Инфляция туралы ақпарат

Кіріспе 3
I. Инфляцияның мәні, себептері
1.1. Инфляция экономикалық маңызы 5
1.2. Инфляцияның себептері 6
1.3. Инфляцияның түрлері 8
II. Инфляцияның деңгейі мен зардаптары
2.1. Инфляцияның деңгейін өлшемі 10
2.2. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік
зардаптары 12
2.3. Филипстің қисық сызығы .
III. Инфляцияны төмендету жолдары
3.1. Инфляция және нарықты экономикаға көшу 15
3.2. Дефляция және шығын коэффиценті 17
3.3. Жұмыссыздық пен инфляция арасындағы
байланыс 19
IV. Қазақстандағы инфляцияға қарсы саясат
4.1. Инфляцияға қарсы күрес саясатын бағалау 23
4.2. Инфляцияны тежеу жолдары 26
Қорытынды 32
Қолданылған әдебиеттер тізімі 33
Біз қысқаша талдауымыздан мынадай тұжырым жасауға болады, елімізде инфляцияға қарсы табысты болады. Ол үшін біріншіден, біздің халық шаруашылығын құрылымдық қайта құрудың шарттары мен барысын қамтамасыз ету,білімімізге байланысты, және екіншіден ақша көлеміне бақылау және келешекте халық тұтынатын тауарлар өндірудің өсуі және олардың бағасын тұрақтандыру, арқылы тізгіндеу мақсатында несие- ақша және бюджет- қаржы реттегіштерін кең көлемде қолданылатын боламыз. Тек, осылайша кешенді жағынан келу ғана инфляциямен күресте жеңіске жетуді, ең әрі кеткенде, оның қарқыны қажетті деңгейде ұстауды қамтамасыз етеді. Біз ақшаның шығуы мен инфляцияның қағаз - ақша түрінде көрініс табуының басты проблемасын қарастырдық.
Мұның өзі біздің қазіргі заманғы нарықтық экономиканың келесі проблемасы - баға белгілеу проблемасына көшуге әзір екендігімізді білдіреді. Бағалардың ұтымды жүйелерін қалыптастыру қатаң ақша- қаржы икемді салық саясатын көздейді. Мемлекет тапшылықсыз бюджетті қамтамасыз етудің және инфляцияға қарсы күрестің барлық қажетті шараларын қолдануға міндетті. Бұл шараларды мемлекеттік шығындарды қысқартудың, ақылға сыйымды шеңберде бюджеттің салық базасын ұлғайтудың, ең ары кеткенде халық шаруашылығының барлық салаларындағы тиімсіз өндірістерге жәрдемақы берудің шұғыл қысқартудың өзара байланысты қадамдары көзделеді. Ал мұндай шаралар өнім өндірушілердің ешқайысын да жігерлендіре қоймайтыны түсінікті. Ал, дербес өзіндік, шаруашылық қызметтің нәтижелері үшін толық жауап беретін бола тұрып, өндірісті дамытуға, өз қызметкерлерін материалдық жағынан ынталандыруға қажет ақша табу айтарлықтай қиын. Алайда егер алғашқы жолмен жүрсек онда «жұмыс істемейтін» ақша тасқыны ұлғайатыны сөзсіз. Осы жағдайда, тауарлардың қажетті саны болмағанда бағаның бақылаусыз өсуі сөзсіз орын алады да еркін бағаға белгілеу сияқты өзін-өзі реттеу механизміне қол жеткізе алмаймыз.
1. Абдуллаев Ә. Экономикалық теория. Алматы, 2004 ж., 166 б.
2. Әубәкіров Я. Ә., Байжұмабаев Б. Б., Жақыпов Ф.Н., Табеев Т. П. Экономикалық теория. Алматы, «Қазақ университеті», 1999ж., 280 б.
3. Жатқанбаев Е. Б.Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы. Алматы, 2006 ж., 300 б.
4. Крымова В.Ж. Экономикалық теория. Алматы, 2003ж.,120 б.
5. Мамыров Н.Қ.,Есенғалиева Қ.С., Тілеужанова М.Ә.,
Микроэкономика:Оқу құралы.Алматы, «Экономика»2000ж.,420б.
6. Мәуленова С. С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е. Қ. Экономикалық теория. Алматы, 2004 ж.,194 б.
7. Осипова Г. М. Экономикалық теория негіздері. –Алматы, 2002 ж.
260 б.
8. Сахариев С.С., Сахариева А.С.,Жаңа кезең – экономикалық теориясы:Оқулық.Алматы, «Дәнекер»,2004ж.,155 б.
9. Шеденов Ө. Қ., Сағындықов Е. Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү. С., Комягин Б. И. Экономикалық теория. Ақтөбе, 2004 ж.
«А-Полиграфия», 455 б.

Қосымша:
10. Айқын апта. Инфляцияалғанды қайтару болама ?Жаңділдин. Ж.
№ 116 2006 жыл 29 маусым 5 бет
11.Айқын апта Инфляцияны тежеу үшін қандай саясат ұстанамыз
немесе ХВҚ мен Әнуар Сәиденовтың пікірлерінің алшақтықтығы
қандай нәтиже берді ? Жангелдін.Ж. № 98 2006 жыл 1 маусым
6 бет
12.Айқын апта.Инфляцияға қарсы әрекет. Сайденов.Ә.Бетті
дайындаған А. Мұхаметжанова. №61 2006ж сәуір 4 бет
13.Егемен Қазақстан. ҚазақстанРеспубликасында инфляция. Еспаев.С. № 38 2006 жыл 29 қараша 4 бет
14.Айқын апта . Инфляцияның өсімді «жеп» қоятын түрі бар.
ЖанділдинЖұмабек. №180 2006 ж 28 қыркүиек 5 бет
15.Егемен Қазақстан. Инфляция неден иемденеді ? Жүсіп.Н. № 107
2006 ж 17 мамыр 2 бет.
16.Заң газеті . Инфляцияны тежеу жиын тетік қажет. И.Қонақова
№ 24 2007 15 ақпан 1 бет
17.Айқын апта. Инфляцияны ауыздықтауға аз тер төгілмеді.
Ақтілеуов.А. № 22 2007 ж 7 ақпан 4 бет
18.Дала мен қала. Инфляция қысымы Сауытбекова. Ә. № 15
2006ж 21 сәуір 5 бет .
        
        Ж О С П А Р
Кіріспе
3
I. Инфляцияның мәні, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... Инфляцияның ... ... ... ... және әлеуметтік
зардаптары
12
2.3. ... ... ... ... ... жолдары
3.1. Инфляция және нарықты ... ... ... және ... коэффиценті
17
3.3. Жұмыссыздық пен ... ... ... ... қарсы саясат
4.1. Инфляцияға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... талдауымыздан мынадай тұжырым жасауға болады, елімізде
инфляцияға ... ... ... Ол үшін ... біздің халық
шаруашылығын құрылымдық қайта құрудың шарттары мен ... ... ... және ... ақша ... бақылау және
келешекте халық тұтынатын тауарлар өндірудің өсуі және олардың ... ... ... мақсатында несие- ақша және бюджет- қаржы
реттегіштерін кең ... ... ... Тек, ... ... келу ғана ... күресте жеңіске жетуді, ең әрі кеткенде,
оның қарқыны қажетті деңгейде ұстауды қамтамасыз етеді. Біз ақшаның ... ... ... - ақша ... ... ... ... проблемасын
қарастырдық.
Мұның өзі біздің қазіргі заманғы нарықтық экономиканың ... - баға ... ... ... әзір ... ... ... жүйелерін қалыптастыру қатаң ... ... ... ... ... ... тапшылықсыз бюджетті
қамтамасыз етудің және ... ... ... ... ... ... міндетті. Бұл шараларды мемлекеттік ... ... ... ... бюджеттің салық базасын ұлғайтудың, ең ... ... ... барлық салаларындағы тиімсіз өндірістерге
жәрдемақы берудің шұғыл қысқартудың ... ... ... Ал ... ... өнім өндірушілердің ешқайысын ... ... ... Ал, ... өзіндік, шаруашылық
қызметтің нәтижелері үшін толық жауап беретін бола ... ... өз ... ... ... ынталандыруға қажет
ақша табу айтарлықтай қиын. Алайда егер алғашқы ... ... ... ... ақша ... ұлғайатыны сөзсіз. Осы жағдайда,
тауарлардың қажетті саны болмағанда ... ... өсуі ... ... да ... бағаға белгілеу сияқты өзін-өзі реттеу механизміне ... ... ... ... ... ... механизм қалыптасатын
және әрекет ететін болады. Жоғарыда көрсетілген шараларды бір ... ... ... ... ... жеңу еркін, нарықтық бағалар
жүйесін өмірге енгізуге мүмкіндік береді. Әрине,бұл тез өте ... ... ... өне ... ... өнім түрлерінің бағасын
әкімшілік жолымен реттеп отыру оның ... ... ... ... ... мұндай ... ... ... ... баға ... ... ... де
қиындыққа, үлкен әлеуметтік тәуекелге толы жолы ... ... жөн. ... де, ... ... ділгерсіз, жоғары өнімді
экономикаға жеткізетін бірден - бір ... ... ... - ... ... ... ... алған түйіткісіздерге жұртшылықтың назарын
аудару кейбір пікірлердің негізгі екендігіне көзін ... ... ... ... орай инфляцияға жүктелетін жауапкершілік күрт
өсті. Біріншіден, оның алдына ... даму ... ... ... ... ... ахуалын анықтау қажеттігі көлденең тартылды. Екіншіден
, егемен ел үшін ... ... ... ... ... ... ел ... іргемізді бүтіндеп отырған кезде ұзақ
жылдар ... ... ... ұлттық санамыз бен мінез-құлқымызда
орын алып отырған кешегі ... ... ... ... жылдары
инфляцияның деректерін білуге деген құлшыныс артып, қазақ ұлты ... жаңа ... ... қалыптастырудың тарихи маңызы зор.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Инфляцияның мәні себептері;
- Инфляцияның деңгейі мен ... ... ... ... саясат.
I. ИНФЛЯЦИЯ МӘНІ, СЕБЕПТЕРІ
1.1. Инфляция экономикалық маңызы
Инфляция - бұл ... ... ... ... ... шамадан тыс толып кетуі. Шығарылған қағаз ақшалардың ... ... ал ... көлемі қысқарған жағдайда да инфляция болуы
мүмкін. Бағаның өсуінен ... ... ... әл-ауқаты нашарлай түседі.
"Инфляцияны бағаның тұрақты және үнемі өсіп ... ... да ... ... ... ... ... және барлық
жерде ақшаның феномені ... ... ... ... ның
лауреаты Милтон Фридмен. Монетаристік мұндай ... ... ... ... ... іздеуі. ... ... ... ... ... түрде араласуына мүмкіншілік бар. Бұдан
басқа, кейбір батыс елдерінің теориясының өзгешелігі сол, олар ... ... да, ... ... да ... сатып алушылық қабілет
шамадан тыс артық болуынан ден түсіндіреді.
Инфляция - бұл қаржы процесінің бұзылуынан ... ... ... мен ақша арасындағы тепе-теңдік жағдайды қалыптастыру
бағытындағы экономикалық организмінің реакциясы.
Ақшаның тауарларды сатып алу ... ... ... ... ... бұлай түсіндіру, яғни ақшаның
алтынға ... ... ... ... ақша ... ... деп ... жатыр. Ең ... ... өсуі ... оның ... ... ... ... Белгілі тауар
рыногында ... пен ... ... ... ... ... Инфляция елдегі баға деңгейінің ... ... ... ... ... да әсер ... Мысалы, 70-
жылдардағы энергетикалық дағдарыс тек ... ... ... ... 20 ... ... ... басқа да тауар мен ... ... ... ... жылы ... бағаның деңгейі 7%-ке, 1979 жылы — ... Ақша ... тыс, ... ... ... ... артуына, циклдық және маусымдық талқылауға, ... ... ... ... Аласапыранның бас кезіндегі
оның өсуі дағдарыс пен депрессия ... ... ... ... ... да ... Енбек өнімділігін арттыру бағаның төмендеуіне әкелуі
тиіс. Циклдық ... тағы бір ... ... өсуі ... ... ... ... құбылыс шығынның инфляциясы деп
аталады, ол өз ... баға ... ... ... алып ... ... да бағанын инфляциялық өсуіне көп әсер етпейді.Айталық,
су басып кеткен аймақтардағы құрылыс материалдарының бағалары ... ... ... ... ... ... ал олар ... барысында, баға төмендеуі тиіс.
1.2. Инфляцияның себептері
Сонымен, баға өсуінің инфляциялық себептеріне нені жатқызамыз?
Инфляция көп сәйкессіздіктермен байланысты ... еске ... ... ең ... атайық.
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен кірістердің тепе-теңдігінің
бұзылуы, ... ... Ол ... ... ... нан
көрінеді. Егер дефицит ... ... ... заем ... ... ... "ақша станогы" белсенді пайдала- нылса,
онда айналыста ақша массасы көбейеді. Айырбастың сандық теңдігін MV = ... ... М мен Р ... ... ... ... осындай жолмен, әдіспен инвестицияны ... ... да ... ... өсуі ... Әсіресе
экономиканы милитариландырумен байланысты инвестиция инфляцияны өршітеді.
Ұлттық табысты әскери мақсатқа пайдалану, ... емес ...... байлықты текке рәсуа етеді. Әскери ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша ... ... бар ... ... тауармен қамтамасыз етілмеген
ақша массасының ... ... ... ... өсуі мемлекеттік
бюджетті тұрақты тапшылық жағдайына және мемлекеттік қарыздың ұдайы ... баға ... ... өсуі ... ... ... ... байланысты. Бұл кезең жетілген ... ... ... ... ... ... түрі аз, ... ауысуы оңай уақытқа
мүлдем үқсамайды.Қазіргі рынок белгілі ... ... лык ... ... ... ... ... дәрежеде бағаны билейді.
Олигопиялар бағаны ... ... ... бастамаса да, олар оны қолдауға
ынталы. Жетілмеген бәсекелес бағаның жоғары деңгейін ұстап түру ... пен ... ... ... аркылы дефицит жасауға тырысады. Өздері
билік жүргізетін рынокта бағанын төмендеуін болдырмау үшін олигополия мен
монополия икемді ... ... ... ... ... жаңа ... тежеу үшін олигополистерге жиынтық сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... экономикасының ашық болуы оның бірте-бірте
әлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуы барысында "импорттық" инфляцияның
қаупі ... ... ... 1979 ... энергияға бағаның шарықтауы
(энергетикалық дағдарыс) ... ... ... бағаны өсіріп,
технологиялық тізбек бойынша басқа тауарлар бағасынын ... ... ... ... ... ... ... өз валютасын
ревальвациялау ұлттық валюта- ның құнын жоғарылату арқылы ... ... ... ... ... ... тауарлардың экспорттық
бағасын да қымбаттатады, ал бұл ... ... ... ... ... өзіне-өзі дем беретін сипат ... ... ... нәтижесінде орын алады. ... ... ... және ... елімізде де осы факторды ерекше көрсетуде. Халық
пен өндірушілердің инфляцияны күту себептерін жою ... ға ... ең ... ... Инфляциялық күту жағдайындағы экономикаға ықпал
етудің механизмі қандай?
Баға денгейінің жалпы өсуі жағдайында өмір ... ... ... одан әрі ... ... ... жағдайда еңбекшілер ... ... ... ... тауарларды көптеп алады, өйткені олардың
бағасы ертең тағы да өсуі ... ғой. ... өз ... өте ... ... ... қысқа мерзімде шикізат, материал, қосалқы бөлшектер
қымбаттайды. Мысалы Ресей экономикасындағы (қаңтар — көкек 1992 ... ... ... ... ... ... ... көтеру мүмкіндігінен сақтанып, алдын-ала өз өнімдерінің бағасын
жоғарылатты. Нәтижесіңде Ресей экономикасындағы ... да ТМД ... ... төлем қабілеті бар сұраныс деңгейінен ғана емес, инфляцияны
күткен деңгейден де асып ... ... ... ... де инфляция өршуінің
сан түрлі ... бар. ... бүл ... ... тын
факторлардың комбинациясы жекелеген елдің нақты экономикалык жағдайына
байланысты. Айталық Батыс Еуропада II ... ... ... ... көптеген тауарлардың тапшылығынан пайда болады. Одан ... ... ... күшеюіне мемлекеттік шығыстар, баға мен
жалакының арақатынасы, инфляцияның ... ... ... және т. ... ... ... Бұрынғы КСРО-ны алсақ жалпы заңдылықтармен қатар,
соңғы жылдардағы ... ... ... ерекше тепе-
теңсіздік ... ... ол ... жүйе салдары еді.
Кеңес экономикасына тән жағдай ... ... ... ... бөлу және ... жүйесін монополияланды -рудың жоғары
деңгейі, үлттық табыстағы жалакы үлесінің аздығы және т. б. ерекшеліктер.
1.3 Инфляцияның түрлері
Экономикалық теорияда инфляцияның ... ... ... ... ... табыс пен ұлттық байлықтың қайта бөлінуі;
2. салық мөлшері мен шкаласының бұрмалануы;
3. енбекшілердің нақты ... ... ... ашық және ... деп ... Біріншісі,
бағаның өсуімен, ал екіншісі, тауар тапшылығына байланысты. ... ... ... өсу ... де ... Инфляцияның
үш түрін атауға болады. Олар: баяу (ползучий, ... ный), ... және ... Баяу ... ... баға жәй
өседі, әдетте жылына 10 пайыздан төмен. Ақшаның құны ... ... ... ... бизнестің қаупі жоқ. Секірмелі
инфляция кезінде баға 20 ... 200 ... ... ... ... бағаның өсуіне немесе шет ел валюталарына, мысалы, АҚШ долларын,
байланыстыра әрі ... ... ... ... ... ... бастайды және де бұрынғы пайыз ... ... ... ... ғы ... ... ... астрономиялық мөлшермен өседі. Қоғамның, тіптен ауқатты
азаматтардың ... де ... ... ... ... гиперинфляцияға дейін баруы міндетті ... ... ... кездесетін оқиға. Ал секірмелі инфляция көптеген елдерде ауқын-
ауқын ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстың ... мен ... баға ... әсерін қарастырып көрелік.
Венгриядағы инфляция бұрынғы белгілі көрсеткіштерден асып түсті.
1946 жылы тамызда құнсызданған 829 актильон (22 нолі бар ) ... ... бір ... бағасына теңесті. Америка доллары 3x1022 (22
нөлі бар 3) форинтке бағаланды. 1947 жылы жапондардың балықшы-
лары мен ... ... әуре ... үшін ... мен ұсақ ... тартып есептеген болатын. 1938 жыл мен 1948 жылдар аралығында бұл
елдегі баға 116 есе көтерілді.
Ал ... ... да өте ауыр ... ... 1922 ... баға ... 5470 пайызға көтерілді. 1923 жылы жағдай одан да
нашарлап кетті: баға ... ... ... ... 1923 ... ... Штатқа хат жіберу 200 мың маркаға теңелді. Бағаның тез
өскендігі соншалық, даяшылар ертеңгі тамақты ... ... ... ... ... бірнеше рет өзгертіп жатты. Мейрамханаға
кірген ... ... ... жеп болып, берген тапсырыстарынан екі есе
көп ақша ... ... ... ... орай ... ... деңгейін
Қазақстанның да басынан кешуіне тура келді. 1993 жылы республикамыздың
егемендік ... өз ... отау ... тәуелсіз мемлекет
болғаннан ... ... және ... дайындықтың жоқтығы өте
ауыр әлеуметтік-экономикалық жағдайға әкеліп соқтырды. Осының нәтижесінде
секірмелі инфляциямен ... ... ... 1994 ... ... деңгейі 1000 пайызға дейін өскен кездері ... ... ... ... бір мезгілде экономиканы ырықтандырумен қатар қатаң
монетарлық саясат жүргізуге мәжбүр ... 1999 жылы ... ... болды. Ол 1994 ... ... 100 есе аз. ... "Стратегия-2030" сәйкес ... ... ... 5-6 ... ... болуына ұмтылыс жасап отыр.
Инфляция ның мынадай себептері белгілі:
1. Мемлекет ... ... ... пен ... белгілі бір
мерзімге шамалап есептейді. Мемлекеттік бюджет шығыны оның табыс бөлігінен
артық болса, онда ... ... ... ... кет өзінің
шығынының орнын толтыра алмайтындығы себепті ақша басуды ... ... ... мен ... да, ... ... соқтырады
да, ол бағаның өсуімен ... ... ... төмендеуімен
(қызметкерлердің алатын номиналды жалақы-сына ала алатын тауарлар мен
қызмет ... ... Өнім ... қысқаруы, яғни өндіріс төмендейді.
Бұл процесс экономикадағы екі құбылыс пен ... ... ... яғни өндірістің тоқыра- уы бір мезгілдер ... ... мен ... ... ... ... екіншіден - стагфлияция,
яғни өндіріс пен ... ... ... ... дамуымен
қатар жүретін экономикалық жағдай.
2. Сұраным ұсынымнан артық артық. Бұл рынокта тауардың жетіспеушілігі мен
ақша ... ... ... ... ... мен ұсыным заңына сәйкес баға
өседі, ал бұл инфляцияны туғызады. Өндіріс шығыны ... яғни ... ... ... ... пен ... ... еңбек жиынтықтары-
шикізат, материалдар, отын, яғни өндіріс шығыны артады. ... ... ... ... бар ... құнсыздану ; инфляцияның өсуімен халықтың мөлшері
төмендейді.
2. Табыс пен байлық әр ... ... ... ... ... ... ... нашарлауы өмір сүру құнының артуынан,
бағаның ... өмір сүру ... ... ... ... ... өмір сүру ... төмендеуі мен жалақының азаюы
жұмыссыздықтың ең ... ... ... ХХ ... 80 ... ... ... адамның «кедейшіліктің шегіне » жетудің ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойына сақталады. ... ... ... өсуі мен ... өсуі ... белгілі бір
заңдылық бар. Инфляция деңгейін 1 ... ... үшін ... 2 ... ... қажет екен.Мемлекет инфляцияға қарсы
қатаңдау ақша саясатын, табысты ... ... ... ... ... ... қолданылады.
II. ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ДЕҢГЕЙІ МЕН ЗАРДАПТАРЫ
2.1. Инфляцияның деңгейі өлшемі
Инфляцияны баға ... ... ... ... ... ... мерзім баға индексі арқылы анықталады.Инфляция деңгейін ... ... ... болады. Осы жылдың (1999 жылдың) баға индексін
алдынғы жылдың (1998 жылдың) баға индексінен ... ... ... (1998 жылдың) индексінен бөліп, содан кейін оны пайыз ... үшін 100-ге ... 1998 ... ... ... ... 154,5 тең болса, 1999 жылы- 158,2 болды. Сонымен, 1999 ... ... мына ... ... қарқыны =158,2-154,5 х 100 =2,3%
154,2
Мүлік иелері. Инфляция ... ... да ... ... Баға ... нақты тауардың бағасы төмендейді. Мысалы, бір ... ... ... 1995 жылға дейін 1000 долл,тығып қойды ... ... баға құны ... ... ... ... ... формаларының
бәрі пайыздық табыс әкеледі. Егкр инфляция пайыздық мөлшерлемеден жоғары
болса, онда сақтап ... ... құны ... 13% -ға өсті.
Жылдың соңында 1000 долл, құны 938 ... ... ақша ... ... (1000 ... 60 ... % )
Қарыз алушы және несие беруші (дебитор және ... ... ... және
беруші арасында инфляция табыстарды үйлестіреді. Болжамды инфляция ... ... ... ... ... ... ... сіз банктен
1000 долл. алдыңыз, оны 2 ... ... ... ... егер осы ... ... 500 доллардай бересіз; сонымен инфляция кезінде бағаның құны
төмендейді.
Тұрақты ... ... ... ... және нақты табыс арасындағы
айырмашылық бізге белгілі. Тұрақты атаулы ... ... ... ... бір ... ... тұрақты табыс алушылар арқылы,
басқа адамдар тобына табысты жіктейді. Классикалық мысалы ... ... ... ... ... ... табыс әкеледі. 1995 жылы
зейнеткерлікке шыққан адамның тауарларды мол ... ... ... еді, ал 1998 жылы сатып алу қабілеті жартысына ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
2.2. Инфляцияның экономикалық және әлеуметтік зардаптары
Инфляция зардаптары ... және көп ... ... ... ... ... баға мен ... нормасын жоғарлатып, уақытша
коньюктураны ... ... ... ... ... ... кедергі келтіріп, қоғамдағы ... және ... ... ... аттың текіртеп шауып, бой бермеген
кезіндегідей шаруашылықтың шырқын ... ... зиян ... ... ... жол бермейді. Бағаның әр түрлі ... ... ... ... ... ... бүркемелеп, ішкі рынокта тауарлар өткізуді қиындатады.
Мұндай инфляция тұтынушының ақшадан тауарға ... ... ... ... ... ... айналдырып, тауарға тапшылық
тудырып, ақша қорлануына ынтаны жойып, ақша- ... ... ... ... ... халықтың жинағы құнсызданады, банктер, несие
беретін мекемелер зиян ... ... ... ... ... ... күрделендіреді. Инфляцияның әлеуметтік
зардаптары да бар, ол ... ... ... ... ... салық үстіне
салық болып, номиналды және ... ... күрт ... ... Инфляция зардабын барлық жалдамалы ... ... ... ... т.б. ... ... Филлиптің қисық сызығы
Инфляция жұмыспен қамтуға айтарлықтай әсер ... 1958 жылы ... А. ... оның ... көрсететін,"сұраныс инфляциясы" деген
үлгіні үсынды (61-сурет). 1861 —1956 жылдардагы Ұлыбритания санақтары
деректерін ... ... ол ... ... ... мен ... арасындағы тәуелділік- тің кері әсерін қисық ... ... ... ... жұмыссыздықтың 2,5—3 проценттен артық көбейтуі
баға мен жалақы өсуін күрт баяулататынын дәлелдеді.
А. Филлипс есебінің теориялық ... ... Р. ... ... әрі ... экономистері П. Самуэльсон және Р. Солоу Филлипстің
қисық сызығына өзгерістер енгізіп, ... ... ... ... ... ... ... Филлипстің қисық сызығын сол ... ... ... ... ... ... Әсіресе ол толық
жұмыспен қамту және өндіріс ... ... ... ... ... ... деңгейі, кординат осінде тауар бағаларының
өсу қарқыны бейнеленді. Қисық сызық осі ... ... ... ... деңгейі И\ (оған баға өсу қарқыны сай Р, келеді) төтенше
жоғары деп есептесе, онда оны ... үшін ... ... ... ... олар өз ... ... күшейтеді.
Бұл өндірістің ұлғаюына, жаңа жұмыс ... ... ... ... ... Иг ... дейін төмендей- ді, бірақ дәл сол мезгілде
инфляция қарқыны Рг-ге дейін жоғарылайды. ... ... ... ... дағдарысқа ұшыра- уына әкелуі мүмкін, сондықтан үкімет
несие беруді тежеу, мемлекеттік бюджеттің шығыстарын ... және т. ... ... ... өсу ... Рз ... ... ал жұмыс-
сыздық өсіп, оның ... И3 ... ... ... ... қисық сызығы қысқа мерзімді экономикалық
жағдайларда қолдануға ... ұзақ ... ... (5—10 ... жоғары болуына қарамастан инфляция үдей береді, мұның
бірталай ... ... ... ... ... ... мәселесін бөліп
көрсету керек. Үкімет инфляция арқылы жұмыссыздықтың төмен деңге- йін
тұрақтандыру үшін еңбекшілерді ... ... ... сендіре алса діттеген
мақсатына жетеді. Мысалы, жалдамалы ... ... ... ставкасының
өсуін байқап, еңбек ұсынысын көбейтеді. Мұнда Филлипстің концепциясы
бойынша инфляцияның өсуі (мұнымен ... - ... ... жалақының өсуі)
жұмыссыздықты азайтуы мүмкін. Бірақ, бір кезде халық ... ... ... шын бағасын біледі. Өйткені, инфляция тұсында нақты
жалақынын жоғарылауы оның ... ... ... ... емес, оған
сәйкес келмейді. Егер адамдар алған ақшаларына қызмет пен тауар сатып алуды
бірте-бірте азайтса, ... ... онда ... де ... өсуіне
қарамастан еңбегін ұсынбайды.
Мұндай өзара тәуелділікке 60-жылдары американ экономисі ... ... ... аударды. Ол жұмыссыздықпен күресуде жиынтық сұранысты
инфляциялық ... ... ... деп ... ... ... ... күтуін" сезіп, номиналды ставканы жоғарылату жалақыны ... ... ... ... ... гін ... ғана ... енбекті ұсынудың өсуімен жүрмей оның азаюы, яғни жұмыссыздықтың
өсуінен жүреді. ... ... ... экономикалык талдау үшін тек
карқыны төмен, баяу инфляция- ға ғана ... ... ... ... бар. ... ... калық күйзелісте (мысалы 70-жылдардағы
энергия кездеріне бағаның кенеттен есуі)инфляцияның қарқыны кенеттен өседі
және ол жұмыссыз- дықтың ... ... ... сөзбен айтканда
Филлипстің қисық сызығы көрсететін статистикалық ... ұзақ ... ... заңдылық бола алмайды.Мұның орнға жұмыссыздықтың
табиғи деңгейі деген теория шықты. Ол 1979 ... ... ... мен ... республикалық әкімшілігі) және Англиияда (М. Тэтчер ... , ... ... ... мәні мынада: қарқыны баяу, орта, яғни қоғамға
колайлы инфляция денгейі тек жұмыссыздықтың табиғи дәрежесінде ғана ... Ал ... ... ... әр ... ... ... жұмыспен
қамту жөніндегі ақпараттарға сүйене отырып, олардың ... ... ... ... ... анықтала- ды.Жұмыссыздықтын табиғи
дәрежесі мен ... ... ... ға, ... ... ... мақсатына жете бермейді. Оның оңды нәтижелерімен қатар
(80-жылдардың екінші жартысында АҚШ-та инфляция қарқыны ... ... атап өту ... ... ... ... ... инфляция біраз
уақыт инерциямен қозғалады да содан кейін оның қарқыны жедел төмендейді.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі соңғы ... ... ... ... өсті ... ... 4% болса, 80-жылдары 6-7%-ке дейін өсті).
III. Инфляцияны төмендетудің ... ... және ... экономикаға көшу
Орталықтандырылған экономикадан еркін ... ... ... ... тап ... ... аса қиын ... бірі-
инфляция проблемасы. Алайда олар ... ... бере ала- ... ... ... ... ... байланысты тауқымет- ті
көтеріп алуға тиіс. Инфляция дегеніміз не ? Бұл - ... ... ... мен қызмет түрлерінің орташа бағасының ... ... ... ... екі ... ... ... ды:
өндірушілер қажетті товарлармен, қызмет түрлерімен жабдық тауды ұлғайтып
үлгергенше жұрт өзінің ақшасын жаратып та ... не ... ... ... ... ... түрлерімен жабдықтау қысқарып кетеді,
мұның өзі бағаның өсуін қоздатады. ... ... ... ... қуып ... болып, ақша санының көбеюі деген де анықтама
береді. ... ... ... ... ... ... ерекше
ауыртпалық артады, бұл бағаға ырық ... ... ... бақылау
жасауды қоюдан, нарықтық экономика ... аса ... ... ... ... ырық берудің белгілі нәтижесі мынадай: ылғи
да ... ... ... ... ... ... ... дейсіз ? Өйткені мемлекет бұл товарлардың бағасын
жасанды ... ... ... ... ... де, соның немесе үкімет
шешімдерінен туындаған басқа бір ... ... ... ... ... ... ылғи да ... болып
келген. Өтпелі кезеңде жұрттың қолында мол ақша ... ... оны ... татырлықтай бірдеңе алуға жұмсау мүмкін ... ... ... тіпті қиын болды. Соған қарамастан ... ... ... ... ... ... ... туындайтын
қиындықтарының өтеуі де едәуір айтарлықтай. Мемлекет тұсауынан босанып,
ұсыным мен сұраным ... жан біте ... ... ... ... мол ... белгісі, сондықтан базар, басында баяу,
сүріншектеп болса да, өндірістің арта ... ... ... ... ... ... ақша құнсыздана- ақ қойсын, бірақ олардың
қолындағы ақша енді шын ... ... ... дүкендерге түсе
бастаған товарларды сатып алатын болды. Ұсыным көбейген ... ... және ... азая ... өйткені сату- ға алуан түрлі
өнімдер көбірек түсе ... ... ... ... лер ... жаңа ... еркіндікке жаңа ... ... ... мен ... түрлерінің ұсынымына бәсекемен жауап береді де, сол
арқылы ... ... ... ... ... ... ... қалыпқа түсуіне көмектеседі. ... ... ... ... үкімет баға қоюдағы өз рөлінен бас тартады да, ұсыным ... ... ... іс ... ... товарлар мен қызмет
түрлерінің бағасын белгілеуіне мүмкіндік береді.
Мұндай ... ... ... келе ... ... беруі мүмкін, бірақ экономикалық өтудің алғашқы, ... ... ... қарағанда әлдеқайда баяу , ... бола ... ... лық ... ... ... ... туындайтын күйзеліс пен
қасірет жұрттың бәріне айқын. Сонымен бірге, нарықтық экономикаға тән
төмен ... ... ... болып табыла ма ? ... ... баға жүз жыл ... бола ... ... ... дәл ... кірісте аз күйінде қала берсе, жұртқа жақсы болар ма еді ? Іс
жүзінде ... де олай ... ... ... 10 есе ... олар ... зат бағасы да дәл ... 10 есе ... олар ... тіпті де
жақсы тұра алмайды. ... ... ... жұртты алаңдататын
нәрсе инфляцияның қысқа ... күрт ... ... егер баға
қымбаттап кетсе, кіріс пен байлық өндіріс көлеміне ... ... ... компаниялардың еңбек өнімділігі еш байланыссыз өз бетінше қайта
бөлінеді. Мария үй ... ... да, оның ... төлеу үшін 10 проценттік
өсіммен қарыз алды делік. Олар қарыз ... ... ... ... ... 16 ... дейі ... кетсін. Бұл Марияға пайда,
өйткені олар ... өтеу үшін ... ... құны олар үй сатып алу
үшін қарызға ... ... ... ... Бұл ... үшін жақсы- ақ,
бірақ қарыз берген жер үшін ... Дәл ... ... ... ... ... ұзақ ... келісімшарт негізінде келісіп
алатындар ) инфляциядан зардап шегеді, ал сол келісімшарт ... ... ... ... ... банкісі- нің салымшылары мен
инвесторлар да зардап ... ... ... олардың ақшасының
құнын түсіреді. Керісінше, ... және ... ... ... ... ... өтейтін- дер пайдаға шығады.
Әрине , егер ... ... ... ... ... ... ... өзгертілмесе, елдерге қарызға беруге, іргелі ... ... ... жаңа технологияларға инвестициялауға болатын
жинақ ақша мен ... ... ... ... ... банкісінің салымшыларына нұқсан
келтіріп, өсуді ... ... ... ... қысқартып кетуі
мүмкін.Инфляция іскерлік және экономикалық ... ... ... салдарынан инфляция деңгейі төмен немесе инфляция жоқ басқа
елдерге ... ... ... ... болып көрінеді. ... ... қай ... ... Болжау, біле қою қиын инфляция деңгейі
ылғи да 2,5 процент құрайтын ... ме ? ... ... ... инфляция жұрттың көбірек бөлігін ... гөрі ... ... ... жеке адам ... ... үшін экономикалық
ахуалды бүлдіреді. Осы себептердің салдарынан ... ... ... ... ... қажеттілгі мен инфляцияны
бақылауда ұстау талабын теңдестіріп ... ... ... және ... коэффициенті
Инфляциямен күресу және инфляцияға ... ... ... ... ... ... элементі болып табылады.
Осындай бағдарламаның негізінде инфляцияны ... ... ... ... оны ... ... ... азаюту немесе жоюға
себептер болатын экономикалық ... ... ның ... жату
керек. Инфляцияға қарсы ... ... ... мемлекеттік реттеудің шараларын ... ... Осы ... ұзақ мерзімді сипаты мақсаттар мен әдістерді
енгізетін стратегиялық және ... ... ... ... ... деп ... болады. Инфляцияға қарсы стратегия
ақша-несие, бюджеттік,радикалды ақша реформаларын ... ... ... кең ... ... ... ... тактика
ағымдағы инфляцияның қысым жасауын ... ... ... ... білдіреді. Оның әдістері сұранысты бірге өсірмей ... ... ... ... ... ... мен жалақы
қатынастарына қатаң ... ... мен ... ... ... ... ... ынталандыру, өмірлік маңызы бар ... ... ... шаруашылық шығындарды қолдау. Қазіргі тәжірибе
экономика жағдайында байланысты инфляцияны реттеудің екі ... ... ... ... ... «үрлеп шығару» деген мағынаны береді )
саясаты ақша жиынының ... ... ... ... бұл ... тым қызып кетуін тежеу мақсатымен ... ... ғана сай ... ... ... ... ... экономиканың құлдыра-
уымен қоса ... ... ... ... ... ... ... өсу қарқынының үйлесімімен келісімін, тіпті олардың толық
тоқтауы немесе өсу шектерін анықтап көрсетеді.
Инфляцияға қарсы саясаттың ... ... ... және ... ... ... ... халық шаруашылығындағы басымды - лықтарға
байланысты таңдалады. Егер экономикалық өсуді ... ... ... онда ... ... ... еді, егер ... лық өсу
ынталандыру мақсатымен болса, онда ... ... ... ... ... ... ... директивті нарықтық экономикаға өту кезеңінде ... ... ... оның ... ... ... ... экономика құрлымындағы көшірулер және т.б. ,яғни
жоғарыда аталған осы ... ... ... ... ... уақытта баяу инфляция (5-7 %) сақталып отыр. Қазақстанда
бейімделу ... ... яғни ... ... ... өз іс-
әрекеттерінде бәрінен теңгенің төлем қабілеттілігінің ... ... ала ... ... ... қойып отыр. Бұл жерде шығынды өтеу үшін
негізінен ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің
индексоциялау әдісі қолданылады. Мысалы, сыйақы банктен несие несие ... ... ... байланысты пайыздық мөлшерлемені көтереді,
яғни қайта қаржыландыру мөлшерлемесі + ... + ... ... саясатты әзірлеу үшін бастапқы пункт тамыры қайта
өндіру механизмінде жатқан инфляция теориясының ... ... ... ... ... ... шаралар анықталып және инфляцияға қарсы
ұзақ мерзімді стратегиның әзірленуін білдіреді.
Бұған ... ... ... ... сауықтыру, Қазақстан 2003-2015жж. ... даму ... ... ... мен және оны ... ... ... бағытынан жоғары технологиялы, бәсеке
қабілетті экономикаға өтуге тырысады.
- саналы инвестициялық ... ... ... ... бір
жақтылығын ан зардап шегіп келеді, барлық шетел инфляцияларының
90 %-ы шикізатқа, кен өндіру салаларына ... ... ... ... ... ... және ішкі ... маңызды бөлігін
өндеуші өнеркәсіпке бағыттауға ниет етіп отыр.
- дәстүрлі емес тауарларды (тұрғын үй, жер, бағалы ... және ... ... белсенді тарту.Қазақстан тұрғын үй бағдарламасын ,
ипотекалық ... жаңа Жер ... ... ... ... ... ... дамытуға және тұрғын үй мен ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету нарығын дамыту. Республикада бұл бағытта белсенді
жұмыс жүріп жатыр. ... ... ... аясы ... үлесі ЖІӨ ның
50 %-нан астамын құрайды) даму үстінде.
- ... мен ... ... кепілі болып табылатын кіші
бизнесті ... Бұл ... ... ... ... ... және ... қызмет көрсету аясында болады. Ол мықты
бәсекені қалыптастырады.
- ... ... ... ... ... ... қазақстанның
белгілі бір жетістігі ... ... ... ... ... ... ... асырып отыратын, қазіргі заман талабын сай оның
банк жүйесі бар.
Инфляцияға қарсы ... ... мен ... ... ... қоса ... ... бюджеттік, салықтық шаралардың кең
көлемін көрсетеді. ... банк ... ... ... ... ақша
айналымын реттеуде ашық нарықтағы ... ... ... ... ... ... пруденцилды нормативтердің
бекітілуін өзіне қосатын ақша- несие ... ... ... банк ақша
жиынының өзгерісіне қатаң бақылау ... ... ... жиыны мен
қызмет көрсетуінің сәйкестігіне тікелей және жанама әдістермен ... ... ... ... тұрақты дамуын нақты
білдіреді. Сондықтан неоклассикалық және ... ... ... ... және қаржылық ... ... ... баяу ... ... ... өсуді қамтамасыз
етуді көреді. Баға мен еңбекақы өсуінің уақытша ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар
салалар мен өндірісті қолдауды қосқанда олар мемлекеттің ең белсенді
реттеуші ... ... ... ... ... ... ... несиені реттеудің көмегімен, оның ішінде инфляциямен күресу
жолымен ... ... ... ... Олар ... үнемі ... ... ... ... ... ... – ақша жиынындағы өзгерістерді көре тұра,
олар өндірістің уақытша құлдырау (стагфляция) ... ғана ... ... яғни ... ұзақ ... ақша ... деп
мойындайды. Осылайша, олар теңгерімді бюджетке, ақша эмиссиясына ... жөн ... ... бұл ... нақты экономикалық, әлеуметтік-
саяси жағдайлар есебінен экономиканы тұрақтандыруда және ... ... ... ... қолдануға тырысады. Ақша
айналымын тұрақтандыруға және ... ... ақша ... ... ... пен инфляция арасындағы байланыс
Жұмыссыздық шығынның және инфляциядан ... ... ... ... ... алға ... сауалдар: саясаткерлер
балансты қалай теңестіреді? Жұмыссыздық пен инфляция деңгейі қандай?
Шындығында, ... ... ... ... ... ... Ал егер
жалақы бағаға байланысты жойыла- тын болса, онда тұрақты бағадағы жұмыспен
толық қамтылуды ... қалу ... ... Саясаткерлер бұл жағдайда:
Инфляция қаупі төніп тұрса да, экономиканы жұмыспен толық ... ... ... мен ... ... ... экономика кедергіден А
нүктесіне, яғни инфляция мен ... ... ... ... ... Жұмыспен толык, қамтылуға оралудың екі стратегия- сы бар. Жоғарғы
жол — жұмыссыздықты жедел жою жолы.
Төменгісі — дефляция жолы ... ... ... жою жолы ... ... етек алуын, бірақ экономиканың тұрақты сақтайтын
саясатты таңдаулары қажет пе?— ... екі ... ... ... ... ... егер ... мен ұсыным механизмі- нің бұзылуы тәрізді
себептер инфляцияны да, жұмыссыздықты да ... са, не ... еді? ... ... қарамастан, жұмыспен толық қамтылу жеделдей ... еді? ... ... қарамастан, инфляцияны тоқтату қажет пе?
Саясаткерлер осы мәселенің шешімін іздестіруі керек. Фигура ұзақ ... ... ... ... ді: ұзақ ... ... мен ... үйлесім болмайтынын көрсетеді. Айталық, кедергі. салдарынан
экономика А нүктесінде, бұл ... ... да, ... та ... ... екі жолы бар. Ұтымды жол — инфляция деңгейінің өсуін және
жұмыссыздық пен ұзақ мерзімді ... ... ... Ал ... жол ... берілген, онда инфляция тежеледі, алайда
жұмыссыз- дық біртіндеп төмендейді.Фигурада саясаткерлердін реттеу жолдарын
таңдауы көрсетілген. Үздіксіз сызылған жол 14-тарауда өткен ... да, ... жол ... ... ... ... қисық сызығы Саясаткерлер қайсысын
тандайтынын қарастырған Филлипс кисық ... тағы да ... ... ... ол ... мағынасымен алынады: Мұндағы л инфляция деңгейін,
ал л" ... ... ... ... Осыны сөзбен
сипаттасақ, егер нақты жұмыссыздық ... ... if ... асып ... онда ... бүрынғы деңгейіне қарай
төмендейді,Алайда, ... ... ... ... деңгейі тек
инфляцияның келешектегі деңгейіне — л'-ге ғана ... ол ... ... де байланысты болады. Басқаша ... ... ... ... әр ... көрініс беруі. Жұмыссыз- дықтың
бірде төмендеуіне, енді бірде ... ... ... ... Жұмыссыздық
деңгейі 8% делік. Бұл түста екі мүмкіндік бар. ... де ... жыл ... 2%-ке ... екіншісінде мүлде кемімейді. Бұдан біз инфляциялық қысымды
немесе инфляцияның бұрынғы- дай ... ... ... ... ... тек ... /3(и - и,) ... I қосылған. р
коэффициенті өзгерген жүмыссыздықтың (и - и-\) ... I ... ... /3 ... ... ... ... жұмыссыздықтыц I
инфляцияға әсері де соғүрлым ... ... ... ... жоғары болуы инфляцияны төмендетеді. (4) теңдеу саяси шешім
қабылдауға аса ... ... ол ... пен ... ... орын ... ... Жұмыссыздық неғұрлым тез төмендесе, әрбір
жұмыссыздық деңгейіндегі дефляция да соғұрлым ... ... ... ... тым ... ... өзінде де, экономика тоқыраудан
тез құтылса, инфляция аздап төмендейді, Бұған керісінше, баяу ... ... ... ... күшейте түседі.Саясат
икемделігі фигурадағы саясат ... ... ... ... ... кеміту және инфляцияны ұзақ мерзімге төмендетуде. Оукен заңы
жұмыссыздықтың кемуі ... өсу ... ... ... ... ... ... қисық сызығы жұмыссыздықты төмендету стратегиясының
инфляцияны арттыратынын бейнелейді. Саясат жұмыссыздықты жылдам өсу ... мен ... ... баяу өсу ... қалпына келтірудін
біреуін таңдауы қажет.
Саясаткерлер немен шұғылданады? Саясаткерлер фигурада көрсетілген
жолдардың қайсысын ... Бұл ... ... екі ... бар. ... ... қоғамға пайдалы жағын қарастырады. Олар ... ... ... шығынды есептей отырып, сол шығынды азайтатын жолды
тандайды. Ол тәсілді жомарт жүректі диктатор ... ... ... ... өз ... ... кенседе сақтауға
тырысатын саясаткерлерді тандайды.
Міне, тап осы тәсілден ғылымда саяси ... цикл ... ... ... цикл Қызмет орнындағы саясаткерлер қайта
сайлау кезінде жәрдем беретін саясатты ... ... олар ... ... ... ... өте қажет. Саяси
экономикалық цикл теориясы ... ... жолы — ... деп болжайды.
Төменде сол теорияның құрылымына шолу ... Оның ... ... ... Ол — ... бір ... Келесі екі құрылымы мына төмендегідей: ...... ... ... ... ... ... екіншісі — сайлау
нәтижелеріне әсер ететін ұтымды уақыт қандай екендігі жөнінде.Жұртшылық
пікіріне сұрау салу.Сайлаушыларды жұмыссыздық та, ... да ... ... ... жұртшылық пікірін зерттеуінің қорытындыларын
көрсетеді. Шын мәнінде әрбір сауалнама ... ... 1973 және ... ... ... сауалнамаға қайтарылған жауаптардың 50%-і
инфляция мен жұмыссыздықтың ел ... ... ... ... ... ... пікірін білгендегі алынған жауаптардың мазмұны
бір-бірінен онша алшақтау кете қоймады. Міне, осындай ... ... ... ... ... ... мазалайтын нәрсе — жұмыссыздықтың
мөлшері мен өзгеру бағыты. Жұмыссыздықтың өсуінен ... оны ... ... деп ... Сол ... ... жоғары болса, ол да ел басына
төнген ... ... ... ... мен ... ... ... алаңдатады екен. Мысалы, халықты жұмыссыздықтың
бір деңгейде тұрақты болуы да ... ... қай ... әсер етеді.Уақыт мәселесі.Саясаткерлер сайлау кезінде экономикада
дұрыс бағыттың қалыптасуын қалайды, өйткені бұл оның көп ... ... ... Олар үшін ... қарсаңында инфляция мен жұмыссыздықтың төмен
болғаны жақсы. Мәселе — сайлауға дейін: экономиканы қалайша дұрыс ... ... ... ... ... экономикалық циклдың болжамы бойынша
саясаткерлер әкімшілікті шектеп, жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... кеми түсуі сайлаушыға
қуат береді. Тіпті жұмыссыздық деңгейі инфляцияны кідірте тұратыны да рас.
Бұл болжамда жұмыссыздықтың жүйелі циклы ... және ол ... ... ... ... да, ал ... ... төмендейді.
Президенттік биліктің бірінші жартысында саясат дефляцияны
тудырады да, ... ... ... ... ... экономикалық циклдың эмпирикалық айқындығы аралас болып
қала береді. АҚШ мәліметтері 4 жыл ... ... ... ... сипаттайды. Бұрын да, қазір де 1969—1972 және 1981—1988жылдары
фактілер теорияға сәйкес келеді. ... 1988 ... ... ... жеңісі саяси экономикалық цикл теориясының басшшысымен
жүргізілді.
Кез келген ... ... ... ... ... де ... ... бар. Бұлардың бірі — президенттің конгрестік сайлауға
байланысты экономикалық ... ... ... ... ... президент ашықтан-ашық сайлау
туралы көзқарасын тоқыраумен және тұрақтандырумен байланыстыра ... ... ... яғни ... бағаның тым аса
қымбаттауы, сан алуан сондай әрекеттері сайлау ... ... ... атқару кеңесі аппараттың бөлімдерін толық ... ... ... Фед. бәрінен де тәуелсіз, сол
себепті де ол ... ... ... ... ... 1972 жылы Фед. ... ... өсуді
қамтамасыз ете алды. Бесіншіден, егер күтулер ұтымды болса, онда сайлауга
арналған монетарлық саясаттың ... ... ... да, ол ... туындатады. Осыған орай фискальды экспансияның да нақты нәтижесі
бар. Сонымен, сайлау циклының толығымен дұрыс емес ... ... ... ... де, ... жоққа шығара алмаспыз. Мысалы, барлық дүние жүзі
тең дәрежеде болған күннің өзінде де, егер ... ... ... азайтатын болса, ол бізге тым қызғылықты болып көрінер еді.
IV. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯҒА ҚАРСЫ САЯСАТ
4.1. Инфляцияға ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев 2006 жылға 1 ... ... ... ... 50 ... ... кіру стратегиясы.
Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... атты ... ... ақша- кредит саясатының ... ... ... ... ету ... табылады және бұл мақсатқа жету
жолындағы жауапкершілік Ұлттық Банк пен Үкіметке ... деп ... ... орай ... таңдағы инфляцияның өсуі көп ... және ... ... мен ... субектілерінің нақты іс-
әрекеттеріне байланысты күрделі көп факторлы ... ... ... ... өсу ... ... реформаның алғашқы
жылдары бағаның ... ... ... ... ... мыналар болды : ... ... және ... арналған бағаның белгіленген шекті деңгейін ... ... ... ... және ... ... ... жылдары монетарлық және фискалдық реттеу ... ... баға ... ... жүргізілген саясат тұтыну
тауарларына арналған бағаның ... 1998- жылы - ға ... ... ... ... ... ... 1999 жылы өсіп
кету (17,8 - ға) негізінен, ... ... ... ... байланысты, ал тұтыну тауарларына және қызмет көрсетулерге
арналған баға өсімі 2000 жылы 9,8 -дан 2004 жылы ... ... ... ... ... ... жылы 60,3 %; 1996 жылы 28,7 % ... жылы 11,2 % ; 1998 жылы 1,9 % ;
1999 жылы 17,8 % ; 2000 жылы 9,8 % ... жылы 6,4 % ; 2002 жылы 6,6 % ... жылы 6,8 % ; 2004 жылы 6,7 % ... жылы 7,6 % ; 2006 жылы ...... 5,1% ... 2005 жыл ішінде инфляция өсуінің негізгі көздері ... ... ... ... орта есеппен 8,1% - ға ... ет және ет ... – 13,3% – ға, ... пен көкеніске- 20,5 % -
ға, сүт және сүт өнімдеріне - 11,1% – ға; 2) ... 12,7 % - ға ; ... ... - 23,4 % - ға өсуі ... ... ... ... 2006 жылға қаңтар – ... 2005 ... ... ... ... тауарлары мен ... ... ... мен ... 8,7% - ға, ... ... – 9,8 ... , өсті. Азық –түлік тауарларының ішінде мыналар: қант ... пен ... 23,6%– ға, қой еті 17,1 %-ға ... ... жүру 12 % - ға, ... ... – 11,1 % -ға, ... көлігі – 12,4% - ға, почта қызметін
көрсету -42,4% - ға, ... беру ... 18,8 % -ға ... ... ... ерекше назар аударған жөн, ол 2006 ... ... ... ... салыстырғанда 11,4 % - ға, ал үстіміздегі жылдың
маусымымен салыстырғанда тағы 6,5% - ға ... ... ... ... алғанда ЖІӨ- нің индекс- дефляторы 2005 жылы 2004 ... ... ... 116,1% ... соның ішінде, тауар
өндіруді- 118,7 % , қызмет көрсету өндірісінде-113,1 % . ... ... ... ... баға ... ... бағасының өсу
индексінен екі ... ... (107,6 % ) ... ... көрінді. ЖІӨ-
дефляторы- бұл , негізінде елдегі инфляциялық үдерістердің өлшеуші болып
табылады. Бұл көрсеткіш ... ... ... мен ... бағаларының өзгеруін ескереді. Мәселен, 2006 жылғы алты ... ... ... өсу ... нақты ЖІӨ-ның өсімімен (9,3% )
салыстырғанда 3 еседен асты (31,4 % ) ... ... ... 1 ... ... баға ... 3,5 ... келеді. Жекелеген
сарапшылардың пікірінше мемлекеттік ... өсуі ... ... ... ... да ... жағдайлар кезінде) ықпал етеді ... ... ... Бұл ... біздің ойымыша, ақшаның жедел
айналу көрсеткішіне және ... ... ... негізделетін
инфляцияның ең қарапайым моделі ескерілді, ал экономика өсуінің ... ... ... ... ... артуы ескерілмейді. Сондықтан бұл
мәселені шешу үшін ЖІӨ-ның жан ... ... ... ... ... ... ... ішінде жеке ... ... ... және ... деңгейіне және басқаларға
қарай өзара байланысын талдап, есептеп ... ... ... ... ғана
осындай факторлардан баға өседі деп тұжырым жасауға ... ... ... бес ... ... 6% факторының үлесі – 1,2 % ... ... ... ең бір ... мәселелердің бірі экономиканың «қызып кетуіне
» жол ... ... ... ... ... ... экономикалық
дамуына ықпал ететін ... ... ... ... өзгереді. Бұл, бірінші
кезекте, мұнай экспорты өсуінің жоғары қарқынына және ... ... ... дүниежүзілік бағалдардың ұлғаюына, АҚШ доллары ... ... ... нарығында өзгеруіне, шетел капиталының
елге айтарлықтай мол ... және т.б. ... ... ... атап өтуге болады, инфляция бізге ақшаның молшылығын ғана ... ... ... ... ... жетіспеушілігі-
«сұраныс инфляциясын » тудырып отыр.
Соңғы екі-үш жыл ішінде ... ТКШ ... ... ... ... түрде жоғарлады.Бір сөзбен айтқанда, қазіргі ... ... ... ... ... себептері мыналар 1)
«сұраныс инфляциясы» немесе жалпы тауар ... ... ... мен ... ... ... ... көрсету, көлікке, энергия бағалар мен тарифтердің озық ... ... ... ... ... алуға көбірек ұмтылуы ;
5 )жергілікті жерлердегі ... ... ... ... және ... ... мен ... көрсетулеріне бағалар мониторингін ... ... ... ... жүргізілуі;
6) төмен еңбек өнімділігі;
7) инфрақұрлымға ... ... ... үлес салмағы және
күрделі ... ... ... ... ... ... өндіріс шығындарының өсуі.
Сұраныс факторларына халық, кәсіпорындар мен мемлекет кірістерінің
артуын, ... ... ... ... белсенділігін жатқызуға
болады. Айталық 2005 жылдың 3 ... ... ... ... 12 % - дан астам бағаланып, ЖІӨ өсу қарқындарынан (8,6% ) шамалы
жоғары ... ... озу ... 2001 ... ... ... ... атап көрсету қажет. 2001-2004 жылдар бойынша нақты ЖІӨ 10,5%
– дық қарқынмен ... ... ... ... ақша -лай кірістерінің
орташа жылдық өсімі 11,5% - ға, жеті. Халық кірістерінің өсу ... ... ... көлемінің ұлғаюынан көрінетін тұтыну «серпілісі»
болып табылады, оның 2001-2004 жылдары- ... ... 11% – ... ... тұтыну сұранысы айтарлықтай ұзақ ... ... әсер ... ... қоса ... кезде коммуналдық қызметтерге арналған тарифтер-
дің өсуі де жатады. Халық пен кәсіпорындар тарпынан ... ... ... ұлғаюы кезінде болып ... ... атап ... Егер 1999 жылы ол 13,5 % -ға (ең жоғарғы деңгей ) ... ... ол 2004 жылы 8,4% –ға дейі және 2006 ... ... тоқсанында
7,7% -ға дейін төмендеді. Мұның бәрі экономикада бос еңбек ресурстары
резервінің азайып келе ... ... ... одан әрі өсуі ... ... ... түсуімен, не еңбек өнімділігінің артуымен, не
бағалардың ... ... ... ЖІӨ ... ... ... алаңдатуы тиіс. Осының нақты дәлелі- азық- түлік ... , аса ... ... ... үй- ... және ... ... өсуі. Инфляцияның «импорты» көп ... ... ... ... етуі ... ... нақты секторындағы бағалар, елге валюталық түсімдердің келіп
түсуі және валюта ағымының ... оған ... ... ... ... және ... да ... тауарларына бағалар- дың
жоғарлауы, сондай-ақ ішкі және ... ... ... деңгейі
арасында алшақтық өндірушілердің ішкі нарықта бағаларды көтеруіне ықпал
етті. Бензин мен ... ... ... өткен жылдың күзінде (шамамен
13 % ) және ағымдағы жылдың ... ... (11 ... ... ... болып табылады. Инфляция импортының көрнекті мысалдарынын ... жылы қант ... күрт өсуі ... ... ол 2006 ... ... 33 - дан астам өсіп, оның импорты ... бес ... 71,9% ... Азық ... тауарларының импорты өсіп келеді. Мысалы, ет пен сүт
өнімдердің, өсімдік майлары мен тоң майлардың ... ... ... есе, ... ... – 37,9% ... -ға, дәрі-дәрмек- 25
% -ға өсті. «Тапшылықтың тауарлардың» да ... ... ... керек.
Бұл ретте айта кету керек көптеген кәсіпорындардың ... әлі ... ... мысалы қант өнеркәсібінің қуаттарын пайдалану
коэффицинті.
Нарық жағдайында бағаны адал ... ... ... ... ... ол болмаған жағдайда баға өсе беруі мүмкін.
Бұл ретте өндірушілер ... үшін ... ... бір ... ... Бұл үшін ішкі нарықта бәсекелестік орта ... ... ... бұл мұнай өнімдері, азық-түлік тауарлары мен қызмет
көрсету нарығына ... Бір ... ... адал ... ... ... баға да ... өсуінде делделдар мен алыпсатарлардың орны ерекше.
Бұған Астанаға Өзбекстаннан әкелінген ... ... үшін ... қымбатқа түсетіні мысал бола алады. ... ... ... жеміс- жидекке, етке, сүтке баға бірнеше ... ... ... ... өндіруші емес сатушылар әсер етіп,
көбінесе, делдалдар (алыпсатарлар, ... ... ... және ... ... ... қатар, баға қалыптастыру әдістемесінде
экономика секторларын өңдеу, өндіру және тұтыну секторларының сала ... ... ету ... ... алу және ... ... іске қосу қажет, соның көмегімен түпкі ... және ... ... тұрақтандыруға қол жеткізуге болады.
4.2. Инфляцияны тежеу жолдары
Инфляцияның ... және ... ... ... ... ... белгілі экономикалык саясат жүргізуге мәжбүр
етті. Алдымен экономистер ен басты сұраққа жауап ... ... ... ... арқылы жою керек пе, әлде оған ... ... пе? Бұл ... әр елде ... сол ... сәйкес шешіледі. Мысалы АҚШ-та, Англияда инфляцияға қарсы
күрес мемлекет деңгейіндегі мәселе. ... бір ... ... ... (жалақыны индекстеу және т. б.).Инфляцияға қарсы саясатты
талдауда оның екі ... ... жөн. ... бағыт (қазіргі көріншілер
қолдайтьш шаралар) белсенді бюджеттік саясатты жақтайды, ... мен ... ... ... ... ... бар ... жасайды. Инфляциялық артық ... ... ... ... ... ... деңгейін жоғарылатады. ... ... ... ... аз ... ... солармен
бір мезгілде өндіріс тең ... ... ... ... ... байқалады, жұмыссыздардың саны өседі. Бұл инфляцияны
тежеудің ... ... ... ... сұранысты ұлғайту
үшін арнайы бюджеттік саясат ... Егер ... ... ... ... ... масы ... асырыла
бастайды, салықтардың деңгейі төмендетіле -ді. Төмен ... ... ... ... ... салынады, әдетте, олар табыстіы жедел
пайдаланады. Сөйтіп ... ... -ге және ... ... ... ... ... каржылар арқылы ынталандыру, 60—70-
жылдары көптеген елдердін тәжірибесі көрсеткеңдей, оны ... ... ... ... ... салық
арқылы маневр жасау мүмкіндіктерін тарылтады.Екінші бағыттың авторлары
экономикада пайда ... ... ... ... ... ... ... Реттеудің бұл түрі үкіметтің тікелей бақылауынан тыс,
дербес орталық банк арқылы жүргізіледі. Ол ... ақша ... ... ... ... өзгертеді. Ақша-несие саяаты экономикаға қысқа
мерзімдік ықпал жасау құралы ретінде қолданылады, ... ... ... ... ... ... бар сұранысты тежеу үшін
инфляциялық шаралар ... ... ... ... ынталандыру және
жұмыссыздықтың табиғи деңгейін жасанды әдістер арқылы ... ... ... ... ... тұрғысынан инфляциямен күрес халық
шаруашылығына үлкен зиян келтіреді, яғни ... ... ... ... есептер бойынша инфляцияны 1%-ке төмендету жұмыссыз-
дықты жыл бойындағы өзінің ... ... 2% ... ал ... ЖҰӨ-
ні 4%-ке кемітеді.Бақылаудан шыққан инфляцияны ауыздықтау үшін біраз
елдердің ... ... ... баға мен ... ... ... жүргізуде. Оның басты мақсаты жалақының өсуін тежеу. Бұл ... ... ... ... гөрі әкімшілікке көбірек бағыт
ұстағандықтан туындайды және ол алға қойған мақсатқа ... жете ... ... түрлі экономикалық ... ... ... ... ... ... етеді.АҚШ-тың тәжірибесі табыс саясатын жоққа
шығарды. Мұңда 1971—1974 жылдарда үкімет жалақы мен баға ... ... ... Одан ... ... бұл ... тек ... берумен ғана
шектелуде. Ал үкімет басына Р. Рейганның республикалық ... ... ... ... ... ... ... инфляция өткен 3 айда 3,2 пайызды құрады. 2005 жылы ... 1,9 ... ... Егер, 2005 жылдың наурызынан 2006 ... ... ... алып ... онда инфляция 8,9 пайыз болғанын
байқаймыз. Қысқасы, теңгенің өзін ... ... ... жүріп жатыр, дегенмен бұл үрей туғызуға негіз емес. Ұлттық ... ... ... жасаған болжамда«инфляция 7,3 ... ... деп ... Егер ... ... ... бағасы
дәл қазіргі мөлшерін сақтайтын болса, онда инфляцияның осы ... ... ... пен ... банк ... - керлерінен
тұратын біріккен жұмысшылар тобында инфляциямен ... ... ... Негізінен екі түрлі жағдай қарастырылуда. Біріншісі- жоғары әлемдік
биржадағы мұнай бағасының ... ... ... Онда ... ... ... ... аспайды. Екінші жағдай- әлемдік биржадағы
мұнай ... (1 ... күрт өсіп ... ... ... сәл өсуі ... ... өзінде Үкімет арнайы шара қолданатын
болады. Кейбіреу- лер ... ... банк ... жүрген Қарсы
шара инфляцияны тежеуіштік күшін жоғалтқан жоқ.Оның біріншісі - ... ... ... ұстап қоректендіру (рефинансирование) . ... ... ... де ... ықтимал. Әрине кәсіпкерлерімізге
ауыр тиеді. Дегенмен тауар мен қызмет ... ... ... солардың
өздері ғой. Екінші жағдайда – айналымдағы басы артық ... ... ... ... ... бұл екі шара да ... ... күшін жоғалта
қойған жоқ. Ұлттық банк осындай шараларды ... ... ... ... Бұл- ... ... қызметіне арласу деген сөз
емес. Біздің ойымызша, қазір инфляцияны өсіріп тұрған негізгі факторлар-
дың бірі - ... ... ... ... ... ... даму ... 10 пайызды құрайды да, құрылыс
компанияларының тиімділігі 300 ... асып ... Бұл ... ... емес пе ? Бұл ... Үкімет арнайы шаралар
қолдануға дайындалып ... ... ... ... ... ... ... басталған соң - ақ, инфляция тежелуге тиіс.
Өйткені құрлысқа инвестиция құю еселеп ... Бұл ... ... ... аталған фактор бағаның түсуін қамтамасыз
етуге жол ... Айта кету ... осы ... ... ... өсуіне
қант бағасының кенеттен көтерілуі үлкен әсер етті. «Жағдай неге бұлай
болды ? » ... ... ... ... үшін ... ... жұмысшы
тобы жауып жауап іздеп жатыр. Нақты шаралар сол ... ... ... соң қолданылатын болады. Бір ескерте ... ... ... 0,8 ... ... Ал ол ... ... 1,5 пайыз болған.
Демек, бағаның қысымы шегін бастады деп қарау керек.
Үкімет осы жағдайда одан әрі ... ... ... ... ... Жақында Елбасымен бірге Өзбекстанға барған іс
сапарда Үкімет мүшелерінің осы ... ... ... ... көршілес
республика басшылығымен арнайы келісім шартқа қол қойды. Онда ... ... ... ... ... ... өсірмеудің жолы
қарастырылған.Дәлірек айтқанда, Өзбекстан аграрлары біздің ел ... ... ... еш ... ... өнімдерін арзан бағаға ... ... ... ... ... Бұл ... қолға алған шараны
ойдағы- дай жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ақша ... өсуі ғой. ... банк мұндай
келеңсіздікке ешқандай да жол бермейді. Ал Үкімет инфляцияның ... күші - ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету мен тауар тапшылығы жойылса, инфляция да тежеледі.
Мұндай мүмкіндік бірде бар. Қысқасы, ... ... ... келе ... ... аулақ болған жөн. Ол бақылауда және оның ... ... ... ... саясаттың негізгі мақсаттарының бірі-
инфляцияға қарсы күреске бағытталуы болып ... ды. 2005 жылы ... ... белгіленген ең жоғарғы көрсеткіштең сәл ғана асып, ... ... Оған ... ... ... несие және фискальді
саясаттың қол жеткізген ... деп баға ... ... еді. ... ... ... - ... жоюдың орнына арнасынан төгілгелі тұрған ... ... ... ... 1 ... дейін қос қолдап
ұстап тұрдық. Қазақта « Ауруын жасырған, өледі» ... дана сөз ... ... біткен соң, монополист компаниялардың бәрі бірдей өре
тұрып, тарифті қымбаттата бастады. Соның нәтижесінде, ... ... тыры -сып, ... ... ... ... ... -тан, экономикалық ағзасындағы дерт ашық формаға ие
болды. Енді оны Ұлттық банктің қайта қаржыландыру ... 8,5 ... банк пен ... ... ... ... бағытында белгіленген шаралармен де ауыздықтау қиындау. ... ... ... қарсы күреске үкіметтің монетарлық емес ... ... ... ... емес көздері баға
мен тарифтің күрт өсуіне ықпал ... ... ... ... ... ... қолданылды. Мысалы, АҚШ-та келісімшарт
шеңберін- де мемлекет ... екі ... ... ұзақ ... ... баға және бұл ... жыл ... бірнеше пайызға төмендету
қарастырыл- ған, екінші түрі- өндірушіге оның ... ... ... ... ... ... баға. Мемлекет дегеніміз -
барлық топ пен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу механизмін тек аса ... ... ғана ... ... ... қарай, ондай қоғам жер бетінде
әлі орнай ... жоқ. ... да ... өзге ... ... ... ... табу үшін жағдай туғызбай(бұл әсіресе халықтың басым
бөлігінің тұрмысын төмендету әкеп ... ... ... ... субъектілерді этикалық экономиканың нормалары
мен ережелерін сақтауға ... ... ... сапалы жағына қарай
экономикалық саясат моделін ... ғана ... ... модель өндірісті дамытуға қарай бағытталуы тиіс. ... ... ... ... ... ... және өндіруші
саланы, аграрлық секторды қалпына келтіруге ... ... ... делдалдардың шамадан тыс көптігіне де байланысты. Олардың
әрқайысысы ... ... ... ... ... әсер етуде. Осы
ортадағы звеноның Үкіметтің өткен жылғы шектеу қою ... ... ... ... ... ... ... Өйткені қаулы қабылдау бір басқа да,
бұлжытпай орындау бір басқа. Ортадағы ... ... ... жоғарыда
бір- бір қожайынның отыруы игілікті идеяның адымын аштырмады. Егер бағаның
өсуіне ... емес ... 50 ... әсер ... ... ақша
массасының дәл осындай пайызда көбеюінің бағаның өсу көзі деп ... ... ... кездегі бағаны тұрақтан- ... ... ... емес ... ... ... етеді. Бірақ соған ... ... осы ... ... емес ... монетарлық Инфляция үшін тиімділеу ... ... ... ... ... инфляцияны қоздыратын тағы бір
жағдай- теңгенің ресми бағам ... мен оның ... алу ... ... ... үшін ... өйткені олар ішкі рыноктағы
бағаны да әлемдік бағаға теңгелері келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ішкі ... арзан бағамен сатып,
көп шығынға ұшырайды.
Қазақстандық тауарлардың ... ... ... ... байланысты теңгерілунің тым нығаюынан қорқақтау да негізсіз.
Өйткені ... , ... ... ... ... ... да жоғары.
Монетарлық емес инфляцияның тағы бір көзі - ... ... ... ... жүйесін жасырын түрде ... Ал ... ... осы ... ... ... ... қосып, бағаны
өсіруге көпе- көрнеу жол ашып отыр. Осының ... ... ... біз инфляцияның тұйық шеңберінің ортасынан шыға ... ... ... ... ұсынысын нақты жан ашығандық және
сауатты пікір деп біліп, Қаржы биржасынан бір цент те ... ... ... ... ... ... валютаға қатысты жүріп жатыр. Қаржы
нарығындағы жағдай ... ... ... ... ... экспорттық
шикізатымыз мұнай, түсті және қара металл бағасы уақыт озған сайын өсіп
барады. Демек, тауарымыз іргеліске ... деп ... мыз. ... соң
Ұлттық банктің сақтық қорындағы валютаның халықара- лық стандарттан
артығына ... ... ... асса ... ... ... Даму банкіне аударылып, айналымға түсуі немесе шет ... ... ... тиіс.
3) Өз кезегінде қазақстанның Даму банкі бұл қаржыларды ... ұзақ ... ... ... ұсынуға тиіс.
4) Үімет бұл қаржыларды жұмсайтын нақты көздерді анықтап ... ... ... мал, озық ... импорты және қайтарымы мол
көлік және коммуникацияның ... ... даму ... бағытталған
жоспарлы шараларын қаржыландыруға арналуы тиіс.
5) ... ... ... ... ... қою ... қаржы институттары немесе басқа да жолдар арқылы елге басы
артық валютаның еніп кетуіне берік ... ... жөн. ... пен ... ... құнды қағаздарын көп мөлшерде ... ... ... ... ... ... жол ... одан бас тартқан ләзім. Бұл, тіпті ішкі рыноктағы ... ... жолы ... Ақыр ... доллардың құнсыздану таяудағы бес жылдықта жалғаса
беретін болғандықтан да (Иран факторы - ... күш) ... ... ... ... валютаға ауыстырған дұрыс шығар. Бұл - ... Ал ... ... шара ... ... Олар не
істейді, оны уақыт көрсетер. Ал ... ...... осы ... ... ұстанған саясат енді мүлде жеміс бермеді
деу. Демек, Қазақсатанның қаржы ... ... ... ... ... ... мәні, себептері және инфляцияға қарсы
саясат » тақырыбына орындалды.
Курстық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Кіріспеде – таңдап алған тақырыптың яғни инфляцияның қызметі,
инфляцияның мақсаты, міндеті және ... ... ... орны қарастырылды.
Негізгі бөлім үш бөлімдерден тұрады.
Бірінші бөлімде инфляцияның экономикалық маңызы және ... ... Осы ... ... ... ... әрбір ел,
әрбі мемлекет үшін өте зиян. Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... бөлімде инфляцияның деңгейімен зардаптары қарастырылды.
Мұнда мен мына мәселерге назар ... ... ... тұрғындарға
берілетін жеңілдіктерді жариялап үлгермей жатып, баға өсіп шыға келеді.
Үшінші бөлімде Инфляцияны төмендету жолдары. ... ... ... банк ... ... қарсы шара инфляцияны тежеуіштік
күшін жоғалтқан жоқ. Оның екі түрі бар оның бірі ... ... ... түрі ... басы ... валютаны ұлттық сақтық қорға
сатып алу арқылы теңгенің құның өсуі.
Төртінші бөлімде Инфляцияға қарсы ... ... ... ... ... атап өтуге болады, инфляция бізде ақшаның ... ... ... алғанда күнделікті сұраныс тауарлары.
Сонымен қорыта келе – Инфляция «сырқатының» ... ... ... жиі ... ... баға мен ... ... жолдарын іздестіруге саяды. Халық жалпы инфляция мөлшері ... ... ... сүйене отырып, келешектегі инфляцияны
болжайды. Қысқа мерзімді ақша өсуінің ... ... ... ... әсер етеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Негізгі :
1. Абдуллаев Ә. ... ... ... 2004 ж., 166 б.
2. Әубәкіров Я. Ә., Байжұмабаев Б. Б., ... Ф.Н., ... Т. ... теория. Алматы, «Қазақ университеті», 1999ж., 280 ... ... Е. ... теория бойынша практикалық оқу құралы.
Алматы, 2006 ж., 300 б.
4. Крымова В.Ж. Экономикалық теория. Алматы, ... ... ... ... Қ.С., Тілеужанова М.Ә.,
Микроэкономика:Оқу құралы.Алматы, «Экономика»2000ж.,420б.
6. Мәуленова С. С., ... С.Қ., ... Е. Қ. ... ... 2004 ж.,194 ... Осипова Г. М. Экономикалық теория негіздері. –Алматы, 2002 ж.
260 ... ... С.С., ... ... ... – экономикалық
теориясы:Оқулық.Алматы, «Дәнекер»,2004ж.,155 б.
9. Шеденов Ө. Қ., ... Е. Н., ... Б.А., ... Ү. С.,
Комягин Б. И. Экономикалық ... ... 2004 ... 455 б.
Қосымша:
10. Айқын апта. Инфляцияалғанды қайтару болама ?Жаңділдин. Ж.
№ 116 2006 жыл 29 ... 5 ... апта ... ... үшін ... саясат ұстанамыз
немесе ХВҚ мен Әнуар Сәиденовтың пікірлерінің алшақтықтығы
қандай нәтиже берді ? ... № 98 2006 жыл 1 ... ... ... ... ... Сайденов.Ә.Бетті
дайындаған А. Мұхаметжанова. №61 2006ж ... 4 ... ... ... ... ... 38 2006 жыл ... 4 ... апта . ... ... ... ... түрі ... №180 2006 ж 28 қыркүиек 5 бет
15.Егемен ... ... ... ... ? ... № 107
2006 ж 17 мамыр 2 бет.
16.Заң газеті . Инфляцияны тежеу жиын ... ... ... 24 2007 15 ... 1 ... апта. Инфляцияны ауыздықтауға аз тер төгілмеді.
Ақтілеуов.А. № 22 2007 ж 7 ... 4 ... мен ... ... қысымы Сауытбекова. Ә. № 15
2006ж 21 сәуір 5 бет .

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет
Инфляция9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь