Пролог тіліне жалпы шолу

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. ПРОЛОГ ТІЛІНЕ ЖАЛПЫ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
. Бағдарлама мысалы: туыстық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
. Ережелер көмегімен мысал . бағдарламаны кеңейту ... ... ... ... ... ... ... ...
. Ереженің рекурсивті анықтамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2. ПРОЛОГ . БАҒДАРЛАМАНЫҢ СИНТАКСИСІ ЖӘНЕ СЕМАНТИКАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
. Айнымалылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
. Құрылыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
. Салыстырулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
. Сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
. Фактілер мен ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3. РЕКУРСИВТІ ЕСЕПТЕУЛЕР. АРИФМЕТИКАЛЫҚ ӨРНЕКТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
. Есептеулерді басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
. Рекурсивті есептеулер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
. Арифметикалық өрнектер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе

Жасанды интеллекттің мәселесі қазіргі кезеңде ең маңызды проблемаға айналған тақырып. Онымен айналысушылар мүлде көп-ақ. Ол жөнінде ізденушілердің қатарына кибернетиктер, лингвисттер, психологтар, философтар, математиктер, инженерлер жатады. Осы жасанды интеллект мәселелерін шешу арқылы ғылыми дамудың көптеген проблемалары шешімін табады. Бұл проблемаларға есептеу техникалары мен робототехника саласындағы күрделі есептер шешіліп жатады. Дәл осы тұста пәнаралық зерттеулер туындап, олардың жаңа бағыттары айқындалып жатады.
Қазіргі ғылыми жетістіктер арқылы адам миының миллиардтаған есептеу тораптарынан, яғни нейрондардан тұратыны белгілі. Жаңа есептеу машиналары әлі де жеткілікті дамымаса да кейбір жақтарында Адам баласының есептеу қабілетінен асып кетіп отырғандығы анық. Жасанды нейронды желілер күрделі басқару жүйелерін және бақылау тапсырмаларын атқарып отыр. Тіпті автопилотты да осы жасанды интеллект арқылы жасауға қол жеткізілді емес пе?!
Мысалы жасанды интеллекттің зерттелуі арқасында компьютерлер шахматы едәуір жақсы ойнауға кірісті.
Экономикаға қатысты проблеманың бірі – қаражаттық қатарлар. Олар күрделі жүйе болып табылады да, сондықтан математикалық модель құру негізінде олардың тәртібінің динамикасын баяндау іс-жүзінде ешқандай табыс әкелген жоқ. Бұл негізінен модельдердің тым жеңілдеуімен және де финанстық деңгей тәртібіне смежный экономикалық жүйелердің әсер ету дәрежесін толық білмеуімен түсіндіріледі. Нейрондық жүйелерді пайдалану ерекшелігі олардың салыстырмалы түрдегі аз мінездемелерге сүйеніп қандай да болмасын процессте заңдылықтарды таба ала білуде.
Жасанды интеллект ұғымы сан салалы. Бірақ ең маңызды аспектілерін бөліп көрсетуге болады. Біріншіден, жасанды интеллект дегеніміз өзінің алдына қойған мақсатын белгілі тәсілдер арқылы зерттей алатын жүйе. Екіншіден, интеллект өз алдынан шыққан ақпаратты өңдей алады, сол себепті жасанды интеллекттің жүйесінде білімнің көрініс табу мәселесі де қызықты болып отыр. Үшіншіден, міндеттердің шешудің интеллектуалды жүйелер арқылы шешетін көптеген тәсілдері бар деген сөз. Төртіншіден, жасанды интеллекттің адаммен бір ғана тілде байланыса алуы онымен екеуара диалог жүргізуді едәуір жеңілдетеді.
Қолданылған әдебиеттер
Негізгі әдебиеттер тізімі:
1. Экспертные системы: принципы работы и примеры.//под ред.
Р.Форсайта. –М.: Радио и связь, 1987. –223 с.
2. Левин Р. и др. Практическое введение в технологию искусственного
интеллекта и экспертных систем с иллюстрациями на Бейсике. -М.: Финансы и
стат., 1991.
3. Гаврилова Т.А., Хорошевский В.Ф. Базы знаний интеллектуальных
систем: Учебное пособие для вузов.-СПб.: Питер, 2000
4. Информатика: Учебник /Под ред. Макаровой Н.В.-М.: Финансы и
стат., 2001.
Қосымша әдебиеттер
5. Зайцева Л.В., Новицкий Л.П., Грибкова В.А. Разработка и применение
автоматизированных обучающих систем на базе ЭВМ. –Рига, Зинатне, 1989, -
174 с.
6. Парфенов И.И., Парфенова М.Я. Практика Великой теоремы Ферма
применительно к интеллектуальным информационным технологиям.-М.,2003.-
24 с.-(Прилож. к журн. "Информ. технологии" № 12/2003)
7. Толковый словарь по искусственному интеллекту/Авт.-сост.
А.Н.Аверкин, М.Г.Гаазе-Рапопорт, Д.А.Поспелов и др.-М.:Радио и связь 1992
8. Логический подход к искусственному интеллекту. - М.: Мир, 1990.
Ж.Л. Лорьер. Системы искусственного интеллекта. - М: Мир, 1991.
        
        МАЗМҰНЫ
 
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................
1. ПРОЛОГ ТІЛІНЕ ЖАЛПЫ
ШОЛУ......................................................................
- Бағдарлама мысалы: туыстық қатынастар
.................................................
- ... ... ...... ... ... ... – БАҒДАРЛАМАНЫҢ СИНТАКСИСІ ЖӘНЕ
СЕМАНТИКАСЫ.................................................................
...................................
-
Айнымалылар.................................................................
................................
- Құрылыстар………………………………………………………………..............
-
Салыстырулар................................................................
................................
-
Сұрақтар....................................................................
......................................
- Фактілер мен
ережелер....................................................................
.............
3. РЕКУРСИВТІ ЕСЕПТЕУЛЕР. АРИФМЕТИКАЛЫҚ
ӨРНЕКТЕР....................................................................
........................................
- ... ... ... ... ... ... кезеңде ең маңызды проблемаға
айналған ... ... ... ... ... Ол ... ... кибернетиктер, лингвисттер, психологтар,
философтар, математиктер, инженерлер жатады. Осы ... ... шешу ... ғылыми дамудың көптеген проблемалары ... Бұл ... ... ... мен ... саласындағы
күрделі есептер шешіліп жатады. Дәл осы тұста пәнаралық зерттеулер туындап,
олардың жаңа ... ... ... ... ... ... адам ... миллиардтаған есептеу
тораптарынан, яғни нейрондардан тұратыны белгілі. Жаңа есептеу машиналары
әлі де жеткілікті дамымаса да ... ... Адам ... ... асып ... отырғандығы анық. Жасанды нейронды желілер күрделі
басқару жүйелерін және бақылау тапсырмаларын ... ... ... да осы ... ... ... ... қол жеткізілді емес
пе?!
Мысалы жасанды интеллекттің зерттелуі арқасында компьютерлер шахматы
едәуір жақсы ойнауға кірісті.
Экономикаға қатысты проблеманың бірі – ... ... ... жүйе ... ... да, ... ... модель құру
негізінде олардың тәртібінің динамикасын баяндау іс-жүзінде ешқандай табыс
әкелген жоқ. Бұл негізінен ... тым ... және де ... ... смежный экономикалық жүйелердің әсер ету дәрежесін толық
білмеуімен түсіндіріледі. Нейрондық жүйелерді пайдалану ... ... ... аз ... сүйеніп қандай да болмасын процессте
заңдылықтарды таба ала білуде.
Жасанды интеллект ұғымы сан ... ... ең ... ... ... ... Біріншіден, жасанды интеллект дегеніміз ... ... ... ... ... ... зерттей алатын жүйе.
Екіншіден, интеллект өз алдынан шыққан ақпаратты ... ... сол ... ... жүйесінде білімнің көрініс табу мәселесі де ... ... ... ... шешудің интеллектуалды жүйелер арқылы
шешетін көптеген тәсілдері бар деген сөз. Төртіншіден, жасанды интеллекттің
адаммен бір ғана ... ... алуы ... ... ... ... жеңілдетеді.
Бірақ кейбір ғалымдар жасанды интеллект ... ... ... ... ... ... ... жасау саласындағы Жан-жақты
іздену қазіргі ... кең етек ... ... ... екі ауыз ... ... болады ма? Қалауыңыз
білсін: интеллект – бұл өмірлік тәжірибе. Тосын көзқарас па? ... ... арғы шығу тегі ... ... деген сөзінен туындайды, әдепкіде
интеллигент деп тек ой еңбегімен айналысушыларды ғана ... ... ... ... шешу ... іс-әрекеттің
тиімділігі деуге де болады. Ал өмірлік тәжірибе белгілі ... ... ... емес пе?! ... ... міндеттер мен қатар
белгісіздерін де атқара білу.
Болжам жасай алу да интеллектің бір механизмі. Сонымен ... ... өзі сан ... Ал ... ... ... дегеніміз қандай
нәрсе?
Соңғы отыз жыл төңірегінде осы ... ... ... небір ойлар
айтылып, небірі ұмыт та болды. Менің ойымша жасанды интеллект дегеніміз
адамдардың өздеріне ұқсаған ... ... ... ... ... де ... пен уақыт жұмсап бітіре алатын зат ... ... ... ... ... жақындата айтар болсақ басыбайлы құл, құл болған да да
анау-мынау құл емес ол ең саналы құлдардың бірі ... Эзоп ... ... ... Бұл ... көз ... елестету үшін айтқан теңеуім ғой.
Әрине Адам кез келген ақпаратты өңдейді, оны қорытып ... ... ... соң ол іске ... немесе тіпті көшпес те. Ақпаратты өңдеу үшін
нейрогенетиканың термині – ... ... Ал ... ... ... ... ... түзетін немесе соған еңбек ететін желі.
Нейрон дегеніміз – нерв жасушасы (клеткасы). Олар ... ... ... ... ... адам ... ... функцияларын
қайталай алады деп есептелуде. Тіпті бұл өз кезегінде Адам ... ... бой ... ... де тиер деп ... ... ... анна қырдың астында-ақ шығар.
Жасанды интеллект негізгі түсініктері
Интеллект (intelligence) деген атау латын тілінен ... ... ол ... ой, адамның ойлау қабілеттері деген мағананы білдіреді. Осыған
сәйкес «жасанды интеллект» (artificial intelligence - АІ) – ... ... ... ... ... жеке бір ... қабылеті деп түсіндіріледі, мысалы, бұрын алынған машықтар ... ... ... және сыртқы әсерлерді ұтымды талдау.
Біздің курста интеллект деп оқу барысында мидың білімдерді мақсатты түрде
жоғарлатып және әр қилы ... ... ... ... ... ... анықтамада «білім» термині, миға тек қана сезу мүшелері арқылы
жететін ақпаратты ғана білдірмейді. Осындай типті білімдер өте ... ... ... ... үшін ... ... ... ортадағы
объектілер сезу мүшелеріне ғана әсер етіп қоймай, бірі бірімен белгілі бір
қарым-қатынаста болады. ... ... ... іс-әрекет жасау үшін
(немесе тек өмір сүру үшін) өзінің білу жүйенде осы әлемнің моделін ... ... Бұл ... ортанын ақпараттық моделіне анық объектілер
бар, олардың аралық ... ... ... тек айқындалып қана қоймай,
есте қалады, бірақ, интеллект анықтамасында белгіленгенге байланысты, ойша
«мақсатты түрде түрлендіріле алады». ... орта ... әр қилы ... және оқу ... ... ... ... анық.
Біз интеллектуалды есеп терміинін қолдандық. Интеллектуалды есеп жай
есептен қандай айырмашлығы бар екендігін ... үшін ... ... ... ... ... ... қажет.
Алгоритм ретінде берілген бір класс (көп) есептер шығару үшін, операция
жүйесінің белгілі бір ... ... ... ... «Алгоритм» термині
Аль-Хорезми атты өзбек математигінің атынан тараған, ол ІХ ғасырда ... ... ... Математика мен кибернетикада белгілі
типті есептерді шешу үшін алгоритмдер берілген болса, ол есептер есептелген
болып саналады. ... әр ... ... есептер шығарған кездегі негізгі
мақсаты алгоритмдерді табу болып табылады. Кейбір типті алгоритмдерді ... ... мен ... ... ... аса күрделі ойлау
қабілеттерге байланысты. Осындай іс-әрекет адамның интеллектінің қатысуын
талап етеді деп саналады. ... ... ... ... ... ... интеллектуалды деп атаймыз. Шешу алгоритмдері берілген
есептерге қатысты, Жасанды интеллект саласындағы атақты маман М.Минскийдің
белгілеуі ... ... ... ... ... қосып жазу
артық» деп айтқан. Негізінде, алгоритм табылғаннан кейін, есептерді шығару
барысын тура етіп ... есеп ... ... ... немесе
есептің мағынасы жайлы ақпараттандырылмаған робот орындауы ... ... ... болып есептеуіш есептер ғана саналады: сызықтық алгебралар
теңдеулер, дифференциалды теңдеулерді сандық ... және т.б. ... ... үшін, есептеу машинасына арналған бағдарлама ... ... ... іске ... ... ... ... тану, шахмат ойнау, теоремаларды дәлелдеу және т.б. тәрізді
интеллектуалды есептердің кең классы үшін ... ... ... формалды
жеке қадамдарға бөлу, шешімі киын болмаса да қиынға түседі.
Осыған байланысты, белгілі бір есептерде шешуге алгоритмдер ... ... ... тәрізді анықтаманы өзгертуімізге болады.
Бұл жерде тағы бір ... ... ... анықтама бойынша, аса
интеллектуалды программист мамандығы болып ... ... ... ... ... – тура айтқанда таза түрдегі алгоритмдер.
Сондықтан да, ЖИ элементтерін жасау оның жұмысының өндірістігін аса ... ... ... бар) ... интеллектуалды есептерді шығаруға
бағытталған, біз оны ... ... ... ... іс-әрекеті деп
айтамыз. Интеллект пен ойлау қабылеті теоремаларды ... ... ... ... ... жоспарлап өткізу және белгісіз жағдайларда
басқару есептерімен байланысты. Есептерді ... ... ... ... машықтарды жинау және шарттың өзгерістеріне қалыптасу арқылы
мінезделеді. Интеллектің осы ... ... ми әр ... ... ... ... ... бір есептен екінші есепке ауса алады.
Осыған ... ... ... етілген ми (формаланбаған
есептерді де), стандартты, белгілі шешу әдістері жоқ көп ... ... ... ... ... ... функционалды анықтамалар бар екендігін білу керек. А.Н.Колмогоров
бойынша, ұзақ уақыт ғылым, әдебиет және өнер мәселелерін ... ... ... жүйе ... ... ... талқылау болып,
А.Тьюрингтің атақты анықтамасы бола ... ... ... мағынасы
келесіде. Бөлек бөлмелерде машина және адамдар орналасқан. Олар бірін-бірі
көре алмайды, бірақ ақпарат алысуға мүмкіндіктері бар ... ... ... ... ... қатысқандардың арасындағы диалог барысында
адамдар ойыншының біреуі машина екенің ... ... ... машинаны
интеллект деп атайды.
Сонымен қатар А.Тьюринг ұсынған ойды еліктеу жоспары өте қызықты. «Бұл
бағдарламаның «Үлкен адамды имитациялау жасауға ұмтылып - жазады ... ... сол ... туралы көп ойлауымыз керек, оның нәтижесінде адам миі өзінің
негізгі қалпына жетеді...» Неге біз үлкен ... ... ... ... ... ... ... интеллектін көрсететін
бағдарламаны ойластырмаймыз? Өйткені баланын интеллекті ... ... ол ... ... ... ... ... есеп осыған ұқсас құрал,
оңай программаланады. Осындай әдіспен біз осы ... екі ... ... және ... тапсырмасын құруға».
Алдын ала болжасақ, нақты осы жол Жасанды интеллекттің барлық жүйелері
қолданады деп ... ... ... ... ... ... ... мүмкін еместігі белгілі. Сонымен қатар, лсы ... ғана ... ... ... ... ... толықтыру,
қалыптасу, т.б.) анықталады.
Жасанды интеллект жұмыс бағыты
Сонымен бірінші бағыт адамның ... ... ... , оның ... ... ... ... ,ойындар) және бұл ... ... ... ... ... ... бағыты интеллектуальды ... ... және ... ... ... дәлірек айтқанда адамның саналы іс-әрекетін қарастырады.
Жасанды интеллектті ... ... ... ...... ... басқару
жүйесін тұрғызудың тиімді құралы.
Жасанды интеллект – бұл адам ойын ... ... ... осы жүйе ретінде Пролог программалау ... ... және ... ... дебес компьютерде үйрету
қарастырылған.
Пролог тілінде ... ... ... ... және ... есеп ... алгоритмдік тілдерде
программалағандағыдай шағын қадамдарға бөліп программалау ... ... ... ... ... ие
болады.
Прологтың теоретикалық ... ... ... ... символдық логика бөлімі құрайды.Пролог дәстүрлі программалау
тілдерінде жоқ біраз ... ... ... оны логикалық
программалау облысында ... етіп ... ... және кері қайтаратын мүмкіндігі бар шығару механизмі,
үлгімен ... ... , және ... қарапайым
бірақ оны ... ... ... бар ... мен ...... объектілеріне тек екі
түрлі көзқараста ... ... ... ... ... ... ... жасауға және жоюға болады.Програмалар мен
мәліметтер арасында ... ... ... оның
жұмысы барысында да өзгертуге болады.Прологта көрсеткіштер , ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Прологта программа жұмысы аяқталғанда (мақсат дәлелденгенде) екі
жағдай ғана ... ... ... және ... ... сәйкесінше «ақиқат» және «жалған» деп аталады.Бірақ «ақиқат»
және ... ... ... олар нәтиже мағынасын
анықтайды. ... ... ... ақиқат болып ... ... емес , ... дәлелдеу белгілі деректер мен ... ... ... ... ... ... ... дамуы тарихы
1946 жылы алғаш пайда болған ЭЕМ-дер электрондық шамдар негізінде
жұмыс істейтін, үлкен залдарда ... ... ... ... ... 1948 ... өзінде-ақ электрондық шамдар шағын электрондық
аспаптармен-транзиcторлармен алмастырылып, ... ... ... сақталынғанмен, көлемі 100 есеге дейін төмендеді.
70 жылдар соңында интегралдық схемалардан немесе чиптерден жасалған
мини-ЭЕМ-дер шыға бастады
(транзисторлар мен ... ... ... байланыстар бір пластинада
орналасқан). Осындай ... ... ... ... тұратын) шығуы дербес компьютерлер заманының
басталғанының алғашқы белгісі болды.
Алғашқы есептеу жұмыстарын автоматтандыруға арналған ЭЕМ-дер күннен
күнге ... келе ... ... ... ... істеуде өте ыңғайлы құрал
болып шықты.
Бастапқы кезендерде ЭЕМ-дерде тек арнайы үйретілегн адамдар ... ... ... онша ... жоқ ... ... пайдалану
мұқтаждығы маман еместерге арналған машина жасау қажеттілігін тудырды.
70 жылдар басында «тұрмыстық» (үйдегі) компьютерлер деп ... ... ... ... шектеулі болатын, тек ойнау
үшін және шағын мәтінді теру үшін ғана ... ... ... тұрмыстық компьютерлердің етек алғаны сондай
оларды сусын ... ... ... ... ... ... дамуындағы ең елеулі оқиға болып 1981
жылы IBM фирмасы жасаған, кейіннен «дербес компьютер» деп ... ... ... болды.
Сол уақыттан бастап осы атау шағын компьютерлер тобының жалпы аты есебінде
тұрақталынып қалды.
Бұл күнде ЭЕМ информацияны өңдеудің ең ... ... ... ... электрониканың компютердің жаңа түрін - жеке ... ... ... шығаруға жол ашты. Ол қазірде мектептерде
институттарда, баспаханаларда, т.б. ... ... ... ... оқуда, жұмыста, ойнау үшін, тағы да басқа көптеген
мақсаттарда пайдалануға болады. Осы ... ... ... ... ... мен ... беруде миллиондаған адамдардың жұмыстарының
мазмұны мен орындалуын түбегейлі түрде өзгертті деуге болады.
Ең ... ... ... ... ... ... ашып ... Оның үстіне, сол технология көмегімен ЭЕМ-дермен
басқарылатын жаңа ... ... және ... жасалынады.
Осылардың негізінде XXІ ғасырдың басында есептеу машиналары "адамсыз" ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін беріп отыр. Осы
сияқты "болашақтың" фабрикаларында қолмен істелетін ... ... ... да, ... рөлі ... жоспарлау, роботтар
жұмысын басқару және ЭЕМ көмегі мен жаңа бұйымдар жасау істерін жобалау
ғана ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
адамдарға информацияны жинау, дайындау және өңдеу ... ... және ... жұмыстарын жылдам жүргізуге мүмкіндік береді.
ЭЕМ-дер мектептерге келе бастады, олар физика мен математика, химия ... ... ... да ... оқып ... ... ... береді.
ЭЕМ-нен қарым-өқатынас жасау және оларды өз жұмысында пайдалана білу
бұдан бұрынғы ... ... ... ... ... ... 10-15
жылда біздер үшін ең керекті зат болып, компьютерлік сауаттылыққа негізін
қалайды.
Компьютерлік сауаттылық деп компьютерлерді ... ... ... есептеу сурет салу және информация іздеу жолдарын меңгеруді айтады.
ЭЕМ-ді жұмыста ... ... ... бір ... иесі ... талап
етеді, яғни ол мәдениеттіліктің белгісі болып ... Ол үшін ... ... жақсы білу қажет, олар: (есептерді) айқын түрде ... ... ... ... ... және ... ... түрде жазу; есеп
шығаруға керекті мәліметтерді айқындай білу мен ... ... ... ... адамның жетік меңгеруі ... ... ... ... ... мен ... заңдарын білуге барып
тіреледі.
Жасанды интеллект үлгісінің үш негізгі бағыты тарихи түрде құрылды.
Зерттеудің бірінші амал ... ... адам ... ... мен ... ал ... мақсат ойлаудың құпиясы ашу болып ... ... ... ... ... ... ... үлгі құру, оларға тәжірибелер жүргізу.
Ал зерттеудің екінші амал ... ... ... қарастырады.
Бұл жерде мәселе парасатты іс-әрекетті есептегіш машинарардың ... ... ... Бұл ... ... ... парасаттын алгоритм және
жоспармен қамптамасыз етілген есептегіш матеиалдарды жасау.
Үшінші амал аралас адам – машина ... ... Осы ... ... адам мен ... арасындағы диалогты ұйымдастыру және табиғи
мен жасанды параметр арасындағы функциялары ұтымды болу. Алғашқы парасатты
есептер ЭЕМ көмегімен ... ... ... ... ... ... кибернетик А.Самуэль шашки ойнайтын есептегіш машинаның
бағдарламасын жасады. 1962 жылы бұл ... ... ең ... ойыншысы
Р.Нили қолданды және женді.
Машина мүндай жоғары нәтижеге қалай жетті?
Машинаға ойын ережесінің бағдарламасы кезекті жүріс ережесіне лайықтап
енгізілген. Шашки ... ... ... өз ... ... тиімді емес,
керісінше қарсыластың фигурасын ұту тиімді. Ойыншы (ол мейлі адам, ... өз ... ... ... және сол ... сол ... өз
тақтасында үлкен сан көрсете отырып, қарсыласынан ... ... ... өлшемдері барлық ойынбарысында өз күшін сақтайды, бірақ басқа ... бар, олар жеке ... ... ... үйлестіре отырап, машинаның кезекті жүрісінің бағасы
үшін бағалау ... ... ... ... ... көрсеткіштер
нәтижесін алуға болады.
Дұрыс өндеу және жіктеу үшін ... ... ... ... қолдану әдісі арқылы (өзгеру) аудару үшін ... құру ... ... ғылыми және іскерлік мәтіндеді құру.
Логикалық ойлаудың үлгісіне не жатады. Теориямен дәлелденген ... ... ... ... ... ... ... жүрісінің нәтиже көрсеткіштерін озара салыстырып,
үлкен көрсеткішке сәйкес журіс таңдайды.
А.Самуэльдің пікірінше оқытудың осындай түрін қолданған машина ... ... ... ... ... жақсы ойнауды үйренеді. Парасаттың
барлық осы элементтерін шашки ойыны ... ... ... ... деп ... ... ... бағдарлама ертерек ойлап
қойғандай «мәрт» болып ... Ол ... ... ... ойынның өз
стратегиясын жасайды. «Ойлау» үрдісінде машинаның шашки ойнаған адам миынан
айырмашылығы, ол оны жеңуге қабілетті.
Парасатты ... ... ... ... ... дейін шахмат болып
табылды. 1974 жылы сәйкес бағдарламамен жабдықталған ... ... ... өтті. Осында белгілі болғандай кеңестік ... ... бар ... ... ... шықты.
Бұл жерде неге «бертінге дейін» деген сөз ... ... ... ... ... күрделілігі мен мүмкін еместігіне
қарамастан толық ... ... ... байланысты әдеттегіден жеңіске
деген мүмкіндік туады. Мысалы, ... ... ... ... ЭЕМ ... фирмасында 256 процессор болған, оның
әрқайсысында 416 есте ... ... және 128 мб. ... ... ... комплекс (кешен) секундына 800 000 000 жүрісті ... ... ... ... дейін өте сирек еді.
Қазіргі кезеңде үлкен маңызға ие іскерлік немесе әскери ... ... бар ... ... жылы ... ... Ф.Розенблатт жаңа үлгі ұсынды.
Оқытудың мәселесі басқа парасатты міндетті айырып білумен тығыз байланысты
– басқа тілге аудару және де ... ... ... ... ... ... және ... үшін негізгі грамматикалық ережелерді және ... ... ... ... ... әдісі арқылы аудару үшін
қанағаттанарлық алгоритм құру ... ... ... ... жүйе ... ... құрылған. Алайда үлкен мәтінді аудару үшін оның мазмұнын
білу керек. Мұндай бағдарламамен ... ... ерте ... бар, ... ... жетістікке жету ертерек. Сондай-ақ адам мен ... ... ... ... ... бар.
Логикалық ойлаудын үлгісіне теориямен дәлелденген автоматизация
міндеті жақсы үлгідегі міндет ... ... ... бері ... ... ... ... предикаттарды есептейтін бағдарламалар қатары жасалды. ... ... ... Дж. ... ... ... ойлау»
яғни, дедуктивтік қорытындыға қабілетті игерген.
К. Гриннің бағдарламасында сұрақ-жауап жүзеге асыру аксиомалар қатары
түрінде ... ... ... ... ... ал ... теореманы
дәлелдеу түрінде іске асырылып, машинаға қойылады.
Американдық ... Хао ... ... ... ... ... ... бағдарлама 3 минутта IBM-704 жұмысын 220 жай лемма және
негізгі математикалық монографиялар теоремасынан алып ... Рас, ... ... ... ... «қажеттілік» деп аталатын және дәстүрлі
жаңа бірде-бір бағдарлама жасалған жоқ.
Интеллект жүйесінің ... ... ... боп ... ... әмбебап есептегіш машинадан қандай негізгі айырмашылығы бар?
Бұған жауап ретінде орыстың белгілі ... ... ... ... «... ... ... әртүрлі мидың ішкі әрекетінің пайда болуы ... ... ... ... әкеп соғады. Басқаша айтсақ, адамның
парасатты әрекеті ішкі әлемдік ... ... ... ... ... ... ... деп айту қиын. Тек 60-жылдары әмбебап
компьютермен басқарылатын сезімтал роботтар ... ... ... 1969 жылы
электротехникалық лабораторияда (Жапония) «өнеркәсіптік парасатты роботтың»
жобасы ... ... ...... ... ... үшін ... парасат элементтері бар сезімтал айлалы робот жасау.
Роботтың айласы (манипуляторы) 6 дәрежелі еркіндік және мини ЭЕМ ... есте ... ... 32000 сөз, ... ... ішкі ... ... – 273000 сөз) балқарылады. Көрермен түйсігі жүйесі фильтрмен
жабдықталған екі ... ... ... ... түсін анықтау үшін
қызыл-жасыл фильтрлер де қолданылады. Телевизиялық камераның көзі 64х64
ұйяшықтарға ... ... ... ... ... ... ... аймағы дөрекі анықталады. Осы заттың бөліктерін оқу
мақсатында анықталған аймақты қайтадан 4096 ... ... Егер ... ... ... ол автоматты түрде ... ... ... ... ... тануға қабілетті.
Осы тәжірибелі үлгінің бағасы шамамен 400000 доллар.
Біртіндеп ... ... ... ... Бірақ осы кезеңге дейін
адамның түсінігінен алыс жатыр, дегенмен ... ... ... ... ... ... стөл ... добын пышақ
жүзінде ұстай алады.
Киевтің кибернетика институтының жұмысын айтуға болады, оны Н.М.Амосов
пен В.М.Глушкова жетекшілік ... Олар ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Бұл зерттеулерге ерекше
назар аударған мәсел ... ... ... ... және ... ... басқарылатын бейнелеумен сөзді
түсіну.
Мысалы, 70 жылдарда транспорттың ... ... ... ... ТАИР ... ... мен блокты басқаратын үш дөңгелекті
массиві бар. Сенсорлық жүйе келесі сезімтал ... ... ... ... ... телеканалдық бұрышындағы құрылғы, таймер,
т.б.
NICIN – медициналық ... үшін ... ... Ол ... ... аурулар тобына жасалған. Оларға лайықты үйлесімді
диагноз қояды, қандай ем қолдану жайлы курс ұсынады. 450 ... ... бар. PUFF – дем ... бұзылған кездегі талдау. Бұл жүйе өкпе ауруы
туралы мәлімет көрсететін және полипфенция ... ... ...... ... пайдалы қазбалардың пайда болған жерін
іздеуге көмектесу үшін құрылған.
Жасанды интеллект пәні. Жасанды интеллект облысының
зерттеулер құрылымы
Зерттеу облысының бірі – ... ... ... ... Онда ... ... ... қалай ақпаратты өндеу жүйесі оқуды ... ... ... және осы ... арқылы нақты
жағдайларды зерттейді, есептерді шешеді.
Жасанды интеллект ... ...... кез ... ... ... ала ... заңдарға бағынышты.
Жасанды интеллект – ғылымдардың қыйлысуында орналасқан зерттеу ... ... ... істейтін мамандар зерттейді, қандай жүріс-тұрыс ... деп ... және ... ... ... моделдерді құру
(синтез). Әдістер мен технологиялар арқылы «ақылды» программалау және
компьютерлерге оны ... ал олар ... ... ... ...... мақсаттын негізі болып есептеледі. Жи облысындағы
инженерлік әдістер мен дағдылар білімдердің технологиясына айналды.
Жасанды интеллект облысында қыйыншылықтын екі түрі ... ... бір ... ...... жұмыс істеу алдында тиісті программаны құруымыз керек. Бірақ
программалау тілдері тек қарапайым түсніктерді білдіре алады.
ЖИ өзінің әдістері ... - ... ... пән..
ЖИ эксперимент – көптеген ... ... және ... ... ...... ақылын жұмыс істеуін түсіну
және осы моледерді табу.
ЖИ облысының зерттеулері рекурсивті – біз өз ... ... ... ... келеді.
Жасанды интеллектуалды жүйелерге қатысты оқу әдістемелік
мәселелерін шешу
Кесте 1 - Оқу ... ... мен ... ... ... ... ... |Оқу құралында қажетті ... және ... ... оқу ... |материалдар, тест тапсырмалар мен тақырыптар |
| ... ... ... ... Оқу ... |
| ... интеллект», «Эксперттік жүйелер», |
| ... ... ... пәндері |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... оқырмандар қауымына арналған. ... ... ... оқу ... жасанды интеллект, ... ... ... жүйелер, логикалық бағдарламалау |
|жүйелер негіздері» |бойынша негізгі деген теориялық материалдардан, |
|электронды оқу ... ... ... ... ... ... тексерге арналған сұрақтардан тұрады. |
| ... оқу ... ... оқу ... |
| ... ... ... ... мен |
| ... пәнін оқыту бойынша студенттеріге |
| ... оқу ... ... ... ... |
|«Информатика |Электронды оқу құралы теориялық ... ... ... орындауға арналған практикалық тапсырмалардан,|
|оқу құралы ... өзін ... ... ... |
| ... ... жоғары оқу орындарының барлық |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... оқу ... ... ... |
| ... ... |www.ai.nxt.kz/lectures адресі бойынша интернет |
|(www.ai.nxt.kz/lectur|бетіндегі материалдарды ... ... ... адресі бойынша); |жүйелер бойынша оқытылатын пәндерге қосымша әдебиет|
| ... ... ... ... |«Ai–интеллектуалды жүйелер» тақырыбында өткізілген |
|(www.ai.nxt.kz ... ... оқу ... ... ... ... даярлау жағдайын анықтау мақсатында |
| ... ... ... қатысты оқу әдістемелік мәселелерін шешу
барысында мына жағдайларды ескердік:
- студенттердің ... ... ... білімдерінің өзара
байланысын анықтау және талдау;
- оқу жоспарындағы интеллектуалды жүйелерге ... ... ... ... студенттер игерген эксперттік
жүйелер құру әдістерін талдау;
- ... ... ... ететін мәселелерді қарастыру;
- кез келген құбылысты, процесті, эффектілерді, ... және т.б. ... ... жоқ ... алуы және ... ... ... үйрету;
- эксперттік жүйелер құра білуін анықтау және нәтижесін талдау.
Интеллектуалды жүйелерге оқытудың әдістемесін ... ... ... ... ... ... бөлдік. Логикалық бағдарламалау
элементтерін ұтымды пайдалану негізінде студент практикада тек алгоритмдік
шешулері бар есептерді ... ... кез ... ... ... табатындығын ескердік.
Ұсынылған педагогикалық жүйенің тиімділігін ... үшін ... ... ... ... ... эксперимент
жүргізілді (кесте 6).
Интеллектуалды жүйелерге қатысты оқу әдістемелік мәселелерін шешу
барысында мына жағдайларды ... ... ... ... ... ... өзара
байланысын анықтау және талдау;
- оқу жоспарындағы интеллектуалды жүйелерге байланысы ... ... ... ... ... ... құру әдістерін талдау;
- кешенді пайдалануды талап ететін мәселелерді қарастыру;
- кез келген құбылысты, процесті, эффектілерді, ... және т.б. ... ... жоқ ... алуы және ... интерпретациялай алуына үйрету;
- эксперттік жүйелер құра білуін анықтау және нәтижесін талдау.
Интеллектуалды жүйелерге оқытудың ... ... ... ... модельдеу ұғымдарына көңіл бөлдік. Логикалық бағдарламалау
элементтерін ұтымды пайдалану ... ... ... тек ... бар ... меңгерумен қатар, кез келген ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалау үшін айқындаушы
экспериментте алынған ... ... ... ... ... 6).
Кесте 2 – Эксперимент соңындағы студенттердің интеллектуалды жүйелер
бойынша даярлығының деңгейі (қалыптастырушы эксперимент), %
|Студенттердің |Жоғары ... ... ... ... ... ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | |
| ... |
| |т тобы ... |т тобы |тобы |т тобы ... ... |20,4 |18,6 |71,3 |51,3 |8,3 |30,1 ... |21,3 |14,2 |69,4 |50,4 |9,3 |35,4 ... |32,4 |12,4 |56,5 |30,1 |11,1 |57,5 ... |24,7 |15,1 |65,7 |43,9 |9,6 |41 ... бойынша| | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... салыстыруда параметрлік
емес әдістер қолдану тиімді. Біз зерттеу жұмысымыздың ... ... ... ... X2 ... ... (К.Пирсон критерийі).
X2 басқаша келісім критерийі деп те аталады. X2 ... ... ... ... мәліметтер интервалының салыстырмалы жиілігі;
- бақылау мәліметтері интервалының салыстырмалы жиілігі.
Жүргізілген тәжірибелік-эксперименттік ... ... ... ... ... даярлауды жетілдіру»
педагогикалық жүйесін жоғары оқу орындарында пайдаланудың ... ... ... ғылыми болжамының
Шешу алгоритмі белгісіз кез келген есеп Жасанды ... ... ... ... ... ... ... әріптер, сөздер, белгілер,
суреттер;
Таңдау шамаланады:
-алгоритм жоқ – анықсыз жағдайда көптеген нұсқалар арасынан біреуін таңдау
керек;
-недетерминизм, еркін ... - ... ... ... ... ... ... сандық жағына және мәліметтердің сандық
мәндеріне аударылса, ... ... сапа ... ... ... құрылым және функционалды ерекшеліктеріне.
Жасанды интеллект символдарды өндейтін болғандықтан, ... ... Осы ... кең тараған екі тіл қолданылады Лисп және Пролог. Біз
жасанды интеллектесептерін turbo prolog тілінде қарастырамыз.
Эвристикалық түрде есепті ... ... ... білімдерде, қарапайым ережелерде, бұрын
тәжірибеде алынған интуитивті критерийлерде және басқа сенімсіз тәсілдерде
негізделген әдістер. ... ... ... ... ... ... шешім бар болған жағдайда немесе дұрыс емес шешімге.
Қай ... ... ... ... ... ... шешімі болмауы дәлелденгенде.
Есептеуіш техникамен шектеулер қойылған жағдайда.
Эвристикалық шешімдерді негіздеп көптеген ... ... ... ... іске ... ... ... интеллект – көптеген ғылымдардың зерттеу сферасы болып
табылады:
Жасанды интеллект ... ... заң ... ... ... ... ... анық
талдамада куәгерлік көрсеткіш, талдама барысында стратегия мен әдісін ашып
құқық бұзушылық, ... ... ... ... қабылдауын жүрізіп
тергеу, талдама ... заң ... ... ... ... әр түрлі саладағы психология болады, әрине, тек қолданбалы
бағыт ғана емес, олар себепші бола тұра тым ... ... ... ... де сол ... ... тоерияны ойлауды байытады. ... ... ... ... ... ... ... қызметі болып табылады, яғни мотивациялық жеке шарттасушылық болады.
Сонымен ... ... ... елестетуге жай ғана жиынтықтауға болмайды,
сол салымдарды тіркеуге, сол саланың құрылуы болады. Материал ... ... ... ... ... ғана ... және де ... шектеуді
жеңе біліп, яғни әр ... ... тән ... ... ... және ... ортақ психологиялық зерттеуі талдаманың алдын-
ала отырып, сайкес саланың психологиясы, жаңа көзкарас негизинде жетілдіре
білу қажет. Үлгілі қарым-қатынастың бұл типіне ... ... ... ... Кен ... ... психологиялық жоспар, олар патопсихологияның
біліктілігін окуы үшін ынталандыра ... ... ... ... ... ... және өсу ... әлем тарихы, негізгі жарқыраған ... ... ... ... адамда сөзсіз дамыған теория.
Интеллект – ол психологияның негізгі ... ... ... ... түрде
интеллект – ол механикалық жүйесі. Классикалық интеллектегі ізденістер адам
тест арқылы немесе кез-келген параметр арқылы баға беріп және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінше
құрастыру және көп деген интеллект теориясының құрылымын ... ол ... ... ... ... ...... өлшенетін интеллекет. Интеллект – субъектіге қатарлас және
дамымалы әдіс болып ... ... түрі ... әдісте интеллект – ментальді (ми) тәжірибе. Ментальді әдіс
үш түрге бөлінеді:
Когнитивті тәжірибе (латынша – ... ...... бар және ... ... сақтау, реттеу, түрлендіру.
Мегаконгитивті тәжірибе - өз интеллектуалды белсенділігін ... және ... ... ... ... – талап, ой-сезім, кез-келген пәнге,
мақсатқа, ... ... ... ... – шешімді табуға бағытталған
ақпараттың шыққан жерін субъективті түрде таңдау.
Әр адамнын ойын бағалау үшін келесі сұрақтарға жауап ... ... Адам ... ... ... ... ... Ол өз интеллектін жұмысын басқара алады ма?
✓ Не себептен ол осылай ойлайды?
✓ Қалай ол өзінің ... ... ... ... ... ерекшеліктері. Ақапаратты өндеу қатарынан
үш деңгейде жүргізіледі:
• Таңба арқылы (ақпаратты сөз-дауыс арқылы ауыстыру);
• Образ ... ... ... ... (сезімдік-сенсорлық әдіс).
Егер біз бірдемені түсінсек, онда оны ... ... ... сезінеміз.
Интеллектін пайда болуы бір «тілден» екіншісіне керіленетін аударымның
дамуын жорамалдайды.
Метаконгитивті әдістің құрамында ... ... ... ... ... ... төрт түрлі менталды құрылымдарды ажыратуға
болады.
• еріксіз интеллектуалды бақылау;
• еркін интеллектуалды бақылау;
... ... ашық ... ... ... бақылау
Конгитивті стилдер:
«Бір жақтылық – көрінетін өрістін сканерлеу ... ... ... ... адамның назары қалай ұйымдасатыны қарастырылады.
«Импульсивтік-рефлективті». Мұнда шешімді қабылдау кезінде адам ... ... ... ... және анық ... ... қабылдайтыны
қарастырылады.
«Категорияның кеңдігі». Кейбір адамдар өзінің көз ... ... ... ... бағыттайды (кең категория), басқалары – осы
объектілердің және ... ... емес ... (тар
категория).
Субъекті уақыт мерзімінде бағығытта болу ... ... ... ... жәй ... ... кеңестігінің төмен деңгейдегі
құрылымы адамдарда психологиялық уақыт жәй өтеді (менталды аз тәжірибе).
Кез ... ... ... келген интеллектуалды бақылаудың негізінде жатқан тәжірибенін
метакогнитивті құрылымының басты индикаторларына жатады:
Жоспарлау мүмкіншілігі - өзінің ... ... ... ... ... ... ... қарастыру, өзінің әрекеттерін ретімен
құрастыру және т.б.
Адымен болжап білу мүмкіншіліг – қабылдаған ... ... алу, ... ... ... жағдайдын өзгеру мүмкіндіктерін
болжау ету. 2000 жыл бұрын Қытай философы Шан Ян бұл ... ... ... ... ... ... түсінбейді, жұмыс тіпті істелінседе.
Ақылды жұмыстың басында мағанасын түсінеді».
Бағалау мүмкіндіктері - әр қадамда өзінің интеллектуалды қызметінің ... ... ... ... сияқтым...»), оның нәтижесін, сонымен қатар
өзінің білімін анықталған пәндік аймақта.
Интеллектуалды ... кез ... ... ... ... ... ... әдісін таңдау білу және оны жаңа талаптарға және
өзінің интеллектуалды мүмкіндіктеріне сай ... Өмір мен ... ... ... ... осы ... пайдасыз болуы мүмкін, егер олар адамның
өзі ... ... ... ... ... ... мағлұматталық – менталді тәжірибенің айрықша түрі, адам
өзінің жеке ресурстарының интроспектівті елестеу деңгейі мен ... ... ... ... - лат. – ішке қарау). Метакогнититі
мағлұматталық шамалауы:
Өзінің интеллектуалды сапаларын білу (өзінін ... ... ... қою және шешу ... ... т.б.),
сонымен қатар өзінің интеллектуалды қызметінің негіздерін білу ... ... ... ... ... ... және эмпирикалық
дұрыс пікірлер арасындағы айырмашылықтар, және т.б.).
Өзінің ... ... ... ... ... ... соныман қатар өзі қабылдау деңгейінде де. ... ... ... ... ... дәлелділіксіз)
адамның интеллектуалды дамуына әсер етуі мүмкін.
Өзінің интелектісінің жұмысын баптау білу және ... ... ... Сондықтан, интеллектуалды жетілудің критерийларының
бірі ... ... ... ... ... ... ... және
интеллектуалды күшін тиімді қолдануға мүмкіндікі бар болғаны ... тану ... ... ... ... ... ашық тану ... жетілгені
туралы айтуға болады:
- Бір оқиғаға әртүрлі ойлы пікірлер болуы мүмкін.
- Бір ... ... ... көптеген суреттеу тәсілдерін және талдау
түрлерін қолдану. Осы кезде ... бір ... ... көше білу
мүмкіндігі (логикалық-талдаудан - ... ... - ... ... –ойындық және
т.б.).
Басқа адамның көз қарасымен санасу, тағы сондай басқа ... ... ... тану позицияларды синтездеу білу.
Парадокстарға және қайшылыққа айрықша көңіл ... ол кез ... ... ... ... пікірлердің салыстырмалы мінезі бір жағынан ақпараттын қайнарымен
келісу, екінші жағынан ақпараттың дәстүрлі қайнарында сезіктену.
Оқиғаларды «барлығы ...... ... емес те» ... ... Адам ... ақылды сонша оны таңғалдыру қиын.
Қорытынды
Қоғамның барлық салаларында ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... артып келе жатқан
интеллектуалды жүйелер бойынша кәсіби мамандардың жоғары даярлығы болуының
маңыздылығын көрсетіп ... ... ... ... жоғары оқу
орындарында оқыту мазмұнына сапа және ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысымыздың барысында жүзеге асырылды:
1. жоғары оқу ... ... ... ... ... ... және ... анықталды;
2. интеллектуалды жүйелер бойынша даярлауды ... ... ... және ... ... ... ... бойынша даярлауды жетілдірудің моделін жүзеге
асыратын педагогикалық жүйе жасалды және ол ... ... ... ... ... ... ... университеті, акционерлік қоғам ... ... ... ... оқу ... ұсынылды: арнайы курстар
бойынша оқу жұмыс бағдарламалары, оқу-әдістемелік кешендер, тест және
практикалық тапсырмалары, электронды оқу құралдары, оқу ... ... ... ... ... ... ... адресінде);
4. студенттерді интеллектуалды жүйелер бойынша даярлауды жетілдіру оқу-
әдістемелік тұрғыдан қамсыздандырылды:
• жасалған талдаулар негізінде оқу ... ... ... курс мазмұндарын құруда мамандықтар бойынша ҚР МЖМБС-тағы
міндетті компоненттер құрамындағы пәндер ... ... ... ... ... ... студенттерді интеллектуалды жүйелер бойынша даярлауды жетілдірудің
педагогикалық жүйесінің тиімділігі тәжірибелік-эксперименттік жұмыстар
жүргізу ... ... ... ... ... ... ... болашақ
мамандарды кәсіби даярлау жүйесінде, сонымен қатар білімі мен біліктілігін
арттыруға ... жүйе мен ... ... ... ... ... зерттеу нәтижелерінің дәлдігі мен негізділігі талапқа
сай теориялық және әдіснамалық қағидалармен, зерттеу тақырыбына ... ... ... зерттеу бағдарламаларының
педагогикалық мақсатқа сәйкестілігімен, бастапқы және ... ... ... ұсынылған әдістеменің тиімділігімен, жоғары
оқу орны оқу тәрбие процесіне ендірілуімен қамтамасыз етілді.
Интеллектуалды жүйелер ... ... оқу ... ... ... үшін ... ... жұмысының нәтижелеріне сүйене отыра
төмендегідей ұсыныстар жасауға болады:
1) ақпараттық технологиялар, оның ... ... ... ... ... жиі ... ... және жоғары
оқу орнында алған білімдерін мамандар өндірісте тиімді қолдану
қажеттілігін ескере отыра, әрбір келесі жаңа оқу ... ... ... ... ... «Студенттерді интеллектуалды жүйелер бойынша даярлауды жетілдіру»
атты педагогикалық жүйені еліміздің басқа да ... ... ... ұсыну.
Қарастырылған «Жоғары оқу орнында студенттерді интеллектуалды жүйелер
бойынша даярлауды жетілдіру» тақырыбы бойынша зерттеу жұмыстары келешекте
қоғам ... ... ... ... ала отыра, пән
мазмұндарының интеграциясында жалғасын табуы мүмкін.
Көп білетін ақылды ... ... ... ... және ... жетілдіріген адам ақылды.
Қазіргі компьютерлік ғылымның пайда болуынан бастап Жасанды интеллект
термині оның тұрақты серігі болып ... ... ... ... екі ... ... ... дейін осы мәселе біздің бас
ауыртатын ... ... ... ... ... ... ... қана компьютерлік саланы қамтып қоймайды, ол тіпті когнитивтік
психологияға да ... ... ... Яғни ... ... ... программаларды әзірлеуге де қатысы бар деген сөз. Когнитивтік
психологияда 1956 жылдан табысты жыл ... ... Бұл жылы ... және ... ... зерттеу», Хомский – «Тілді сипаттаудың үш
моделі», ...... сан жеті ... ... Ньюелл және
Саймон – «Машиналардыі логикалық теориясы» атты ғаламат туындылар дүниеге
келген. Міне ... ... әсер ... саласы да түрленіп келеді.
Дегенмен әзірге біздер өзімізге түсініктілеу компьютерлерге оралайық.
Қазіргі компьютермен шахмат ... ... бе? Ал ... ... ше? ... неше ... ойнауға болады. Барлық жағдайда ұтуыңыз
қиын мәселе. Яғни ол сөздің жүрісіңізден ... ... ... ... де жауап береді. Демек ойланады деген сөз. Бұл ... ... өзі емес пе? ... адам тәрізді сезімі жоқ та шығар,
бірақ қазір иісті де ... ... ... ... ... ... технологиялардың тереңінен
енгізілуі қолданыс аймағы уақыт өткен сайын ... келе ... ... ... ... ... ... даярлығы болуының
маңыздылығын көрсетіп отыр. Осындай шарттардың барлығы жоғары ... ... ... сапа және ... ... қойылатын талаптарға
ықпалын тигізді. Зерттеу жұмысымыздың барысында жүзеге асырылды:
- жоғары оқу орындарында студенттерді интеллектуалды ... ... ... және ... ... ... жүйелер бойынша даярлауды ... ... ... және ... ... жүйелер бойынша даярлауды жетілдірудің ... ... ... жүйе ... және ол ... ... Қарағанды
мемлекеттік университеті, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті,
акционерлік қоғам «Балқаш ... ... ... ... ... ... арнайы курстар бойынша оқу жұмыс бағдарламалары, оқу-
әдістемелік кешендер, тест және ... ... ... ... оқу ... ... ... адресі
бойынша), «Ai–интеллектуалды жүйелер» ... ... ... ... ... бойынша даярлауды жетілдіру оқу-
әдістемелік тұрғыдан қамсыздандырылды:
- жасалған талдаулар негізінде оқу ... ... ... курс ... ... мамандықтар бойынша ҚР МЖМБС-тағы
міндетті компоненттер құрамындағы пәндер мазмұны толықтырылды;
- арнайы пәндер арқылы бекітілді;
- студенттерді интеллектуалды ... ... ... ... ... тиімділігі тәжірибелік-эксперименттік жұмыстар
жүргізу арқылы жүзеге асырылды, зерттеу барысында алынған ... ... ... ... ... сонымен қатар білімі мен
біліктілігін арттыруға ... жүйе мен ... ... дәлелдеді.
Тақырып бойынша зерттеу нәтижелерінің дәлдігі мен негізділігі ... ... және ... ... зерттеу тақырыбына сәйкес
әдістерді қолданумен, ... ... ... ... сәйкестілігімен, бастапқы және соңғы көрсеткіштердің
нәтижелерін қорытындылаумен, ұсынылған әдістеменің тиімділігімен, жоғары
оқу орны оқу ... ... ... ... ... ... бойынша жоғары оқу орнында студенттерді
даярлауды жетілдіру үшін диссертациялық зерттеу ... ... ... ... ... ... ... технологиялар, оның ішінде ... ... ... ... жиі ... ... және жоғары оқу орнында алған
білімдерін мамандар өндірісте ... ... ... ... ... келесі жаңа оқу жылдарында оқу жоспарын қайта талдап, қарастыру;
«Студенттерді интеллектуалды жүйелер бойынша даярлауды ... ... ... ... ... да ... оқу ... қолдануға
ұсыну.
Қарастырылған «Жоғары оқу орнында ... ... ... ... ... ... бойынша зерттеу жұмыстары келешекте
қоғам талабын, теориялық-практикалық жаңашылдықтарды есепке ала ... ... ... жалғасын табуы мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер
Негізгі әдебиеттер тізімі:
1. Экспертные ... ... ... и примеры.//под ред.
Р.Форсайта. –М.: Радио и связь, 1987. –223 ... ... Р. и др. ... ... в ... ... и ... систем с иллюстрациями на Бейсике. -М.: Финансы и
стат., 1991.
3. Гаврилова Т.А., Хорошевский В.Ф. Базы знаний интеллектуальных
систем: ... ... для ... ... ... ... Учебник /Под ред. Макаровой Н.В.-М.: Финансы и
стат., 2001.
Қосымша әдебиеттер
5. Зайцева Л.В., Новицкий Л.П., Грибкова В.А. Разработка и применение
автоматизированных обучающих систем на базе ЭВМ. ... ... 1989, ... ... ... И.И., Парфенова М.Я. Практика Великой теоремы Ферма
применительно к интеллектуальным ... ... ... к ... ... технологии" № 12/2003)
7. Толковый словарь по искусственному интеллекту/Авт.-сост.
А.Н.Аверкин, ... ... и ... и ... ... ... ... к искусственному интеллекту. - М.: Мир, 1990.
Ж.Л. Лорьер. Системы искусственного интеллекта. - М: Мир, ... ... ... ... Жасанды ой жүйесі(разум)
Интеллектуальды іс- әрекет нәтижелерін модельдеу . Машиналық интеллект
Ақпараттық процес -терді модельдеу эвристикалық прог-раммалау
Комплекстік ... ... ... ... модельдеу.Нейрон тәрізді желілер
Шығару ережелері және ... ... ... анықтау
Шешімге апаратын жолды анықтау
Фактілерді ... ... ... ... ... ... үшін жаңа фактілерді алу

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет
Биологиялық активті заттарды полимерде иммобилизациялау41 бет
Өсімдіктердің өсу және дамуына дубильді заттардың әсерін зерттеу24 бет
Turbo Prologue-та жабдықтар диспетчері7 бет
Жалпы білім беру мектептерінде математикалық логика элементтерінің оқытылуы және турбо пролог логикалық программалау тілі88 бет
Жасанды интеллект8 бет
Жасанды интеллект жүйесіндегі аспаптық құрылғылар27 бет
Логикалық программалау19 бет
Пролог негіздері7 бет
Файлдармен әрекет жүргiзетiн процедуралар5 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь