арақатынасы белгіленуі керек. "Қоғам" ұғымы қатаң әлеуметтанушылық мағынада топ ... мен ... ... көп бейнелі әлеуметтік қатынастардың етене араласып кеткенін білдіреді. Бұл қатынастардың күрдеілігі дін мен мәдениеттің ... ... Егер ... келісе отырып, қоғамды жеке адамдардың әлеуметтік әрекеті ретінде қарастыратын болсақ, онда ол олардың ... ... мен ... ... елестетіледі. Жеке адам әрекетті бастама ретінде көреді, әрекеттілік оның тарапынан келіп шығады. Мәдениет болса, мәжбүрлі түрде әрекет етушіні реттеу ... ... өмір ... ... ... ... ... ол жеке адамға сырттан берілгендей болады. Осы тұрғыда дін адамның әрекеті және әлеуметтік феномен болады. Яғни, қоғамның ... ... ... одан ... ... ... ... және міндетті, түрдегі қарсы тұратын секілді. Дін бұл тұрғыда ... ... ... белгілейді. Жоғарыда айтылғандардың негізінде "дін және қоғам" мәселесі көбінесе "дін мен ... бір ... ... ... ... ... заманда болмасын қоғам мен мемлекет үшін аса маңызды күрделі мәселелердің бірі болып келген. Кеңестік идеология қирағаннан кейін ... ... орны және ... ... ... ... ұшырады. Қазіргі кезенде дін қоғамның әлеуметтік және рухани өмірінің маңызды құрамы. Дін арқылы адамдар өздерінің дәстүрлі ... ... ... ... жасауда.
Қазақтың дүниетанымындағы дін мәселесі>> халқымыздың рухани мұра жүйесінде оның ертедегі дүниетанымдық ойлау элементтерінен бастап, қазіргі заманғы толысқан дүниетанымдық ... ... ... ұзақ та жемісті жолдардан өтіп, әлі де зерттеліп ... Оның ... ... ... ... да тұрпайы-диалектикалық ойларды, дүниеге шынайы түрдегі көзқарасты, дінді тану және басқа да еркін ойлау процестерін, ... ... мен адам ... ілімдерді, күш көрсетпеу идеясы және оның күш ... ... ... ... ... тағы басқа мәселелері болды. Бұл қызығушылық оқырман қауымының, оның ішінде мәдениеттанушылардың тарихи логикасына жету ... ... ... ... ... сол кездегі қазақ мәдениетінің тарихи ерекшеліктерін бағалағысы келетін қазіргі ұрпақ үшін, үлкен жауапкершіліктер жүктеу болып табылды.
Мәдениет саласындағы, оның ... діни ... ... қиын ... де ... тыс ... болмайды. Тәуелсіздікке қолы жеткеннен кейін руханият саласында орасан зор әрі қасиетті мақсат - ... ... оның ... - ... ... ... қарастыру немесе оның озық үлгілерін қайтадан қалпына келтіру мақсаты тұр. Қаншама экономикалық және саяси ... ... де, ... ... өркендеусіз, Қазақстан өркениетті елдер қатарына еш қосыла алмайтыны белгілі. Ауызша да, жазбаша да , деп бағалаймыз. Қазақылықты немесе ... ... ... ... ... бар ... да қасиеттер болуы мүмкін. Қалай болғанда да олардың қазақ халқының тұтастығынан туындайтындығына күмән келтіруге ... ... Оны ... ... сіңіретін адам. Адам тікелей жанды, нақты бір адам ретінде өмір сүреді. Оның өмір ... ... ... - оның денесінің өмір сүруі, яғни адам алдыменен ... ... ерте ... бері адамзатпен бірге жасап келеді. Ол дами келе адамның танымын, ... ... ... ... Діни ... ... қалыптасқан сенім адамның қоршаған ортамен, басқа адамдармен, қоғаммен қарым қатынасына әсер етті. Дін ... - ... ... қызықтырып, танымын қалыптастырып келе жатқан жалпыға ортақ құбылыс болды.
Дін - адамзатпен бірге жасасып келе ... ... ... ... мен ... өзін ... пішінде көрсетті. Адамзаттың рухани сұраныстарының түрлілігіне байланысты діндер де ... ... ... ... ... өз тарихын зерттегенде діни, рухани үдерістерді негізге алады. Адамзат баласын өзге ... ... ... осы ... ... жаратылыстың қожасы екенін, бірақ сол үшін осы әлемнің иесі алдында жауапты екендігін ... ... - дін. Бұл ... ... ... тағдырында діннің маңызды рөл атқаратындығын, оның рухани, мәдени өркендеуінің көкжиектерін айқындайтын негізгі фактор екендігін көрсетеді.
Жалпы дін ... оның ... ... дін ... ... жеткілікті деп айта аламыз ба? Өкінішке орай, қоғамдағы кейінгі кезеңде көрініс тапқан келеңсіз оқиғалар керісінше ... ... ... ... ... ... ... діншілдігі , , әсіресе жастар ислам дінінің негізгі қағидаларын білмейді. Шындығында, мешітке барып намазға жығылып немесе үйінде бес ... ... ... ... ... көпшілігі өзінің ислам дінімен байланысын ұлттық дәстүрдің құбылысы ретінде қарайтындығы шындық. Қазіргі кезеңнің ерекшелігі - дінге сенем деушілердің ... діни ... ... ... ... ... жете білмейтіндігінде.
Кейінгі кезде, дәлірек айтсақ ХХ ғасырдың соңында, әсіресе XXI ғасырдың басында исламда өзінің саяси ұшқырлығымен танымал - ... ... кең ... ... Осы ағымды ұстанушылар өздерінің яғни табынушылар деп біледі. Салафиттер (араб: - тегі, арғы тегі) құдайға қайта оралуға, ... ... ... ... ... Ваххабистер араб дүниесіне XVIII ғасырда Шеих Мұхамет Абдул Ваххаб мазхабты (мазхаб - шариғат құқығының ... ... тек ... мен ... ... ... Пайғамбардың кезінде мазхабтар болмаған. Олар басқа дінді ұстанушылармен күресуге, адамдарды осы ағым жолына түсіну үшін барлық амал-құралдарды пайдалануға шақырады. Ол ... ... Олар ... терроризм, өлтіру, құрту, жаншу. Салафиттер көптеген елдерде кең тараған ағым. Қазақстанда бой көтерген теріс пиғылды осы ағымның идеяларын ... ... ... ... ... ... емес. Ваххабизм діни мәселерге келгенде ұлттық менталитетпен ... ... ... ... ... жеріне зинарат етуге қарсы. Осыдан болар осы ағымның көптеген ... жоқ, діни ағым ... ... ... ... ... тән теріс қасиеттерді, арандатушылар барлық мұсылман дініне таңғаннан кейін батыс елдерінде деген ұғым қалыптасты. ... - ... ... ... ... ... оралу. Жүздеген жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлі исламның ... ... ... исламның ережелері келесімен тапқан. Ваххабистер дәстүрлі исламға оралудың жолын экстремистік іс-әрекетпен тығыз байланыстырады. Ислам ... осы ... ... олар ... екі ... деп ... Мұсылман елдерінің көпшілігінде осы мәселе әлі шешімін тапқан жоқ. Қазақстанның батыс аймақтарындағы діни-саяси жағдайдың ұшықтанып кетуінің себебі діни ұйымдардың іс-әрекетіне ... ... ... діни ... қорғаушылардың елімізге көптеп ағылуы және тұрғындардың мәдени және діни білімінің деңгейінің төмендігі, діни сауатсыздығы Ислам дінінің қағидалары жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... тән өте жұпыны, қарапайым түрде игереді.Радикалды ағымдардың шығуына және таралуына жергілікті әлеуметтік-экономикалық сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... Барлығын итере салуға болмайды. Экстремизмнің саяси, ұлттық түрлері бар екенін ұмытпағанымыз жөн.Әдебиетте, әсіресе ақпарат құралдарында діни ... ... ... тиым салу керектігін көп ұсынады. Шындығында, елімізге әлемнің әр түпкірінен ... ... жаңа ... ... ... Әрине, оларға тиым салу керек, сонымен бірге жастарға ислам туралы түсінігін тереңдету мақсатында діни және зайырлы мекемелердің бірлескен насихат ... ... ... берген болар еді.
Дін әлеуметтік-мәдени байланыстардың бір буыны, оның қызмет етуі олардың құрылымын және пайда ... ... ... ... Дін ... ... пайда болуының және қалыптасуының факторы ретінде көрінеді, біріншіден, ... да бір ... ... ... бір ... ... ... ретінде, екіншіден, дін қоғамның тұрақтылығын ұстап тұруға мүмкіндік беретін және оның өзгерісін ынталандырушы фактор ретінде ... ... Бұл діни ... ... ... ... қызметтерінің қатарына жататын - мағыналық пайымдау қызметі жатады, ол Вебер, Дюркгейм және ... ... ... діни әлеуметтанушылардың түсінігінде діннің негізгі қызметі болып табылады. Дін - адам ... ... ... ... ол оны ең ... ... ... "мағынасымен" қамтамасыз етеді. Бұл діннің дүниенің (ғарыштың, универсумның) бейнесін беруінің арқасында болады, онда әділетсіздік, қайғы-қасірет көру, өлім ... ... ... ... алып ... ... үмітті үзуші, ''менің тағдырымды бұзады, ол -тіпті басқаша болуы мүмкін еді, міне, осының бәрі "соңғы немесе, түпкі нақтылық" перспективасында ... ... мен ... ... ол жерде дін дүниені өз бейнесіңде,ұсынады. Егер қайғыру және өлім мағынаға ие болса, егер адам оның мәні неде ... ... онда ... жеңе ... ... өмір ... деген жігер пайда болады. Адамның не үшін өмір сүріп ... ... оны ... ... Адам егер ... жоқ ... сезініп, өзімен не болып жатқанын мағынасын түсінуден қалған кезде ол әлсіз, дәрменсіз, абыржу жағдайында болып, ... ... ... түседі. Сол сияқты, егер адам, оның кездейсоқ жолы болып өзінің бақытты жеребе үшін еңбегі сіңгенін сезбесе, онда өмір ... ... Осы ... да өмір ... ... ... барлық іс соқыр кездейсоқтықтан басталады, ешнәрсе сенімді емес.
, Дін адамдарға біздің әлемімізде өмір сүретін басқа адамдар ... оның ... ... ... ... ... отырып, өздерінің кім екенін түсінуге көмектеседі. Діннің осы біріктіруші және адамның өзін-өзі анықтауына мүмкіндік беретін қызметі индустриалдыққа дейінгі ... ... ... әрекет етті. Мысалы, американдық дінтанушы-әлеуметанушылар плюралистік американдық қоғамда бірде-бір дәстүрлі діндер бұл ... ... ... ... айтады. Әлеуметтің сипатымен бірге өзгеруінен дін де өзінің қызметімен өзгеруде. Сондықтан діннің біріктіруші ңызметі ... ... ең бір ... ... сақталуда, бірақ ол өзінің іске асыру амалдары мен нысандарын өзгертуде.
Дін қоғамның нормалары мен ... ... ... ... бірге оның тұрақтылығына мүмкіндік жасайды. Дін сол әлеуметтік құрылымға пайдалы нормаларды орнықтыра отырып, тұрақтандырушы ... ... және ... ... ... ... үшін ... жасайды. Адамдардың осы тыйым салынғандарды бұзу оқиғалары орын алғандықтан, көпшілік діндер қайта орнына келу және міндеттемелерді орындау үшін талпыныстарды ... ... ие - ... және ... жуу ... олар күнә ... бәсеңдетуі немесе оны арттыруы мүмкін[6].
Дінді бұлай түсіну Р.Беллдің жоғарыда келтірілген анықтама-сында көрініс береді. Ол ... ... дін ... ... ... үшін ... жүйені және жеке адам, мен әлемкін ортақ тұтастығы ретінде байланысын қамтамасыз етеді, ол жерде өмір және әрекет белгілі бір соңғы ... ие ... ... ... ... ... ... сезімен айтсақ, діни нышандар мен түсініктер белгілі бір ... бере ... ... өмір ... ... мен мықтылығын қамтамасыз етеді. Дін адам өмірінің құндылықтары мен нормаларын ... ... ... тәртіппен әлеуметтік әлемнің тұрақтылығына кепілдік беріп, қандай да бір "қасиетті шымылдықты" көзге елестетеді.
Қоғамның тұрақтылығы төрт деңгейдегі ... ... ... мақсатгы бағыт ұстануды, қоғаммен бірігуді және мінез-құлықтың институцияланған мәдени үлгілерін орындау мен қолдауды ... ... ... ... - ол ... өмір сүру ... ең әуелі табиғи ортаға үйренуі бұл міндетті қоғам ішіндегі экономикалық ... жүйе ... ... бағыт ұстану - ол жерде жеке адамның қоғам үшін қиратушы, өзінің жалпы мақсаттарымен ... ... жете ... ... ету; ... жүйе ... бұл қызметті орындауға отбасы да қатысқанымен, оның негізінен саяси шағын - жүйе орындайды. Ықпалдасу - ол ... ... ... ... ... келісімді қамтамасыз ететін әрекет ету құрылымын жасау арқылы жанжалдар мен шашыраңқылық ... ... ... ... ... ... жіктелетін дамыған қоғам шеңберінде бұл қызметті әлеуметтік ... ... ... белгілей отырып, құқықтық шағын жүйе қамтамасыз етеді.
Ең алдымен, ойдан шығармайтын нәрсе - дінді функционалдық тұрғыдан, түсіну -- ... ... ... ... негізінде құрылады функционализм мықты қоғамдық ынтымықтастық пен тұрақтылық тек-рухани-мәдени факторлар, идеялар, құндылықтар, мағыналар, ... ... ... ... ... мүмкін дегенге сүйенеді. Дін бұл тұжырымдамада жан-жақты фактор ретінде қызмет етеді. Өйткені қоғам алдын ала діни шектеулерсіз басқаша ... ете ... ... да бір ... ... ... ... әділетсіз, біржақты болып қалады. Ол,- мысалы, адамға ... тән және ... ... ... белгілі бір мүдделерді қанағаттандыру және оны келістіру негізінде, яғни сол ... ... ... арқылы қоғамның нығайып, бірігуі мен тұрақтылығы мүмкіндігін елемейді.
Тағы бір ... дін ... ... ... ретінде ғана болмай, сонымен қатар кері ықпалдасу, яғни кері ықпалдау қызметін атқаруымен байланысты болып ... ... ... дін ... кері ... ... мүмкін екенін айтуға болады, мысалы, экономика саласында еңбекті ұйымдастырудың ... ... ... ... енгізуге кедергі бола отыра, қоғамның экономикалық тоқырауын күшейтуі мүмкін. Яғни, діннің қандай түрі болмасын атқаратьш қызметтері қоғам үшін ... да, ... да ... ие ... мүмкін.
Функционализмге, яғни қоғам өзімшілдік ... бар және ... ... тұрақтылығы мен бірлігін қамтамасыз ететін құндылықтық сенімдері болмайтын топтардан тұрады деген көзқарасқа тікелей қарсы ... ... ... күш ... түрлі топтар арасындағы билік үшін күрестермен сипатталады. Тұрақтылық тек уақытша тепе-тендік ретінде ғана мүмкін. Әлеуметтік қатынастардың қалыптасуының шешуші факторы ... ... ... ... ... Діни топтар - бір-біріне араз топтардың мүдделері қарама-қарсы тұратын, соқтығысатын жүйенің бір тетігі. ... ... ... ... ... бірігуінің шартты түрде маңызды емес жағдайы ретінде қарастырылуда болса, ал діни айырмашылықтар тамыры терең ... ... ... ... ... ... мысал ретінде христиан елдеріндегі еврейлерді қудалауды келтіруге болады, оның түбінде экономикалық ... ... ... ... мен католиктер арасындағы дау-дамай, ортодокстар мен "дін бұзарлар" арасындағы күрес және басқалар. Этникалық және топтық айырмашылықтар діни ... ... ... ... ... ... өткір сипат алады. Діни жанжалдар сыртқы көрінісінде ... ... ... ... ... ... мүмкін. Егер экономикалық мүдделер және, этникалық байланыстар қоғамның бірігуіне жол ... ... діни ... ... ... ғана ... ... Басқа діни топ өкілдерінен жауларды көру әдеті көптеген нақтылы жағдайларға ... ... ... ... ... ... мүмкін. Дін дінаралық жанжалдармен қатар, оның сауатты қоғамда өмір сүруімен байланысты жанжалдарды да тудырады. ... діни ... ... ... сай ... өзі ... ... құндылықтар жүйесіне қарама-қарсы қойылатын жағдайлар сирек емес. Дін жолын ұстаушылық діни ережелерді сақтау мен заң арасындағыжанжалға алып ... ... ... ... ... діни ... ... ережеге бағынатынын көрсету үшін жанжал теориясының жақтастары ұсынып отыр кез келген мінез-құлық ... ... ... ... ... ... ... - ақыл есі дұрыс адамдарды өз қалауларымен дүниеде және ақиретте жақсылықпен бақытқа жеткізетін тәңірлік заңдылық. Ал тәрбие сөзі араб ... ... ... ... Сөздік мағынасы: Мінез, табиғат, жаратылыс, харектер деген мағыналарға келеді. Терминдік мағынасы болса: Адамның жақсы мен жаманды ажыратуына себеп ... ... ... қатынастардың жиынтығын тәрбие деп атаймыз. Жалпы ислам сөзінің тілдік мағынасы: Мойынсұну, мейрім шапағат, ... ... ... ... ... ... ... арқылы жаратушы тарапынан жіберілген әмірлермен тиымдардың жиынтығы. Осы әмірлер мен тиымдарға мойынсұна отырып тәрбиеленген адамды деп ... ... ... ... адам ... сөз ... тәрбиенің осы саласын қамтитын ғылымның атауы ахлақ. Ал бұған ... ... ... Мораль деген сөздер қолданылады. Ислам ахлағының қайнар көзі Құран мен Сүннет. Бұған дәлел Хз. Айша ... ... мына бір ... Сахабалар Хз. Айша анамыздан келіп Пайғамбар тәрбиесі жайлы сұрағанда: Сендер Құран ... оның ... ... ... ... Құранда адам баласын Аллаһ тағаланың жаратқанда бірнеше (сыннан) тәрбиелеп өткізіп барып жаратқандығы туралы айтылады. ... Ең ... бір ... су, онан ... ... соң жан ... Рухынан үрлеу,9-ай ана рахымында тәрбиелеу) Сонымен қатар Аллаһ тағаланың Пайғамбар жіберуіндегі ең басты себептердің бірі де осы ... мен ... ... ... ... ... ... мүдде мен біртұтастықтың сақталуы болмақ. Бұл тұрғысында Пайғамбарымыз (ғ.с) бір хадисінде:Мен ... ... ... ... үшін жіберілдім-десе тағы бір хадисінде: Маған ең сүйкімділеріңіз әрі қиямет күні маған ең жақын болатындарыңыз мінезі,тәрбиесі ең ... ... ... бір ... ... баға оның ... әрі ... өлшенеді екен. Ислам дінінде ахлақ(тәрбие) екі топқа бөлінеді:
1.Аллаһ тағала алдындағы (тәрбиеміз) немесе міндеттеріміз. Бұған: Намаз, Ораза т.б.ғибадат ... ... ... ... ... ... міндеттер, тәрбие қарым қатынастар. Бұған: Өмір сүріп отырған қоғамдағы жеке тұлғалық барлық ... ... ... ... ... т.б). ... ... осы тәрбиелерді нақтылы бойына жинаған соң барып одан білім талап етіледі. Ислам діні ... да ... мән ... ... ... ... талабы мен әмірі яғни оқы деп басталуының өзіндік астары осында ... ... ... таяқ деп ... ... үшін бұл ... жалғасында делінуі ислам дінінің тәрбиеге берген маңызының тағыда бір бұлжымас ... ... араб ... Рабб сөзі ... ... ... мағыналас. Осы фәлсафадан өзіндік нәсібін алған халифа Хазіреті Омардың ғибратқа толы өмірі баршамызға мәлім. Ол ... ... ... ... өз ... өзі тірідей көмген еді, ал мұсылман болған әрі ... ... ... ... ... адамзат тарихын таңдай қақтырды. Тек адам баласы былай тұрсын жануар екеш жануар жылқыны да өзіндік ... ... ... ... ... Тау тағысы аюды тәрбиелесе қалаған биіңізді билеп қимылыңызды қайталайды.
Сондықтан ... ... ... ... ... адам ... жасалған қастандық-деп тұжырым жасаған. Сайып келгенде адам баласының қамшының ... ... ... негізгі көзі тәрбиеден бастау алып тамырланбақ. Бұған ардақты Пайғамбарымыздың: Білетіндер мен білмейтіндер тең болама ... ... ... ... ... ... ... тәрбие сөзі де жатыр. Демек Ислам діні бір тұтас тәрбиеден ... ... ... ... ... адамгершілікті насихаттаушы, адалдықпен пәктіктің жаршысы болып саналмақ. Сондықтан да өзін мұсылман санайтын әрбір тұлға ... ... ... үлесін алмайынша деген қасиетті ұғымға сай болмақ емес.Ұлы жаратушы сіздермен біздерді жаратылыс қағидасы Құран тәрбиесінен айырмасын.
Жастардың бойына Ислам ... ... ... оны ... ... ... және ... жайында теориялық білім беру және қасиетті Құран Кәрім ... ... ... діни ... арқылы балаларды имандылыққа, ата-анасын сыйлауға, адамгершілікке, үлкенге құрмет, ... ізет ... әр істе ... болуға, әділетті жақтауға, рухани тазалықтарын сақтауға тәрбиелеу секілді құндылықтарды жастарға насихаттауда діннің рөлі ... Дін ... ... әлеуметтануы XIX ғасырдың екінші жартысында Европада, дәлірек айтқанда, Франция мен Германия елдерінде пайда болды. Оны әлеуметтану ғылымдарының арнайы бір ... ... ... ... ... қатарында Э.Дюркгейм, М.Вебер, Т.Парсонс және т.б. болды. Эмиль Дюркгейм (1858 -- 1917) ... ... ... әлеуметтанушысы дінді негізгі әлеуметтік институттардың бірі ретінде зерттеу үшін әлеуметтанулық әдістер мен бағалау белгілері қажет деп санады. Ол өзінің деп ... ... ... негізгі пікірі - дін адамдардың алғашқы қауымдастықтарын ... ... ... ... ... үшін ... ... 1864-1920 жылдар аралығында өмір сүрген неміс ғалымы, талантты әлеуметтанушы Макс Вебер өзінің деп аталатын басты еңбегінде ... мәні ... ... мен ... биік мақсаттар әкелу екенін айтты. Ол да дінді әлеуметтік институт ретінде қарастырды. Оның ойынша, дін ... ... ... ... ... ... мен ... тәсіліне мән-мағына береді, сөйте отырып олардың өзіндік жеке дамуына ... ... ... мен ... жүйесінің негізін құрайды. 1902-1979 жылдарда өмір сүрген, американ әлеуметтанушысы, профессор Толкотт Парсонстың деп аталатын ... ... ... ойы - дін ... ... нормаларының негізі болып табылады, сондықтан да дінді арнайы ... ... ... ... Дін ... ... ... жалпы әлеуметтану пәнінің зерттейтін аса маңызды объектісі болып табылады. Егер философия дінді зерттеуде сенімнің мәнін ... ... ... сол сенімдердің адамдардың мінез-құлқына, іс-әрекетіне қалай әсер ететінін, сонымен қатар әлеуметтік құбылыс ретінде сол сенімнің қалыптасуынының үдерістерін де ... Дін ... өз ... жеке ... ... ... оның ... да ғылымдар сияқты зерттейтін пәні, құрылымы, іргетасы іспетті ұғымдар жүйесі, заңдары мен қызмет кеңістігі бар. Дін ... ... ... пәні - дін мен ... арасындағы диалектикалық байланыстардың жалпы заңдылықтарын зерттеу. Бұл байланыстардың бірінші жағы - қоғамның, қоғамдық қатынастардың дінге жасайтын ықпалы. Ал ... жағы - діни ... діни ... мен дін ... қоғамға тигізетін әсері.
Қоғам өміріндегі өзгерістерді, оның бағдарлары мен ... ... ... ... ... ... ... деген қатынастар өзгеріске ұшырады, діннің әлеуметтік-мәдени маңызын зерттеу мұқтаждығы орын ... ... ... барлық бағытта зерттеу қажеттілігі пайда болды. Қазақстан қоғамының зайы қарауы, мемлекеттің діни ... ... ... құрылымындағы діни парадигмалардың рөлі, мектеп және жоғарғы оқу орындарындағы оқыту мен ағарту жүйелерінде діни ... ... ... және тағы да ... өзге ... ... бола түсті.
Егеменді даму жылдарында Қазақстан құқықтық, зайырлы, демократиялық және ... ... ... ... плюрализмге жағдай жасады. Қазақстандық қоғам-ның діни сипатта еместігіне қарамастан, қазіргі таңда бізде әлемдік және дәстүрлі ... ... ... ... жаңа діни ... мен ғұрыптар кең етек жайды. Көп жағдайда, нанымдар мен ... дін, ... және ... алшақтап жатады. Діншілдік пен (саяси құрал ретінде қолданылатын) дін Қазақстанда ... ... ... пен келісімге негізделген өзіндік этномәдени, конфессиялық, азаматтық және саяси бірегейлік ... ... ... ... ... жоғарыда аталып өткен үдерістердің тетікте-рін жетік білмеу идеологияны және оның дүниетанымдық бөлігін нәтижелі қалыптастыруға кері әсерін тигізіп қана ... ... ... ... келтіреді, қоғам-дағы шиеленістердің алдын алатын мемлекеттік шешімдердідер кезінде қабылдауды қиындатады.
Дін әлеуметтік-мәдени байланыстардың бір буыны, оның ... етуі ... ... және ... ... ... мүмкіндік береді. Дін әлеуметтік қатынастардың пайда болуының және қалыптасуының факторы ретінде көрінеді, біріншіден, қандай да бір әлеуметтік қатынастардың белгілі бір ... ... ... ретінде, екіншіден, дін қоғамның тұрақтылығын ұстап тұруға мүмкіндік беретін және оның ... ... ... ... ... шарт. Бұл діни белсенділіктің негізінде діннің басты қызметтерінің ... ... - ... ... қызметі жатады, ол Вебер, Дюркгейм және басқа қазіргі заманғы діни социологтардың түсінігінде діннің негізгі ... ... ... Дін - адам өмірін саналы қылатын нәрсе, ол оны ең ... ... ... ... ... етеді. Бұл діннің дүниенің (ғарыштың, универсумның) бейнесін беруінің арқасында болады, онда ... ... ... өлім, "менің өмірімді" қайғылы сәтсіздікке алып келетіннің барлығы үмітті үзуші, "менің тағдырымды бұзады, ол тіпті басқаша болуы мүмкін еді", міне ... бәрі ... ... ... ... ... басым мағына мен мәнге айналады, ол жерде дін дүниені өз ... ... Егер ... және өлім ... ие болса, егер адам оның мәні неде екенін білсе, онда қайғыруды жеңе отырып, ... өмір ... ... ... пайда болады. Адам не үшін өмір сүріп отырғанын білуі оны күшті қылады. Адам егер ешнәрсесі жоқ бостықты сезініп, өзімен не ... ... ... ... ... ... оның әлсіз, дәрменсіз, абыржу жағдайында болып, өзін-өзі жоғалтқан жағдайға түседі. Сол сияқты, егер ... оның ... жолы ... ... бақытты жеребиі үшін еңбегі сіңгенін сезбесе, онда өмір мағынасыз болады. Осы жағдайда да өмір ... ... ... ... іс ... ... болып, ешнәрсе сенімді емес.
Дін адамдарға біздің ... өмір ... ... ... ... оның ... енетін топтың мәнін көрсете отырып, өздерінің кім екенін түсінуге көмектеседі. Діннің осы біріктіруші және адамның өзін-өзі анықтауға ... ... ... ... дейінгі қоғамдарда ерекше күшті әрекет етті. Мысалы, американдық дінтанушы-социологтар плюралистік американдық қоғамда бірде-бір дәстүрлі діндер бұл ... ... ... ... айтады. Әлеуметтің сипатымен бірге өзгеруінен дін де өзінің қызметімен өзгеруде. Сондықтан діннің біріктіруші қызметі қазіргі қоғамда ең бір ... ... ... ... ол ... іске асыру амалдары мен формаларын өзгертуде.
Дін дінаралық жанжалдармен қатар оның сауатты қоғамда өмір ... ... ... да тудырады. Мысалы, діни құндылықтар жүйесі құрметке сай ... өзі ... ... құндылықтар жүйесіне қарама-қарсы қойылатын жағдайлар сирек емес. Дін жолын ұстаушылық діни ... ... мен заң ... ... алып ... мүмкін. Мұндай бейнедегі мысалдарды, діни жүріс-тұрыс ортақ ережеге бағынатынын көрсету үшін жанжал теориясының жақтастары ... ... кез ... жүріс-тұрыс өзімшілдік мүдделерді басшылыққа алады.Шындығында, жанжал топішілік ... ... ... ... ... діни топ ... бірлесу көзі болуы мүмкін. Сондықтан кейбір топтар жанжалды сыртқы әлеммен байланыстырады, одан оқшаулану ... ... ... ... ішкі ... мықты болады. "Бөтендерге" деген өшпенділік қауымдастық сезім туғызады, сүйенішті тек "өз адамдарынан" іздеуге шақырады. Сонымен ... ... және ... интеграция бір үлгінің екі жағы ретінде көрінеді және ... ... ... ... ... ... ... айрықша айқындығымен, былайша айтқанда ислам аймағында орын ... бұл ... ол ... және ... ... ... ие ... тек діни топтар арасында ғана болмайды, сонымен бірге олардың ішінде де болады. Топ ... ... ... ... индивидтердің өзімшілдік мүдделерін қанағаттандыруға ұмтылуының нәтижесі болып табылады және билік, артықшылық, мәртебе үшін ... ... ... ... ... діни топтардың көпшілігінде (ортодоксальді иудаизмге қатысты, провословие де, католик шіркеуінде, протестанттық конгрегациялардың көпшілігінде, ... да ... ер ... ... рөл ... әйел адам дін қызметкері бола алмайды. Басқа бір қарапайым жанжал ол клир мен миряндар арасында. Ол діни басылар көпшілік ... ... ... ... ... ... сияқты әлеуметтік жағдайларға байланысты.Қазіргі заманғы қоғамда діни өмір консерватор-дәстүршілдер мен модернистер, діни жаңару мен реформалардың жақтастары арасындағы жанжалдармен көрініс ... ... ... ... ... таза ... пікірталас шеңберінен шығып кетеді және дін басыларының әлеуметтік саяси бағыт ұстануының біртекті ... ... ... ... көбінесе қоғамдағы өзгерістердің де көзі болып келді, оған әулиелік діндер мысал бола алады. Көне ... ... ... ... ... ... оны құдай жасап берді ал адамдар оны өз ... ... деп ... ... ... үлкен әділеттік үшін қоғамды өзгерістерге шақырды және ... ... ... ... ... қорғаушылар ретінде алға шықты. Германиядағы шаруалар соғысында бұқара халықтың жетекішісі реформацияның радикалды қанатының өкілі Томас Мюнцер болды. Ол жер ... ... ... ... ... ... төстеушілердің мүддесінде ғана емес) қайта өзгертуге шақырды. ... ... ... тақырып. Дін және дінтану.
Оқыту мен тәрбиелеудің міндеттері:
* Оқушыларға дін құбылысын, діндер тарихын, діни ағымдар мен ... және діни ... ... ... тың мәліметтер беру, жалпы рухани-адамгершілік қасиеттердің маңызын түсіндіре отырып, олардың ... ... ...
* ... ... ... есте ... теологиялық тұрғыдан ойлауға және сыни көзқарастарын дамытуға ықпал ету.
* Оқушыларға патриоттық тәрбие беру, діни-саяси мәдениетке баулу.
Мақсаты: діни ... ... ... дағдыларын дамыту.
Құрал-жабдықтар, көрнекті құралдар: қима-қағаздар, жетондар, трек-сызба, кубик, тақта т.б.
Сабақтың типі: жаңа тақырыпты түсіндіру сабағы.
Әдісі: интерактивті оқыту әдісі.
Сабақ барысы:
I. Ұйымдастыру ... Жаңа ... ... - ... ... барлық қоғамдық құрылыстарға тән тарихи, саяси-әлеуметтік, дүниетанымдық және психологиялық құбылыс;
Құдай мен ... ... ... ... тыс ... ... ... және соған илануы.
Дін туралы арнайы ғылымды - ... ... ... - дінді ғылыми тұрғыдан тану тәсілдеріне бағыттайды:
Теологиялық
Философиялық-әлеуметтік
Биологиялық
Психология-лық
Этнология-лық
Теология (грек сөзі ... ... ... ... ... сөзі ... ... қылу; белгілі бір дінді мойындайтын діни бірлестік) адам мен Жаратушының, адам мен тыс ... ... ... ... оның ... өзіне сүйеніп негіздейді.
Қоғамдық сана мен дүниетанымының нысаны, діни ... ... ... ... бір ... ... ... құбылыс,
діни идеология, діни мораль тұрғысынан қарастыру, дін және саясат мәселелерін зерттеу.
Ғылым дінді табиғи инстинкт, өмір үшін ... ... деп ... және ... ... ... болжам жасайды.
Қандай дінді алсақ та оның негізінде адамның сезім дүниесі жатыр.
Дін этностардың ... ... бірі ... ... және ... ... ... айтулы роль атқарады.
Діни ілімді жинақтап, саралау, түсіндіру және тарату, діни идеологияны жасап, орнықтыру
Діни қызмет:
Ілімдік
Ғұрыптық
Діни ... діни оқу ... ... ... ... діни ... атап өту, ... жасайтын ғимараттар тұрғызу, діни ритуалдарды орындау.
Діни бірлестіктер
Діни мекеме (мешіт, шіркеу, синогога және діни оқу орны ... ( лат. ... (лат. denomen - ... (бір ... ... ... және ... жоғарыға дейінгі басқару жүйесі бар.
Әдетте орнықты діни ... ... ... ... ... ғұрыптық қарсылық түрінде пайда болады, тек өзінің ұстанған жолының дұрыстығына күмәнсіздігімен ерекшеленеді. Секталарға тән нәрсе - өздерінің ... ... ... ... ... сенім, оқшауланушылық, ғұрыптарына ерекше беріктік, секта мүшелерінің теңдігін жариялау.
Басқа діни бірлестіктерден бөлініп шығады, не әуелі бастан дербес қалыптасады. Оған тән ... ... ... ... ... ... ... сенім; оқшаулану міндетті саналмайды; қоғам өміріндегі және діни тұрмыстағы белсенділік; ... ... ... ... мүшелерінің құқықтық теңдігі және басшыларының сайланбалылығы; дін қызметшілері мен қатардағы құлшылық иелеріне бөлінбеу, ... ... ... ... ... болуы.
Мифология - адамдардың өздерін қоршаған орта туралы түсінігін тарихи, өздігінен болды деп сенетін түрлі ... ... мен ... ... ... бір ғана ... жеке бейнеге, бір оқиғаға қатысты болса, ол миф деп ... ... ... Дін ... ... түсінесіңдер? Өз пікірлеріңді айтып беріңдер.
* Діннің не екенін ғылым қалай түсіндіреді?
* Діннің құрылымын түсіндіріңдер.
* Діни ... ... не ... Дін мен ... бірлігі және айырмашылығы неде?
IV. Жеке оқушыларға озық тапсырма беру § 2.
V. Үйге тапсырма.
ІV. ... ... ... ... тәрбие алғаны және алып жатқандығы белгілі; олар - отансүйгіш патриот, рухани және ... ... ... және ... ...
Елімізде жастардың ізденгіш, арманшыл болмысын өмір шындығымен ұштастыру және олардың әлеуметтік мәселелерін шешу үшін барлық жағдайлар жасалуда.
Біздің ... - ... ... заманауи технологиялық құралдарды меңгеруде, кез-келген басқа елдің жастарымен ... ... ... ... тең. ... жастарымызға биік рухани-өнегелік қасиеттер тән.Өмір сабақтары көрсеткендей, бүгінде рухани тұлға болу тұрақты түрде машықтануды талап етеді. ... ... және ... ... ... ... ... ғасырда, кең ақпараттық мүмкіндіктер жағдайында жастарға кейде діни немесе басқа қажетті идеяны дұрыс таңдау қиынға соғады.
Сондықтан теориялық ... ... ... ... ... ... тартатын керітартпа ұғымдардан гөрі жастар айтулы тұлғалардың нақты тәжірибесінен сабақ ала отырып, имандылықтың шынайы мәнін танып-түсінуі қажет.
Сонымен қатар, жастардың ... діни ... ... ... да ... бай бола алатынын сіңіру керек. Елімізде үлгі-өнеге алуға лайықты қаншама иманжүзді ғалымдар, дәрігерлер, ұстаздар, өнер ... ... ... ... бар. Оларды құрметтей және оларға еліктей отырып, жастарымыз көптеген өмірлік сауалдарына жауап тапқан болар еді.
Діни ұрандарды жамылып, қолынан ... ... қаны ... ... шын ... ... ...
Бетперденің және имиджінің артында адамдарға билік жасауды көксеген, баюдың ең ... ... ... ... пен ... жұрдай жүрексіз, кейде тіпті психикасы бұзылған субъект жасырынып ... ... дін, ... ... ... да адамның білім алуына шектеу қоймайды.
Қазіргі заманда ... бар адам ... көш ... ... қоймайды. Сондықтан жастар Алла тағала берген жастық шақ пен алтын уақытты дұрыс бағалап, білім алуға, кәсіптің ... бір ... ... барынша күш жұмсауы қажет. Жастар заманауи техникалық байланыс құралдарының ... ... ... ... тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Шаханов М., . - Алматы: , 2008 ж.
2. Батырханов Ғ.К., ... Е.Т., , ... ... ХҚТУ ... ... Тараз мемлекеттік педагогикалық институты, Тараз қ. (ӘОЖ 92:/95ЯБ-29)
3. Салғарин Қ., газеті, №375-376 (25773), 14 қараша, 2009 ж.
4. ... Д. ... ... немесе қазақтар үшін жасалғанба? // журналы. - 2005. - №4 (2).
5. ... З. ... жолы және ... ... - ... , ... Құран Кәрім қазақша мағына және түсінігі>>, сүресі, ... , ... ... ... Медине, 1991 ж.
7. Жолдасұлы А., . - Шымкент: , 2008 ж.
8. , , 12 ... 2009 ... ... М. Дін және ұлт. - ... , 2006.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихының тәрбиелеушілік мүмкіндігін жүзеге асыру жолдары36 бет
Адамзаттың дамуы барысында діннің қалыптасуы5 бет
Дiннiң элеметтерi мен құрылымы13 бет
Діннің жастар психологиясына әсері7 бет
Діннің пайда болуы туралы теориялар10 бет
Діннің социологиялық құрылымы мен қызметтері24 бет
Діннің түрлеpi14 бет
Діннің шығуы12 бет
Намаз – діннің тірегі8 бет
"Л.Н.Гумилев- тарихшы ғалым және тарихи еңбектері"6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь