Жекешелендірудің мәні, түрлері және қазақстандағы жекешелендіру үлгісі

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

І. Тарау МЕНШІКТІҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ
ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ НЕГІЗДЕРІ

1.1. Меншік мемлекет иелігінен алу.
1.2. Жекешелендіру.

ІІ. Тарау ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ ҮЛГІСІ

2.1. Жекешелендірудің жолдары мен түрлері.
2.2. Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің Қазақстандық үлгісі.

Қорытынды
К І Р І С П Е

Жекешелендіру – нарықтық қатынасқа өтудің түбірлі мәселесі. Ол жеке меншік секторы мен акционерлік қоғамдардың және бірлескен кәсіпорындардың алдыңғы позицияларды алуын көрсететін қозғалысты анықтайды. Оның жүргізулі нарықтық қатынастың пәрменділігіне байланысты болады. Жекешелендіру – меншіктің барлық түріне мемлекеттік, ұжымдық және жеке меншіктің теңдігі мен құқығына қалыпты жағдай жасайды. Адамдарға меншікті қайтарумен байланысты өндірушілерден бәсекелесуге жарамды – жарамды өнім түрлерін өндіруге деген ынтасының арта түсетініне сенім білдіруге болады.
Жекешелендіру кейде дүниежүзілік жаулап алып бара жатқан бейбіт революция деп те бейнелеп атайды. Шынында да бұл процеске даму дәрежесі әр түрлі деңгейдегі 50-ден астам мемлекет қатысады. Бұл елдердегі мемлекеттік кәсіпорындар жекешелендіріліп, ауыл шаруашылығы ұйымдары мен өндіріс орындары тікелей мемлекет иелігінен алынып, жалға берілуде. Бұл процестің ауқымы мен қарқыны, әсіресе 1991 жалдан бастап күшейді және қазір ол, нарыққа көшкен дамудың әр қилы деңгейдегі мемлекеттерде жүріп жатыр. Жекешелендіру ТМД елдерінде әр түрлі деңгейінде жүргізіліп келеді, бұл бағытта шет елдік тәжірибелер де ескерілуде, қателіктерге де жол берілуде, бірақ уақыт басқа таңдаудың жоқтығын көрсетіп отыр. Бүгінгі таңда мемлекеттік кәсіпорындар пайданы қорландырумен үнемді, тиімді жұмыс істей алмай, ұлттық байлықты ысырап етіп келеді деген көзқарас қалыптасты.
Республикамызда ұзақ жылдар бойы санамызға социалистік меншік сіңіріліп, жеке меншік қанаушы қоғамға тән деп ұғындырылып келді. Ол системадан қоғамдық меншік пен жеке меншік ұғымы сыйыспайтын еді. Өндірісті, шаруашылықты мемлекет меншігіне бағындырудың басымдылығына орай жеке меншіктің даму болашағы жоқ деген ой қалыптастырылды. Адамның жеке меншікке деген табиғи ұмтылысын басуға мемлекет машинасының барлық қуаты жұмсалды. Әйткенмен қоғамдық ойдың дамуы ел өміріне елеулі өзгерістер әкелді. Әкімшілдік жүйе көрер көзге меншік иесі бола отырып, қоғамдық меншіктің қожасы болғаны айдан анық. Осындай оралымпаздық, іштен іру меншік қатынастарын қиратып, әкімшілдік - әміршілдік жүйенің күйреуін тездетті.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Әубәкіров Я. «Экономикалық теория негіздерің –
Алматы, 1998 жыл.
2. Мәдешев Б. «Нарықтық экономика теориясының негіздерің –
Алматы, 2001 жыл.
3. Шеденов Ә. «Жалпы экономика теориясың – Алматы, 2002 жыл.
4. Осипова Г. «Экономика теория негіздерің – Алматы, 2002 жыл.
5. Камаева В.Д. «Основы экономической теорииң – Москва, 1996год.
6. Баймуратов У. «Национальная экономическая системаң –
Алматы, 2000 год.
7. Алшанов Р. «Қазақстан және даму өрісің – Алматы, 2003 жыл.
8. Нұрғалиев Қ. «Қазақстан экономикасың – Алматы, 1999 жыл.
9. Носова С.С. – «Экономическая теорияң М; ВЛАДОС, 2001год.
10. Мадешов «Нарықтық экономика теориясына кіріспең -
Алматы, «Экономикаң, 1995год.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
І. Тарау МЕНШІКТІҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ
ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Меншік мемлекет ... ... ... ... ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ МӘНІ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ
ҮЛГІСІ
2.1. Жекешелендірудің жолдары мен түрлері.
2.2. Мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... І Р І С П ...... ... ... түбірлі мәселесі. Ол жеке
меншік секторы мен акционерлік қоғамдардың және бірлескен кәсіпорындардың
алдыңғы позицияларды алуын ... ... ... Оның ... қатынастың пәрменділігіне байланысты болады. Жекешелендіру –
меншіктің ... ... ... ... және жеке ... ... ... қалыпты жағдай жасайды. Адамдарға меншікті қайтарумен
байланысты өндірушілерден бәсекелесуге жарамды – ... өнім ... ... ... арта ... сенім білдіруге болады.
Жекешелендіру кейде дүниежүзілік жаулап алып бара жатқан бейбіт
революция деп те ... ... ... да бұл ... даму ... ... ... 50-ден астам мемлекет қатысады. Бұл елдердегі мемлекеттік
кәсіпорындар жекешелендіріліп, ауыл шаруашылығы ұйымдары мен ... ... ... ... алынып, жалға берілуде. Бұл процестің
ауқымы мен қарқыны, әсіресе 1991 ... ... ... және қазір ол,
нарыққа көшкен дамудың әр қилы деңгейдегі ... ... ... ТМД ... әр ... деңгейінде жүргізіліп келеді, бұл
бағытта шет елдік тәжірибелер де ескерілуде, қателіктерге де жол ... ... ... таңдаудың жоқтығын көрсетіп отыр. ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істей
алмай, ұлттық байлықты ысырап етіп ... ... ... ... ұзақ жылдар бойы ... ... ... жеке ... қанаушы қоғамға тән деп ... ... ... қоғамдық меншік пен жеке меншік ұғымы сыйыспайтын ... ... ... ... ... ... ... меншіктің даму болашағы жоқ деген ой қалыптастырылды. Адамның ... ... ... ... ... ... машинасының барлық қуаты
жұмсалды. Әйткенмен ... ... ... ел ... ... ... Әкімшілдік жүйе көрер көзге меншік иесі бола отырып, ... ... ... айдан анық. Осындай оралымпаздық, іштен іру меншік
қатынастарын қиратып, әкімшілдік - ... ... ... ... Тарау. Меншіктің мәні, түрлері және
жекешелендіру негіздері.
1.1. Меншік мемлекет иелігінен ... ... ... ... ... мен формаларын
қалыптастыру мемлекеттенген меншікті ... құру ... ... мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіру жолымен жүзеге асырылады.
Меншік ... ... ... мемлекет иелігінен алу – мемлекеттік
кәсіпорындардың шаруашылық басқару міндетін және ... ... ... ... субъектілерге беру арқылы қайта құру. Ал
жекешелендіру мемлекеттік меншік объектілерін азаматтардың және ... ... ... жеке ... беру ... ... ... Әрине,
мұнда мемлекеттің иелігінен (сату) алу мен жекешелендірудің ара – ... ... жөн. ... мемлекет иелігінен алу кезінде мемлекеттік
мүліктің толық ... ... ... иесі ... қала ... шаруашылық
жүргізуші субъектілерге шаруашылықты басқару құқығын ғана береді. Ал,
жекешелендіруге келетін болсақ, ... ... ... ... ... Яғни меншік басқару құқығына да иелік ... Бұл ... ... тұтқаның иелері емес.
Меншік мемлекет иелігінен алу – ... ...... ... дау – жанжалды тудыратын процесс. Ол біздің бұрынғы Одаққа
кірген республикалар, ... ... ... Республикасы үшін жаңа
процесс, ... ХХ ... ... ... ... ... жаңа құбылыс емес, ... ... және ... ... ... ... кезеңдерінде көп тараған мемлекеттік меншіктің
тиімділігі жоғары еместігін түсінген елдерде меншікті ... ... ... Бұл ... ... ... ... жетті. Осындай
процесс аз да болса, 70 - 80 жылдары басқа да елдерде жүргізілді.
Әлбетте, бұл ... үшін ... ... ... және ... ... қолдана отырып, жүзеге асырылған жеке ... ... ... Ал ... тән ... – бұл процесс жеке меншіктің тарихи
тәжірибесі толығымен жоғалтылған, ... ... ... кәсіпкерлік
әрекетпен айналысуға қаржылары жетіспеушіліктен ғана емес, сонымен бірге,
қабілеттері де шамалы, мемлекеттік меншік – 100 ... тең ... ... Сол ... де ... мемлекет иелігінен алудың
(әсіресе, жекешелендіру) ауыртпашылығы аз болмайды.
Тағы бір айта кететін жайт. Біздер көп ... ... мен ... ... ... ... қалпына келтіріп қана қоймай, ПР-нің жаңа
дәуіріне енуге жол алатын жаңа сапалы формаларды да қалыптастыруымыз ... бұл жеке ... ... ... Ол ХІХ ... ... бой ... отырып, бүгінгі таңдағы өркениеттілік түрінде құрылуы
абзал. Келесі жағдай бұрынғы Одақта, соның ішінде республика экономикасының
өнеркәсіп құрылымында ірі ... ... ... ... ... ... ... отыру қажет. Сондай – ақ ... ... ... ... және ... ... ... меншікті мемлекет иелігінен алу – мемлекеттік кәсіпорындарды
жеке меншікке сатуды ғана көздемейді. Ол күрделі, көп ... ... ... ... ... мен ... ... кәсіпорындарды
ұжымдарға жалға беру, акционерлік қоғамға, кооперативке айналдыру, ... ... ... ... және т.б. ... әр ... келеді.
Қазақстан Республикасында бұл процесс меншікті мемлекет иелігінен алу
және жекешелендіру, ... ... ... ... ... ... және т.б. ... негізінде жүзеге
асырылуда. Осыған байланысты 1991 жылы «Қазақ ССР-інде 1991-1992 жылдары (1-
кезең) мемлекеттік меншікті мемлекет ... алу мен ... ... ... ... Бұл ... ... құрудың
бірінші кезеңі болып саналады.
1992 жылғы 1 қазандағы жағдайы бойынша, республикада төрт ... ... өр ... республикалық және коммуналдық меншіктердің объектілері
қайта құрылды. Олардың бағаланған құны – 21 ... ... ... өндірістегі
орта және ірі кәсіпорындарды акцияландыру процесі жеделдетілді. Аграрлық
сектор бойынша, 447 ... ... ... Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншікті мемлекет
иелігінен алу және жекешелендірудің бірінші кезеңінің нақты нәтижесі ... ... ... ... мына ... оған жауап бере алады. ... 1992 жылы ... ... 0,6 ... бірлескен
кіспорындар – 1,1 пайызын, шаруа ... – 2,2 ... ... Ал, ... ... өздерінің тиімділігін көрсете алмады. Олардың саудадағы
үлесі – 2,2 пайызға тең.
1993 жылы 5 наурызда «Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... жылдарға арналған Ұлттық
бағдарламасың туралы Президенттің Жарлығы шықты. Осыны орындау мақсатында
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... пакеті
мен оны жүзеге асырудың календарлық – жоспар графигін әзірлеп қабылдады.
Олардың ... аса ... ... ... ... ... «Инвестициялық жекешелендіру қорларын ұйымдастыру
жөніндегі шаралар туралың және т.б. Сөйтіп жалпы саны алты құжат пакеттері
әзірленіп, ... ... ... ... айынан жүзеге асырыла бастады.
Соларға сәйкес әуелі кіші жекешелендіру жүргізіледі. Ол негізінен: бөлшек
сауда, ... ... ... қызмет көрсету, жүк тасымалы
автокөліктерін, сондай – ақ жұмысшыларының саны 200-ден аспайтын ... ... ... ... ... ... ... 27
мыңға жуықтайды. Оларда 1 миллионнан ... адам ... ... Бәл
кәсіпорындар аукциондар мен ... ... ... ... ... ... ерекшілігі – Ұлттық бағдарламада
аукционда немесе ... ... ... ... ... ... түрлі ақы төлеу мүмкіндігі берілген. Атап айтсақ, жалпы соманың 50
пайызын ақшалай, 50 ... ... үй ... ... ... Бұл жердегі басты қиындық көп жерлерде тұрғын үйлерді жекешелендіру
аяқталмағандығында болып отыр.
1.2. Жекешелендіру.
Халықаралық тәжірибе. Кейбір есептеулер ... 1984 жылы ... ... ... ... рет ... ... 19 елінде
экономикада мемлекет үлесі төмендей бастағаны ... ... кең ... жайды, өйткені мемлекеттік ... ... сай ... Күрделі мәселелер күрмеулі күйінде қалды.
Жекешелендіру «революциясындаң 1 орынға Ұлыбритания шықты. өндіріске
қатынастардың 1/3 бөлігі немесе жалпы 600 мың ... ... ... ... сату ... ... секторына берілді.
Бұл шара мемлекеттік үй қорын қосқанда Британ қазынасына 26 млрд. доллор
пайда ... ... ішкі ... ... 10-нан 6 пайызға
төмендетті. Мысалы: кейбір мемлекеттік кәсіпорындарға қолдағы ... мен ... ... ... ... беруге ұсыныс жасалды.
Осылайша 1982 жылы Англияның ірі ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлері құны 500 доллор
акциялар алу ... ... 83 ... ... ... жылы М. ... премьер-министр болғаңда, Англиядағы әрбір үй
немесе пәтер мемлекет иелігіне ... ... және ол ... төлемге
жалға берілетін еді. Келесі 6 жыл ішіңде бір миллион шамасындағы үй ... ... үй ... 17%) ... ... ... ... жеңілдіктермен сатылды. Егер 1979 жылы ағылшындардың тек қана ... ғана ... иесі ... 1986 ... соңына қарай бұл 16%-ке
дейін өсті. ... ... ... ... ... ... төмеңдеді, мұны үкіметтің өндіріс салаларының жартысына
жуығы және үй ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіру мысалындағы ... ... ... ... ... секторына қызмет көрсету тармақтарын
бейнелеп берудің ең аз ... 22 ... ... ... әр ... ... тегін бөліп беру мен ... ... ... ... ... ... жағынан жарна
төлеу, мемлекеттік түрғын үйді пәтер жалдаушыларға ... ... ... ... моно-полиядан бас тарту.
1986 жылы тамызда Францияда Ұлттық жиналыс пен сенат 5 жылдық мерзім
ішінде 65 ... ... мен ... ... ... (денационализация) рұксат ететін қүжатты мақұлдады. Алынған
ақша 50 млрд. доллардан астам ... ... ... ... келмес үшін
иемденудегі меншік иесі алған кәсіпорын тоқтаусыз шетел катынасынын үлесін
20% шектеді.
198 кәсіпорынды ... ... ... ... ... оларды біртіндеп жеке меншік инвесторларға сатуда. Испаниядағы
социалисттер үкіметі екі жүзден астам корпорацияларды ... ... мен ... жекешелендіруді жеделдету қарқынының басты себебі, жергілікті және
федералды үкіметтің мемлекеттік қаржыны тиімсіз пайдалануы мен ... ... ... ... ... ... ... иелігіндегі ұлттық телефон "Ниппой телефон энд
телеграф" (НТТ) компаниясының 1/3 ... ... ғана ... ... млрд. доллардан астам түсім алды. НТТ — ... ең ірі ... ... Заңға сәйкес алынған ақша ұлттык қарыз өтелетін
арнайы қорға жіберілді. ... ... ... ... ... ... ... беруді бастады, өйткені олардың қаржыдағы өтемі тепе-тең
болды (1985 жылғы шығындар 11 млрд. дол. дейін ... ... ... ... жекешелендіру бағыты қандай ... ... ... ... ... тек ... ... алумен
ешқандай үлестіру болмайтын принцип әрекет етеді. Венгрияда үкімет,
оның тек ... ... ... ашық ... жөн. ... ... бондар мен сертификаттар үшін үн косуда. Немесе жылдық еңбек
ақының ө ... ... 20 мың ... әр ... ... үсынды. Польшада жекешелендірудің үш жолы ұсынылды. ... ... ... ... ең ... ... ... ірі
акционерлік қоғамдарға айналдырылып, одан кейін ақырындап акцияларды ынта
білдіргендердің бәріне, ... ... ... де ... ... жолы. жүмысты үйлестіре алмайтын және бәсекеге
түсетін өнімді ... ... орта және ұсақ ... ... ... Олар өз мамандануын өзгертуі немесе қолдағы акцияны ... ... ... жолы, тегін ... ... ... ... кезден-ақ төлемдік жол жарияланды, бірақ ... ... ... ... ... ... құрамында болған Литвада
мемлекет меншігін аукциондар арқылы сатумен акцияларға ашық ... ... ... ... ... ... тоқталып өтелік.
- мемлекетгік және ... ... ашық ... ... ... ... ... сату;
- мемлекет пен жергілікті кеңестерде кәсіпорындарды конкурс арқылы
алу жолдарымен жүзеге ... ... ... жылдардағы
жекешелеңдірудің Қазақстандағы ұлттық бағдарламасы ... ... ... жекешелендірудін жолдары және оның кол ... атап ... ... кезеңде, ашык аукциондар мен
конкурстар арқылы ... орта ... ... ... ... баяу ... ... әйткенмен 200-ден астам
жүмысшылары бар кәсіпорындарда акцияландыру тез жүргізілуі тиіс. Атап
айтарлық бір ... ... ... үсақ ... одан кейін
ірілері жекешеленеді деген ұғым тумауы керек. Тек әрбір істі ... ... ... ... дайын кәсіпорындар жеке-шелендіріледі. Жекешелендіру
меншік иелеріне бірден ... ... ... ... ... ескертуіміз керек. Экономикалық жағдайымызға ... ... ... және ... бағдарламаға сүйену ... ... ... ... ... ... шығаруды
көздейді.
ІІ тарау. Жекешелендірудің мәні, түрлері және Қазақстандағы жекешелендіру
үлгісі.
2.1. Жекешелендірудің жолдары мен түрлері.
Кәсіпорын – халық шаруашылығының ... ... ... және
материалдық емес игіліктер, қызмет көрсету кәсіпорындарында ... ... ... ... ... ... ... несие беретін мекемелермен қарым – қатынасы өтпелі кезеңдегі теория
мен практиканың қатты ... ... ... ... ... Бұл ... іс – ... тиімділігін арттыру үшін олардың мәртебесін
өзгерту ... ... ... бар ... ... ... ... дербестікке ауыстыру керек.
Кәсіпорындарды жекешелендіру кезінде ең қиын оның ... ... ... ... беру т.б.) ... ғана емес, сонымен бірге
мемлекеттік және ... ... ... ... ...... ... жасау болып табылады. 1990 жылы мемлекетке
өндірістік қорлардың 90 - 95 пайызы тиесілі ... 1992 ... ... ... мен ... ... монополиялық іс –
әрекетті шектеу туралы заңдардың ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар орталық пен
кәсіпорын қарым – қатынас механизмін, бастапқыда ойлағандай, ... ... ... ... ... бойы ... тікелей нұсқаулары бойынша
жұмыс істеген кәсіпорындардың бағыт – ... ... ... ... болса, қазіргі жағдайда, қалыптасқан ахуалды күрт өзгерту оңай ... ... ... күткендегіден анағұрлым күрделі болды. Бұлардың
ішінде басқару қадрлары мен материалдық – техникалық жабдықтау, өндірушілер
монополиясы т.б. бар. ... ... ... қандай да болмасын
істің нәтижелілігінің 85 - 95 пайызы қызметкерлердің ... ... ... ... ... ең ... ... жұмыс істеу
қабілеттілігіне қатысты болып отыр: ... ... ... ... ғана ... қабылдауы қажет, екіншіден, өз қарамағындағы қызметшілердің
жаңа бастамаларын көтеруге үнемі ... ... ... ... ... ... көп ... оның өтімділігінің кепілдігі болмайтындығын
ескеріп, сұранысты зерттеп отыру керек. Қысқа мерзімде ... ... ... ... ... ... даярлап шығару ісі – кезек
күттірмейтін мемлекеттік шаралардың бірі ... ...... ... орталықсыздандыру – ең алдымен
өндіріс құрал – жабдықтары мен көтерме сауда дейді. Бұрынғы ... ... ... – кәсіпорынғаң екі жақты өзара тиімді байланыстарға
көшу қажет, тауарлардың сатылуын тауар – ... ... ... ... ... жолымен қамтамасыз ету керек. Әрине, тауарлардың бір
бөлігі орталықтан бөлетін ... ... та ... ... ... әрі қозғалмалы сипатта қалмақ.
Маманданған ірі кәсіпорындардың маңызы туралы қате ... ... ... ... ... қиын ... болып
отыр. Ресми кәсіпорындарда ... ... ... саны ... ... - 86 ... ... – 186, Болгарияда – 504, КСРО-да – 813
адам ... ... ... ... ... ұйымдар санының 70 - 80
пайызы ұсақ және орта ... ... ... ... ... жалпы
ұлттық өнімінің 50 пайызын өндіріп және ... ... ... ... ... ... саны - 200 адамнан ... үлес ... ... ... ... ... 50
пайызын құраған, бірақ өнеркәсіп өндірісіндегі үлес салмағы тек қана 5,3
пайыз шамасында болады.
Көріп ... ... ... ... ... өте
жоғары. Тіпті қандай өндіріс саласы ... әр ... ... десек, көзқарасымыз қате болмайды. Әрине, мәселенің мұндай
жағдайы жекешелендіру мен монополиясыздандыру кезінде көптеген ... ... ... ... жүргізуде орталықтың рөлі өте жоғары,
орталық өзі өзгеруімен қатар, ұсақ және орта кәсіпорындар рөлін жоғарылату
бағытында, рентабельдігі ... және ... ... ... беру
немесе ұжымдық меншікке беруде жүйелі және байыпты қадамдар жасауы ... ... ... және ... ... байланысты айқын емес,
қиын да ұзақ болады. Мұнда керекті кадр жетіспеушілігі қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... иелігінен алу мен жекешелендірудің Қазақстандық үлгісі.
Рыноктық экономикаға көшу мен ... ... ... ... етеді. Өйткені, шаруашылық субъектілер (иелері) ... ... ... ... беретіндей, соған әрдайым мүдделі, ... ... ... ... ... ... Мұндай талаптар
дәрежесінен көріну үшін рынокта меншік иелері бәсеке ... ... ... тиімді ұйымдастыруы шарт. Дәлірек айтқанда, қазіргі рынок ... ... ғана өз ... ... ... алады. Меншікті
мемлекет иелігінен алу мен ... ... көшу ... аса
маңызды мәселе. Біріншіден, ... ... де қиын ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғауға, олардың тұрмыс
жағдайын жақсартуға мемлекеттің күші жетпей, әлсіздік ... ... ... ... ... ... ... мүдделерге сай пайдалана
білетіндерге беру тиімді болары даусыз. Екіншіден, өндірісті ... ... ... ... ... ... тек бәсеке механизмі
әрекет еткенде ғана мүмкін болады. Бәсеке – рыноктың ... күші ... ете ... ... ... ... ... инфляция
құбылысын реттеу үшін, қаржы – несие қатынастарын берік қолда ұстау қажет.
Сондықтан, ... ... ... мен банк ... енгізу керек болды.
Әрине, мұндай ... ... ... ... дами ... ... ауыртпалық келтіретіні де белгілі. Ал, рыноктың қалыпты қызмет етуі
үшін монополиялық үстемдікті жою және ... өте ... ... ... мәні ... ... ... көп түрлі аралас экономикаға көшіру мәселесі ... ... ... ... ... ... алу мен
жекешелендірудің формалары әр қилы. Олай ... ... ... ... ... ... ауыстырмай – ақ, тек орталықтан басқаруды
өзгерту жолымен жүргізуге де ... ... ... ... ... иесі өзгермейді, алайда оның өніміне, айналым қорларына
арендатор ... ... ... ... меншік қатынасы да өзгеше сипатқа
ие болады. Ал мемлекеттік кәсіпорынды акционерлік қоғамға ... ... ... пен ... арасында бөлінеді. Осы екі
жағдайдың екеуінде де мемлекеттік ... ... ... ... ... ең ... түрі өнім ... кәсіпорындарды сату.
Бұл жағдайда сатып алушы толық меншік иесі болады. Тағы бір ... ... ... ... ... және жауапкершілігі
шектеулі қоғамға және (серіктестікке) айналдыру.
Жекешелендірудің субъектісі физикалық мағынада – жеке ... ...... мен ұйымдар. Бірінші жағдайда мемлекет
меншігі жеке ... ... ... елдерде жеке меншік негізгі
өндірістік қорлардың 5 - 13 пайызына иелік ... ... ... меншіктің басым бөлігіне ие болып отыр.
Жекешелендіру субъектісі еңбекшілер ұжымы болуы да мүмкін. ... ... ... идеясы орын алады.
Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің объектісі мемлекеттік
мүлік, оның ішінде өндірістік, ... ... ... ... ... ... ... үй т.б. Мемлекет иелігінен алу мен
жекешелендіру бағдарламасын ... ... ... ... ... ... жаңа субъектілерге көшуі тиіс. Сонда ғана қорларды сапалы
пайдалану арқасында ұдайы өндірудің экономикалық ... мен ... ... ... ... меншікті үлестіре салу оңай
мәселе емес, ол ... ... ... ... Бұл ... ... да,
жоғалтулар да орын алуы әбден мүмкін. ... көшу ... ... де ... ... Дамыған демократиялық қоғамдардың әлеуметтік
тұрақтылығы да баянды болып нығаяды. Мемлекет меншігіне орта таптың ... ... ... ... ... ... жағынан
тиімді болады. Міне, сондықтан да тәуелсіз ... ... ... күш ... арттырудың маңызды факторлары жүріп жатқан
экономикалық реформаларды тереңдету болып отыр. ... ... ... Қазақстанның нақты экономикалық және ғылыми – ... ... ... ... ... асыру ең алдымен ұлттық
рынокты құрумен тікелей байланысты. Міне, сондықтан да ... ... ... ... ... ... өзекті мәселесі
мемлекет иелігенен алу мен жекешелендіру болып отыр.
Қазақстанда қабылданған 1993 - 1995 ... ... ... алу мен жекешелендірудің Ұлттық жолдары айқын белгіленген. Бұл
негізінен бірнеше принциптерді ... Атап ... ... ... ... ... одан әрі ... жолдары
айқын белгіленген. Бұл негізінен бірнеше принциптерді қамтиды. Атап айтсақ,
жекешелендірудің мақсаты ... ... ... жаппай
жекешелендіру барысында азаматтардың мемлекет меншігіндегі өз ... ... және т.б. Жат бір ... ... ашып ... мемлекет
иелігінен алу дегеніміз – мүлікті мемлекеттің басыбайлы меншігінен алып,
оның иелері қатарына ... ... да ... ... ... ... елді акционерлік компания болуы мүмкін. Ал жекешелендіру
дегеніміз – әр адамға меншік беру деген сөз. Мемлекет ... алу ... ... кезеңі біз күткендей нәтиже бермеді. Ол кезеңде
дұрыс істерден гөрі бұрыс ... ... ... ... көп ... ... өгіз қара күшік жұмсап, мемлекет алдындағы қарызын түгел
өтей қоймаса да, майлы қасықты жалап үлгергендер де ... ... тап ... қолды бір сілтеп, әсіресе ыңғайын
таппай әрі – сәрі күй ... де ... ... Ал, енді осы ... пен ... ... құнсыздығын, бағаның
тұрақсыздығын пайдаланған алыпсатарлардың қаптап ... ... ... бұра ... пен ... ... ... түскен бірінші
кезең де аяқталды. Осы бірінші кезеңде ұжымдық ... ... ... болды.
Ұжымдық меншік дегеніміз де иесіз меншікке айналды. «Бәрі де ...... ... деп ... сол ... нақты жағдайы үшін жауап беретін
адам табылмай қалды, мінеки, сөйтіп үлкен ... ... Кей ... жекешелендіру барысында маңдайшадағы жазуды ... ... ... заңдар
1. Қазақстан Республикасының жекешелендiру туралы заңдары ... ... ... ... өзге заң ... мен ... ... Республикасы Үкiметiнiң қаулыларынан
тұрады.
2. Уәкiлдi органдар осы Заңда және өзге де заң ... ... мен ... жекешелендiру жөнiндегi қатынастарды реттейтiн
актiлер шығара ... ... ауыл ... ... ... мемлекеттiк
тұрғын үй қорының объектiлерiн жекешелендiрудiң ерекшелiктерi арнайы
заңдармен реттеледi.
4. Осы Заң ... ... өзге де заң ... ... иелену, пайдалану және оған билiк ету құқықтарын iске
асыру жөнiндегi құқықтық қатынастарды реттемейдi.
5. ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының инвестициялар туралы заңдарында
көзделген тәртiппен және жағдайларда берiледi
Жекешелендiрудi жүргiзудiң негiзгi принциптерi
Жекешелендiрудi ... ... ... ... ... ... сабақтастық, лауазым иелерiнiң жекешелендiрудi
жүргiзудiң заңдылығына жауапкершiлiгi және сатуға шығарылатын ... ... ... ... ... табылады.
Жекешелендiру субъектiлерi
1. Жекешелендiру субъектiлерi сатушы және ... ... ... ... ... жүргiзуге уәкiлдiк берiлген мемлекеттiк
орган.
3. Сатып алушы – жекешелендiру барысында мүлiктi сатып алатын ... ... емес ... ... ... ... заңды тұлға.
Сатып алушы жағынан бiрнеше тұлға қатысқан жағдайда олар бiрлесiп iс-
қимыл жасайды.
4. Жүзеге ... ... ... сату ... ... қызмет түрлерімен айналысуға ... ... ... ... құрылтай құжаттарына сәйкес құқығы жоқ ... ... ... ... ... бола алмайды.
5. Акциялардың мемлекеттiк пакетi сатылған кезде акционерлiк қоғам
сатып алушының акцияларын иеленетiн болса, сатып алушы - ... ... 25 ... ... сатып ала алмайды.
6. Сатып алушы жекешелендiру ... ... үшiн ... хақылы.
Жекешелендiру объектiсi
1. Мемлекеттiк мүлiктiң мынадай түрлерi:
1) мүлiктiк кешен ретiндегi мемлекеттiк кәсiпорын немесе мемлекеттiк
мекеме (бұдан әрi – кәсiпорын);
2) ... ... ... тiзбекті бұзбайтын мүлiктiк
кешен ретiндегi кәсiпорынның өндiрiстiк және өндiрiстiк емес бөлiмшелерi
мен құрылымдық бiрлiктерi;
3) кәсiпорынның ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке тиесiлi акцияларға құқықты куәландыратын туынды бағалы
қағаздар;
7) ... ... ... ... ... ... ... берілген өзге де мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... заң актiлерiне сәйкес тек мемлекеттiк
меншiкте ғана болуы мүмкін мемлекеттiк мүлiк, ... ... ... және ... Yкiметiнiң шешiмдерiне сәйкес
жекешелендiруге жатпайтын мемлекеттiк мүлiк жекешелендiру объектiсi ... ... ... ... ... ... ... берiлген мемлекеттiк орган
оны жекешелендiру туралы шешiм қабылдаған күннен бастап мемлекет мүлкi
жекешелендiру объектiсiне айналады.
Табиғи ... ... ... ... ... ... жағдайға ие болып отырған рынок субъектілері болып ... ... ... ... саласы (секторы) үшiн стратегиялық
маңызы бар ұйымдардың мүлiктiк ... ... ... мемлекеттiк
пакеттерiн жекешелендiру туралы шешiмдi Қазақстан Республикасының Yкiметi
қабылдайды және онда жекешелендiрудiң түрiне арналған ... ... ... стратегиялық маңызы бар салалары (секторлары) объектiлерiнiң
тiзбесiн Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтедi.
Мемлекетке тиесiлi ... және ... ... серiктестiктердiң жарғылық капиталындағы үлестерi
1. Мемлекетке тиесiлi акцияларды және мемлекеттiң жауапкершілiгi
шектеулi ... ... ... ... сату ... акционерлiк қоғамдар, ... ... және ... ... ... ... заңдарында белгiленген
талаптар сақтала отырып жүргiзiлуге тиiс.
2. Шығарылымы тиiстi ... ... ... ... ... түрлерi
1. Жекешелендiру мынадай түрлерде:
1) аукцион, тендер, қор биржасындағы сауда-саттық, екі кезеңді
рәсiмдер жолымен ... ... ... ... ... сату ... ... тiкелей бәсiрелi сату түрлерінде жүзеге асырылады.
2. Мемлекеттiк мүлiктi сатуға тiкелей алып ... ... ... ... көздейтiн әрекеттер (мемлекеттiк мүлiктi ... ... беру не оны ... жалдаушының (жалгердің) не сенiм
бiлдiрiлген басқарушының кейiннен сатып алу ... ... ... ... жекешелендiрудiң түрлерi ретiнде емес, оның ... ... ... ... ...
.
Жекешелендiрудiң алдын ала жүргiзiлетiн сатылары
1. Мыналар: ... ... ... ... мүлiктi мүлiктiк жалдауға (жалға) өткiзу не сенiм ... ... ... алу ... ... Сенiм бiлдiрiлген басқарушы немесе жалдаушы (жалгер) тендер
негiзiнде осы Заңның 13 және ... ... ... ... ... сенiм бiлдiрiлген басқаруға немесе мүлiктiк жалдауға
(жалға) беру iсi Қазақстан Республикасының Үкiметi уәкiлдiк берген органның
немесе тиiстi әкiмдiктiң сенiм бiлдiрiлген ... ... ... ... ... ... ... Шарт кәсiпорынның қандай
мерзiмде және қандай шарттар ... ... ... ... ... ... (жалгердің) меншiгiне көшетiнiн көздеуге
тиiс.
4. Осы Заңда көзделген ... ... ... мен ... ... ... осы ... көзделген реттердi қоспағанда, осындай
қатынастарды реттеп ... ... заң ... ... ... ... ... осы Заңның 13 және 14-баптарына
сәйкес тендер негiзiнде акциялардың мемлекеттiк ... ... ... тәртiбi мен шарттары
Объектiнi жекешелендiруге дайындау
1. Объектiнi жекешелендiруге сатушы дайындайды.
2. Объектiнi жекешелендiруге дайындау кезiнде ... ... ... ... ... ... құқықтық
актiге сәйкес жекешелендiру объектiсiнiң құнын бағалайды;
2) ... ... ... етуi ... ... ... ... сондай-ақ жекешелендiру объектiсi мүлiктiк кешен
ретіндегі кәсiпорын болса, ... ... ... ... мен ... ... және ... берешектерiнің
сомасы туралы ақпаратты әзiрлейдi және табыс етеді;
3) жекешелендiру жүргiзудiң шарттарын, нысандары мен ... оны iске ... ... ... ... мүлiктiң сақталуын қамтамасыз етедi;
5) жекешелендiрудi өткiзуге қажеттi басқа да iс-шаралар жүргiзедi.
2-1) ... ... ... ... ... құндылықтары болған жағдайда, мемлекеттiк материалдық резервтi
басқару жөнiндегi уәкiлеттi ... ... ... ... ... құндылықтарды бұдан кейiнгi жерде орналастыру туралы шешiм
қабылдауы үшiн алдағы жекешелендiру туралы алдын ала ... ... ... ... ... мен қатысу үлесi
сату объектiсi болатын мемлекеттiк заңды тұлғалардың, сондай-ақ мемлекеттiк
емес заңды ... ... ... ... ... ... бойынша
объектiнi сатуға дайындау үшiн қажеттi мәлiметтердi ол ... ... ... міндетті.
Табыс етілген мәлiметтердiң дұрыстығы үшiн жауапкершiлiк ... ... ... ... тұлғалардың лауазымды адамдарына
жүктеледi.
Жекешелендіруден ... ... ... ... ... ... қаражат  бюджетке
жіберіледі.
Мемлекеттiк материалдық резервтiң материалдық құндылықтарын сатудан
алынған қаражатты пайдалану ... өзге заң ... ... ... ... ... ... бойынша сауда-
саттыққа дайындық және оны жүргізу Қазақстан ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Енгізілген өзгертулер
2-бапқа өзгерту енгізілді – Қазақстан Республикасы 2002.05.21.
№ 323 Заңымен.
3-бапқа өзгерту ...... ... ... ... № 466-1, 2001.03.02. № 162, 2003.01.08.
№ 375 Заңдарымен.
5-бапқа өзгерту ...... ... ... ... ... ... 1 қаңтардан бастап күшіне енеді)
Заңымен.
10-бапқа өзгерту енгізілді – ... ... ... 2003.05.16. № 416 Заңдарымен
12-бап жаңа редакцияда – Қазақстан Республикасы 2002.05.21. № 323,
2003.05.16. № 416 Заңдарымен
16-бапқа ... ...... Республикасы 2002.05.21.
№ 323, 2003.05.16. № 416, 2004.12.20. № 13 (2005 жылғы 1 ... ... ... ... ... енгізілді – Қазақстан Республикасы Президентінің
2000.12.15. № 124, 2002.05.21. № 323, 2004.12.20. № 13 (2005 жылғы ... ... ... ... ... ... тасталды – Қазақстан Республикасы 2002.05.21.
№ 323 Заңымен.
20-бап жаңа редакцияда – ... ... ... ... ... енгізілді – Қазақстан Республикасының
2000.12.15. ... ... ... ... ... ... 1
қаңтардан бастап күшіне енеді) Заңдарымен.
Жекешелендіру
Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... пен ... алуымен 1991 жылы
басталған болатын.
Елдегі дербес экономикалық саясатты жүргізудің басталуы ... ... ... ... ... ... ... кеңістіктің
құлдырау, өндірістік байланыстың құру салдарына әкелген ... ... ... Сол ... ... ... тән ерекшеліктер
кәсіпорындардың өз жұмысын тоқтатуы, төлемдердің төленбеуі, дүкендердің
босауы, ... ... ... ... ... жоғары болды.
Социализм кезеңінде ондаған жылдар бойы қалыптасқан халық ... ... ... ... Бұл ... көп деңгейлі нарықтық экономиканың
негізін құратын процес ретінде мемлекет иелігінен алу мен ... ғана ... ... ... саясатты жүзеге асырушы ретінде
танылған басқарушы элита да қабылдаған жоқ.
Осы дағдарыс кезеңінде қоғамды, ... ... ... ... ... бар Ел ... Н.Ә. Назарбаевтың жеке ерлігі, саяси
даналығы, ... ... ... мемлекет иелігіне алу мен
жекешелендірудің жоспарлы, кезең-кезеңді процесін бастауға мүмкіндік ... ... ... ... үшін ұйымдық негізі – 1990 жылдың ... ... ... орган – Мемлекеттік мүлікті басқару
жөніндегі ... ССР ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі Қазақ ССР ... ... ... ... ССР ... 1991 жылы 22 ... ... өкілеттіктері нақтыланды және анықталды, ал 1991
жылғы ... ... ... ... ... ... ... республикадағы экономиканы қалыптастырудың әртүрлі кезеңдерінде
және ... ... ... алу мен ... ... іске ... әртүрлі кезеңдерінде орта ... мен ... ... ... мемлекеттік басқару
органдарының жүйесіндегі құрылымдық өзгерістер кезінде Мемлекеттік мүлікті
басқару жөніндегі мемлекеттік комитет қайта ... 1995 ... оның ... Қазақстан Республикасының Мемлекеттік ... ... ... ... ... 1997 ... аяғына
дейінгі кезеңде мемлекеттік басқару органы жүйесінде республикамызда
мемлекеттік мүлікті басқару және оны ... ... 2 ... жұмыс істеп тұрды. 1997 жылдың күзінде Мемлекеттік мүлікті ... ... ... пен Мемлекеттік мүлікті жекешелендіру
жөніндегі мемлекеттік комитет Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... ... ... арқылы қайта
ұйымдастырылды. Аталған құрылым қазірде жұмыс істеп тұр.
1991 жылдан бастап мемлекеттік мүлікті басқару тиімділігін ... ... оны ... процестеріндегі заңдық және нормативтік-әдістемелік
базаны реторспективті талдау ... ... және ... біршама ретке келтірілгендігі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік
береді. Бұл мемлекеттік меншікті құруда, жеке меншік институтын, нарықтық
экономика негіздерін құру мен ... және ... ... ... одан әрі арттыруға ықпал ететін базалық реформаларды ... ... ... ... ... және ... билік тармағы
ретінде жүйелі жұмыс нәтижесі болып ... ... ... ... ... ... алу мен
жекешелендіру процесін заңды қамтамасыз ... ... ... 1991 жылы ... ... ... иелігінен алу мен жекешелендіру ... ... Заңы ... атап ... жөн, ол ... меншікті қайта құрудың құқықтық ... ... ... анықтады. Осы Заңды іске ... ... ... ССР
Президентінің қаулысымен бірінші бағдарлама – 1991-1992 жылдарға арналған
Қазақ ССР-да мемлекеттік меншікті мемлекет иелігінен алу мен ... (1991 ... 13 ... № 444) ... және ... ... 1993 жылы наурызда қабылданған «1993-1995 жылдарға арналған
Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... жылы ... ... ... жылдарға арналған Қазақстан
Республикасында мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... ... үшінші кезеңінің бастауы
болған, Жекешелендіру процесінің қолданыстағы заңды базасын ... ... ... заң күші бар Қазақстан Республикасы Президентінің
«Жекешелендіру ... ... ... Бұл ... ... ... ... стратегиялық салаларында секторлық
бағдарламаларды іске асыруға өту болды.
1999-2000 жылдарға арналған жекешелендіру және ... ... ... ... бағдарламасы жекешелендіру саясатын іске асырудағы
кезекті, төртінші кезеңін білдірді.
Бұл жерде мемлекеттік мүлікті басқару және оны ... ... ... жаңа ... шындықтарды ескере отырып тұрақты
жетілдірілгендігін, дамытылғандығын және ... атап ... ... басқа, барлық заңды және нормативтік-әдістемелік база 6 томдық
жинаққа жүйелендірілді және шығарылды, ол республикадағы ... ... ... алу мен ... ... айналысатын
барлық қызметкерлер үшін оқу және ... ... ... ... мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің бірегей және
теңдессіз тәжірибесінің барлық кезеңдері көрсетілген.
2000 жылдан бастап ... ... ... ... қайта
орнына келмейтіндігі айқын болғанда және позитивтік экономикалық дамулар
орын алғанда реформаларды одан әрі ... ... ... оның ... ... мәселелерінде. Бұл оларды қосымша заңды, нормативтік-
құқықтық және әдістемелік қамтамасыз етуді ... ... ... бастап қазіргі күнге дейін Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті басқару тиімділігі ... ... ... ... рет әзірленді және бекітілді,
«Мемлекеттік мүлік мәселелері ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу туралы», «Экономиканың
стратегиялық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... қабылданды. Бұл ретте Мониторинг
туралы заң республикадағы жекешелендірудің барлық жылдарында бірінші рет
қабылданғандығын атап өткен жөн, ол ... ... бар ... ... ... ... асыру процесінде туындайтын
қоғамдық қатынастарды ретке ... ... оны ... ... ... ... Заң ... экономикалық даму процестерін ретке келтіру
мен болжауда мемлекет рөлін күшейту үшін, республика экономикасын басқаруда
тиімді шешімдер ... үшін ... ... ... ... ... ету үшін құқықтық негіз болып табылады.
Мемлекеттік мүлікті басқару және ... ... ... заң ... ... осы процестерді реттейтін заңнамалық
нормативтік құжаттардың ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында мемлекеттік мүлікті басқару
мен оны жекешелендіру ... ең ... ... ... шындықтары мен
елдің әлеуметтік-экономикалық даму перспективаларын ... ... ... ... жоспарларына сәйкес тексерілген негізді,
кешенді концептуалды, ... ... ... етуі бар ... сену үшін ... береді.
Меншікті қалыптастыру кезеңдерінің негізгі ерекшеліктері мен
нәтижелері
Бірінші кезең. «Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру» Заңын іске
асыру үшін 1991-1992 жылдарға арналған ... ... ... ... ... жекешелендірудің бірінші бағдарламасы әзірленді, ол ... ... (1991 ... 13 ... № 444) ... ... ... бастамашылық сипатқа ие болды. Жекешелендіру
туралы шешімді жекешелендіруге кәсіпорын ұжымының өтінішінен кейін ... ... ... Өте ... кәсіпорынды мемлекет
иелігінен алу мен жекешелендіру түрін таңдау еңбек ... ... ... ... алу мен ... аукциондарда,
конкурстарда, сондай-ақ жекешелендірілетін кәсіпорынның ... және ... ... ... және ... ... беру ... да жүрді. Бірінші езеңде «шағын жекешелендіру» де жүрді
және ол кейіннен өз дамуын ... ... ... ... ... ... әсер ... 4771 объект жекешелендірілді, оның ішінде еңбек
ұжымының ұжымдық меншігіне берілген 472 совхоз бар. Одан әрі ... ... ... ... арнайы заңмен ретке
келтірілді. Республикада мемлекеттік меншікті сату жөніндегі ... Орал ... 1991 жылы 4 ... орын ... Оны ... аумақтық мемлекеттік мүлік жөніндегі ... ... ... ... ... Алты ... басқа аукционда
аспаздық, кафе, тұрмыстық қызметтер салоны ... ... ... беру
құқығы сатылды. Инфляция қарқынын және жекешелендіру үшін ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіруге қатысу
үшін арнауы төлем құралдарын – жекешелендіру купондары енгізілді. Тұрғын
үйді сатып алудың тез ... мен ... ... ... ... аз уақыт ішінде тұрғын үй рыногын қалыптастыруға және нарықтық
қатынастарды дамытуға қажетті ... ... ... ... етті. Бұдан әрі тұрғын үйлерді сатып алудан басқан купондар (осы
мақсаттар үшін олар қазіргі уақытта да қолданылады) ... ... және ауыл ... ... ... алу ... ... кезеңнің төңкерісті кезеңі адамдар психологиясының
өзгеруі және олардың жеке меншікке ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, бастамашылық
жекешелендірудің қарқыны мен қаржылық ... одан әрі ... ... ... ұжымдар меншік иесіне айналғысы келмеді. Кәсіпорындардың
жаңа ... ... ... ... етті, ал ұжымдарда қаражат
болмады. Қазақстандағы жекешелендірудің бірінші кезеңі (1991-1992 жж.) ... орын ... ... ... ... ... ... қайта
құрудың құралдарының мүмкіндігін шектеуді көрсетті.
Екінші ... ... ... қабылданған «Қазақстан
Республикасында мемлекет иелігінен алу мен ... ... ... ... ... ... әрі – Бағдарлама) мемлекеттік
меншіктің қайта құрылуының ... мен ... ... ... ел
экономикасындағы маңыздылығына, саласына, қызметкерлердің санына, негізгі
қорлардың құнына сәйкес олар шағын, орта, және ірі ... ... ... ... ... енгізілді, оларға сәйкес ұжымдық
меншік жүйесі жойылды, жалдау туралы заң және ... ... ... өз ... ... ... ... негізгі бағыттарды көздеді: -
шағын жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 200-ге дейін ... ... ... ... ... және ... ... мен конкурстар арқылы сату); - жаппай жекешелендіру (жұмыс
істеушілердің саны 200-ден 5000-ға ... ... ... - ... ... жекешелендіру (жұмыс істеушілердің саны 5000-нан асатын
кәсіпорындар); - агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... ... екі топқа бөлінді: -
мемлекет иелігінен алынатын және ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіру тауарлар мен қызметтің
тұтыну ... ... ... ... ... ... бағытталды.
Шағын жекешелендіру аукциондар немесе конкурстар нысанында жүзеге асырылды.
Шағын жекешелендіру жүргізілер ... ... және ... ... ... ... ... құру мақсатында сегменттерге бөлінді.
Аукционға немесе конкурсқа ... ... ... ... ... біріктіретін шаруашылық серіктестігі қатысқан жағдайда,
оларға сату ... 10 ... ... ... ... ... шеңберінде 6037 объект жекешелендірілді. Астана қаласында
шағын жекешелендіру жүргізілгенге ... 191 ... ... болса, қазір
1978, 11 дәріхананың орнына – 110, 20 мемлекеттік шаштараздың орнына – 55,
жекешелендірілген 51 ... ... ... орнына 597
мейрамхана, дәмхана, бистролар жұмыс істеуде (қазіргі уақытта жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сауда және
кәсіпкерлік департаментімен ұсынылған). Шағын ... ... ... ... ... ... ... Мысалы сатып алушы сатып алған мемлекеттік мүлік үшін төленетін
соманың 50 пайызын ... ... ал 50 ... ... ... тек ... үйді ... алуға пайдаланылған тұрғын үй
купондарымен төлей алды. Жинақ банкінің ... ... ... ... үй ... ... ... алу-сату енгізілді.
Кәсіпорындарды акционерлеу – жаппай жекешелендіру мен жеке жобалар
бойынша жекешелендірудің ... ала ... ... Қазақстан Республикасының
Үкіметі бастамашы болған кәсіпорындарды акционерлеу жаппай жекешелендіру
және жеке жобалар бойынша жекешелендіру ... ... ... ... ... ... жылдар кезеңінде 2 мыңға жуық кәсіпорын
акционерлік қоғам болып қайта құрылды. ... ... ... ... 10 пайызын артықшылықты акциялар түрінде мемлекеттен өтеусіз ... ... ... ... кейін акционерлік қоғамдардың
мемлекеттік пакеттері бірінші жағдайда – ... ... ... ... ... ... үшіншісінде – ақшалай аукциондарда
сатылды. Жаппай ... ... ... ... ... қорлары құрылды. Жаппай жекешелендіруге дайындық барысында
Чехия, Ресей және басқа да елдердің ... ... ... ... деп ... ... халқына инвестициялық жекешелендіру
купондарын беру мезханизмі жаппай жекешелендіру жүргізу кезінде ... ҚР жеке және ... емес ... тұлғалары құрды. 169 Қор
лицензия алды. Әрбір азаматтың Қорды еркін ... ... және ... ... өз ... ... инвестициялық жекешелендіру
қорларына орналастыру құқығы болды. Жинақ банкінің бөлімшелері азаматтардың
тапсырмалары бойынша купондардың белгілі бір санын олар көрсеткен ... ... ... ... 11 ... ... адам қатысты,
бұл республика халқының 67 пайызы. Купондық жекешелендіру ... ... ... ... 172,53 миллион дана акциясы сауда-саттыққа
шығарылды. ... ... ... ... ... жалпы санының 1529 АҚ ... ... ... сатылды, бұл сауда-саттыққа шығарылғандардың 89,57 ... Осы ... ... ... маңызы бар өнім шығаратын немесе
жұмыстарды ... ... ... металлургия, көлік,
телекоммуникацияда мемлекеттің табиғи монополиясы болып табылатын ... мен ... және ірі ... ... жеке жобалар
бойынша жекешелендіру басталды. Жеке жобалар бойынша ... ... ... ... ... сәйкес
жүргізілді және мынадай әдістермен жүзеге асырылды: - ... ... ... ... ... сату; - аукциондар немесе
конкурстар ... ... - ... келісім-шартын жасасу. Жаңа меншік
иелерінің сегіз жылғы қызметінде Қарметкомбинаттағы инвестицияның жалпы
сомасы 521 ... АҚШ ... ... ... ... ... пештеріне
жөндеу жүргізілді, маңызды технологиялық желілер қайта жаңартылды. Сонымен
бірге, ыстық мырыш және аюмини жалату цехы енгізілді. Сегіз ... ... ... ... тау-кен өндіру және металлургия саласы
кәсіпорындарындағы дағдарыстан ... ... ... ... және ... рыноктағы позициясын қалпына ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан сауықтыру және оңалту үшін 290 миллион АҚШ
доллары салынды. Ал өндірісті дамыту үшін өткен жылдары ... ... ... ... АҚШ ... ... бұл жаңа ... қуаттарды
құруға мүмкіндік берді. Соның ішінде, жаңа астананы дамыту үшін 48 ... ... ... 1995 жылы ... АТ АҚ банкроттықтың
алдында болды, оның 170 миллион доллар сомасында қарызы, оның ішінде ... 10 ... ... ... болды. Сондықтан да оны ... ... ... ... ... компанияның акцияларын
сатып алу тендерін жеңіп алды. Олар қарыздарды төлеп, жүздеген миллион ... ... Осы ... өндіріс көлемі төрт жүз мың тоннаға
дейін өсті, бұл комбинат тарихындағы ... ... ... ... ... кешенінде
мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру мемлекеттік ауыл шаруашылығы
кәсіпорындарын және совхоздарды ... және ... ... ... ... ... ... мен олардың
қауымдастықтарына қайта құру жолымен жүзеге асырылды. Бұдан ... ... ... ... акционерлік қоғамдар құрылды. Мемлекеттік мүлік
конкурстарда немесе аукциондарда ... Ауыл ... ... құны 75 ... ... тұрғын үй жекешелендіру купондарымен
төленді. 1993 жылдан 195 жылға дейін республикада 1490 ... ... ... яғни ... ... ... ... санының 70,2 % жекешелендірілді. Агроөнеркәсіптік
кешен жүйесінде 13 холдингтік типтегі ... ... ... ... Осы ... ... бағыты мемлекеттік меншік объектілерін
басқару және жекешелендірудің бірыңғай ... құру ... ... бағынатын басқару және жекешелендіру ... ... ... мемлекеттік меншік объектілерін қайта құру мен
жекешелендіруді Мемлекеттік мүлік комитетінің аумақтық ... ... ... Бұл ... ... ... төрағалары облыс әкімдерінің
(әкімшілік басшыларының) орынбасары мәртебесіне ие болды. Осы ... және ... ... ... меншікті қысқа мерзім ішінде ... ... ... жекешелендіруге мүмкіндік берді.
Үшінші кезең. 1996 жылдың ... ... ... арналған
Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншікті жекешелендіру мен қайта
құрылымдау бағдарламасы бекітілді, оның ... ... ... ... ... арқылы Республика экономикасында жеке меншік
секторға қол ... және ... ... бекіту болып табылды. Бұл
мақсаттарға қол ... ... ... қалған объектілерді қайта
құрылымдаумен жүзеге ... ... іске ... ... ... ... ... түрін қолдану негізінде
жекешелендіруді жүргізудің ашықтығы мен жариялылығы қағидаттары сақталды.
Бұл кезеңде ... ... кез ... ... ... ... ғана жүзеге асырылды.
Үшінші кезеңнің ерекшелігі (1996-1998 жылдар) жекешелендіру мен
қайта құрылымдаудың секторлық ... көшу ... олар ... нәтижелер мен уәкілетті органдардың ұсыныстарының ... ... ... ... ... ... және мұнай-газ кәсіпорындары мен көлік-коммуникациялық кешендерді,
өнеркәсіп, денсаулық сақтау, білім, ғылым, мәдениет және ... ... ... ... көздеді. Көрсетілген салалардың
әрқайсысы ... ... ... ... ... және ... органдарының ұсыныстарын ескере және білікті ... ... жеке ... ... ... жекешелендірудің әрбір объектісі
бойынша арнайы бағдарлама әзірленді.
Үкімет назарын ірі кәсіпорындарды ... мен ... ... көбейтуге аударылды, оған бәсекелес тендерлерді жүргізу,
сай келетін ... ... ... және кәсіпорындар
тиімділігін арттыру арқылы қол жеткізілді.
Осындай кәсіпорындар арасында ... ... ... ... ... газ құбырлары, мұнай өңдеу зауыты болды.
Келісім-шарт бойынша басқаруға берілген 66 кәсіпорынның 26 кәсіпорны
кейіннен басқарушы компанияларға берілді.
Үкімет экономиканың ... ... ... бастамашылық жасады. Мысалы, 1997 жылы мұнай газ саласында
«Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ ... 60 % ... және ... акцияларының 60 % мемлекеттік пакетін сатып алу-сату шартына ... Ашық ... ... ... ... ... өндірісіне 4 миллиард АҚШ долларынан инвестициялау
міндеттемесін алған «Централ Азия Петролеум» ... ... ... ұлттық мұнай-газ компаниясы болды.
1998 жылдың аяғына дейін 2615 акционерлік қоғам мен ... ... ол ... ... ... мен
шаруашылық серіктестіктердің жалпы санының 51,8% -н құрады. Бұдан басқа,
әлеуметтік саланың 2905 ... ... 1997 жылы ... ... іске ... ... ... 1946 объектісі, оның ішінде жекешелендіруге жататын
67,7% ... ... ... 57,7% - білім, 49,8% - мәдениет, 66,7% -
туризм және спорт ... ... ... ... жеке жобалар бойынша 93 кәсіпорын
жекешелендірілді, ол шамамен барлық өндірістік күштердің 80%-н ... ... ... ... ... ... ... салалары ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |23 |5 ... |19 |17 ... тау-кен және |41 |29 ... ... ... | | ... және ... |10 |5 ... басқа | | ... | | |
56 ... ... инвесторларына сатылды. Жақсы инвестициялық
климаты бар ел беделі Қазақстанға АҚШ, Англия, Корея, Швейцария, Бельгия,
Гибралтар, ... ... ... КНР, Ресейден инвесторларды тартты.
Банкрот болу фактісінің болуына қарамастан ірі ... ... ... ... ... ... ... шетел капиталының қатысуы, отандық кәсіпорындарды
басқаруда шетел тәжірибесін пайдалану, ... ... ... ... ... инвесторларын тарту жөніндегі стратегияның дұрыстығын
растады.
Ірі кәсіпорындарды сенімгерлік басқаруға беру және ... ... ... ... сату жеке және мемдекеттік капиталы бар Қазақстанның
жаңа өнеркәсіптік ... ... Бұл ... ... уақытта
халықаралық нарықтарда өз орнын тапты, бұл жүз мыңдаған адамдарды ... ... ... және ... ел ... нығайтуға
мүмкіндік берді.
 
ҚОРЫТЫНДЫ.
Қорыта келгенде инвестициялық жекешелендірудің купондарының ақшаға
баламалылығы жоқ және олар тек ... ... ... салуға
да арналған. Ал, бұл қорлар ашық түрдегі акционерлік ... ... ... ...... ... ... азаматтарына жекешелендірудің купондарын беру басталған кезден
құрылды. Олардың қызметіне басшылық жасау ... ... ... ... ... қорлары мен лицензиялау туралың
Ережелер жиынтығы бойынша жүзеге асырылады. Аталған қорлар ... ... ... ... ... ... ... Жекешелендірудің
инвестициялық қорлары арқылы миллиондаған купон иелері өз купондарын жықпай
әр түрлі ... ... ... ... ... бір пайызбен дивидент
бере алатын түрлеріне сала алады.
Бүгінгі таңда жекешелендіру жөніндегі ұлттық бағдарламаны жүзеге асыру
мен нарықтық экономика ... ... ... ... ... оның ... реформаны алға қарай жүргізудің жаңа әдіс –
тәсілдерін іздестіру қашанда болсын, күн тәртібінде тұр.
1993 жылы 2,7 мың ... ... ... 21 пайызы
жекеменшікке берілді, 57 ... ... Осы жылы ... ... ... жүргізілді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Әубәкіров Я. «Экономикалық теория негіздерің –
Алматы, 1998 жыл.
2. Мәдешев Б. «Нарықтық экономика теориясының негіздерің –
Алматы, 2001 жыл.
3. Шеденов Ә. ... ... ... – Алматы, 2002 жыл.
4. Осипова Г. «Экономика теория негіздерің – Алматы, 2002 жыл.
5. Камаева В.Д. ... ... ... – Москва, 1996год.
6. Баймуратов У. «Национальная экономическая системаң –
Алматы, 2000 год.
7. Алшанов Р. «Қазақстан және даму өрісің – Алматы, 2003 ... ... Қ. ... ... – Алматы, 1999 жыл.
9. Носова С.С. – «Экономическая теорияң М; ВЛАДОС, 2001год.
10. ... ... ... теориясына кіріспең -
Алматы, «Экономикаң, 1995год.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь