Жер сілкінісі

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Күшті жойқын жер сілкінулері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1. Қазақстан территориясының сейсмикалық сипаты ... ... ... ... ... ... 11
2. Сейсмикалық толқындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
3. Жер сілкінудің себептері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
4. Жер сілкінудің күші, саны және кейбір әрекеттері ... ... ... ... ... ... .16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
Кіріспе
Адамзат тарихы алуан-алуан оқиғаларға бай. Соның ішінде, әсіресе жер сілкінудің жойқын күші оның әсерінен болатын алапат апаттар жайлы деректер көп-ақ. Мәселен, жер сілкіну әсерінен кейбір үлкен қалалардың, тіпті бүкіл мемлекеттің жоқ болып, өшіп кеткені мәлім. Сонымен қатар жер сілкіну құбылысы адамның рухани күйі мен ішкі сезіміне де терең әсер етеді.
Жер сілкіну... Бар болғаны бірнеше секундқа созылатын табиғаттың бұл қорқынышты сұрапыл апатын еш нәрсемен теңеуге болмайды.
Бұл тұрғыдан жұмыстарды геология, геофизика, сейсмология және т.б. жер табиғатын зерттейтін ғылым салалары бірлесе жүргізуде.
Жер сілкіну кезіндегі негізгі қауіп жарық, опырылған немесе ойылған жер емес, ол жер бетінің жоғарғы қабаттарының күшті дүмпуі. Егер жер бетіндегі үйлер мен түрлі құрылыстар осы күшті дүмпуге шыдайтын болса, онда жер асты дүмпуінің қауіптілігі жойылып, жер сілкіну біз үшін соншалық сұрапыл апат болмас еді.
Жер сілкінудің қауіпті салдарынан құтылудың үш түрлі жолы бар: ең оңай тәсілі – жері әрдайым және қатты сілкінетін территорияны халық шаруашылығына пайдаланбау. Дегенмен мұндай сейсмикалық қауіпті территориялар қазіргі кезде белгілі болса да, бірақ бұл аудандар бұдан бірнеше мыңдаған жылдар бұрын игеріліп қойылған, сондықтан да ол жерлердегі адамдар табиғаттың бұл жойқын күшіне қарсы түрлі күрестер жүргізеді. Сонымен бірге ол жерлердің халық шаруашылығы үшін маңызы өте зор. Ендігі екі тәсіл: жер сілкінуді алдын ала болжау және онда сейсмикалық берік құрылыс салу.
Жер сілкінуді болжау дегеніміз – оның алдын ала күшін, орнын және дәл болатын уақытын анықтау. Қазіргі кезде жер сілкінудің күшін және орнын сейсмикалық аудандарды зерттеу арқылы білгенмен, оның дәл уақытын анықтау әзірше қиын.
Көпшілік қауым жер сілкінудің күшті апат екенін жақсы біледі, бірақ оған бекерден-бекерге үрейленіп, даурығудың керегі жоқ. Қайта ол туралы және жер сілкінген жағдайда қандай шаралар қолдану керек екені жөнінде, одан сақтану ісі немесе ол дүлей күшке қарсы ғылым саласы қандай іс-әрекет жасап жатқандығы туралы оқып білген жөн. Бұл еңбек осы айтылған мәселелерді Қазақстан территориясында сүйене отырып қысқаша, ғылыми тұрғыда жалпыға түсінікті етіп баяндауға арналған.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Ә. Нұрмагамбетов. А. Сыдықов. Жер сілкіну: сипаты, ошағы, болжау. Алматы, «Қазақстан», 1985.
2. Ол кім бұл не? Қазақ Совет энциклопедиясы. Алматы, 1985
3. Жанұзақов Қ.И. Жер сілкінісін болжауға бола ма? - Егеменді Қазақстан, 2003, 11 наурыз.
4. Әбдімұқанов А.С. Жер сілкінісінің зардаптары. – Түркістан, 2001,
6 шілде.
5. Оспанов М.О. Жер сілкінуі – тілсіз жау. – Алматы ақшамы, 2001, 5 сәуір.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ТАБИҒАТТЫ ҚОРҒАУ КАФЕДРАСЫ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Жер сілкінісі
Орындаған:
Тексерген:
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.............................................3
Күшті ... ... ... ... ... ... Жер ... себептері ... Жер ... ... саны және ... ... ... оқиғаларға бай. Соның ішінде, әсіресе
жер сілкінудің жойқын күші оның ... ... ... ... ... ... Мәселен, жер сілкіну ... ... ... ... ... мемлекеттің жоқ болып, өшіп ... ... ... жер сілкіну құбылысы ... ... мен ішкі ... де терең әсер етеді.
Жер сілкіну... Бар ... ... ... ... бұл ... ... апатын еш нәрсемен теңеуге
болмайды.
Бұл тұрғыдан ... ... ... ... және
т.б. жер табиғатын зерттейтін ғылым салалары бірлесе ... ... ... негізгі қауіп ... ... ... жер ... ол жер ... ... ... күшті
дүмпуі. Егер жер бетіндегі ... мен ... ... ... ... ... болса, онда жер асты ... ... жер ... біз үшін ... ... болмас еді.
Жер сілкінудің қауіпті салдарынан ... үш ... ... ең оңай ... – жері ... және қатты сілкінетін
территорияны халық ... ... ... мұндай
сейсмикалық қауіпті территориялар ... ... ... да, ... бұл ... ... бірнеше мыңдаған ... ... ... ... да ол ... ... бұл жойқын күшіне қарсы түрлі ... ... ... ол ... ... ... ... өте зор. Ендігі екі тәсіл: жер ... ... ... және онда ... ... ... ... сілкінуді болжау дегеніміз – оның алдын ала ... ... дәл ... уақытын анықтау. Қазіргі ... ... ... және орнын ... ... ... ... оның дәл ... ... әзірше қиын.
Көпшілік қауым жер сілкінудің күшті апат ... ... ... оған ... ... ... жоқ. ... ол туралы және жер ... ... ... қолдану керек екені жөнінде, одан ... ... ол ... ... ... ғылым саласы қандай
іс-әрекет ... ... ... оқып ... жөн. ... осы ... ... Қазақстан ... ... ... ... ... ... түсінікті етіп
баяндауға ... ... жер ... ... 1 ... күні ... астанасы Лиссабон
қаласының тұрғындары ... ... ... ... ... ... ... түгел дерлік мерекелік ... киіп ... ... ... Сағат 9-дан 40 ... ... ...... күн ... ... шығып,
іле-шала күшті ... ... ... ... ... құлап, ішіндегі адамдарды ... ... ... ... шаң ... ... ... қалың тұман
басты. Жанып ... ... мен май ... ... өрт
басталды.
Бірінші думпуден аман қалған адамдар өзен ... ... ... осы ... ... ... кейін 20
минуттай уақыт ... ... ... ... ... боп ... порт үйі ... ... ... су ... ... жоқ ... Бұл аз ... сілкіну әсерінен мұхитта пайда болған толқын 6 ... ... ... ... ... жағалауды онда
тұрған ... қоса ... ... Бұл ... тек ... ғана емес, бүкіл ... ... ... ... ең ірі ... бірі деп ... апатта Лиссабон қаласының үй ... 75 ... ... 200 мыңға тарта тұрғындарынан 50 мың адам ... Жер ... 2,5 млн. ... км ... ... ... күштілігі ... ... ... ... ... ... ... толқындар (сейш)
пайда болды, ... ... ... әкетті.
ХХ ғасырдың басында оңтүстік Италиядағы ... ... ... ... ... дүние жүзіндегі ең ... ... бірі ... ... Ол ... сәнді
сарайларымен, архитектуралық ... ... ... жамылған
бульварларымен ерекше көз тартатын.
1908 жылғы 29 ... ... ... жүзі ... 125 ... бар Мессина мен 56 мың ... бар ... және ... іргелес орналасқан көптеген ұсақ елді
мекендердің ... ... ... 100 ... ... ... опат
болғанын хабарлады.
Орыстың ұлы жазушысы А. М. ... бұл жер ... ... ... деп ... ... сағат 5-тен ... ... жер дір ете ... оның ... ... ... дейін созылды; терезе мен есік ... ... ... ... мен ... баспалдақтардың гүрсілі
шырт ұйқыда жатқан адамдарды ... ... Үй ... ... ... ... Барлық жерде сынған
ағаштың, ... ... ... ... балалардың
қиналып ыңырсыған ... үні ... ... Оның ... жиырылып, бетіндегі үйлерді, адамдар мен ... жер ... қақ ... дүмпуден соң 5-10 минут өткеннен кейін биіктіктері 3-
6 ... ... су ... ... 15-20 ... ... ... соң бірі қаланы үш рет ... ... ... ... ... ... жер сілкінуін ең
күшті сілкіністердің қатарына ... ... ... ... ... қаланың дәл астына ... және ... ... ... ... ... ... мен адам өліміне әкеліп ... ... 16 ... ... сағат 8 шамасында ... ... ... ... ... ... қалаларында
кенеттен ... ... ... ... басы ... ... Көптеген адамдар электр ... ... ... ... ... тұрғанын байқады. Атап
айтқанда, бұндай ... ... 2 мың ... жатқан Хайфон, Шанхай, Пекин т.б. ... ... ... ... ... ... ... бұл неткен
ғаламат күш? Ол қайдан ... ... білу үшін біз ... орталық аймақтары Ганьсу мен
Шэнсиге ... ... Егер біз ... көз ... ... ... қар жапқан тау белдеулерімен, ... ... ... ... ... ... едік.
Ал, осы жазықтар мен ... ... ... ... құнарлы сазды топырақтың қалың қабатымен жабылған. ... ... ... ... дерлік өзендердің ... мен ... ... жапқан осы ... ... ... ... ... Араның ұясындай
жыбырлаған осындай ... ... ... ... ... ... ... адамның өмірін жұтқан, ... ... ... ... ... ең ... ... саналатын бұл алапат осы арадан ... ... ... сағат 7-ден 30 ... ... ... ... ... ... Іле-шала бірінші, ең күшті
дүмпу соқты. Ол екі ... ... ... онан ... ... ... ... 5-6 минут ішінде
бірінен соң бірі 5-6 ... жер ... ... ... ... жер асты гүрілі, ... ... – бәрі ... әлем ... ... орындарынан ... ... ... ... адамдарымен қоса басып
қалды. Қыраттар, ... ... ... көшкіндер өзен
арналарын ... ... ... ... болды. Жер бедері
адам танымастай өзгерді.
Бұл жер ... он ... ... ... деревнялар
орналасқан ұзындығы 450 км ені 150 км ... ... ... ... ... 1 қыркүйегі. Талтүс 2 миллионнан астам ... ... ... ... салынған ... ... ... ... ... ... құмырсқаның илеуіндей
жеңіл үйлер, тек әр ... ғана ... ... қуалай
салынған зәулім сарайлар мен ... бой ... ... ... ... рикша арбалар, әр түрлі ... ... ... төнген қаратүнек қауіптен ... ... ... күнделікті тіршілік қамына кіріскен...
Кенеттен 11 ... 58 ... ... ... ... ... 10-12 ... өткеннен кейін ол ... ... ... ... Гүрілден құлақ тұнды, ... ... ... зор ... жарылып жатқандай. ... ... ... мен ... ... ... және
жараланған адамдардың жанұйырған ... қала ... ... ... жер ... ... жерден ... ... бір жері 4 ... ... ... ... бір жері ... төмен түсті. Әсіресе,
қойнауындағы су ... ... өте ... ... ... ... ... таудай толқындар қаланың
теңіз ... ... ... ... ... ... мен қираған үйлер, ... ... су ... ... Тарихқа Токио жер сілкінуі ... ... бұл ... 700 мыңдай үй қирап, 143 мың адам ... тағы 100 ... адам ауыр ... Айта кететін
бір жағдай, бұл шығындардың ... ... ... ... Оңтүстік Америкадағы ел. Ол ... жағы ... ал ... жағы Анді ... ... ... км ені 200 км ... басындай имейген аймақты алып
жатыр.
Жер сілкінуі 21 май күні ... ... 6 ... Әр ... кейін жартылай қирап, әр жерден ... ... ... ... суық ... ... ... ... ... те жетіп жатыр.
Бірақ ең күшті соққы әлі алда еді. Ол 22 май ... ... 3 те адам ... ... ... ... ... 15 минут ... ... ... ... бәрі далаға қашып ... еді. Тағы да бір ... ... 22 май ... күні ... көп
тұрғындар қала сыртына шығып ... ... Осы ... ... ғана бұл керемет ... адам ... ... ... Вальдевия, Юмбель, Пуэрто-Моатр тағы да ... ... ... он ... жуық адам ... Жер ... әсерінен ... 2 ... ... түсіп, су ... ... ... ... 11 метрге дейін ... Ол тек ... ... ... ... ... ... жатқан Австралияға,
Жапонияға т.б. ... ... зор ... ... деп ... ... қайта атқылады, олардың
кратерлерінен оттай ... ... ... ... ... ... өртеп кетті. ... тау ... ... ... ... ... айта ... адамзат баласына қыруар ... ... ... өте ... 1948 ... ... сілкінуі, 1960 жылғы Ақадыр жер ... 1966 ... жер ... т.б. Орта ... тек қана ... жылына 9 балдық 10-15 жер ... 8 ... ... ... 7 ... ... ... жер сілкінулер болып
тұрады.
Қазақстан территориясының ... ... ... ... |Эпицентрінің |Ошағының |Эпицентрдегі |
|болған жер | ... ... ... ... |
| | | |(км) | |
| | ... |Шығ. | | |
| | ... ... | | ... ... |42,7 |73,2 |15 |8-9 ... ... |42,7 |74,1 |15 |9-10 ... ... |43,1 |76,8 |20 |9-10 ... ... |43,2 |78,3 |40 |10 ... ... |44,6 |80,0 |20 |8 ... |3.0.1911 |42,9 |76,9 |25 |10-11 ... |1921 |43,9 |81,4 |15 |8 ... ... |42,7 |75,8 |22 |8-9 ... |2.11.1946 |41,9 |72,9 |25 |9-10 ... ... |42,5 |78,6 |15 |8-9 ... ... |42,9 |78,5 |15 |8-9 |
| ... |45,0 |77,0 |14 |7 ... ... | | | | | ... ... ... жер ... туралы
алғашқы деректер ерте ... бар. ... ... тұрғыда
жер сілкінуді зерттеу (тек қана Қазақстанды емес, ... ... ... ХІХ ... ... және ХХ ... ғана басталды... Ол ... сол ... ... Верный, Жаркент, Лепсіде ... ... ... ... ... тұрады. Бұл ... ... ... белгілі ... және ... ... ... ... ... Оның 1887 жылы ... ... ... ... күші 9 ... жер
сілкінуі туралы ... ... ... Орта ... ... дамуына зор үлес боп қосылып, қазірге
дейін өз ... ... ... және ... ... территориялардағы күші
Қызылқұм. Бұл ауданда жер сілкіну туралы ... ... аз. 1917 және 1929 ... ... жер сілкінулері туралы
аз ғана деректер кездеседі. Біріншісі 6 ... ... ... ... ... осындай күшпен ... км ... ... ... ... сезілген. Осы екі
жер сілкінуден ... 4-5 ай бойы осы ... ... жер асты ... болған. Бұл дүмпулер Арыс, Шиелі,
Шымкент, Ташкент қалаларында ... ... жер ... ... 1968 ... ... 14 мартта болған 7 ... және 1974 ... ... 5 балдық жер сілкінулерді атап ... жөн. ... ... уақытында әр жақты зерттелген.
Солтүстік Тянь-Шань. Орта ... ... ... бұл ... ... ... ... Оған Теріскей,
Күнгей, Іле Алатаулары және ... тау ... ... ... жыл ... ... ... және жойқын жер сілкінулерінің
болуы бұл ... ... ... жүзі бойынша ең қауіпті
сейсмикалық аудандар ... ... ... ... ... 1770 ... ... селосының
маңында, 1807 ... ... ... ... ... жер ... ... айтылады. Негізінен, ... ХІХ ... ... ... ... Мәселен,
1865 жылы Мерке ... ... 1872 жылы Шу ... 1858, 1874 және 1880 ... ... ... маңында
жер сілкінулер болған. Жоғарыда, ... ... ... ... жер ... көпшілігі осы Солтүстік Тянь-
Шань ... ... Енді осы жер ... қысқаша
тоқталып ... жер ... 1885 жылы 3 ... ... уақыт
бойынша таңертең 3 сағат 20 минутта ... Оның ... тау ... ... ... ... ... Қарабалта селолары қирап, жер сілкінудің күші ... 9 ... ... Жер бетінде көптеген жарықтар
және тау ... ... ... ... Бұл ... ... ... ... ... ... дейін,
ал солтүстіктен оңтүстікке ... ... ... ... ... ... аймақты қамтыған.
Верный жер сілкінуі 1887 жылы 9 ... ... 4 ... ... бұрын күші шамамен 5 ... жер асты ... ... жұрт ... оянып, ... ... ... жер ... ... ... Ұзынағаш, Есік,
Қарасу және т.б. елді ... көп ... ... ... жер асты дүмпу күші 9 балға ... ... ... 1799 ... ... 1798-і қирап, немесе өте ... жер ... ... ... қаласынан оңтүстікке
таман 10-15 км жерде Іле Алатауының ... ... ... ... метр ... болған. Тауда
ұзындығы 35 ... ... ... ... ... ... Ақсайға дейін), жер ... ... ... ... өзен ... ... ... Шамамен таудағы
барлық ... ... 15 млрд ... ... жеткен. Іле
Алатауының бүкіл ... ... ... жарықтармен
торланып, бұлардан су фонтандары атқылаған.
Шелек жер ... 1889 жылы 12 июль күні ... ... 14 ... болған. Жер сілкіну күші ... ... ... ... ... Шелек, Маловодное,
Түрген және т.б. елді ... 9 ... ... Осы
сілкінудің әсерінен үш мыңға жуық ... ... ... ... Күнгей ... ... ... мен ... ... бір-біріне жақындап
ағатын ... ... Бұл ... ... ... ... ... қопарылыстар және т.б. ... ... ... ... ... ... мен Сазоновка селоларының аралығында көп ... ... ... ... 1 ... ... ені 4-5 ... дейін жеткен. ... ... ... ... ... ... ... ... ... тау ... Түп, ... ... ... олар ағу бағытын өзгерткен.
Жер сілкіну өте ... ... ... ... 16 ... километрге ауданда жер ... 7 ... ... Бұл жер ... Қарқаралы, Омбы, ... және ... ... жер ... 1911 жылы 4 ... күні ... ... 26 ... ... Академик Б. ... ... ... ... жер сілкіну
сейсмограммасында өңдеуден ... ... мен ... ... ... жер ... тағы бір ... дір
еткізгенін баян еткен. Бүкіл жер ... ... ең ... бірі ... ... Жер сілкіну 9 балдық
күшпен ... , ... ... Верный және т.б. ... ... ... 540-тан астам адам қаза ... жер ... ... кесектен және ... 776 үй ... Жер ... ... болғандығы
соншалық, оның әсері Орталық ... ... (1000 ... ... ... сілкінудің эпицентрі ... ... ... км ... Іле және ... ... ... Үлкен Кемін өзенінің арнасында болған. ... ... км бұл ... ... ірі ... ... ... ұзындығы 200 километрге ... ... ... жер ... ... ... ... көлшіктер пайда
болған. Үлкен ... ... ... орналасқан ... ... ... ... ... тау ... ... толқындар.
Жердің тереңдігі қабатында оның қыртысын ... ... ішкі ... ... бір ... ... көлемін және формасын ... ... ... ... қатта денелердің (мысалы тау жыныстары)
деформациялануы әр ... ... ... ... ... ... аса ... тарайды, олардың
жылдамдықтарын арнаулы ... ... ғана ... Деформациялардың бұл екі түрі де жер ... ... ... ... ... ... ... түріне тығыз байланысты.
Жер қыртысының айырылып, ... ... ... ... тез ... дүмпіп шығуына ... ... ... ... жер ... ... ... болып
есептелінеді. Пайда болған ... ... мен ... күші ... байланысты. ... ... ... кезеңінде жарықтар жер бетіне ... ... ... жүз ... (мәселен, 1911 жылғы ... ... ... ... осы тез ... босаған соншама энергия ... және ... ... ... жер ... ... ... толқын қума және ... ... бір ... ... ... ... ... құрайтын зат бөлшегінің ... ... ... деңгейінен ең жоғары көтерілу ... ... ... ... (А), ал екі ... ... ... ара қашықтығы (уақыт ... ... ... ... ... Периодқа кері шама ... ... ... ... ... алып жатқан өрісі
өте ... ... ... саны және ... ... жер асты ... жер ... сезіле бермейтіні
анықталған. Республикамыздың территориясында орта ... ... 3-
5 жер ... ... тұрады. Ал әлсіз тербелістер ... ... ... ... ... жетеді. Міне,
сондықтан сұрақты былай деп ... ... Жер ... ... ... ... ... беру үшін алдымен жер сілкіну ... ... ... және ... күшті, орташа, әлсіз жер
сілкінулердің ... ... ... білу ... ... жер ... күшін немесе энергиясын
анықтау үшін ... ... ... ... көп тараған ... бірі жер ... ... мөлшерімен өлшеу. Төменде өте ... ... ... келтіріліп отыр.
1 балл. Арнаулы ... ... ғана ... балл. Толық тыныштық жағдайда жеке адамдар сезеді.
3 балл. ... ... ... ғана ... Жер ... жүріп өткен жеңіл арбаның дүрсіліне
ұқсас.
4 балл. Үй ... ... ... Кей ... ... ... ... Үй ішіндегі бұйымдар,
ыдыс-
аяқтар мен терезе шынылары ... ... Есік ... ... ... ... Үй ... барша жұрт, далада көпшілік ... ... ... ... ... ... ... жерге құлап түседі. Қабырғаның сылақтарында
жарықшақтар пайда болады. Ұйықтап жатқандар оянып
кетеді.
6 балл. Барша жұрт ... Үй ... ... көпшілігі
қорқып, далаға жүгіріп шығады. Малдар далаға қашады.
Кейбір ауыр ... ... ... ... ... ... ... жеке кесектері опырылып,
үйлер жеңіл бүлінеді.құдықтағы су деңгейі өзгереді.
7 балл. Машинада келе жатқан жұрт сезеді. Саз және тас ... ... және ... ... ... ... ... және панельді үйлерде кішігірім
жарықтар пайда болып, сылақтың кесектері құлайды.
Мұржалар бүлінеді. Су беті ... ... ... ... су ... тууы ... балл. Қорқынышты және дүрлігу. Кейбір жерлерде ағаштардың
бұтақтары сынады. Тас және саз үйлер қирайды. ... ... ... ... ... ... ағаш үйлерде де жарықтар пайда болады.
Ескерткіштер ... ... ... ... ... ... құдықтардан су шығып, сулы
құдықтардың суы ... ... Мал ... ... ... және ... үйлер едәуір
бүлінеді. Темірбетон және ағаш үйлерде ... ... Тас және саз ... ... ... Су ... пайда болады. Жер бетіндегі жарықтың ені 10
сантиметрге дейін жетеді.
10 балл.Темірбетон, ағаш үйлердің көпшілігі қирайды. Плотина ... ... ... жол ... иіледі. Жер
бетіне
ірі жарықтар түсіп, жаңадан ... ... ... ... балл.Үй құрылыстары тегіс қирайды. Тауда қопарылыстар
болады. Осы жер сілкінудің ... ... ... жүргізіледі.
12 балл.Бірде-бір құрылыс (жер бетіндегі немесе жер астындағы)
төтеп бере алмайды. Жаңдан су сарқырамалары және көлдер
пайда болады, ... өз ... ... ... ... ... ... анықталуға тиіс.
Жер сілкінудің белгілі бір пункттегі әсері, әдетте жер ... ... және осы ... пен ... ара ... болады. Жер сілкінудің ... де азая ... Жер ... әсері жердің ең ... ... ... ... ... де ... болады. Егер ... ... тау ... ... ... сулы горизонттар
жер бетінен әжептәуір ... ... онда жер ... ... ... азаяды.
Міне, сондықтан да айтылған макросейсмикалық шкала-кесте жер
сілкінудің ... ... ... ... Ол тек ... ... жеткендегі әсерін ғана ... ... ... ... жер ... ... зерттеу
жолында оның ... ... ... ... ... бастапқы
энергиясын анықтау ... ... Бұл үшін жер ... әр ... ... ... сейсмограммаларды өңдеп,
жан-жақты зерттеу қажет.
Әдетте, қандай ... ... оның ... тербелу
жылдамдығының квадратына тура ... ... ... ... энергиясын табу үшін жер асты ... ... ... ... білу ... ... сан ... ... ... ... сілкіну энергиясы эрг немесе ... ... ... ... ... осы кезге дейінгі
болған мыңдаған жер асты ... ... ... ... ... өте зор ... ... 1887 жылы ... ... жер ... ... эрг ... 1017 джоуль болса, осы ... ең ... ... ... 1011-12 эрг ... 104-5 джоульге
(дж) тең.
Айта ... бір ... ... жер сілкінуі кезінде
бөлініп ... ... аса ірі ... ... ... станциялары бір жылдың ішінде ... ... ... 1935 ... ... бүкіл электр станциялар бұл
энергияны ... үшін 10 жыл ... ... ... ... ... көрсетедіү бүкіл жер шарында бір ... ... ... ... ... ... ... есеппен 1018-19 дж. тең. Бұл 1948 жылы ... ... ... атом ... ... кезінде
бөлініп шыққан энергиядан ... жүз ... есе ... ... ... ... ... энергияны анықтау үшін
СССр-де аса кең ... ... ... ... ... ... Егер жер ... энергиясын Е ... онда К ... дж ... ... ... Верный жер сілкінуінің энергетикалық ... = 17. кез ... жер ... К ... ... ... Енді ... Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы және олармен
шекаралас ... 1969 ... 1976 ... ... ... ... 9-тан ... жер сілкінулердің
жалпы ... ... ... Бұл ... осы ... ... 1653 жер ... тіркеліп ... ... 1969 жылы ... саны 393, 1970 жылы – 301, ... – 338, 1972 жылы – 229, 1973 жылы – 128, 1974 жылы 152, ... 112 ... ... ... (Е) білумен қатар ... ... ... үшін зор ... бар. ... ... жер сілкінудің салыстырмалы энергетикалық өлшемі.
Жер сілкінудің ... ... ... ... мен ... ... ... анықталады. Әдетте, толқын
амплитудасы ... он есе ... жер ... ... ... ... шкаласы кейде ... ... оның ... ... ... ... Г. Рихтердің атымен Рихтер
шкаласы деп те ... Бұл ... ... ... белгілі
жойқын жер сілкінудің магнитудасы М = 8,8. ал 1971 ... ... ... жер ... ... М ... сілкіну – тілсіз жау, адам өміріне ... ... ... ... зиян ... ... ... Ұйымы
жанындағы эксперименттердің ... ... 1976 ... ... 100 жыл ішіндегі ең апатты жыл ... жер ... ... ... ... ... 8-9 балдан
астам) 22 жер ... ... ... ... мен адам
өміріне көп зиян ... ... ... тағы бір апат – ... Егер ... ошағы мұхит немесе үлкен ... ... ... сілкінуі), онда күшті жер ... ... ... ... ... судың осы ... ... Бұл ... ... су ... үлкен
шұңқыр немесе биік баған ... ... ... ұзындығы –
ондаған километрге, ал биіктігі – ... ... ... ... өте үлкен толқындарды цунами деп атайды.
Жер ... ең ... ... - өрт. ... ... ... кезінде қалаларда өрт шығады, оның ... ... ... ... ... ... ... немесе
үзілуі. Әсіресе, мұнай және газ ... ... өрт ... . ... 1923 ... Жапон жер ... ... ... өртенген үйлер саны ... 4120 ... ... күшті жер сілкінулер ... ... ... ... ... ... есе асып түседі.
(Мысалы 1906 жылы ... 1908 жылы ... 1923 ... ... жер ... жер ... зардаптары ... ... ... ... ... ... дамуы, сейсмикалық
берік құрылыс салу және т.б. ... ... ... ... құбылысына қарсы тұруға ... ... ... ... Ә. ... А. ... Жер ... сипаты, ошағы, болжау.
Алматы, «Қазақстан», 1985.
2. Ол кім бұл не? ... ... ... ... ... ... Қ.И. Жер ... болжауға бола ма? ... ... 2003, 11 ... ... А.С. Жер ... ... – Түркістан, 2001,
6 шілде.
5. Оспанов М.О. Жер сілкінуі – тілсіз жау. – Алматы ақшамы, 2001, ...

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер сілкінісі - қаҺарлы зілзалалық кездейсоқ құбылыс7 бет
Жер сілкінісі жайлы5 бет
Жер сілкінісі кезіндегі құтқару жұмыстарын жүргізу ерекшеліктері4 бет
Жер сілкінісі туралы4 бет
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет
Жер сілкінісі. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарының тұрғындары үшін жер сілкіністері мен одан туындайтын құбылыстар4 бет
Жер сілкінісін болжау61 бет
Жер сілкінісін болжау технологияларын бағалау70 бет
Халықты жер сілкінісінен қорғау ерекшеліктері11 бет
Қазақстан елді мекеніндегі соның ішінде Алматы қасындағы сейсмикалық қауіптің жалпы жағдайы туралы және халықты, аумақты төтенше жағдайлардан, күшті жер сілкінісінен қорғау шаралары89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь