Мүсін бұзылуы (бастауыш сынып балалары)

Қазіргі таңда әлеуметтік экономикалық даму кезеңінде денсаулық сақтаудағы жеке тұлғаның рөлі көтерілуде. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан жолы-2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауында халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуда денсаулықты сақтаудың маңызы туралы және салауатты өмір сүру салтын дамытудың қоғам үшін аса қажеттігі туралы айтып өткен болатын. Саламатты өмір салтының орнығуы, медицинаның дамуы қазақстандықтардың өмір сүру ұзақтығын 80 жасқа дейін арттырады. Қазақстан медициналық туризмнің жетекші еуразиялық орталықтарының біріне айналады. Озық және бәсекеге қабілетті ұлттық білім беру жүйесін құру аяқталады. Денсаулық сақтау саласындағы басты басымдық - алғашқы медициналық-санитарлық көмекті дамыту. Міндетті медициналық сақтандыру енгізу мәселесін зерттеген жөн. Мемлекеттің, жұмыс берушілердің және қызметкердің денсаулық үшін ортақ жауапкершілігі - медициналық қызметтің барлық жүйесінің басты қағидаты. Спортпен шұғылдану, дұрыс тамақтана білу, жүйелі профилактикалық тексерілу - аурудың алдын алудың негізі [1].
Қимыл-қозғалыс белсенділігі-жоғары дамыған тірі материяның ерекшелігі ғана емес, тіршілікке қажетті жағдай. Адамның эволюциясындағы дамуы оның барлық мүшелері мен жүйелерінің қалыпты қызмет атқаруын тек белсенді қимыл-қозғалыс әрекеттері бар жағдайларда ғана мүмкін еткен.
Баланың қимыл-қозғалыстар табиғи мұқтаждығы шектелген болса, оның іштен туа біткен мүмкіндіктері өз маңызынан айырылады. Әрекетсіздік денені де бұзады. Қимыл-қозғалыс белсенділігінің шектелуі организмнің қызметтік және құрылымдық өзгерістеріне әкеліп, өмірін қысқартады.
Қимыл-қозғалыстар-жануарлар дүниесінің тіршілік етуінің және эволюциядағы оның прогресінің шарты. Энергия ресурстарын қорға жинау, тыныштық күйде оларды үнемді жұмсау және соның нәтижесі ретінде өмірдің ұзаруы қаңқа бұлшық еттерінің белсенділігіне байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, қаңқа бұлшық еттерінің шамалы қарқыны бар әрекеттері тиімді болып келеді.
Сүйек – бұлшықет жүйесі аурулары кеңінен таралған «оқушылар патологиясының» бірі болып саналады [2].
Оқушылар мен жасөспірімдердің сүйек-бұлшықет жүйесінің бұзылуы және ауруға шалдығуының алдын алу мәселесі жан-жақты қызу талқылауда. Осылай, сүйек-бұлшықет жүйесінің бұзылуы ұлғая бастаған және 2002-ші жылғы Жалпыресейлік диспанцеризациясының қорытындысы бойынша үшінші дәрежелі орынға ие болғанына әкеп соқты. Бүгіңгі таңда, сүйек-бұлшықет жүйесінің бұзылуының патологиялық күйінің өсу мәселесі өрби бастады, осыған байланысты бұл дерт тек қана медициналық емес, жоғары әлеуметтік-медициналық сипатқа ие бола бастады.
Сүйек - бұлшықет жүйенің бұзылуы патологиясының күйлері тек осы жүйеге ғана тәуелді емес,ағзаны басқа да мүшелеріне тәуелді болғандықтан, көптеген мамандар сүйек-бұлшықет жүйесінің бұзылуын жалпы организмнің
        
        Кіріспе
Қазіргі таңда әлеуметтік экономикалық даму кезеңінде денсаулық
сақтаудағы жеке ... рөлі ... ... ... ... Бір ... бір ... бір болашақ» атты  Қазақстан
халқына Жолдауында халықтың ... ... ... ... ... туралы және салауатты өмір сүру салтын дамытудың ... аса ... ... ... өткен болатын. Саламатты өмір салтының
орнығуы, медицинаның дамуы қазақстандықтардың өмір сүру ұзақтығын 80 ... ... ... ... ... ... еуразиялық
орталықтарының біріне айналады. Озық және бәсекеге қабілетті ұлттық ... ... құру ... ... ... ... ... басымдық -
алғашқы медициналық-санитарлық көмекті дамыту. Міндетті ... ... ... ... жөн. ... ... ... қызметкердің денсаулық үшін ортақ жауапкершілігі - ... ... ... ... ... ... ... дұрыс
тамақтана білу, жүйелі профилактикалық тексерілу - аурудың алдын алудың
негізі [1].
Қимыл-қозғалыс белсенділігі-жоғары дамыған тірі ... ... ... ... ... жағдай. Адамның эволюциясындағы дамуы оның
барлық мүшелері мен ... ... ... атқаруын тек белсенді қимыл-
қозғалыс әрекеттері бар жағдайларда ғана мүмкін ... ... ... ... ... ... оның ... туа
біткен мүмкіндіктері өз маңызынан айырылады. Әрекетсіздік денені де бұзады.
Қимыл-қозғалыс белсенділігінің шектелуі ... ... ... ... ... ... қысқартады.
Қимыл-қозғалыстар-жануарлар дүниесінің тіршілік етуінің және эволюциядағы
оның прогресінің шарты. Энергия ресурстарын ... ... ... күйде
оларды үнемді жұмсау және ... ... ... ... ... қаңқа
бұлшық еттерінің белсенділігіне байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, қаңқа
бұлшық еттерінің шамалы қарқыны бар ... ... ... келеді.
Сүйек – бұлшықет жүйесі аурулары кеңінен ... ... бірі ... саналады [2].
Оқушылар мен жасөспірімдердің сүйек-бұлшықет жүйесінің бұзылуы және
ауруға ... ... алу ... ... қызу ... ... жүйесінің бұзылуы ұлғая бастаған және ... ... ... ... бойынша үшінші дәрежелі
орынға ие болғанына әкеп ... ... ... ... жүйесінің
бұзылуының патологиялық күйінің өсу ... өрби ... ... бұл дерт тек қана ... емес, жоғары әлеуметтік-
медициналық сипатқа ие бола ... - ... ... ... ... ... тек осы ... тәуелді емес,ағзаны басқа да мүшелеріне тәуелді болғандықтан, көптеген
мамандар сүйек-бұлшықет жүйесінің бұзылуын ... ... ... критериалды көрсеткіш ретінде қарастырады. Сүйек-бұлшықет
жүйесінің бұзылуы және аурулары көбіне мамандықты ... ... ... ... ... ... ... зиян тигізетін, әлеуметтік
белсенді жаста мүмкіндігі ... ... және ... зардап
шегуге мәжбүрлейді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... және жасөспірімдердің сүйек-бұлшықет
жүйесінің құралымы мен дамуына іс жүзінде қажетті диспансерлік қадағалау
жүргізілмейді. Осыған ... ... күні ... ... бірі ... мен ... ... бұлшықет жүйесінің бұзылуы мен
ауруларын уақтылы анықтау және ... ... алу ... саналады [3].
Жастайынан сүйек-бұлшықет жүйесінің дұрыс қалыптасуының басты шартарының
бірі омыртқа жотасының дұрыс ... ... бала ... ... болуы дененің дұрыс орналаспауы оның ... ... ... ... Омыртқа жотасының дұрыс
орналаспауы сүйек-бұлшықет жүйесінің ауруларының дамуына ғана ... ... ішкі ... мен ... бұзылуына себепші болады. Мысалы, омыртқа
жотасы бүгілген балаларда өкпеде ауа сыйымдылығы төмен ... ... мен және ... ... ... ол ... жүрек
қантамыр және демалу жүйелерінің қызметіне кері әсерлерін тигізеді. Осы
кезде асқорыту, ... және т.б. ... ... ... ... бұзылуында рессорлақ әрекетінің төмендеуі, ... ... ... ... ми ... микрожарақаттануларына
әкеледі, бұл жүйкелік-психологиялық қызметке деген кері әсер етеді, қажу,
бастың ауруларына және т.б. қоса ... ... ... ... ... және жүйенің бірлестігі үшін
негіз болады және оның кеңістікте ... мен ... ... ... атқарады. Сүйек-бұлшықет жүйесінің ... ... ... мен ... ... ... бағалаудағы
критериалды көрсеткіші ретінде қолданылады.
Сондықтан, оқушылар мен ... ... - ... ... және ... ... алдын алуында педиатрлық ... ... ... ... ... және ... ... койылмауы, отыру
ережелерін ұстамауы олардың денсаулығына кері ... ... ... ... ... ... – қимыл аппаратының бұзылуы
және оның алдын алу мен түзетуде ата – ... ... ... тірі ... тән қасиет қимыл-қозғалыс. Қимыл-қозғалыс ағзаның
өсіп, дамуына әсер етеді. Оның адам денсаулығын ... рөлі ... ... ... тірек – қимыл аппаратының бұзылуы және оның алдын алу
мен түзетуде ата-аналардың қатысын зерттеу өзекті мәселе ... ... ауру - ... дер ... ... және ... үшін жыл сайынғы ... ала ... ... 2010 ... қорытындысы бойынша алдын ала медициналық
тексерістертен өтуге тиісті балалардың 98,6% қамтыған. Балалардың 26 ... ... ... ... ... 68% ... 15% диспансерлік
есепке тіркелген.
Балаларды алдын ала тексерудің 2014 жылғы ... ... 2007 ... ... ... ... көру ... төмен
балалардың деңгейі сақталғанына қарамастан есту қабілеті төмен балалардың
үлес ... ... ... ... (18%-ға төмендеген), тіл
ақауы бар балалар саны (24%-ға), сколиозы барлары ... ... ... (2 есеге). Балалардағы өсу тенденциясы әсіресе жаңа түзілістер ... туа ... ... ... (18 %-ға), ... ... ... инфекциялық ауру деңгейлері (20%-ға), сүйек бұлшықет
жүйесінің аурулары (16 %-ға) ... ... ... ... ... ... артуын денсаулық сақтау
ұйымдарымен жүргізілетін аурудың ... алу ... ... және ... ... ... қоршаған ортаның ластануы нәтижесіндегі «техногенді»
жүктемелер; балалардың ... ... ... ... артуы;
урбанизация және балалардың өміріне әртүрлі ... ... ... ... сапасының нашарлауы және басқалары.
Оқушылардың денсаулық күйінің нашарлауының негізгі себептері әлеуметтік
экологиялық жағдай, санитарлық ... ... ... ... болмауынан, дұрыс тамақтанбау, өз денсаулығына
жауапсыз қарауы т.б. [7,8].
Оқушылардың тірек қимыл аппаратының ... және оның ... – алу ... ... қатысы басты мәселе болып ... ... ... ... ... мен ... ... қатынасы жайлы
мәселесінен бастаймыз.
Мұғалім мен ... ... ... ... ... ... ... жұмысы оның негізгі мамандығы. Мұғалім ата-аналармен жұмыс
істей жүріп, балаға, оның ... ... ... мен ... ... баға ... отырады. Мұғалімнің ата-аналармен өзара түсінісу
жайы оның ... және ... ... беру ... ... Бұл жерде
мұғалім үнемі мына жайды есте ... ... әр жолы ... жеке ... оның ... қылығына баға беру керек, міндетті түрде ата-аналармен
бірлесе отырып, әрбір жағдайдан шығудың, оны түзетудің ... ... ... тірек қимыл аппаратының бұзылуына ... ... бұл ... ... ... ... ... негізгі фактор ретінде қарастырылған.
1.2 Балалардың дене тұлғасының дұрыс қалыптасуының физиологиялық-
гигиеналық негіздері.
Балалар мен ... ... ... және ... ... ... ... болған жағдайда, өсіп келе жатқан
ұрпақтарға гигиеналық тәрбие берудегі белсенді жұмыстардың өзі ... бере ... Бұл ... ... шешу, балалар мен
жасөспірімдерді гигиеналық тәрбиелеу ... ... яғни ... ... да әсер ету арқылы жүзеге асады [19,20].
Бала ... ... ... ... ... ... ... және жалпы ата-аналар жиналыстарында әңгіме түрінде жүргізіледі.
Санитарлық сауаты төмен ... жеке ... ... ... ... ... ... балалар мекемелерінде жедел ішек аурулары пайда
болған кезде бұл ... ... ... ... ... ... ... спорт мектебі бапкерінің назарында дене
жаттығуларының сауықтырушы рөлі бірінші кезекте болуы керек. Күнделіктегі
кимыл-қозғалыс ... ... ... жинақтайтын табиғи негіз
ретінде қарастырған жөн. Қоғамның қазіргі даму ... ... ... ... бірі ... ... ... Спорт жоғары
дәрежедегі тәртіптендіруші фактор. Бұл табиғи қызу, жүйелі бұлшық ет ... ... ішкі ... ... ... ... ... қатал режимді бұзуға қарсы тәртіп. ... ... ... дене ... ... рөл атқарады. Дене
тәрбиесімен шұғылданушылардың, онымен шұғылданбайтын ... ... ... және ... ... ... ... мүмкіндіктері жоғары дәрежеде
ұзақ сақталады. Қимыл-қозғалыс белсенділігінің төмендігі денсаулыққа зиянды
әсер етеді. Бірінші кезекте ол ... ... ... зат ... ... болады. Дене жаттығулары қан тамырларындағы атеросклероздық
өзгерістердің алдын алады, жүректің ишемиялық ауруының қаупін ... ... ... ... ... ішкі ... ... болатын
өзгерістерге төтеп бергіштік жаттыққан ағзаның ... ... ... дене ... адамның сыртқы ортаның зиянды факторларына да
беріктігін арттырады. Спортпен ... ... ... ... суық ... ... ... жиілігі төмен.
Мектеп тіршілігі жағдайларында, қалыпты дене дамуы мен денсаулыққа
қажетті қимыл-қозғалысқа деген табиғи ... ... Дене ... спорт мектебі бапкерінің назарында дене жаттығуларының
сауықтырушы рөлі ... ... ... ... ... ... денсаулық резервтерін жинақтайтын табиғи негіз ретінде
қарастырған жөн.
Қоғамның қазіргі даму ... ... ... ... ... спорт болып келеді. Спорт-жоғары дәрежедегі тәртіптендіруші ... ... ... ... ... ет ... кездерінде ағзаның ішкі
қажеттілігінен туындаған тәртіп. Ол артықшылықтармен ... ... ... ... тәртіп.
Дұрыс дене тәрбиесі, қимыл-әрекет режимі және ... ... ... ... ... бар. ... спорт ұйымдары және
спорттық ғимараттардың коммерциялануы олардың қолжетімділігінің төмендеуіне
әкеліп соқтырды. Сонымен қатар, қазір, теледидарлардан ... ... ... тартымды болып келетін техникалық ойын қосымшалары мен компьютерлер
пайда ... ... ... ... одан да арта ... Аз ... өткізу әдеті балада дағдыға айнала бастайды. Сонымен, біз қарап
шыққан орта сынып оқушыларының (50 ... ... 10 % жас ... ... және ... ... айналыспайды, 75,5 % ер балалар мен 87 % қыз
балалар таңғы сергіту ... ... 57 % ер ... мен 27% ... мектептегі дене шынықтыру сабағына қатыспайды, респонденттердің 20%
өте сирек немесе тек демалыс күндері ғана таза ауада серуендейді [22].
Ата-аналар үшін ... ... ашық есік ... ... ... жүргізу, және көрнекті құралдар арқылы әңгімелер ... мен ... ... ... директорлар,
меңгерушілер, мұғалімдер, мектепке ... ... ... ... ... асхана қызметкерлері және техникалық
қызметкерлер міндетті түрде гигиеналық дайындықтан өтуі тиіс [23].
Қолданыстағы гигиеналық-санитариялық ережелерге сәйкес мектептердегі ... ... ... үстелдер мен орындықтармен
жабдықталады, мектеп жасындағы балаларға ... ... ... ... әр ... ... жасы мен бой ерекшеліктеріне
сәйкес келуі және түсі бойынша ... ... бойы 100-115 см ... үшін жиһаздың 1-ші мөлшері (тоқ сары түсті ... бойы 115-130 ... 2-ші ... (күлгін түсті таңба), 130-145 см 3-ші (сары), 145-
160 см – 4-ші ... 160-175 – 5-ші ... 175 см ... – 6-шы
(көгілдір). Мүсінділіктің бұзылуының алдын алу үшін сыныпта әр жарты ... 1-ші және 3-ші ... ... ... ... қажет. Оқушыларға
бір оқу күніне арналған оқулықтардың ... ... оқу ... ... санамағанда) 1-3 сынып оқушылары үшін 1,5-2,0 кг; 4-5
сынып оқушылары үшін 2,0-2,5 кг; 6-7 ... ... үшін 3,0-3,5 кг; ... ... үшін 4,0-4,5 кг аспауы қажет. Оқу құралдарын сөмкеде емес
иыққа асу ... ... жөн ... дене ... ... ... спортпен (жүзу, атқа салт мініп
жүру) шұғылдану жағымды әсерін тигізеді. ... ... ... ... табиғи иіндерімен, иықтың тең ... ... ... ... тік, ... ... сипатталады. Тура келбеті
болғанда қозғалу органдар жүйесі қалыпты қызметте ... ішкі ... ... ... ... түсу нүктелері дұрыс болады.
Рационалды емес режим, әр ... ... ... ... ... нашарлауы, дене тәрбиесіннің дұрыс жүйеге қойылмауы,
ересектердің балар тәрбиесіне дұрыс көңіл ... ... дене ... ... әкеп ... Осы ... бұзылу табиғи омыртқа жотасына
иіндерінің ұлғайуына, бүйірлеріне қисайуына, қанат тәрізді жауырын пайда
болуына, иық ... ... ... ... ... ... кеудеде орналасқан органдар қызметінің бұзылуына әкеп соқтырады.
Зат алмасуын бұзады, жұмыс қабілетін төмендетеді. Жасөспірімдер мен ересек
адамдардың жұмыс ... ... Бұл ... ... бірге адам
келбетін де нашарлатып, сымбатын түсіреді [26].
Балалардың дене тұлғасының ... ... ... ... , ... ... ... етудің және оны тиімді
пайдаланудың өсіп келе жатқан балалардың денсаулығын сақтауда, барлық оқу-
тәрбие процесінің ... ... ... өте зор.
Балалар мен жасөспірімдер мекемелерінің негізгі бөлмелерінің жиһаздарына
қойылатын гигиеналық талаптар, ... ... ... ... ... және жиһаздардың әрқайсысының
қолданылуына ... ... ... талаптардың бірі жұмыс үстелі мен ... ... ... мен дене ... ... түрде сәйкес келуі.
Бұл талаптардың сақталуы балалардың дене бітімі дамуының ... дене ... ... қалыптасуына, қызмет қабілетінің ұзақ уақыт
жоғары болуына жағдай жасайды. Сонымен ... көз ... мен ... аппаратының бұзылыстарының профилактикалық шаралары ретінде де өте
маңызды рөлі атқарады. Бұл талаптар сақталмағанда ... ... ... арта түседі: дене кейіпінің ... ... ... дамиды, “дене мүсінінің” бұлшық еттеріне түсетін ... ... ... ... дене ... ... әкеліп
соғады, балалар сабақта тыныш отыра алмай, артық ... және т.б. ... дене ... ... мен ... қызмет
қабілетінің дұрыс қалыптасуы үшін сабақта отырғандағы дене ... ... ... ... ... бас пен ... кеуде бөлігінің алға қарай
біраз еңкіш болып келгені дұрыс. Дененің ... ... ... ... келеді. Аздап еңкіштік кеуде бөлігінің, белге қарағандағы бұрышы 1700-
ге жуық, ал орташа ... бұл ... 1600 жуық ... ... ... ... ... дене тұлғасының аздаған еңкіштігі, ... ... онша көп ... ... болып саналады.
Орташа және одан көбірек еңкіштік ауырлық ортасының алға қарай ауысып, оның
қозғалу амплитудасын кеңейтіп жібереді. Мұндай жағдайда арқа, ... ... ... ... тыныс алу қозғалыстарының амплитудасы
тарылып, пульс жиілігін біршама жоғарылатып, көз ... ... ... тамырлардың қызметін төмендетіп, омыртқа аралық шеміршектердің алдыңғы
жағының жаншылуына әкелетіндіктен бірқатар патологиялық өзгерістер туғызуы
мүмкін [29].
Балалардың сабақ ... дене ... ... ... үшін дене
кейіпінің жағдайына әсер ететін бірнеше мағлұматтарды ескеру қажет және
осыған байланысты физиологиялық, ... ... ... ... ... тұлғасының жағдайына баға беруге арналған физиологиялық белгілерге
дене қалпын сақтауға қатысатын бұлшық ... ... ... Дене ... ... қан ... мен тыныс алу реакцияларымен де
анықталады [30].
Түрегеліп тұрғаннан көрі, отырған жағдайдағы дене тұлғасы энергия шығыны
тұрғысынан алғанда ... ... ... ... ... ... ауырлық орталығының біршама төмендеу келетіндігімен, соған
сәйкес дене тұрақтылығы гемодинамикалық ыңғайлылығымен сипатталады.
Дененің тепе-теңдігі ... ... ... ... алу, ас ... ... көру анализаторларының қызметі жақсы болған жағдайдағы дене тұлғасы
дұрыс деп саналады [31].
Патофизиологиялық белгілерге дене тұлғасының ассиметриясы және ... ... ет ... ассиметриясы мен партаға отырған кезде
немесе жұмыс істеген кезде дененің кеуде бөлігінің еңкіштігі жатады ... ет ... ... ... ... ... қажу
дамуын жеделдетіп, соған байланысты әр түрлі өзгерістерге (дене тұлғаның
еңкіштігі, сколиоздар, иық пен ... ... ... дамуына
әкеліп соғады.
Психофизиологиялық белгілерге дене тұлғасының құйымшақ маңайы және
санның артқы бөлігімен субъективті байланысы, ұзақ ... ... ... ... ... ... бетіне дейінгі қолайлылық жағдайына баға беру
жатады. Оқу процесінде техникалық оқу құралдарын ... ... ... ... арта бастады [33].
Баланың сабақ кезінде партада дұрыс отыруы, баланың басының, партада
жазық бетіне еңкеюінен пайда болады, ... ... ... 25-510, ... ... ... дене 85-1000 болуы керек. Ол үшін ... ... ... - ... мен ... ... ... міндетті түрде сақталуы қажет.
Бұл қатынастар дифференция, ... ... ара ... ... ара ... көлемдері арқылы анықталады [34].
Дифференция - үстелдің ... ... ... ... орындыққа
дейінгі ара қашықтық. Бұл аралық иықтың шынтаққа дейінгі ... ... тең ... керек. Дифференцияның 2см өзгеруі мүмкін. Одан ... ... жазу ... оң жақ иығы көтеріліп тұруына, соған байланысты
дене ассиметриясы дамып, омыртқа бағанының қисаюына ... ... ... ... ... ... ... дәптер немесе кітаптан дұрыс ара
қашықтығының бұзылуына әкеліп соғады [35].
Орындық ... ара ... - ... ... ... ... ... дейінгі аралық, бұл аралық көкірек
қуысының алдыңғы-артқы диаметрінен 5 см ... ... ... Орындық
арқалығының ара қашықтығы жоғары болса оқушы орындықтың арқалығын, қосымша
тірек ретінде пайдалана алмайтындықтан ... ... ... ... төмен болса үстел беті көкірек қуысына тіреліп, тыныс алу, ... ... ... ... дене ... ... болып, статикалық
жүктеме жоғарылап, қажудың басталуы жеделдеп, ... ... ... ... ... артқы қыры мен (көлденеңінен) орындықтың
алдыңғы қырының аралығы. Орындықтың дистанциясы теріс болуы керек, яғни
орындықтың ... ... ... 4-8см ... ... ... ... дене
тұлғасы қолайсыздыққа ұшырап, статикалық жүктеме жоғарылап, қажудың дамуы
жеделдейді.
Нашар дамыған балалар әдетте келбеті ... ... да ... ... көбі жас ... ... рахит сияқты аурулардың
салдарынан, аяқтары кеуделері қисайып қалады, май ... ... ата ... ... ... ... келгенше болған
келбет бұзылуы одан сайын ұлғайып кетеді [37]
Жалпақтабан табанның ұзына бойы және ені иіндерінің бір ... не ... ... ... ... Бұл ... мен жасөспірімдер
арасында жиі кездесетін дефект. Оны ... ... ... ... ... ... ұзақ ... экскурсияларға, жорықтарға
шыққанда табандары ауруынан байқауға ... ... иіні ... ... тірек жасалынатын аудан табан
енінің 1/3 ... ... Егер ... ... 50-60% тен асса ... ... Толық майтабан болғанда табанның барлық бөлігі
жерге тиіп тұрады [38].
Майтабан көбіне кейін пайда ... Оның ... болу ... ... және параличтік деп үшке бөледі. Статикалық майтабан ... ... ... Оның ... байланыстар, бұлшықетке және табан
сүйектеріне жүктеме шамадан тыс болуына, ... ... аяқ ... ... болады. Атап айтсақ өкшесіз пима, сияқты киім киуінен
болады. Көбіне майтабанға ... ... ... ұшырайды. Травмалық
майтабан көбіне табаның, тілерсек буынының, қайықшаның жарақатынан кейін
пайда болады. Параличтік майтабан ... ... ... ... ... ... алдын алу шараларына балаларды дұрыс жүруге тәрбиелеу
жатады. Аяқ ұшы жүрген кезде, тұрған ... алға ... ... ... ... ... ... және бесінші аяқ саусақтарына түсіп,
табанның ішкі иіні ... ... ... ... ... ұстап тұратын
бұлшық еттерді шынықтыру мақсатында ... ... құм, ... ... ... жүру ... ... кезде мезгіл-мезгіл аяқ саусақтарын
жиырып босатып отыруы керек. Табан кеселдерінің алдын алу мақсатында азынға
дене шынықтыру ... ... аяқ ... ... ... ішкі және
сыртқы табан шеттерімен жүру, секіріп түсу сияқты жаттығулар ... ... ... ... ... ... да пайдалануға болады. Табан иіндерінің тура
қалыптасуына волейбол, футбол ойнау да әсер ... ... ... ... ... оқу жиһазымен дұрыс жабдықтау және
оларды тиімді қолдану өскелең ұрпақтың денсаулығын сақтауда және ... ... ... ... ... аса ... ... негізгі бөліктері үстел беті мен орындық арқалығының
арақатынасы сақталуы керек.
Мектеп парталарын жарық сол жақтан ... етіп ... ... денсаулығын, көру және есту қабілеттерінің ... ... ... ... ... ... ... қатарлардың ара қашықтығына, физика,
химия, сызу, информатика, еңбек, шет ... ... ... ... ... ... қызмет жыл сайын мектеп жиһазының санитарлық-
техникалық жағдайына мониторинг жүргізіп отырады. Бұл ... ... ... байқалады. Жыл сайын 50-ден астам ... жаңа ... ... ... ... ... ... кабинеттері,
заманауи интерактивті сыныптар арнайы ... ... ... ... ... ... ... астам жалпы білім беретін оқу орны
мектеп жиһаздарын ... ... ... ... олар ... бойы ... ... сәйкес келмейді [41].
Оқушылардың партада отыру күйінің динамикасын ... ... ... ... 59 % ... уақытын оқушылар бұрыс қалпында отыратыны
белгіленді.
Мүсінділігі бұзылған, сколиоз ... ... ... ... диспансерлік есепте тұрып, терапияның әр түрлі әдістерін қолдану,
сонымен қатар, көрсетілімдер ... ... ем алу ... ... 4-5 жыл ... ... ... арқылы құтылу
мүмкін, мүсінділіктің бұзылуына қарсы дене шынықтыру жаттығуларын дене
қатайғанша 14-15 ... ... ... ... ... ... ережелерге сәйкес мектептердегі оқу
кабинеттерін белгіленген ... ... мен ... ... ... ... арналған жиһаздың 6 мөлшері
қарастырылған. ... әр ... ... жасы мен бой ... ... және түсі бойынша таңбалануы қажет: бойы 100-115 см ... үшін ... 1-ші ... (тоқ сары ... таңба), бойы 115-130 см
оқушыларға 2-ші мөлшер (күлгін түсті таңба), 130-145 см 3-ші (сары), ... см – 4-ші ... 160-175 – 5-ші ... 175 см жоғары – 6-шы
(көгілдір). Мүсінділіктің бұзылуының алдын алу үшін ... әр ... ... 1-ші және 3-ші ... ... ... ... қажет. Оқушыларға
бір оқу күніне арналған ... ... ... оқу құралдары
(ранец немесе портфелінің салмағын санамағанда) 1-3 сынып оқушылары үшін
1,5-2,0 кг; 4-5 ... ... үшін 2,0-2,5 кг; 6-7 ... ... үшін
3,0-3,5 кг; 8-9 сынып ... үшін 4,0-4,5 кг ... ... ... ... емес ... асу сөмкесінде тасығаны жөн
Баланың мектеп қабырғасында білім алу барысындағы тамақтану мәселелерін
ерекше бөліп ... ... ... ... ... ... қоректік
заттармен жеткілікті мөлшерде қанығуы оның жалпы ағзасының да, сондай-ақ
СБЖ де қалыпты қызмет етуіне ... ... ... ... орта ... ... басым көпшілігінде тамақтану тәртібінде елеулі
кемшіліктер бар. Сонымен, оқушылардың 26,4 % жиі ... 18,7 %-да ... ас ... яғни ... ... мен ... ... мүлдем жоқ. Оқушылардың ішінде
ешқашан жеген емес немесе өте сирек ет жейтіндері - 9,9 %, сүт ... ... % және ... ... – 57,3% ... ... дұрыс ұстауға, сабақ кезінде және үй тапсырмасын
орындаған уақытта денсаулығын сақтауға көмектесетін қарапайым ... ... ... тік ... ... екі иық ... ... және иық
буындарына ойша жүргізілген сызық үстел бетіне параллель болғаны жөн, арқа
орындықтың арқалығына тірелуі қажет. Келесі айта ... ... оқу ... ... ... қолы үстелдің шетінде, ал екі көзі кітаптан немесе
дәптерден 30-35 см қашықтықта болуы керек [43].
Бастауыш ... ... 45 ... ... ... та олардың
жас ерекшелігін ескере кететін болсақ, баланың ағзасы бұндай ауыртпалықты
тек 10-15 ... ғана ... ... ... ... байланысты,
көздің көруі нашарлап және омыртқа жотасының өзгеруіне әкеп соғады.Кей
кезде оқу ... ... бала ... ... ... байланысты
сколиоз ауруына шалдықтырады [44].
СБЖ-ң даму үдерісі биологиялық факторлармен де (бірінші кезекте тұқым
қуалайтын факторлар), ... орта ... де ... ... ... қалыптасуына кері әсер ететін сыртқы орта
факторларының ішінен келесілерін ажыратып алуға ... дене ... ... ұзақ ... ... ... ... дағдыларының қалыптаспағандығы (мүсін мен оған әсер ететін оқу үстелі
немесе партада отырысы, жүріс-тұрысы, ұйқы ... дене ... ... ... пен аяқ киімдерді дене мөлшеріне үйлесімсіз кию,
арнайы мақсатына және жыл ... сай ... ... күйзеліс жағдайлары, СБЖ қалыптастыру сауалдары бойынша
жеткілікті мәліметті білмеуі ... ... ... әсер ... ... орта факторларының
ішінде әлі де болса басты мәселелердің ... ... ... ... ... дұрыс орналастыру жатқызылады.
Қазіргі замандағы жағдайларда жоғарыда ... ... ... ... ... ... қарқындыландыруы, сонымен қоса техникалық
құралдарды пайдаланумен байланысты оқыту;
• оқытудың жаңа ... мен ... ... қимыл әрекетінің белсенділігінің ... және ... ... ... ... табуы.
Дұрыс дене тәрбиесі, қимыл-әрекет режимі және жақсы мүсіннің
қалыптасуының ... ... ... бар. ... спорт ұйымдары және
спорттық ғимараттардың коммерциялануы олардың қолжетімділігінің төмендеуіне
әкеліп соқтырды. Сонымен ... ... ... ... ... ... тартымды болып келетін техникалық ойын қосымшалары мен ... ... ... ... ... одан ... арта түспек. Аз
қозғалысты уақыт өткізу әдеті балада дағдыға айнала бастайды. ... ... ... орта сынып оқушыларының (50 адам) арасында 10 % жас өспірім
дене шынықтыру және спортпен мүлдем ... 75,5 % ер ... мен 87
% қыз ... ... ... ... ... 57 % ер балалар мен 27
% қыз ... ... дене ... ... ... 20% өте ... немесе тек демалыс күндері ғана таза ... ... бұл ... дене ... жүйесіндегі негізгі қолжетімді тізбек
болып табылады. Бірақ, зерттеулер ... ... ... ... осы ... ... ... материалдық және әдістемелік
жағынан жеткілікті қамтамасыз етілген жоқ. Әрі, дене ... ... ... екі-үш сабағы оқушылардың қимыл-әрекет
қажеттіліктерін тек 10–15 % ... дене ... ... дене ... сабағының 3-шісі
болған күннің өзінде (3-ші ... ... ... енгізілмеген) үйлесімді
дене дамуын қамтамасыз етпейді және оқушылардың 75 % зардап ... ... ... ... бұл өз ... ... ... кері әсерін береді [47].
Мектепке келген ... ... ... ұзақ уақыт бойында: 40–45
минуттан 4–8 ... бойы ... ... ... ... байланысты сапалық жаңа іс-әрекетке қосыла ... ... ... орай ... күш
ауыртпалығына төзімділіктері ересектермен салыстырғанда алдеқайда төмен,
өйткені бұлшықет массасының ұлғаюы мен олардың ... ... тек ... ... ... ал ... жүктемелерге максималды төзімділік 21
жасқа толғанда қалыптасады. Осы ... күні бойы ұзақ ... ... болу ... қажу тудырып, дұрыс мүсінді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... динамикасын бақылау нәтижесінде әр
сабақтың 55,5-тен 59 %-ға ... ... ... бұрыс қалпында отыратыны
белгіленді [48].
Баланың мектеп қабырғасында ... алу ... ... ... ... қарастыруға болады, өйткені оқушы ағзасының қажетті қоректік
заттармен жеткілікті мөлшерде ... оның ... ... да, ... де ... қызмет етуіне қажет. Алайда, сауалнамадан өткен орта сынып
оқушыларының ... ... ... ... ... ... бар. Сонымен, оқушылардың 26,4% жиі ... ... ... ас ... яғни ... ... мен ... шырындары мүлдем жоқ. Оқушылардың ішінде
ешқашан жеген емес немесе өте сирек ет ... - 9,9 %, сүт ... ... % және ... ... – 57,3 %.
Денсаулық ұғымының мұғалімдер мен оқушылардың денсаулығына байланысты
қатынасының маңызы зор, себебі білім беру мекемелері баланы ... ... ... ол ... өзге де ... ... денсаулықтың
құндылығын игереді, өз денсаулығы мен өзге қоршааған адамдар денсаулығын
сақтау мотивін қалыптастырады ... оқу мен ... ... ... ... ұйымдастыру
дегеніміз - оқушының ... және ... ... ... ... ... және ... негіздеріне
сүйенген салауатты өмір салтының принциптерін жүзеге асыру.
Мектеп жиһазына қойылатын негізгі санитарлық-гигиеналық талаптардың бірі
жиһаз балалардың бойы мен дене ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы дененің еңкіш тартуына әкеп соғады. Соның нәтижесінде
тірек-қимыл аппаратының аурулары дамиды (сколиоз, омыртқаның қисаюы) ... ... ... сол ... ... етіп ... ... денсаулығын, көру және есту қабілеттерінің ерекшелігін ескеріп
отырғызған дұрыс. Оқу ... ... ... ... ... ... Жиһаздың мөлшері баланың бойына ... ... ... ... ... ... ... омыртқасына біркелкі емес жүктеме
түскен жағдайда мүсінділіктің ... және ... ... ... ... ... ... жағдайда ауру ішкі мүшелердің басылуы, жүрек-тамыр,
тыныс алу жүйесі жұмысының ... әкеп ... ... ... ... ерте ... ... қажет. Партада отыру ережесін дұры орындамай,
үстелдің ... ұзақ ... ... ... ... ... төс ... қарай майысады және көкірек қуысы тарылады да, өкпе мен ... ... ... ... ... ұстауға, сабақ кезінде және үй тапсырмасын
орындаған уақытта денсаулығын сақтауға көмектесетін қарапайым ... ... ... тік ... ... екі иық ... ... және иық
буындарына ойша жүргізілген сызық үстел бетіне параллель болғаны жөн, арқа
орындықтың арқалығына тірелуі қажет. ... айта ... ... оқу ... ... ... қолы үстелдің шетінде, ал екі көзі кітаптан немесе
дәптерден 30-35 см қашықтықта болуы ... ... бұл ... ... ... жағдайда омыртқаның қисаюы,
көлдеңен жазықтықта-торсия, сагиттальды ұлғаюы және физиологиялық ... ... ... және ... ... Қабырға дөңестігі, артқа және
жанға қарай дөңестенуі-кифосколиоз. Сколиоз атауы қисаюға ... ... ... ... бел және қисаюдың дөңестігіне байланысты. Соған
байланысты,мысалға оңжақты кеуде ... ... ... ... ... ... ... мүмкін, бір бүйір доғасынан қисаюы, күрделі
бірнеше ... ... ... қисаюы, және де тотальды,егерде қисаю
барлық омыртқаны алып ... ... ... ... ... ... ... ауруына шалдыққан балалар дәрігер -
ортопедте диспансерлік есепте тұрып, терапияның әр түрлі әдістерін қолдану,
сонымен ... ... ... ... ем алу ... бұзылуынан 4-5 жыл қатарында жаттығуларды жасау арқылы құтылу
мүмкін, мүсінділіктің бұзылуына қарсы дене ... ... ... 14-15 ... ... ... тиімді болады.Баланың қимыл-қозғалыстар
табиғи мұқтаждығы шектелген болса, оның іштен туа біткен мүмкіндіктері өз
маңызынан ... ... ... де бұзады. Қимыл-қозғалыс
белсенділігінің шектелуі ... ... және ... ... ... қысқартады [54].
Біздің елімізде оған тиісті жағдайлар жасалған.
Балалардың ауруы көп ретте ... ... ... ... отбасынан
шыққан балаларда ... ... ... дене ... жағынан артта қалу, ревматизм, ... ... ... дене ... ... ұшырауы және тіс ауруы
сияқты кемшіліктер кездеседі. Сондықтан отбасылық қатынастар тыныш әрі тату
жағдайда болуы керек [55].
Бұл ... ... ... дене ... ... ... дене тұлғасының дұрыс қалыптасуына, қызмет қабілетінің ұзақ уақыт
жоғары болуына жағдай жасайды; Сонымен қатар, көз анализаторы мен ... ... ... профилактикалық шаралары ретінде де өте
маңызды рөл ... Бұл ... ... ... ... жағдайының
қолайсыздығы арта түседі: дене кейіпінің еңкіштігі ... ... ... ... ... ... ... түсетін жүктеме
көбейіп, ауырлық орталығы ... дене ... ... ... балалар сабақта тыныш отыра алмай, ... ... және т.б. ... дене ... дамуы мен ақыл-ой қызмет
қабілетінің дұрыс ... үшін ... ... дене ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М. Әуезовтің Құнанбайдың тарихи тұлғасын көркем образға айналдыру жолындағы ізденістері15 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Достық даңғылы16 бет
Жәңгір Ханның ағартушылық қызметі7 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың есте сақтау процесінің ерекшеліктері24 бет
Мектепалды топ балаларын музыкалық шығармалармен таныстыру23 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
Мұхтар Әуезов өмірбаяны5 бет
Ыбырай Алтынсарин өмірі мен шығармашылығы2 бет
Адамның жыныстық дамуының бұзылуына цитогенетикалық талдау52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь