Қорларды жіктеу және бағалау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. ҚОРЛАРДЫ ЖІКТЕУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Қорлар жайлы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Қорлардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.3 Қорлар қозғалысының есебі және оларды құжаттау ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.4 Қорларды бағалау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2. ҚОРЛАРДЫҢ ЕСЕБІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1 Қорлар және №2 ХҚЕС ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.2 Қорлардың қоймадағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.3 Қорлардың бухгалтериядағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.4 Қорларды түгендеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3. ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
3.1 Шоғырландырылған қаржылық есеп жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
Нарықтық экономиканың қай саласында да қорлар кәсіпорынның айналым активтерінің құрамды бөлігі болып табылады. Олардың шығындарындағы үлес салмағы түрлеріне, түсу көздеріне, бағалау әдістеріне байланысты. Қорлар айналым активтерінің құрамды бөлігі ретінде өндіріс процесінде толықтай қолданылады және өзінің құнын өндірілетін өнімнің құнына толығымен алып барады.
Тауарды өндіру мен жеткізуде бір қалыптылық жоқ жағдайда үзіліссіз қызметті қамтамасыз ету үшін өндіріс мекемелері мен кәсіпорында қажеті тауар қорлары болуы қажет. Тауар қорлары – бұл соңғы тұтынушыға сатылған кезге дейінгі нарықтағы қоғамдық өнімнің бөлігі. Міне, сондықтан да ұйымның міндеттемелерінің бірі болып қорларды есепке алу тақырыбы өз алдына бөлек мәселе болып қарастырылады және нарықтық экономика жағдайында өте актуалды. «Қорлар» атты №2 ХҚЕС-на сәйкес,
Қорлар – бұл:
1) қарапайым қызмет барысында сатуға арналған;
2) осындай сату үшін өндіру процесіндегі; немесе
3) өндірістік процесте немесе қызметтер көрсету кезінде пайдалануға арналған шикізат немесе материалдар нысанындағы активтер.
Қорлар жөнінде мәліметті толық және шынайы қалыптастыру бухгалтерлік есептің маңызды мақсаты. Осыған орай курстық жұмыста мынадай талаптар қойылады:
1.Қордың ұғымы және бағалау тәртібін қарастыру.
2.Қордың қозғалысын құжаттық рәсімдеу және есепке алу сұрақтарын зерттеу.
3.Қоймада және бухгалтерияда қор есебін жүргізу.
4.Материалды-жауапты тұлғаның есеп берілуін көрсету
Курстық жұмыста қоймалардың түрлері мен осы қоймалардағы қорлардың қоймалық есебін толығырақ зерттеп көрсетіледі. Сондықтан да курстық жұмысымның кіріспе бөлігінде қоймаларға олардың түрлеріне қысқаша тоқталып өтейін.
Өндірістік қорлар мен ауыл шаруашылық өнімдерінің түгелдігі мен амандығын қамтамасыз ету үшін мекемелер сақтау талаптарына толық сәйкес келетіндей дәрежеде қойма шаруашылығы ұйымдастырылады.
Қоймалардың орналасқан орын жағдайларына байланысты орталық қойма және өндірістік бөлімдерінің қоймалары болып бөлінеді. Осы бөлінген қоймалардағы материалдардың есебі қоймада да, бухгалтерияда да қатар есептеледі.
Барлық жағдайларда қорлар белгілі бір адамның жауапкершілігіне тапсырылады. Ол адамдар негізінен қойма меңгерушілері болуы керек.
Қоймадағы карточкаларда сандық есеп қана жүргізілсе, бухгалтериядағы карточкаларда сандық есеппен қатар олардың құндары да көрсетіледі.
1. «Бастапқы есеп құжаттарының нысандарын бекіту туралы»
ҚР Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығы (2013.19.08. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
2. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы № 234-III Қазақстан Республикасының Заңы (2012.26.12. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
3. №2 Халықаралық қаржылық есеп стандарты. //www.minfin.kz
4. Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп көрсеткіштерін өзара салыстыру мен талдау принциптері. // Бухгалтерлік есеп және аудит. – 2006 жыл.
5. «Әдістемелік ұсынымдар» №10, Бухгалтер бюллетені, желтоқсан 2011 жыл.
6. Бухгалтер бюллетені. №32 (137) қаңтар 2010 жыл. 11-13 бет.
7. К. Т. Тайгашинова. Басқару есебі // Оқулық.2011ж. 156 бет
8. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
...............................3
1. ҚОРЛАРДЫ ЖІКТЕУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ
.................................................5
1.1 Қорлар жайлы түсінік
............................................................................
...5
1.2 Қорлардың жіктелуі
............................................................................
.......6
1.3 Қорлар қозғалысының есебі және оларды құжаттау
..............................8
1.4 Қорларды бағалау әдістері
.......................................................................11
2. ... ... ... және №2 ... ... қоймадағы есебі
....................................................................17
2.3 Қорлардың бухгалтериядағы есебі
.........................................................19
2.4 Қорларды түгендеу
............................................................................
.......21
3. ЕСЕПТЕУ
БӨЛІМІ......................................................................
................24
3.1 Шоғырландырылған қаржылық есеп жасау
..........................................24
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
...................29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
..........................................................31
ҚОСЫМШАЛАР..................................................................
..........................32
КІРІСПЕ
Нарықтық экономиканың қай ... да ... ... ... құрамды бөлігі болып табылады. Олардың шығындарындағы үлес
салмағы түрлеріне, түсу көздеріне, бағалау әдістеріне ... ... ... құрамды бөлігі ретінде өндіріс процесінде толықтай
қолданылады және өзінің құнын өндірілетін ... ... ... ... ... мен жеткізуде бір қалыптылық жоқ жағдайда үзіліссіз
қызметті қамтамасыз ету үшін өндіріс ... мен ... ... ... ... ... Тауар қорлары – бұл соңғы тұтынушыға сатылған
кезге дейінгі нарықтағы қоғамдық өнімнің бөлігі. Міне, сондықтан да ... бірі ... ... ... алу ... өз ... бөлек
мәселе болып қарастырылады және нарықтық экономика жағдайында өте актуалды.
«Қорлар» атты №2 ХҚЕС-на сәйкес,
Қорлар – бұл:
1) ... ... ... сатуға арналған;
2) осындай сату үшін өндіру процесіндегі; ... ... ... ... ... көрсету кезінде пайдалануға
арналған шикізат немесе материалдар нысанындағы активтер.
Қорлар ... ... ... және ... ... ... ... мақсаты. Осыған орай ... ... ... талаптар
қойылады:
1.Қордың ұғымы және бағалау тәртібін қарастыру.
2.Қордың қозғалысын құжаттық рәсімдеу және есепке алу ... және ... қор ... ... ... есеп берілуін көрсету
Курстық жұмыста қоймалардың түрлері мен осы ... ... ... ... ... ... Сондықтан да курстық
жұмысымның кіріспе бөлігінде қоймаларға олардың түрлеріне қысқаша тоқталып
өтейін.
Өндірістік қорлар мен ауыл ... ... ... ... ... ету үшін ... ... талаптарына толық сәйкес
келетіндей дәрежеде қойма шаруашылығы ұйымдастырылады.
Қоймалардың ... орын ... ... орталық қойма және
өндірістік бөлімдерінің қоймалары болып бөлінеді. Осы бөлінген қоймалардағы
материалдардың есебі қоймада да, ... да ... ... ... ... белгілі бір адамның жауапкершілігіне
тапсырылады. Ол ... ... ... меңгерушілері болуы керек.
Қоймадағы карточкаларда сандық есеп қана жүргізілсе, бухгалтериядағы
карточкаларда сандық ... ... ... ... да ... ... сорттық, сандық, бағалық есебін жүргізу
көптеген адам күшін және уақытты керек етеді.
Барлық қоймаларда ... ... ... және ... операцияларының
және олардың қалдықтарының заттық есебі жүргізіледі.
Есепті қабылдайтын бухгалтерлік – барлық кіріс-шығыс құжаттарының
негізінде есептің дұрыс ... ... ... соң ... ... есепті қабылданғаны туралы қолтаңбасын қойып, қойма меңгерушісіне
қайтарады. Ол материалдық жауапкершіліктегі адам ... ... ... ... қызметін атқарады.
Материалдар өздері сақталынып тұрған жері ... яғни ... ... және ... бухгалтериясында есептелінеді.
Материалдық құндылықтардың қоймадағы есебінің ... ... ... ... ... жұмыстың дұрыс жүргізілуіне және жұмыстың
қалай ... ... енді ... ... ... ... ... және ақшалай
өлшемде жүргізіледі. Мұндай есепті ұйымдастырудың көп қиындығына байланысты
бухгалтерияда ... ... ... ... ... ... Есеп ... есеп тіркелімдерінің өте ұтымды жаңа түрлері
енгізіліп, есеп ... ... ... есеп машиналары
пайдаланылып, есеп беру жұмысы қысқартылып, ... ... да ... ... ... ... және бухгалтериядағы материалдық
қорларды есептеу түрлерін жеке–жеке ашып көрсету бағыты негізге алынған.
Сонымен курстық жұмысытың ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептегі
рөлін кеңінен қарастырып, мазмұнын ашу ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп пен есеп беру
жүйесін реттейтін нормативтік құжаттар, отандық және шет ... ... ... басылымдар пайдаланылады.
1. ҚОРЛАРДЫ ЖІКТЕУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ
1. Қорлар жайлы түсінік
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметі барысында өздерінің өндірген ... сату үшін ... ... ... сатып алған бірақ әзір ұйымға
келіп түспеген тауарлары (жолдағы ... ... ... ... қызметтері, сондай-ақ жұмыстарды орындау ... ... ... пайдалануға арналған қосалқы бөлшектері,
отындары, ыдыс және ... ... ... фабрикаттар және басқа
да материалдары сол ұйымның қоры түріндегі ағымдағы ... ... ... ... ... ... өндіріс құралдары шаруашылық
үдерісіне ұзақ уақыт қатысып, өздерінің ... ... ... ... ... өз құнының бір бөлігін қосып отыратын болса, еңбек
заттары өндірісте пайдаланылған ... ... ... ... түгелдей
өндірілетін өнімге ауыстырады. Шығарылатын өнімнің, атқарылатын ... ... көп ... ... ... ... тұрады. Сонымен қатар,
еңбек заттары өндірістік қор болып табылады.
Қорларды есептеудің ... ... ... ... түскен және өндіріске немесе сыртқа босатылған
қорларды уақытында есептеп, кіріске алу ... ... ... ... ... және ... кезінде түгел сақталуын бақылау.
3. Қорлардың қалдығының белгіленген мөлшерден ... ... ... бақылау.
4. Қорларды өндірісте пайдаланған кезде олардың техникалық ... ... және ... ... ... ... ... өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған қорлардың өзіндік құнын анықтап және олардың жоспарлы
есептеу бағасынан ... ... ... ... ... ... шығынына қосу.
Жақсы және дұрыс ұйымдастырылған есеп қорлардың түгел сақталуына, үнемді
пайдаланылуына көмегін тигізеді. Қорлардың түгел және ... ... ... ... ... үшін ... ала мыналарды жасау
қажет:
- тиісті түрде жабдықталған қорларды сақтайтын қойма немесе бөлме
болуы ... және ... ... қорлардың белгілі бір түрін
сақтауға арналған болуы керек;
- қорлар қойманың әр бөлігінде өздерінің түрлері, сорттары, өлшемдері
бойынша керекті ... тез ... және ... кейінгі кезде
қалдығын тексеруді қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы керек.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың әкімшілігі қорларды ... ... ... ... және ... ... және ... жиі
тексеріп, дұрыстығын қадағалап отыруы керек. Ұйымның басшысы қорларды
қабылдайтын және босататын адамдардың ... ... ... ... ... шарт ... Сондай-ақ кәсіпорын басшысы қорларға
жауапты адамдарды жұмысқа алу, ... ... ... ... ... ... ала ... отыруы керек. Қорларды кіріске алу ... ... ... қол қою ... ие ... ... ... белгілеу кәсіпорын басшысының немесе ол сенім білдірген адамның
жұмысы болып табылады.
Қорлардың есебін дұрыс және ... ... үшін ... ... ... ... ... мен жоспарлы есеп айырысу бағасын
белгілеу;
- құжат айналымының дәл жүйесін белгілеу және ... ... алу ... ... операциялардың тәртібін сақтау;
- біріңғайланған алғашқы есеп құжаттары нысандарының түрлерін белгілеу
және ... ... ... бөлімін қамтамасыз ету.
Сонымен қатар қорларды алдағы уақыттарда пайдалану үшін өндіріске босату
және ... ... ... ... белгілеп, оларды жетілдіріп ... ... ... ... қорлардың қалдығын жаппай түгендеу,
бақылау арқылы тексеріп және ... ... дер ... ... ... ... Қорлардың жіктелуі
Еңбек заттары бір тектес емес. Олардың бір-бірінен ... ... ... ... ... және ... қасиеттеріне қарай
өзара айырмашылықтары бар. Сондықтан да қорлар есебін дұрыс ... ... ... - ... экономикалық жағынан дәлелденген жіктеу жасау
болып табылады. ... ... мен өнім ... ... ... қорлар:
- шикізат;
- негізгі материалдар;
- көмекші материалдар;
- жартылай фабрикат және тағы да басқалар ... ... ... мен ... ... өнімнің құрамына кіріп,
оның материалдық негізін жасайды.
Шикізаттар деп ... ... ... ... ... ... ... кен өндіруші өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы мекемелерінің
өндірген өнімдері - ... кен, ... жүн, ... ағаш және тағы да басқа
материалдар жатады.
Негізгі материалдардың қатарына өнімнің өзіндік құнын құрайтын ... ... – ұн, ... кірпіш және т.б. жатады.
Өндірістік үдерістің бір сатысынан толық өтіп әрі қарай өңдеуді қажет
ететін материалдар жартылай фабрикаттар деп ... ... бұл ... ... ... ... дайын бұйымдар алынады. Олардың аяқталмаған өнімнен
айырмашылығы, оны сол күйінде сатуға болады. ... ... ... сатып алған ұйымдар оны әрі қарай өңдейді. Сондықтан да ... ... ... ... өзінің өндірген немесе ... ... ... ... ... ... есептеледі. Жартылай фабрикаттар
қатарына құрылыс ұйымдарында – ... және ағаш ... ... ... мен ... ... ... материалдарға - әр түрлі химикаттар мен майлайтын, сүртетін және
жөндеуге керекті басқа да ... ... ... ... материалдардан өзгешелігі, олар өнімнің материалдық (заттық)
негізін құрамайды. Олар өндіріс ... ... ... ... ... ... да бір ... әсерін тигізіп, негізгі
материалдардың түсін тағы да басқа жақтарын өзгертеді. ... бұл ... ... ... ... ... бөлек топ болып отындар, ыдыс және ыдыстық материалдар,
қосалқы бөлшектер, ... ... т.б. ... ... ... мақсатта энергия өндіруге, үй-жайларды жылытуға пайдаланатын
материалдардың барлық түрі жатады.
Қордың барлық түрін есепке алу үшін 1300 ... ... ... ... шоттары пайдаланылады. Бұл бөлімше құрамына төмендегі
синтетикалық ... ... 1310 ... мен ... 1311 ... жартылай фабрикаттар және құрастырушы бұйымдар», 1312 «Отын», 1313
«Ыдыс және ... ... 1314 ... ... 1315 ... 1316 ... берілген материалдар», 1317 «Құрылыс
материалдары», 1320 ... ... 1330 ... 1340 «Аяқталмаған
өндіріс», 1350 «Өзге қорлар», 1360 ... ... ... ... ... мен ... шотында шығарылған өнімнің негізін
салатын немесе ... ... ... оның ... ... ... қажет
шикізаттар мен материалдарын есепке алады. Бұл ... ... ... ... ... ... технологиялық және өндіріс процесіне
септігін тигізетін көмекші материалдар да есепке алынады.
1311 ... ... ... ... және ... ... ... алынған жартылай фабрикаттар және өндірілген өнімді ... ... ... ... ... және ... немесе өңдеуге кеткен
шығындар есепке алынады.
1312 «Отын» мұнай өнімдері, қатты және басқа да отын ... ... ... және ... ... ... барлық түрі (цистернаны,
бочкілерді, флягтарды қоспағанда) және ыдысты жөндеуге арналған ... ... ... ... ... және машинаның тозған бөлшектерін
айырбастауға (бөлшектер, агрегаттар, ... ... ... ... ... ... алынады.
1315 «Өзге материалдар» өндіріс қалдықтары, жөнделмейтін ақау бөлшектер,
негізгі құралды жою барысында алынған материалдар және т.б. ... ... ... материалдар» шотында сыртқа өңдеуге берілген
материалдардың және ... ... ... ... ... ... алынады.
1317 «Құрылыс материалдары» құрылыс бөлшектерін, монтаждау жұмысын және
құрылыс процесінде ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер қажеттігінше әрбір шоттар бойынша
субшоттар және материалдық ... ... ... ... аша ... ... ... есебі және оларды құжаттау
Кәсіпорындар мен ұйымдарда материалдық-техникалық жабдықтармен
қамтамасыз ету ... ... ... және мамандар шұғылданады. Олар ұйым
бойынша келер жылы өндірілетін өнім көлеміне қарай ... ... ... ... ... материалдардың көлемін алдын ала анықтап,
жабдықтаушы мекемелермен ... ... ... көлемі туралы шарт
жасайды. Шартта материалдардың аты, көлемі, бағасы, жеткізіліп ... ... ... мен ... ... ... ... келісімдердің орындалуын қадағалап ... Ол ... алып ... ... ... ... ... теміржол
жүкқұжаты (накладной), көліктік жүк құжаты, жабдықтаушыдан келген басқа да
құжаттар алдымен жабдықтау бөліміне ... ... Бұл ... ... ... ... ... «келген жүкті есептеу» журналына
тіркеледі. Одан кейін бұл құжаттарды материалды алып ... ... ... ... ... ... алу үшін ... Экспедитор алған жүкқұжаттары мен сенімхатты алғаны үшін журналға
қол қояды.
Жабдықтау бөлімі келген материалдарды ... ... да ... Ол үшін ... аталған журналға материалдардың қабылданған
уақыты (күні, айы, ... мен ол үшін ... ... атын ... жазады. Жабдықтаушы мекемеден және жүк ... ... ... жүктерді алу үшін кәсіпорыннан ... ... ... алатын басқа адамға үлгілі түрі Д-1 сенімхаты
беріледі (Қосымша №1). Д-1 ... ... ... ала ... барлық
парағы арқылы жіп өткізіп тігілген, және үлгілі түрі Д-2 ... ... ... ... керек (Қосымша №2). Кәсіпорындар
мен ұйымдардың ... ... ... ... Д-1 түрлі «сенімхатты»
алғаны үшін осы журналға қол қояды. Кейіннен олар осы журналға сенімхатта
көрсетілген ... ... ... ... айы, жылы), кіріс ету
құжатының номерін жазады. Қоймаға қабылданған материалдық қорларға ... сол күні ... түрі З-1 ... ... ету» ... бір дана ... (Қосымша №3).
Жабдықтаушы ұйым тауарлық-материалдық қорларды автомобиль көлігі ... ... ... ... ... 4 ... етіліп «тауар-
көлік жүкқұжаты» толтырылады. Оның бірінші данасы жіберілген ... ... үшін ... жіберушіде қалдырылады; екінші, үшінші
және төртінші даналары материалдарды жіберуші ... ... мөрі ... адамдардың қолымен расталып, сондай-ақ жүкті қабылдап алғаны
жайлы көлікті ... қолы ... ... ... ... жүк ... екінші данасын материалдарды
қабылдап алушы ұйымға тапсырады. Бұл ... ... ұйым ... кіріске алады.
Құжаттың үшінші және төртінші даналары материалдарды қабылдап алғанын
растайтын ... ... ... мөрі ... және ... ... қолдары
қойылып, жүкті тасымалдаушы автомобиль көлігі тіркелген ұйымға тапсырылады.
Кейіннен ол ... ... ... ... ... ... берген ұйымға тасымалдау құнын төлеуге табыс етілетін
шотқа негіздеме ретінде қосылып беріледі.Құжаттың ... ... ... жол ... ... жүргізушіге еңбекақы және
автомобиль көлігінің атқарған жұмысына сәйкес түрлі есептеулер жүргізу үшін
пайдаланылады.
Егер ... ... ... ... саны, көлемі, сапасы онымен
келген құжаттағы дерекке ... ... ... түрі ... ... Сонымен қатар үлгілі түрі «қабылдау актісі» жіберу құжатынсыз
келген материалдарға да толтырылады. Бұл акт екі дана етіліп ... ... ... ... ... және ... ... кәсіпорын өкілінің қатысуымен, егер де ... ... ... ... жағдайда бұл ұйымға ешқандай ... жоқ ... ... жасалады. Материалдарды қабылдап болғаннан кейін бұл
актінің бір ... ... және ... ... ... ... ... есепке алу үшін ұйымның бухгалтериясына, ал
екінші данасы кәсіпорынның жабдықтау ... ... ... ... ... ... ... үшін табыс етеді.
Кәсіпорындар мен ұйымдарға жаңылыс келіп түскен немесе ұйымның алудан
бас тартқан материалдары ... ... ... ... Ондай
материалдар үлгілі түрі З-1 «қорларды кіріс ету ... ... ... сыртындағы «уақытша сақтауда ... ... ... ... шотта есептелінеді.
Материалдар кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... шаруашылықтарына, сондай-ақ басқа
ұйымдарға үлгілі түрі З-5 материалдарды босату (ішкі ауыстыруды) ... ... ... бойынша босатылады (Қосымша №4).
Материалдарды босату (ішкі ауыстыруды) «талап ету жүк құжаты» екі дана
етіліп жазылып, оған бас бухгалтардің немесе ол ... ... ... ... ... шешіледі.
Егер материалдар қоймадан кәсіпорынның өзінің шаруашылықтарына
(цехтарына, ... ... ... ... түрі ... ... (ішкі ауыстыруларды) «талап ету жүк құжатының» бір
данасы материалдарды ... ... де, ал ... ... ... кейіннен бухгалтерияға табыс етіледі. Бұл жағдайда толтырылатын
құжаттарды ... ... ... (цехтың) сол материалдарға
жауапты тұлғасы толтырады.
Үйлерді, ғимараттарды, құрылыстарды бұзғаннан, бөлшектегеннен ... ... ... кіріске алу үшін үлгілі түрі З-4 санды ... ... ... мен ... ... жиі пайдаланылатын материалдық
құндылықтар үшін толтырылатын талап ету қағаздарының санын кемітіп, ... ... үшін және ... ... ... ... ағымдағы бақылау жүргізу үшін ... ... ... болады.
Лимиттік-шектеу картасы ұйымның қоймасынан босатылатын ... ол ... ... ... ... және оның ... материалдардың көлеміне қарап экономикалық жоспарлау бөлімі
есептен шығарады. Лимиттік-шектеу ... ... ... онда
көрсетілген мөлшер шегінде ғана босатылады. Онда қаралған материалдардан
артық өндіріске керек болған материалдар ... ... ету ... ... ... ... негізіне сүйене отырып өндіріске
босатылатын материалдарды қойманың есебінен шығарады.
Лимиттік-шектеу карта қоймадан бір ай бойы ... ... Бұл ... ... өнімнің, шығынның немесе тапсырыстың
коды ... ... ... ... бір данасы жаңа айдың басына
дейін материалдарды алатын ... ... ... ал ... ... ... ... табыс етіледі. ... ... ... ... ... ... ... әкелгенде ғана
босатылады.
Қоймашы лимиттік-шектеу картаның екі данасына да ... ... ... айы, ... мен ... санын номенклатуралық
номері бойынша жазады. Содан кейін ... ... ... ... ал қоймадағы данасына цех басшысы немесе оның өкілі қол
қояды.
Материалдарды есептеуге осы күнгі ... ... ... ... ... құжаттардың санын азайту үшін қоймада
босатылатын материалдарды ... ... ... жазу ... ... болады. Бұл жағдайда материалдарды қоймадан босатуға ешқандай
құжат ... ... ... ... бір дана ... ... құжаттар негізделініп жасалады. Материалдарды босату лимитін
қоймадағы картаның өзінде де көрсетуге болады. Бұл карточканың үлгілі ... З-3 ... №6). ... өкілі материалдарды алған кезде қоймашының
есептеу карточкасына қол қояды да, ал ... ... ... қол ... ... ... карточкада өндірісте
пайдаланылмай қоймаға қайтарылып берілген материалдар да есептелінеді.
Қоймадағы есеп ... ... ... номенклатуралық номері
бойынша босатылғаны, қоймада қалғаны, материалдарды цехқа әрбір босатқан
уақыт сайын немесе лимиттік-шектеу картаны ... ... ... ... біріне дейін жазылып отырылуы тиіс. Бұл жағдайда лимиттік-шектеу
картаны қоймалық есептің тиісті карточкаларымен ... ... ... ... болғаннан кейін қоймадағы лимиттік-шектеу картаның қорытынды
дерегі лимиттік-шектеу картаның цехтағы данасымен салыстырылады. Егер ... ... ... өзара сәйкес болса, екі жақтың өкілдері,
яғни қоймашы мен цех ... ... ... ... қол ... аяғында лимиттік-шектеу картада көрсетілген материалдардың
пайдаланылған-пайдаланылмағанына қарамастан барлық лимиттік-шектеу карталар
бухгалтерияға тапсырылады.
1.4 ... ... ... ... ... ... мына ... негізінде
бағаланады:
1. Арнайы сәйкестендірілген есептеу әдісі
2. Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі
3. ФИФО әдісі
4. ЛИФО әдісі
Ерекше сәкестендіру ... ... ... ... бірімен бірін алмастыруға болмайтын
немесе кәсіпорында ерекше ... ... ... металдардың, асыл
тастардың т.б.) нақтылы бір қорлардың бағасын есептеуге арналған. Бұл ... ... мен ... ... ... ... құнын
есептеп шығаруды көздейді. Сондай-ақ бұл есетпеу әдісі сатылып алынғанына
немесе кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... құнын есептеуге арналған.
Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі
Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі бойынша кәсіпорынға кіріске ... ... ... оның ... ... шоты ... ... мүмкін болмаған жағдайда жүргізіледі. Қорлар ... ... құны ... ... ... айдың басындағы қалған
қалдығының құнымен ай бойы кіріске алынған материалдар құнының ... ай ... ... ... ай бойы ... алынған
тиісті материалдарының сандарының қосындысына бөлу арқылы ... ... ... ... қорларды олардың алғашқы кезекте ... ... құны ... бағалау әдісі болып табылады. Бұл әдіс
қағидасы бойынша қорлардың бірінші ... ... ... алғашқы болып,
яғни бірінші шығыс етіледі деп ... ... ... ... ... ... ... материалдар бірінен соң бірі ... ... ... ... ... деп ... Бұл жағдайда ай
соңында кәсіпорынның қоймасында қалған материалдардың бағасымен бағаланады.
ЛИФО ... ... ... ең ... ... кіріске алынған материалдар тобы
бірінші болып шығыс етіледі немесе жұмсалады деген ... ... ... ... ... ... етілетін материалдар кәсіпорынға ең
соңғы кіріске алынған ... ... ... құны ... Ал ай ... ... ... материалдар алғашқы кіріске
алынған материалдардың өзіндік құны бойынша бағаланады[4].
Өндіріске жұмсалынған және материалдардың қоймадағы қалдықтары ФИФО,ЛИФО
және орташа өзіндік ... ... ... ... мына ... ... А – түрлі материалдар тобы
2-кесте. Қорларды бағалау әдісі
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... айының бірінші жұлдызына |50 |100 |5000 ... ... | | | ... ... | | | ... ... кіріске алынған материалдық қорлар ... |100 |110 |11000 ... |80 |120 |9600 ... |90 |130 |11700 ... |100 |140 |14000 ... |70 |150 |10500 ... ... материалдық қорлардың жиынтығы |
| |440 |--- |56800 ... ... қоса ... ... |
| |490 |--- |61800 ... бойы материалдық қорлардың шығыс етілгені ... ... ... |250 | |28200 ... ... бағалағанда |250 | |34900 ... ... ... ... |250 |125 |31250 ... ... | | | ... соңындағы материалдық қорлардың қалдығы ... ... ... |240 | |33600 ... ... ... |240 | |26900 ... ... ... есептеу |240 |125 |30000 ... ... | | | ... ... ... отырғанымызда шығыс етілген 250 дана материалдық
қорлардың құны бойынша есептелінеді.
ФИФО әдісі бойынша:
Бірінші ... ... ... ... айдың басындағы кәсіпорынның
қоймасындағы материалдардың қалдық саны 50 дана сомасы 5000 ... ... ... ... 100 дана ... 11000 ... екінші топтамада
кіріске алынғаны 80 дана сомасы 9600 теңге, үшінші топтамада ... ... тек қана 20 ... ... 2600 ... шығыс етіледі.
Барлығы 250 (50+100+80+20) дана, сомасы 28200 ... ... ... бойынша:
Соңғы кіріс етілгендер, соның ішінде: бесінші топтамада кіріске алынғаны
70 дана, сомасы 10500 теңге, төртінші топтамада кіріске алынғаны 100 ... 14000 ... ... ... ... ... 90 ... сомасы 11700 теңге, 80 данасы сомасы 10400 теңге ... ... 250 ... дана ... 34900 ... ... ... құнын есептеу әдісі бойынша:
Барлық кіріске алынған қорлар ... ... ... ... қалдығының ... ... ... ... ... ... (жыл
басындағы қалдықты ескере отырып, яғни 750/6=125). Нәтижесінде, қоймадағы
барлық ... ... ... аламыз (125 тг). Барлығы 250 дана
250,сомасы 31250 (250*125) теңшенің материалдары.
Материалдық қорларды ... ЛИФО және ... ... ... ... ... барысында материалдардың талдамалық (аналитикалық)
есебін олардың ... ... ғана ... қоймай, егер олар әр түрлі
бағамен сатылып алынған болса, онда келіп ... ... ... ... есептеу керек.
Материалдар баланста нақты өзіндік құны бойынша көрсетіледі. Сонымен
қатар материалдар өздерінің топтамалық (синтетикалық) есебінде нақты
өзіндік ... ... де, ал ... ... ... есептуе
бағасымен немесе келісілген бағасы бойынша көрсетіледі. Егер кәсіпорын
материалдардың талдамалық есебін ... ... ... есептейтін
болса, онда олардың нақты құны қордың сатып алынған құны мен ... ... ... ... ... ... Қорлар және №2 ХҚЕС
№2 ХҚЕС мақсаты қорлар есебін жүргізу ... ... ... ... ... жүргізудегі негізгі мәселе актив ... ... ... ... ... танығанға дейінгі келесі кезеңдерге көшірілетін
шығындардың ... ... ... ... ... шығынды анықтау және
сатудың ықтимал таза бағасының шамасына ... ... кез ... ... ... оларды кейіннен шығыстар ретінде тану бойынша нұсқау береді.
Сондай-ақ ол қорлардың өзіндік құнын анықтау үшін пайдаланылатын өзіндік
құнды есептеу ... ... ... береді. №2 ХҚЕС ... ... ... қоса ... ... салуға жасалған
шарттар бойынша туындаған, аяқталмаған өндірістерді ... ... ... ... және ... кезінде ауыл шаруашылығы өнімімен
байланысты биологиялық активтерді ... ... ... ... және ... ... өнімін, жиналғаннан кейінгі ауыл шаруашылығы
өнімі, сондай-ақ осы өнеркәсіп салаларында қабылданған есеп практикасына
сәйкес іске асырудың ... ... таза құны ... ... ... өндірушілер қолданатын қорларды бағалауға қолданылмайды. Іске
асырудың мүмкін ... таза құны ... ... осындай қорлар осы
құнның өзгерістері ... ... ... және ... ... есепте
танылады. Айтылған қорлар өндірістің белгілі бір ... ... таза құны ... ... мысалы, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімін жинау немесе ... ... ... бұл ... ... немесе мемлекеттің
кепілдік беруі арқылы сатуды растайды немесе белсенді нарық пен сату ... ... ... алу ... ... ... болады. Мұндай
қорлар №2 ХҚЕС бағалау бойынша талаптардан ғана алынып тасталады[3].
Сатуға жұмсалған ... ... ... қорларын әділ құн
бойынша бағалайтын тауар брокерлері және трейдерлер ... ... ... ... ... сатуға жұмсалған шығындарды
шегеріп тастағанда, әділ құн бойынша ... ... ... ... шегеріп тастағанда әділ ... ... ... ... пайда және залалдар туралы есепте танылады. Брокерлер және
трейдерлер - тауарларды басқалар үшін ... жеке өз ... ... ... ... ... Жоғарыда айтылған қорлар негізінен жақын болашақта
сату және ... ... ... мен ... ... ауытқулардан
пайда табу мақсатында сатып алынады. Осындай қорларды сатуға ... ... ... әділ құн бойынша бағалаған кезде олар ... ... ... ... ғана ... ... ... түрде ең кемі екі деңгей бойынша: өткізудің өзіндік құны
мен ықтимал таза құнында өлшенуге тиіс. Қорлардың өзіндік құнына ... ... ... ... өңдеуге жұмсалған барлық шығындар және қорларды
ағымдағы жай-күйіне және ... ... ... ... мақсатында
жұмсалған шығындар жатады. Қорларды ... ... ... ... сатып
алу бағасы, импорттық баж салықтары мен басқа да салықтар (ұйымдар кейіннен
салық ... ... ... салықтардан басқалары), сондай-ақ
тасымалдауға, өңдеуге ... ... және ... ... алумен тікелей
байланысты шығыстар жатады.
Сауда жеңілдіктері, төлемдерді қайтару және басқа да осындай ... ... ... шығындарды анықтаған кезде шегеріп тасталады.
Қорларды қайта өңдеу шығындарына ... ... ... ... ... өнім ... ... байланысты шығындар кіреді.
Сонымен қоса ... ... ... өнім ... шығару кезінде орын алған
тұрақты және ауыспалы үстеме өндірістік шығыстарды жүйелі ... ... ... ... ... шығыстар амортизация мен үйлерге қызмет
көрсету және жабдықтар мен әкімшілік-басқару шығыстары ... ... ... ... ... ... болып қалатын жанама
өндірістік ... ... ... ... ... ... шығыстар
шикізаттың жанама шығындары мен еңбектің жанама шығындары ... ... ... ... немесе тікелей дерлік тәуелді жанама
өндірістік ... ... ... және ... өндірістік шығыстарды қайта өңдеу бойынша шығындарға
бөлу қалыпты жағдайда жұмыс істеу барысында ұйымның ... ... ... өндірістік қуаттылық - жоспарлы техникалық қызмет
көрсету нәтижесінде қуат ысырабын есепке ала ... ... ... барысында жұмыстың бірнеше кезең немесе мезгілінде орташа
көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... деңгейі қалыпты жағдайдағы қуаттылыққа жуық мәнде
сәйкес келгенде ғана пайдаланыла алады. Өнімнің ... ... ... ... өндірістік шығыстар сомасы ... ... ... ... тоқтап қалуы салдарынан өспейді. Бөлінбеген үстеме шығыстар
оның пайда болуы ... ... ... ... ... ... жоғары болған кезеңде өнімнің әрбір бірлігіне қатысты тұрақты үстеме
өндірістік шығыстар сомасы қорлар өзіндік құнынан ... ... ... ... ... шын мәмінде пайдалану негізінде
ауыспалы өндірістік үстеме шығыстар ... ... ... ... ... нәтижесінде бір мезгілде көп өнім шығарылуы мүмкін.
Мысалы, бұл бұйымды бірігіп ... ... ... ... ... қосымша өнімді өндірумен қатар жүріп отырған ... ... ... жұмсалған шығындарды бөлек анықтай алмаған жағдайда, оларды
өнімдердің арасында теңбе-тең және бір ізді ... ... ... не
өндіріс процесі кезеңінде өнімдер ұқсас болғанда, не дайын өнім шығарылған
кезде анықталатын ... ... ... ... ... құнына
негізделуі мүмкін. Қосалқы өнімдердің көбісі табиғатынан ... ... ... ... ... ... таза ... бойынша бағалайды
және бұл шама негізгі өнімнің өзіндік құнынан шегеріледі. Нәтижесінде
негізгі ... ... құны оның ... ... аз ғана ... да шығындарға қорларды қазіргі орналасқан жеріне ... және ... ... деңгейдегі олардың өзіндік құны ... ... ... өзіндік құнына өндірістік емес үстеме шығыстарды
немесе нақты ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.Төменде қорлардың өзіндік құнынан алынып
тасталатын және олардың пайда болуы ... ... ... ... ... ... (а) ... жұмсалған еңбектің
нормативтен тыс ысырабы немесе басқа да өндірістік ... олар ... ... келесі кезеңіне көшу үшін осы өндірістік процесте
қажет болмағанда ғана сақтауға ... ... ... ... және ... ... жеткізуге байланысты емес әкімшілік
үстеме шығыстар;сатуға жұмсалатын ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына заем бойынша ... ... ... ... Ұйым ... ... мерзімін кейінге
қалдыру шартымен сатып ала алады. Осындай ... іс ... ... ... бұл ... мысалы, әдеттегі сауда кредиті шартымен
сатып алу бағасы және ... сома ... ... ... пайыздар бойынша шығыс ретінде танылады.
Қызмет көрсету саласының ұйымдарындағы қорлардың болу дәрежесінде оларды
өндіруге жұмсалған ... ... ... Бұл ... ең алдымен,
жалақы төлеу және қызметтер ... оның ... ... ... ... жұмсалатын басқа да шығындар, сондай-ақ тиісті
үстеме шығыстары ... ... және ... және ... ... ... ... да шығындар босалқының өзіндік ... ... олар ... ... ... ретінде ескеріледі.
Қызмет көрсету саласы ұйымдарының қорлардың өзіндік ... көп ... ... қызметтердің бағасына кіретін пайда ... ... ... нормалар кірмейді.
41-«Ауыл шаруашылығы» (IAS) ХҚЕС-на сәйкес ұйым биологиялық активтерден
жинаған ауыл шаруашылығы ... ... ... бастапқы тану кезінде
жинау орнында ... ... ... ... әділ құны ... Бұл осы Стандартты қолдану мақсатында ... сол ... құны ... ... Нормативтік шығындар бойынша ... ... және ... баға ... ... ... өзіндік құнын айқындаудың әр
алуан әдістері, егер олардың нәтижелері өзіндік құнға жуықтап ... ... ... үшін ... ... Нормативтік шығындар
шикізаттар мен материалдарды, еңбекті пайдаланудың, тиімділік пен ... ... ... ... ұдайы тексереді және қажет болған
жағдайда, ... ... ... қайта қаралады. Бөлшек саудада ... ... ... ... тұратын, олар үшін өзіндік құнды
бағалаудың басқа әдістерін пайдалану ... ... ... ... үшін көбінесе бөлшек баға әдісі пайдаланылады.
Қорлардың өзіндік құны сатылған қорлардың ... ... ... маржаның
тиісті пайызына азайту арқылы анықталады. Пайдаланған пайыздың ... ... сату ... ... ... азайтылған қорларды ескереді.
Бөлшек сауданың әрбір бөлімшесі үшін ... ... мәні ... ... ... қорлардың жекелеген баптарының,
сондай-ақ арнаулы жобалар үшін өндірілген және оларға арналған тауарлардың
немесе қызмет ... ... құны ... ... жеке шығындарды
ерекше сәйкестендіру арқылы анықталуға ... ... ... ... ... ... бір шығындар қорлардың
белгілі бір баптарына ... ... ... ... бұл тәртібі,
олардың сатып алынғанына немесе өндірілгеніне қарамастан, арнаулы жобаларға
арналған бұйымдар үшін ... ... ... іс жүзіндегі шығындардың
нақты анықтамасы қорлардың бір-бірін алмастыра алатын бірліктері аса ... ... ... ... ... ... ... есебі
Материалдар өздері сақталып тұрған жері бойынша, яғни ... және ... ... ... ... ... есебінің дұрыс ұйымдастырылуы олардың дұрыс
сақталынуына, ... ... ... жүргізілуіне және олардағы жұмыстың
қалай қойылғандығына ... ... ... ... ... сорттары бойынша бөлек сақталуы тиіс. Материалдардың ... ... ... ... өлшем бірлігі, сақталып тұрған
материалдардың ... т.б. ... ... ... ... ... байланып немесе жапсырылып қойылады. Қоймадағы және цехтегі
материалдардың аналитикалық есебі белгілеген түрі ... ... ... мен ... ... ... материалдық қорлардың тек қана сандық ... ... ... ... номері бойынша бөлек үлгілі түрі З-3
карточкасы ашылады. Бұл карточкада материалдық қорлардың аты, ... ... ... ... ... номері және есептеу бағасы
көрсетіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... одан кейін кіріс ету ордерімен тізілім
бірге қоймаға беріледі. ... ... ... ... ... ... материалдық қорлардың қай жерде сақталып тұрғаны жайлы деректер
толтырады. Материалдардың кіріс-шығысының ... ... ... жауапты адам жүргізеді. Кейбір жағдайда материалдарға жауапты
адамның келісімі бойынша қойманың карточкалық есебін ... ... ... яғни ... немесе операторға жүктелуі мүмкін.
Материалдардың түрі номенклатуралық номері аз болатын кәсіпорынның
қоймаларында бұл ... ... ... ... ... ... ... жасалған сорттық есеп кітабында жүргізуге болады.
Мұндай жағдайларда сорттық есеп ... ... ... карточкасындағы
деректер болуы қажет. Қоймашы ... ... ... толтырылған
алғашқы құжаттардың негізінде материалдардың кіріске алынуын және есептен
шығару ... ... іске ... ... ... ... ... онда материалдық құндылықтардың сол күннің соңындағы
қалдығын шығарып отыру керек. Бұл ... ... ... ... кейін шығарылып отырылады.
Айта кететін жағдай, ай соңында бухгалтерияға ондағы ... ... ... алынып болмағанына қарамастан шектік-
шектеу карточкасының ... ... ... ... ... болмаған
материалдар үшін келесі айға жаңа лимиттік-шектеу картасы жазылып беріледі.
Қоймашы материалдардың қоймалық-сорттық есеп ... ... ... ... ... әр ... түрінің
қалдығы, оның тұрақты қор мөлшерден ауытқуы, көптен бері ... ... ... ... ... ... Қоймалық-сорттық
карточканың дұрыс жүргізілуін бухгалтерия ... ... ... жиі-жиі (апта сайын, он ... ... ... ... ... болған алғашқы құжаттардың дұрыс ... ... ... ... және ... ... ... шығарылуын тексеріп отыруы қажет. Карточкадағы
жазылған операциялардың дұрыстығын және оны тексергені жайлы ... есеп ... ... ... қол ... ... жазуды тексеру, қойма меңгерушісінің
бухгалтерияға материалдарды кіріске алуы ... ... ... ... ... меңгерушісінің бухгалтирияға тапсыратын
құжаттары «Құжаттарды қабылдау-өткізу құжатына» ... ... ... ... ... ... қызметкері әр операцияның
дұрыстығын тексергені жайында және ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды қабылдау-өткізу тіркелімін жасаудың
керегі болмайды.
Егер орталық қойма немесе цех қоймасы ұйымның басқармасынан ... ... ... ... ... ... құжатталынуы,
материалдарға жауап беретін адамның есеп карточкасын дұрыс жүргізу орталық
бухгалтерияда тексеріледі. Мұндай жағдайда кіріс және ... ету ... ... тіркелімдермен бірге бухгалтерияға табыс етілуі керек.
Кәсіпорынның орталығынан ... ... ... ... меңгерушісі
белгіленген күні бухгалтерияға екі дана етіп материалдардың ай соңындағы
қалдық тізімдемесін тапсыруы керек. Тізімдеме құрамында ... ... ... бар ... ... ... онда тек қана ... қалдығы көрсетіледі. Тізімдемеге цех, қойма, бөлімше бастығы және ол
құжатты толтырушы қол қояды. ... ... ... кейін
тізімдеменің бір данасы жіберілген қателіктер жөніндегі ескертумен қоймаға
қайтарылады. Материалдардың ... ... ... ... ... ... ... қоймалық есеп карточкасымен қатар
үлгілі түрі З-7 қоймадағы ... ... ... ... ... №7). Қойма меңгерушісі карточкалардағы ай ... ... ... ... ... айдың бірінші жұлдызына
қалған қалдықтарын осы тізімдемеге ... ... ... ... ... қаралған номенклатуралары бойынша аралық шоттарға және
синтетикалық ... ... ... ... Бухгалтерияда
материалдардың қалдығы олардың жоспарланған есептеу бағасына көбейтіліп, ай
аяғына қалған материалдардың жалпы соммасы анықталады.
Егер пайдаланылатын материалдар номенклатуралары аз ... ... ... ... ... тек қоймалық есеп карточкасында қою
арқылы босатуға болады. ... ... тек бір айға ғана ... ... ай ... ... ... Қорлардың бухгалтериядағы есебі
Қорлардың бухгалтерияда аналитикалық есебі сандық және ақшалай өлшемде
жүргізіледі. Мұндай есепті ұйымдастырудың көп ... ... ... ... ... ... үздіксіз жетілдіріліп
келеді. Есеп жұмысына есеп тіркелімдерінің өте ұтымды жаңа ... есеп ... ... ... есеп машиналары пайдаланылып,
есеп беру жұмысы қысқартылып, жеңілдетудің басқа да түрлері қолдануда.
Соңғы кезде дейін ... ... ... ... ... ... есебін карточкаларда жүргізіп ... ... ... әр ... ... бөлек карточка
ашылады. Материалдардың кіріс етілуіне, босатылуна ... әр ... ... ... ... керек. Ай біткеннен кейін немесе ай
соңында әр карточка бойынша материалдардың ... ... мен ... ... шығарылып, олар материалдардың айналым тізімдемесіне
жазылады. ... ... ... ... ... деректер қайталанады.
Айырмашылығы: Қоймадағы карточкаларда сандық есеп қана ... ... ... есеппен қатар олардың құндары ... ... ... ... сандық, бағалық есебін
жүргізу көптеген адам ... және ... ... етеді. Сондықтан да
бухгалтерияда карточкалар мен ... ... ... ... ... ... байланысты сандық карточкалардың орнына кейінгі кезде
сандық, сорттық, сомалық айналым тізімдемесін ... ... ... ... қолданған кезден бастап кәсіпорындардың бухгалтерияларында
сорттық, сандық, бағалық ... ... ... ... ... ... есебі алғашқы құжатта тікелей жинақталып ... Ай ... ... 10-15 күн ішінде қорлардың айналымы ... ... ... ... айналым тізімдемесіне жазылады. Бұл әдісті
пайдаланған бухгалтерлердің жұмысы сәл жеңілдегенімен ... ... ... Ол ... ... ... сандық есебінің
бухгалтерия мен қоймада қатар жүргізілуін жатқызуға болады.
Қорлардың бұл екі ... ... ... еш ... ... есебін одан әрі жетілдіру негізінде ... ... ... Бұл әдіс бойынша қорлардың есебі тек қоймалық сорттық,
сандық есеп карточкаларында ... ... ... ... үшін ... ... ... жағдайлардың бірі есептеу жұмысына
жоспарлы есептеу бағасын енгізу қажеттілігі болып табылады. ... яғни ... ... осы ... ... Қорларды
синтеттикалық шотта нақтылы өзіндік құнымен есептелінеді.
Қорлардың есебін ... ... ... ... ... ... қалдығын есептеу үшін жүргізілетін үлгілі ... ... ... Бұл ... әр ... бойынша бөлек және
бір жылға ашылады. Ай соңында қойма меңгерушісі осы ... ... ... ... ... ... ... қалған сандық
қалдығын көшіріп жазады. Кей жағдайларда кәсіпорынның қоймасы цех ... алыс ... ... ... ... ... ... жазу бухгалтерия қызметкерлеріне ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайда қорларға жауапкер адам олардың
қалдықтарының ... ... ... ... шығып, қол қояды.
Егер есепті ай бойы кәсіпорында қорлар кіріске ... және ... ... онда ... ... ... саны мен ... жаңа айға
көшіріліп жазылады. Қорлар қалдығының қоймалық карточкаларынан үлгілі түрі
З-7 түрлі тізімдемеге ... ... ... ... ... ... қол ... Ай сайын үлгілі түрі З-7 санды тізімдемесінде
көрсетілген қорлар ... ... ... ... ... ... ... және синтетикалық шоттары бойынша сомалары есептеліп
жазылады.
Жоғарыда айтылғандай бухгалтерияда қорлардың сомалық ... ... ... олардың ішінде әрбір қоймадағы қорлардың ... ... ... ... ... кәсіпорында қорлардың кіріске алынғандары
мен шығыс етілгендердің сомасын ... ... ... ... әрбір
есептеу топтары бойынша біріктіріп және ол сомалардың ... ... ... ... ... ... көшіріп жазады. Бұл
тізімдеме екі бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімде кіріске алынған ... ... ... құны ... ... ... қатар бұл бөлімде кіріске алынған ... ... құны мен ... бағасымен есептелген құнның ... ... ... бөлімде әрбір қойма мен қорларға жауапты тұлғалар бойынша
қорлардың қозғалысы (айдың ... және ... ... ... кірісі
мен шығысы) тиісті шоттар бойынша көрсетіледі.
2.4 Қорларды түгендеу
Қазақстан Республикамызда осы ... ... ... ... ... ... кем дегенде бір рет өздерінің меншігіндегі қорларына
түгендеу жұмысын жүргізуі керек. Түгендеу жұмысы ... ... ... ... ... есеп беру алдында маусыммен жұмыс істейтін қайта өндіруші
ұйымдар, сондай-ақ дайындаушы және басқа да ... ... ... ... қалдығының азайған кезінде түгендеу жұмысын
жүргізе алады;
- қорларды міндетті түрде түгендеу ... ... ... ... ұрлық және қиянат жасағанда, ... ... ... ... өрт ... ұйым таратылғанда (қайта
құрылғанда) т.б. жағдайларда жүргізіледі.
Түгендеу жүргізу үшін кәсіпорын басшысының бұйрығымен ... ... ... Бұл ... ... басшысы немесе оның
орынбасары басқарады. Сонымен қатар әрбір цех, бөлімше бойынша жергілікті
түгендеу ... ... Оның ... ... ... ұйымдастырып
және басқарып отырады.
Кәсіпорын басшысының бұйрығымен түгендеу жүргізу оның басталуы ... ... ... адам ... Түгендеу жұмысы қорларға
жауапты адамның жауапкершілігінде қорлардың түрлері және олардың сақтаулы
тұрған ... ... ... ... ... ... бірақ оның
өз меншігіне жатпайтын, яғни басқа ұйымдардың немесе жеке ... ... ... – бұл ... қорлардың әрқайсысын біртіндеп санап шығып, одан
кейін ... ... ... ... ... ... ... жұмысы қорлардың түгел ... ... ... құралы болып табылады. ... ... ... ... ... және санау арқылы олардың ... ... ... және
қорларға жауапты адамдар бойынша түгендеу тізімін жазып үлгілі түрі Инв-
7(Қосымша №8) ... ... ... ... ... түгендеу комиссиясының барлық мүшелері қол қоюлары тиіс. Басқа
ұйымдардың немесе жеке адамның ... ... ... ... Ұйым ... ... нәтижесін анықтау үшін ... ... ... ... ... кезінде анықталған
нақтылы қалдығы, оның бухгалтерлік есептегі қалдығына сәйкес келмейтін
қорлар ... ... ... ... немесе кем шыққан ... ... ... ... ... ... Түгендеу
комиссиясы барлық артық немесе кем шыққан ... ... ... ... ... ... түсінік алуы тиіс. Ол жазбаша түсінік негізінде
тұрақты ... ... ... ... кем ... ... ... қандай себептен болғанын анықтайды және де келешекте қайталабас
үшін шара қолданады. Сондай-ақ комиссия түгендеу ... ... ... ... де ... Белгіленген кемі мөлшері тек қана кем шыққан
қорларға ғана ... Егер ... ... ... кему мөлшері
бекітілмеген болса, онда ол ... кем ... ... тыс болып
саналады.
Қорлардың белгіленген мөлшерден артық-кем шыққаны, сондай-ақ олардың
бұзылуынан ... ... ... кінәлі адамдардан өтелуі керек.
Материалдардың бекітілген табиғи кему ... ... ... ... ... ... шығын, егер оған кінәлі адам ... ... ... ... ... ... Қай ... артық шығуының себебі қорлардың, ... ... қате ... ... ... мүмкін. Ондай жағдайда қорлардың
құны өндіріс шығындарынан алып ... ... ... ... ... қателіктен аттары, сорттары, өлшемдері алмасып кеткен материалдардың
өзара ... ... ... ... ... да өндіріс
шығындары азайтылады. Қателесіп алмасып кетуден артық немесе кем шыққан
материалдардың сандарын ... ... тек осы ... жатқан мерзім
аралығында алмасып кеткен және тек бір ... ... ... ... бойынша тепе-тең санға ғана рұқсат етіледі.
Материалдарға жауапты адам материадардың өзара ... ... ... кем ... ... толық түсінік беруге ... Егер кем ... ... ... ... ... ... кем шыққан материалдар
құны артық шыққан материалдардың құнынан көп болса, екеуінің ... ... ... адам ... ... ... ... нәтижесі бухгалтерлік есепте түгендеудің
біткен айында көрсетілуі тиіс. Кем шыққан және бүлінген материалдардың құны
кінәлі адамнан қағида бойынша бөлек сауда ... ... ... шоты ... ... операциялар
|№ |Операциялардың мазмұны ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
| ... мен ... ... |1310 |3310 |
|1 ... есеп ... ... келгеніне| | |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... ... құны ... |1010, |
| |төленді. | |1020 |
|3 ... ... ... ... ... сатылып |1310-1315 |1250 |
| |алынған материалдық құндылықтардың құны. | | |
|4 ... ... мен жеке ... ... ... |6160 |
| ... ... материалдар | | |
|5 ... ... ... ... ... |6210 |
| |алынған материалдық құндылықтар | | |
|6 ... мен ... өз ... ... |8110 |
| ... ... өз ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| |алу. | | |
|7 ... ... және олар үшін ... ... |1070 |
| ... ... ... шоттардан | | |
| ... | | |
|8 ... ... ... ... |6210 |8110 |
| ... ... кіріске алу. ... | |
|9 ... ... ... шыққан материалдарды |1310-1315 |6160 |
| ... алу. | | ... ... және ... ... бірлесіп|1310-1315,|3320 |
| |бақыланатын заңды тұлғалардан келіп түскен |1317 | |
| ... ... ... | | ... ... ... ... ... |
| |жұмыскерлерге есептелінген еңбекақы. | | ... ... пен ... ... үшін | | |
| ... ... | | |
| ... өндіріске; |8110 |1300 |
| ... ... |8310 7210 | |
| ... (үстеме шығын); | | |
| ... ... ... | | ... ... ... ... құрылысқа |2418 |1310-131|
| ... ... ... ... | |5, 1317 |
| ... | | ... ... ақауды жөндеу үшін есептен |8110 ... ... ... | |5 ... ... барысында бүлінген және жетпей |7210 |1310-131|
| ... ... ... ... | |5, 1317 ... ... ұйымға әріқарай жөндеуге берілген |1316 ... ... | |5, 1317 ... |Кәсіпорындар мен ұйымдардың жөндеуден ... |
| ... ... |1317 | ... ... ... материалдар үшін ... |3310, |
| ... ... | |3320 ... ... ... ... есеп ... АҚ ... ... сәйкес әзірленген
2011-2012 жылдың аралығындағы пайда мен залал туралы біріктірілген есеп
беруі.
| | | ... ... ... ... |НК |ЕК | ... ... | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... сату мен |75 222 520 |64 421 ... 520 + |391 648 580|
|қызмет ұсынудан | | ... | ... ... | | | | ... Топ ... | |60 000 | | ... сату мен | | | | ... ұсынудан | | | | ... ... | | | | |
| ... ... |75 222 520 |64 481 060| ... ... ... өнім мен|40 224 597 |38 292 831|40 224 597 + 38 292|78 517 428 |
|ұсынылған | | |831 | ... ... | | | ... | | | | ... Топ ішіндегі | |50 000 | | ... өнім мен | | | | ... | | | | ... ... | | | ... | | | | ... ... ... |34 997 923 |26 112 | |61 131 152 |
| | |8229 | | ... ... ... |668 957 |809 308 |668 957 + 809 308 |1 478 265 |
| 8. ... ... |34  328 |25 318 921|34  328 ... 256 ... пайда |966 | |921 | ... | | | | ... ... |68 657 |50 637 | |65 938 ... салығы бойынша| | | | ... | | | | ... ... |34 260 309 |2 526 884 | |32 903 318 ... пайда (залал) | | | | ... ... ... өнім мен ұсынылған қызметтердің өзіндік құны жалпы табысы =
өнімді сату мен қызмет ұсынудан ... ... ... ... - ... мен ұсынылған қызметтердің өзіндік құны
негізгі компания
Негізгі компания:
75 222 520- 40 224 597 = 34 997 923
Еншілес компания:
64 421 060 – (38292631+ 50 000) = 260 782 ... ... – 78 517 428 = 61 131 ... ... салуға дейінгі пайда (залал) = Сатылған өнім мен ... ... құны ... ... - ... шығындары
Негізгі компания:
34 997 923 – 668 957 = 34 328 966
Еншілес компания:
26 128 229 -809 308 = 25 318 921
Түзетуден кейін:
33 730 872 - 761 616 = 32 969 ... ... ... ... ... ... = ... салуға дейінгі
пайда (залал) * 20%
Негізгі компания:
34 328 966 * 20% = 68 657
Еншілес компания:
25 318 921 * 20% =50 ... ... * 20% = 65 ... ... ... ... ... (залал) = Салық салуға дейінгі пайда (залал)
- Корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... 966- 68 657 = 34 260 ... компания:
318 921- 50637= 25 268 284
Түзетуден кейін:
32 969 256 -65938 = 32 903 31
5-кесте. «Сана» АҚ тобының ҚЕХС-ға сәйкес әзірленген
2012 жылға қатысты біріктірілген
БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСЫ
|АКТИВТЕР |НК |ЕК ... ... |
| | | | ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... |22 573 ... ... 424 + |36 982 792 |
| | | ... | ... ... |2 869 086 |33 878 ... |36 747 686 ... ... | |33 878 600 | ... ... |1 045 665 |3 791 437 ... + |48 371 02 ... ... | | ... | ... ... |6 320 884 ... + 6 320 |9 586 644 |
| | | |884 | ... ... қорлар |10 222 410|8 236 850 |10 222 410 + ... 260 |
| | | |850 | ... ... |4 738 283 |233 145 |4 738 283 + 233 |4 971 428 ... | | |145 | ... ... |4 602 532 |4 761 471 ... + 4761 |9 364 003 |
|қысқамерзімді активтер| | |471 | ... |49 317 ... 755| |120 948 915 ... ... | | | | ... ҰЗАҚ ... | | | | ... | | | | ... ... |99 920 |2 799 920 |99 920 + 2 799 ... 840 |
|дебиторлық берешек | | | | ... ... |3 656 562 |6 169 748 ... + 6 169 ... ... ... ... | |748 | ... ... | | | ... ... | |1 440 671 | |1 440 671 ... емес | |45 049 585| |45 049 585 ... | | | | ... ... ... ... ... + ... 794 ... ... |532 |271 ... 271 | ... ... ... |225 494 585 + |3 844 426 856 ... ... |585 |795 ... 795 | ... ... + ... |286 024 | ... 293 ... |745 |550 | | ... МЕН | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |2 449 276 |23 232 ... + ... 681 521 ... міндеттемелер| | |245 | ... ... ... |561 922 ... + 561 |1 767 825 ... | | |922 | ... ... бойынша |256 148 |90 353 |256 148 + 90 353 |346 501 ... | | | | ... ... |7 673 838 |8 505 904 ... + 8 505 |16 179 742 ... ... | | |904 | ... мерзімді бағалау|1 667 194 |2 333 048 |1 667 194 + 2 333 |4 000 242 ... | | |048 | ... ... қысқа |13 999 116|12 589 393|13 999 116 + |26 588 509 ... ... | |12 589 393 | ... ... |27 251 ... 865| |74  564 340 ... ... | | | ... ҰЗАҚ ... | | | | ... | | | | ... ... қаржылық|48 984 283|52 660 901|48 984 283 + ... 184 ... | | |52 660 901 | ... ... |427 728 |11 017 ... + 11 017 |11 445 631 ... ... | | |903 | ... ... баға |14 477 507|230 695 ... + 230 |14 708 202 |
|беру міндеттемелері | | |695 | ... ... |63 889 ... 499| ... 017 ... жиыны| | | | ... ... | | | | ... |32 916 ... 055|32 916 055 + |65 832 110 |
| | | |32 916 055 | ... |75 560 ... ... + ... 696 |
| | | |78 330 506 | ... ... |75 194 ... 625|75 194 507 + |138 250 132 |
|(өтелмеген залал) | | |63 055 625 | ... ... | | | | ... ... ... ... | ... 938 |
| |752 |186 | | ... ... + ... ... ... ... + 500-жол) |745 |0 | | ... ... ... мен еншілес компаниялардың алынып тасталған
түзету жазбалары
|АКТИВТЕР |НК |ЕК ... ... | | ... ... |
| | | |ДТ |КТ | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |22 573 ... | | |36 982 792 |
| | |368 | | | ... ... ... 086 |33 878 | | |36 747 686 ... | |600 | | | ... ... |1 045 665 |3 791 437| | |4 837 102 ... берешек | | | | | ... |3 265 760 |6 320 884| | |9 586 644 ... ... ... | | | |60 000 | |
| | | | |000 | ... ... |4 738 283 |233 145 | | |4 971 428 ... | | | | | ... ... ... |4 602 532 |4 761 471| | ... ... ... | | | | | ... ... |49 317 160|71 631 | | ... 915 ... ... | |755 | | | ... ҰЗАҚ ... | | | | | ... | | | | | ... ... |99 920 |2 799 920| | |2 899 840 ... ... | | | | | ... қатысу әдісімен|3 656 562 |6 169 748| | |9 826 310 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | |1 440 671| | |1 440 671 ... емес |45 049 595| | | |45 049 595 ... | | | | | ... ... ұзақ ... ... | | ... 794 ... ... |523 |271 | | | ... ... ... |214 392 | | ... ... ... |585 |795 | | | ... ... + ... ... | | ... 295 ... |745 |550 | | | ... МЕН | | | | | ... | | | | | ... ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ | | | | | ... | | | | | ... ... ... 276 |23 232 | | |25 681 521 ... | |245 | | | ... ... |1 205 903 ... | | |1 767 825 ... | | | | | ... ... бойынша |256 148 |90 353 | | |346 501 ... | | | | | ... ... |7 673 838 |8 505 904| | |16 179 742 ... ... | | | | | ... ... ... |1 667194 |2 333 048| | |4 000 242 ... | | | | | ... ... ... |13 999 116|12 589 | | |26 588 509 ... ... | |393 | | | ... ... |27 251 ... | | |74 564 340 ... ... | |865 | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... |48 984 283|52 660 | | ... 184 ... | |901 | | | ... мерзімді ... |11 017 | | |11 445 631 ... ... | |903 | | | ... ... баға ... 507|230 695 | | |14 708 202 ... | | | | | ... ... |63 889 518|63 909 | | ... 017 ... ... | |499 | | | ... ... | | | | | ... |32 916 ... | | |65 832 110 |
| | |055 | | | ... |75 560 ... | | ... 696 |
| | |506 | | | ... ... |75 194 507|63 055 | | ... 132 |
| | |025 | | | ... ... | | | | | ... ... ... |174 802 | | ... 938 |
| |752 |186 | | | ... ... мен ... ... барысында өздерінің
өндірген дайын бұйымдары, сату үшін сатып алған тауарлары, сатып ... әзір ... ... ... ... ... тауарлар), аяқталмаған
өндіріс, басқаларға көрсеткен қызметтері, сондай-ақ жұмыстарды орындау және
қызметтерді көрсету барысында ... ... ... ... ыдыс және ... ... жартылай фабрикаттар және басқа
да ... сол ... ... қоры түріндегі ағымдағы
активі болып табылады.
Жақсы және дұрыс ұйымдастырылған есеп ... ... ... ... ... ... Материалдардың түгел және дұрыс
сақталуы, сондай-ақ ұтымды пайдаланылуы, жұмсалуы үшін алдын ала ... ... ... ... қойма немесе бөлме болуы қажет ... ... ... ... бір ... сақтауға арналған
болуы керек; материалдар қойманың әр бөлігінде өздерінің түрлері, сорттары,
өлшемдері бойынша керекті кезінде тез ... және ... ... ... ... ... ... етіп орналастырылуы керек.
Еңбек заттары бір тектес емес. Олардың бір-бірінен өндірісте атқаратын
міндеттеріне қарай, сондай-ақ физикалық және ... ... ... ... бар. Сондықтан да материалдар есебін ... ең ... ... - ... ... жағынан дәлелденген
жіктеу жасау болып табылады.
Қорлар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін ... ... мен баға ... ... дұрыс.
Материалдардың номенклатурасы деп ... ... ... бір ... ... аты, ... ... және т.б.
көрсеткіштері бойынша жасалған жіктеу тізімін айтады.
Қорлар бухгалтерлік есепте мына ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын есептеу әдісі, ФИФО
әдісі, ЛИФО әдісі.
Материалдар өздері сақталып тұрған жері ... яғни ... және ... бухгалтериясында есептелінеді. Қорлардың
қоймадағы есебінің дұрыс ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... және олардағы жұмыстың ... ... ... ... ... сандық және ақшалай
өлшемде жүргізіледі. Мұндай есепті ұйымдастырудың көп қиындығына байланысты
бухгалтерияда талдамалы есепті ұйымдастыру ... ... ... ... ... алу және ... ... бастапқы
құжаттары материалдар есебін ұйымдастыруға, өндірістік қорларға ... ... ... ... ... жинақтауда маңызды рөл
атқарады. Тікелей бастапқы құжаттары ... ... ... ... ... ... алдын ала, ағымдағы және
күнделікті ... ... ... ... ... ... ... есеп бас жоспарының «Қорлар» бөлімшесінің синтетикалық
шоттарында шикізаттардың, сатып алынған жартылай ... ... ... ... ... және ... қосалқы бөлшектредің, құрылыс материалдардың сақталуын,
пайдалануын және ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. «Бастапқы есеп құжаттарының нысандарын бекіту ... ... ... 2012 ... 20 ...... ... өзгерістер мен толықтырулармен)
2. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» 2007 ... ... № 234-III ... ... Заңы ... ... мен ... №2 Халықаралық қаржылық есеп стандарты. //www.minfin.kz
4. Әбдіманапов Ә.Ә. Есеп көрсеткіштерін өзара салыстыру мен талдау
принциптері. // Бухгалтерлік есеп және аудит. – 2006 ... ... ... №10, Бухгалтер бюллетені, желтоқсан 2011
жыл.
6. Бухгалтер бюллетені. №32 (137) қаңтар 2010 жыл. 11-13 ... К. Т. ... ... ... // ... 156 ... ... есеп шоттарының үлгілік жоспары.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорларды жіктеу және бағалау туралы40 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Аудит түрлері16 бет
Кәсіпорынның өндірістік қорлары жайлы ақпарат44 бет
Қазақстан үшін 1С:Бухгалтерия 8.0» туралы жалпы мағлұмат16 бет
Материалдық қорлар, оларды есепке алудың міндеттері мен жіктемесі7 бет
Корпорация қаржыларын ұйымдастыру98 бет
Материалдар қозғалысының есебі және бағалау әдістері31 бет
Негізгі қорлар39 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь