Жастардың ауытқитын мінез-құлық стереотиптерінің әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктері мен себептері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

І Бөлім. Жастардың девианттық мінез.құлқын әлеуметтік жұмыс проблемасы ретінде зерттеудің теориялық.методологиялық негіздері
1.1. Жастардың девианттық мінез.құлық даму классификациясы, тенденциялары мен түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2.Жастардың ауытқитын мінез.құлықтарына социологиялық зерттеу жүргізудің теориялық және әдістемелік негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3.Девиантты мінез.құлықты жастармен жұмыс жүргізу технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4.Қазіргі қоғамдағы жастардың әлеуметтенуінің негізгі заңдылықтары мен жалпы сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІ Бөлім. Жастардың ауытқитын мінез.құлық стереотиптерінің әлеуметтік.психологиялық ерекшеліктері мен себептері.
2.1.Жастардың ауытқитын мінез.құлық стереотиптерінің әлеуметтік.психологиялық ерекшеліктері компоненттілігі және ерекшеліктері ... ... ... ..
2.2.Жастардың заңға қайшы мінез.құлыққа құқықтық компоненттілігі және потенциалдық дайындығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3.Жасөспірімдер арасындағы қылмыстар . Қазақстандағы жастардың ауытқитын мінез.құлықтарының негізгі аспектілерінің бірі ретінде ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Жастардың ауытқитын мінез-құлыққа жасайтын социологиялық зерттеулердің маңызы қазіргі кезде өте зор, себебі, бір жағынан алғанда қоғамдық тәртіпті бұзушылардың ішінен жас ұрпақтың, әсіресе біздің қазіргі кездегі студенттеріміздің үлесі мол, ол халықтың басқа да жастық топтардың арасынан салыстырғанды, екінші жағын алғанда, бағыттылықтың құрылуы (қажеттіліктердің, қызығушылықтардың, мотивтердің, бағалы құндылықтардың) осы жастық кезеңде өтеді. Осыдан барып жастардың девианттық мінез-құлықты бастан кешіруі жастардың ортасындағы негатиі құбылыстардың болуымен байланысты болып келеді.
Қазіргі кездегі жастар үшін ең маңызды мәселе ретінде бірнеше кедергілер, қиындықтармен ұшырасып отырады, ол жұмысқа орналасу, тұрғын үймен қамтамасыз етілуі, қоғамдық қатынастардың жаңа жүйесіндегі бастапқы капиталдың жоқтығы, осының барлығы едәуір толғандыратын мәселелер болып табылады. Сонымен қатар еңбек нарығындағы төмен бәсекелестік жағдайлары, профессионалдық білімдер мен тәжірбиенің жетіспеуі, осының салдарынан еңбек нарығындағы тұрақты орындарын таба алмай жастар ортасындағы девианттық мінез-құлықтың өсуі мен жұмыссыздық мәселесінің бел алуы таң қалдырарлық жәйт емес. Қоғамдағы қалыптасқан вакуумдағы моральдық құндылықтардың жоғалуы мен қатар, орындарын таба алмай жас тұлға ішімдікке, нашақорлықка әуестене бастайды, өздерін қоғамдық ағымға қарсы коюмен жол табуға үйір бола бастайды. Бұндай құбылыстар жастар арасында массалық көлемді алып келеді, яғни бұл құбылыстар қоғам моральдық-психологиялық жағдай өз әсерін тигізеді. Бірақ та әлеуметтік шындық жастардың қылмыстық әлемге бой алдыруға жол бермейтін механизмдерді әлі ойлап таба қойған жоқ.
Девианттық мінез - құлықтың әлеуметтік алғышарттарының барлығының себептері, ол Қазақстан Республикасында өндірістік қатынастағы адамдардың теңдігі мен материалдық жағдайларындағы теңсіздігі арасындағы қарама-қайшылық бар. Сонымен қатар Қазақстан Республикасындағы экономиканың әлсіз дамуы объективтілігі мен тұтыну заттарындағы теңсіздік мәселесі жастардың өзіндік материалдық жағдайларымен қанағатсыздық танытуының бірден-бір себептері және қоғамнан алатын жақсылықтары өздерінің қажеттіліктерін әртүрлі жолдармен қанағаттандыруға белсенді ете түседі.
Әсіресе қазіргі кезде жастардың үлкен-үлкен қалаларда, ауылдық жерлерде тұратын басым көпшілігі үшін кейінгі кезде рухани қажеттіліктерді қанағаттандыру мәселесінің әлеуметтік әділдігінің жоқтығы жанға бататын жағдай. Көптеген қалаларда немесе ауылдарда тіпті кинотеатрлар және мәдениет үйлері жоқ. Сонымен қатар олардың тұрғындарының негізгі бөлігін жастар құрайды. Әрине бұндай аймақтарда девианттық мінез-құлықтың деңгейі республикамен салыстырғанда өте жоғары болып саналады.
Бірнеше әлеуметтік мәселелерді біз кейінге қалдырамыз, оларды «қалдықты үйлесім» дейді, яғни ондай мәселелерді біз күн тәртібінде бірінші орынға қоймағандығынан олар әсіресе біздің жастарымыздың өмірінен көрініс табатын жағдай болғандықтан және жас қыздар мен жігіттердің санасынан орын тебетіндіктен жастар арасындағы әлеуметтік әділ мәселесінің шиеленісуіне алып келді.
Девианттық мінез-құлықтың дамуына арнайы бір қоғамдағы әлеуметтік шындықтың бұзылуы, негізгі демократиялық принциптердің бұзылуы, экономикалық реформаларды жүргізгенде кеткен қателер нәтижесінде осы жастар арасындағы қиындықтардың пайда болуына алып келеді.
Жоғарыда айтылған мәселелердің барлығы социологиялық зерттеудің актуалдылығының негізін ашуға көмектеседі, оның мақсаты жастар арасындағы девианттық мінез-құлық социологиясының теориялық және эксперименталдық аспектілерінде қарастырылуы болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Казымбетова Д.К. Девиантное поведение молодежи как объект социологического исследования, Дисс.к.с.н. Алматы, 1999г.
2. Иваненков С.П. Проблемы социализации современной молодежи. - Оренбург: «Димур», 1999-266с.
3. Ковалева А.И. Социализация личности: норма и отклонение - М.: Институт молодежи, 1996г. -с.116.
4. Первова И.Л. Ассоциальное поведение детей и подростков. СПб: изд-во С-пет. Унив-та, 1999. -319с.
5. Джаманбалаева Ш.Е. Общество и подросток: социологический аспект девиантного поведения. А: Қазақ университеті, 2002г. -с278.
6. Ковалев А.Г. Психология личности. -М: 1985. -с241-242.
7. Лихачев Б.Т. Воспитательные аспекты обучения. -М.1985. -с.28.
8. Шур М.Э. Наше преступное общество: социальные и правовые источники преступности в Америке. Пер. с англ. -М: Издательство, «Прогресс», 1977. -с. 250.
9. Джаманбалаева Ш.Е. Социальные проблемы девиантного поведения (на материалах Республика Казахстан) Дисс.к.с.н. -Алматы, 1996г. -137с.
10. Дюркгейм Э. Норма и патология. Рубеж. Альманах социальных исследований - Сыктывкар, 1992. №2 -с.82-88.
11. Плахов В.Д. Социальные нормы: Философские основания общей теории. -М., 1985. -с.85-88.
12. Гилинский Я.И. Девиантное поведение в зеркале социологии. В сб.: Актуальные проблемы социологии девиантного и социального контроля. -М., Институт социологии АН СССР, 1992. -с. 122-123.
13. Кутырев Б.П. Стратегия социального развития. -Новосибирск: Наука. Сиб. Отделение, 1990. -с.11-12.
14. Гилинский Я.И., Афанасьев В. Социология девиантного (отклоняющегося) поведения. Учеб. Псобие, -СПб., 1993. -с.120.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
...............................
І Бөлім. Жастардың девианттық ... ... ... ... ... ... негіздері
1.1. Жастардың девианттық мінез-құлық даму классификациясы,
тенденциялары ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... жастардың әлеуметтенуінің негізгі заңдылықтары
мен жалпы
сипаты......................................................................
..........................
ІІ Бөлім. Жастардың ауытқитын мінез-құлық стереотиптерінің
әлеуметтік-психологиялық ... мен ... ... мінез-құлық стереотиптерінің әлеуметтік-
психологиялық ... ... ... ... ... ... құқықтық компоненттілігі және
потенциалдық
дайындығы...................................................................
......
2.3.Жасөспірімдер арасындағы қылмыстар – Қазақстандағы жастардың
ауытқитын ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Жастардың ауытқитын мінез-құлыққа жасайтын
социологиялық зерттеулердің ... ... ... өте зор, ... ... алғанда қоғамдық тәртіпті бұзушылардың ішінен жас ұрпақтың, әсіресе
біздің қазіргі кездегі студенттеріміздің үлесі мол, ол ... ... ... ... арасынан салыстырғанды, екінші жағын алғанда,
бағыттылықтың құрылуы ... ... ... құндылықтардың) осы жастық кезеңде өтеді. Осыдан барып жастардың
девианттық мінез-құлықты бастан ... ... ... ... ... байланысты болып келеді.
Қазіргі кездегі жастар үшін ең маңызды мәселе ретінде бірнеше
кедергілер, ... ... ... ол ... ... ... қамтамасыз етілуі, қоғамдық қатынастардың жаңа жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... мәселелер болып
табылады. Сонымен қатар еңбек нарығындағы төмен бәсекелестік жағдайлары,
профессионалдық білімдер мен тәжірбиенің жетіспеуі, осының ... ... ... ... таба ... ... ортасындағы девианттық
мінез-құлықтың өсуі мен жұмыссыздық мәселесінің бел алуы таң қалдырарлық
жәйт емес. ... ... ... моральдық құндылықтардың
жоғалуы мен қатар, орындарын таба алмай жас ... ... ... ... ... ... ағымға қарсы коюмен жол табуға үйір
бола бастайды. ... ... ... арасында массалық көлемді алып
келеді, яғни бұл ... ... ... жағдай өз әсерін
тигізеді. Бірақ та әлеуметтік шындық жастардың қылмыстық әлемге ... жол ... ... әлі ... таба қойған жоқ.
Девианттық мінез - құлықтың ... ... ... ол ... ... ... қатынастағы адамдардың
теңдігі мен материалдық жағдайларындағы теңсіздігі арасындағы қарама-
қайшылық бар. Сонымен ... ... ... ... ... объективтілігі мен тұтыну заттарындағы теңсіздік мәселесі жастардың
өзіндік материалдық жағдайларымен қанағатсыздық ... ... және ... ... ... ... ... жолдармен қанағаттандыруға белсенді ете түседі.
Әсіресе қазіргі кезде жастардың үлкен-үлкен қалаларда, ауылдық
жерлерде ... ... ... үшін ... ... рухани қажеттіліктерді
қанағаттандыру мәселесінің әлеуметтік әділдігінің жоқтығы ... ... ... ... немесе ауылдарда тіпті кинотеатрлар және
мәдениет үйлері жоқ. Сонымен қатар олардың тұрғындарының ... ... ... ... ... аймақтарда девианттық мінез-құлықтың деңгейі
республикамен салыстырғанда өте жоғары болып саналады.
Бірнеше әлеуметтік мәселелерді біз ... ... ... үйлесім» дейді, яғни ондай мәселелерді біз күн тәртібінде бірінші
орынға ... олар ... ... жастарымыздың өмірінен көрініс
табатын жағдай болғандықтан және жас ... мен ... ... ... жастар арасындағы әлеуметтік әділ мәселесінің шиеленісуіне
алып келді.
Девианттық мінез-құлықтың дамуына ... бір ... ... ... ... ... принциптердің бұзылуы,
экономикалық реформаларды жүргізгенде кеткен қателер нәтижесінде осы ... ... ... ... алып ... ... мәселелердің барлығы социологиялық зерттеудің
актуалдылығының негізін ... ... оның ... ... ... ... социологиясының теориялық және эксперименталдық
аспектілерінде ... ... ... ... ... деңгейі. Девиантты мінез-құлық және сондай
жастармен жұмыс ... ... ... ғалымдар тарапынан мол зерттелген.
Олардың аттарын тізіп шығудың өзіне көп уақыт ... Ал, ... ... ... ... ... ... еңбектер санаулы.
Олардың көпшілігі ғылыми мақала түрінде ғана.
Джаманбалаева Ш.Е., Казымбетова Д.К. ... ... ... ... ... ... ... жайы, жалпы
проблемалары қарастырылған. Жастармен әлеуметтік жұмыс жүргізу ... ... ... ... ... ... қасы ... болады.
Сондықтан да осы тақырыптың дипломдық жұмыс объектісіне ... ... емес әрі өте зәру ... табылады.
Диплом жұмысының мақсаты отандық және шетелдік ғалымдардың
еңбектеріндегі ... ... ... ... әлеуметтік
зерттеулер мәліметтеріне сүйене отырып, ... ... ... ... ... ... ... барысына ой жүгірту, басым
бағыттары мен өзекті мәселелерін айкындау, әлеуметтік жұмыс жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... міндеттерді алдына
қойған:
- девианттық мінез-құлықты анықтаудың әдістемелік және ... ... және ... ... ... негізі мен маңызын әлеуметтік құбылыс
ретінде ашу;
- девианттық мінез-құлықты зерттеген ... және ... ... ... ала ... ... ... мінез-
құлықтарының әлеуметтік детерминанттарына салыстырмалы талдау жасау ... ... ... ... ... мен Д.К. ... ... 1997-
1998 жж) жасаған зерттеулеріне сүйене ... ... ... ... әлеуметтік детерминанттарына салыстырмалы талдау жасау.
Диплом жұмысының объектісі - Жастардың әлеуметтік нормалардан ... ... пәні ... Қазақстандағы девианттық мінез-құлықтың
түрлері болып табылады.
Диплом жұмысының қолданбалық маңызы. Дипломдық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерін, олардың саяси
бағдарын, олармен әлеуметтік жұмыс жүргізу жайын қазіргі ... ... ... ... ... ... қатарын толықтыра түседі.
Зерттеу жұмысындағы деректер ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жастар саясаты жүйесі, жас социологиясы,
сондай-ақ осы тақырыпта жазылатын ... ... ... ... ... теориялық негізі ретінде Э. Дюркгеймнің (әлеуметтік
дезорганизация теориясы), Р. Мертонның ... ... М ... ... ... ... қарастырылды. Жұмыстың теориялық
көздері ретінде Я.И.Гилинскиидін, А.Коэннің, В.Н. ... ... ... және т.б. ... сол сияқты
Қазақстандық оқымыстылардың еңбектері - ... Ш.Е., ... ... ... ... құрылысы жағынан: кіріспе, екі бөлімнен, қорытынды,
қолданылған әдебиеттер тізімі және ... ... ... тұрады.
I БӨЛІМ. ЖАСТАРДЫҢ ДЕВИАНТТЫҚ МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫН ӘЛЕУМЕТТІК
ЖҰМЫС ... ... ... ... ... ... ... даму классификациясы, тенденциялары
мен түсініктері
Социология шегінде арнайы социологиялық теория пайда ... ... - ... ... мінез-құлық социологиясы. Әсіресе
осындай атпен қырыққа жуық зерттеу комитеттерінің халықаралық социологиялық
ассоциациялар жұмыс істеуде. Оның қайнарының ... ... ... ... ... бағыт ретінде тұрақты құрылуы ең алдымен Р. ... ... К. ... және А. Знанецкийдің еңбектерінен көрінеді, олар
әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік
өзгерістерістердің бөлінбейтін бөлшегі ретінде қарастырды, Р.Феррис,
Э.Тириакьян, Т.Шибутани және ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырды.
Девианттық мінез-құлық мәселелері әлеуметтік жанжал ... ... ... ... ... ... қауіпті оның
ұйымшылыдығын қалыптастырып, топтық нормалардан оның мүшелерінің ауытқуын
азайтады және ... ... ... ... ... топтың
мүшелеріне қатысты топтық репрессияға ұшырататындығы ... ... ... ... әлеуметтік жүйедегі мінез-құлықтың мәдени бейнелері
ауытқитын мінез-құлық ... ... егер ол ... ... негізделген болғанда. Девианттық ауытқитын мінез-құлық
теориясы арнайы социологиялық теория ... ... ... аясында дамиды. Р. Мертон аномия теориясын қолдана отырып,
девианттық мінез-құлық теориясын ... ... ... ... жету ... ... арасындағы пайда
болған келіспеушіліктер деп түсіндіреді. Оның пікірінше әртүрлі топтар үшін
біркелкі емес мақсаттарға жетудің ресми жолдары қоғамның ... ... ... және осылардың функционалдық жетіспеушіліктері мақсатқа
жету үшін колданатын бейресми құрылымдардың пайда болуына негіз болады.
Девианттылықты ... ... ... достастығына, «өзіне»
және «басқаларға» ... ... бір ... ... ... тудыруы өздерінің «мендігін» шектеу ... Бұл ... қай ... ... мінез-құлықтағы екендігін анықтайтын шекараны
анықтау қажет. Осы ... ... жеке және ... ... сәйкес келуі негізделген. Бұл жерде менің
еркіндігім басқа адамның еркіндігімен шектеледі - бұл ең ... ... ... ... яғни ... ... ... Сол үшін де девианттық
мінез құлықтың ең ... ... ... ретінде осы мінез-құлықтың
түрінің зияны мен қоғамдық пайдалылығын қарастырамыз.
Девианттық мінез-құлыққа баға беру критерийін анықтау бір ... ... ... ... ... ... девианттық деп айту және оны
ажырата білу өте қиын. Девиацияның әсіресе айқын көрінетін ... ... ... ... ... олар ... ... отырады, бірақ бұл жерде оларға толықтай, ... беру өте ... ... кісі ... өзі ... жағдайларда ақталып
жатады. Мысал ретінде ... ... ... ... ... ... ... түспейтін, яғни ол жағдайдың қысымымен жасалған іс-
әрекет деп түсінген. Ол айып тағулардан ... ол ... ... кезден бастап және қоғам материалдың жағдайларды ... ... ... яғни бала ... ... ... денсаулық үшін неше күш
керек соның барлығына есеп бере алатын болған кезеңнен бастап ол ... ... яғни біз үшін ... ... ... Біз ... іс-әрекеттің бағасы тарихтан бері заман өткен ... ... және олар ... ... ... ... мен
мәдениетпен өзгеріске ұшыраған құндылықтар қатар ажыратылады.
Көптеген жұмыстардың нәтижесінде девианттық мінез-құлық концепциясының
позициясына деген ... ... ... оның ... ... - ... ... батыс зерттеушілері (Г. Беккер, Д. Китсус, К. Эриксон, және
т.б. дамытқан теориялар былай дейді: іс-әрекеттерді девианттық деп ... ... ... ... ... анықталады. Бірақта
осындай қорытындылар тапсырмаларды жеңілдетпейді, ... ... ... ... өзі объективті емес баға беруде, билік ететін ... ... ... және ... мінез-құлығының түрлері, ... мен ... ... ... ... ... ... девианттық деп айтуға болады. Бұл жерде шешуші маңызды
ол мінез-құлықтың өзі ... ... оған ... ... ... ... білмейтін қоғам тіпті қорғаусыз адамды да, тіпті адал,
кінәсіз адамды ... ... яғни оны ... ... ... осындай мінез-құлықтың элементтері, мысалы,
қылмыскерлік,іішмгерілк,нашақорлық және ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... пәндердің аясында
зерттеліп келеді. Олар криминалогия, наркология және т.б. мен. ... ... 60-шы ... соңы мен 70-жылдардың басындағы
Я.И.Афанасьевтің /2/ және тағы басқалардың еңбектерінде көруге болады.
Ал Қазақстанда осы ... ... ... ғана ... бастады.
Девианттық социологияның дамуы мен институциялануына деген үлкен еңбекті
академик В.Н.Кудрявцевке/3/ тиесілі.
Қазіргі кезеңдік, ... ... ... ... ... ... мінез-құлық дегеніміз-адамдардың
өмір салтындағы жалпымен қабылданған нормалар мен моральға, құқықтық және
басқада әлеуметтік ... ... ... ... әлеуметтік
топтарға немесе қоғамға зиян тигізетін (немесе ... ... ... ... ... тигізілген зияндар үшін әлеуметтік жауапкершіліктер
тартатын іс-әрекеттер, қимылдарды жатқызамыз. Ал ... ... заң ... аңғартады, олар қылмыстық жауапкершілік
тартуға апарып соғады.
Девианттық мінез-құлықтың деликвенттік ... ... ... деликвенттік мінез-құлыққа қарағанда ... ... ... ... ... деликвентті мінез-
құлықты өзінің бір бөлігі ... ... ... ... ... ... Ал делинквенттік-ол тек қана қылмыстық
жауапкершіліктерді алып жүретін мінез-құлық ... ... ... ... ... ... негізделген саясат құруға болады, ол
практиканы профиалктикаға бағыттап отырады. Және де барлық аутқуларды жою
емес тек қана ... ... ... ... ... мінез-
құлық теориясының зерттеуіне Ш.К.Жаманбалаеваның диссертациясы көп үлес
қосты, ол ... ... ... ... ... және оның монографиялары. Бұл еңбектерде ... ... ... ... актісі деп әділдікпен ... ... ... ... өмір салттары, арнайы қоғамда ... ... мен ... негіздегі салдарлы қағамдық санкцияларды
бұзатын іс-әрекеттерді айтамыз. Берілген ... ... осы ... барлық көріністерін қамтиды, екіншіден аутқуды, тек ресми жағынан
ғана ... ... ... айтылмаған әлеуметтік нормалардағы бейресми
аутқитын мінез-құлық формаларында қарастырады; үшіншіден, ... ... олар ... ... ... алып ... топтық
аутқудан, қоғамдық жақтырмауға және толығымен қоғамнан бөліп тастауға алып
келетін санкциялар.
Бірақта девиянттық мінез-құлықтың критерииін ... ... ... біз бір іс-әрекетті девианттық немесе оған жатқызбауымызда мүмкін,
яғни ол ... ... салт ... өмір ... байланысты
өзгеірп отырады. Әлеуметтік процестердің ... ... ... ... ... ... девиациялық процестердің өсуіне
алып келеді. Олар нормадан ауытқитын мінез-құлықтың нормаларынан көрініп
отырады.
Әлеуметтік толығырақ анықтамасын беру ... ... ... ... ... Алғаш рет аномия түсінігін қабылдаған социолог Э.Дюркгейм.
Аномия ... ол ... ... анық ... вакуум, ескі нормалар мен жаңа бағалылықтардың ... жоқ ... ... ... ... кезеңдегі автор В.Д.Плаховтың пікірінше аномия таза күйінде
кездеспейді, себебі кездейсоқ кездесетін ... ... ... ... ... ... /6/.
Бірақ бұларды бір-бірінен ажырату мүмкін емес. Кез-келген аномия бірге
жүреді.және бір бірін толықтырып отырады. Сол сияқты онда нормативті ... ... ... Осы ... ... ... тура ... әлеуметтік жағдайды ескеретін болсақ,онда осы мәселелер бізге
ауытқитын мінез-құлық белгілерін ажыратуға мүмкіндік береді. Я.Гилинскидің
пікірінше әлеуметтік нормаларға ... ... ... мен ... ... ... ... бірақ ол әр уақытта емес, бір ғана мезгілде,
уақытта, бірақ әртүрліқоғамдар арасындаболуы мүмкін /7/.
Негативті аутқулар- шындық ... ... да бір ... ... және ... ... ... тұтастай немесе жеке
тұлғаға зиян келтіреді, сол үшін де тек қана ... ... ... ... ретінде қарастырады.
Позитивті аутқулар – бұл қандай да бір ... ... ... және ... ... ... тек қана ... зиян
келтірмейді, ол қарама-қарсы оның прогрессивті дамуындағы жосарларына
пайдалы.
Қылмыс - ол ... ... ... да бір нормаларын бұзатын
аутқуды айтамыз.
Деликт – бұл қандай да бір норманың құқықтық түрін бұзатын ... және ... да ... ... ... ... осындай.
Девиантты мінез-құлықтың индивидуалды формалары массалық аутқудың
формаларына сәйкес келеді, олар ... ... ... ... «заң ... «қылмыскерлік», «деликвенттік»,
«аморальдық».
Сонымен қатар, біз девианттық мінез-құлықтың негізгі категорияларын
қарастырдық. Енді ... ... ... әлі басы шешілмеген сұрақтар
қалады: әлеуметтік нормаларға сәйкес ... ... ... ... ... ... аламыз ба? Бұл сұрақ неліктен туып отыр,
себебі көптеген авторлар «девианттық мінез-құлық»-деген түсінік екі ... ... олар бір ... ... ... де ... ұғым(көбінесе жаңалық ашуболады)/8/. Курыреваның айтуынша,
«девианттық ... ... ... да бағытталуы мүмкін, мысалы, оның
жазуынша – олар көбінде инициатива,кәсіпкерлік»/8/.
Девианттық мінез-құлықтың келесі түрі ретінде, біз – ... ... ... ... Яғни ... ... іс-әрекеттердің барлығы немесе
қылмыстар, социологияда ерекше атау алады, ол деликвентті мінез-құлық деп
аталады.
Құқықтық жәен ... ... ... орындалуы мемлекеттік
биліктің беделді маңызды және қатысты қарым-қатынасты реттейді. ... ... ... ... және ... дамуына кері әсерін
тигізеді. Құқықтық нормаларды бұзатын мінез-құлықтар, зиянды ... ... ... ... қатынасатрға шектіретін зиянның деңгейін анықтай
келе әлеуметтік жиынтықатрдың, топатр мен ... ... сол ... ... ... ... түрлерін
ауытқитын мінез-құлық түрлерін ажыратуға мүмкіндік туады, ... ... ... ... ... ол тек ... ... зиян
тигізеді де қоғам өміріне жалпымен қабылданған моральдық нормаларға ... ... ... ... мінез-
құлық, ол тұлғаға, әлеуметтік топтарға, қоғамға жәен ... ... ... ... ... өлтірушілік);заңға
қарсы мінез-құлықтар(қылмыс және басқа да заң бұзушылықтар).(№1схеманы
қаарңыз)
1Схема
Девианттық мінез-құлықтың негізгі түрлері
2Схема
Девианттық мінез-құлық ... ... ... ... ... ... сыртқы ортасы мен
оның жеке саалары, ... ... ... ... еске ала ... ... ... қарастырамыз: мотивацияның
құрылуы, девиантты ... ... ... ... ... ... ... ауытқитын мінез-құлықтарына социологиялық зерттеу
жүргізудің теориялық және әдістемелік негіздері
Қандай социологиялық ... ... ол ... ... ... ... етіп орындау үшін алдына екі мәселені талап етіп қояды, яғни, ол
теориялық және практикалық негіз. Осы екі ... ... ... ... ... кемшіліктерін бірі толықтырып отырып жасалған зерттеу
өте үлесті деп атауымызға болады. ... ... ... ... біз ... негізіне талдау жасаймыз, оларға біз алдын ала алғашқы
ақпараттарды өңдеу мен сапалы социологиялық зерттеудің бағдарламасын ... ... ... ... ... - ол зерттеу барысында
істелетін шаралардың (оның ішіне ... ... ... ... ... ... пәні, тапсырмасы, мәселенің жағдайы,
құралдары, гипотезасы, нәтижелер мен ... есеп беру ... ... ... ... Біз жастардың девианттық мінез-
құлықтарына зерттеу жасамас бұрын осыған ... ... ... жөн ... және оның ... келесі теориялық
негіздерін қарастырып өтейік.
Социологиялық ... ... ... ... - бұл сапалы және сандық әдістердің көмегімен
өлеуметтік құбылыстардың нақты жағдайын зерттеу құралы.
Зерттеудің негізінде бір мәселе туындайды, оны біз ... ... ... пәндік аспектісі - бұл арнайы әлеуметтік тапсырма;
Гнесеологиялық аспектісі - ол қандай да бір қоғамдық қажеттіліктерді
сезіну және оның шешу ... ...... қамтамасыз ететін әлеуметтік шындық
аймағы (әлеуметтік процесс, өмір аймағы, жиынтық).
Зерттеу ... ... ... ... ... көрінетін, маңызды
жақтары. Ереже бойынша зерттеу пәні ... ... ... теориялық түсініктермен байқалады. Жекелеген элементтер гипотеза
немесе ұйғарымдар формасы ретінде модельге енеді. Гипотезалар түсінідірмелі
(социологияға ... ... ... ... ... ... ... болады), және бейнелейтін (барлық ... ... ... және ... студенттің семинар
кезіндегі активтілігі экзамендегі бағасына әсер етеді). ... ... ... ... ... мұнымен қатар теориялық модель нақты
объектіге қатысты емес мінездемелердің ... ... ... ... ... ... ... жағдайлармен байланысты өлшенбейді;
зерттеу жүргізіп отырған субъекті ... ... ... ... ... ақпарат алу әдістерін,
іріктеудің инструменттерін жобалауды ... ... - бұл ... оның ... мен ... негізінде
зерттеу жүйесі болып табылады.
Инструмент - арнайы дайындалған құжаттар, осылардың көмегімен объекті
туралы ақпараттар жинауды ... ... ... ... бланкісі,
бақылау картасы, таблица).
Әдістеме - операциялар жүйесі, осылардың көмегімен валидті (өлшемге
байланысты ... ... ... ... ... ... социологиялық ақпарат.
Ақпарат алудың әдістері: сұрау (анкеталау, сұхбат, эксперттік сұрау,
социометриялық сұрау, социологиялық ... ... ... ... ... немесе қатыспаған, ашық немесе инкогнито, лабораториялық
немесе алаңдық); құжаттарды талдау (дәстүрлік, ... ... ... ... ... алаңдық, сызықтық немесе
паралельді, констат жасайтын ... ... ... - ... ... ... ... бір бөлшегін зерттеуге арналған және нәтижелері объектінің
барлық жиынтығына ... ... ... ... айтады.
Іріктеуді жобалау: негізгі жиынтықтың құрамы мен шекарасын анықтау
(тұтастай немесе іріктеулі зерттеу); іріктеудің түрін анықтау ... ... ... және ... іріктеудің көлемін анықтау;
іріктеудің шектеулі ... ... ... объектіні
таңдау технологиясын анықтау.
Репрезентативтілік (өкілеттілік) - негізгі жиынтықтың мазмұнын
көрсететін іріктеудің қасиеті.
Іріктеудің ... ... ... ... =(0,25t2N)/(А2N+0,25t2),
Бұл жерде n - дегеніміз іріктеуші жиынтық;
N - негізгі жиынтықтың көлемі;
Т2 - арнайы кестелермен анықталатын ... ... ... ... болатын ықтималдылықтың саны;
А - іріктеудің шектеулі қателері;
1.3. Девиантты мінез-құлықты жастармен жұмыс жүргізу технологиясы
Маскүнем, наркоман, жезөкше, әртүрлі ... ... ... ... ... қалай жұмыс істеу керек? Гомосексуалистерді, жезөкшелерді
және маскүнемдерді қылмыстық жауапкершілікке тартудың нәтижесіз екені айдан
анық. ... ... ауру ... ... ... және
әлеуметтік көмекке мұқтаж.
Жалпы, еңбекпен-түзету жүйелері (түрмелер, тергеу ... ... ... және ... ... ... ... түрме
адамды түзеудің орнына негізінен жазалайды.
Девианттық мінез-құлық бастапқыда дәлелсіз болады. ... ... ... сәйкес болғысы келеді. Бұған олардың албырттығы,
қоғамдағы өзінің әлеуметтік ... жете ... ... ... қайыршылық өмір, т.б. жағдайлар әсер етеді. ... ... ... ... ... қайшы және адамгершілікке жат қылықтарды
істеуіне жол ашады. Осындай істерді ... олар ... ... әлеуметтік
бақылау тәсілдерінен тыс болады.
Әлеуметтік бақылаудың негізгі факторларына мыналар ... ... ... ... мен ... ... мінез-құлықтың
нақты түрлеріне бара-бар болуы тиіс. Әлеуметтік бақылаудың ... ... емес ... ... ... ... қызығушылықтарын
қанағаттандыруға бағытталғаны жөн. ... ... және ... ... ... ... ... бола алады. Құқық бұзушылықтың алдын
алуда осындай шаралардың тигізер пайдасы көп.
2. Репрессивті ықпал ету шараларын барынша қысқарту. Бас ... ... ... және ... тоқырауына ұшыратады. Сондықтан
мұны мүмкін болмаған жағдайда ғана қолдану керек.
3. ... ... ... өте ... ... ... жөн. Бұрын
қолданылып жүрген «өзіңе-өзің көмек бер» ... ... ... ... нәтиже берді.
4. Жалпы адамзаттық құндылықтар мен адамгершілік ... ... ... және діни ... ... ... мәні ... насихаттау.
«Келісім институты» мен «делдалдық институтын» құру. Бұлар қылмыстық және
әкімшілік жазалау шараларын өз қолдарына алғаны дұрыс.
5. ... ... ... және ашық ... қатынасты
насихаттайтын бейнесюжеттерге катаң тыйым салу. Жастардың ... ... ... ... ... ... қойып, олардың орнын
басқа адамгершілікке үндейтін дұрыс дүниелермен толтыру керек.
6. Бұқаралық ақпарат құралдары, оқу және ... ... ... ... және ... ... ететін жастарға барынша байсалды
саясат жүргізіп, оларды дұрыс жолға бағыттау да тиімді болады.
7. ... ... ... ... жүргізетін кадрларды
даярлау және қайта даярлау да өзекті ... ... ... ... қорғау органдарының қызметкерлері, ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейтін мамандар жатады.
1.4. Қазіргі қоғамдағы жастардың әлеуметтенуінің негізгі заңдылықтары
мен жалпы сипаты
Тұлға социологиясында ... ... ... орын ... ... ... ... әртүрлі жағдайлардағы, оқиғалардағы өзіндік
ұйғарымдары. Бізге көбінесе жастардың ішкі әлеміндегі ... ... ... ... қалыптасып келе жатқан дәстүрлік
міндеттердің, олардың ішкі жан дүниелерінде қаншалықты орын ... ... ... ... мәселе. Сонымен қатар олар қоғамымыздағы адамдардың
басым көпшілігін ... және ... ... саяси, экономикалық
маңызды тапсырмаларды шешкенде арнайы ролді атқаратынын ... ... - тек қана ... ... сүйенетін категория емес,
соншалықты әлеуметтік және тарихи түсінік. Әртүрлі уақытта, әртүрлі қоғамда
осы жастар түсінігіне әртүрлі ... ... ... ... ... қатар жақындағы өткен заманда осы категорияға сәйкес салыстырмалы
жағынан осы ... өте тар ... ... адамдар қабаты жатқан,
олар әлеуметтік үлкендіктің алдындағы тұрған үлкендер ... ... ... адамдар тобын айтқан.
Қазіргі шындық кезеңінде балалар көбірек оқуға тырысады және ата-
анасының қол астында ұзақ ... бойы өмір ... ... ... олар ... жағдайда да ата-анасының қол астында жүретіндері де аз емес. ... ... ... ... ... ... ... бізде өткен дәуірге
қарағанда ұзағырақ. Сонымен қатар балалық пен үлкендіктің ... ... ... рольдерін меңгеруге деген
қиындықтар туғызады, көптеген ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... ... арнайы жастар категорнясы
мен үлкендерге ... ... ... арасындағы
айырмашылықтарына байланысты.
Жастар - бұл ... ... тән ... ... мінез-
құлықтың бағалылықтары мен стереотиптерін меңгерген әлеуметтік топ. ... ... ... ... ... ұзақ жылдар бойы арнайы
әлеуметтік топ ... ... ... жоқ. БҰҰ-ның анықтауынша
жастар деп 15 пен 24 жас аралығындағы ... ... ... ... ... ... ретінде біздің елімізде хронологиялық жас
ерекшеліктері арқылы жалпы жастық ... ... ... олар ... 29 ... дейін деген ұйғарымдар жасалады.
Біздің көзқарасымызша бұл критерий қандай да бір деңгейде формальдық
деңгейге ... ... деп ... ... Статустың бұдан да басқа
параметрлері бойынша уақыттың вертикалдық ... ... ... ... ... өлшенеді екен: ол ... ... ... интеллектуалдық, генетикалық
өзгешеліктеріне ... Осы атап ... ... ... ... сәйкестеліп қандай да бір статустың деңгейін анықтауға
көмектеседі, яғни ол ... ... ... топқа жатқызатын мінездемелер
болып табылады.
Жасөспірімдер жасына қатысты қолданатын олар өмірлік бағалылықтарды,
өмірлік позициялардың, өмірлік жосарлардың активті кезеңі.
Олардың біріншісі, ... жасы 12 және 13 ... ... ... ... ... ... мен
танымдардың игеруіндегі активті кезең. Осы әлеуметтік «бағалылықтардың» жас
өспірім үшін көңіл аудааррлық ... ... ... ол өзіндік
тәжірибесімен әлі қалыптаса қоймаған яғни осыған ... ... ... ... ... ... тұлға неігздерін құрайтын индивидуалды
жетістіктерімен байланысты, үлкендердің өміріндегі өз ... ... мен ... өмірдегі іс-әрекеттері мен өмір
«жағдайларын» меңгерумен сипатталады. Осы ... жас ... ... ... ... даму мен ... тенденциясы
қалыптасады.
Жасөспірімдік әлеуметтануының үшінші сатысы16- 17- 18 жас аралығында
қалыптасады.Әлеуметтік психологтар ... ... даму ... ... ... ... Біз білетіндей «осы саты басталғаннан бастап
өте ... ... қам ... қайран қалуынан, немесе соққы әкелетін
уақиғалардың »болуымен қатар ... біз үшін ... ... ... А.И.Ковалева ауытқитын әлеуметтан процесінің үш деңгейін
анықтайды. Нақты ... ... ... ... ... ... әлеуметтануы, кең ауқымды аномия , қағамның әлеуметтік
құндылықтармен ... ... ... ... ... ... ... /12/.
- жағымды бағыттағы өмірлік жосарлар мен профессианалдық алғы
шарттардың болмауы;
- оқу процесіне деген санасыздық пен тәртіптің ... ... ... ... және ... ... әсер ... сыйламаушылық қарым-қатынасат
болу;
- қоршаған адамдардың іс-әрекетін құқықтық пен моральдық
талаптарға сай ... ... баға беер ... өзіндік критиканың болмауы;
- қоршаға ортаға деген назар аудармаушылық,эмпатияға деген
талаптың болмауы;
- ... ... ... ... тұрақсыздығы;
- мінез құлықтың сыртқы мәдениетінің жоқтығы (киім киуде,сөйлеу
мәнерінде);
- жаман ... мен ... ... ... никотин, бейберекет баалғаттау)
Ш.Е. Жаманбалаеваның
II БӨЛІМ. ЖАСТАРДЫҢ АУЫТҚИТЫН МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚ СТЕРЕОТИПТЕРІНІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-
ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН ... ... ... ... ... ... тұлғаның өмірлік іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... аян. ... көрсеткендей бұл бағалықты ... ... ... ... ... ... 1-кесте мәліметтерінен көруге болады,
бүгінгі күндегі ... ... ... ... болып
табылмайды. Жыныстық ерекшеліктерден тәуелді алып жүруші бағыттар ретінде
қазіргі кезде көбінесе өмірлік ... ... ... ... ... ... ... осы тенденция еркек жыныстағылардың
арасындағы ... ... ... олар 56 % ... ... ... ... көрінуі жас өсіпірімдерде 14-17 ... ... олар ... ... мен мектеп оқушыларында
көптеп кездеседі, осыған сәйкес 60-62 % жағдайлар. Әйел ... ... ... ... осы ... ... еш өзгеріссіз екендігін
байқауға болады. Яғни осы ... ... сол ... ... ... ... ... талдау жасау маңызы ойын сауық құруға деген құмарлық өмір
салттарының күтпеген жерден пародоксалды ... ... ... ... бар ... ... айтылады. Берілген пародоксалдылын
әйел адамдарда зерттелгендердің ішінен тіпті жартысы (56 ... ... ер ... жоғарғы білімі барлары осы тенденция байқалмаған. Бұл
фактіге түсіндірме ретінде ойын сауық бағдарламаның маңызды бағыттарын табу
бір ... ... ... ... ... жасалушылардың оқушылар
екендігін ескере ... ... ... емес ... ... өз ... мінез-құлықтарының моделін әлсіз білетіндер ... ... ... ... өздерінің аналарының мінез-құлықтарын көрнекі
жағдайда біледі, мүмкін, тіпті ер ... ... ... ... ... және ... концепциясындағы
өмірлік маңыздылығы бұзылған.
1-Кесте.
| ... ... ... ... ... (( ... |жағдайы) ... | |
| ... ... ... |Жиі ... |
| ... |ұрыста|өте |к |беру-ге|
| |н ... | |р ... ... ... | | | ... |ұлық |н-дар |
|Ер жыныстағы |31,0 |9,0 |56,0 |- |- |1,0 |3,0 ... | | | | | | | ... жас |28,0 |8,0 |60,0 |- |- |- |4,0 ... ж-р | | | | | | | ... жас |26,0 |5,0 |58,0 |- |- |6,0 |5,0 ... ж-р | | | | | | | ... ... |28,0 |5,0 |62,0 |- |- |- |5,0 ... оқуы | | | | | | | ... ... бар |26,0 |14,0 |55,0 |- |- |3,0 |2,0 ... | | | | | | | ... ... бар |100,0 |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | | ... ... |43,0 |6,0 |43,0 |1,0 |3,0 |3,0 |1,0 ... | | | | | | | ... жас |28,0 |4,0 |58,0 |3,0 |6,0 |1,0 |- ... ж-р | | | | | | | ... жас |45,0 |6,0 |45,0 |- |2,0 |1,0 |2,0 ... ж-р | | | | | | | ... ... |28,0 |6,0 |57,0 |4,0 |4,0 |5,0 |- ... оқуы | | | | | | | ... ... бар |45,0 |6,0 |39,0 |- |3,0 |- |2,0 ... | | | | | | | ... ... бар |33,0 |11,0 |56,0 |- |- | |- ... | | | | | | | ... топтарын әлуеметтік-маңызды тұлғалық және топтық іс-
әрекетпен байланысты стереотиптер ... ... ... ... ... ... "Қызықты жұмыс" дегенде немесе
топтың немесе тұлғаның әлеуметтік маңызды потенциалы бар ... ... ... алға ... ... ... ... Бұндай
бағытта ерлер арасында 31 % жағдайды ... ал әйел ... ... 43 ... Ер ... арасында осы тенденция барлық жастар топтар арасында да
орын алады және жоғарғы ... ... ... өте ... деңгейге
жетті. Ал әйел адамдар арасында қарама- қарсы тенденция байқалады, өзіндік
профессионалдық ал жылжулар уақыт өткен ... яғни жасы ... ... ... ... басымырақ болып келеді. Көбінесе әйел адамдар
арасында ... ... ... ... бұл ... 12 % төмен болған, ол
орта білімі бар әйел ... ... ... ... ... 67 %
кем болған.
Жастардың мінез-құлықтарының басқа да стереотиптеріне топ аралық
жанжалдарды жатқызуға болады, оларды жиі ... ... ... ... ... ... "өте ... есебінде болғысы
келетіндер. Осы екі топтық деструктивтік стереотиптер әйел ... ... ... ал ерлер арасында жоқтың қасы.
Жоғарыдағы айтылғандардың ішінен көптеген ... ... ... ... ... топтар көп әсер етеді.
Осыған байланысты, осы стереотиптердің тұлғааралық қатынастардағы орын
алуын бақылау өте қызықтырақ ... яғни ... ... топ ... ... ... ... осы жағдайды бақылауға болады (денелік,
жасты ... ... ... ... ... басым болу жағдайдындағы мінез-құлық стереотиптерінің
стратегиялары
| ... болу ... ... ... |
| ... (( ... ... ... ... ... |Ұру |Жауап беруге |
| | ... | | ... ... ... |68,0 |13,0 |9,0 |10,0 |- ... | | | | | ... жас |68,0 |24,0 |4,0 |4,0 |- ... | | | | | ... | | | | | ... жас |63,0 |21,0 |5,0 |11,0 |- ... | | | | | ... | | | | | ... |67,0 |10,0 |10,0 |13,0 |- ... | | | | | ... оқуы | | | | | ... ... ... |19,0 |5,0 |9,0 |- ... | | | | | ... ... |100,0 |- |- |- |- ... ... | | | | | ... |72,0 |17,0 |7,0 |3,0 |1,0 ... | | | | | ... жас |52,0 |22,0 |14,0 |12,0 |- ... | | | | | ... | | | | | ... жас |77,0 |19,0 |4,0 |- |- ... | | | | | ... | | | | | ... |51,0 |20,0 |12,0 |17,0 |- ... | | | | | ... оқуы | | | | | ... ... ... |16,0 |6,0 |- |2,0 ... | | | | | ... ... |100,0 |- |- |- |- ... ... | | | | | ... ... екінші стереотип келісім мінез-құлық ... ... ... ... ... ... Бұл ... жас
өспірім кездегі (14-17 жас аралығындағы) әйел ... ... ... алады, ереже бойынша шығарылған күйзелісуі, сенімсіздік осы
компромистік мінез-құлықтың ... ... әсер ... ... ... ... жастар арасындағы тұлғааралық қарым-қатынастардың
вербалдық және денелік агрессивті стереотиптерінің барлығы ... ... ... ... ... арасында қалыпты жағдай ретінде көрінеді
(бірінші ... 18-25 жас ... және ... ... ... кездеседі. Көбінесе жиілікті осы стереотиптер қылмыстық шаралармен
жаза өтеу аймақтарындағы ер адамдардың арасынан ... ... ... ... дәлел ретінде жынысаралық мінез-құлық
стереотиптері өз репутациясын қорғау кезінде ... ... ... ... ... мінез-құлық стереотиптері %
|Зерттеуге |Жанжалды |Оны ... ... ... ... |қорғау |қорқытамын |қтың басқа|беруге |
| ... ... ... |түрлері |қиналады |
| ... ... ... | | |
| ... | | | | ... арасында|33,0 |54,0 |11,0 | - |2,0 |
| 14-17 |36,0 |52,0 |12,0 | - |- ... | | | | | ... |21,0 |58,0 |16,0 | - |5,0 ... | | | | | ... |33,0 |57,0 |10,0 | - | - ... | | | | | ... білімі |24,0 |61,0 |10,0 | - |5,0 ... ... | | | | | ... |60,0 |40,0 | - | - | - ... | | | | | ... |64,0 |22,0 |7,0 |1,0 |6,0 ... | | | | | ... |57,0 |32,0 |6,0 |1,0 |4,0 ... | | | | | ... |77,0 |21,0 | - | - |2,0 ... | | | | | ... |55,0 |31,0 |8,0 |2,0 |4,0 ... | | | | | ... |33,0 |22,0 | - | - |45,0 ... | | | | | ... ... ... тек ... ... ғана қозғап кетпейді,
тұлғаның базалық ... да ... ... Осы кесетнің
мәліметтерін қарастыра келе ерлер мен әйелдер ... ... ... ... ... ... ... адамдарына зиян
келтірген жағдайда тек қана ойланбастан деенлік күшті қолданатыны басымырақ
келеді екен (54 % ... және суық ... ... және ... ... оны қолдану. Жалпы алғанда ерлер арасында бұл ... ... ... ... қарағанда екі есе аз
кездескен. Ал әйелдер арасына келетін ... ... ... ерекшеліктеріне аса көңіл бөлмегендіктен, жанжалды
компромисс жағдайымен шешу стереотип ... ... аян ... Яғни ол
агрессивті мінез құлықтан гөрі осы стереотиптің басым екендігі айқын
көрінеді.
Осы ... ... ... ... келесі әлеуметтік жағдайларда қарастырамыз. Яғни осы қатермен
байланыстылығы (4-кестене ... ... ... ... ... ... ... болғанын дәлелдейді.
4-Кесте
Қатер төнген жағдайдағы заңға қарама-қарсы мінез-құлықтағы
стереотиптері %
|Зерттеуге |Судан |Жанжалға ... ... ... ... |құрғақ |түседі ... ... ... ... |төбелеседі | |тырыса | |е |
| ... | | |ды | ... ... ды| | | | |ады ... ... |37,0 |2,0 |7,0 |- |- |
| 14-17 |56,0 |36,0 |- |8,0 |- |- ... | | | | | | ... |58,0 |42,0 |- | - |- |- ... | | | | | | ... |57,0 |33,0 |- |10,0 |- |- ... | | | | | | ... ... |50,0 |45,0 |5,0 |- |- |- ... ... | | | | | | ... |60,0 |- | - |40,0 |- |- ... | | | | | | ... |51,0 |24,0 |3,0 |20,0 |1,0 |1,0 ... | | | | | | ... |64,0 |16,0 |- |2,0 |- |- ... | | | | | | ... |49,0 |21,0 |- |30,0 |- |- ... | | | | | | ... |65,0 |16,0 |- |19,0 |- |- ... | | | | | | ... ... |48,0 |30,0 |4,0 |17,0 |- |10,0 ... ... | | | | | | ... |22,0 |11,0 | - |67,0 |- |- ... | | | | | | ... ... жағдайда ерелр мен әйелдер арасында ад жасымен біліміне
қаармастан басым түсетін ... олар ... ... немесе «судан
құрғақ болып шығу» позициялары басымырақ. Денелік қарсы тұры ... түсу әйел ... гөрі ... арасында басым түседі (13пайыз
жағдайда). Қорғаныс түрлерін көрсететін ... ... ... ... әйел ... ... ... екі жыныс арасында
да жоғары біілмі барлардың ішінен осы ... ... ... ... ... осы сереотип 40пайыз жағдайда,ал ... ... 67 ... ... ... ... жағдайлардың бәрі бір ... ... ... біз ... ... ... ... зерттеу қызықтырады, яғни маңызды әлеуметтік қызығушылықтары
бар осы немесеосы типтегі стереотиптер мінез-құлықтың жобалық модельдерінде
көптеп кездеседі (5-кестеге қараңыз).
5-Кесте
Фрустрациялық жағдайдағы ... ... ... ... тар |
| | ... | Жиі ... ... арасында |12,0 |42,0 |27,0 |19,0 ... ... |12,0 |44,0 |32,0 |12,0 ... ж-р | | | | ... ... |12,0 |25,0 |22,0 |41,0 ... ж-р | | | | ... ... ... |44,0 |41,0 |12,0 ... | | | | ... ... бар |11,0 |29,0 |32,0 |35,0 ... | | | | ... ... бар |20,0 |20,0 |25,0 |60,0 ... | | | | ... ... |13,0 |37,0 |- |39,0 ... ... |5,0 |29,0 |11,0 |46,0 ... ж-р | | | | ... ... |18,0 |37,0 |20,0 |34,0 ... ж-р | | | | ... ... ... |27,0 |136,0 |52,0 ... | | | | ... ... бар |18,0 |39,0 |9,0 |34,0 ... | | | | ... ... бар |20,0 |30,0 |10,0 |40,0 ... | | | | ... ... арасында тек қана бір тенденция заңға бағынушылықтың
білім деңгейлеріне байланысты ... ... ... ... ... баға ... ... ... ... баға беру (( ... ... қатысушылар| |
| ... ... | ... ... ... ... |
| ... |бағынатын азаматтар|қиналады |
| ... деп |деп ... | |
| ... | | ... арасында |60,0 |23,0 |17,0 ... ... |47,0 |33,0 |20,0 ... ж-р | | | ... ... |66,0 |32,0 |2,0 ... ж-р | | | ... ... ... |33,0 |20,0 ... | | | ... ... бар |46,0 |31,0 |3,0 ... | | | ... ... бар |100,0 |- |- ... | | | ... ... |58,0 |40,0 |2,0 ... ... |80,0 |18,0 |2,0 ... ж-р | | | ... ... |45,0 |55,0 |- ... ж-р | | | ... ... ТПУ|85,0 |9,0 |6,0 ... | | | ... ... бар |42,0 |58,0 |- ... | | | ... ... бар |70,0 |30,0 |- ... | | | ... ... ... ... заңға бағынушылық жастық
ерекшеліктерімен әйелдер арасында қарама-қарсы бейнені көруге болады.
Қыздар ... ... ... 35 % ... ... ... 18-
25 жас аралығындағы жоғары болды.
Осы жоспарда үлкен қызығушылықты осы зерттеуге қатысушылардың арасынан
заңға бағынбайтындар арасында туып отыр. Нәтижелер ... ... ... 9-кестеде көрсетілгендей заңға бағынбаушылар ... ... ... ... өздерін 100% жатқызады. Ал заңға бағынбаушылыққа
бейімділік ... ... әйел ... ... білім деңгейіне
қатыссыз тенденция байқалады. Орташа алғанда оның байқалу жағдайы 40%
әйелдер арасында, 23% ... ... ... ... арасындағы қылмыстар-Қазақстандағы жастардың ауытқитын
мінез-құлықтарының негізгі аспектілерінің бірі ... ... ... ... ... пікірінше
криминогендік жағдайдың басым болғандығы кіреді. 2000 жылы Жаманбалаеваның
жүргізген зерттеулеріндегі эксперттік бағаға сүйенеміз, ол ... ... ... ... криминогендік жағдайға баға
беру келесі көрсеткіштерді көрсетеді - "ең ... ... ... ... деңгейі білім беру саласындағы қызметкерлермен мәдениет
ұжымдарында және денсаулық ... ... ... ... ... алтыншы-сегізіншісі олардың алдындағы тұрған басты мәселе
ретінде бағалайды. Администрация мен құқық қорғау орындарының ... ... (83%) ... жағдайға «қарапайым» деп баға береді.
Арнайы бір жас өспірімнің қатысты және шартты жағдайдағы ... осы және ... , ... ... ... тек қана ... емес арнайы бір топтың осындай әрекеттерге баруы екіталай.
«Криминалды жасөспірімдер» түсінігінің өзі заңбұзушы ... ... ... ... ... ... ... кәмелетке
толмағандар болашақтағы криминалистер емес болған ... де ... да ... ... «криминалдылық зардаптарын» өздерінің саналарында, мінез-
құлықтарында тартқандар. Әлеуметтік дезадаптация ... ... ... ... ... криминалдық және
криминалдық емес ... ... ... ... ... болды, олар
және арнайы жағдайларда ішімдіктерді ішу, анаша өнімдерін ... ... ... ... айтарлықтай көлемдегі мәселелер.
ҚОРЫТЫНДЫ
Девиацияны ең алдымен әлеуметтік құбылыс ретінде ... ... ... ... ... ... ол ... қоғамның
тарихи дәстүрмен қалыптасып келе жатқан және ресми қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... бұл жалпымен қабылданған моральдық, құқықтық және әлеуметтік нормаларға
сәйкес емес адамдар ... ... ... ... ол ... топтарға және қоғамға тұтастай зиян келтіретін ... ... сол ... ... талқыға түсетін (немесе қолданатын) пікір
және қоғамның қолдауын табатын ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда пайда болады:
- қоғамдық тәртіптің, теңдіктің бұзылуы, нәтижесінде кері ұйымдастыру
пайда болады.
- Индивид пен ... ... ... ... ... ... байланыстардың тарауына, тұлғаға
әлеуметтік ... және ... әсер ... әлсіреуіне алып келеді.
Қоғамдық қатынастарға тигізген ... ... ... ... топтардың, және жекелеген азаматтардың
қызығушылықтары, сол ... ... ... нормалардың ішінен
девианттық мінез-құлықтың негізгі түрлерін ... ... ... ол тек қана ... және жалпымен қабылданған нормаларға
сәйкес келмейтін мораль нормаларына ... ... ... және т.б.) ... ... заңға қайшы мінез-құлық (қылмыс және
басқа да заң бұзушылықтар).
Жастар ортасындағы әлеуметтік әділдік ... ... ... ... ... ... қалдықты болып табылатын еңбекке деген
қызығушылықтың төмендеуіне алып келді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... Д.К. ... ... ... как ... исследования, Дисс.к.с.н. Алматы, 1999г.
2. Иваненков С.П. Проблемы социализации современной молодежи. - Оренбург:
«Димур», 1999-266с.
3. Ковалева А.И. ... ... ... и ... - М.: ... 1996г. ... ... И.Л. Ассоциальное поведение детей и подростков. СПб: ... ... ... 1999. ... ... Ш.Е. Общество и подросток: ... ... ... А: ... ... 2002г. ... Ковалев А.Г. Психология личности. -М: 1985. ... ... Б.Т. ... ... обучения. -М.1985. -с.28.
8. Шур М.Э. Наше преступное общество: социальные и ... ... в ... Пер. с ... -М: ... «Прогресс», 1977.
-с. 250.
9. Джаманбалаева Ш.Е. Социальные проблемы ... ... ... ... Казахстан) Дисс.к.с.н. -Алматы, 1996г. -137с.
10. Дюркгейм Э. Норма и патология. Рубеж. Альманах ... ... ... 1992. №2 -с.82-88.
11. Плахов В.Д. Социальные нормы: Философские основания общей теории. -М.,
1985. -с.85-88.
12. Гилинский Я.И. Девиантное ... в ... ... В ... ... ... девиантного и социального контроля. -М.,
Институт социологии АН СССР, 1992. -с. 122-123.
13. Кутырев Б.П. Стратегия ... ... ... ... ... 1990. ... ... Я.И., Афанасьев В. Социология девиантного (отклоняющегося)
поведения. Учеб. ... ... 1993. ... ... ... ... мінез-құлық
Қылмыс
Құқықтық іс- әрекеттер
Деструктивті мінез-құлық
Асоциалды мінез-құлық
Ішімгерлік,маскүнемдік, нашақорлық, өзін-өзі өлтірушілік, жезөкшелік
Зинақорлық, ... ... ... ауытқу
Нейтралды ауытқу
Позитивті ауытқу
Заң бұзушылық
Моральдық іс-әрекет
Қылмыс
Деликт

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Агресиялық мінез-құлық табиғатына психологиялық талдау78 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет
Агрессия мәселесіндегі жеткіншектің мінез-құлық ауытқушылығы, яғни девианттық мінез-құлықтың пайда болуы.7 бет
Адамдар мен жануарлар арасындағы мінез-құлық айырмашылықтары мен ұқсастықтары25 бет
Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық дағдыларын оқу-тәрбие процесінде тәрбиелеудің педагогикалық негіздері51 бет
Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс – әрекеті барысында мінез – құлық ерекшеліктерін зерттеу жолдары62 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
Девиантты мінез - құлықты жасөспірімдерді зерттеудің ғылыми теориялық негіздері43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь