Жергілікті өзін - өзі басқару жүйесіндегі халықты тікелей басқаруының жолдары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. Жергілікті өзін . өзі басқарудың аймақтық бірлікті басқару
механизмінжетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.7

1.1. Жергілікті өзін.өзі басқаруды енгізудің маңызы мен
проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7.10

II. Жергілікті өзін.өзі басқарудың принциптері мен модельдері ... ... ... .11.21

2.1. Қазақстанда халықты тікелей басқарудағы жергілікті басқаруды
жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21.28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29.30

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Кіріспе

Мемлекетті экономикалық, әлеуметтік және саяси жағынан одан әрі демократияландыруда жергілікті шаруашылықты басқаруды жетілдіруде әкімшілік - экономикалық механизмдердің алатын орны бөлек. Мемлекеттің негізгі қызметті ұлттық егемендікті, меншік құқын, заңды және тәртіп сақтауды қорғау және ақша айналысын, сыртқы сауданы реттеу және тағы да басқалай болып келсе, жергілікті шаруашылықты басқару аясына жергілікті бюджетті бекіту, жергілікті салықтарды белгілеу, жергілікті халыққа білім беру мен денсаулық сақтау, әлеуметтік көмек беру, ауылды көгалдандыру, тазалық жұмыстарын жүргізу сияқты барлық қызмет түрлерімен қамтамасыз ету және т.б. кіреді.
"Қазақстан - 2030" Стратегиясында қазіргі заманғы мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару құрылымын құру мемлекеттің ең шешуші міндеттерінің бірі ретінде белгіленген. Осы құжатта атап көрсетілгендей, мемлекеттік басқару біртіндеп орталықсыздандырылып, үкімет ықшам әрі кәсіби деңгейде болып, неғұрлым маңызды міндеттерді шешуге қарай жұмылдырылады. Әрбір министрлік пен ведомство өздеріне тән емес қызметтерді орталықтан аймақтарға және мемлекеттен жеке секторға бере отырып, олардан арылады. Бірақ ол қызметтерді жергілікті жағдайда іске асыру экономикалық механизмдерді қолдануға бағытталуы тиіс.
Нарықтық экономика құрудың стратегиялық мiндеттерi мемлекеттiк басқарудың барлық деңгейлерiн демократиялық құрылысын талап етедi, өйткенi демократиялық тетiктерсiз және басқару органдарының жұмысын бақылаусыз әдiлеттi нарықтық бәсекелестiк жағдай туғызу мүмкiн емес.
Екiншi жағынан, нарықтық экономика шешiм қабылдау жүйесiнде шектен тыс орталықтандыруға көнбейдi және экономикалық, әлеуметтiк өмiрдiң субъектiлерiмен тiкелей жанасатын жергiлiктi органдарға белгiлi бiр билiк пен қаржы өкiлеттiгiн бекiтiп берудi талап етедi.
Қазіргі таңда еліміздің мемлекеттік құрылысын жетілдіру, оның ішінде билік құзырларының әр деңгейі арасында нақты бөлінуі мен халық билігінің маңызды элементі болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін ендіру өте өзекті мәселелердің қатарында. Бұл биліктің бөлінуі шеңберінде қарастырылатын мәселе отандық басқару жүйесін анықтайтын демократиялық нышандардың бірден-бірі. Бірақ бұл бағытты абсолют ретінде қабылдап, бүкіл қоғам проблемаларын шешеді деп қараудан да сақтанған дұрыс. Сонымен қатар күшті орталықтандырылған мемлекет белгілі кезеңде өзінің ішкі тұрақтылығын қамтамасыз ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа созылуы (қоғам дамуы барысындағы сұраныстарға уақытында жауап бермеуі) саяси жағдайдың тұрақсыздануына алып келуі әбден мүмкін. Ал ішкі саясатта тұрақтылықты қамтамасыз ету саяси режимді орталықсыздандыру, жергілікті өзін-өзі баскаруды дамыту сияқты басқа да шараларды жүзеге асыруды талап етеді.
Жергілікті органдар өзінің қызметін орталық биліктердің бақылауыңда атқарады. Бақылау әр салада әртүрлі болуы мүмкін.
Орталық органдар жергіліктілерді әкімшілік бақылауыңда өзінің кейбір актілерін бекіту және олардың белгілі іс-әрекеттеріне санкция салу құқықтарын қолданады, сонымен қатар орталық жергілікті басқарудың лауазымды қызметкерлерін жұмыстан босата алады.
Орталық органдар өзіңің жергілікті басқару құрылымдарымен арақатынастарында қаржылай бақылау өкілетін де қолданады. Жергілікті органдардың қаржысы өздерінің жеке табыстары мен мемлекеттік бюджеттен кіріс түсуден құралады. Бұндай жағдай олардың, бірінші жағынан өздерінің белгілі мәселелерде дербестігін білдірсе, екінші жағынан, жалпымемлекеттік деңгейдегі орнын анықтап, мемлекеттік басқару жүйесіне кіретіндігін білдіреді.
Сонымен қатар жергілікті органдарды қоғамдық, сот және т.б. бақылаулар арқылы тежейді. Бұл орайда сот билігінің жергілікті атқару органдарынан тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте маңызды.
Президентіміздің биылғы жылғы халыққа Жолдауында тұрғын - үй құрылысының жаңа саясаты тұрғысында "құрылысты арзандату мақсатында тұрғын-үй инфрақұрылымын қаржыландыруды өз мойнына жергілікті билік алуы тиіс" дей келе, "облыстарды дамытудың барлық бюджеттері тек қана білім беру, дансаулық сақтау, сумен қамтамасыз ету жүйелерін дамыту мақсаттары мен тұрғын үй құрылысы инфрақұрылымына пайдаланылуы тиіс" деп нақты әрі ашық міндеттерді алға тартты.
Жергілікті мемлекеттік басқару жүйесінде әкімшілік-аумақтық бөліністің әр қилылығы көрініс табады. Оның қызметінің экономикалық және қаржылық негіздерін жергілікті бюджет коммуналдық заңда тұлғаларға бекітілген мүлік құрайды. Мәслихаттар мен әкімшіліктерге міндеттер, талаптар және шектеулер қойылады. Олардың негізгілеріне келесілер жатады:
1. Жалпы мемлекеттің сыртқы және ішкі саясатына сәйкес келмейтін шешімдердің қабылдануына жол бермеу.
2. Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде Қазақстан Республикасының мүдделерін сақтау.
3. Қазметінің қоғамдық маңызы бар салаларында бекітілген жалпы мемлекеттік стандартты ұстану.
4. Азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуын қамтамасыз ету.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Баянов Е. ред. "Мемлекеттік және құқық негіздері", Оқулық, Алматы, "Жеті жарғы", - 2001ж.
2. "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Қазақстан Республикасының заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 бет.
3. Нүкенов А.: "Жергілікті басқаруды жетілдіру мәселелері". "Саясат" №7., 2003ж., 26-31 бет.
4. Танкиева А.: "Жергілікті басқаруда экономикалық механизмдерді қолдану жолдары". "Саясат" №4, 2004ж, 62-67 бет.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми Web-сайты: www.government.kz
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... Жергілікті өзін - өзі басқарудың аймақтық бірлікті басқару
механизмінжетілдіру.........................................................
.....................5-7
1. Жергілікті өзін-өзі басқаруды енгізудің ... ... ... ... басқарудың принциптері мен
модельдері.............11-21
2.1. Қазақстанда халықты тікелей басқарудағы жергілікті басқаруды
жетілдіру ... ... ... және ... ... одан ... ... шаруашылықты басқаруды жетілдіруде әкімшілік
- экономикалық механизмдердің алатын орны ... ... ... ... ... меншік құқын, заңды және тәртіп сақтауды
қорғау және ақша ... ... ... ... және тағы да ... келсе, жергілікті шаруашылықты басқару аясына жергілікті бюджетті
бекіту, жергілікті салықтарды ... ... ... ... беру мен
денсаулық сақтау, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... сияқты барлық қызмет түрлерімен қамтамасыз ету және т.б.
кіреді.
"Қазақстан - 2030" Стратегиясында қазіргі заманғы мемлекеттік ... ... ... ... құру ... ең шешуші міндеттерінің
бірі ретінде белгіленген. Осы құжатта атап көрсетілгендей, ... ... ... ... ... әрі кәсіби деңгейде
болып, неғұрлым ... ... ... ... ... ... пен ведомство өздеріне тән емес қызметтерді ... және ... жеке ... бере ... ... ... ол қызметтерді жергілікті жағдайда іске ... ... ... ... ... ... құрудың стратегиялық мiндеттерi ... ... ... демократиялық құрылысын талап етедi, өйткенi
демократиялық тетiктерсiз және басқару органдарының ... ... ... ... ... туғызу мүмкiн емес.
Екiншi жағынан, нарықтық экономика шешiм қабылдау жүйесiнде шектен
тыс орталықтандыруға көнбейдi және ... ... ... ... ... ... ... белгiлi бiр билiк
пен қаржы өкiлеттiгiн бекiтiп берудi талап етедi.
Қазіргі таңда еліміздің мемлекеттік ... ... оның ... ... әр ... ... ... бөлінуі мен халық билігінің
маңызды элементі болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін ... ... ... ... Бұл ... ... шеңберінде
қарастырылатын мәселе отандық басқару ... ... ... ... Бірақ бұл бағытты абсолют ретінде қабылдап, бүкіл
қоғам проблемаларын шешеді деп қараудан да сақтанған дұрыс. ... ... ... ... белгілі кезеңде өзінің ішкі тұрақтылығын
қамтамасыз ете ... ... оның ұзақ ... ... ... ... сұраныстарға уақытында жауап бермеуі) ... ... алып ... әбден мүмкін. Ал ішкі саясатта ... ету ... ... ... жергілікті өзін-өзі
баскаруды дамыту сияқты басқа да шараларды жүзеге асыруды талап ... ... ... ... ... ... ... Бақылау әр салада әртүрлі болуы мүмкін.
Орталық органдар жергіліктілерді әкімшілік бақылауыңда өзінің кейбір
актілерін бекіту және олардың ... ... ... салу
құқықтарын қолданады, сонымен қатар орталық жергілікті басқарудың лауазымды
қызметкерлерін жұмыстан босата алады.
Орталық органдар ... ... ... құрылымдарымен
арақатынастарында қаржылай бақылау өкілетін де ... ... ... ... жеке табыстары мен мемлекеттік бюджеттен
кіріс түсуден құралады. Бұндай жағдай олардың, бірінші жағынан ... ... ... ... екінші жағынан, жалпымемлекеттік
деңгейдегі орнын ... ... ... ... кіретіндігін
білдіреді.
Сонымен қатар жергілікті органдарды ... сот және ... ... ... Бұл ... сот ... жергілікті атқару
органдарынан тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте ... ... ... ... ... ... - үй ... саясаты тұрғысында "құрылысты арзандату мақсатында тұрғын-үй
инфрақұрылымын қаржыландыруды өз мойнына ... ... алуы ... ... ... ... барлық бюджеттері тек қана білім беру,
дансаулық сақтау, сумен қамтамасыз ету ... ... ... ... үй ... ... пайдаланылуы тиіс" деп нақты әрі ашық
міндеттерді алға тартты.
Жергілікті мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... Оның қызметінің экономикалық және қаржылық
негіздерін жергілікті бюджет коммуналдық заңда тұлғаларға бекітілген мүлік
құрайды. Мәслихаттар мен ... ... ... және ... ... ... келесілер жатады:
1. Жалпы мемлекеттің сыртқы және ішкі ... ... ... ... жол бермеу.
2. Ұлттық қауіпсіздікті ... ... ... ... сақтау.
3. Қазметінің қоғамдық маңызы бар салаларында бекітілген жалпы мемлекеттік
стандартты ұстану.
4. Азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуын ... ... өзін - өзі ... ... ... басқару механизмін
жетілдіру.
Кез-келген мемлекетте ЖӨӨБ үш негізгі мақсатта іске асады: ... ... ... ету, ... маңызды
мәселелерді шешудегі демократиялық дамудың бастауы мен жергілікті істі
жүргізудегі тиімділікті арттыру.
"ЖӨӨБ" түсінігі ... пен ... ... ... жөніндегі
түрлі қадамтарды талқылаудың әралуанды жоне кешенді көріністерін ... ... ... ... ... ... шешуте ұмтылатын
жергілікті жердегі биліктің конституциямен нақтыланған ... ... ... ... ... құрылымының негізі;
б)халықтың жергілікті маңызды мәселелерді өздері шешудегі ... ... ... Конституциясы демократиялық қоғам мен ... ... ... ... бағытталғанын нақтыланғанымен, жергілікті
мемлекеттік басқару мем ӨӨБ-дың саяси кұқықтық аспектілерін толық түрде
анықтамаған.
Конституция-мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Осы
әрекеттер перспективалық мақсатты белгілеп концепцияда келтірілуі, ұлттық
және ... ... ... ... ... ... ... ғылыми негіздеу тиіс. Қазақстанда ... үшін өте ... ... ел ... ... ... халық билігінің дербес формасы ретіндс көрінеді,
ал "халық ... ... ... көзі б.т." Ал ... ... ... республикалық референдум және еркін сайлау арқылы билікті құрады,
сонымен қатар өзінің мемлекеттік ... ... ... ... ... референдум — жергілікті аса ... ... ... ... ... муниципалды үйымдардағы азаматтардың дербес дауыс
беруі. Муниципалды сайлаудың жергілікті референдумнан ерекшелігі, ... ... ... ... ... ... ... қандайда бір
түлғалы мандатты бермейді.
Жергілікті референдумның маңыздылығы халықтың еркіндігінін жоғарғы
көрінісі Қазақстандағы ЖӨӨБ ... ... ... қандай да бір
мемлекеттік билік органдары немесе ЖӨӨБ ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінде нақты
ерекшеліктерді ескеруі тиіс, егер терриоториялық ұйымдарға қатысты сәйкес
конституцинлық ... ... ... ... ... жариялануға берілуі тиіс.
Одан басқа Қазақстанда ЖӨӨБ жүзеге асыру үшін аймақтық және ... ... ... ... ... сферада радикалды реформаны атқару
моделін іріктеу қажет. Осыған байланысты реформаның ... ... ... жағдайды объективті бағалау мен сараптау арқылы ұжымдық дайындық
процесінің тиімді қызмет ... ... ашық ... ... ... ... ... саяси институтын мақсатты құру. қажет.
Әлі күнге дейін мемлекеттік биліктің аймақтық деңгейіндегі атқарушы
және өкілетті органды ... ... ... және ЖӨӨБ институттарының
статусы анықталмаған. Төменгі әкімнің нақты құзіреті белгіленбеген ... ... мен ... ... ... ... механизмдері жасалынбаған.
ЖӨӨБ бұрынғысынша орталық билік пен аймақтық әкімшілікке күшті тәуелділік
күйінде ... Оның ... ... ... құрылымы, қаржылық-
экономикалық құқықтық негізі, жергілікті және аймақтық деңгейде органдардың
күрылуы мен қызметтерінің механизм!; шешілетін міндеттердің ... ... және т.б. ... ... ... жүзеге асыруда, ең алдымен заң билігінде
қабылданған ... ... ... ... ... өтіп ... ... таралады. Заңдылық тәртіптегі жоғарыдағы логиканың бүзылуы оларды
бірте-бірте шектеу арқылы ... ... ... ... ... жоне ... бой ... уақыттағы елдегі әлеуметтік-экономикалық дағдарыстың бір себебі,
тұтас ... ... ... ... ... және ... даму формасын камтамасыз ететін заңнаманың жоқтығынан деп
болжауға болады. Осыған ... ... ӨӨБ ... ЖӨӨБ ... ... ... ... өңдеп енгізу кезек күтірмейтін мәселесі
жалпы ұлттық маңыздылықты иемденіп, бір бағытта қарауды қажетсінеді.
Заңдар жинағын қарау мен ... ... және ... ... ... ... ... Сондай-ақ терриоторияның ұйымдасуы,
әдет-ғұрпы, мәдениеті мен ... ... ... ... да ... ... ... ерекшеліктерін ескеру қажет. Бұл үшін міндетті
түрде;
-бастапқы кезенде аймақтық деңгейде ЖӨӨБ ... ... ... оқыту орталықтарын құру және халықтық ... ... ... ... ҚР ... ... қатысты заң концепциясын өңдеу;
- базалық нормативтік актілермен айналысатын, ... ... ... және ... ... ... органдармен өзара
қызмет ететін, яғни ЖӨӨБ органдарына ұйымдық-құқыктық саясатты анықтайтын
республикалық орталықты құру;
-қоғамдық-психологиялық әсер ету ... ... ... ... ... көңіл аударуды қажет етеді. Қазіргі ... ... ... пен ... ... жоспардағы саяси-әлеуметтік
технологияның жаңа нәтижелеріне жету қиын.
Жалпы міндетті оқу ... ... ... ... ... ... үшін ... жүргізілетін реформаларға
республика халқының ... ... ... құру ... ... ... кезеңнің әрбір модулі өз кезегіндегі
әлеуметтік тапсырыс пен қажеттіліктерге байланысты өзгеретін кеңейтілген
құрылымды қамтылуын ... ... ... мен қалауын ескере отырып ҚP
Парламентінің ... ... және ... үшін заң ... ... ... ... қажет.
Қоғамның тұрақты даму схемасы үшін Қазақстандағы ... және ... ... ... және практикалық
зерттеулерге сүйенуі тиіс.
1.1 Жергілікті өзін-өзі басқаруды енгізудің маңызы мен проблемалары
Көптеген дамушы елдердің тәжірибелері ... ... ... ... іске асыру кез келген мемлекеттегі демократиялық
тәртіптің қажетті саласы больш табылады
Қазіргі уақытта Қазақстан жергілікті ... ... ... ... ... басты, сондықтан өз еліміздің ерекшелігін ескере отырып,
шетелдік тәжірибені талдау мен жинактауға ықылас арта ... ... ... ... ... рет ... ... Халықтың
жергілікті маңызы бар мәселелерді дербес шешуді қамтамасыз ететін
жергілікті ... ... ... ... ... ... Республикасы
Конституциясының негізіне арқау болды.
Жергілікті өзін-өзі басқарудьщ заңнамалық негізін әзірлеу мен оны
енгізуге талай рет ... ... 1997 жылы ... ... және ... ... ... заң әзірленді, бірақ ол қабылданбады.
Билікті орталық пен аймақтарға жіктеу ... ... ... ... ... ... Осы екі деңгей арасындағы
мәселелердің шешілу барысы жергілікті ... ... ... ... ... ... бір ... алу процесін әрі қарай жеткізудегі
тағы бір кезең жергілікті басқару органдарының жаңа ... ... ... айқындау.
Жергілікті басқаруды дамыту мақсаты әр әкім өз ... ... ... ... ... ... болуы үшін жеке шағын, орта,
үлкен кәсіпорындардың экономикасна араласпай, қайта олардьщ дамуына ... ... ... ... ... ... өзін-өзі асырауға жетті
деу қиын. Республикалық бюджеттен ... альш ... ... ... ... ... бюджеттің шығыс белігін қамтамасыз ететін қаржы
кезін қайдан алмақ? Ал әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... ол
облыс шеңберінде саяси наразылық туғызары сөзсіз. Демек. әр ... ... емір сүре ... ... ... ... билігін шектеуді
енгізу ерте. Ал ... ... ... ... ... ... ауыр аймақта әкімдерді сайлау кері әсер беруі ... ... жаңа шыға ... ел үшін толассыз сайлаулар
экономикалық өсу қарқынын бәсендетуі әбден мүмкін.
Жергілікті ... ... ... ... ... көптеген пікірлер бар. Жергілікті басқаруды жетілдіруде оған
саяси тұрғыдан емес, оны шаруашылық тұрғысынан да ... ... Біз ... ... ... ... барлық әлеуметтік қызмет түрлерімен
қамтамасыз етілу маңызды. Яғни ... ... ... күту ... да ... шеше алатын мәселелерге еркіндік (өкілеттілік) беруді
талап етеді. ... ... ... де ... ... ... Себебі, кейбір өкілеттіктер жергілікті деңгейге берілгеннен кейін
орталық ол мәселеге ... ал ... ... оны ... шеше
алмай қалуы да ықтимал, олай болса, барлығы эксперимент сынынан өтіп барып
қабылдануы керек. Жергілікті ... ... ... ... ... алып ... мәселесі әлі де көптеген талқылауларды талап
етеді. Кез келген экономикасы дамыған ... ... ... ... ... ... ... басқарудың даму жолы былайша
өрбиді: жергілікті басқару билігінін қайта ... ... ... ... ... жж. "КСРО жергілікті өзін-өзі баскару және
жергілікті шаруашьшықтың жалпы басталуы туралы" Заңының қабылдануы ... ... ... ... болды. 1990 жылдың 15
желтоқсанында ... ... ... ... Заңы ... ... белді, олар:
1. жалпыодақтық;
2. республикалық;
3. жергілікті.
Кейін 1991 жылғы 15 ақпанда "Жергілікті өзін-өзі басқару және ... ... ... ... ... халық
депутаттары туралы" Заңы қабылданғанымен, ол заң ... ... ... ... Бұл ... ... басқару мен жергілікті
басқарудың аражігі ажыратылмаған. Жергілікті ... ... ... бірлігі қағидасының негізінде құрылып, мемлекеттік
биліктің жергілікті ... - ... ... ... жергілікті
халық өкілдері сайланды (ауыл, селоға денгейіне ... Осы ... ... ... органдарды қалыптастырды деп берілген. 1992
жылдың 13 ... ... ... ... және Қазақ Кеңестік
Социалистік Республикасьшың жергілікті кеңестерінің халық ... ... ... мен ... ... туралы" Заңы қабылданды.
Бұл заңдағы өзгерістер "Өкілетті органдардың үстемдігін" ,"Өкілетті ... ... ... мен ... ... ... Кез келген деңгейдегі халық ... ... ... ... ... өз қарауларына алуға"
және керісінше, ... ... ... ... ... ... мэселелерді өз қарауларына алуға құқықтары
болмайтындығына" ... ... ... аударылған. 1992 жылдың 7-ші ақпанында
"Экономикалық реформалар жағдайында мемлекеттік басқару оргаңцарының ... мен оны ... ... ... ... ... ... Ал, 1993 жылдың 28 қаңтарында ... ... ... ... ... ... алғашқы Конституциясын қабылдады.
Бірақ онда жергілікті басқару, жергілікті шаруашьшық туралы айтылмағанымен,
жергілікті ... ... ... ... өзін-өзі басқару
комитеттерін құру жөніндегі мәселелер қатары қарастырылған.
Жоғарғы Кеңес өзінің таралуы алдында 1993 ... 10 ... ... жэне ... ... ... ... қабылдап, онда
жергілікті басқару органдарының мүлдем басқаша үлгісін ... ... 30 ... ... ... мемлекеттік басқару жүйесінің
негізгі қағидалары мен ... ... ... Конституцияда
жергілікті мемлекеттік басқарумен (85-бап) ... ... ... да ... ... Онда ... өкілетті органдарға -
облыстың, ауданның, қаланың мәслихаты; жергілікті атқарушы органдарға -
облыстың, ... ... ... ... ... деп берілген.
Ал 2001 жылдын қаңтарында "Қазақстан Республикасының жергілікті
мемлекеттік басқару туралы" Заңы қабылданды (соңғы ... 2006 ... ... ... ... өзін-өзі басқару туралы" Заң жобасы көпшіліктің
талқылауына 2006 жылдың қазан айында ... ол 2007 ... 1 ... ... ... ... ... Республикасындағы жергілікті мемлекеттік
басқару туралы" Заңы қабылданған. Конституция ... ... ... мен ... ... ... ... нақты
ажыратып берген. Ол жергілікті басқару заңының ... ... ... органдарының құрылымына өкілетті және атқарушы ... ... ... Біздің ойымызша, елді ортальіктандырмай басқарудың тиімді
жолы осы ... ... ... Оның ... мақсаты түтастай алғанда
елдін экономикасын дамыту мен халықтың әлеуметтік жағдайын ... ... Ол үшін ... мемлекеттік функциялардың тізімі ... одан ... ... ... ... ... мен функциялар нақты ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі баскару жергілікті қоғамдастық шеңберінде іс-қимыл
жасайтын және жергілікті ... бар ... ... ... ... халықтың өзін-өзі ұйымдастыруының жүйесі ... ... ... ... арнайы сайлау органдарын -
Кеңестерді құру ... ... ... ... ... ... сайлайтын болады.
Кеңесті Төраға басқарады, оны Кеңестің не жергілікті қоғамдастықтың
мүшелері сайлайды.
2006 жылдың ... ... ... ... ... мен ... ... Мемлекеттік комиссияның Қазақстан
Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды қалыптастыру жөніндегі жүмыс
тобының отырысы өтті. Оның ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару - халықтың міндеті емес, тек құқығы ғана;
2) ... ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарының формасы (бұл орган - кеңес,
кеңесті төраға ... ... ... ... қайталамас үшін
олардың қызметтері бөлінеді);
4) жергілікті өзін-өзі басқару органы атқаратын ... ... ... ... ... қызметтің бәрі
жергілікті өзін-өзі басқару органдарының құзыретіне ... саны - ... ... ... ... ... бірігіп, үлкеюіне жол беру;
6) жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қаржысы оларға ... ... ... (биыл ол қаржының көлемі - 8 млрд теңге);
«Жергілікті өзін-өзі ... ... Заң ... ... ... 150-ден аса ұсыныс жасалып, 117-сі Үкіметтің жүмыс тобымен келісілді.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдары - бұл ... ... ... да ... ... ... бірліктері екенін есте
үстау аса маңызды. Бұл орайдағы мемлекеттің басты міндеті - жергілікті өзін-
өзі басқару орган-дарының ... ... ... ... ... жүйесінің қүрылуына орай жүмыс тобының
мүшелері аудандар, аудандык ... бар ... ... ... ... жөніндегі жұмыстарды жүргізуде. 2005 жылы жекелеген
аудандар әкімдерінің эксперименттік ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыстар ол
туралы заң қабылдау мен әкімдерді сайлаумен аяқталмайды. Ол Қазақстанның
саяси жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... . ... өзін-өзі басқарудың принциптері мен модельдері
ЖӨӨБ-дың формалары мен типтерінің ... ... ЖӨӨБ ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады.
Демократизм принципі - аймақтық масштабтағы мәслелерді шешуде халықтың
кең катысуы. Бұл ... ... ... ... ... қоғамды
тарту механизміне негізделеді, ... ... ... өкілеттіктері мен жауапкершілік шегін ... ... - ... ... ... ... бөлу мен ... бөлу процедурасы. Осы принциптің қолдану
аясында билікті атқару өкілсттігі мен осы органдардың ... ... ... ... болуын анықтайды. Төменгі ... ... ... ... ғана ... ... деңгейдегі органға
беру, осы принципке сәйкес келеді.
Бұл принципке ... ... ... ... қызметін тиімді
бөлу, тиімділіктің басты критериясы болып халық ... ... ... ... табылатын қажеттілігі ескеріледі, содай-ақ
билік ... ... ... ... бөлу ... ... ... арасындағы билікті бөлудің басты бейнесі ол,
халыық пен билік арасындагғы аралықты қысқарту да осы ... ... ... — тік ... бөлу ... ... ... бөліну жағдайын құру. Осы принципке ... ... ... ... ... ... сонымен бірге төменнен де
жүргізіледі. Бұл қоғамды бұзуға әрекеттенетін жасырын орталық ... ... ... ... — ЖӨӨБ ... ... ... функциясын есепке алады.
Орталықсыздандыру принципі — жекелеген аймақтарға басқару функциясын
осы аймақтың өзіне беріледі.
Орталықсыздандыру ... ... және ... органдар
пәнін енгізудің мөлдір бастамасының қалануып қажет етеді. ... ... ... ... ... үшін жергілікті
жерге бөлінген кепілдіктерді делегирлеуді ұйғарады.
Орталықсыздандыру механизмі құру реттілігі келесі пунктерді қамтиды.
1. Әрбір муниципалды бірлестіктерде ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық
құралдарының көлемін анықтау;
3. Заңға сәйкес мемлекеттің іске асырылып жатқап ... ... ... беру ... тиімділігі мен сапасын
анықтау.
ЖӨӨБ белгіленген ... заң ... ... ... қоғамдық мүдделердің бөлінуін басқару тәртібі, тек өз терриотория
мүдделері аясында жүргізетін жеке билік органдарын сайлау арқылы ... ... ... ... ... ... ... болады.
1. Жергілікті билік органдарының сайланбалылығы;
2. Коммуналдық меншіктің болуы;
3. Жергілікті билік пен халық ... ... ... ... кіріс ағымы себінен территориялық ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің лауазымды қызметке ... ... ... ... ... ... халыққа есеп беру:
8. Шешім қабылдау еркіндігі;
9. Құқықпен қорғалуы.
Осығанан байланысты ЖӨӨБ ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. ЖӨӨБ-дың мәні—бұл азаматтардың
жалпы алға қойған мақсатын жүзеге асыру үшін өз ынталарымен ерікті ... ... - ... ... ... ... ... принцинтері;
- жергілікті мемлекеттік басқару мен ЖӨӨБ органдарының ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың кең көлемде қатысу еркіндігі және құқығы;
- бекітілген заң ... ... жеке ... жүзеге асыру
үшін толық еркіндікте болуы.
1. Қазақстанда жергілікті мемлекеттік басқару мен ӨӨБ ... ... ... ... ... тудыруда. Бұл келесі
факторларға негізделеді.
ҚР Конституциясы (89-бап) халықтың жергілікті ммаңызды ... ... ... ... ... мойындайды ҚР Конституциясында
мемлекеттің бірден-бір қайнар көзіі халық деп белгіленгсн (1т. ... ... ойша ... ... ... ... билік институттарының халық билігімен бірге болатынын түсінуге
негіз береді.
Қазақстан Үкіметі мен орталық ... ... ... ... ... басқару мүмкіндігі шектеулі екендігін мойындайды
және аймақтық саясат концепцпясына ... ... ... 1996ж) сәйкес жергілікті органдарға істің бір ... ... ... және ... органдарды кайта құруды ұйымдастыру
ертеден көзделген, ... оны іске ... текк ... қана ... сонымен
қоса құрылымдық жағдайына да басшылық жасау қажет.
Мемлекеттік және муниципалдық құрылымдағы ӨӨБ-дың даму тәжірибесінің әр
алуандығы екі ... ... ... Олар тек ... ... мәдениетке ғана емес, сонымен бірге құқықтық жүйеге де негізделген.
Мәселен: AҚШ-тa ЖӨӨБ штаттардың орталық ... мен ... ... ... тұру ретінде туындаған. Ұлыбританияда муниципалды билік
дербес ішкі басқаруға артықшылықтарды беру ретімсн туындаған.
Әлеуметтік ... ... ... ... мемлекеттің
жалпы билік жолына тосқауыл ретіпде ... ... ... ... ... ... ... Бұл ғұрыптар үлгілі
құқыққа сүйенетін сот билігі тұлғасындағы ... ... ... ӨӨБ ... ... салтта «жазылған құқық жүйссіне сүйенетін
мемлекет билигі ... ... ... ... ... ... шешу ... қоғамды мемлекетке, жеке индивидке, толық
әлеуметке (социоцентризм) ... ... емес ... ... ... ... бейімделу немесе тұлғаның функционалды-
догматикалық концепдиясы тұрады. Екі ... ... ... ... ... ... ... түлға мақсат ретінде және ол үшін
құқық бар: ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бағытты қамтиды: адам табиғаттан өзін бөле
отырып, әлеуметтік топты, ... ... ... және өзін таниды. Ол
білімін дамыта отырып өзін-өзі таниды және сол ... ӨӨБ ... ... ... функцияны құжаттау
құқығымен негізделеді, мәселен: басшы мен ... ... ... ... ... ... жекелікке негізделген.
Гуманистік және функционалды-догматикалық тұлғалық концепциялардың бір-
біріне қарсы келуі қоғам мен ... ... ... ... ... ... белгілері "Жергілікті өзін-өзі басқарудың"
Европалық Хартиясында бейнеленген. Ең алдымен ЖӨӨБ органдарының құрылуы ... ... ... ... ӨӨБ қажеттілігін мойындау ғана емес,
сонммен бірге муниципалды биліктің Конституцияда ... ... ... ... өлшемі мыналар болуы тиіс:
а) ЖӨӨБ-дың ұйымдық қиғастығы, оның ... ... ... ... ЖӨӨБ ... ... ... экономикасы мен қаржысының
болуы;
в) ЖӨӨБ органдарының ... да ... мен ... ... ... әрекеттестігі мен толық субъкті құқығының болуы
(жеке бюджет пен ... ... және оған ... ету, ... жеке шешім
қабылдау құқығы және т.б.). Мысалы: Жапония Конституциясы ЖӨӨБ ... (%-100) бап ... ... 1) ... ... ... бюджетті нақтылайды; 3) ... ... ... 4) ... ... жүргізеді;
5) муниципалды косіпорынды басқарудың принципті міндеттерін шешеді; 6)
жергілікті ... ... ... ... жүргізеді.
г) ЖӨӨБ формаларының алуан түрлілігі, тарихи, ... ... мен ... ... ... ... ... өлшенеді.
Осыған орай ЖӨӨБ-дың институционалдық белгілерінің құжатталуы ҚР-ның
Контситуциясымен ӨӨБ жөніндегі арнайы заң ... және ... ... ... Адам мен азаматтың еркіндігі мен құқығының камтамасыз етілуі және
азаматтардың ЖӨӨБ органдарына жұмысқа тартылуы ... ... ... ... ... қатысуы және ӨӨБ-дың ... ... ... ... ... ... ... береді. ЖӨӨБ-дың
табиғи ерекшелігі көптегеі ... ... ... ... ... конституциялық және муниципалдық нормалардъш
саралталу келесі қорытындыға негізделеді, ... ... ... ... ретінде көрінеді, яғни aзаматтар мен ... ... ... болып көрінеді.
Бұл жағдай мемлекеттік билік органдарын тек ... ... ... сонымен бірге ЖӨӨБ органдарыны құрылуына жағдай жасауды да
кепілдендіруге ... ... бұл ... ... ... мен ЖӨӨБ ... ... де қатысты теңдей кепілдік береді).
Сонымен қоса муниципалды тәжірибедегі белгілі жағдай, ол ... ... ... ... және ... да құралдармен бірге ЖӨӨБ-
ға бөлініп берілумен белгілі.
Өкілеттіктердің бөлінуі екі ... ... ... ... ... ... ... мен өкілеттіктерін реттеу әрекеті; 2) беру —
мемлекеттік ... ... ... бір ... шешу ... ЖӨӨБ
органдарына бір рет, белгілі бі мерзімге немесе мерзімсіз беруді жеткізу.
Сонымен мемлекеттік билік жергілікті қауымдағы ӨӨБ билігін ... ... ... көзі ... ... ... де ... ЖӨӨБ қолданыстағы заң шеңберінде ... ... ЖӨӨБ ... ... негізделуі ең алдымен қолданыстағы
заң шеңберінде қалалық және селолық ӨӨБ-ды енгізу әдісінің қызметімен
айқындалады. Осы ... ... ... ... қызмет еркіндігін
бөліп алайық:
- ӨӨБ органдарын сайлау;
- халықтың жергілікті аса маңызды мәселелерді шешудегі ... ... ... ... халықтың құқықтық шығармашылық ынтасының қозғалысы;
-муниципалды округте тұрғылықты тұратын халықтың талабын ... ... ... арқа ... және ... ... заңы Конституция мен
басқа да зандар, және де сол ... ... ... ... ... б.т. ... сол ... тұрғындары тікелей
қабылдайды немесе өкілдік oрган— Кеңес ... ... ... ... тіркеуден өтеді және бір сөзбен
айтқанда жергілікті жердің Конституциясы іспеттес ... ...... жүйеде емес, жepгілікті халықтын билік
органдары. Осы себеппен әp ... ... ... ... ... бөлінуі де орынды. ЖӨӨБ дамуын қамтамасыз ету мақсатында тек
бұл органның статусына ... ғана ... ... ... ... ... ... ұйымдарға беру жағдайымен муниципалды ... ... де ... ... унитарлы мемлекет болып табылғандықтан ... ... ... ... ... ... ... тік билігіне негізделуге сәйкестеледі. ... мен ... ... құру ... ... ... ... мен ЖӨӨБ органдарын пайдалы біріктіруден тұрады.
Осы мақсатта ... ... пен ... билік пен өкілетті билік
басшысының төменгі қала, село, ... ... ... ... ... кажет.
Бұл үшін мүмкін, ЖӨӨБ органдарының тиімді жұмыс ... ... ... ... ... жақын болуы үшін елдің әкімшілік-
терриоториялык бөлімдерін қайта қарастыруды ... ... ал ... ... ... тәуелді болмай өздсрінің ... және ... ... шешуде өкілеттіктерін жүзеге
асыра алады.
Құрылымдық жағынан да, мазмұны жағынанда ЖӨӨБ-ға ең ... - ... ... б .т. ... тәжірибеде өкілдік органды ЖӨӨБ
құрылымына айналдыру кездеседі. Екі өкілдік ... гөрі ... ... ... ... де ... ең күрделі мәселенің бірі — сол өкілдік орган бағынышты атқару
органы болып отыр. Егер әкімшілік (демек жоғарғы тағайындалған ... ... ... ... ЖӨӨБ ... Әр ... өз ... бар мүмкін,
әкімдср жүйесі әлі де өз қажеттіліктерін жоймаған шығар, бірақ оны ... ... ... ... ... ... ... етудің
ешқандай қатысы жоқ. Шынын айту ... ... ... екі ... ... ... Конститутцияда айқын жазылған баптарды жүзеге
асыра отырып, муниципалитптік басқа жүйесіне көшетін заң қабылдайын десе ... ... ... жоғарыдағыларға деген бағыныштылығы келмес
кетеді, ал ЖӨӨБ органдарын әкімшілікке бағынышты ... заң ... ... 89-тармағындағы мәселелер дала, қалады.
Демек Қазақстандағы ЖӨӨБ жүйесі тек бір ғана заңның аясында жүзеге аса
қояды дегенге сену қиын. Бұл жердс ... ... ... да, ... ... ... ... қатар жүру керек сияқты. Бір
сөзбен айтқанда жергілікті басқару жүйесіне толық реформа жүргізу қажет.
ҚР ... ... ... ... ... халық тікелей
сайлау жолымен, сондай-ақ халық топтары тығыз ... ... ... және ... жергілікті қауымдастықтардығы сайланбалы және басқада
ЖӨӨБ органдгы ... ... ... ... ... негізінде құрылады, бірақ муниципалды
билікті жүргізу шекарасын мемлекеттік органдар анықтайды. ҚР Конституциясы
(61-бап) белгілегендей әкімшілік терриоторияның ... ... ... ... ... ... табылады. Бірақ ол ... ... ... шекараны және ЖӨӨБ шекарасын бөлуге ниетті емес.
Терриотория мемлекет белгісі және ол ... ... ... тек оның ... режимін анықтамайды. Терриотория заңды
тұрғыда тек міндетті тіршілік әрекеті жағдайымен ғана емес (жер, ... ... ... ... қатар ӨӨБ статусы — заңды тұлға
ретінде де көріне алады. Жергілік қауымның құрылуы және өзгеруі, ... ... ... бірігуі немесе бөлінуі тек халық ынтасымен, тарихи,
мәдени және басқа да ... ... заң ... ЖӨӨБ ... ... ЖӨӨБ ... ... органдары, ҚР Президентінің конституциялық заң күші
бар Жарлығына сәйкес құрылатын "ҚР-сайлау ... ... ... ... принциптері болып:
- берілген органның міндеті;
- сайланбалы органның аталуы ұлттық, тарихи және ... ... ... ... ... ЖӨӨБ ... құрылымын халық өзі анықтайды;
- ЖӨӨБ өкілетті органдары сайланбалы органдардың сессияларын анықтайтын
ерекше жоғарғы ... ... ... органдары жалпы халықтың теңдей жасырын дауыспен
сайлау арқылы берілген ... ... ... ... органның
сандық құрамын муниципалды бірлестіктердің Жарлығымен (қалалық немесе
ауылдық) анықталады.
ЖӨӨБ сайланбалы органдарының ерекше құзіреті ... ... ... ... және оның ... жөніндегіесепті
тындау;
- муниципалды бірлестіктің даму жоспарын, бағдарламасын ... ... ... мен ... ... ... басқару тәртібін және муниципалды меншікті басқаруды белгілеу;
- ЖӨӨБ атқарушы органы мен ЖӨӨБ ... ... ... ... ... бірлестіктің Жарлығында бекітілген жалпыға міндетті
құқықты қабылдау.
ЖӨӨБ-дың терриоториялық ... ... ... қызметі негізінде ЖӨӨБ ... ... ... ... ... Сондай жағдайдың есебіне
ЖӨӨБ терриоториясы бола алады.
ҚР-ның терриоториясындағы ... ... ... екі ... категорияға — аймактарға және елді-мекендерге бөлінеді.
Аймаққа республика мүддесіндс құрылып және басқарылатын, өзіне бірнеше ... ... ... ... бір ... ... арқылы мемлекеттік органдар тарапынан ... ... ету ... аймақтық шекараларді тәртібі енгізіледі. Елді-
мекендер өз ... ... ... ... ... ... қоғамдық қызметтер нәтижесінде қалыптасқан халықтың тығыз
орналасу бөлігі түсіндіріледі. Осыдан, әсіресе оның төменгі ... ... ... басты маңыздылықты иемленеді (адамнан кем емес). Елді-
мекендер заңға сәкес тек сjk терриоторияда ғана муниципалды ... үшін ... ... Осы ... ... ... ... қарасты ауылдарды және олардың статустарын ... ... ... ұмытпауы тиіс.
Муниципалды бірлестіктің терриоториясын қалалық ауылдық мекендердің
жерлері ... ... ... ... мен ... белгілеріне
қарамастан халықтың жалпы қоныстану мен тұрғылықты мекеннің дамуына ... ... ... ... тек ... ... өзара
әрекеттестігінің белгілі формасын ғана емес ... ... ... ... яғни ... ... пен ЖӨӨБ-дың құқықтық негізінің құрылуында
ғана шешіледі.
ЖӨӨБ-дың терриоториялық ... ... ... отырып, келесі позитивті
мәселелерді шешуге тура келеді;
- ... ... ... ... құқығы жөнінде;
- заңды тұлға ретінде муниципалды бірлестіктің құқықтық мүмкіндігін
нақты анықтайтын муниципалдық шекара туралы;
- ... көп ... ... ... ... және қоғамдық (мөлтек
аудандар, қала аудандары, поселкелер).
Көптеген елдерде ЖӨӨБ-дың екі деңгейі бар: ... ... ... ... ... ... ... ауыл, ауылдық аймақтық, аудандық маңызы бар
қалалар, облыстық маңызы бар ... ... ... тек ... ... ... Ал ... маңызы бар аудан, қала деңгейінде
жергілікті мемлекеттік басқару мен ЖӨӨБ органдарын мақсатты үйлестіреді.
Мұнда ... ... ... ... ... ... ... ЖӨӨБ
органдарының қызметін үйлестіреді және жергілікті мемлекеттік басқару
органдарымен өзара қатынаста ... ... ... осы ... ... ... көрінуі
мүмкін, әкімнің рөлі европалық елдердегі префектердід ролі сияқты болады,
ол аймактағы министрліктер мен ведомствалардың қызметтерін ... ... ... мемлекеттік бақылау жасауды жүзеге асырады. Әкім
сайлануы ... ... ЖӨӨБ ... есеп ... отыруы тиіс. Мұнда
халықтық мүддені ЖӨӨБ органдары ұсынғаннан кейін жергілікті ... ... ... ... ... ... ... ЖӨӨБ органдарының ролі, тек ... ... ... сондай-ақ көмекші жоне кеңесші ретінде ғана болып отыр.
Ассоциация жергілікті қауымның еркіндігін, ЖӨӨБ-дың даму әрекетін көрсетіп,
олардың қызметін үйлестіруді жүзеге ... ... ЖӨӨБ ... ... мүшелерімен де қүрылуы мүмкін.
Мемлекеттің жергілікті басқару органдары орталықтан біршама тәуелсіздік
шегінде жалпы мемлекет саясатының аймақта орындалуын жүзеге ... ... ... көмек көрсетуге байланысты функцияны іске асырады, мысалы;
ЖӨӨБ бюджетті құруда олардың ... ... мен ... ... ... ... бақылау органдарын ык міндетті ЖӨӨБ
органдарының ағымдағы қызметіндс жергілікті қауымның алдында қойылған жалпы
игіліктердің орындалу.ын қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... қарап, олардың құқығын қорғауы тиіс.
Жогаргы мемлекеттік басқару ... ... ... ... процесін қадағалап отыратын органды құру қажет, ол
мемлекеттің ... ... мен ЖӨӨБ ... ... ... сондай-ақ ЖӨӨБ жүйесіне қатысты жалпы мемлекеттік ... ... ... ... ... (Жапония, Қырғызстан) Үкімет қүрамында ЖӨӨБ
мәселесіне қатысты жеке ... ... ... Біздің жағдайда ЖӨОБ
және аймақтық даму ... ... ... ... ... контексіндегі тұрақты даму өзіне мыналардың құрылуын
қамтиды;
-бизнес полигондары (инкабаторлар);
-еңбек биржасы және ақпататтық ауысу;
-тұтынушы кооперативтер;
-аймақтың тұрақты даму бірлестігі және ... ... ... ... ... бағытталған әлеуметтік-
экономикалық ... және ... ... мен ... ... қоғамдық құрылымнын бірлесуі б.т. Берілген ... ... ... ... ... ... және
мемлекет пен қоғамнын нығайуы негізінде халықтың үлкен бөлігін реформаға
көңіл аударту ... ... ... ... ... емес ... маңызды мәні болады. Мысалы: ҚР-ның қолданыстағы зандарына сәйкес
барлық ... ... ... "Аймақты тұрақты дамытудың қоғамдық
кеңесі" (АТДҚК) заңды тұлға б.т.
АТДҚК ... ... ... ... ... ... шеңбердегі кәсіби қызмет мамандары руханиат ... ... ... ... ... ... Оның шешімдері ұсынушы ретінде
болады және мемлекеттік пен мемлекеттік емес ... ... ... үшін ... ... мүмкін.
Бірлескен кеңес мынадай құқықтармен бөлінеді:
- аймақ алдында тұрған, қоғамдық ... және ... ... шешу міндеті үшін мамандар мен ғалымдарды ... және ... ... ... ... ... тұрған нақты міндеттерді шешуге бағытталған түрлі
ғылыми-тәжірибелік және әдістемелік концепция мен ... ... ... ... және ... ... сараптауды
ақпараттық-аналитикалық орталықтар арқылы өткізу. қоғамдық саяси ... ... ... ... ... және
нәтижелерін мемлекеттік органдар мен құрылымдарға жеткізу.
Толықтай тұрақты дамуды азаматтар әл-ауқатының үнемі ... ... даму ... ... және ... ... ... түсініледі.
Мемлекеттік басқару жүйесіндегі құзыреттерді ... ... ... ... биліктің барлык тармақтарын мақсатты құру
және қызметтестіру болып табылатыи ұсынылған схема ... ... ... Бұл ... ... билікті орталықсыздандырудың толық
механизмі мен халық ... ... ... ... дәрежедегі
сатыларын анықтайды.
Мемлекет жүйесін құру мен қызметтестіру принципі Қазақстан ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты және
өзара тәуелділікті толык құрыдымын ... ... ... ... тұрақты дамуында мақсатты ... ... ... билік тармақтарын қызметтестіру процесінде ... ... мен ... ... ету механизмін қамтиды.
Басқарудың ұлттық деңгейіндегі әлеуметтік инициативаны ұйымдастыру
төменнен, ал ... ... ... ... болатын
принциптерінде құрылады. Бұл елдегі реформаның жүргізілуімен байланысты
орын алған қиындықтардан ... ... ... ... ... аналитикалық схема бойынша құрылады, бірақ
өкілетті органдардың сайланбалы принципі, сайлаушылардың сенімді-бақылаушы
функциясын қамтитын атқарушы және сот билігінің ... ... ... ... жүзеге асырады. Басқарудың жергілікті деңгейде
құрылуы жергілікті басқару ... ... ... ... ... принцип бойынша жүргізіледі..
Жергілікті деңгейдегі сайланбалы лауазымдағы маслихат — жергілікті
өкілетті ... сот - ... ... әкім - ... ... ... ... звенодагы бас дәрігерді сайлау Қазақстан қоғамының
тұрақты даму процесіне әсер ететін екі оқшаулы факторды ... ... ... салауатты өмір салты бағдарламасына
белсенді көмектесу, мұнда негізгі атқарушы жоне жауапкершілікті ... ... ... ... б.т.
2-ден, терриотория аймағына кіргізілген мен стандартқа медикаменттердің
жауапкершілігіне және ары ... ... ... ... құрылымы жауап
беруі тиіс.
Сондай-ақ халықтың үйлесімді дамуындагы шексіз құқық ... ... ... оку ... ... ... ... және денсаулық
сақтау құрылымының міндетті қатысуын алдын-ала қарау қажет.
Жергілікті басқару ... ... ... жәнә қаржылық пен
бірге қоғамдық соттық және басқа да бақылаулар болуы керек.
Әкімшілік-терриоториялық сферадағы қайта ... ... ... ... ... ЖӨӨБ-дың алғашқы-кезеңінің құрылуында үлкен дәрежеде
болуы ...... ... ... моделі — тек әлеуметтік-психологиялық
жағдайда нығайтуға мүмкіндік бермей, ... ... ... құқықтық
білімін арттыруды кең түрде ұйымдасуға ... ... ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін.
1-кесте. Жергілікті ... ... ... ... ... қауым ... ... ... ... ... халық ... ... ... ... ... ... ... бағасы |
| |мен ... ... ... |
|Аз қамтылған жанұялар ... ... пен ... ... ... ... |жеңілдік |
| ... мен үш ... ... ... жамағат ... ... және ... қамту |
| ... ... ... түскен |
| ... мен ішкі ... жол, ... ... меншікті |алаң, бақша, т.б. ... ... ... ... |
| ... ... үй ... |
| ... ... ... органдары осы мүдделерді ... ... ... арқылы
қамтамасыз етеді. Осымен қоса жергілікті қауымның әрбір мүшелерінің жеке
мүдделерін материалды және моралды ... ... ... ... ... жүйесінде жетекшінің кооперативті ... мен ... ... немесе сәтсіздігі жөніндегі үсыныс пен шағымдар
есебіндегі пікірлер кеңестің халықпен кері байланыста болуын қарастырады.
ЖӨӨБ ... ... осы ... кәсіби негізде үнемі жалақы
ала отырып қызмет атқаратын сайланбалы лауазымды тұлға мен азаматтар ... ... ... ... ... болады. Сайланған тұлға
жергілікті қауым мүддесінде өз қызметі үшін үнімі еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: моделдегі
кейбір бағыттағы қызметтермен ... ... ... және ... ... ... мүшелері б.т. ҮШМК-нің ... ... ... ... заңы мен нарық ... ... ... құрылуы және өндірістік функциянын көрінуі.
Жоғарыда айтылғандар ЖӨӨБ-дың жалпы ... ... ... ... ... пен ... қажеттіліктегі тауарлар мен қызметтерді
жеткізуді ұйымдастырады. Өндірістік функцияны анықтау мақсатында, ... ... ... ... ... және ары ... ЖӨӨБ-дъщ өндірістік
құрылымын құруда басқару теориясының принциптеріне сәйкес болуы тиіс.
Әрбір нақты жағдайда ... ... ... және басқалар)
коммуналдық және басқа да күнделікті жергілікті ... ... мен ... ... ... осы ... ЖӨӨБ органдарының
өндірістік функциясын анықтайды. Жалпы жағдайда олар мыналар ... ... үй ... үшін ... жылыту отындарын (көмір, ағаш, газ және т.б.)
дайындау (сатып алу); энерго жүйелерімен ... ету - ... үй ... ... ... ... мақсатымен құрылыс жөндеу жұмыстарын
жүргізу; ... ... таза ... ... ... ... байланысын қамтамасыз ету; қоғамдық пікір мен шағымдардың
жұмыстарын ... және ... ... ... ең ... ... ... жинау және өндеу;
б) осы тапсырыстарды орындау және ... мен ... ... ... ... ... басқарудағы жергілікті басқаруды жетілдіру
жолдары
Қазіргі таңда еліміздің мемлекеттік құрылысын жетілдіру, оның ... ... әр ... ... ... бөлінуі мен халық билігінің
маңызды элементі болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін ендіру
өте өзекті ... ... Бұл ... бөлінуі шеңберінде
қарастырылатын мәселе отандық басқару жүйесін ... ... ... ... бұл ... абсолют ретінде қабылдап, бүкіл
қоғам проблемаларын шешеді деп қараудан да ... ... ... ... ... мемлекет белгілі кезеңде өзінің ішкі тұрақтылығын
қамтамасыз ете ... ... оның ұзақ ... ... ... ... сұраныстарға уақытында жауап бермеуі) ... ... алып ... ... ... Ал ішкі ... тұрақтылықты
қамтамасыз ету саяси режимді орталықсыздандыру, ... ... ... сияқты басқа да шараларды жүзеге асыруды талап етеді.
Қазақстанның қазіргі сатыдағы дамуы реформа үрдістерінің арасалмағын
орталықтан ... ... ... ... ... және де оны билік
те, қоғам да мойындайды. Оған тағы бір дәлел, 2003 ... 3 ... ... ... ... ... толықтай осы проблемаға арналды. Және де
бұл мәселе бойынша үкімет ... ... ...... ... ... арасындағы өкілеттіктерді шектеу және бюджетаралық қатынастарды
жетілдіру ... Дәл сол ... ... ... осы ... былай деп өз пікірін білдірді: "Бәрін бір қолға тастай қысып,
айырылмайтын әдет біздің ... ... ... ... ... Жолдауында орталықсыздандыру проблемасы ... ... ... ... Бірақ бұны елімізде жүзеге асыру көптеген
себептерге байланысты қиынға ... ... ... оның ... ... ... ... қолданылатын әдіс-тәсілдерін анықтамай және тиімді
жолдарын іздестірусіз қашанда қоғамның ... ... ... ... ... құру ... жетістікке жетпейді. Әлбетте,
орталықсыздандыру процесі өзіндік жергілікті ерекшеліктерді ескеруі ... ... ... ... ... ... рухани мәдениеті,
демократиялық дәстүрдің орнығуы және де сол сияқты көптеген мәселелер
кіреді. ... ... тек ... ... көшіру мүмкін емес, ол
қоғамда орын алып отырған нақты жағдайларға сүйенуі ... ... оның арты ... ... ... ... болуына алып келуі
әбден мүмкін.
Орталықсыздандыру түсінігінің ... ... бар. ... ... ... ... атап ... болады:
1. Орталықсыздандыру - басқару функцияларын орталық органдардан
жергілікті органдарға беру, төменгі басқару ... ... ... ... ... .
2. Орталықсыздандыру — орталықтандыруға ... ... ... жергілікті әкімшілік органдары мен өзін өзі ... ... ... мен құзыры шеңберінің кеңейтілуі .
Бірінші жағдай билік тепе-теңділігін сақтай отырып, өкілеттіктерін
орталықтан одан ... ... ... көздейді. Бұл түсініктегі
орталықсыздандыру демократиялық басқаруға жағдай жасай отырып, үкіметті
халыққа ... ... деп ... ... ... ... мемлекеттік функциялардың бір ... ... және ... да сол ... жергілікті өзін өзі басқару
органдарына тапсырылады. Олар өз кезегінде осы ... ... ... билікке жүгінбей-ақ, өз жеке атынан өкілетін
іске ... ... ... ... автономия қамтамасыз етіледі.
Бірақ жергілікті органдар белгілі өкілеттерді іске асыру ... ... ... ... ... ... ... жағдайы олардың қызметінің басты көрсеткіші болуы тиіс.
Сонымен бірге орталықсыздандыруды білікті жүргізбеу елде сепаратистік
пиғылдардың пайда болып, оның ... алып ... ... ... ... ... 'Лад" ... қозғалысының қаулысындағы мына тұстары
түсініксіз: "Орыс ұлттық-мәдени автономиясын заңды түрде қамтамасыз ету.
Қазақстанда казачествоны ... ... ... өмір салтына байланысты
өмір сүру құқығын толықтай қалпына келтіру".
Сонымен қатар орталықсыздандырудың екі ... ... ... алшақтау (деконцентрация) және деволюция.
Шоғырландырудан алшақтауды ... ... ... ... ... ... бойынша төменгі органдарына берілуі деп
түсінеміз. Алайда бұл үрдіс мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... басқару құрылымдары жоғары органдарға
тікелей бағынышты қала береді .
Осылайша аймақтық, жергілікті ... ... ... ... жағдайлармен, орталық органдарға қарағанда, тікелей таныс
бола ... ... ... ... ... Осы шоғырландырудан
алшақтау үрдісі төменгі құрылымдарға жергілікті проблемаларды ... ... ... ... Сол ... де ... ... орталықсыздандыру" деп те атайды. Осы орайда ... ... ... ... ... ... жергілікті органдарға
үлкен жауапкершілік те артады дегенбіз. Сондықтан, белгілі функцияларды
өткізбес бұрын, оны іске ... ... ... ... анықтап
алған орынды. Ал Қазақстан ... ... ... ... өзін өзі ... ете алмай отырған кезде, бұл өте маңызды.
Жалпы айтқанда, мемлекеттің аяққа тұруы кезеңінде, көптеген ... ... ... ... ... керісінше, орталықтануға
тырысады, тек осылайша ғана ол мемлекеттің саяси ыдырауына тосқауыл қоя
алады. Ал бұл ... ... ... ... ... нығайтып
жатқан ел үшін өте маңызды және өзекті, екінші жағынан, ... ... ... ... ... естен шығармаған абзал. Соңғы
кездері Орта Азия аймағында қалыптасып отырған саяси қауіпсіздік үрдістері
де бұл ... ... ... ... ... ... яғни ... басшыларын
сайлау, олардың саяси дербестігін заң шығару құқықтарын кеңейту арқылы
нығайту, негізінде, ... ... ... ... ... тән, ал біз — ... ... Унитарлық
мемлекеттер, керісінше, өзінің тұтастығын сақтауға ұмтылып, елдің саяси
ыдырауына жол бермейді. Бұл біздің жағдайымызда өте ... әрі ... ... ... тұрғысынан "жеті желдің өтіндегі" аймақ болып
саналады.
Шығыс пен солтүстік жағымызда орналасқан екі алып ... ... ... ете ... саяси құрылым ғана емес, сонымен ... ... ... ... күш. Орта Азия ... ... ... елдері
де қазіргі кезде өзінің идеяларын қазақ жеріне таңуға тырысуда. Егер Каспий
аймағын ескеретін болсақ, онда ... да ... леп ... ... ... айтылған ішкі сепаратистік пиғылдарды да естен шығармаған
жөн.
Орталықсыздандыру ... үш ... ... ... ... біріншіден, аумақтық бірліктер қоғамдық заңды тұлғалар ... ... ... ие болуы шарт;
• екіншіден, олар өз құзырларына кіретін ... ... ... мен ... ие болуы керек;
• үшіншіден, олардың іс-әрекетін жалпы мемлекеттік әкімшілік органдар
тарапынан бақылау барынша шектелуі тиіс ... ... өзін өзі ... мәселесіне келгенде баса
айтатын жайт, еліміздің 1995 жылы қабылдаған ... ... ... ... ... өзін өзі басқару танылады.
Және де, бұл Атазаң қабылданғаннан кейін екі жыл мерзімінде ... ... ... бұл ... осы ... ... қабылданбай келе жатқаны заңға
қайшы, оны бұзушылық. Дегенмен, бұл Заң қатардағы заңдардан айрықша — саяси
салдары бар Заң, сол ... де оны ... ... қабылдау, басқасын
айтпағанда, мемлекеттілігімізге нұқсан келтіруі мүмкін.
Соңғы үш-төрт жыл аралығында жергілікті өзін өзі басқару проблемасына
қоғамдық ұйымдар тарапынан да ... ... ... ... ұйымдар,
саяси партиялар мен қозғалыстар көптеген басқосулар өткізіп, осы ... шеше ... ... көптеген ұсыныстар да жасалды, ... бір ... келе ... жоқ.
Жергілікті өзін-өзі басқару - "... шешім ... ... ... олардың сөзсіз жүзеге асуына мүмкіндік береді, өйткені
барлық үдерісте оны орындағанға дейін олар өздері қатысады".
Еуропалық Хартияға сәйкес, жергілікті ... ... ... ... бөлігін регламенттеу және де оны басқару құқығы мен нақты
қабілеті деп түсініледі.
Жергілікті ... ... ... Хартиясының негізінде
субсидиарлық принципі жатыр. Оның басты мәні: ... ... ... ... мәселелерді биліктің жоғарғы деңгейлеріне
жеткізбей-ақ шешу.
Қазіргі кездегі әлем елдерінде жергілікті өзін өзі ... ... түрі бар; ... ... ... ... ... аса маңызды мәселелер бойынша шешім қабылдайтын ... ... ...... ... ... ... атқару органы.
Дегенмен, оған кейбір жалпымемлекеттік функцияларды да жүктеуі мүмкін.
Жергілікті органдардың өкілеттіктері арнайы ... ... ... ... ... ... заңдармен бекітіледі. Ал
жалпылама ол Конституцияда орын табады.
Сонымен қатар жергілікті органдарды қоғамдық, сот және ... ... ... Бұл орайда сот билігінің жергілікті атқару
органдарынан тәуелсіздігі қамтамасыз етілуі өте ... мен ... өзін өзі ... ... асыру
олардың жергілікті тұрғындар алдындағы жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты халыққа жауапты
болуы шарт. Егерде ол өзінің міндеттерін орындамаған жағдайда, оны ... ... ... тарату қажет. Мысалы, жапон елінде өзінің
муниципалдык басшысының жұмысына риза болмаған сайлаушылар, белгілі ... ... ... ... сенімсіздік білдіріп, оның өкілетін қайта шақырып
ала алады. Осындай жолдың алдын алу мақсатында, жергілікті өзін өзі ... ... ... және ... ... құру ... орталық
органдар емес, жергілікті қауымдастықтың тікелей қатысуы шарт.
Жергілікті өзін-өзі басқару органының жергілікті мемлекеттік басқару
органынан айырмашылығы сол: ... ... ... ... ... құрылады, ал жергілікті өзін-өзі басқару органы
- жергілікті азаматтардың таңдауы арқылы. Десе де, оларды сайлау арқылы
құру ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдары
сайланғанмен бірге, нақты өкілеттіктерге ие ... ... олай ... оның мәні жоқ. Оған ...... ... ... ауыл әкімдерін сайлау. Қорытындылары көрсетіп отырғандай, оларды
сайлағаннан ешнәрсе ... ... ... қолында белгілі мәселені
шешуге бағытталған өкілеттігі болмаса, онда оның тағайындалған басшыдаи
айырмашылығы шамалы.
Сонымен, билікті ... және ... өзін өзі ... ... ... ... жағынан, азаматтық қоғам ... ... ... ... ол - сол ... ... ... көрінісі.
Жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... және де ... сол сияқты
жергілікті қауымдастықтың өміріне әсер ететін мәселелерге ... ... ... ... ... ... орай жүйе де сәйкес
болуы тиіс, ол жергілікті ... ... ... қажет. Осыған
байланысты жүйе үнемі реформаланып тұруы керек. Сондықтан да жүйені құруда
ол кейін ... ... ... ... жаңа ... ... ескерген абзал. Оған ... ... озық ... Франция секілді мемлекеттер) вертикальды басқару жүйесі осы
күнге дейін ... ... ... ... ... үшін тұрақтылық қажет, ал реформа жүргізу
үшін керегі - ... ... ... ... қоғамда тұрақсыздық
туғызбай жүргізу - алғышарт.
Орталықсыздандыруды тек ұйымдастыру және құқықтық ... ...... Оны ... ... ретінде қабылдау қажет.
Әлемдік тәжірибеге ... ... ... ... жүргізудің екі себебін алға тартады: ... ... ... қоғам өмірінің барлық салаларына ықпал ету
деңгейінің үнемі өсуіне жауап ретінде ... ... ... деңгейде қабылданатын ... ... ... ... қалу ... болды. Сондықтан да шешімдер
мемлекеттік мекемелерден ... ... ... іс жүргізуді қалайтын
азаматтардың мүддесіне және ... ... Бұл ...... ... ... талабы.
Үшіншіден, азаматтың өзін айқындау құқығын тану және олар ... ... ... ... ... И. Люшердің пікірі
бойынша орталықсыздандыру осындай қажеттіліктердің жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... арасынан мыналарға ерекше көңіл
бөлінеді: орталықтың белгілі дәрежеде енжарлық танытуы, ... және ... ... ... ... ... келмеу.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін қалыптастыру тек демократиялық
процедуралардың жай әшейін түрде енуін емес, ең ... ол ... ... ... ... бағытталуы қажет. Ал
жалпымемлекеттік деңгейде әлеуметтік мемлекет құруға және оны ... ... ... ... да, бұл ... ... ... тұрғындардың салығына күш салатын тағы бір орган емес, оның жеке
басының байлығы көбеюіне қызмет етуі керек.
Сөйтіп, елімізде жергілікті өзін өзі ... ... ... ... ... ... деп ... Бір кезеңнен екінші кезеңге
өту қажеттілігі сол орган жұмысының нәтижелілігімен және ... ... ... ... ... ... ягни қазіргі уақытта, жергілікті өзін-өзі
басқару органы атқарушы ( биліктің ... - ... ... тетік қызметін
атқаруы қажет деп есептейді. Бұл елді ... ... ... ... ... яғни ақысыз қызмет ететін, 2-3 жылға
сайланған орган. Аталмыш ... ... ... ... ... ... алдына қойып, шешуді талап етеді. Егерде атқарушы билік
өкілінің ... ... ... ... оны ... дауыс
беру ... ... ... босатуды жоғарғы атқарушы
органдардан талап етеді. Және де бұл жерде ауыл, қала ... ... ... емес.
Екінші кезең. Халықтың демократиялық мәдениеті қалыптасып, оның
экономикалық ахуалының жақсаруымен қатар өзін өзі басқару жүйесі де ... ... ... ... ... аталған орган белгілі
мәселелерді өзі дара ... ... алуы ... Ол үшін заң жүзінде
жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... беру ... Оның ішінде
қаржылай және кейбір шаруашылық мәселелерін шешетін құзыр. Айтылған
жергілікті өзін өзі ... ... ... ... ... ... етеді. Осы ретте жергілікті өзін өзі басқару жүйесіне өз алдына жеке
сайланатын ... ... (оны 2000 жылы ... ... ... өзін өзі ... туралы" Заң жобасында
аталғандай) ендіруге болады. Бұндай органның пайда ... осы ... ... бөлуді қажет етеді.
Үшінші кезең. Ол осы деңгейдегі ... ... ... ... болған
кезде, жергілікгі елді мекендерде (төменгі деңгейде ғана) Әкім институты
жойылады, оның орнына Уәкіл институты енгізіледі. Уәкіл - бұл ... ... яғни ... ... ... ... ... аудан, облыс денгейінде жүрмейді. ол тек ... қала ... ғана іске ... Ал ... ... шағын аудан деңгейінде іске асырылады.
Ауыл проблемаларын дәйекті шешу, жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... қолданылады:
- ауылдық округтерді қаржыландырудың сметалық тәсілін жетілдіру;
- ауыл округтері әкімдеріне бекітілген міндеттер тізбесін кеңейту:
елді мекендерді көркейту, көгалдандыру және ... ... ... бейіттерді, басқа да жерлеу орындарын күтімге алуға қоғамдық жұмыстар
ұйымдастыру;
- өрт және су қауіпсіздіктерін ... ... ... ... елді ... ... қамтамасыз ету, су және жер ... ... ... ұйымдастыру;
- тиісті әкімшілік-аумақтық әкімияттарға берілген коммуналдық меншікті
басқару;
- ауыл әкімдері аппаратының ... ... ... және ... ... ... ... ауылдық округтердің шаруашылық кітаптары бойынша электрондық дерекқор
жасау;
- республикалық бюджет есебінен барлық ауыл ... ... ... ... ... ауыл округтерінде бір малдәрігерлік инспектор ұстау;
- білім, денсаулық сақтау, мәдениет мекемелеріне қосымша штат ... ... ... ... ... ... ... қаржы жағдайы мықты облыстың өндіріс,
көлік, сауда, бизнес және банк мекемелерінің ... ... ... ауыл округтеріне облыстық басқармалар мен департаменттер бастықтарының
жетекшілігін белгілеу;
- ауыл тұрғындары арасында ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы сайлауларға ауыл жастары арасында азаматтық
белсенділікті қалыптастыруға байланысты үгіт-насихат іс-шараларын күшейту;
- ауылда құқық тәртібін сақтау үшін ... ... ... базасын нығайту.
Мемлекет өз тарапынан уәкіл арқылы әкімшілік және қаржылық бақылауын
жүзеге асырады.
- ... ... ... ... мен оның іске ... және дұрыстығын бақылау;
- жергілікті өзін-өзі басқару органы қабылданған шешімдердің ... ... ... ... ... ... екі ... біреуі ғана
ақылы түрде қызмет етеді, ал Кеңес - ақысыз қызмет ... ... ... ... ... неге ... Аты ... болғанымен, заты сол
әкімнің құзыретіндегі істер емес пе деген сауал туындауы мүмкін. ... ... біз ... ... реформалар кезінде психологиялық,
басқаша айтқанда, сана-сезімдік қабылдау мәселесін басып айтқымыз келеді.
Әкім институты ... бері ... ... ол ... ... ... қалыптасып қалған. Көп жағдайларда, әсіресе, жергілікті халық әр
мәселенің басын шешу үшін әкімге жүгінеді. ... бұл ... ... ... ... ... Ал біздің ұсынысымыздың мақсаты —
бұндай психологияны сындыру, биліктің бастауы өз ... ... және ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органы арқылы сол билікті
жүргізуге болатындығын халықтың ... Яғни ... ... еркін
қалыптастыру. Сондықтан да бұл мәселеде осындай ... ... ... ... демократиялық үрдістердің және мемлекеттілігіміздің
нығаюымен бірге жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі де пісіп-жетіледі.
Баса назар аударып айтатын жайт, осы кезеңдер аралығын ешқандай нақты
мерзіммен ... ... Ол ... айтылған факторларға тікелей
байланысты.
Жергілікті өзін-өзі басқару органы мемлекеттің тұрақты және маңызды
саяси институтына айналуы тиіс деп ... жол ... асу ... мемлекеттік органдар мен жергілікті
өзін-өзі басқару органдары ... ... алу ... Осы ... ... ...... өкілеттіктері тек әкімшілік-аумақтық
мәселелер аясында жүргізілуі тиіс. Және де олар ... ... ... қажет.
Сонымен қатар осы деңгейлердегі өкілді органдардың — мәслихаттардың
(әртүрлі комиссия құру арқылы) атқарушы тармақты ... ... ... ... ... ... — бұл ... билігін әртүрлі
деңгейлерде іске асыруға мүмкіндік беретін құрал. Оны тек осылай ... ... ... да болмасын құрылған билік органы өзін-өзі мақсат
тұтпайды, ол елдің мұң-мұқтажын шешуге арналған.
Ал ... ... ... мәслихаттар жергілікті саясатты анықтайтын
органға айналуы тиіс. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... жол беру керек. Нақты ... ... ... күшеюі атқарушы биліктің құзырларын шектеуге алып келуі
қажет.
Мәслихат тұрғылықты халықтың ерік-жігерін іске асыратын орган ... ... ... ... ... ... ... керек, ал
атқарушы орган өзінің ... сай ... ие ... яғни ... ... ... Тек ... ұғыну және іске асыру арқылы ғана ... ... ... арасында тепе-теңдік сақтай алуымыз мүмкін.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы қазіргі кезде өзінің ... ... ... ... деңгейге шықты. Мұндай жағдай мемлекеттік басқару мен билік
жүйесіндегі түпкілікті қайта ... ... ... ... билік жүйесі
Қазақстандағы мемлекеттіктің қалыптасуына өз үлесін қосты.
Бірақ қазіргі ... ... ... бұл ... ... және ... ... теріс әсер беретін кемшіліктерін
байқатып отыр. Әсіресе, бұл ... ... ... ... атап көрсетуге болады. Қазіргі кездегі жергілікті жерлердегі билік
қазіргі кездегі талаптарға толық сай емес, ... ... ... ... ... тым бейімді болып келген.
Мұның басты себептері қолданыстағы заңдылықтардың, соның ішіндегі
сайлау туралы заң, жергілікті мемлекеттік басқару туралы заң, ... ... ... ... болып есептеледі.
Қазақстанның қазіргі сатыдағы дамуы реформа үрдістерінің арасалмағын
орталықтан жергілікті деңгейлерге түсіруді қажет ... және де оны ... ... да ... Оған тағы бір ... 2003 ... 3 сәуірінде өткен
Ұлттық кеңестің кезекті отырысы толықтай осы проблемаға арналды. Және де
бұл мәселе бойынша үкімет ... ... ...... ... ... арасындағы өкілеттіктерді шектеу және бюджетаралық қатынастарды
жетілдіру тұжырымдамасы". Дәл сол кеңесте Елбасы Н.Ә.Назарбаев осы ... ... деп өз ... ... ... бір қолға тастай қысып,
айырылмайтын әдет ... ... ... отыр". Сондықтан Президенттің
халыққа Жолдауында орталықсыздандыру проблемасы саяси ... ... ... ... бұны ... ... асыру көптеген
себептерге байланысты қиынға соғуда.
Польшаның биліктің жергілікті органдарын ... ... ... ... Ежи Регульски орталықсыздандыру үрдісін бастау
жолында келесі проблемаларды шешу қажет деп есептейді:
• жергілікті және аймақтық нәтижелі ... ... ... ... мәселелерді шешуге қабілеті жететін
азаматтық қоғамның ... ... ... екі мақсат пайда болып отыр:
• кәсіби және нәтижелі ... ... құру және ... ... ... ... ... қоғамды құру үрдісінің басталуы .
Посткеңестік елдерде орталықсыздандыру процесі басқа тұрақты
демократиялық жүйе ... ... ... ... өзгеше
өтуде. Бұрынғы социалистік мемлекеттерде жүйелі орталықсыздандыру жалпы
саяси жүйені құрумен ... өтіп ... Яғни ... ... ... әдіс-тәсілдік негіз жоқ, басқаша айтқанда, тәжірибенің
жетіспеушілігі анық. Бұндай негіз көбінде орталықтанған ... ... ... тиіс. Қазақстан Республикасында да орталықсыздандыру ... өзін өзі ... ... ... себебінің бірі осы. Бұл бір.
Екіншіден, өзін өзі басқару, биліктің бөлінуінің ... ... ... іске ... тамырын он жылдап қалыптасқан адамның
ойлау қасиетінен іздеу қажет. Алдыңғы ... мұра ... ... келе
жатқан саяси сана қоғамдық еркіндікті қолдануда қиындықтар туғызады.
Осындай ... ... да ... ... ... кедергі
болып отырғаны анық. Заң мен адамның ойлау қасиеті арасында байланыс бар
екеніне күмән жоқ. Ал белгілі бір ... ... ... олар оны ... ... ... олар оның ... білуі шарт. Егерде адамдар жаңа заңды
түсінбесе, онда реформалардың нәтижесі күңгірт. Сондықтан да Қазақстанда
саяси ... ... ... ... ... - өте ... мәселе.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Баянов Е. ред. "Мемлекеттік және құқық негіздері", Оқулық, ... ... - ... ... ... жергілікті мемлекеттік басқару туралы"
Қазақстан Республикасының заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 ... ... А.: ... ... ... мәселелері". "Саясат" №7.,
2003ж., 26-31 бет.
4. Танкиева А.: "Жергілікті басқаруда экономикалық механизмдерді ... ... №4, 2004ж, 62-67 ... ... Үкіметінің ресми Web-сайты: www.government.kz

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ресей Федерациясындағы муниципалды баскарудың дамуы37 бет
Менеджер болуы керек..4 бет
«Аутентификация. Мүлде тікелей құпиялық (PFS – Perfect Forward Secrecy) және Куәландыру орталығы. SSL, TLS қолдану»16 бет
Ағылшын тілінен қазақ тіліне тікелей аудару тәжірибесі (көркем аударма туындысы негізінде)48 бет
Жанама және тікелей салыққа сипаттама25 бет
Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруының мәні мен мазмұны34 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы өндірістегі тікелей және жанама шығындардың есебі25 бет
Референдум - Қазақстан халқының билікті тікелей жүзеге асыруының конституциялық құқықтық нысаны60 бет
Семей қаласы жергілікті өзін-өзі басқаруының құрылымының сызбасын келтіру және толық сипаттама беру5 бет
Семинар - лекцияның тікелей жалғасы ретінде. Семинар сабақтың өзіндік ерекшеліктері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь