Жергілікті басқару органдарының функционалды құрлымы мен қызметтері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. Мемлекеттік және жергілікті билік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1. Жергілікті басқарудың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.13

II. Жергілікті басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

2.1. Жергілікті басқару жүйесінің артықшылықтары мен
кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14.21
2.2. Жергілікті басқарудың концепциясы және оны жетілдіру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.3. Жергілікті өзін.өзі басқарудың қаржы. экономикалық
моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23.27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28.29

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Нарықтық экономика құрудың стратегиялық міндеттері мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерін демократиялық құрылысын талап етеді, өйткені демократиялық тетіктерсіз және басқару органдарының жұмысын бақылаусыз әділетті нарыктық бәсекелестік жағдай туғызу мүмкін емес.
Екінші жағынан, нарықтық экономика шешім қабылдау жүйесінде шектен тыс орталықтандыруға көнбейді және экономикалық, әлеуметтік өмірдің субъектілерімен тікелей жанасатын жергілікті органдарға белгілі бір билік пен қаржы өкілеттігін бекітіп беруді талап етеді.
Қазіргі таңда еліміздің мемлекеттік құрылысын жетілдіру, оның ішінде билік құзырларының әр деңгейі арасыңда нақты бөлінуі мен халық билігінің маңызды элементі болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін ендіру өте өзекті мәселелердің қатарында. Бұл, биліктің белінуі шеңберінде қарастырылатын мәселе отандық басқару жүйесін анықтайтын демократиялық нышандардың бірден-бірі.
Бірақ бұл бағытты абсолют ретінде қабылдап, бүкіл қоғам проблемаларын шешеді деп қараудан да сақтанған дүрыс. Сонымен қатар күшті орталықтандырылған мемлекет белгілі кезеңде өзінің ішкі тұрақтылығын қамтамасыз ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа созылуы саяси жағдайдың тұрақсыздануына алып келуі мүмкін. Ал ішкі саясатта тұрақтылықты қамтамасыз ету саяси режимді орталықсыздандыру, жергілікті өзін-өзі баскаруды дамыту сияқты басқа да шараларды жузеге асыруды талап етеді.
"Қазақстан - 2030" Стратегиясында қазіргі заманғы мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару құрылымын құру мемлекеттің ең шешуші міндеттерінің бірі ретінде белгіленген. Осы қүжатта атап көрсетілгендей, мемлекеттік басқару біртіндеп орталықсыздандырылып, үкімет ықшам әрі кәсіби деңгейде болып, неғұрлым маңызды міндеттерді шешуге қарай жұмылдырылады. Әрбір министрлік пен ведомство өздеріне тән емес қызметтерді орталықтан аймақтарға және мемлекеттен жеке секторға бере отырып, олардан арылады. Бірақ ол қызметтерді жергілікті жағдайда іске асыру экономикалық механизмдерді қолдануға бағытталуы тиіс.
Тақырыптың зерттеу дәрежесі. Жергілікті органдар өзінің қызметін орталық биліктердің бақылауыңда атқарады. Бақылау әр салада әртүрлі болуы мүмкін.
Орталық органдар жергіліктілерді әкімшілік бақылауыңда өзінің кейбір актілерін бекіту және олардың белгілі іс-әрекеттеріне санкция салу құқықтарын қолданады, сонымен қатар орталық жергілікті басқарудың лауазымды қызметкерлерін жұмыстан босата алады.
Орталық органдар өзіңің жергілікті басқару құрылымдарымен арақатынастарында қаржылай бақылау өкілетін де қолданады. Жергілікті органдардың қаржысы өздерінің жеке табыстары мен мемлекеттік бюджеттен кіріс түсуден қүралады. Бұндай жағдай олардың, бірінші жағынан өздерінің белгілі мәселелерде дербестігін білдірсе, екінші жағынан, жалпы мемлекеттік деңгейдегі орнын анықтап, мемлекеттік басқару жүйесіне кіретіндігін білдіреді.
Сонымен қатар жергілікті органдарды қоғамдық, сот және т.б. бақылаулар арқылы тежейді. Бұл орайда сот билігінің жергілікті атқару органдарынан тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте маңызды.
Жергілікті мемлекеттік басқару жүйесінде әкімшілік-аумақтық бөліністің әр қилылығы көрініс табады. Оның қызметінің экономикалық және қаржылық негіздерін жергілікті бюджет коммуналдық заңда түлғаларға бекітілген мүлік құрайды. Мәслихаттар мен әкімшіліктерге міндеттер, талаптар және шектеулер қойылады. Олардың негізгілеріне келесілер жатады:
1. Жалпы мемлекеттің сыртқы және ішкі саясатына сәйкес келмейтін шешімдердің қабылдануына жол бермеу.
2. Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде Қазақстан Республикасының мүдделерін сақтау.
3. Қазметінің қоғамдық маңызы бар салаларында бекітілген жалпы мемлекеттік стандартты ұстану,
4. Азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуыы
қамтамасыз ету.
Жұмыстың теориялық - методолологиялық және практикалық ғылыми зерттеулер негізі Белисбаев А., Көшім Д., Медведева H.П., Нүкенов А., Танкиева A., Тоқтыбеков Ә., Умбеталиева Т., Хайдар А., Черникова В.А. сияқты ғалымдардың еңбектерінде өз орнын тапқан.
1. Баянов Е. ред. "Мемлекеттік және құқық негіздері", Оқулық, Алматы, "Жеті жарғы", - 2001ж.
2. "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Қазақстан Республикасының заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 бет.
3. Нүкенов А.: "Жергілікті басқаруды жетілдіру мәселелері". "Саясат" №7., 2003ж., 26-31 бет.
4. Танкиева А.: "Жергілікті басқаруда экономикалық механизмдерді қолдану жолдары". "Саясат" №4, 2004ж, 62-67 бет.
5. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми Web-сайты: www.government.kz.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Жергілікті басқару органдарының функционалды
құрлымы мен қызметтері
Мазмұны
Кіріспе…………………………………………………………………........3
I. Мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... Жергілікті басқару жүйесінің артықшылықтары мен
кемшіліктері
............................................................................
............14-21
2.2. Жергілікті басқарудың концепциясы және оны ... ... ... ... қаржы- экономикалық
моделі......................................................................
.............................23-27
Қорытынды...................................................................
............................28-29
Пайдаланған
әдебиеттер..................................................................
..........30
Кіріспе
Нарықтық экономика құрудың ... ... ... ... ... ... ... талап етеді, өйткені
демократиялық тетіктерсіз және басқару органдарының жұмысын бақылаусыз
әділетті нарыктық бәсекелестік ... ... ... емес.
Екінші жағынан, нарықтық экономика шешім қабылдау жүйесінде шектен тыс
орталықтандыруға ... және ... ... өмірдің
субъектілерімен тікелей жанасатын жергілікті органдарға белгілі бір билік
пен қаржы өкілеттігін бекітіп беруді ... ... ... ... ... құрылысын жетілдіру, оның ішінде
билік құзырларының әр деңгейі ... ... ... мен халық билігінің
маңызды элементі болып ... ... ... басқару жүйесін ендіру
өте өзекті мәселелердің қатарында. Бұл, биліктің ... ... ... ... ... ... ... демократиялық
нышандардың бірден-бірі.
Бірақ бұл бағытты абсолют ретінде қабылдап, бүкіл қоғам проблемаларын
шешеді деп қараудан да ... ... ... ... ... ... ... кезеңде өзінің ішкі тұрақтылығын
қамтамасыз ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа ... ... ... алып ... ... Ал ішкі ... тұрақтылықты қамтамасыз
ету саяси режимді орталықсыздандыру, жергілікті өзін-өзі баскаруды дамыту
сияқты басқа да шараларды жузеге асыруды талап етеді.
"Қазақстан - 2030" ... ... ... мемлекеттік қызмет
пен мемлекеттік басқару құрылымын құру мемлекеттің ең шешуші ... ... ... Осы ... атап көрсетілгендей, мемлекеттік
басқару біртіндеп орталықсыздандырылып, үкімет ықшам әрі ... ... ... ... ... ... қарай жұмылдырылады. Әрбір
министрлік пен ... ... тән емес ... ... және ... жеке ... бере отырып, олардан арылады.
Бірақ ол қызметтерді жергілікті ... іске ... ... ... ... ... ... дәрежесі. Жергілікті органдар өзінің қызметін
орталық ... ... ... ... әр ... әртүрлі болуы
мүмкін.
Орталық органдар жергіліктілерді әкімшілік бақылауыңда ... ... ... және ... ... ... санкция салу
құқықтарын қолданады, ... ... ... жергілікті басқарудың лауазымды
қызметкерлерін жұмыстан босата алады.
Орталық органдар ... ... ... ... ... ... ... де қолданады. Жергілікті
органдардың қаржысы өздерінің жеке табыстары мен ... ... ... ... Бұндай жағдай олардың, бірінші жағынан өздерінің
белгілі мәселелерде дербестігін білдірсе, екінші жағынан, жалпы мемлекеттік
деңгейдегі ... ... ... басқару жүйесіне кіретіндігін
білдіреді.
Сонымен қатар жергілікті органдарды қоғамдық, сот және т.б. ... ... Бұл ... сот ... ... атқару органдарынан
тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте маңызды.
Жергілікті мемлекеттік басқару жүйесінде әкімшілік-аумақтық бөліністің
әр қилылығы көрініс ... Оның ... ... және ... ... бюджет коммуналдық заңда түлғаларға бекітілген мүлік
құрайды. Мәслихаттар мен ... ... ... және ... ... ... келесілер жатады:
1. Жалпы мемлекеттің сыртқы және ішкі саясатына сәйкес ... ... жол ... ... ... қамтамасыз етуде Қазақстан Республикасының
мүдделерін сақтау.
3. Қазметінің қоғамдық маңызы бар ... ... ... ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуыы
қамтамасыз ету.
Жұмыстың теориялық - ... және ... ... ... ... А., ... Д., Медведева H.П., Нүкенов А.,
Танкиева A., Тоқтыбеков Ә., Умбеталиева Т., ... А., ... ... ғалымдардың еңбектерінде өз орнын тапқан.
І. Мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... барлық жер (аймақ, өлке, қала, ауыл)-сол
мемлекеттің территориясы болып табылады. Ал мемлекеттің ... - ... пен оның ... ... жеке ... ... - қатынасқа негізделеді. Бұл жерде мемлекеттің рөлін
үкімет атқарса, территория құрайтын жеке ... ... ... мен ... ... ... ... әр елде әр түрлі (провинция,
департамент, қауым, т.б.)
Мемлекет өз қызметін тиімді ... үшін ... - ... ... Солар арқылы үкімет өзінің билігін жүргізеді., ... ... ... ... - ... ... географиялық құрылымнан үлкен
айырмашылығы бар, себебі бұл ... ... ... жүйесін жасап,
белгілі бір заңның нормасын белгілеу қажет, сонымен бірге олардың ... ... ... ... және ... ... ... ара
қатынасын заңдастыру қажет.
Мемлекеттік билікті жүзеге асыру мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... реттеушілік қызмет - мемлекет механизмінің міндеті. ... оның ... ... тактикалық міндеті мемлекеттің
механизмімен жүзеге ... ... ... ... бір ... жүйені құрайды,
тиісті әкімшілік - аумақтық құрылымдардың өмірінде маңызда роль атқарады,
бюджет мәселелерін шешеді және ... ... ... ... қарайды,
жергілікті жерлерде жекелеген ... ... заң ... ... ... ... ... өкілетті органдарға жергілікті өзін-өзі
басқару жүйесі бірігіп кеткен. Қазақстан Республикасының Ата заңына сәйкес
жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... бар ... ... қамтамасыз етеді. Жергілікті өзін-өзі басқаруды тұрғын халық тікелей
сайлау жолымен, ... ... ... ... ... ... ... және қалалық жергілікті қауымдастықтардағы сайланбалы және ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Жергілікті әкімшілік-территориялық бөліктерде биліктің екі түрі жүзеге
асуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару дегеніміз жергілікті әкімшілік-
территориялық ... ... ... ... немесе жоғары тұрған
әкімішліктің атынан жүргізілетін биліктің бір түрі.
Жергілікті мемлекеттік басқаруды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... (Мысалы, ауылдың әкімін
аудан әкімі тағайындаса, аудан әкімін ... ... ... ... ... - бұл мемлекеттік-құқықтық құралдар, әдістер мен
тәсілдер жүйесі. Осылардың көмегімен билік етуші ... ... ... ... қоғам өмірінің экономикалық, әлеуметтік және рухани
салаларын басқару жүзеге асырылады.
Мемлекеттік билігі таралатын барлық жер ... ... ... ауыл) -
сол мемлекеттің территориясы болып табылады. Ал мемлекеттің территориялық
құрылымы - ... пен оның ... ... жеке ... қарым - қатынасқа негізделеді. Бұл жерде ... ... ... ... құрайтын жеке бөліктердің қызметін облыстар,
өлкелер мен аудандар ... ... ... әр елде әр түрлі (провинция,
департамент, қауым, т.б.)
Мемлекет өз қызметін тиімді жүргізу үшін әкімшілік - территориялық
бөліктер ... ... ... ... ... билігін жүргізеді., жалпы
мемлекеттік саясатты жүзеге асырады.
Әкімшілік - территориялық ... ... ... ... бар, ... бұл ... ... биліктің жүйесін жасап,
белгілі бір заңның нормасын ... ... ... бірге олардың өзінен
жоғары тұратын билік деңгеімен және ... ... ... ара
қатынасын заңдастыру қажет.
Мемлекеттің көп қырлы қызметі өзінің сипаты мен табиғаты, ... мен ... ... функциялары мен өкілеттіктері, жұмыс
нысандары мен ... ... әр ... мемлекеттік құрылымдар
жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Оларды кешенді пайдалану мемлекет мұқтажын
қанағаттандыруға, олардың алдында тұрған ... ... ... (1 кесте).
Мемлекеттік билікті жүзеге асыру мемлекеттік механизмге ... ... ... ... ... ... реттеушілік қызмет - мемлекет механизмінің міндеті. Мемлекеттің
саясаты, оның стратегиялық ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Жергілікті өкілетті органдар парламентпен бір реттегі жүйені ... ... - ... ... ... ... роль ... мәселелерін шешеді және олардың орындалуы туралы есепті қарайды,
жергілікті жерлерде жекелеген қоғамдық ... заң ... ... ... ... ... өкілетті органдарға жергілікті өзін-өзі
басқару жүйесі бірігіп кеткен. ... ... Ата ... сәйкес
жергілікті өзін-өзі басқару халықтың жергілікті маңызы бар мәселелерді өзі
шешуін қамтамасыз ... ... ... ... тұрғын халық тікелей
сайлау жолымен, сондай-ақ халық топтары жинақы
1 кесте - Басқару органдарының негiзгi функциялары
|Басқару деңгейі ... ... ... ... және ... ... ... мекемелерi, жер |
|шағын қалалар) |мен суды пайдалану, жылумен жабдықтау, |
| ... және ... ... ... ... ... |Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, мектепке |
|мен облыстық маңызы бар ... және ... орта бiлiм ... алғашқы |
|қалалар) ... ... ... ... |
| ... мен ауруханалар, қоғамдық тәртiптi |
| ... ... ... бар ... ... |
| ... ... ... үй салу және күтiп |
| ... ... ... арналған |
| ... ... ... деңгей (облыстар |Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, коммуналдық |
|мен республикалық маңызы |қызмет көрсетулерге арналған тарифтердi реттеу, ... ... ... ... ... тұрғын үй |
| ... үшiн) ... ... ... және ... ... арнаулы орта бiлiм беру, облыстық маңызы |
| |бар ... ... ... ... |
| ... қызметтер, атаулы әлеуметтiк көмек, халықты|
| ... ... ... ... қоғамдық |
| ... ... ... ... бар ... |
| ... ... ұстау және жөндеу, облыс шегiндегi |
| ... ... ... ... өрт |
| ... ... ету, ... деңгейдегi|
| ... ... жою, ауыл ... |
| ... ... ... ... қызметтiң |
| ... бiр ... ... ... ... ... және орта бизнестi қолдау, шетел |
| ... ... ... ... және|
| ... ... ... кең ... ... |
| ... ... басқару, аудандар мен |
| ... ... ... ... ... ... ... селолық және қалалық жергілікті
қауымдастықтардағы ... және ... ... ... ... арқылы жүзеге асырады.
Жергілікті әкімшілік-территориялық бөліктерде биліктің екі ... асуы ... ... ... мемлекеттік басқару жергілікті өзін-
өзі басқару.
Жергілікті мемлекеттік басқару дегеніміз ... ... ... Орталық өкіметтің атынан немесе жоғары тұрған
әкімішліктің атынан ... ... бір ... ... ... ... асыратын адамдарды деңгейі
жоғары тұрған әкімшілік орындары тағайындайды. (Мысалы, ауылдың ... ... ... аудан әкімін тағайындау облыс әкімінің қолында).
Жергілікті өзін-өзі басқару дегеніміз сол ... ... ... бұл ... сол ... ... сайланып
қойылатын органдардың қызметі арқылы жүзеге асады. Осы жерде ... ... ... ... ... ... анықтамасын алуға болады:
"...1. Жергілікті тұрғындардың мүддесін қорғай отырып, заң шеңберінің
көлемінде мемлекеттік істердің негізгі бөлігін жүзеге асыруды және ... ... ... ... мен ... ие ... - ... басқару деп түсеніміз.
2. Бұл құқықты жалпыға бірдей, еркін, жасырын және тікелей дауыс беру
арқылы сайланған мүшелері бар кеңестер мен ... ... ... мен ... олардың алдында есеп беріп ... ... ... ... Бұл ... ... ... тікелей шығуына,
референдум жасауына және сол сияқты азаматтардың заңда белгіленген басқа да
құқықтарын жүзеге асыруына бөгет бола ... жүйе ... ... ... ... мен жергілікті
өзін-өзі басқару аралас жүреді, екеуі бірге отырып, бір ... ... екі ... ... да түрі ... бар. ... жергілікті
мемлекеттік басқаруға өзін-өзі басқару жүйесіне байланысты әр түрлі міндет
крйылады.
Бірінші - әкімшіліктің жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... ... ... ... органының шешімі жергілікті
мемлекеттік басқару органдарының рұқсатын алмайынша күшіне ене алмайды.
Қысқасы, сол шешімді жергілікті әкімшілік (губернатор, ... ... ... не ... шарт. Оны қолдаудан бас тартудың да екі түрлі ... ... - ... ... ... басқару органының шешімін
заңсыз деп табады, екіншісі - шешімді қажетсіз деп кейін қайтарады. ... ... не ... ... халық емес, әкімнің білетін болғаны.
Өркениетті ... ... дәл ... әкім ... ... баяғыда-ақ келмеске кеткен.
Екіншісі - әкімшілік тұрғысынан жергілікті өзін-өзі ... ... - ... ... ... ... ... жүйенің
ең көп тараған түрі. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының шешімін
мемлекеттің өкілі (өкім) тек сол ... ... ... ... ... ... ... шешімді тексеруге аз ғана уақыт беріледі, егер сол
мерзімде әкімшілік тарапынан қарсылық болмаса, ... ... ... ... ... Соңғы уақытта кең етек алған бір жаңалық - әкімшілік
ол шешімді сот тәртібімен ғана тоқтата алады. Өз ... ... ... ... да сот ... ... ... қорғап шыға алады.
Мемлекеттік және жергілікті билік органдарын қосымшадағы ... ... ... жалпы мақсатты жүзеге асыру бірнеше жергілікті өзін-
өзі басқару органдары бас қосып, бір ... ... Осы ... ... өзін-өзі басқару жүйесіне қажетті заңдарды қабылдатуға күш
салынады, жергілікті жердегі ... ... ... ... жалпы
ұлттық бағдарламалар жасалынады, тәжірибе алмасып, бірлесе жасайтын
жұмыстардың басты бағыттары анықталады.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігін және басқа ғылымдармен байланысын көрсету
мақсатында төмендегі схемаларды ұсынамыз. Жергілікті мемлекеттік басқаруды
тиісті аумақтағы істің ... ... ... ... және ... ... ... атқарушы орган (әкiмият) - облыстың (республикалық маңызы
бар қаланың, астананың), ауданның ... ... бар ... ... өз ... шегiнде тиiстi аумақта жергiлiктi ... ... ... ... ... ... 1.
Жергілікті атқарушы органдардың жүйесі
Жергілікті атқарушы органдары келесі мәселелерді қарастырады:
- аумақты ... ... ... ... ... және әлеуметтік бағдарламаларын, жергілікті басшыларын қызметке
тағайындау бюджетті әзірлеу және қызметтен ... ... ... ... ... органдардың басшыларын қызметке тағайындау және
қызметтен босату, жергілікті атқарушы органдардың жұмысын ... өзге де ... ... коммуналдық меншікті басқару.
- Жергілікті мемлекеттік басқару мүддесіне сай республика ... ... ... жүктелетін өз ге өкілеттіктерді жүзеге асыру.
Мемлекеттік ... ... ... органдарының жүйесі -
жергілікті өкілдікті орган - мәслихат.
Жергілікті өкілдікті ... - ... - ... ... ... ... ... білдіреді және жалпы мемлекеттік
мүдделерді ескере ... оны іске ... ... шараларды белгілейді,
олардың жүзеге асырылуын бақылайды.
Жергiлiктi өкiлдi орган (мәслихат) - облыстың (республикалық маңызы
бар қаланың, астананың) ... ... ... маңызы бар қаланың) халқы
сайлайтын, халықтың еркiн бiлдiретiн және ... ... ... оны iске асыру үшiн қажеттi шараларды ... ... ... ... ... ... орган;
Мәслихаттарды жалпыға бірдей, тең, төте сайлау құқығы негізінде
жасырыну дауыс беру арқылы төрт жыл ... ... ... ... мәселелерді қарастырады:
- Аумақты дамыту жоспарларын, ... және ... ... ... және ... ... туралы есептерді
бекіту;
- Өздерінің қарауына жатқызылған жергілікті әкімшілік - аумақтық
құрылыс мәселелерін шешу;
- Заңмен мәслихат ... ... ... ... ... ... басшыларының есептерін қарау;
- Мәслихаттың тұрақты комиссияларын және өзге де жұмыс органдарын
құру, олардың ... ... ... тыңдау, мәслихат жұмысын
ұйымдастыруға байланысты өзге де ... ... ... заңдарына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды
мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру
Жергілікті ... ... ... ... ... облыс, аудан маслихаттары, облыстық, аудандық, қалалық атқарушы
органдар, қалалық және селолық әкімияттар жатады.
Маслихат депутаттары жасырын дауыспен 4 ... ... ... ... ... ... Орталық сайлау комиссиясы
анықтайды.
Облыс маслихаты 50 депутатқа дейін, қала 30, аудандық 25 маслихат
депутаттарының саны ... жылы ... ... “Қазақстан Республикасы жергілікті
мемлекеттік басқару туралы” заң қабылданды. Бұл заң ... ... ... мынандай анықтама берілді.
“Жергілікті мемлекеттік басқару заң және заң ... ... ... ... ... мақсатында жергілікті өкілетті
және атқарушы органдардың іс-әрекеттері болып табылады”.
Әкім Қазақстан Республикасының Президенті мен ... ... ... және ... территорияда әлеуметтік-экономикалық жағдайды дамытуға
және мемлекеттік саясатты жүргізуге жауапты.
Жергілікті өкілетті ... ... ... пен ... ... ... Қазақстан
Республикасы заңына сай жергілікті жерлерде ... ... ... ... және ... ... қатар, заң атқарушы және
өкілетті органдардың негізгі ... ... және ... мен ... инвестиция, қаржы және жалпы мемлекеттің
ішкі және ... ... ... ... ... ... стандартты сақтай отырып, ұлттық тұрақтылықты сақтауға және
азаматтардың құқықтарын сақтауға ... мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан Респубилкасының стратегиялық даму жоспарымен
сәйкес болуы керек. “Қазақстан Республикасы Астанасы ... ... ... ... арнайы статусы туралы” заңдары бойынша осы қалалардағы
жергілікті атқарушы органдарына қосымша құқық берілген.
Жергілікті жерлердегі халықтар ... ... ... ... ... ... ... депутаттары арқылы қатыса алады.
Қазақстан Республикасы азаматының ... ... ... ... және ... ... бар және 18 жасқа толған азамат
осы құқыққа ие болады.
Жасы жиырмаға толған азамат маслихат депутаты болуға толық құқығы ... бір ғана ... ... бола ... Республикасының азаматы мемлекеттік басқару ісіне тікелей
болмаса да жекелей немесе коллективті ... ... ... ... ... алады.
Жергілікті халық өздерінің атқарушы орган ... ... ... ... арқылы сенімсіздік білдіре алады. Бірақ бұл
практикада кездеспеген және ... ... ... ... ... ролі ... шешім қабылдау процесінде сайлау
науқанында жүреді. Шешім қабылдау процесіне ... ... ... жылы ... ... рет ... асты.
Заң бойынша ассоцация құру туралы ешқандай да қарастырылмаған. Бірақ
Алматы мен Астана қалаларының мәслихат cекретарлары координациялық ... ... бұл ... мемлекеттік тіркеуден өте алмады.
Қазақстан Республикасы көп ұлтты болғандықтан ... ... ... және ... облыстарда да бөлімшелері бар. Сонымен
қатар, республика деңгейінде 40 жуық мәдени орталықтар құрылған.
Әкімият пен әкімнің қабылдаған ... ... және ... ... ... ие болады.
Әкімият пен әкімдердің азаматтардың міндеттері, бостандығы және
құқығы туралы актілерді периодты ... ... ... ... ... ... ортақ маңыздылыққа ие, ведомствоаралық характер
немесе азаматтардың міндеттері, бостандығы және құқықтарын білетін актілер
Қазақстан Республикасы Әділет ... ... ... пен ... ... ... ... Республикасы
Президенті, Үкіметі, Жоғарғы әкімият пен әкімдер немесе ... ... ... соттың шешімімен өзгертеді немесе жұмысын тоқтатады.
Облыстық мәслихат хатшыларының жиналысында Әділет Министрлігі
аудандық ... ... ... 15-20 ... ... ... ... кері қайтарылып жатқан актілерді де көруге болады.
Тағы басқа мәселелердің мемлекеттік бюджетке ... күш ... атап ... конституциялық құқығы негізінде заңның орындалуын қадағалауды
жүзеге асырады. Атқарушы органдар ... ... ... ... ... ... қарай жүреді. Ал мәслихаттар тікелей бағыныштылық
құрылыммен байланысты емес.
Президенттік ... ... өзі және оның ... ... премьер-министрдің ұсынысы бойынша облыстардың, Алматы
және Астана қалаларының әкімдерін сайлайды. Президенттің әкімдерге деген
билігі ... ... ... артықшылығы бар және ол ... өз ... ... құқығымен бекітілген.
Логика бойынша әкім атқарушы органдар жүйесінің бәр бөлігі болып
табылатын жергілікті атқарушы билігінің басшысы ... ... ... ... ... ... есеп беруге міндетті. Бірақ әкім
президенттің ... ... оның да ... есеп ... міндетті.
Президенттің барлық деңгейдегі әкімдерді бақылауы мүмкін емес.
Сонымен ... ... ... әкімдердің жұмыстарын бақылайтын
мемлекеттік инспекция құрылған, бірақ облыстан селолық ... ... ... да ... өте қиын. Сондықтан да олардың ... ... ... Ал, ... жергілікті органдардың
жұмыстарын бақылау заңды түрде қарастырылмаған. Сенат Бас ... ... ... ... ... түрде тоқтата алады.
Үкімет конституциялық өкілеттіктіктер шегінен тыс ... ... ... ... министрлігі және оның территориялық
органдары жергілікті органдар актілерін тіркеп отырады.
Аудандық ... ... ... ... Оның ... ... әкім ... тиісті атқарушы органдардың, бірініші
басшылары болады. Сонымен ... ... ... ... ... жетекшілері (облыстық бюджеттен ... ... ... ... ... де болуы мүмкін.
Аудан әкімі өзінің маслихаттың функциясын жүзеге асыруға міндетті.
Өзінің және аудан ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президенті және облыс әкімінің алдында жауапты.
Аудандық органдарға мыналар жатады: аудандық әкім аппараты, бөлімдер,
ішкі істер, білім, ... ... ... ауыл ... ... ... және ... бөлімдері.
Облыс, аудан әкімдері (облыстағы қалалар) ауданды басқару схемасын
дайындап аудандық маслихаттың бекітуіне ұсынады
ІІ. Жергілікті ... ... ... ... ... мен кемшіліктері
Соңғы жылдары елімізде жаңа мемлекеттік ... ... ... Бұл ... ... ... анықтап, белгілі қорытындылар
жасауға болады.
Қазіргі жағдайда радикалдық әлеуметтік-экономикалық реформалар
жүргізу үшін, ... ... ... ... тұрақтылықты сақтау
үшін күшті мемлекеттік билік, әсіресе күшті атқарушы биліктің қажеттілігіне
ешкімнің де күмәні жоқ деуге болады. Сондықтан ... ... ...... ... ... ... дейін жалғасқан атқару
құрылымына негізделген күшті биліктің стратегиялық жүйесінің заңды да
құрамды ... ... ... ... ... тікелей мемлекеттік басқару
деп аталады да ол қатаң орталықтандыру мен ... ... дәл ... ... ... әкімшіліктің өзімізге ғана тән
басқару жүйесі қалыптасып бітті ... ... бар. Оның екі ... да ... ...... ... әкімдер басқаратын
атқарушы органдардың әкімшілік иерархиясы, ал екіншісінің халық сайлайтын
әр деңгейдегі өкілділік органдар — ... ... ... ... ... ... билік концепциясын радикалдық реформалардың негізгі
саяси құралы ретінде жүзеге асыру, негізінен әкімдердің басқаруы жергілікті
билікті ... ... ... ... ... ... ... қана құқы бар органдармен салыстырғанда анағұрлым тиімді орындарға
қоя ... ... және шын ... билік өкілеттіктері әкімдер және олардың
аппараттарының қолына көшті. Әкімдер билігі дара ... ... ... ... өте ... ... ... нәтижесінде, атқарушы биліктің іс-қызметінде ... ... ... ... Әкімдердің билік өкілеттіктері
күшейгенінің арқасында бұрынғы жергілікті басқару құрылымының ... ... ... және атқарушы органдардың
қосөкіметтігі, депутаттардың тиісті түрде ... ... ... т. б. ... бастады. Саяси, экономикапық және саяси-
әлеуметтік жағдайларды ... ... ... ... отыруына зор
мүмкіншіліктер туды.
Күшті орталықтандырылған биліктің тағы бір ерекше жағын атап өту
қажет. ... ... ... саяси және әлеуметтік тұрақтылықты сақтап
және оны ньғайту жолындағы маңызы өте зор. ... ... ...
атқарушы биліктің әлсіздігі — әртүрлі ... ... ... ... ... ... автономистік және
сепаратистік тенденцияларға қажетті кедергі қоя алмайтынын ... ... да ... жаңа ... ... келе жатқан
дәуірде (және бұл дәуірдің ауыр, ұзаққа созылған дағдарысқа әкеліп ... ... ... ... ... мейлінше орталықтандырылған басқаруды әлсірету — өте қауіпті.
Жергілікгі басқару реформасы өкілдік билікке ... әсер ... өз ... ... ... өкілеттіліктері, олардың әкімдермен
қарым-қатынастары Республика Конституциясының 85-88-баптары және 10.12.1993
жылы ... ... ... ... ... және атқарушы
органдары туралы» заңы бойынша реттеледі. Бұл ... ... ... ... ... өкілдік және атқарушы органдар
арқылы жүргізіледі, бұл органдар тиісті ... ... ... ... мәслихаттар жергілікті басқару жұмысын әкімшіліктермен
бірдей, солармен қатар пара-пар жүргізеді. Солармен ... ... ... ... ... Конституциялық заңдар,
Президент және үкімет актілерінің жүзеге ... ... ... ... ... мәселер де көрсетілген. ... ... даму ... бекіту,
мәслихаттар міндетіне ... ... және ... ... қатысты жергілікті атқарушы органдары басшыларының есептерін
тыңдап қарау, республика заңдарына сәйкес, азаматтар құқы және ... ... ету ... және ... да шаралар қолдану жайында.
Мәслихаттар мен әкімдер арасындағы қарым-қатынастарда екі жақтың да
дербестігі принцип ретінде белгіленген. ... ... ... ... ... ... принципі жойылған. Мәслихаттар
өкілеттілігіне жататын мәселелерге байланысты әкімдердің мәслихат алдында
есепті ... ... ... қамтылған. Ал керекті жағдайда,
мәслихаттардың әкімге сенімсіздік білдіруге, оны ... ... ... ... ... бар. Мәслихаттар да, әкімдер де бір-бірінің заңға қайшы
келетін шешімдерін бұзуды (қажет ... сот ... ... ... құқы ... ... жұмысын әртүрлі ұйымдастыру формалары (сессиялар,
тұрақты комиссиялар т. б.) арқылы өткізеді. ... мен ... ашық ... ... ... ... толық мүмкіндігі бар.
Сонымен қатар атқарушы билік органдарына түрлі сұрақтар бере алады.
Жергілікті басқару туралы қазіргі заңдардың концептуалдық ... ... ... ... ... ... талдап көрсек, сол
жүйенің іс-әрекеттерін оптимальді түрде жақсартуды көздеген реформалардың
өз ... әлі де жете ... ... ... Ол аз ... ... ... жергілікті билік саласында ... да ... ... жол ... ... реформалаудың мақсаты жергілікті атқарушы билік күшейе
түсті. Бірақ негізінде бұл аясы тар ... ... ... ... ...
атқарушы билікті күшейту, жергілікті жерде реформалардың ұтымды, үйлесімді
түрде жүргізілуі еді.
Екінші жағынан, атқарушы биліктің күшеюі, ... оның ... ... ... ... ... соқты. Атап айтқанда, кейбір
жергілікті билік басындағылардың халықтан арасы алыстай түсті, дербестілігі
үлғая ... ... олар ... ... ... оның ... ... босатып алды. Мұндай келеңсіз жағдай жергілікті шенеуніктердің
тек өздерінің жеке мүдделері мен артықшылықтарын сақтауға ғана ... ... ... ... ... жол ... жүзінде шексіз, орасан зор билік әкім болған бір адамның қолына
шоғырланғанының нәтижесінде жергілікті тирания қалыптасуына мүмкіндік туды.
Өкінішке ... ... ... тек ... деп ... ... бұқара ақпарат құралдары хабарларынан ... ... ... ... ... ... мансапқорлығының халыққа
тиген зардабы жөнінде көптеген мысалдарды кездестіруге болады. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ... нақты ешқандай
мүмкіншілік жоқ десе де ... ... ... ... ... ... етпейді.
Әкімдер билігі қандай шексіз болса, мәслихаттар билік құрылымы
ретінде нақты билікке ие болудан дәл ... ... ... ... өте
төмен, өкілеттіктері қатты шектелген. «Қазақстан Республикасы жергілікті
өкілдік және ... ... ... ... ... ... ... тезистер қайта бір қарауды қажет етеді. Бұл заңда ... ең ... ... яғни ... ... жүзеге асыру үшін
қолданылатын нақты және ... ... ... жоқ. Оған ... ... бас тартқандарға қолданылатын шаралар мүлдем
көрсетілмеген. Мысалы, қаржы-бюджет мәселесін ... ... ... ... оның орындалуы, бақылау — биліктің өкілдік тармағының құқы болып
саналады. Атқарушы биліктің міндеті — бюджетті іс жүзінде орындау. ... дa ... ... ... ... ... талқылап бекітеді.
Қаржыны тиісті салаларға бөледі, бюджеттің орындалуын әр тоқсан не болмаса
жарты жылда бір талқылаған ... ... ... ... ... көбінесе еленбей қалады. Тіпті бюджет маслихатта ... да, не ... оның ... ... ... есеп сол ... қалса да - оның салдарынан ешнәрсе ... ... ... ... ... ... әрекеттерін
бақылайтын нақтылы бақылау мен реттеу тетіктері жоқтың қасы.
Мәслихаттар өзлдерінің сессияларында ... ... ... ... ... ... ... қарайды. Өздерінше пікір
айтып, сынай, қосымша ұсыныстар айтқан болады. ... ... ... ... да, ... да ... ... кадрлар мәселесін
шешуге де құқы жоқ. Мәселен, сол ... ... ... ... ... қатысы жоқ, олардың жұмысын тексере де
алмайды.
Жергілікті жерде нақты билік тетіктері толығымен әкімдердің қолында.
Тіпті депутаттардың жергілікті ... мен ... ... ... ... алуға тырысқан көптеген талаптары мен ... ... ... Ал шенеуніктерді қойылған сұрақтар мен сауалдарға
жауап беруге көндіретін депутаттың ешқандай құқықтық мүмкіншілігі жоқ. ... ... ... ... білдіруге құқы бар. Бірақ заңның бұл
бабы да тек жай декларация ... ... ... Ал ... ... ... қабылдау үшін мәслихат әкімнің жұмысы жөнінде толық ... ... алуы ... ... ... ... хатшысы өзінің өкілеттілігі бойынша тек ... ... ... ішкі ... ... ... мәслихат атынан
ешқандай жергілікті саяси және экономикалық мәселелерге ... ... ... әр ... ... ... отырады, оның сол ... ... ... мәселелерге араласуына құқығы және жоқ.
Мәслихаттың тұрақты төрағасының болмауы, оның жиі ... ... ... ... жалпы мәслихат ... ... ... ... ... ... ... тек ресми,
формальдық түрде ғана жарияланғаны туралы мысалдарды шексіз ... ... ... ... ... онда ... жоғарыда келтірілген мысалдар,
қазіргі жергілікті басқару моделіне тек кейбір жекеленген ғана кемшіліктер
тән емес, ... ... өзі ... ... жетілдіруді қажет етеді.
Модельдің негізгі кемшілігі — жергілікті басқаруда билікті екі тармаққа
(өкілдік және ... ... бөлу ... толымды негізде сақталмаған.
Ал сайып келгенде сол принцип түбегейлі ... ... де ... ... ... екі тармағының әрқайсысында тек өзіне ғана тән
өкілеттіктер болуы шарт. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... тұра ... оларды іріктеп, жіктейтіндей
мүмкіншіліктері болуы керек. Егер де ... ... бір ... ... арты ... бассыздықтарға әкеліп соғатынына болжам
айту өте күрделі мәселе.
Басқарудың әр түрлi деңгейiнiң ... ... ... ой ... ... ... және өзгерту ретiнде орталықсыздандыру
үкiмет қызметiнiң тиiмдiлiгiне қол жеткiзу әдiстерiнiң бiрi болып ... және ТМД ... ... тәжiрибесi орталықсыздандырудың
экономиканы және қоғамды демократияландыру мен өзгерту процесiнде маңызды
рөл атқаратынын ... Бұл ... ... дұрыс түсiнудi, iс-қимылдың
салиқалылығы мен ... ... ... ... процесс, өйткенi ол
қоғам өмiрiнiң: саяси, құқықтық, әлеуметтiк, әкiмшiлiк, экономикалық және
мәдени әр түрлi қырларын қозғайды.
Орталықсыздандыру нақты ... ... ... ... ... ... да, сонымен бiрге экономикалық та сипатқа ие екендiгiн
көрсетiп отыр.
Орталықсыздандыру азаматтардың билiктегi өз өкiлдерiн жақсы бiлуiне
мүмкiндiк бередi, өз ... олар өз ... ... ... ... танысады және тиiсiнше, саяси шешiмдердi талдап жасауға
және iске асыруға неғұрлым белсендi ... ... ... жаңа ... ... ... ... ол елдiң саяси өмiрiне қатысу үшiн қажет демократиялық саяси
дағдылар мен функцияларды игере алады.
Орталықсыздандыру ... ... ... қажеттiктер мен
проблемаларға сергек қарауын арттыруға ықпал етедi. Қызметтер ... ... ... ету жауапкершiлiгi орталықсыздандырылған кезде
жергiлiктi органдар ... мен ... ара ... ... ... ... шектеулер шеңберiнде халықтың қажетiне неғұрлым икемдi
үн ... ... ... және ... ... органдардың
жұмыс тиiмдiлiгiн арттыруға ықпал етедi, өйткенi бұл оларды жергіліктi
сипаттағы ... ... ... және ... ел ... ... шоғырландыруға, республикалық деңгейде әр түрлi
бағдарламаларды мұқият жоспарлау мен ... ... ... ... ... ... дамыту тұтас алғанда халықтың
саяси ... одан әрi ... және ... ... ... ... мемлекеттiк ресурстарды
неғұрлым ұтымды пайдалануға мүмкiндiк бередi.
Қазақстан тәуелсiздiгiнiң ... ... орын ... ... ... ... өзiн ақтады, өйткенi мемлекет құру, елдiң
егемендiгiн нығайту, аумақтық тұтастықты сақтау басым ... ... ... перспективада билiктi тым орталықтандыру тiптi таяу
көршiлерден стратегиялық жағынан артта қалу ... ... ... ... ... ... экономиканың ғаламдану, мемлекеттiк басқару жүйелерiнiң
демократиялану процестерi орталықсыздандыру саясатын әзiрлеудi жеделдетудi
талап етедi.
Әлемдегi орталықсыздандырудың сан ... ... ... ... ... ... болмыстары мен дәстүрлерiн
ескере отырып, өзiндiк ... ... ... ... ... үшін келесі жағдайларды ескеру қажет:
- Реформаны жүзеге асыру үшiн қажеттi iшкi ресурстардың болуы.
- Жергiлiктi басқару институтының болуы.
- Республикада әр ... ... ... оңтайлы модельдерiн iздестiру
жүргiзiлуде.
- Белгiлi бiр функциялардың, өкiлеттiктердiң, қаржылық ... ... ... ... одан ... ... деңгейлерiне
берiлуi жүзеге асырылуда.
- Әкiмдердiң тiптi дамыған елдерде ... ... ... ... ... ... етiлген өкiлеттiктерi жауапкершiлiктiң қазiргi
көлемiмен салыстырғанда нақты өкiлеттiктiң жай-күйiне ... ... ... ... ... ... ... жөн:
- Жергiлiктi басқару органдарының басшыларын тағайындаудың қазiргi жүйесi
олардың халыққа есептiлiгi мен бақылаулы болуын қамтамасыз етпейдi.
- Өз ... ... мен ... айқын ажыратылмауы
салдарынан билiктiң әр түрлi деңгейлерiнiң арасында жауапкершiлiктi ... арту мен ... ... ... ... ... және олардың жергiлiктi атқарушы
органдарға тәуелдiлiгi.
- Жергiлiктi жерлерде және ... ... ... ... ... ... алғанда мемлекеттiк басқару жүйесi мен жергiлiктi
мемлекеттiк басқару ... ... ... ... ... ... ... түсiнiстiкпен қарауы,
әлемдегi орталықсыздандыру процесiнiң ... мол ... ... ... мен ... ... ... бередi.
Қазақстан Республикасынан мемлекеттiк басқару ... ... ... ... экономиканың ғаламдану үрдiсi.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мәселелерi ... ... ... ... қоса, аймақтардың басшыларының сайланбалылығына асығыс түрде
көшуге жол беруге ... ... тiптi ... ... ... ... саяси тұрақсыздық, ұлтаралық егес туындау қатерi
бар.
Аймақтардың әр ... ... ... байланысты
ойластырылмаған бюджеттiк орталықсыздандырудың да терiс әсерi ... ... ... ... ... қамтамасыз етiлмеуiне алып
келуi мүмкiн.
Нарықтық экономика құрудың стратегиялық мiндеттерi ... ... ... ... ... талап етедi, өйткенi
демократиялық тетiктерсiз және басқару ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн емес.
Екiншi жағынан, нарықтық экономика шешiм қабылдау ... ... ... ... және ... әлеуметтiк өмiрдiң
субъектiлерiмен тiкелей жанасатын жергiлiктi органдарға белгiлi бiр билiк
пен қаржы ... ... ... ... ... ... ... процесi орталық ... ... ... ... олар ... ... негiзгi
салалары үшiн жауапты болып қала бередi және жергiлiктi билiк ... ... ... мен ... ... ... ... орталықсыздандырудың негiзгi мiндеттерi:
1. билiктiң әр түрлi деңгейлерiнiң ... ... ... ... ... ... ... жергiлiктi мемлекеттiк басқарудың пәрмендi жұмыс iстеуi үшiн жағдай
жасау;
3. демократиялық мемлекеттiң iргетасы ... ... ... ... әр ... деңгейлерiнiң арасындағы қызмет, функциялар және
жауапкершiлiк салаларын айқын шектеу:
Мiндетке қол жеткiзу үшiн ... ... ... мақсатты түрде
жүзеге асыру қажет.
- Құзырында орталықсыздандыру жоспарын әзірлеу және оның орындалуын
бақылау, сондай-ақ мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... үйлестiрудi жүзеге асыру
болатын уәкiлеттi органды белгiлеу.
- Функциялар мен ... беру ... ... ... мемлекеттiк басқарудың әрбiр деңгейiнiң рөлi мен мiндеттерiн
және олардың өзара iс-қимыл ... ... ... ... ... және ... емес ұйымдарға беруге жататын функцияларды
айқындайтын орталықсыздандыру жөнiндегi iс-қимылдың мемлекеттiк жоспарын
әзiрлеу.
- Мемлекеттiк басқарудың әрбiр ... ... ... ... ... ... Өкiлеттiктердi беру жоспары,
iске асыру барысында ашылатын мүмкіндiктердi пайдалану үшiн ... ие ... тиiс. Бұл ... ... пен ... арасындағы
қатынастардың серпiндi дамуын ескере отырып әзiрленуге тиiс.
- Басқару органдарының функциясы айқын белгiленуге және ажыратылуға
тиiс. Халықаралық ... және ... ... ... ... ... ... тиiсiнше бекiту белгiленуi мүмкiн.
- Оларды билiк деңгейлерiнiң арасында бөлудi заң жүзiнде бекемдеп,
аталған функцияларды нақтылау мен ... үшiн ... ... ... ... мұқият функционалдық талдау жүргiзу қажет.
Жергiлiктi мемлекеттiк басқарудың тиiмдi ... ... үшiн ... ... ... ... ... органдарға
бюджет пен меншiктiң айқын белгiленген өкiлеттiктерi берiлуге ... ... ... функцияны атқаруға тиiс.
Жергiлiктi органдардың өз бюджеттерiне қатысты нақты өкiлеттiктерiн
қамтамасыз ету, яғни басқарудың әрбiр ... үшiн ... ... ... ... ... дербес белгiлеу құқығын бекiту қажет.
Жергiлiктi мәслихаттар жергiлiктi бюджеттi бекiтуге және оның атқарылуын
нақты бақылауға тиiс (қараңыз. VIII ... ... ... ... ... ... қызметкерлерiнiң даярлығы мен
бiлiктiлiгiн арттыру курстарын ұйымдастыру қажет.
Демократиялық мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... қайта құрылымдау жөнiндегi мiндеттердiң
күрделiлiгiн ескере отырып ... ... ... iске ... ... жүргiзу қажет.
Өзiн-өзi басқарудың жаңа принциптерiн жекелеген ауылдық округтерде,
қалаларда, ... бiр жыл ... ... ала ... ... жөн ... соң ғана ... заңнамалық актiлерде бекiткен жөн. Мұндай тактика
сынақ кезеңi iшiнде жаңа ... ... ... жинақтауға,
заңнамалық нормаларды мұқият пысықтауға және ... ел ... ... мен ... жiбермеуге мүмкiндiк бередi.
Реформалаудың оң және терiс нәтижелерiн зерделеу мен талдау оны
келесi деңгейлерде одан әрi ... үшiн ... ... ... кезеңiнде ауыл мен шағын қалалардағы,
яғни қазiргi кезде билiктiң белгiлi бiр жетiмсiздiгi орын алып, мұның ... ... ... отырған жерлерде проблемаларды шешу айрықша
маңызды болып табылады.
Ауылдық округтер, қала тұрпаттас поселкелер және аудандық маңызы бар
қалалар деңгейiнде ... ... ... ... ... ... ... әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiк деңгейiнде,
яғни ауылдық округтер, қала тұрпаттас поселкелер мен аудандық маңызы бар
қалалар ... ... ... ... құру ... ... бұл ... аудандық деңгейдегi жергiлiктi
мемлекеттiк басқару реформасы талап ... ... ... мен
бақылаулылығын күшейту мақсатында тиiстi өкiлдi органдармен - аудандық
(қалалық) мәслихаттармен ... ... ... бiр ... ... ... бар ... әкiмдерiн қызметке тағайындау және орнынан
алу тәртiбiн енгiзу қажет. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкiмiн аудандық
(қалалық) мәслихат ... ... ... ... тағайындау
нұсқасы да болуы мүмкiн.
Yшiншi кезеңде облыстық маңызы бар аудандар мен ... ... ... ... ... ... ... концепциясы және оны жетілдіру жолдары.
Биліктің объективті тиімділігі өмір сүрудің сапасын арттырады.
Әкімнің негізгі ... ... ... ... ... өкілі ретінде жергілікті атқарушы органдардың бақылауында бола
отырып, Оңтүстік Қазақстан облысының аумағында ... ... ... ... қызметтерімен сәйкестелінген және облыстың
әлеуметтік-экономикалық даму жағдайын жауапкершілігін алып және мемлекеттік
басқару өкілеттікті пайдалану арқылы мемлекеттік саясатты ... ... жету ... қызметшілердің жақсы сапалы түрде жұмыс
аптқаруына байланысты. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
саясатында маңызды ... ... ... ... ... ... ... деңгейді арттыру, кадрларды тұрақтылығын қамтамасыз ету,
кәсіби жоғарылауды қадағалау, адал қызмет, жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... ... ... бұйрықтары үнемі облыс
әкімшілігінің назарында тұрады.
Бүгінгі таңда облыс маслихатының 2004 жылғы желтоқсандағы отырысында
бекітілген басқару схемасына бойынша ... ... ... ... сонымен қатар облыс әкімінің аппараты, он бес қалалық және
аудандық әкімшіліктер жұмыс істеуде. Бұл ... ... әкім ... ... ... ... ... және атқаруға жоғарыдағы барлық органдардың құжаттары,
әкімнің жарлықтары, облыс әкімінің бұйрықтары мен ... ... ... ... ... әкімінің аппаратына Президент Әкімшілігінен,
премьер-министр кацеляриясынан, Қазақстан Республикасының министрліктері
мен ведомстволарынан 2492 құжаттар келіп ... Бұл ... ... нормативті-құқықтық актілер, Президент бұйрықтары, Қазақстан
Республикасының ... оның ... ... тағы да басқа мәліметтерден құралған. Олардың ішінен облыс
әкімдеріне ... ... және ... ... ... бар ... назарға алынды. 1013 қысқа мерзімді тапсырмалар орындалды. Және де
көптеген тапсырмаларды орындау мақсатында жұмыстар жүргізілуде. ... ... ... ... әкімдер мен әкімшіліктердің
қабылдаған облыстық бағдарламалары және ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың қаржы- экономикалық моделі.
Жергілікті билік органдары ... ... ... ... ... ... б.т. Ол ... алдында тұрған міндеттерді
атқару үшін ... ... ... ... жеке ... ... ... басқа да мемлекеттік көздерден аударылымдармен қамтамасыз етілуі тиіс.
ҚР-ның бюджеттік жүйесі алда атап ... екі ... ... ол ... және ... ... ... жалпы облыстық немесе
республикалық маңызы бар қалалардың құрама бюджетін бейнелейді. Шетелдерде
жергілікті бюджет муниципалитеттік бюджет деп ... ... ... ... ... ... ҚР-да үш деңгейлі бюджет жүйесін жүргізуді
ұсынуда.
Алғашқы екі ... ... және ... (облыстық) немесе
аймақтық бюджетке сәйкес келеді. Үшінші деңгейде жергілікті қауым ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару туралы»
заң жобасына сәйкес ЖӨӨБ-дың қаржылық негізі тек кіріс пен шығыс сметасын
анықтайды. ЖӨӨБ ... ... ... ... ... ... бөлігінен құрылатын кірістің болмауынан түсіндіреді.
Заң жобасымен келіссек, онда жергілікті қауымның кірістері халықтың өз
еріктерімен ... ... ... ... ... ал ... таңда
халықтың күн-көрісі төмен деңгейін ескерсек, онда өз еріктерімен жинақтарды
беруге келісер ме екен. Сондай-ақ заң жобасында заңды және жеке ... ... ... бөлу ... ... ... ... күдік туғызатын
жағдай. Егер ЖӨӨБ органдарының шешімімен барлық заңды және жеке тұлғалардың
қаржы бөлуін орындау үшін «өз ... ... ... «мәжбүрлеу» деген
сөзбен алмастырып міндеттесе, онда осындай ... ... ... ЖӨӨБ ... ... ролі үлкен орын алмас еді.
Осыған байланысты ЖӨӨБ-дың ... ... ... бюджеттен
аударылған қаржының негізінде болатын болса оны қалай ... ... ... ... ... түрде ЖӨӨБ-ды шаруашылық және дербес қаржысы
туралы принципке қайшы келеді
Жергілікті қауым бюджетінің кіріс бөлігі мемлекеттік салықтан құралуы
тиіс. Ол үшін ... ... ... ... және ... ... мен толықтырулар енгізуді қайта қар қажет.»
ЖӨӨБ органдары жүйесінің қызметін толық экономиканы негізіне сай
келетіндей етіп ... ету ... Ал оны ... ... ... тиіс,
олар: жер, жер қойнауы, су, орман, ... және ... ... ... ... болып, ЖӨӨ ға алынған кіріс ... мен ... ... қанағаттандыратын және жергілікті шаруашылық негізінде
қызмет ететін коммуналды (муниципалды) меншік б.т.
Қабылданған заңға сәйкес муниципалды меншік құрамына кіретіндер:
- жергілікті ... ... ,
- ... бюджеттен тыс қорлар;
- ЖӨӨБ органдарының мүліктері;
- муниципалды унитарлы ... және ... ... оның
ішінде муниципалды мекемелер (білім, денсаулық, мәдениет, спорт, т.б.);
- муниципалды тұрғын қоры;
- муниципалды тұрғын емес ... ... жер және ... ... ... да ... ... банктер және басқа да қаржы-несиелік ұйымдар;
- басқа да қозғалатын және қозғалмайтын муниципалды меншіктер.
Қаржының бір бөлігі жергілікті алымдар мен ... ... ... ЖӨӨБ ... ... заң ... өздері айқындауға құқылы.
Жергілікті биліктің ... ... ... органдардың нақты
қызметтеріндегі шығындардың өзгеруін бақылауға ... ... ... және ... ... ... инфрақұрылым мен жалпы аймақтық шараларды қаржыландыруда
жергілікті бюджет пен ... ... ... ... ... даму үшін ... ... емес қорларды қолдануға
болады.
Қалалық бюджеттік емес қорлар келесі көздердің есебімен құрыла алады;
- занды және жеке түлғалардың ... ... ... ... қоршаған ортаны ластағаны, табиғи ресурстарды ... ... ... ... қорғау заңын бұзғаны санитарлық нормалар мен
ережелерді, сондай-ақ келтірілген ... ... ... үшін ... қала ... тарихи және мәдени ескерткіштерге зиян келтіргені
үшін және ... да осы ... ... туралы заңды бұзғаны үшін
төленген айыппүлдар;
- жергілікті басқару органдары мен олардың лауазымды ... заңы ... ... ... жон ... ... бұзушылыққа
салынған айыппұлдар.
Қорлар жергілікті өкілетті билік органдарының шешімімен құрылуы тиіс.
Муниципалды қорлардың құралдары мыналарға ... ... ... және ... ... ... байланысты шығындар;
- ағымдық бюджет шығындарының көбейуіне (лимитенгеннен басқа), сонымен
қатар, егер кірістер жоспарлы өлшемге жетпеген жағдайда жоспарлы ... ... ... ... да ... шығындар (баспана, үйлерді ұстауға), жалпы
аймақтық ... бар ... ... ұстауға жәмс т.б. байланысты
шығындар.
Қалалық немесе муниципалды бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... шоғырландыру: ЖӨӨБ органдарының шаруашылық қызмет нәтижесі
материалдық базаға қызығушылықты күшейтеді; ЖӨӨБ ... ... ... терриоториядағы кәсіпорынмен байланысын нығайтады жергілікті
шаруашылықтың дамуындағы кәсіпорындардың ... емес ... ... ЖӨӨБ ... ... және ... емес
сфералары арасындағы және ішкі инфрақұрылымның диспропорциясын жоюдағы
қаржылы мүмкіндікті кеңейтеді; халыққа қызмет ... ... ... ... ... үшін ... меншік
құрамындағы пайдалылығы төмен және шығынді кәсіпорындарда қызмет ететін
тұрғын-эксцлуатациялық және ... ... ... тиіс. Мұнда
меншік түрлерін ең алдымен әлеуметтік сфераға қьтзмет ететін ... ... ... ... ... ұйым жәнс ... ... (аурухана, поликлиника, мектепке дсйінгі балалар
мекемелері және мектептер т.б.)
Муниципалды ... ... ... және ... ... ... ... құқығын анықтау ЖӨӨБ органдарының белгіленген тәртібі
шеңберінде анықталады. Муниципалды мүлік объектілерінің міндетті есебі мен
тіркеу реестріне жатады.
Жергілікті ... ... ... тиімді әдістемелеу, қолдану
және қайта бөлу үшін, тек қана коммерциялық бастамаларды ғана ... ... ең ... ... ... проблемасын басымды шешу,
әлеуметтік маңызды объектілермен аймақтық жобаларды ... ... ... және ... ... ... ... қолдану үшін
муниципал банктерді құру қажет. Аймақтық экономиканы жоғарылатх аймақтық
банктің акционерлері ... және ... ... мен ... ... мен ... ... тұлға), сонымен бірге жеке
тұлғалар бола алады.
Жергілікті билік ... ... ... құрылуы жабық
акционерлік қоғам (ЖАК,) формасында бола ... Ол ... ... ... ... максималды табыс табу
белгісімен банк қызметін қайта көрсетуге ... ... Оның ... және ... ... облигацияларды шығаруда нығайуы
мүмкін. Заем Жарғылық капиталға ... ... ... тартусыз
банктің жеке құралдары көлемін және оның ... ... ... ... қоса ... ... ... инвесторлар арасында
араласуы ол банкті құрушы болып ... ... ... ... коммерциялық банктср облигациясынан аса ... ... ... ... ... сол ... органдардың төлеу
қабілеттігімен анықталады, яғни процентерді төлеу және борыштың өзін ... ... ... ... ... тәуелді:
- жергілікті органдардың жан басына шаққандағы борышы азайған ... ... ... ... ... келеді;
- орталық бюджеттен түскен түсімдер шамасына;
- сондай-ақ осынау материалдық байлығаны байланысты.
Муниципалитеттер қаланың көркін айқандайтын ... ... ... ... ету қызметтерін, ауруханаларды дұрыстап ұстау дамыту
үшін жауапты. Осы ... ... ... ... 10,20, және ... көп жыл жұмыс істеу керектігін муниципалитеттер құнды қағаздар нарығының
(ҚҚН) мүмкіндіктерін, қолдануға ұмтылуда. Құнды қағаздарды шығару ... оның ... ... ... ... ҚҚН-дағы қызметі
өкіметтің жергілікл ... ... ... ... ... және жергілікті үкіметтерден кейін үшінші орынды
иемденеді.
Жергілікті қарыздар тәуекелділігі ең ... ... ... бар ... мен сапасын, содан кейін «тегін
несиелендіру» тәуекелдігін күшейтетін уақыттың жағдайын, ... ... ... мына ... ... азайта алады;
- облигацияларды барлық бюджетпен өтеуді кепілдеу (он облигация шығару
кітапшасында көрсету арқылы);
- ұйым арқылы пәтер бөлудің ... ... ... ... ... біреуін де «жасыру»мүмкіндігі болмайды;
- экономикадан тыс тәсілмен ... ... ... ... ... ... сөйтіп облигацияларға сұранысты ұлғайтуды қамтамасыз ету.
Ұсынылған кепілдемелерге әдетте айналым мерзімдері тәуелді. Бюджет
тапшылығын жабуға ... ... ... мерзімді сипатта (3 айдан 1 жылға
дейін), ал нақтылы ... ... мен ... тарту ұзақ
мерзімге (5 жылға дейін) атқарылады.
Сонымен қатар муниципалитеттің борыш көлемін шығау ... ... ... ... ... келтіру тәртібін
орнықтырған жөн. Ал борыш тетігінің нақты түрі мен құнды қағаздарды ... ... ... ... ... өздері қабылдауы тиіс.
Осы мақсатта үкімет муниципалитет құнды қағазын реттеу үшін «ҚР-ның
ішкі борышы мен мемлекетгік құнды ... ... ... ... жергілікті органдарының қүнды қағаздары туралы» заң ... және ... ... ... ... негіздерін енгізу
қажет.
Муниципалды меншік құқығы келесі әрекеттермен қамтылуы тиіс:
- мемлекеттік меншік шегінің нәтижесінде;
- жаңа ... ... ... ... ... ... муниципалды меншікті қолдану нәтижесінде түскен түсімдер
әдісімен (кірістер, өнімдер, жемістер);
- осы ... ... ... ... алу ... ... және ... да келісім негізінде алу;
- мұрагерлік немесе заңмен сәйкес берілген мүлік;
- сот шешімімен (мысалы, шаруашылық емес ... ... ... ... ... кірістері сферасына АҚ және ЖШС формасы ретінде қызмет
атқаратын қалалық ... газ және ... ... ... ... ... ... кірістерінің муниципалды
объектілері жергілікті қауым бюджет солардың ... ... ... болғандықтан ЖӨӨБ процесінің дамуындағы басымдылық
б.т.
Коммуналдық меншіктің кіріс түсімдері ЖӨӨБ ... ... бір ... ... ... бөлігі республикалық, облыстық
және жергілікті салықтан жергілікті бюджетке ... және ... ... ... (дотация, субсидия, субвенция). Тағы бір кіріс бөлігі
табиғи ресурстар потенциялы, ең алдымен жерді қолданудан түседі.
Ыңғайлы болу ... ... ... ... ... ... кірістердің өздеріне беру мақсатымен, осы бөлікті жеке қараймыз.
ЖӨӨБ органдарының кірісі мына түрде болады:
Жиынтық кірістердің ... ... ... ... бюджет туралы»
заңындағы жергілікті бюджеттің кіріс бөлігін құрайды.
Кжөөб—С+Тқмқт+Р
мұнда;
Кжөөб — ЖӨӨБ-дың жиынтық кірістері;
С — салықтық ...... ... ... ... түсім;
P — ресурстық кірістерді құрайтын түсім.
Әрбір кіріс бөлігінің бірін-бірі құрайтын түрлі жағдайларға байланысты
қатынас. Мысалы: салық түсімдерінің (С) ... ... ... ... ... нормативтерімен анықталады, ол ҚР ... ... ... ... ... ... және ... теңестіруші және ынталандырушы кепілдіктерді соммалары да
кіреді.
Сонымен қатар кірістің ресурстық ... де ... ... ... ... мен нормативтерге сәйкес анықталады.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы қазіргі кезде өзінің мемлекеттік дамуында жаңа
бір сапалы деңгейге ... ... ... мемлекеттік басқару мен билік
жүйесіндегі түпкілікті ... ... ... ... Аталған билік жүйесі
Қазақстандағы мемлекеттіктің калыптасуына өз үлесін қосты.
Бірақ қазіргі кезде мемлекеттік ... Бұл ... ... және ... дамуында теріс әсер беретін кемшіліктерін
байқатып отыр. Әсіресе, Бұл қатынаста ... ... ... атап көрсетуге болады.
Қазіргі кездегі жергілікті жерлердегі билік қазіргі кездегі талаптарға
толық сай емес, жергілікті халықтың ... ... ... жемқорлыққа
тым бейімді болып келген.
Мүның басты себептері қолданыстағы заңдылықтардың, соның ... ... заң, ... ... ... туралы заң, бюджет жүйесі
туралы заңдардың кемшіліктері болып есептеледі.
Қазақстанның қазіргі сатыдағы дамуы реформа ... ... ... ... ... қажет етеді және де оны билік
те, қоғам да мойындайды. Оған тағы бір ... 2003 ... 3 ... ... ... ... отырысы толықтай осы проблемаға арналды. Және ... ... ... ... ... ... әзірлеген — "Мемлекеттік басқару -
деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді шектеу және бюджетаралық ... ... Дәл сол ... ... ... осы ... ... деп.өз пікірін білдірді: "Бәрін бір қолға ... ... әдет ... дамуымызды тежеп отыр". Сондықтан Президенттің
халыққа ... ... ... ... ... болып аталды. Сондықтан да еліміздің мемлекеттік құрылысын
жетілдіру, оның ... ... ... әр ... ... ... ... халық билігінің маңызды элементі болып табылатын жергілікті өзін-өзі
басқару ... ... ... ... ... Бірақ бүны елімізде
жүзеге асыру көптеген себептерге байланысты ... ... ... ... ... ... бастау жолында келесі проблемаларды шешу қажет:
- жергілікті жөне аймақтық нәтижелі.басқарудың жоқтығы;
- жергілікті ... ... ... қабілеті жететін
азаматтық
қоғамның ойдағыдай дамымауы.
Соның нәтижесінде екі мақсат пайда болып отыр:
- кәсіби және нәтижелі аумақтық ... құру және ... ... ... үрдісі;
- азаматтық қоғамды құру үрдісінің басталуы.
Посткеңестік елдерде орталықсыздандыру процесі басқа ... жүйе ... ... үрдістерден мүлде өзгеше
өтуде. Бұрынғы социалистік мемлекеттерде жүйелі ... ... ... ... ... өтіп ... Яғни ... ешқандай
уақытпен қалыптасқан әдіс-тәсілдік негіз жоқ, басқаша айтқанда, тәжірибенің
жетіспеушілігі анық. Бүндай негіз ... ... ... кезінде
пайда болуы тиіс. Қазақстан Республикасында да орталықсыздандыру мен
жергілікті ... ... ... ... ... бірі ... өзін өзі басқару, биліктің ... ... ... ... іске ... ... он жылдап қалыптасқан адамның
ойлау қасиетінен іздеу қажет. Алдыңғы жүйеден мүра ... ... ... ... сана ... ... қолдануда қиындықтар Фішінде билік
құзырларының әр деңгейі арасында нақты бөлінуі мен халық билігінің ... ... ... ... ... ... жүйесін ендіру өте
өзекті мәселелердің қатарында.Ежелгі грек философы Сократ б. д. д-ақ былай
деген екен «Білімнің ең биік ... ... ... яғни өмір ... ... бұл ... ... айтылған ой-пікірлер мен
ұсыныстар теория жүзінде ғана , енді ... іс ... ... ... ... ... жету ... бірге байланысты болып отыр ертенгі мемлекет
тірегі, болашақ мемлекет қызметкерлер.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Баянов Е. ред. ... және ... ... ... ... ... - ... "Қазақстан Республикасындағы жергілікті ... ... ... ... заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 бет.
3. Нүкенов А.: "Жергілікті басқаруды жетілдіру мәселелері". ... ... 26-31 ... ... А.: ... ... ... механизмдерді қолдану
жолдары". "Саясат" №4, 2004ж, 62-67 бет.
5. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми ... ... ... ... ... ... мен Үкіметінің өкілі
болып табылатын тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністің әкімі басқарады.
Әкімнің орынбасарлары
(Оларды қызметке әкім тағайындайды және ... ... да ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Республикалық қаржы бақылау комитетінің қызметінің құқықтық негіздері61 бет
Халықаралық валюта қатынастары26 бет
Қаржылық құқықтық қатынастар: түсінігі, белгілері, құрылымы және түрлері69 бет
Қаржылық құқықтық қатынастар: түсінігі, белгілері, құрылымы және түрлері жайлы69 бет
Aғылшын және қaзaқ тілдеріндегі келер шaқ63 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы5 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
«Экономикалық ақпараттар жүйесінің қоғамдағы даму рөлі»5 бет
Ақпараттық қамтама11 бет
Бірыңғай бюджеттік жіктеу21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь