Мектепке дейінгі балалардың эмоциялары мен сезімдерін дамыту

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Балалардың психикалық дамуының ерекшеліктері
1.1.Сезім мен эмоция ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Эмоция баланың жекелік дамуындағы негізгі этап ретінде ... ... ... ... ... ... ...10
1. 3. Баланың қобалжулығының негiзгi көрiнiстерi
қобалжулық психологияның зерттеу пәнi ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.4 Мектеп жасына дейінгі баланың жағымды эмоцияларын дамыту ... ... ... ...20

2.Мектеп жасына дейінгі балалардың эмоциялық көңіл күйлерін анықтау
2.1 Айналадағы әлеммен танысу. Экология негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
2.2 Баланың көңіл күйін зерттеу әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Эмоция адамның айналасындағы өмір шындығы және өз басына деген қарым-қатынасы болып табылады. Және оның жүзеге асуына сезімдей әсер етеді. Жалпы, осы эмоция мен сезім ұғымдарының өзіндік айырмашылықтары бар. Психолог Қ.Жарықбаевтың пікірінше: «Эмоция адамның түрлі органикалық қажеттеріне байланысты туып отыратын шағын, ситуациялы көңіл-күйлері, адам қуанғаннан, қамыққаннан көзіне жас алса, не болмаса бір нәрсеге мәз болып, ішек-сілесі қатып күлсе, мұндай жағдайдың ұзаққа созылмайтындығы белгілі. Эмоцияда мәнерлі қозғалыстар (адамның сырт пішінінен байқалатын ым-ишаралар) көбірек байқалады. Мұнда адам өзін тек ағза тұрғысынан көрсете алады.
Сезімдер – адамдардың бір-бірімен қарым-қатынас жасау қажетінен туатын және біртіндеп дамып отыратын процесс. Достық, адалдық сезімдері адамдарда бірден қалыптаса қоймайтындығы белгілі. Сезімдерде мәнерлі қозғалыстар жөнді байқалмайды. Тұрақты, терең әсерлі сезім жеке адам психологиясының басты белгілерінің бірі».
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығында бала тәрбиесі мен білім беру жүйесін нығайтуда баланың эмоциялы күй-жағдайына көбірек көңіл бөле отырып дамытудың негізгі мәселесі болып қарастырылған. Қоғамның дамуындағы жеке адамның эмоциясы тұрақты нормада болуының қоғамға әсері, экономикалық техниканың жетістіктеріне жетуге итермелеуіне орай, бүгінгі таңда осы проблема ауқымды, өзекті мәселе.
Эмоциялар:
1. Эмоциялар адамның түрлі органикалық қажеттеріне байланысты туып отыратын шағын, жағдаятты көңіл күйлері, адам қуанғаннан, қамыққаннан көзіне жас алса, бәр нәрсеге мәз болып, ішек-сілесі қатып күлсе, мұндай жағдайдың ұзаққақ созылмайтындығы белгілі.
2. Эмоциядан мәнерлі көзқарастар көбірек байқалады. Мұнда адам өзін тек ағза тұрғысынан көрсете алады.
3. Эмоциялардың қызметін лимби жүйесі мен (ми бағанасының үлкен ми сыңарларыа жақын жері) гипотадмус бөлігі (дененің зат алмасуын, температурасын реттестіреті жүйке орталығы басқарып отырады.
Музыкамен шұғылдану – балаға кешенді түрде әсер бере алатындығы. (Д.Д.Блага). Сондықтан педагогтың сөзі музыкалық аспапта ойнау процесінде маңызды роль атқарады.
«Қалай орындау керек?» деген сөз, нені орындау керектігін түсінуі.
Балаға ақпарат бере тұра педагог оны күрделі жағын ескеру керек, көбірек болуымен кем болуынан. Қазіргі педагогикалық психология жағдайы – баланың миын «тиелгендей емес», «тиелгеннен» сақтау. Егер оның көркемдік елесіне тиетін болса, балаға айтылған сөз пайда бере алады, онда оның қиялы «күміс жібімен оранды» деуге болады.
Тұлғалық музыкалық сана – адамның музыканы қабылдауы, оған эмоционалды жауап беру, қысқасы – музыкалық тілін түсіну. Ол тіл сезімнен бөлек болмайды. Сондықтан музыкалық сананың дамулы болу үшін ішкі есту
1. Абрамова Г.С. «Жас ерекшелік психологиясы» Студенттерге арнлаған көмекші оқулық. -4- бөлім, стереотип. М: Баспа орталығы «Академия», 1999. – 678 б.
2. Астапов В.М. Үйрей жағдайын зерттеуге функционалдық жағы. – Психологиялық жағы. – Психологиялық журнал, 1992 – 13 томдық, №5. – 111 б.
3. Березин Ф.Б. «Адамның психикалық және психофизиологиялық бейімделуі». – Л. Ғылым, 1988 – 13 – 21 б.
4. Бектерев В.М. Соматикалық ммимиканың рефлексі ретіндегі эмоциялар туралы. – Кітапта.: Жүйке жүйесінің физиологиясы мен рефлексологиясында жаңалықтар. – М.: Л., 1929 ж.
5. Божавич Л.И. «Балалық шақтағы қалыптасу мен жеке тұлға. –М.: «Провесщение». 1968 – 464 б.
6. Бреслов Г.М. «Балалық шақтағы жеке тұлғаның қалыптасуының эмоционалды ерекшеліктері: Норма және ауытқулар». – М.: Педагогика. 1990 - 140 б.
7. Бютнер К. «Агресивті балалармен өмір сүру. (Неміс тілінен аударылған) – М.: Педагогика 1990 ж – 140 б.
8. Василюк Ф.Е. «Уайымдау психологиясы». Критикалық ситуациялардың талдау сөйлемдері. – М.: Мәскеу университетінің баспасы, 1984 – 200 б.
9. Валюнас В.К. «Эмоционалды құбылыстардың психологиясы». – М.: М.Ұ.У. баспа., 1976 – 143 б.
10. Жас ерекшелік және педагогикалық психологиясы. М.В. Гамезоның және т.б. ред. астында, - М.: Просвещение, 1984 – 256 б.
11. Выготский Л.С. «Педагогикалық психология». В.В. Давыдов ред., 1984 – 256 б.
12. Выготский Л.С. «Жоғарғы психологиялық функциялардың дамуы». – М.: Педагогика, 1960 – 598 б.
13. Гуревич К.М. «Балалардың жекелік – психологиялық ерекшеліктері» - М.: 1987 24-31 б. (Төменгі сыныптағы жас ерекшелік)
14. Гуревич П.С. «Психология». Оқу құралы. – білім, 1999 – 304 б.
15. Дерабин В.С. Сезімдер, құмарлықтар, эмоциялар. (В.М. Смирнов пен А.И. Грохочева ред. – Л.: Ғылым, 1974 – 257 б.
16. Балалық шақтағы психология: Хрестоматия Н.Л. Белопольсакая құрастырған. – 2 – ші баспа., - М.: «Когито – Орталық» 2001 – 351 б.
17. Захаров А.И. «Балалардағы күндізгі және түнгі қорқыныштар». – СПБ.: СОЮЗ. 2000 – 448 б.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: Психология
Тақырыбы: Мектепке ... ... ... мен ... ... ... Балалардың психикалық дамуының ерекшеліктері
1.1.Сезім мен
эмоция......................................................................
.............................5
1.2. Эмоция баланың ... ... ... ... 3. Баланың қобалжулығының негiзгi көрiнiстерi
қобалжулық психологияның зерттеу пәнi
ретінде.................................................13
1.4 ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың эмоциялық көңіл күйлерін анықтау
2.1 Айналадағы әлеммен танысу. Экология
негізі.................................................24
2.2 Баланың ... ... ... әдебиеттер
тізімі......................................................................
....29
КІРІСПЕ
Эмоция адамның айналасындағы өмір шындығы және өз басына деген қарым-
қатынасы болып табылады. Және оның ... ... ... әсер ... осы ... мен сезім ұғымдарының өзіндік айырмашылықтары ... ... ... ... адамның түрлі органикалық
қажеттеріне байланысты туып отыратын шағын, ситуациялы көңіл-күйлері, ... ... ... жас ... не ... бір нәрсеге мәз болып,
ішек-сілесі қатып күлсе, мұндай жағдайдың ұзаққа созылмайтындығы белгілі.
Эмоцияда ... ... ... сырт ... ... ым-
ишаралар) көбірек байқалады. Мұнда адам өзін тек ағза ... ...... ... ... ... қажетінен туатын
және біртіндеп дамып отыратын процесс. Достық, адалдық сезімдері адамдарда
бірден қалыптаса қоймайтындығы белгілі. Сезімдерде ... ... ... ... терең әсерлі сезім жеке адам психологиясының
басты белгілерінің ... ... ... ... бала тәрбиесі мен
білім беру жүйесін нығайтуда баланың эмоциялы ... ... ... ... ... негізгі мәселесі болып қарастырылған. Қоғамның
дамуындағы жеке адамның эмоциясы тұрақты ... ... ... ... техниканың жетістіктеріне жетуге итермелеуіне орай, бүгінгі
таңда осы проблема ... ... ... ... ... ... ... қажеттеріне байланысты туып
отыратын шағын, жағдаятты көңіл күйлері, адам қуанғаннан, қамыққаннан
көзіне жас ... бәр ... мәз ... ... ... ... мұндай
жағдайдың ұзаққақ созылмайтындығы белгілі.
2. Эмоциядан мәнерлі көзқарастар көбірек байқалады. Мұнда адам өзін
тек ағза тұрғысынан көрсете ... ... ... лимби жүйесі мен (ми бағанасының үлкен ми
сыңарларыа ... ... ... ... ... зат ... реттестіреті жүйке орталығы басқарып отырады.
Музыкамен шұғылдану – балаға кешенді түрде әсер бере ... ... ... сөзі ... ... ойнау процесінде
маңызды роль атқарады.
«Қалай орындау керек?» деген сөз, нені ... ... ... ... бере тұра ... оны күрделі жағын ... ... ... кем ... ... педагогикалық психология жағдайы –
баланың миын «тиелгендей емес», ... ... Егер оның ... ... ... балаға айтылған сөз пайда бере алады, онда оның қиялы
«күміс жібімен оранды» деуге болады.
Тұлғалық музыкалық сана – адамның музыканы ... оған ... ... ...... ... ... Ол тіл сезімнен бөлек
болмайды. Сондықтан музыкалық сананың дамулы болу үшін ішкі есту ... болу ... «өз ... бір ... ... өз ... (ішінде)
музыканы сезу. Осы кезде тұлғаның музыкалық мәдениетінде ... ... ... ... тұрақтау, тұтас субьектілік қатынасы
туады (жауап береді), ... ... есеп ... сол қатынастарға
сипаттама, туу ... ... ... ... ... Келесі музыкалық сананың жоғары деңгейі – бұл деңгей өзі арқылы
ішкі, адамның рухани өмірінің ... ... ... (рух ... ... бастауы адамда психологиялық белсенділік пен ... ... ... ... сияқты, төменгі баспалдақ –қабылдауы, эмоция
- сезім реакциясы мен адамның музыкалық көрінісі, ал жоғары ... ... рух ... ... – нақты байқауды ... ... ... өмір ... ... болады. Осының бәрі адамды жоғары деңгейде
рухын көтереді, кей-кезде, ... ... ... ... ... кездесесді).
Балалар мен жастар әндерінін бәріне тән ... ... ... көңіл күінің көтеріңкілігі, дидактикалык; мән
мағынасы күнделікті оку ... ... ... өте ... ... адамның мінез-құлқын ерекше сезім сарынына бөлеп, азды көпті
ұзаққа созылатын, өте берік әсерлер туғызады. ... ... ... ... карқынды өтеді, бірақ біршама тез басылады. Осы ұзақка созылатын
қысқа әсерлерді ... не ... ... деп ... ... көңіл-күй, аффект, құмарлық жағдайлар жатады.
Адам өмірінде өз ... ... ... ... маңызы бар. Өз
сезімін жақсы басқаратын жеке адамдар ... ... ... ... ... тұрады, сөйтіп нағыз бақытка бөленеді.
Сондықтан мектеп жасына дейінгі балалар эмоциясына ерекше назар аудару
керек.
Курстық жұмыстың өзектілігі:
- Мектепке дейінгі балалар эмоциялар ... ... ... дамуында жоғары сезімнің жалпы нәтижесіне талдау жасау;
- Сезімді тәрбиелеу және дамыту ерекшеліктерін көрсету.
Зерттеудің ... ... ... мектепке дейінгі мекемелерде
балалардың эмоциясы мен сезімін дамыту жолдары.
1 Балалардың психикалық дамуының ... мен ... ... адам ... түрлі психикалық құбылыстарды сезім деп
атайды. Күнделікті ... ... ... бойында
кездесетін сезімдер әрқилы. Олар-дың ең бастылары: торығу мен жайдарылану,
ашығу мен тоқмейілсу, шөлдеу мен шаршау, ауырсыну мен ... ... ... ... мен ... шошу мен ұялу, таңдану мен тамсану және т.б.
Сезімдердің ... мен ... ... мен сипаты, табиғаты ... сан ... Оның бір ... ... ... құштарлыққа,
үстірт эмоциядан терең де тұрақты сезімге де ұласуы ғажап емес.
Эмоция да адамның айналасындағы өмір шындығына және өз ... ... ... ... Және оның жүзеге асуына сезімдей әсер етеді.
Жалпы, осы эмоция мен сезім ұғымдарының ... ... ... Қ.Жарықбаевтың пікірінше: «Эмоция адамның түрлі ... ... туып ... ... ... ... ... қамыққан-нан көзіне жас алса, не болмаса бір нәрсеге мәз болып,
ішек-сілесі қатып күлсе, мұндай жағдайдың ұзаққа созылмайтындығы ... ... ... ... сырт пішінінен байқалатын ... ... ... ... адам өзін тек ағза тұрғысынан көрсете
алады.
Сезімдер – адамдардың бір-бірімен қарымқатынас жасау қажетінен туатын
және біртіндеп ... ... ... ... ... сезімдері адамдарда
бірден қалыптаса қоймайтындығы белгілі. Сезімдерде ... ... ... ... ... әсерлі сезім жеке адам психологиясының
басты белгілерінің бірі».
Адамның сезім мүшелері Тіршілік ...... мен ... ішкі және ... ... сан алуан әсерлерін қабылдайтын, оны
мидың сезімтал орталық-тарына жеткізетін тал-дағыштардың ... ... ...... деп атайды. Олар денеге әсер етуші ... бір ... ... ғана ... ... Олар ... орналасу
орнына сәйкес экстерорецепторлар және ... ... ... ... ... ...... ортадан келетін
тітіркендіргіш әсер-лерді (дәм, иіс, жанасу сезімі, ... ... ... – ішкі ... қан және ... тамыр-ларындағы
қабырғалар- да орналасқан, осы органдардағы тітіркеніс-терді ... ішкі ... ... мен олардың кілегейлі қабықта-
рындағы бос сезімтал ... ... ... ... ... орган-дарындағы, проприорецепторлар.
Тірек-қимыл аппараты дегеніміз – сүйек бұлшық ет, буын.
Бір мәселедегі сезімдер қайшылығы
Біздің өмірімізде ... ... әр ... ... ... ... ... көзі екені мәлім. Тек, бір жағдайдың, бір заттың әр
адамға әрқилы әсер ... де ... ... Біз ... ... ... ... бір стақан су адамның жанын рахат сезіміне
бөлейді. Ал енді шөлдемеген кісіге ... ... оның ... ... ... ... ... адам музыканы тыңдағанда сүйсініп,
етжүрегі елжірегенімен, жақсы сезімдер құшағында ... ... тым ... созылып кетсе, қалжырап, жалығып кететіні өтірік пе?
Яғни, эмоция мен ... ... ... бар. Ол ... ... мінезінің ерекшелігімен, талап-тілегімен әр түрлі көріністе,
сипатта анықталады. Олай болса, эмоция мен ... ... өте ... ... ... ... толы. Зерттеу-ші мамандардың пайымдауынша,
адамның эмоциясы мен ... ... ... ... ... биологиялық күйде, тек есте болатын бір жағдай, адам ... ... ... ... ұшыраспайды. Оның сәл ұшқыны
сезілгенімен, ол адамның сезімдеріндей нәзік те ұзақ, ұлы емес.
Адам бойындағы ең биік сезім.
Ол ... ... ... ... түсінігі болады. Біздің және
бірқатар мамандардың дүниетанымы бойынша, адамның жоғары сезім-дері көп.
Солардың ... ... ... ... ... ... ... ең бастысы – парыз сезімі. Бұл – адамның өз ... ... ... ... еңбек ұжымының, қоға-
мының, дінінің, өзіндей адамдардың алдындағы парызы. Адамдар оны ... оған ... ... ... ... береді, оның бәрі өзінің де,
өзгенің да алдында ... ... ... ... ... терең дамы-ған
адамда оны орындау, өтеу ауырлық әкелмейді, қайта бақытқа бөлей-ді, оған
зор сый-құрмет ... ... ... ... білу.
Адамды танып, білу үшін оның қалай ойлайтынынан, соған сәйкес қалай іс-
әрекет ететінінен хабардар болу ... Ең ... ... не нәрсені
де тебірене се-зінетінін білуіміз қажет. Бұл орайда ... ... ... 4 ... ... ... бағалайды. Олар: сезімнің
бағыттылығы; сезімнің тереңдігі; сезімнің тұрақты-лығы; сезімнің әсерлігі.
Егерде адамның сезімі не болса, соған ... ... ... онда ... иесінің шығармашылығына, тіршілік үшін күресіне, ал-дына
қойған мақсат-мүддесіне мықты ... бола ... ... тура ... да, қате ... ... да, негізгі парызы мен міндетін адал
атқаруы-нан аластатуы да мүмкін. Адам сезімі оның ... ... ... оның ... ... бар ... абырой соған
бай-ланысты.
Адамның эмоциялық өмірін талдап, ... оның ... ең ... ... ... ... ол жеке дүниетанымынан, көзқа-расынан туған
ба, негізгі ... ... келе ме, ... ұсақ па, ірі ме, аумалы-
төкпелі ме әлде тұрақты ма, соған басты назар аударған жөн. Себебі, ... ... ... ... ... уақ болатыны белгілі.
Осы орайда өшпенділік сезімін алып, қарастырсақ, Елің мен ... ... ... ... сені ер-лікке құштарландырады, қаһарман
етіп шығарады.
Олай болса, бұл ең жоғарғы сезім. Ал енді, бағы ... ... ... өшпенділікпен қарау - өсек туғызып, жат қылықтар жасауға итер-мелейді.
Яғни, бұл – тайыз сезім. ... бе, бір ғана ... ... ... (не ... ... ... қандай мән-маңызға ие болып
отырғанын.
Кез-келген адамның эмоциялық ... ... мен ... ... ... емес, тереңдігі-мен өлшенеді. Терең се-зім
әр адамның тыныс-тіршілігінің ең маңызды жақтарын қамтиды, ... ... ... байланыста болады, өзінің бүкіл рухани болмыс-
бітіміне әсер етеді, оған нәр береді. Бұл ... ... ... ...... жасырынып жатқан ұлы ... ... ... толық және терең болуы ұстамсыз қылықтарды болдырмайды». Иә, тез
лып етіп өте шығатын, ... ... ... ... ... ... ... жатпайды, адамның сенімі-нен туатын, оның өмірлік күресінің бағыт-
бағдарын айқындайтын, принципті ... жек ... ... ... ... болып саналады.
Қандай сезім тұрақты? Адамның бойындағы сезімі терең болса, ол тұ-рақты
да берік. Тайыз сезім күшті болғанымен, уақытша және ... ... ... ... ... ол бір істі шын ... ... оған зор
сенім артса, онымен әрдәйім шұғылданса да зерікпейді, ... ... бұл іске ... ... арта ... Жақсы ән-күйді
тыңдауға құштар жан оны тыңдаған сайын оған деген ... ... арта ... Өмірде ықыласы тайыз, тұрақсыз, бар күнін күлкі-
думанмен өткізуге ... адам тез ... ... де тез суынады, тез
жалығады. Өйткені, оның сезімі терең емес, тайыз, үстірт қана. Олар ... да тез ... ... де, ... күн ... бос ... мәңгіреді.
Бұл сезімі тайыз, үстірт адамдардың эмоциясы мен сезімінің тез ... тез ... ... ... үшін қозғаушы күш. Тек есте болатын бір мә-
селе, кейбір адамдар үшін қозғаушы күш болып табылатын ... ... ... ... онша әсер ... Осы соңғы категория-дағы
адамдардың бір сезімге қатты берілуі де мүмкін, бірақта ол ... ... ете ... ... сезім әсерсіз болғаны ма? Жоқ, берік және терең
сезімдер-дің әсерлік күші ... ... ... ... деп оның ... ... ... қабілетін, күш-қуатын
айтады
Терең де берік сезім қашанда адамның ойын туралап, барлық іс-қимылына
белгілі бір ба-ғыт-бағдар сілтейді, қызметіне ... бір ... ... Психологтар сезімнің бұл түрін құмарлық деп атап, «Құмарлық адамның
тұла-бойын билеп ... сол ... ол ... ... - ... Иә, ... Елі
мен Жерін сүю, оның әдебиеті мен мәдениетін, ғылымы мен білімін сүю-адамды
ізгі істерге ұмтылдырады, ... ... ұлы ... жол ашады.
Біздің тіліміздегі «құмартып сүю», «ызаланып жек көрушілік», «өз ісіне
деген құштарлық» деген сөздер әсерлі, өте терең, тұрақты ... ... Б.М. ... айтуынша: «Сезімнің әсерлігі жөнінен, бір жағынан,
сентиментальдық адамдар, екінші жағынан, құмартқыш ... ... ... Біріншілер өз се-зімдеріне өздері сүйсініп, содан
ләззат алатындар, ол ... көп ... ... оны іске ... аз ... ... сезімдерін көп
білдірмейді, бірақ өмірі соның соңында ... ... іске ... ... ... ... мен құбылыстарының адамның қажеттеріне
сәйкес келу-келмеуінің нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... ... өте ... психикалык процестердің
бірі. Сезімдер адамньщ тіршілік кажетіне, езара қарым-қатынасына байланысты
сан алуан формаларда көрінеді. Адам ... ... ... ... ... өмірі қоғамға байланысты, оның әрекеті де қоғамдық
саналы әрекет. Олай болса, ... ... де ... сипатта болып,
сезімнің мазмұнын қоғамдық болмыс белгілеп отырады. Сезімдердің екінші
ерекшелігі- ... ... ... жэне ... ... ... бөлінуінен
көрінеді. Адамға күш беріп, эрекетке ұмтылдыратын, ... ... ... ... ал бұлардың баяу, солғын түрлерін астеникалың деп
атайды. Стеникалык сезімдерге жауапкершілік, жолдастық, достық, айбаттылык
сезімдер тса, ал ... ... ... енжарлық, көңілсіздік т.б.
сезімдер жатады. Түрлі нақтылы жағдайлардың ретіне ... ... ... өзі ... қуатты, бірде әлсіз болып көрінуі мүмкін. Сезімдердің
үшінші бір ерекшелігі-жігерлендіру және кернеуден босану немесе шешілу. ... ... ... ... ... ... студенттердің
емтиханнан отуі, спортпен айналысатын адамның мэреге жетуі шешуші кезеңдер
болып табылады. Мәреге тақалганда адам барлық күш жігерін ... ... ... соң, ... бір күйге түседі. Мұны кернеуден босану (шешілу)
сезімі дейді. Сезімнің қораш, ... ... ... іске ... не үшін ... соны жан-тәнімен жақсы көріп, неге қарсы
күрессе, соны елердейжек көріпотыруы керек.
Эмоция - ... ... ... ... ... ... туатын психикалық күйлер.
Адамның эр түлі эмоциялары оның кажеті мен қызығу ерекшеліктеріне,
дүниеге көзқарасы мен ... ... мен ... көлеміне, санасы мен
ерік сапаларына ... ... ... ... тыс күшті
тітіркендіргіштер адамда көбінесе қолайсыз эмоциялар тудырады. Кісі үнемі
қинала беретін болса, оның ... ... ... кетеді. Адамның осылайша
шамадан тыс зорлануын психологияда стресс деген терминмен белгілейді.
Жоғары ... ... ғана тэн. Осы ... ... ... деп аталатын сезімдер кіреді. Қоғамдык өмірдің талабына сэйкес
адам мінез-қулқынан жиі ... ... бірі ... ... ... ... сезімдердің бірі адамгершілік сезімдер.
Адамгершілік ... ... ... ... ... да ... және сезім - бұл адамның айналадығы өмір шындығына және өз басына
деген өзіндік қарым – қатынасы.
Сезімдер мен ... ... ... ... мен эмоциялар адамның таным және іс – әрекетінен тыс болмайды.
Олар іс – әрекет барысында ... ... және оның ... ... әсер ... ... ... мен құбылыстарының адамның қажеттеріне сәйкес келдуі ... ... ... ... ... психикалық процестің түріе,
сезім деп ... ... өте ... ... процестердің бірі.
Сезімдер адамның тіршілік қажетіне, өзара қарым - қатынасына байланысты сан
алуан формаларда көрінеді. Адам сезімдері ... ... ... ... ... ... айыра білу қажет.
Біздің сезімдеріміз екі - реттеуші және сигналдық қызмет атқарады.
Шамадан тыс күшті тітіркендіргіштер ... ... ... ... ... ... шамадан тыс зарлауын психологияда стресс (стресс
– ағ. сөзі шамадан тыс зарлану деген ... ... ... ... ... мазмұны және мәні жағынан әртүрлі және сан
қырлы болады. ... ...... ... (танымдық) эстетикалық сезімдер болып бөлінеді.
Моральдық сезімдер. Моральдық сезімдер дегеніміз – жеке адамның адамдардың
өзінің мінез құлқын деген ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Интелектуальды сезімдер. Ақыл ой әрекеті
процесінде пайда болатын тебіреністерді ... ... деп ... ...... әсемдікті қабылдауы және қолдан
жасауы барысында туады және сұлулықты қабылдай отырып, адам көз қызықтырып,
сүйсіне тамашалап, ... ... ... ... тартқан үстіне тарта
түсетін эстетикалық әсемдік сезімін бастан кешіреді.
Жеке адам өмірінде эмоциялық күйлердің үлкен мәні бар. ... ... ... ... ... ... ғана ... болып қана қоймай, оған
өзі де орасан зор әсе етеді. Эмоциялыцқ күйлердің бәрі де ... ... – күй бұл ... барлық толғаныс тебіреністері мен әрекетіне өң
беретін біршама ұзақ эмоциялық күй.
Аффект – бұл қысқа мерзімді, бұрқ етпе өте ... ... ... ... ... ... – бірте күшеюінен көрінеді. Аффект ... ... ол ... ... байланысты қабылдайтын заттар мен түсініктердің
шағын шоғырына бағытталады.
Фрустрация. ... ... ... ... ... ететін, шектен асқан
қанағаттанбаушылық фрустрациясының, яғни сана мен ... ... ... ... кезінде адам өте күшті жүйкелік - ... ... ... өту ... ... жағдайдың
шашілуіне байланысты болады.
Фрустрация әлсіреуі, тыным табуды немесе күшеюі мүмкін. Егер ... ... онда ... ... кереғар жағдайда басталады.
1.2. Эмоция баланың жекелік дамуындағы негізгі этап ретінде.
Эмоция сөзі, ... ... ... ... деген мағынаны
білдіреді. Уақыт өте бұл сөздің мағынасы шамамен өзгерген, қазір эмоция -
бұл, әртүрлі экзогендік ... ... ... және ... ... ұлпалардан шығатын) сигналдарға жауап ретінде пайда болатын,
міндетті ... ... ... ... өзгерістерді алып жүретін,
сезімдер реакциясының жалпыламасы. (15,31,37,42,18 бет)
К.К.Платонов көрсетуі ... ... ... ... ... мен
құбылысын көрсетпейді, сол заттар мен құбылыстардың адам ... ... ... ... ... процесінің формасы болса да, ол санамызда,
сол зат немесе құбылысқа әсерленушілікті ... – ой ...... ... ... өмір ... құбылыс.
Бұның диапазоны мен формалары өте кең. Қауныш және қайға, рахаттану және
жиіркенушілік, ашу және қорқыныш, ... және ... үрей ...... бәрі ... ... ... – мотивация мен әуестенушілік, талаптанушылық немесе И.П.Павлов
айтқандай, «рефлекс мақсатымен» тығыз байланысты. Элементарлы эмоциялар
адамға ерте ... ... ... тән. ... ең алғаш дүниеге жылап
келуін ... ... ең ... ... деп ... болады. Әрбір
адамның эмоционалдық өмірі шектеусіз және бір ... ... ... ... ... ... ... «стенос» - күш),
сергіткіш, қоздырғыш, энергиялық әрекетпен қамсыздандыратын, астеникалық
(жалғауы қарсылықты ...... ... ... ... тежейтін, босаңсытатын, мақсатқа жету жолында қиындықты жеңуге
кедергі келтіретін, етіп ... ... Осы ... ... ... ... қуаныш, ашу, ыза кірсе, астеникалыққа – сағыныш,
үрей, аққөңілдік ... және ... ... адамның саналы бағалауына қарай
жағымды және жағымсыз ... ... ... көп ... ... оны:
көңіл күй, құштарлық және аффект деп білдіреді.
Көңіл–күй – бұл қатты білінбейтін, тұрақты эмоционалды қалып. Көңіл –
күй түсіңкі ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Бұл эмоционалды қалыптың – эмоциялық фоны болып
табылады.
Құштарлық – ... және ... ұзақ ... ... ... Құштарлық
адамның ойы мен әрекетінің бағытын басқара отырып, тілегін қажеттіліктерін
қанағаттандыратын әрекет.
Аффект – бұл айқын ... ... ... жарқ ететін ашу,
ыза, шаттық үрей т.б. көрінетін, ... ... ... ... ... ...... бейнелеу формасы.
Сондықтан адамның уайымсыздануы, басқада психикалық әрекет секілді,
тәуелсіз, және шындықпен байланысты.
Эмоция И.П. Павловтың көрсетуі бойынша үлкен мен ... ... ... ... ... ... есептеледі.
П.К.Анохин 4 негізгі факторды көрсетті, олар эмоцияның жоғарғы қозу
деңгейінен, ұзақ уақыттың, «ұю ... ... ... ... болады, артынша аурудың дамуына әкеп соғады.
1 . Берілген жүйке клеткаларының қозуының биологиялық ... ... ... және ... механизмдердің сынуына шыдау. Осы
қозудың жоғарғы ... ... ... оның ұзақ ... ... Алғашқы және шамадан тыс қозған жүйке элементтерін, ... одан әрі ... кең ... енгізе;
3. Қан арналарындағы сергітетін ... ... ... ... жүйке элементтерін «қамшылауға» әкелді, және патологиялық
эмоция ағым формасын созылмалы ... ... ... ауыстырады.
4. Қоршаған орта факторларының бас ми сығарларына әсер ету арқылы,
қабық асты ... ... ... және ... ... ... ... Осы кезіңнен бастап патологиялық
эмоция, психикалық құрылымы бұзылған, ... ... ... ... ... жағымды эмоцияналды сфера қалпын туғызу
үшін «жағымсыз эмоция тудыратын стимулдарды ... ... ... ... мен ... ... ... эмоцияны болдырмауға тырысатын
интеллект, логиканы кіргізу ... ... ... ... ... жұмысқа да
кіреді, эмоция мәдениетін қалыптастырады.
Қалыпты өсіп, келе жатқан ... өте ... Ол үшін ... ... білетіні аз болғандықтан оған барлық нәрсе өзгеше және
маңызды болып тұрады. Ересектер тарапынан көп ... ... оған ... ... эмоционалдық сферасының қалыптасуына әсер етуі ... ... ... ... ... қабылдайды, қоршаған ортадағы
тез қаунып, тез қайғысын өзінікі сияқты ... ... Ол ... ... және жаны аши алады. Жылдар өте келе ... ... ... нәрестенің осал, нәзік, таза, мөлдір эмоцияналдық
өмірінің құламауына көмектесу керек.
Әсіресе белгілі бір ... мен, ... егер ... бір ... ... қорқыту, ұрып шошыну эмоцияналды сферасының құрылуына ... ... ... ... ... ... ... сенімсіздікті, қорқақтығы,
қараңғыдан, жалғыздықтан қорқуды қалыптастырады.
Біздің эмоцияналдық қалпымыз аз өмір ... ... ... ... дем ... ... және біздің қоршаған ... ... ... жазды: «Түстер адамның жанына әсер етеді: олар сезімді
көтереді, эмоцияны және ойды оятады, бізді ... да, ... ... да ... ...... ... тән жақсы, жаман психологиялық
реакция тудыратын, біздің қуанышымыз және қорқынышымыз, мұңаюымыз және
рахаттануымыз. Эмоция ... ... ... ... қоршаған
ортаға деген қызығушылықты сақтап қалуға көмектеседі.
Эмоция біздің психологиялық ... ... ... ... құрайды. Оның сипаттамасы сыртқы орта әсерлерімен, сигналымен,
сонымен қатар ойлау мен байланыстылығы бізге ... ... ... ... мен ми ... ... ... кең екі жақты
байланыстар эмоция мен ойлаудың ... ... ... (40)
Эмоциональдық қалып вегетативті жүйке жүйесі және ішкі ... ... ... ... ... қозу вегетативтік реакциямен, ішкі секреция
бездерінің өзгерісі ұзақ мерзімге созылса, оның ... ішкі ... ... ... әкеп ... ... шалдықтырады. Көбінесе
жағымсыз эмоциялар ауруға әкеп соғады, жағымдысы, қанағаттану мен рахатқа
бөлеп, еңбекте табыс ... ... ... Л.С. ... ... ... ... психологтардың еңбектерін ... ... ... қоршаған орта арасындағы өзара әрекет бар екенін айтты. Ол
эмоцияны былай түсінді: ... қиын ... ... ... ... ... нәтижесі, әрекет деп түсіну керек»
Эмоцияналды сферада адамдар ... ... анық ... ... жеке лық ... интелекті, оның басқаларға деген
қызығушылықтары, эмоция мен сезімде ... ... ның ... ... ... ... оның адамилық
сезімдеріне, оның басқа объекттерге бағытталуына байланысты. Адам ... ... ... кезінде оның дүниетанымдық, идеялогиялық,
сонымен қатар өмірге деген, адамдарға деген ... ... ның ... түр ... ... көрінеді:
1) жоғары немесе әлсіз эмоционалдық қозу;
2) ... ... ... ... ... қозу мен тұрақтылықтың айырмашылығы адамның темпераментін
сипаттайды. Бірден тұтанып және тез басылатын, сонымен ... ... ... ... тұтанған соң, тез басылмайтын адамдар бар. Одан ... ... және ... ... және оның ... ... ... дамуы, бүтіндей жеке ның дамуымен үздіксіз байланысты.
Адамның даму кезінде көрінетін ... мен ... ... ары ... әсер ... ... өздігінен дамымайды. Оларды өзіндік даму тарихы
болмайды: жеке ... ... ... көзқарасы өзгеріп, іскерлігі
қалыптасса, бұл санаға әсер етіп сонымен қатар эмоция қайта құрылады. Тұйық
қатардағы эмоциядан эмоция ... ... бір ... ... сезімдер
болып өткен кезеңдегі сезімдер, болып ... ... ... тығыз
байланыста емес.
Жаңа сезімдер ескі, әлсіреген ... ... ... ... белгілі бір эпоха өтіп, орнына жаңасы келген ... ... ... ... де басқамен аусады. Бірақ сезімнің бір ... өтуі жеке ... ... ... ... ... үнемі сезінетін, қабылдайтын, ойлайтын нәрселердің мазмұнын
сиппатайды, «суреттейді». ... ... ... ... ... – оның ... мәселесін шешу кезінде, қажетті қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін ... ... орын алуы – ... ... бұл факт ... ... ... танымдық
процестерге спецификалық қатынасының жағдайын бейнелейді.
Екіншіден, ол жетерліктей анық; ... ... ... ... ... ... Рубинштейн психикалық құрылымын туралы көзқарасын ... ... ... ... процестер – бұл тек танымдық
емес, ... ... ... ... – еріктік процестер: Олар
құбылыс ... ... ғана ... оған ... ... білдіреді; Онда
тек құбылыс көрініп қана қоймай, субъектіге деген, оның ... мен ... ... ... Бұл өзіне екі бір – ... ...... ...... және қатынас, интелектуалдылық және
«аффективтілік» осының ішінде біреу басымырақ көрінеді» (1957 ж. 264 ... «шын ... ... ... бар ... ... -
«эмоцияналдық эмоциясының бір сәті және бір жағы» деп ... ... бұл ... ... С.А. ... ... деп ... (1946 469
бет).
Келтірілген мәлімет ... ... ... ... Бүтіндей эмоцияналдық құбылыс өзіне ... екі ... бір ... ... мазмұнының бейнеленуін, ал екіншіден –
толық эмоцияналдық ... ... ... басқа эмоционалды
әсерленушіліктің туындау «пәні» б.т., әсіресе егер екіншісі ... ... олар ... ... отырып, адам санасында араласады ... ... ... оның ... күйі ... ұнамауы мүмкін) (9).
1. 3. Баланың қобалжулығының негiзгi көрiнiстерi
қобалжулық психологияның зерттеу пәнi ретінде
Үрей адам әсерленушiлiк өмiрiндегi - өте кең ... және ... реңi ... ... тырысу да өте қиын.
Бұл психикалық қалыпты түсiндiруде әртүрлi тiлде ... бар. Олар көп ... ... ... ... отырып
түсiндiрiледi. Бiрақ үрей және қорқыныш сөздерiне анық және нақты анықтама
беру ... ... ... ... ... ... ... жекелiк
әсерленушiлiктi түсiндiрген кезде көп болады. Оны сезiнуге болады, ... ... беру ... ... мәселе қобалжулық мәселесi секiлдi
көтерiлу мен қайта басылуға шыдаған жоқ..
Отандық психологияда қобалжушылыққа ... ... пен 1990 ... ... қамтиды.
Көптеген жүргiзiлген зерттеулерге қарасақ бұл ... зат, анық және ... ... бiр ... ие ... ... ... психиатрияда сияқты, қобалжушылықтың ... ол ... ... ... ... ... көп ... анықталмағандығы психологияда оны әртүрлi ... әкеп ... ... ... ... туындайтын гепотетикалық “уақыт
аралық ауыспалы” және уақытша психикалық қалып;
Бұл әлеуметтiк ... ... жеке iшкi ... ... әсерiнен туындайды және құрылымы; және мотивациялық
конфликт;
Бұдан ... бұл ... ... да зерттеулерде терминнiң
әртүрлi болып қолданылуымен шиеленiседi.
Шынында бүгiнгi таңда психологияда, психиатрияда ... ... ... ... ... сұрақтар көп.
Дегенмен қазiргi кезде психологияның кезектi қобалжушылық
жайында көптеген мақалалар жариялануда. Бұл осы ... ... ... ... ... ... кезiндегi қиындықтарға кездесудi
ескере отырып, бұл саладағы барлық ... ... ... жаңа арнаға бұруда.
Қобалжулық түсiнiгi психология тарихында, ең бiрiншi жеке ның
даму ... ... ... Ең ... рет ... ... З. Фрейдд және оның неофрейдист шәкiрттерi, сонымен қатар Э.Хромм,
К. Корни, Г. С. ... және т.б. да ... жеке ның ... дедi. ... олар оның ... ... ... Фрейдд секiлдi
әлеуметтiк себептерден көрдi.
“Психикалық қалып” психологияның ... тума ... ... Д.Н.
Левитов айтқандай оған жалпы түсiнiктерден бөлек өзiне тән анықтама беру
қиын.
“Психикалық қалып” ... ... ... ие болады
және психология ғылымының ең негiзгi мазмұндарының бiрi ... ... ... ... ... адам ... құрылымы мен
процестерiнiң мазмұнын ашу жолымен толықтырылады. (28,39)
Дарвин мен Джеймстың ... ... ... қалыпты және
соның iшiнде эмоциялық қалыпты мұқият зерттеу тиедi. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... пәнi болып
табылады. Психологиялық күштену, ... ... ... ... ХХ
ғасырдың бiрiншi жартысында орыс ғалымдарының ерекше еңбегi ... ... және оның ... жұмысында эмоционалды қалып феноменологиялық
түсiндiрiлумен қатар, оны зерттеу кезiнде ... ... ... ... ... ... ... қалыптың жалпы
проблематикасын зерттеу кезiнде ... ... ... ... ... және т.б. ... ғасырдың бiрiншi жартысының соңында психикалық қалыптың
жалпы ... Д. Н. ... ... монографияларында толық
қамтылды және олар төмендегiдей едi:
1). Психикалық қалыпты оның өзiндiк психологиялық ... ... оның ... ... ... ... байланысын орнату;
2). Психикалық қалыпқа классификация беру;
3). Психикалық қалыпқа нақты феноменологиялық мiнездеме беру;
4). Психикалық қалыптың құрылымын, дамуын және ... ... ... ... ... ... ... орта талаптарына сай
өзгеру ерекшелiктерiн зерттеу;
В.Н. Мясищеваның пiкiрiнше психикалық ... ... ... ... ... ... және ... қорытындылады. Сонымен психикалық қалыптың ... ... бiр ... және ... ... ... ... мiнез ерекшелiктерi және соматикалық қалып кiредi.
Қиын жағдайда туындаған эмоцианың мәселелерiн жан-жақты және
жемiстi зерттеген П.В. ... Ол ... ... ... ... және ... эмоцияның туындау себептерiн ... ... ... және ... психикалық күштенiдiң қажеттiлiктiң
қанағаттанбаушылық қауiпiнен туындайтынын анықтады.
Күштену мен қобалжушылық активтi ретикулярлық информацияның
жоғарылауы, жүйке жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... көрiнедi. Адамның психикалық қалпы тердiң
электролитикалық ... ... ... және бұл терi –
гальваникалық реакцияларында көрiнедi.
Ең ... рет ... 1944 жылы дат ... ... (1813-1855) ашты. Өзiнiң ашқан жаңалығы туралы көлемi жағынан
кiшiлеу, “Қорқыныш туралы түсiнiк” кiтабында жазды.
А.Й.Захаров пiкiрiнше ... өзiн ... ... ... ... ... көрсетедi;
Қорқыныш жоғары жүйке жүйесiнiң белгiлi бiр физиологиялық
өзгерiстерiмен сипатталады, ол пульс пен демалудың ... ... ... өт ... көп бөлiнуiне әсер етедi.(16,17,18)
Жалпы алғанда қорқыныш эмоциясы қауiп стимул әрекетiне жауап
кезiнде туындайды. ... екi ... бар, ... ... ... ... Бұл өмiр, ... өзiн таныту, жекелiк және әлеуметтiк имандық
түсiнiктерiне қарсы тұратын өмiр құндылықтарының өлiмi мен ... ... ... бөлек, қорқыныш қандайда бiр әсерленушiлiктi, шын немесе
елестету ... ... ... өмiрлiк тәжiрибе процесiнде, аралық қатынас
кезiнде қалыптасады, баланың өмiрiндегi ... ... ... ... ... ... болады. Әдетте бұл жағдайлар –
қорқыныш, ауру, ... ... ең кең ...... ... ... көзi – ересектер, баланы қоршашаған ... ... бала ... тәрбиешiлерi және т.б.) Олар балада
ерiксiз қорқыныш туғызып, баланың ... ... әсер ... ... ... сөздiң соңғы жағын қабылдайды: “жақындама – құлайсың” және
т.б. ... ненi ... ... ... әлi ... бiрақ бұл
қобалжу сигналына әсер етiп, ... ... ... Егер ... қорқыта берсе, бала әрекетiндегi спонтандықты ... ... және ... сенiмсiздiгi артады. Уақыт өте қорқыныштары шексiз жинала
бередi, бала одан әрi ... ... ... болып қалады.
Баланың көзiнше өлiм, қайғы, және өшiгу, өрт пен өлтiру туралы
әңгiме айту баланың психикасында оның жiгерiнен тыс тез ... ... ... ... ... ... ... алып келедi, бала әрбiр шу мен ... ... онда оның ... ... өте ... ... күйiнде өткенiн
бiлдiредi.
“Қорқыныш” терминi сияқты “қобалжушылық” ... де ... ... да, ... да ... ... мазасыздық пен
абыржу сезiмдерi күйiндегi эмоциональды компоненттер болады, яғни ... ... ... ... ... сезiмiнiң болмауы көрiнiс бередi.
Қорқыныш пен ... ... ... ... ... - бұл ... ... бiлуi, мазасыздық жағдайы болып
табылады. Көбiне үрей қандай да бiр жаңалықты күту ... ол ... ... ... және ол ... ... беру мүмкiндiгi бар кезiнде
туындап отырады. Үрей көбiнесе өзiндiк ... ... ... ... көңiл бөлетiн және қоршаған адамдар сынын тез қабылдайтын
адамдарда ... ... ... үрей өмiр үшiн ... жауапкершiлiк ретiнде де көрiнiс бередi.(33)
Осымен, қорқыныш – адамның өмiрi мен табыстылығына ... ... ... ... ... болса, онда үрей – ... ... күйi ... ... Қорқыныш пен үрейдiң айырмашылығы
болады, бiрақ олар ажырамас бөлiктей болып ... ... ... ... ал үрей ... болуға талпынады.
Үрейдiң қорқыныштан айырмашылығы ол барлық кезде жағымсыз сезiм
ретiнде қабылдана бермейдi, ол белгiлi бiр сәттi ... ... ... ... де көрiнiс бередi.
Баланың жеке лық психикасының құрылысына байланысты мазасыздық
сезiмi ата-аналарымен немесе достарымен қатынаста пайда ... ... ... ... ... ... есепсiз жағдайдағы адам үрейдi сезiнедi, ал нақты бiр
обьектіден немесе ойдан қорқатын адам ... ... ... ... нақты, обьективтi формадағы үрейдiң
көрiнiсi ретiнде де қарастыруға болады. Кейбiр жағдайда ... ... ... ... ... ... Егер де адам ... туындау
фактiсiнiң өзiнен қорқатын болса, онда мұндайда үрейдiң деңгейi өте жоғары
болады, яғни ... өмiрi мен ... ... ... қауiптiң өзiнен
қорқады.
Жалпылама күйiнде қорқыныш ситуативтi және жекелiк ... ... ... ... ... ... танырлық
жағдайларда туындауы мүмкiн, мәселен апатты оқиғаларда, иттiң бас салуы
және т.б. ... ... ... ... ... ... ... жиi болады, үрейлi сезiмдер кезiнде, ауыр сындар немесе өмiрлiк
сәтсiздiктер кезiнде болады.
Жекелiк қорқыныш ... ... ... қойылған, мәселен
оның жоғарғы деңгейдегi күмәнданғыштығымен, және де жаңа бiр ... ... ... ... ... болуы мүмкiн.
Ситуативтi және жекелiк қорқыныштар ... ... ... ... және ... ... және ескi болып
келедi. Шынайы және өткiр ... ... ... ... ... және ... – жеке ның ... анықталады.
Қорқыныш пен үрей. Эпизодиялық реакция ретiнде ... ... ... ... ... ... қамтиды; қорқыныш –
қорқу түрiнде, үрей – қобалжушылық түрiнде. Осы реакциялар мен жағдайлардың
жалпы негiзi мазасыздық ... ... Егер де ... пен ... ... феномен болатын болса, онда қорқу мен қобалжушылық,
керiсiнше, жекеше мотивацияланған және тұрақты болып келедi.
Қорқыныштың интенсивтi ... ... ... ... оның ... ... жас кезеңдегi және патологиялық деңгейiн ... ... ... ... ... ... мынаған көңiл бөлейiк: жас
кезеңiмен жойылады, адамның терең құнды бағыттарын қозғамайды, мiнезiне, ... ... ... әсер ... Сондай-ақ
қорқыныштың кейбiр формалары қорғаныштық мәнге ие, өйткенi қорқыныш
обьектiсiмен ... ... пен ... ... ... мазасыздық сезiмi болып
табылады.
Мазасыздықтың ... ... адам ... ... керектi сөздердi
есiне түсiре алмай қалады, басқа нәрселердi айтып, жиi ... ... түрi ... ... ... ... ... бәрi тоқтап, суық
сезiлiп, дене ауырлай бастайды. Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... шаршағанын, оның
бұзылғанын көрсетедi.
Мазасыздық жағдайында ... ... ... ... ... ... ... күтедi. Мазасыздық жағдайында iс-
қимылдық қозушылық ... ... ... нәтижесiнде әрекетiндегi
тиянақсыздық, тым аса қызығушылық және керексiз ... ... ... ... басымдылығындағы мазасыздық жағдайына баяулылық, тұйықтылық
және “бiр орында ... тән ... ... ... ... көрiнiспен ұқсас болып келедi. Жағдайлар қатарында ұзақ әсер
етушi үрей ... мен ... ... ... ... ... ... тоқтатуы мүмкiн.
Мазасыздық пен қорқыныш жағдайында адам жайсыз күйде болады., тез
қорқады, сирек күледi, үнемi ... және ... ... ... Ол
толығымен бұлшық еттерiн демалдыра ... тым көп ... ... бас ... мен дененiң әр ... ... тән ... және ... ... ... эмоционалды бiрдей емес,
ережеге сай, үйреншiктi бейiмдеушiлiгiмен шектелiп отырады.
Парошфуконың өзi ... “Бiз ... ... ... ал ... сай ... ... әртүрлi, негiзiнен, кез-келген психикалық
функция жағымсыз өзгерiстерге шыдай алмайды. Ең алдымен, бұл ... ... ... ... сезiмдердi үрейлi түспен қаптаған кезде.
Қорқыныш ойлауды да ... үрей ... ... ... ... ... кезiнде тоқтап қалады. Екi жағдайда да ол ... ... ... ... болжамдармен, сенiмсiздiкпенен қамтылады.
Эмоционалды жағдайдың тежеушiлiгi – бұл тұмандағы өмiр секiлдi,
қараңғы бөлмеде ... жаңа күш, қуат пен ... ... өмiр сүру – бұл ... өткенге, артыңа қарай беру сияқты,
болашаққа ... ... ... ... ... жағдайда туындайтын үрейлi- пессимистiк бағыт барлық жағымсыз
кездейсоқтық апатты мәнге ие бола ... алап ... де ... ... ... ... кетедi.
Қорқыныш әсерiнен болатын психикалық ... ауыр ... ... алып ... ... жағдайдан шығудың жеңiл жолы
жоқ, басқалармен бiрге болу ниетiне, шығармашыл белсендi, ... ... ... қарамастан мұндай жағдайдан шығу мүмкiн емес.
Үрей - бұл белгiсiз қауiптi ситуацияда туындайтын және ... ... ... көрiнiс беретiн эмоционалды жағдай болып табылады.
Нақты бiр ... ... ... ... ... ... ... қорқыныш ретiнде көрiнiс бередi.
Адамда үрей әдетте әлеуметтiк қатынаста сәтсiздiктi ... ... ... және ... саналы түрде сезiне алмауымен
негiзделедi. Функционалды түрде үрей тек субьектiнiң алдағы ... ... қана ... сондай-ақ осы қауiптi iздеу мен нақтылауға да
итермелейдi.
Ол ... ... ... де ... ... ... сыртқы факторлар алдындағы шарасыздығы, олардың күшi ... ... ... ... ... ... келедi. Үрейдiң
әрекеттiк көрiнiсi жалпы ұйымдастырушылық әрекетке байланысты болады, ... мен ... ... алып ... Үрей ... ... ... (невротикалық үрей) адамның психикасының қалыптасуы ... iшкi ... ... болады. (Мәселен, қайшылық деңгейiнiң
жоғары болуы, ... ... ... негiзделуi және с.с.).
Осының нәтижесiнде өзге адамдар ... ... ... ... ... ... жағдайында тек бiр ғана эмоцияны ... ... да бiр ... ... ... сеземiз, олардың әрбiреуi
бiздiң әлеуметтiк қарым-қатынасымызға әсер етедi, ... ... ... ... ... бен ... ... қобалжушылық феноменологиясын зерттеуге бағытталған
аналолгиялық зерттеулердi Бламберг пен Изард ... ... ... деңгейiн өлшеу үшiн авторлар үрей мен қобалжушылық
шкаласының ... ... ... ... ... мынаны көрсетiп отыр: үрейдi бөлек жеке
феномен ретiнде ... ... мен ... ... ... және дұрыс емдеу үшiн
онда қандай дискреттi эмоциялар бар екенiн ... алу ... ... үрей ... әртүрлi эмоциямен туындауы мүмкiн, сондықтан әрбiр
нақты үрей кезiнде эмоциональды профильдiң құрылысын ... ... ... Үрейдегi субьектибтi эмоцияның кiлтi қорқыныш болып ... ... да ... ... қайғы, кiнә, ар-ұят, үрейлi
мазасыздықта туындауы мүмкiн.
Филлипс, Мартин мен Майерс ... ... ... ... ... ... ... келедi. Олардың көрсетуiнше,
үрейдiң ауыспалы эмоционалды ... ... және ... арасындағы
концептуалды айырмашылығы, менiмше, конструктивтi болып ... ... ... мен Шейсрдiң еңбектерiнде кездеседi және 1961 ... бұл ... көп ... ... ... және жағдай ретiндегi айырмашылықтары И.Г.Серазонның
еңбектерiнде негiзгi орын алады.
Энштейн ... үрей ... ... ... ... бар ... пайда болады және сәйкес келетiн ... ... орай ... ... ... - ... ... құрам
ретiнде белгiлi бiр стрестiк ситуациядағы үрей ... өсуi ... ... ... ... ... жан-жақты және семантикалық ... ... оны ... ... ... ... ... Бұл сондай-ақ гепотетикалық “уақтылы өзгермелi”, және уақытша
психикалық жағдай болып табылады, туысқандық ұғымдар көмегiмен ... және ... ... ... ... жеке ның әлеуметтiк
сапалары мен қажеттiлiктерi негiзiнде туындап ... ... ... ... ... үшiн ... ... көптеген әртүрлi
терминдердiң қолданылуы ситуацияны күрделендiре түсiредi.(35).
Е.Д.Спилбергердiң айтуынша ”үрей” терминi жағымсыз ... ... үшiн ... ... жағдай белгiсiз қауiп, қатер
кезiнде туындайды (жағымсыз ... ... және ... ... ... ... ... қатынасты қабылдау мен өзiне деген қатер кезiнде) ... ... ... ... ... ... негiзделедi.
Екiншi жағдайда қобалжушылық жеке ның сапасы, белгiсi ретiнде
әртүрлi ... ... ... ... ... ... бейiмдiлiгi
және үрей жағдайының күшеюi мен әсер ету ... ... ... ... ... ... отыруы барлық кезде жекеленген:
айқын көрiнген қобалжушылығы бар жеке ... ... ... ... ... ... ... мен қауiп алып келетiндей қабылдайды.
Үрейдiң функциялары туралы ... ... ... ... ... және ... ситуациясы, үрейдiң әрекетке әсерi және т.б. осы сияқты
сұрақтармен қатар ... ... ... та ... әдебиеттерде
арнайы бұл сұрақ қаралмайды.
Жеткiлiктi дәрежеде тұрақты З Фрейдтiң дәстүрi бойынша (56) ... ... ... ... ... алдағы
қатерге деген реакция ретiндегi үрейде де қарастырады. ... ... ... ... немесе қауiптiң барысында туындайтын жағдай
ретiнде де ... ... ... анықтау мен функцияны iздеу барысында бiрнеше
авторлар берiлген.
Осыменен, үрей тек қана iшкi призма ретiнде ғана емес, сондай ... ... ... ... ... тығылған қауiптi iздеу ретiнде де
қарастырылады. Сондай –ақ қайғы мен қатердiң сигналын бiлдiредi.
Үрейдiң келесi маңызды функциясы қалыптасқан ситуацияны бағалау ... ... ... мағынасы оған ... ... ... ... ... ерекшелiктi Н.И.Наенко былай көрсетедi:”…
дүрбелең жағдайының ... ... iшкi ... ... ... та адам үшiн олар өте ... болу керек”.(36).
Дәстүрлi түрде қауiптi ситуацияға әрекеттiк реакцияның үш формасын
бөлiп көрсеткен: қашқындық, агрессия, ступор. Бұлардың ... ... ... ... ...... ... өзiмен кездесу
мүмкiндiгiн болдырмау; агрессия - қауiп- қатер көзiн жою арқылы; ступор –
қандай да бiр белсендiлiктiң ... ... ... ... ... ... ... мазасыздығы мынадай жағдайда
пайда болады, егер де ... ... деп ... оны ... ... жағдайда. Бұдан мынадай қорытынды жасауға ... ... ... ... ... ... мүмкiн.
1.4 Мектеп жасына дейінгі баланың ... ... ... ... - ... теорияда м.ж д.баланың жағымды
эмоцияларын дамыту тек ... ... ғана ... емес, ол
тәрбиешінің жеке дербес қасиеттеріне де байланысты деп ... ... ерте жас ... ... ... ... етіледі Олар өте мейiрiмдi, нәзік, өте сенгiш келеді.Сондықтан бұл
жас шамасындағы балдырғандарды қамқорлыққа алу, ... ... ... ... балаларға жақсы және жайлы болу қажет.
Ұстаз - психолог оларды ананың тұлғасындай жұмыс ... білу ... ... жұмыстарды сәбимен бірге ... ... ... ... арта түсіп балаға деген анасынан басқа ... ... ... ... саласының психологиялық диагностика
әдiстерi өте көп. Бірақ бұл әдістердің барлығын пайдалану мүмкіншілігі ... ... ... ... ... ... беру
үшiн жеткiлiктi психологиялық дайындықта болу қажет. Екiншiден, тәрбиешiге
тестiң нәтижелерi жиi ... ... ... ... тобы көрсеткішінде
жеке балаға деген қарым - ... ... әкеп ... ... осы ... ... ... әкеліп соқтырады..
Эмоцианалдық көңіл-күй пайда болуын бағалауда Г.Степанова баланың іс-әрекет
реакцияларын ескере отырып бес балдық шкала ... Бұл ... ... эмоциялық күйiн бағалауға болады.
Мектепке дейінгі балалық шақ - ... ... және ... ... ... өмiрiндегi ең маңызды кезеңі. Сонымен қатар -
бұл кезде бала айналасындағы ересектерге, яғни ата-аналары мен ... ... ... жүрiс-тұрыс, әлеуметтiк және эмоционалдық
мәселелер зардаптылары баланың болашағына тікелей әсерін ... және жеке ... ... ... ... ең ... салалардың бiрi -негiзiнде
нормалар және ережелердiң меңгеруi оның ... ... ... ... жағынан, баланың заттық әлемнің ... ... ... - ... ... қарым-қатынастың ережесi. Бұл процессте баланың
мінез-құлқының эмоционалды ... ... ... мен
айналасындағылардың кері әсерінен тууы мүмкін.Мiнез-құлық ... ... ... - ... ... ... ... ахуал тағы басқалар патологиялық ... ... бiр ... әсерiмен бiрақ балада әлеуметтiк - эмоцианалды
сәтсiздiктiң белгiлерi қалыптасады. Орынсыз терiс эмоциялар ... ... ... процессiне кері әсер етеді. Демек, педогоктар мен
психологтерiнiң алдында осыған ... ... ... ... ... қоғамда және жеке адам басындағы қайғырулар,
басқа адамдардың сезiмiнде елең ету. ... ... ... қуану және қайғыру
т.с.с с). Өз эмоцияларын басқара білу - ... ... ... ... ... жетістігі. Сондықтан эмоцияналдық функция ол мектеп жасына дейінгі
баланың орталық психикалық функциясы деп аталады және ... ... ... ... ... ... ... баланың эмоцианалды-
реакциялары баланың мiнез-құлығына тiкелей ... ... ... өз эмоцияларымен басқаруды үйренедi.” Бұл, алайда, мектеп ... ... ... ... қызу өмiрдiң жеткiлiктi тәжiрибесiмен ғана
ие болатындай жағдай болуы мүмкiн.
Ұлы педогогтардың пiкiрiнше, м.ж.д. баланың ... ... оның ... ең маңызды шарттарының бiрi болып ... ... ... ... жеке ... ... үшін қауіп-қатер тудырады. Баланың iшкi эмоция ... ... ... даму үшін ... етеді.Міне осыған орай
м.ж.д.баланың эмоционалды, әлеуметті және адамгершілік жағынан дамуы тығыз
байланысты ... ұғым ... ... ... ғылым тұрғысынан
қарасақ сәбидің әлеументтік-эмоцианалды дамуы ол м.ж.д баланың өте күрделі
социализациялық ... - ... ... баланың
бейімделуінің күрделi, көп ... ... Бұл ... ... ... ... ... ерекшеленедi: Мектепке дейiнгi ересек жас
балаларының әлеуметтiк және эмоцияналды салаларының жұмыстардың мазмұнын
анықтау.
Балалармен жалпы ... ... ... туралы ойластыру
жене өткізу.
Бала-бақшада баланың бейiмделуi қалай болады?
Баланың бақшаға алғаш келуі ол бала организмі мен ... үшін ... ... ... жаңа кезеңге өтедi, организмның дамытуы үшiн жаңа ... ... ... ... ... 3 негізгі
түрлерін ерекшелейді: жеңiл, орташа және ауыры.
Жеңiл бейiмделуі - балабақшаға келудің ... ... ... ... ... ... ойнауға ниеті жоғалады, бiрақ бұл бастапқы 10-
20 күндей болады. Ата-аналар баласының бiрiншi айда кенеттен ... ... ... ... ауру ... 7-10 күннен аспайтын түрде өтедi.
Орташа ауырлау ... ... ... ... ... ... ... кейiн) ұзақ мерзiмнен астам келедi. Алғашқы екi ай бойы ... ... ... ... ... ... байқала алады.
Бұдан басқа, балаларда 30-40 күндерде салмақтың ептеген жоғалтуы байқалады.
Баланың ауыр бейiмделуi - (пневмония, бронхиттер, ... ... тағы ... ... ... көп ... (бала көп жылайды,
анасынан ажырағысы келмейдi, ... ... ... ... ... ... ... болады. (өсу, салмақ) физикалық
көрсеткiштер де, зерделi дамыту да ауыр ... бар ... ... ... ... Егер ... күйi 60 күннен
астам бiр ыңғайланбаса ... шара ... ... ... ... жеңілдету үшiн бірнеше негізгі жаттығуларды ... ... ... ... ... ... алдын ала әзiрлеуi, және ... ... ... шыны аяқ, ... жуыну) өзiне қызмет
көрсетудiң дағдыларын балдырғандар сөзсiз жасайды. Сәбидің ата-аналарымен
бiрге алдын ала мектепке ... ... ... топ бөлмесімен және
тәрбиешiлермен, бақшаның тәртiбiмен танысуы керек. Балабақшаға ... ... ... ... ... тек қана жағымды сәттерді
балаға айтуы, сонымен бiрге ... ... аз ... ... ... болады.Ата-анасы баласын бақшаның ауласында серуенге ... ... ... ... ... 1-2 сағаттан бастауға
керек, бiр жұмадан кейiн түскi тамақ және ұйқыға қалдыруға ... ... ... бала күні бойы ... ... ... ... қалдырады. Сәбидің жеке басының дамуы ерте кезеңнен басталады.
Баланың дамыуында ықпал ... ол бала ... ... ... ... бола ... ... даму процессiндесiнде ересектер үлкен
ықпал етеді. Бiрақ баланың дамыту ортасына беру өз ерекшелігімен көрінеді.
Баланың эмоцияналды көңіл-күйін ... ... ... дамытуы, баланың
психикалық және психологиялық дамытуы – баланың жан жақты ... ... ... өте қиын болар едi.
2.Мектеп жасына дейінгі балалардың ... ... ... ... ... ... танысу. Экология негізі.
Күні:25.01.13ж
Тобы: Кіші сәбилер тобы
Сабақтың тақырыбы: жануарлардың қысқы мекені. 
Сабақтың ... ... ... ... ... ... молайту, ойлау қабілетін, есте сақтау қабілеттерін дамыту.
Әдіс- тәсілі: сұрақ- ... ... ... ойын. 
Көрнекілік: жабайы аңдардың суреті. 
Сабақ барысы: 1.Ұйымдастыру кезеңі.
                           2.Өткен сабақты пысықтау.
                           3.Жаңа сабақ.
Жұмбақтар ... ...                                 ... оған керегі,
Ешкі құйрық.                                      Балды жақсы көреді.
Есек құлақ,                                       ... бойы ... өзі, қыли ...               ... оның өнері.(аю)
 
Ит сияқты ит емес,                              Бұтадан- бұтаға
секірген,
Ұнатпайды ол ... ... ғана ... ... ... қандай аңдар өмір сүреді?
-Олар немен қоректенеді?
- Дала жануарлары  мен үй жануарларының айырмашылығы неде?
-Қыста қай ... ... ... ... ... қорқақ?
-Жабайы аңдардың балаларын ата
-Қасқырдың баласы- бөлтірік, аюдың ... ... ... ... ... ... аю апанда ұйықтап жатады. Ол көктем шығып, қар ерігенше осылай
ұйқыда болады. Апанда жатып өзінің кішкентай ... ... Аю ... ... ... аң. ... өзі ... тиіспейді. Көбіне өсімдікпен
қоректенеді. Жазда жеміс- жидек тереді.
Қоян қыста үйілген маялардың түбінде ,не ағаш ... ... ... ... ағаш ... Ол жылы тонының  арқасында суыққа
тоңбайды. Қыста ақ тон киіп, ал жазда қоңыр тонын киеді. Өзі қорқақ,
сәбізді, ... ... ... ... ... ... түссең- қалың қар,
Шырша үсті-қалың қар,
Байқаңдар, қар астында
Ұйықтап жатқан аю ... ... ... ... ... ... ... зерттеу әдістемесі
Тақырыбы: Баланың көңіл күйін зерттеу әдістемесі
Мақсаты: Баланың көңіл- күйін зерттеу
Зерттеу әдісі: бақылау
Зерттеу объектісі: Кіші сәбилер тобы
Қатысқан бала саны:20
Жасы: ... ... ... ... күн: ... ... құрал-жабдықтар: сурет
Зерттеу барысы: тақтаға 6 түрлі баланың суреті ілінеді.Балалардың
көңіл-күйін табу керек.
Мен «Балбөбек» ... ... ... ... ... көңіл-күйін анықтауға тырыстым.Бұл жердегі суреттердің
айырмашылығы «біреуі көңілді», ... ... ... ... ойын тағы бір ... түсу үшін әр ... сұрақтар қойдым.
«Адамның жүзінде күлкі байқалса,ол қандай нышанды білдіреді?», «Ал жүзінде
реніш байқалса қандай көңіл-күйді ... ... ... ... ... әр бір бет әлпеттің ... ... ... ... арқылы балалардың көңілді,көңілсіз,ренішін айтып
берді. Ендігі кезекте балалардың көңіл-күйін байқау үшін өздеріне ұнаған
көңіл-күйді ... ... ... ... ... себебім балалардың сол кезде қандай көңіл-
күйде отырғанына зерттеу жүргіздім.
Қорытынды: Сол уақыттағы баланың көңіл ... ... ... ... ... 10 ... ... өте
жоғары,белсенді деңгейде екенін көрсетті.
5 бала көңіл-күйінің жақсы деңгейде екенін ... ... ... ... ... көрсетті.
Тақырыбы: Эмоция және сезім
Мақсаты: Баланың көңіл- күйін зерттеу
Зерттеу әдісі: бақылау
Зерттеу объектісі: Кіші сәбилер ... бала ... ... ... Әсемгүл
Зерттеу жүргізілген күн: 21.02.2013 ж
Қажетті құрал-жабдықтар: суреттер
Зерттеу барысы: балаларға эмоция мен сезім –адамның ... ... ... ... ... ... беру және ... мен сезімдерді
қалай басқаруға болатындығын үйретуді ... ... 4 ...... ... ... ... күйлеріне қарап,
олардың әрқайсысына ат қой. Қазіргі уақыттағы өздеріңнің көңіл- ... ... ... ... сыз ... ... сұрақтар қою
арқылы тапсырманы орындадық. Мимика арқылы ... ... ... тырыстық.
Гномдардың бет-бейнесі баланың шынайы базалық құндылықтарын көрсетеді.
Нәтижесінде : 4 баланың ... ... ... ұнады.Зерттеу
жүргізілген күні топта Ерасыл,Аружан,Диас, Әсемнің ... ... ... және ... балалардың көңіл-күйін көтердік.
Тақырыбы: Баланың эмоциясы мен сезімін зерттеу.
Мақсаты: Баланың эмоциясы мен сезімін дамыту.
Зерттеу әдісі: Бақылау
Зерттеу ... ... ... ... Урналиева Ә.
Зерттеу жүргізілген күн: 08.04.2013 ж
Қажетті құрал-жабдықтар:
Зерттеу барысы: баланың эмоциясы мен сезімін бақылау.
«Эмоциялық термометр» жаттығуы арқылы Әділеттің эмоциясын
бақыладым.Күні бойғы ... мен ... ... ... ... ... туғызуға ұмтылдым.
Бір күнің эмоциялық портретін жасадық.
- Бүгінгі күнді таңертеңнен бері еске түсір.
- Барлық оқиғаны қарап шығып, жеке ... көз ... ... Енді ... ... Жақсы-жаманын атап көрсет.
- Қай кезде сен қатты қуандың?
- Достарыңа ренжіген кезің болды ма?
- Балабақшаға қандай көңіл-күймен келдің?-деген жетелеуші ... ... ... ... ... ... ... сәтіндегі жеке ерекшеліктерге талдау жасалды.
Қорытынды:Әкімбаев Әділеттің көңіл-күйі үнемі бір қалыпты.Бала ішкі
сезімдерін ашық көрсете алмайды.Көбінесе біртоға,тұйық,ешкіммен ... ... ... ... жоқ ... болады.Жабығу белгілері
байқалады.
Ұсыныс:Ата-анасын шақыртып міндетті түрде әңгімелесу керек .
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасы Президентінің ... бала ... ... беру жүйесін нығайтуда баланың эмоциялы күй-жағдайына көбірек
көңіл бөле отырып дамытудың негізгі мәселесі болып қарастырылған. ... жеке ... ... тұрақты нормада болуының қоғамға әсері,
экономикалық техниканың ... ... ... ... ... осы проблема ауқымды, өзекті мәселе.
Сондықтан мектеп жасына ... ... ... ... ... көмек көрсетіп, ойындар ұйымдастыру арқылы олардың сеніміне
кіріп кері әсерден арылуға көп ... ... ... ... ... балалардың эмоциялық күйінде көрінетін жағымды және ... ашып ... ... ... ... ... алға қойсақ дегім
келеді. «Тәрбиенің құдіреттілігі - ол жеке ... ... ... бұлағынан
байқалады».Қазіргі психологиялық - педогогикалық теорияда м.ж д.баланың
жағымды эмоцияларын ... тек ... ... ғана ... ... ол
тәрбиешінің жеке дербес қасиеттеріне де ... деп ... ... ерте жас ... ... ... ... етіледі Олар өте мейiрiмдi, нәзік, өте ... ... ... ... ... ... алу, ... тәрбиелеу өте
маңызды.Топта балаларға жақсы және жайлы болу ... Ұлы ... ... ... эмоцианалды көңілінің дамуы оның тәрбиесiнiң ең
маңызды шарттарының бiрi болып табылады. Мектеп.ж.д.баланың эмоционалды
күйзелуі ... жеке ... ... ... үшін ... ... iшкi эмоция көңіл-күйінің қатынасы әлеуметтік жағдайы даму үшін
ықпал етеді.
Міне ... орай ... ... ... және ... ... тығыз байланысты деген ұғым қалыптасады.
Қазіргі заман ... ... ... ... сәбидің әлеументтік-
эмоцианалды дамуы ол м.ж.д баланың өте күрделі социализациялық мәселесі.
“Социализация - ... ... ... ... күрделi, көп
жоспарлы процессi. Бұл мәдениеттану, адамгершiлiк құндылықтардың жүйелері.
Сәбидің жеке басының дамуы ерте кезеңнен басталады. Баланың даму
процессiнде ... ... ... ... ... ... дамыту ортасына
беру өз ерекшелігімен көрінеді. Баланың эмоцияналды көңіл-күйін ... ... ... ... ... және ... дамытуы –
баланың жан жақты дамытуы жанашыр адамдардың қатысуысыз өте қиын болар ... ... ... Абрамова Г.С. «Жас ерекшелік психологиясы» Студенттерге ... ... -4- ... стереотип. М: Баспа орталығы «Академия»,
1999. – 678 б.
2. Астапов В.М. Үйрей ... ... ... жағы. –
Психологиялық жағы. – Психологиялық журнал, 1992 – 13 ... №5. ... ... ... Ф.Б. ... ... және ... – Л. Ғылым, 1988 – 13 – 21 б.
4. Бектерев В.М. ... ... ... ... эмоциялар
туралы. – Кітапта.: ... ... ... ... ... – М.: Л., 1929 ... ... Л.И. «Балалық шақтағы қалыптасу мен жеке тұлға. ... 1968 – 464 ... ... Г.М. ... ... жеке тұлғаның ... ... ... және ... – М.: Педагогика.
1990 - 140 б.
7. Бютнер К. ... ... өмір ... (Неміс тілінен
аударылған) – М.: Педагогика 1990 ж – 140 б.
8. Василюк Ф.Е. ... ... ... ... сөйлемдері. – М.: Мәскеу университетінің баспасы, 1984 – ... ... В.К. ... құбылыстардың психологиясы». – М.: ... 1976 – 143 ... Жас ... және ... ... М.В. Гамезоның және
т.б. ред. астында, - М.: ... 1984 – 256 ... ... Л.С. ... ... В.В. Давыдов ред., 1984 –
256 б.
12. Выготский Л.С. «Жоғарғы психологиялық функциялардың дамуы». – М.:
Педагогика, 1960 – 598 ... ... К.М. ... ...... ... - М.:
1987 24-31 б. (Төменгі сыныптағы жас ерекшелік)
14. Гуревич П.С. ... Оқу ...... 1999 – 304 б.
15. Дерабин В.С. Сезімдер, құмарлықтар, эмоциялар. (В.М. Смирнов пен
А.И. Грохочева ред. – Л.: ... 1974 – 257 ... ... ... психология: Хрестоматия Н.Л. Белопольсакая
құрастырған. – 2 – ші ... - М.: ...... 2001 – 351 б.
17. Захаров А.И. «Балалардағы күндізгі және ... ... ... СОЮЗ. 2000 – 448 б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Жоғары оқу орындарында оқыту процесінде студенттердің отансүйгіштік сезімдерін қалыптастырудың педагогикалық шарттары124 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
5-6 жасар балаларды мектепке даярлау әдістері7 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу жолдары46 бет
Балаларды мектепке дайындаудағы еңбектің маңызы36 бет
Балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамтамасыз ету жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған «Балапан» бағдарламасы7 бет
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi38 бет
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi туралы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь