Гистология-ежелгі дәуір ғылымы

Кіріспе
Негізгі бөлім:
1. Гистология.ежелгі дәуір ғылымы
2. Гистология, эмбриология және цитологияның Қазақстандағы дамуы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Гистология - адамның және көп клеткалы жануарлардың тіндерін зерттейтін ғылым; Гистологияның міндеті – тін эволюциясын анықтау, оның организмде дамуын (гистогенез), хим. қасиеттерін (гистохимия), клеткаларының құрылысын, атқаратын қызметін (гистофизиология) зерттеу. Жеке ғылым саласы болып Гистология 19 ғ-дың басында микроскоппен зерттеудің дамуына байланысты қалыптасты. Жалпы Гистология – тіннің дамуын, құрылысын және атқаратын қызметін зерттесе, жеке Гистология – адам және көп клеткалы жануарлар органдарының микроскопиялық құрылымын зерттейді. Кейде бұны «микроскопиялық анатомия» деп те атайды. «Гистология» терминін ғылымға неміс ғалымы К.Майер енгізген (1819ж.). Қазақстанда Гистология саласындағы жүйелі зерттеулер Алматы зоотех.-малдәрігерлік институты (1929ж., қазіргі Қазақ ұлттық агр. университеті) мен Қазақ мед. институтының (1932ж., қазіргі Қазақ ұлттық мед. университеті) гистология және эмбриология кафедраларында басталды. 1930–1960 ж. омыртқалы жануарлардың тіндері, олардың құрылымындағы ерекшеліктер тін филогенезі мен тін айналасындағы жағдайларға байланысты зерттелді. 1970 жылдан бері кейбір жалпақ құрттар мен жұмыр құрттардың жүйке жүйесі, ас қорыту органдары, сондай-ақ, малдың еті мен өкпесі, жүрегі мен қан тамырлары, терісі гистология тұрғыдан айқындалды. Тамақтану, ғарышқа ұшу жағдайларының адам мен жануарлар тініне тигізетін әсері анықталды.
1. Гистология. ҚР педагогикалық әдістемелік журнал - №6,2003
2. Гистология. ҚР педагогикалық журнал - №1,2003
3. Ж.Ж.Жатқанбаев, Гистология. – Алматы,2003
4. С.А.Ажаев. Гистология І бөлім. – Кентау,2004
        
        Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім:
* Гистология-ежелгі дәуір ғылымы
* ... ... және ... ... дамуы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Гистология - адамның және көп клеткалы жануарлардың тіндерін зерттейтін ғылым; Гистологияның міндеті - тін ... ... оның ... ... (гистогенез), хим. қасиеттерін (гистохимия), клеткаларының құрылысын, атқаратын қызметін (гистофизиология) зерттеу. Жеке ... ... ... ... 19 ... басында микроскоппен зерттеудің дамуына байланысты қалыптасты. Жалпы Гистология - тіннің дамуын, құрылысын және атқаратын қызметін зерттесе, жеке Гистология - адам және көп ... ... ... ... ... ... ... бұны деп те атайды. терминін ғылымға неміс ғалымы К.Майер енгізген (1819ж.). Қазақстанда Гистология саласындағы жүйелі ... ... ... ... (1929ж., қазіргі Қазақ ұлттық агр. университеті) мен Қазақ мед. институтының (1932ж., ... ... ... мед. ... ... және ... ... басталды. 1930 - 1960 ж. омыртқалы жануарлардың тіндері, олардың құрылымындағы ерекшеліктер тін филогенезі мен тін айналасындағы жағдайларға байланысты зерттелді. 1970 ... бері ... ... құрттар мен жұмыр құрттардың жүйке жүйесі, ас қорыту органдары, сондай-ақ, малдың еті мен өкпесі, жүрегі мен қан тамырлары, терісі ... ... ... ... ... ұшу жағдайларының адам мен жануарлар тініне тигізетін әсері анықталды. Жүйке талшықтарының адам органдарында ... ... ... Адам мен ... ... ... кезде болатын гистологиялық өзгерістер сипатталды. Қазақстанда Гистология саласының дамуына үлес ... ... ... А.Зорина, Б.Шайкенов, І.Шағыров, З.Слободин, т.б. Қазіргі кезде гистологиялық зерттеулермен Қазақстан Білім және ғыл. министрлігінің Зоология институты, ... ... ... ... ... мед. ... т.б. ... оқу орындарының арнайы кафедралары шұғылданады.
* Гистология-ежелгі дәуір ғылымы
Гистология (грекше histos -- ұлпа, logos -- ... ... ... ... ... дамуын, микроскопиялық және ультрамикроскопиялық кұрылысын, тіршілік әрекетін зерттейтін ғылым. Гистология үлпаларды ... ... ... ... ... ... тапқанға дейін пайда болған. Организмді ұлпаларға бөлу жөніндегі алғашқы пайымдамалар Аристотельдің, Галенның, Авиценаның, (Абу ... ибн ... ибн ... ... ... тағы ... еңбектерінде кездеседі. Аристотель өзінің деген трактатында организмде, кейін ұлпа деп аталған, біртекті бөліктер мен біртекті емес бөліктерді немесе органдарды ... ... ... ... жаңа дәуір микроскоптың шығуына байланысты. Микроскопты ойлап табу тарихы әлі күнге дейін нақты емес, ол туралы әр түрлі ... бар. ... ... жасап шығаруда көзілдірік өндірісінің әсері болғаны күмәнсіз. Көзілдірік алғаш рет 1285 жылы Италияда шыққан. Кейбір аңыздарда алғашқы ... ... ... ... 1590 жылы ... ... ... Атақты Галилей де 1612 жылы микроскопты құрастырған екен деген мәлімет те бар. ... ... ... және механигі Роберт Гук 1665 жылы өзі кұрастырған микроскоппен тоз ағашының және басқа да көптеген өсімдіктердің ... ... ... байкаған. Осы Р. Гук араның балауыздан түзілетін ұяшықтарына ұқсатып немесе деп атаған ... -- қуыс ... ... Қазіргі кезде клетканы иненің жасуына теңеп деп атау ... сын ... ... 2000 г. ... ... жұмыртқасы да -- клетка. Кейінірек Грю мен Мальпиги микроскоппен өсімдіктердің құрылысын зерттеп, өсімдіктердің ... ... ... ... ... Сонымен Гуктың, Мальпигидің, Грюдің зерттеулерінен кейін өсімдіктер ұлпалары клеткадан тұратыны анықталған. Екі ... ... ... түрлерін жасап шығарған Гуктың дарынды замандасы Антони ван Левенгук жануарлар клеткаларында -- бірклеткалы ... ... ... ... болып көрген. Бактерияларды да көріп суретін салған. Микроскоп құрылысының жабайы болуына байланысты XVІІІ ғасырдың ғалымдары микроскопқа көп ... ... ... байланысты өткен Ғасырдағы мәліметтерге елеулі жаңалықтар қосьілмаған. Зерттеушілер клетканы байқау әдісімен зерттеп көрген фактілерін жинап түсініктеме ... ... ХVІІ және ХVIII ... ... клеткасының қабықшасы ғана белгілі болған.
Цитология мен гистологияның дамуындағы жаңа кезең (ХVIII ... XIX ... ... ... ... және ... ... әдістері мен техниканың онан әрі жетілуіне байланысты болған. Осы кезеңде практикаға микроскоптың көрсету ... ... ... мен ... ... ... ... бірге белгілі фиксадаялаушы сұйықтармен (спирт, мышьяк ерітіндісі) бірге фиксатор ретінде ... ... мен хром ... ... Я. ... шәкірті А. Ошац клеткалар мен ұлпалардың нәзік құрылысын ... ... ... микротом деп аталған құралды жасап, гистология тәжірибесіне енуі микроскопиялық зерттеудің жедел дамуына жағдай жасады.
XIX ... ... ... зерттеушілер клеткада ядроны (1825) байқаған. Осыдан кейін ... ... ... тірі ... атау үшін Пуркинье протаплазма (1830-1840) деген терминді енгізген. ... ... ... ... деп ... 1838 және 1839 ... ... екі ғалымы, ботаник М. Шлейден мен зоолог Т. ... ... ... ... ... ... теорияны қалыптастырған. Клеткалық теория барлық тірі табиғаттың біртұтас екенін көрсетті.
Микроскоппен зерттеу әдістері мен микроскопиялық техниканың жетілуі XIX ғасырдың екінші ... ... мен ... ... ... ... мүмкіншілік берді. 1876 жьшы клетка орталығы, 1894 жылы митохондриялар, 1898 жылы ... ... ... Осы ... ... цитоплазмада клетканың тіршілігі мен қызметіне байланысты маңызды процестердің жүретінін көрсетті. Электрондық микроскопты қолдану клетканың құрылысы жөніндегі қалыптасқан ... ... қана ... жоқ, ... ... оның ... ... көптеген процестерінің өзгеруін де жаңадан түсінуге мүмкіншілік берді. Электрондық микроскопия әдісімен эндоплазмалық тор, рибосомалар, микрофиламенттер, ... ... ... және ... көпіршіктер, лизосомалар, микроденешіктер және баска да құрылымдар ашылды. Ядро, ядрошық, митохондриялар, ... ... ... ... плазмалык және ядро кабықшалары сиякты ертеден мәлім болған ... ... ... ... ... ... ... кұрылыстары анықталды.
Ұлпалар туралы ілімнің негізін салған франциялық анатом Франсуа-Ксавье Биша деп есептеледі. Биша органдар түрлі ... ... ... ... деп ... ... ... теориясын қалыптастырған. Биша адам организмі 21 ұлпадан тұрады деп санаған; олардың әрқайсысының ... ... ... ... ... ... мұншама көп болуы Бишаның зерттеуді мацерация әдісімен жүргізуінің нәтижесі. Кейін ұлпалар санының анағұрлым аз екені ... ... ... ... гистологияның жедел даму кезеңі басталған. Клеткалық теорияның негізінде түрлі органдар мен ұлпалардың құрамы мен ... ... ... Осы ... ... ... (1852) мен ... (1857) алғашқы гистология оқулықтары жарық көрген. Осы аталған авторлар жоғарғы сатыдағы жануарлар мен адамның ұлпаларын төрт типке бөлген; ... ... ... ... ... ... пен сүйек), ұлпа (эпителий мен бездік эпителий), бұлшық ет пен нерв ұлпалары. Шет елдерде ... ... ... бұл сала ... де дами ... XIX ... ... жартысынан бастап, Санкт-Петербург (1864), Мәскеу (1866), Харьков (1867), ... (1871), ... (1883) ... және Санкт-Петербургтың дәрігерлік-хирургиялық академиясында (1869) гистология кафедралары ашылды. Осы кафедралардың алғашқы меңгерушілері А. И. Бабухин>> Ф. В, ... Н. М. ... Ф. Н. ... К. А. ... П. И. Перемежко, Н. А. Хржонщевский болған еді. 1869 ... ... ... ... ... ... А. И. Бабухин (1835-1891) басқарды. Оның шеткі нерв ... ... ... анықтаған, балықтардың электр органдарының гистофизиологиясын, көз бұршағын және иіс-сезім органын зерттеуге арналған еңбектері осы күнге дейін маңызын ... жоқ. А. И. ... ... ... ... онан әрі ... ... шәкірттер (И. Ф. Огнев, А. А. Колосов, Н. А. Арсеньев) тәрбиеледі. Қазан гистологтар мектебін ашқан К. А. ... ... Оның ... ... шеткі нерв ұштарын зерттеуге арналған. Қазан нейрогистологтар мектебіне жататындар: А. С. Догель, А. Е. ... Д. А. ... Б. А. ... А. Н. ... тағы басқа көрнекті ғалымдар. Санкт-Петербург университетінде гистология кафедрасын 1864 ... ... ... Ф. В. Овсянников (1826-1906) басқарды. Ол морфологиядағы гистофизиологиялық бағыттың негізін салушылардың бірі ... Ф. В. ... әр ... ... нерв ... мен ... ... зерттеген.
А. С. Догель (1852-1922) Томск, кейіннен Санкт-Петербург гистологтар мектебін ашқан ғалым. Ол өз ... ... ... нерв жүйесі мен сезім мүшелеріне арнаған. А. С. Догельдің шәкірттерінің бірі -- академик А. А. Заварзин (1886-1945) ... ... ... ... ... қалаушылардың бірі М. Д. Лавдовский (1847-1903) қуықтың ганглия клеткаларына, нерв талшықтарының регенерациясы мен дегенерациясы ... ... ... Ол ... ... гистология мен микрофизиология саласында да танымал.
Орыс гистология ғылымының негізін ... бірі -- ... нерв ... ... қүрылысын зерттеумен есімі танылған Н. М. Якубович (1817-1879). Киев университетінің гистология, эмбриология және салыстырмалы ... ... ... П. И. Перемежко (1823-1863). Оның негізгі еңбектері клетканың болінуіне арналған. Кеңес өкіметінің гистология мектебі цитологияның, гистологияның онан әрі дамуына ... үлес ... (Д. А. ... А. Н. ... А, А. ... Б. И. ... Н. Г. Хло-пин, А. В. Румянцев және т. б.). Б. И. Лаврентьев пен А. А. Заварзин нерв ... ... ... А. В. ... пен А. В. ... ішкі секреция мүшелерінің құрылысын, Н. Г. Хлопин үлпалардың құрылысы мең ... Г. Н. ... ... ... салыстырмалы гистологиясын зерттеуде үлкен табыстарға жетті. А. А. Заварзин ұлпалар эволюциясының негізгі заңдылықтарын анықтаған. А. А. Заварзин ашқан ұлпалар дамуының ... ... ... заңы деп ... Бұл заң ... ... ... саналық айырмасы бар екенін көрсетті.
Филогенездегі ұлпалардың дамуы А. А. Заварзин ашқан ұлпалық құрылымдардың параллелизм заңына сәйкес жүреді. Эволюциялық ... ... ... үлес ... Н. Г. Хлопин. Өзінің зерттеулерімен ол тарихи және жеке даму процесінде ұлпалар дамуы дивергентті (белгілердің ажырауы) жүретінін көрсетті. Қазақстан ғалымдары да: ... Б. А. ... Ф. ... Т. Масенов, А. Мурзамедиев, професеорлар И. Чагиров, Ф. Халилов, М. X. ... т. б. ... мен ... ... белгілі дәрежеде өздерінің үлестерін қосты.
* Гистология, эмбриология және цитологияның ... ... ... ... ... ... ретінде микроскопты зерттеулердің негізінде әр түрлі ұлпалар мен құрылымдарды бір топқа топтастырып қарау қате еді. Бұл кезең XVIII ғасырдың аяғына ... ... ... ... жаңа ... ... шығуынан басталады. Микроскопты ойлап табу тарихы әлі күнге дейін нақты ... ол ... әр ... ... бар. ... та ... жасаушылар кезінде көзілдірікті жасап шығарушылар тәжірибесін пайдаланғаны күмәнсіз. Көзілдірік алғаш рет 1285 жылы Италияда ... ... ... ... микроскопты голландиялық оптиктер Янсендер 1590 жылы жасап шығарған ... ... ... де 1612 жылы ... ... екен деген мәлімет бар.
Алғашқы ойлап табылған микроскоптар ғылыми-зерттеу құралы ретінде қолданылмады. Ағылшын математигі, физигі әрі механигі ... Гук 1665 жылы өзі ... ... тоз ... ... зерттеп, жеке ұяшықтардан тұратынын анықтаған. Осы ұяшықтарды Р. Гук деп атады ... -- қуыс ... ... ... ... Р. Гук ... ... алғаш қолданған ғалым. Бұл қазіргі әрине біздін ұғымымыздағы ... ... ... Грю мен ... ... ... құрылысын зерттеуге қолданды. 1671 жылы Мальпиги деген еңбегін, 1672-1675 жылдарда ... ... ... ... ... Грю 1671 жылы ... еңбегін де Лондонның Королевалык қоғамына тапсырады. Мальпиги, әсіресе, Грю өсімдіктердің ... ... ... ... өсімдіктердің әр түрлі беліктерінің күрамында көпіршіктердің болатынын анықтайды. Өсімдіктердің клеткалық қүрылысын зерттеген XVII ... ... А. ... болды, бірақ та ол өзі ашқан жаңалықтарынын маңызын үғына алмады. А. Левенгук жануарлар клеткаларында эритроциттерді, сперматозоидтарды, бір клеткалы жануарларды алғаш ... ... ... XVII ғасырда өсімдіктердің ашылды. Бірақта шын мағынасындағы клетка осы ғасырда өмір сүрген оқымыстыларға ... ... ... ... ... әлі де тым ... болатын. Ал XVIII ғасырда микроскоптың құрылысына біршама жаңалықтар еңгізілді -- штативі ... ... ... себебі XVIII ғасырда ғұмыр кешкен ғалымдар микроскопқа аз көңіл бөлді, күнделікті ғылыми жұмысқа қолдана бермеді.
XVII ғасыр мен XIX ғасырдың бас ... ... ... ... ... ... болмады. XVII және XVIII ғасырларда өсімдік клеткасының қабықшасы зерттелді. XIX ғасырдың басында ғалымдар өз назарын клетканың ішіне аудара бастады. XIX ... ... ... зерттеушілер клеткада ядроны (1825) байқады. Оны алғаш тауық жұмыртқасынан тауып, ұрык көпіршігі деп атады. Кейінірек өсімдік клеткасының ядросьш 1831 ... Р. ... ... ... соң ... ... ... атау үшін Я. Пуркинье протоплазма (1839-1840) деген термин енгізді. Сонымен 1830 жылдары өсімдіктер ... ... ... ... ... ... Егер де XIX ... басында клетканың өзінің не екендігі, өсімдіктердің клеткалық қүрылысының ... ... ... әлі де анық ... болса, өткен ғасырдың екінші ширегінің бас кезінде ... ... ... ... ... ... ... қүрылымдық элементі екендігі белгілі болды.
XIX ғасырдың басында микроскопиялық зерттеулердің кең таралуы клеткалық қүрылыстын өсімдіктерге ғана емес, жануарлар организміне де тән ... ... Бүл ... Я. ... мен И. Мюллердің мектептері көп еңбек сіңірді. Ян ... ... ... ... ... ... ... адам мен жану-арлардың әр түрлі үлпаларын зерттейді. Пуркинье микро-скопиялық анатомияның ғана емес, сонымен бірге микроскопиялық техниканың да негізін ... бірі ... ... ... ... ... ... орын алады. Оның шәкірттері: Т. Шванның, Я. Генленің, Р. Ремактың, гистологияның негізін қалаушылардын бірі А. Келликердін, Э. Дюбуа-Реймонның, Р. ... Э. ... И. М. ... ... ... әлемге мәлім. 1838 және 1839 жылдары немістін екі ғалымы, ботаник М. Шлейден мен зоолог Т. Шванн көптеген ... ... ... ... теорияны жасады. Т. Шванн клетканы өсімдіктер мен жануарлардың универсал-дық құрылымдық компоненті деп ... М. ... мен Т. ... ... ... ... жоқ заттан пайда болады деп қате түсінген. Клеткалық теория барлық тірі ... ... ... көрсетеді. Оның биологияның дамуына ғана емес, философияның да дамуьша үлкен прогрессивтік әсері болды.
Ф. Энгельс клеткалық теорияны XIX ғасырдағы үш ұлы ... ... ... ... ... ... және Ч. ... эволюциялық ілімі) бірі деп жоғары бағалады. Клеткалық теория ... ... 20 ... соң ... дәрігері Рудольф Вирхов (1859) клетка клеткадан ғана пайда болады деген ... ... ... ... одан әрі ... ... ... ғылымы осы күнге дейінгі дамуы ұзақ уақыт бойы жалғасқан. Алғашында организмді ұлпаларға бөлу жөніндегі алғашқы пайымдамалар Аристотельдің, ... ... (Абу ... ибн Абдаллах ибн Синаның), Везалийдің, Фалопийдың тағы басқалардың еңбектерінде кездеседі. Аристотель өзінің деген трактатында организмде, ... ұлпа деп ... ... ... мен ... емес ... ... органдарды ажыратқан. Зерттей келе гистологияның цитологиясыз және эмбриологиясыз түсіндіру мүмін еместігін ... Дами келе ... ... ... ... ... жетістіктерге жетіп отыр. Орыс гистология ғылымының негізін салушылардың бірі -- ... нерв ... ... ... ... ... танылған Н. М. Якубович (1817-1879). Кеңес өкіметінің гистология мектебі цитологияның, гистологияның онан әрі ... ... үлес ... (Д. А. ... А. Н. Миславский, А, А. Заварзин, Б. И. Лаврентьев, Н. Г. Хло-пин, А. В. ... және т. б.). Б. И. ... пен А. А. ... нерв ... ... ... А. В. ... пен А. В. Румянцев ішкі секреция мүшелерінің құрылысын, Н. Г. Хлопин ... ... мең ... Г. Н. ... лейкоциттер жүйелерінің салыстырмалы гистологиясын зерттеуде үлкен табыстарға жетті. А. А. Заварзин ұлпалар эволюциясының негізгі заңдылықтарын ... А. А. ... ... ... ... ... параллель қатарлар заңы деп аталады. Бұл заң үлпалар эволюциясының организмдер.эволюциясынан саналық айырмасы бар екенін көрсетті. Филогенездегі ұлпалардың дамуы А. А. ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Эволюциялық гистологияның дамуына үлкен үлес қосқан Н. Г. ... ... ... ол ... және жеке даму ... ... дамуы дивергентті (белгілердің ажырауы) жүретінін көрсетті. Қазақстан ғалымдары да: академиктер Б. А. Домбровекий, Ф. Мұхамедғалиев, Т. ... А. ... ... И. ... Ф. ... М. X. ... т. б. гистология мен цитологияның дамуына белгілі дәрежеде өздерінің үлестерін қосты
Пайдаланған әдебиеттер:
* Гистология. ҚР педагогикалық әдістемелік ... - ... ... ҚР ... ... - ... ... Гистология. - Алматы,2003
* С.А.Ажаев. Гистология І бөлім. - ... ... ... Қазақстан мемлекеттік медицина университеті
Студенттің Өзіндік Жұмысы

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық теория қалыптасу кезендері10 бет
«гистология» пәні бойынша силлабус20 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Алакөл жүиесіндегі қошқаркөл табан балығының морфо-биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің даму ерекшелігі35 бет
Аса қауіпті инфекциядан өлгендерді жаруын жүргізу тәртібі7 бет
Бұлшықет тіндері6 бет
Гистология8 бет
Гистология туралы11 бет
Гистологияның даму тарихы6 бет
Жайық өзеніндегі сазан және торта балықтарының бауырының морфологиясы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь