Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы

КІРІСПЕ 3
КІРІСПЕ 3

1 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1 Төлем балансы мен ақша.несие және валюталық операциялардың 5
мәні мен құрылымы
1.2 Төлем балансыныңесеп айрысу және ақша.несие, валюталық 6
әдістері
1.3 Шетел төлем балансы мен ақша.несие және валюталық
операциялардың жүргізу тәртібі 9

2 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША.НЕСИЕ ЖӘНЕ ВВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының төлем балансының экономикада
алатын орны 16
2.2 Ақша.несие және валюталық операциялардың орындалуындағы
заңнамалық негіздері 17
2.3 2005.2007 жылдардағы төлем балансының ақша.несие және
валюталық операцияларына талдау 19

3 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША.НЕСИЕ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫНДА КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Төлем балансының ақша.несие және валюталық операцияларын
жүргізуде кездесетін өзекті мәселелер 22
3.2 Төлем балансының ақша.несие және валюталық
операцияларындағы кездесетін мәселелерді шешу жолдары және
оны жетілдірудің бағыты 25

ҚОРЫТЫНДЫ 28

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 30

ҚОСЫМШАЛАР 32

1 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1 Төлем балансы мен ақша.несие және валюталық операциялардың 5
мәні мен құрылымы
1.2 Төлем балансыныңесеп айрысу және ақша.несие, валюталық 6
әдістері
1.3 Шетел төлем балансы мен ақша.несие және валюталық
операциялардың жүргізу тәртібі 9

2 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША.НЕСИЕ ЖӘНЕ ВВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының төлем балансының экономикада
алатын орны 16
2.2 Ақша.несие және валюталық операциялардың орындалуындағы
заңнамалық негіздері 17
2.3 2005.2007 жылдардағы төлем балансының ақша.несие және
валюталық операцияларына талдау 19

3 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША.НЕСИЕ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫНДА КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Төлем балансының ақша.несие және валюталық операцияларын
жүргізуде кездесетін өзекті мәселелер 22
3.2 Төлем балансының ақша.несие және валюталық
операцияларындағы кездесетін мәселелерді шешу жолдары және
оны жетілдірудің бағыты 25

ҚОРЫТЫНДЫ 28

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 30

ҚОСЫМШАЛАР 32
Төлем балансы — елдің белгілі бір уақыт ішінде шетелге шығарғандарынан түскен түсімдері мен сырттан әкелінген тауарлары мен қызметтер үшін төленген төлемдер арасындағы шекті қатынасы.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша массасын несие көлемін, сыйақы мөлшерлемесін өзгерту жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субьектісі – Ұлттық банк болып табылады. Ал, ақша-несие саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу обьектісі экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасының жиынтығы жатады.
Қаржы секторын дамыту оның ішінде ақша-несие жүргізуде тұжырымдамасына сәйкес ағымдағы жылы ақша-несие режимді ырықтандырудың екінші кезеңі (2004-2007 жылдар) іске асыру басталады, оның мақсаты валюталық операциялар жүргізуге шекттеулерді жою және ағымдағы сияқты. Күрделі операциялар сияқты 2007 жылдан бастап Қазақстан теңгесінің толықтай айырбасталуына өту үшін жағдайлар жасау болып табылады.
Республика әлемдік экоиомикаға неғұрлым көбірек біріксе оның ақша-несие және валюта саясатына сыртқы экономикалық факторлардың әсері солғұрлым күшті болатынын Қазақстан экономикасын он жыл реформалаудың тәжірибесі көрсеті. Экономикасы шикізатқа бағытталған Қазақстан экспорттық дәстүрлі баптарының әлемдік бағаларының жағдайына кушті тәуелді болады. Экспорттық валюта түсімі өте-мөте тұрақсыз болғандықтан ол төлем балансының және ұлттық. валюта бағамын тұрақтандырудың ахуалына тікелей әсер етеді. Валюталық түсімге тәуелділікті жеңу үшім мемлекеттің ақша саясаты ұлттық экономиканы дамытуға бағдарлануға тиіс. Өнеркәсіптің көпшілік саласында өндірістің өсуі байқалып, каржы көрсеткіштері жақсарғанына қарамастан осы бағдарламаны жүзеге асыру айтарлықтай уақытты талап етеді. Алайда жеткілікті 8бөлік және тұрақты емес өсім қарқынын бекіту қажет.
1. Қазақстан Республикасының Ақша жүйесі туралы заңы.
2. Архамова К.О. “Валюталық операциялар” Оқу құралы Алматы: Қазақ Уневерситеті, 2004 жыл.
3. Құдайбердиев А.С. /Валюталық реттеу/ Ақиқат 2003 №6 б 21-23
4. Айтбергенов Б.М. /Төлем балансының потенциялы/ Аль-Пари 2004 №1-2 б- 8-12
5. Андреев А.С./Платежный баланс и валютные курсы/ Банки Казахстана №5 2006 г. с. 8-9
6. Ширшова В.А /Валюты на миравом рынке/ Банки Казахстана №6 2006 г. с. 5
7. Дуганский Т.Р / Некотырые проблемы платежного баланса/ Банки Казахстана №3 2006 г. с. 10-11
8. Тихонова Р.П /Что для нас значит платежный баланс?/ Банки Казахстана №7 2006 г. с. 18-20
9. Дүрмекбаев Ы.С /Валюта және төлем балансы/ Егемен Қазақстан 2003 24 қараша б-3
10. Асипова С.Д / Төлем балансының ролі/ Егемен Қазақстан 2005жыл 26 мамыр №18
11. Тимешова Б.Р /Валюта оның ролі/ Егемен Қазақстан 2004 жыл 2 қаңтар б-9-10
12. Жуков Е.Р. “ДКБ” Москва 2000
13. Көшенова Б.А. “Ақша Несие Банктер” Алматы, Экономика – 2005 жыл.
14. Қаржы-Қаражат 2001, 2002, 2003, 3004 жылдар
15. Сейтқасымов Ғ.С. “Ақша Несие Банктер” Оқулық Алматы “Экономика” 2005 жыл.
16. Сембина Ә., Назыкеиев Б. “Банк жүйесінде қолданылатын терменологиялық сөздер”. Алматы 1999 жыл.
17. Мақыш С.Б. “Коммерциялық банктер операциялары” Алматы Қазақ Универсттеті 80-90 бет.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1 Төлем балансы мен ақша-несие және валюталық операциялардың ... мен ... ... ... ... және ақша-несие, валюталық
6
әдістері
1.3 Шетел төлем балансы мен ақша-несие және валюталық
операциялардың жүргізу тәртібі
9
2 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША-НЕСИЕ ЖӘНЕ ВВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан ... ... ... ... орны
16
2.2 Ақша-несие және валюталық операциялардың орындалуындағы
заңнамалық негіздері
17
2.3 2005-2007 жылдардағы төлем балансының ақша-несие және
валюталық операцияларына ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ
ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Төлем балансының ақша-несие және валюталық операцияларын
жүргізуде кездесетін өзекті мәселелер
22
3.2 Төлем балансының ақша-несие және валюталық
операцияларындағы кездесетін мәселелерді шешу ... ... ... бағыты
25
ҚОРЫТЫНДЫ
28
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
30
ҚОСЫМШАЛАР
32
КІРІСПЕ
Төлем балансы — елдің белгілі бір уақыт ішінде шетелге шығарғандарынан
түскен түсімдері мен ... ... ... мен ... ... ... арасындағы шекті қатынасы.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша массасын несие көлемін,
сыйақы мөлшерлемесін ... ... банк ... ... реттеуге
бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының ... ...... банк болып табылады. Ал, ақша-несие
саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу обьектісі ... ... ... ақша ... ... ... ... дамыту оның ішінде ақша-несие жүргізуде тұжырымдамасына
сәйкес ағымдағы жылы ақша-несие режимді ырықтандырудың екінші кезеңі (2004-
2007 жылдар) іске асыру ... оның ... ... ... ... жою және ... ... Күрделі операциялар сияқты
2007 жылдан бастап Қазақстан теңгесінің толықтай айырбасталуына өту үшін
жағдайлар жасау болып ... ... ... ... ... ... оның ... валюта саясатына сыртқы экономикалық факторлардың әсері ... ... ... ... он жыл ... ... Экономикасы шикізатқа бағытталған Қазақстан экспорттық дәстүрлі
баптарының әлемдік бағаларының жағдайына кушті тәуелді болады. Экспорттық
валюта түсімі өте-мөте ... ... ол ... ... ... ... ... тұрақтандырудың ахуалына тікелей әсер етеді.
Валюталық түсімге тәуелділікті жеңу үшім мемлекеттің ақша ... ... ... ... ... ... көпшілік саласында
өндірістің өсуі байқалып, каржы көрсеткіштері жақсарғанына қарамастан осы
бағдарламаны жүзеге асыру ... ... ... ... ... 8бөлік және тұрақты емес өсім қарқынын бекіту қажет.
Қазақстан теңгесінің нақты қымбаттауы ішкі тұтынушыға бағдарланғанын
қосқанда отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігінде ... ... ... ... ... ... ... сандық
көлемін ұлғайту есебінен қол жеткізіліп ол Қазақстан зкономикасының
шикізатқа бағытталғандығын тағыда күшейте түседі. ... ... ... ... ... ішкі валюта рыногінен
монетарлық үкіметтің шетел валютасын айтарлықтай сатып алуын талап етеді.
Ол ақша жиынының өсуіне апарады. Нәтижесінде ... ... ... тұру үшін ... ... мен ... туындайды. Төлем балансының
салыстырмалы орнықтылығына жету және шетел валютасының ұсынысынан
экономиканың «тым қысып кетуінің» жағымсыз зардаптарын болдырмаудың
қажеттілігі ... ... ... ... мүмкіндік береді. Валюта тәртіптемесін одан әрі ырықтандыру
ақша-несие және валюта саясатының бағыты болып табылып, ол ... ... және ... ... мен ... бақылау жасауды
ұйғарады. Макроэкономикалық аспектілерді шешу үшін шетел инвестициясы
тусімінің маңызына, ақша айналымына оның әсеріне ... ... ... ... банк ... ... ... валютаның құрамдас
бөлігінің ықпалын көзден таса қылуға болмайды.
Қазіргі күні Қазақстанда капиталдың көтерілуінен көрі қойылуы көбірек.
Өйткені ақша жиынының әкелуі мемлекеттің ... ... ... ... Қазақстанның валюта тәртіптемесін толық ырықтандырғаннан кейін елден
капиталдың безіну тәуекелдігі ... ... ол аз ... ... ... капиталды алып кеткеннен гөрі салымға ... ... ... ... бай болғандақтан шетел инвестициялары үшін
тартымды аймақ болып қалуға оның ... ... ... Қазақстанның
инфрақұрылымдарының халықаралық инвестициялық қызметтеріне қалыпты айтсақ,
таяу уақытта ... ... ірі ... инвестицияларының әлемдік
көрсеткіштерімен теңесуі екі ... ... ... ... ТМД ... ... салаларға инвестиция сала алады.
Курстық жұмысымның құрылымында келесі мәселелер қарастырылады, бірінші
бөлімінде:
- Төлем балансының ... және ... ... ... ... ... және валюталық операцияларының
орындалуындағы заңдылықтар;
- Қазақстан Республикасының төлем балансы;
- Төлем ... ... және ... ... ... төлем балансы мен ақша-несие және валюталық
операцияларының жүргізілу ерекшеліктері.
Сонымен қатар төлем балансының ақша-несие және валюталық
операцияларының орындалуындағы немесе жүзеге асырылуындағы кездесетін
мәселелер және ... ... ... ... ... ... мәні мен мазмұның аша отырып, оған байланысты жазылып
жүрген мәселелер мен мәліметтерді пайдаланып, өзімнің ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1 Төлем балансы мен ақша несие және валюталық ... ... ... ... банк мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және
жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ...... ... ... яғни оның ... мен басқа шетел валюталырына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз
етуді қамтамсыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты – бұл ... ақша ... ... көлемін,
сыйақы мөлшерлемесін өзгерту жалпы банк ... ... ... ... жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық
деңгейдегі ...... банк ... ... ... А] Ал, ... ... Ұлттық банк тарапынан реттеу обьектісі экономикадағы қолма-
қол және қолма-қолсыз ақша массасының ... ... ... ... байланысты ақша-несие саясаты екі типі болады:
1.Рестрикциялық ақша-несие саясаты;
2.Экспонциондық ақша-несие ... ... ...... ... ... ... көлемін шектеуге және шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы
мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға ... ... ... ақша-несие саясаты – несие беру көлемін кеңейтумен,
айналыстағы ақша-массасының ... ... ... және ... ... ... ... [18,б-138]
Соңғы жылдардағы ақша-несие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны
төмендету және теңгенің тұрақтылығын қамтамсыз ету. Бұл мақсатқа ... банк ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк
ақша-несие саясатының негізгі құралдарының көмегімен реттеледі:
1. сыйақы мөлшерлемелерін белгілеу;
1. ең төменгі міндетті резервтер нормасын белгілеу;
1. ... ... ... ... алу және сату ... ... операциялар жүргізу;
1. банктерге және үкіметтерге несие беру;
1. валюталық нарықта интервенциялау;
1. кейбір жағдайларда несиелік операциялардың ... ... мен ... ... ... шектеулер енгізу.
Қазіргі уақытта жоғарыда айтылған құралдардың ішінде ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізген операциялары бойынша мынадай ... ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесі;
7. ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі;
7. РЕПО және кері РЕПО ... ... ... ... ... зайымдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
7. күндізгі зайымдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі;
Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі – ақша нарығының жалпы жағдайына,
несие ... ... пен ... инфляция және күтілетін инфляция
деңгейіне ... ... ... ... ... - ақша ... жалпы жағдайына,
несие бойынша сұраныс пен ұсыныс көлеміне байланысты ... ... ... ... ... ... ... алу операцияларында
қолданылады. Ресми есептік (дисконттық) ... ... ... болып табылады және ол айналыс мерзімі алты айлық вексельдерді
қайта есептеуге қолданылады.
РЕПО және кері РЕПО операциялары бойынша ... ...... ... ішкі ... нарығының жағдайына байланысты
белгіленеді және мемлекеттік бағалы қағздармен ... ... ... ... ... ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе тарту жолымен РЕПО нарығындағы ... ... ... ... ... елеулі ауытқуын
болдырмау.
“Овернайт” зайымдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі – ... ... ... ... олардың ҚҰБ-ғы корреспонденттік шоттары
бойынша есеп айрысуларды дебеттік қалдықпен аяқталу барысында бір ... ... ... қолданылады. [18,б-79-80]
Күндізгі зайымдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі - Ұлттық банктің екінші
деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы теңгеге ашқан корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ... қажетті ақша
қаражаттары уақытша болмаған не жетіспеген ... ... ... ... ... балансының есеп айырысу және ... ... ... ... операциялар мынадай: қосымша
тәуекелдермен байланысты:
- шетелдік сатып алушылардың тауарды тасымалдау кезіндегі
барысындағы ... ... ... ... егер сатып алушы
тауарды алғанға дейін төлемесе, онда ақшасын күткен ... ... ... ұзақ ... ... ... ... елдің заңын, ережелері мен дәстүрін жете ... да ... ... клиенттің бизнес дәстүрі мен әдіс-
тәсілін толық ... ... одан ... ... ... ... сенімсіз болуы мүмкін;
- өз елінде ... және ... ... ... ... іс-әрекеті. Басқаша айтқанда, экспортердың шетелдік
сатып алушы-сының төлемінің кешігуіне немесе тыйым ... ... ... ... ... ... енгізілуі мүмкін;
- валюталардың айырбас бағамдарының ауытқуы. Экспортер, ... ... ... ... валютасындағы шот-фактурасын беруші
валюталардың арасындағы айырбас бағамына қатысты. Өзгеріске байла-
нысты көзге көрінбейтін зиян шегуі ... ... ... ... әр ... әдістері жоғарыдағы аталған
тәуекелдерді есепке ала отырып қарастырылуы тиіс. Жоғарыда көрсетілгендей,
экспорттық тауарларды төлеу барысында үкіметтің қолданылатын ... ... ... саудада сатып алушы мен сатушы ... ... ... мен осы ... іске ... есеп айырысу
әдісінің құралдарын ажыратуы ... мен ... ... ... ... ... орны мен есеп ... әдістерін
келісуі қажет. Ондай төлем әдістеріне мыналар жатады:
- аванстық төлем;
- қайтарылмайтын аккредитив;
- ... ... соң ... ... инкасса;
- ашық шот бойынша сауда.
Пайдалынатын төлем әдісі сатып ... мен ... ... ... және ... арасындағы банктік келісімдерге байланысты болып
келеді. Есеп айырысу әдісі ретінде чектер, аудармалы ... ... ... ... тапсырмалары; телеграфтық, телекстік төлем
тапсырмалары; инструкциялар; СВИФТ ... ... ... ... ... ... шетел валютасындағы банкноталар, жол
чектері көмегімен орындалмайтындығын айта ... жөн. ... ... ... үшін банктідің ... ... ... тауарын жөнелткеннен соң, оған шетелдік сатып ... ... ... ... ... ... ... Экспортерді
қаржыландырған күннің өзінде сатып алушы тауар үшін жоғарыда айтылған есеп
айырысу әдісінің ... ... ... ... тиісті. Төлем әдісін
қарастырғанда тауарды жөнелту құжаттары ерекше роль атқарады. Ол құжаттарға
мыналар жатады: шот-фактура, сақтандыру туралы ... ... ... ... ... коносамент немесе көлік тасымалдау құжаттары.
Мұндағы коносамент - тасмалдауға қабылдаған тауарлар үшін кеме ... ... қол ... ... ... ... сол ... жеткізуге
байланысты міндеттемесін, меншік етуге арналған құжатты білдіреді. Тек
коносаментті ... ғана ... ... ... ... ... талап ете алады. Бұл жерде экспортқа шығарылатын тауарларға деген
заңды құқық экспортерден шетелдік ... ... ... ... ... есте сақтау керек. Мұндай келісім халықаралық сауда да әр ... ... ... үшін біршама сенімді төлем әдісі - бұл тауарды тиеуден бұрын
аванс түрінде толық төлемді алу. Мұндай ... ... ... ... тауары үшін төлеуден бас тарту тәуекелінен аулақ болады. ... ... ... ... да ... бермей, өзі бұл сауданы несиелеу
кезінде қаржылаңдыруға, сондай-ақ ... ... үшін ақша ... ... салуға да тиіс емес. Бірақ бұл жерде экспортер ақшалай
қаражаттың тиеуді жүзеге асырғанға дейін төленетіңдігіне ... ... ... чек, тратта немесе төлем тапсырмаларының экспортердің
елінен тыс жерде төленуінен қауыптену керек. ... ... ... ... ... болуын талап етеді, бұл ... ... ... алу бойынша франкіні сатып алып, оның шотын
дебеттеуін көрсетеді. Егер ... ... ... ... ... ... шоты бар болса, ол ... осы ... ... ... ... сұрайды. Британ банкі клиенттің шотын ... ... ... ... ... ол ... ... жабдық-
таушысына жібереді. Тратта ... ... ... ... ... жазылады. Бұл шот франкте жүргізіледі. Британ
банкі француз банкіне сол ... ... ... ... одан француз
сол жабдықтаушы траттаны берген кезде британ банкіндегі ... ... ... Бұл ... авиапоштамен хат түрінде жіберіледі.
Нәтижесінде француз жабдықтаушы француз банкіне траттаны төлеуге ... ... ... ... соң Британ банкінің (франкідегі) шотын дебеттейді.
Жоғарыда айтылғандар шетел ... ... ... ... бірге фунт стерлингте төлеуі туралы үкімді қамтитын ... ... ... Бұл жағдайда шетелдік жабдықтаушы сол траттаны
Франциядағы өз банкіне бере отырып ондағы ... ... ... ... кең ... ... бұл ... бәсендеу әдісін
сипаттайды, сондықтан оны, егер төлемді тез арада төлеу керек ... ... ... ... ... артықшылығы, мұнда
экспортер өзіне тиісті төлем сомасын алуға тікелей мүмкіндік алады. Егер ... ... ... үшін ... ... онда оны ... ... шетелге шығарудан бұрын алуды күтеді, оның келуі тауардың тез арада
жөнелтуін жеделдетеді. Пошталық аударым ... ... ... бір
банктің екінші (шетелдік) банкке жіберілген, яғни онда көр-сетілген соманы
бенефициарға төлеу ... ... ... ... ... Пошталық
аударым банктен әуепошта арқылы шетелдік банкке жіберіледі. ... ... ... ... ... аударымды жіберушінің атындағы
шотта ақша болуға тиіс, сол шоттан бенефициарға қаражат төленеді. Банктік
траттадан ... ... ... ... банк клиентінің
шетелдік жабдықтаушыға емес, банктің басқа банкке аударым ... ... ... ... ... ... ... ол соншалықты банктік траттаға қарағанда есеп айырысыу әдісінің
тездігін білдіреді. Бірақ оның кешігуі немесе жоғалуы ... ... ... ... аударым: пошталық ... ... ... ... ... қарастыра отыып, ол ... ... ... факс ... ... Сондықтан да телеграфтық
аударымдар ... ... ... ... ... олар ... Ірі ... төлем телеграфтық аударымдар арқылы
немесе СВИФТ жүйесінің көмегімен ... ... ... ... кешігуі немесе поштада түпнұсқалардың жоғалып кету қаупі бар. ... ... ... ... ... мәселесі орын алады. Пошталық
аударымға қарағанда оның түпнұсқасын тексеру, ... ... ... ... яғни бақылау кілтінің түпнұсқасын, сондай-ақ телем сомасын
тексеру арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ақшалай
аударымдарға және халықаралық ақшалай экспресс аударымдарға ... ... ... ... қаржылық есеп айырысуларды халықаралық банктік ұйымдастыру
жүйесі Бұл ... ... ... ... ... ... ... кампьютерлік жүйесін пайдаланғанда ғана
орындалады. Төлем туралы хабар, алушы банктің ... ... ... СВИФТ жүйесінің кеңеюіне байланысты телеграфтық аударымдар қатары
қысқаруда, себебі, СВИФТ жүйесінің өзіндік есеп айырысу әдістері бар. СВИФТ
жүйесінің ... - ... ... ... ... ... Шетел төлем балансы мен ақша-несие және валюталық операциялардың
жүргізілу тәртібі
Валюталық бағам дүниежүзілік валюта жүйесінің маңызды құрамдас ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы кезінде, дүниежүзілік және ұлттық нарықтардың
бағаларын, сонымен бірге әр ... ... ... ... шетелдік
валюталарға шаққандағы ... ... ... ... және ... ... ... валютасымен қайта бағалаған
кезде валюталарды өзара айырбастау үшін ... ... аса ... бағам - шетелдің ақша бірлігіне ... бір ... ... ... Сол бойынша экспорттаушы саудадан түскен шетел валютасын
ұлттық валютаға алмастырады. Басқа елдің валюталары сол ... ... және ... ... ... қолданылмайды. Өзге елден сатып
алынған тауарға төлеу үшін импорттаушы ұлттық ақшаны ... ... ... ... және сыртқы заемдар бойынша проценттерді
төлеуді мақсат еткен борышқор шетел валютасын ұлттық ... ... ... валюталық курс айырбасқа қатысушылар үшін ... ... пен ... ... мен ... бір ... қайта есептеу коэффициенті болып табылады. Дегенмен, ... ... ... ... бағалардың орташа ұлттық
деңгейін көрсететін сатып алу ... ... ... ... болып есептеледі. Тауар өндірушілер мен сатып алушылар валюталық
бағамның көмегімен ұлттық бағаларды өзге ... ... ... ... ... сол елде ... да бір өндірісті немесе
сырт жерде инвестицияны ... ... ... айқындалады.
Капиталдардың халықаралық қозғалысының шұғыл көбеюіне байланысты
валюталық ... ... және ... ... ... қарай
валютаның сатыпалуға қабілеттілігі әсер етеді.
Валюталық бағам мынадай факторлардың ықпалымен қалыптасады:
1. Құнсыздану қарқыны. Сатып алу ... ... алу ... ... ... ... заңының әрекетін бейнелейтін валюталар арақатынасы
валюталық бағам. Пассивті төлем балансы ұлттық валюта бағамынының төмендеу
беталысына себепші ... ... ... ... өтеу ... оны ... ... сатады.
2 . Әралуан елдердегі процент мөлшерлемесінің айырмашылығы. Процент
мөлшерлемесінің елдегі өзгерісі басқаша тепе-тең жағдайда халықаралық, ең
алдымен қасқа мерзімді капиталдардың ... әсер ... ... ... ... ... құйылуын ынталандырса, оның
үнемдеуі капиталдардың, оның арасында ұлттық капиталдардың шекараның арғы
жағына асуына дем береді. Валюталық нарықтағы және алып ... ... ... Егер қандай да бір валюта бағамының төмендей
беталысы байқалса, ... ... мен ... оны әлсізденген валютаның
қалпын нашарлататын мейлінше тұрақты валюталарға күні бұрын сатып жібереді.
Экономиканың саясаттағы өзгерістерді, бағамдық арақатынастардың ауытқуын
валюталық нарықтарында тез ... Сол ... олар ... алып ... ... ақшаның берекесіз қозғалысының аясын кеңейтеді. Белгілі бір
валютаның ... және ... есеп ... ... ... ... ... сондай-ақ төлемдерді жеделдету немесе
кідіріс те әсер ... ... және ... ... сенім
дәрежесі. Ол елдегі экономиканың жағдайымен және саяси ахуалымен, сонымен
бірге валюта бағамына ықпал ететін ... ... ... ... ... ... ... курсқа құнсыздану қарқыны әсер етеді.
Бөгде факторлар қарсы әрекет етпесе, елдегі құнсыздану қарқыны неғұрлым
жоғарылаған сайын валютаның бағамы да соғұрлым төмендейді. ... елде ... алу ... және ... ... ... соғады. Аталған беталыс орташа және ұзақ мерзімді жоспар бойынша
бақылауға алынады. Валюталық бағамды ... оны ... алу ... сәйкес тәртіпке келтіру орташа екі жылдық ішінде жүзеге
асады.
Валюталық бағамның құнсыздануға тәуекелділігі әсіресе ... және ... ... ... көлемі үлкен
елдерде жоғары болады. Экспорттық баға базасында ... ... ... ... бағам серпіні мен құнсызданудың салыстырмалы қарқыны
арасындағы тығыз байланыс арқылы мұны ... ... ... ... ... Активті төлем балансы ұлттық валюта
бағамының жоғарылауына ықпал етіп, шетелдік борышқорлар жағынан оған ... ... ... ... Сонымен бірге диллер экономикалық
өсу қарқынын құнсыздануды, ... ... алу ... деңгейін,
валютаның сұранысы мен ұсынысының арақатынасын ғана емес, сондай-ақ олардың
серпіндерінің ... де ... ... ... ... ... ... тәртіптеме бойынша жұмыс
атқарады. Елдің ... ... және ... ... ... ... ... экономикалық қызметті реттеудің
тиімділігінің деңгейі валюталық бағамның тәртіптемесіне ... ... ... ... қатынастарда валюталық бағамның негізгі жеті
тәртіптемесі әрекет етеді: валютаға сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... бағамдар; орталық банктердің басшылық ... ... ... шек ... ... дәліздер; алдын-ала
белгіленген шамада бір бағытта ... ... ... ... ... бұрын белгіленген деңгейде валюталық бағамды ... банк ... ... ... ... ... ... валютасына ұлттық ақшаның
тіркелген бағамын қолдауға ақша-несие саясаты айрықша ... ... бір топ ел ... ... енгізетін валюталық одақ;
елде өзге мемлекеттің ұлттық валютасы қолданылатын долларландыру.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... құралы болып саналады. Валюталық ауыстырымдылық дәрежесі
валюталық нарыққа қатысушылардың санына және жүзеге асыратын операциялардың
көлеміне әсер ... ... өзін ... ... серпінін анықтай алады.
Халықаралық Валюта ... ... ... ... ... бойынша ұлттық валютаның ауыстырымдылығын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға
шетел өндірушілерімен бәсекеге түсуіне мүмкіндік береді. Сыртқы ... ... ... ... оңтайлы ара-қатынасының
жүйесі құрылды. Ішкі нарықта ... ... ... арттыруға мүмкіндік
беретін импорттық инвестициялық тауарлар мен технологияларға қолайлы ... аясы ... ... ... операциялар бойынша валютаның
ауыстырымдылығын салыстырмалы басымдылыққа ие ... ... ... елді ... ... ... ... қайта құруды
жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Валюталық бағамдарды реттеуге ... ... ... үстемділігін
жүргізген кезде Орталық банк бірнеше мақсатты көздейді: валюта нарығының
ретсіз жағдайына қарсы тұру; валюталық ... ... ... ... ... ... ... негізделген деңгейге дейін
түзеті.[2,б-251]
Ереже бойынша Орталық банк үстемділігін ақиқат мақсаттарын жария
етпейді. Ол «ағысқа ... ... ... ... ... ... сатып
алса, әлгі валютаның бағамы төмендеген кезде оларды қайтадан сатып
жібереді. Валюталық үстемділік туралы ақпараттың ... ... ... мамандары арасында ортақ пікір жоқ. Біреулері
мәліметтердің құпиялылығы үстемділіктің тиімділігін орташа арттырады ... ... ... ... олардың тиімділігін барынша
кемітеді деп санайды. Ереже бойынша, валюталық ... ... ... ... ... банк ... ... іс жүргізе алады.
Форвардтық валюталық курс проценттік мөлшерлеменің тепе-теңдігінің
жәрдемімен валюталық бағаммен байланысты болып, басқыншылық форвардтық
нарықтың ағымдағы бағаға әсер ете алады. ... ... ... ... сол, қолма-қол жедел есеп айырысу талап етілмейді.
Жағдай өзгерген кезде орталық банк үстемділіктен бастартып, қарсы
операцияны жүзеге асырады. Басқыншылық мақсатта айырбас ... ... ... ... ... ... валюталық бағамға
айтарлықтай ықпал етпейді. Айырбас операция валюталық ... ... де бой ... ... Мысалы, Авсртияның Резевтегі Банкі
айырбастарды споттық операцияларды айықтыру ушін пайдаланады. Форварттық
рыноктағы өтемақылы қарапайым споттық операция қарағанда мұндай
құрамдастыру басқыншылықтың мейлінше икемді болуына ... ... және ... ... ... ... банк ... құралдар
опциондарға да дем қояды. Ұлттық ақша бірлігінің құнсыз-дануын
болдырмау үшін орталық банк европалық «пут» опционды жекеменшік валютаға
несие ... ... ... ... сата ... банк ... іс жүргізе отырып, алыпсатарлардың ... ... ... ... ... Сол арқылы ол валюталық сақтық
қорының зиян шегуінен аулақ болады. Испания банкі құнсызданудан қашу ... жыл ... ... ... ... ... ... банкі валютаның
сақтық қорын қорландыру үшін 1996 жылы «пут» опциондарды АҚШ ... ... ... ... банк өз ... ғана емес,
сонымен бірге міндеттемелерінің айналымдағы қолма-қол ақшаның немесе
коммерциялық банк - ... ... ... ... ... ... да өзгереді. Ондайда валюталық резервтерге қарағанда ақша
ұсынымының өзгерісі ... ... ... ... ақша ... тиімділік көрсететін ақша базасы да өзгеріске ұшырайды.
Ұлттық валюта бағамьн ұсынуға ұмтылу ақша ұсынымының, ақша-несие ... ... ... ... апарып соғады. Керісінше ұлттық валютаның
құнсыздануы ақша ұсыымын және құнсыздану қарқынын молайтады. ... ... болу үшін ... банк ... ... ... басқыншылықты қолданады. Оның мәні мынада:
валюталық резервтердің өзгеруімен ... ... ... ... ... да ... ұшырайды. Сонымен бірге валюталық нарықта
шетел валютасын сату кезінде орталық банк ашық ... ... ... ... ... өзгеруі көмегімен ішкі активтердің мөлшерін,
міндетті резервтердің нормаларын көбейтуге тиіс. Айықтырудың уақытша шара
екенін атай кеткен жөн. ... ... ... АҚШ, ... ... ... жетекші орталық банктердің басқыншылықтары ғана
тиімділікті иеленетінін көрінеді. Европаның Орталық банкісінің жақындағы
зерттеуін АҚШ-тың ... ... және ... ... ... ... көрсетті. Орталық
банктердің көбісі басқыншылыққа аз ... ... ... ... ... экономистері шведтің тәуекел банкінің швед кронының айырбас
бағамының деңгейіне ықпал ете алмайтынын және оның құбылмалылығына әсерінің
әлсіздігін анықтайды. Валютаны реттеудің тиімділігін ... әрі ... ... ... ... экономиканың жағдайына ықпалын
қарастырамыз.[6,б-2-3]
Дүниежүзінің экономикасын қамтыған дағдарыс 1998 жылдың ... ... ... ... ... жағымсыз әсер етіп, соның
нәтижесінде ұлттық ... ... ... ... ... ... ... тамыздағы дағдарысы Ресей рубілінің бағамының тамыз-
желтоқсан айларында үш еседен астам ... ... ... ... рубілдің шұғыл құнсыздануы кезінде тұтыну бағасының ... ал ... ... 25% болды. Ресей өндірушілерінің сыртқы
нарықтарда, соның арасында Қазақстан нарықтарында баға басымдылығына ... ... ... ... Қазақстандық өндірушілердің ішкі және
сыртқы нарықтарды ... ... ... ... ... ... ... 76-84 теңге аралығында ұстап тұру үшін 1,1 млрд
АҚШ доллары көлеміндегі алтын валюта ... ... ... ... ... және халықаралық валюта қорының несиелерін өтеу алтын валюта
резервтерінің сомасын 2584,14 млн. доллардан 1998 ... ... ... ... дейін азайтып, үш айдағы импорттың ... жаба ... ... ұстап тұру үшін ұлттық банк 214,66 млн АҚШ ... Ол ішкі ... ... ... ... 48% құраған.[18,б-80]
Тұрақты айырбас бағамының есебінен болатын елеулі нақты нығайту отандық
өндірушілердің бәсекеге ... ... ... ... ... ішкі нарықтан ығыстыруына, соның салдарынан өндірістің
құлдырауынан апарып тірейді. 1997-1998 ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нысанында елге қойылған
капиталдың есебінен ұстап тұрылды. ... ... ... ... ... ... импорты шапшаң өсіп, ағымдағы операциялардың
сальдосын 1998 жылдың орта ... ... ... ... ... ... ... қаржы нарықтарының жағдайлары ауысқан мерзімде
мемлекеттік борышты ... ... ... құны ... тыс ... ... кезеңге ауысты. Ресейдегі дағдарыстың ізінше ТМД елдерінің
валюталарына арақатынасына қарай теңгенің елеулі ... ... ... ... ... ... рубліне қатынасы бойынша 69%, ал ТМД елдерінің
валюталарының арақатынасына қарай 61% құрайды. 1999 жылы ... ... ... ... ... бойынша валюталық бағам деңгейін еркін
нарық жағдайында анықтайтынын білдіреді. Яғни, валюталық бағам ... ... ... ... ... ... ... Валюталық бағамның
деңгейін төлем балансының ... ... ... деңгейге, яғни
ерекше қаржыландыру болжай алмайтын жағдайға жеткізу қажет болғанда ұлттық
банк валюталық ... ... ... ... ... ... ... теңгесінің құнсыздануын инфляция деңгейінде тұруы ... ... ... ... ... ... сәттен бастап Ұлттық
банк шетел ... ... ... ... ... ... ... сатып
алғанының көлемі 1998 жылдмен салыстырғанда 40 еседей өсті. Сол ... ... 2,5 есе ... 1999 жылдың 30 ... ... ... ... резервтері 2003 млн. АҚШ долларына бағаланып,
тауарлар мен қызмет ... 3,6 ... ... ... ... Одан кейінгі 2000, 2001, 2002 жылдары Ұлттық ... ... ... таза ... ... ретіндегі беталыс басымдылығы сақталады.
Сөйтіп, жаңа валюталық тәртіптеме Ұлттық ... ... ... ... мүмкіндік туғызды. Коммерциялық банктер үшін
депозиттер бойынша ұлттық және шетелдік валюталар мен міндетті ... ... ... ... ... мүмкіндігі барды.
Депозиттер ... ... ... ... талаптарды ұлттық валюталы
резервтік талаптардан жоғарылатса, ... ... ... ... өзге де тең ... ... валютаны құнсыздандырады және
керісінше болады.
Елде таңдап ... ... ... ... тәртіптемесі валюталық
бағамның елеулі түрде ауытқуына жол ... ... ... ... ... ... ... банк ондай жағымсыз ауытқуларды
оқшаулауға мүмкіндік беретін жеткілікті ... ... ... ... ... ... ресми) белгілей отырып ұлттық
валютаның деңгейін нарыққа ... ... ... бағамның қажетті
бағытын көрсетіп, нарық оны қабыл алады. Мұндай ... 2000 ... ... ... ... валюталық бағаның тәртіптемесіне көшкенге дейін Ұлттық ... ... ... ... шегіне бақылау жасап отырды. Сол уақытта
нарық негізінен «төменге» қарай бағыт алған - ... ... ... және ... ... оң сальдосына ие болуға
байланысты Ұлттық банк ... ... ... қарай деңгейін
көрсете отырып, төменгі шегін қорғайды. Теңгенің құнсыздану шапшаңдығы
Ұлттық банк ... тез ... ... ... Егер ... ... орташа қарқыны үш күн ... ... ... ... ... асып ... ... банк валюталық бағамның
серпіне араласады. Сондықтан алыпсатарлық уәждеме әлсіреп, нарықтың ... ... ... күндерде коммерциялық банк клиенттерінің шамалы
көлемдегі ... ... ол ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Сол себепті Ұлттық банк
теңгенің нақты көріністе қымбаттауына жол ... ... ... ... оған сұраныс мүмкіндігін жасауға мәжбүр болады.
Валюталық бағам экономикалық өсуге тікелей емес жанама жолдармен ықпал
етеді: тауар бағаларын ... ішкі ... ... ... ... ... экспорт пен импортты ынталандыру; ішкі ... ... ... ... ... ... пайыздықты алтын-валюта резервтерімен қамтамасыз ету.
Айырбас бағамы тәртіптемесі ауысқаннан кейін Қазақстанның экономикалық
дамуы ... ... ... ... ... өзгерісі ретінде
өнеркәсіп өндірісінің өсуіне, экспортты және ... ... ... ... авуарларды жинақтауға әсер етеді. Өнеркәсіптің 1999 жылғы дамуын
қарастырамыз. ... ... ... ... ... 1998 ... белсендіктің құлдырау беталысы сақталды.
2 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША-НЕСИЕ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫНА ТАЛДАУ
2.1 ҚР төлем балансының ... ... ... ... — елдің белгілі бір уақыт ішінде шетелге шығарғандарынан
түскен түсімдері мен сырттан әкелінетің ... мен ... ... ... ... ... ... төлем балансы
мынадай бөлімдерді қамтиды:
А. Ағымдағы шот.
В. Капитал және ... ... ... ... ... мен калып органдар
Д. Жалпы баланс.
Е. Қаржыландыру.
Ағымдағы шотта мыналар көрсетіледі:
1) Сауда ... ... ... ... жүк ... ... тасымалдау;
- байланыс қызметі;
- туризм;
- басқа.
3) Табыстар:
- займдар және несиелер бойынша сыйақы (мүдделендіру);
- резервтер бойынша сыйақы (мудделендіру);
- басқа ... ... ... ... ... ... көмектер.
Капитал және қаржымен жасалатын операциялар шотында мыналар көрсетіледі:
1) тікелей инвсстиииялар;
1) портфельдік инвестициялар;
1) ... ... ... және ... ... (коммерциялық) несиелері;
1) займдар барынша инвестициялар (депозиттер, валюта және т.б.).
Қателер мен қалып қойғандар ... ... ... ... еместермен
ескерілмей қалғандарды, оған қоса «көлеңкелі бизнесті» ... ... ... ... операциялар бойынша төлем балансын, капиталдар мен
несиелердің қозғалысының балансы, сондай-ақ алтын және валюта резервтерінің
қозғалысын құрайды.
Жалпы төлем балансы әрдайым ... ... яғни оның ... ... ... бірыңғай шамалы құрады.
Қаржыландыру шотында мыналар есепке алынады:
1) Қазаңстан Ұлттық банкінің резервтік активтері;
1) Монетарлы алтын;
1) Шетел валютасы;
1) ХВҚ ... ... ... ... банк ... ... балансының басты
ерекшелігі — мұнда қаражаттардың ағымы, олардың мерзім ішіндегі өзгерісі
ғана ... ... ... меи қорлар есепке алынбайды. Мұндағы
ағымдағы операциялар шотында оң ... ... ... мен ... ... мен трансферттердің түсімін білдірсе, ал ... ... ... мен ... ... ... табыстар мен
трансферттердің болуын сипаттайды. Капиталдармен жасалатын операциялар
шотындағы оң көрсеткіш сол ... ... ... ... ... және ... жағынан резидент еместерге деген
талаптардың қысқаруын сипаттаса; ал теріс шама елдің резидент еместер
алдындағы ... ... және ... ... резидент
еместерге қоданылмайтын талаптардың өсуін сипаттайды.
Төлем балансынан есеп айырысу балансын ажырата білу қажет. Есеп айрысу
балансы – ... ... ... ... мен ... ... мен ... мемелкеттік (алтын-валюта және басқа да) және
жеке активтер, тікелей инвестициялар, алынған және берілген несиелер, қаржы
және қаржы емес ... ... ... ... ... айырмашылығы есеп айрысу балансында басқа ... ... ... ... ... мен ... ... Ақша-несие және валюталық операциялардың орындалуын-дағы
заңнамалық негіздер
Заңға сәйкес ... ... ... ... ... қатысты
құқықтар мен міндеттемелерді жүзеге асырады. Резидент жеке ... ... ... ... ... ... мүлікке меншік құқығын сатып алуға байланысты
ақша төлемдерін және аударымдарын жүргізетін ... жеке ... ... ... ... ... ... хабарлау қажет емес. Жеке
тұлғаның көрсетілген ақша төлемдері және ... ... ... органдарға хабарлайды. ... өз ... ... ... 1,3 бөлімдерін толтыра отырып, осы ... ... ... ... ... ... ... хабарламада барлық
қажетті ақпарат болған кезде осы ережедегі нысан ... ... ... ... ... ... ... барлық қажетті
ақпарат болмаған кезде, сондай-ақ мәмілелердің жағдайларын және операция
жіктеулерін және оның ... ... үшін ... банк ... ... ... ... Хабарлама туралы куәлік тараптар
міндеттемелерін (оның ішінде валюта шартының қолданылу мерзімі аяқталатын
күнге ... ... ... орындағанға дейін қолданылады.
Резидент қолданылу кезінде туындайтын ... ... ... барлық
өзгерістермен толықтырылады. Мұндай өзгерістермен ... ... ... 30 күн ... ... кешіктірмей валюта операциясы туралы
хабарламаны орны бойынша хабарлайды. Хабарлама туралы жаңа ... ... ... ... куәлікте көрсетілген мынадай ... ... ... ... ... ... көбеюі;
Валюта шартының валютасы;
Валюта шартына қатысушылар;
Валюта шартының мәні;
Валюта ... ... ...... мерзімге (1 жыл және одан кем)
ұзақ мерзімге (1 жылдан астам) өту ... ... ... ... ...... ... қайта
орналасу кезінде;
Резидент еместің тұрақты тұратын (болатын) мекені – ... елге ... ... ... ... тұрақты тұратын елінің өзгеру немесе заңды
тұғаны тіркеу).
Хабарландыру туралы ... ... ... күшін жойған деп
саналады:
Егер валюта ... ... ... тәрттіппен жарамсыз деп
танылса;
Хабарлама туралы жаңа куәлік берген кезде;
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... толық немесе ішінара есептен шығарғаны (кешіргені) және
тараптардың валюта ... ... ... хабарлама алғаннан кейін;
Ұлттық банк резиденттен шетел банкінде шотты жабу туралы жазбаша хабар
алғаннан кейін;
Ұлттық банк ... ... үшін ... ... шот ашылған
фелиалды және өкілдікті жабу ... ... ... ... кейін заңды
тұлғаны таратуға байланысты міндеттемелердің орындаудың мүмкін еместігі
немесе құқықтың мұрагер болмаған ... жеке ... ... ... ... куәлігін алмай-ақ бағалы қағаздар туралы халықаралық
операциялар, қаржылық активтер және міндеттемелер мемлекеттік ... беру ... ... өз ... ... ... ... күннен асам мерзімге резидент еместілерге ... ... және ... заемдар;
Резидент еместілердің бағалы қағаздарын сатып алу, резиден еместілер
мен туынды қаржы құралдары мен ... ... ... ... ... ... қатысты құқықтар мен міндеттемелерді іске
асыру;
Бірлескен міндеттемеге қатысушының міндеттемелерін орындау мақсатында
ақшаны және өзге мүлікті ... және ... ... банктер мен жеке тұлғаларды қоспағанда) алынған
хабарлама туралы куәліктер бойынша тоқсан сайын есепті ... ... 10-на ... (қоса алғанда) осы ереженің қосымшаларында берілген
нысандар бойынша есептерді валюта операциясы туралы хабарлама ... ... ... ... ... ... ... және валюталық
операцияларына талдау жасау
2004 жыл ішінде энергия тасымалдағыштарға бағаның серпінді өсуі ... ... ... өсу қарқынының сақталуы төлем балансындағы
ахуалдың айтарлықтай жақсаруын және Қазақстанның ... ... ... ... айқындайтын факторлар болды.
2004 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша республикаға валюталық түсімнің
негізгі көздерінің бірі ... ... ... ... 14 ... ... асып кетті. Бұл өткен жылғы осындай кезеңдегімен салыстырғанда
бір жарым есе көп. Тауар экспортының рекордтық көрсеткіштері ... ... ... ... ... өсіп отырған шығыстарын толық
өтеді және тұтастай алғанда ағымдағы операциялар шоты ... оң ... ... ... 9 ... қорытындысы бойынша ... оң ... 232 млн. АҚШ ... ... ... ... үшін қолайлы баға конъюнктурасы ... ... іске ... отырған өндіру саласындағы
жоспарларды одан әрі дамытуға жағдай ... 2004 ... 9 айда ... операциялары бойынша оң баланс (ресурстардың нетто-түсуі) 2,6
млрд. ... ... бұл - ... ... 2003 ... ... 19 ... капиталының айтарлықтай келуі сол сияқты жеке сектордың заем
операцияларымен де ... ... 2004 ... 9 айында ғана
республиканың банк секторы 3,8 млрд. АҚШ ... ... ... ... мен ... ... ... капиталын ауқымды тарту ішкі кредиттеу
көлемінің кеңеюіне, сол сияқты резиденттердің шетелдік активтерінің ... ... ... ... экономикалық жағдайын талдау үшін халықаралық валюта
қоры жариялайтын ... ... ... өте ... ... 2004 жыл ... үш елдің сауду балансының көрсеткіштері
берілген. Кесте көрсеткіштері бойынша сауда балансында, ағымдағы
операциялардың кредиттік (оң) ... ірі ... иесі – ... жылы бара бар ақша-несие саясатын жүргізу ... ... ... ... ... ... елде ... экономикалық өсудің
сақтауға белгілі бір дәрежеде ықпалын тигізді.
2003 жылы орташа жылдық инфляция 6,4 пайыз болды. Жыл бойы ... ... ... АҚШ ... қатынасы бойынша нығаю үрдісі мен
сипатталды. Теңгенің нығаюы ішкі ақша-несие рыногына шетел ... ... ... ... Шетел валютасының ... ... ... ... ... ... ... мемелкеттік
меншікті (“Қазақмыс” корпорация АҚ, ... АҚ) ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі
коммерциялық банктердің ... ... ... ... байланысты
экспорттық валюта түсімінің едәуір көлемінің түсуі себепті еді.
Өткен жылы ... ... АҚШ ... ... 12,4 пайызға
нығайды, ал Еуропа және Ресей рубілімен салыстырғанда тиісінше 6,9 ... 5,4 ... ... АҚШ долларныа қарағанда теңгенің едәуір
нығайуына қарамастан ... ... ... ... - негізгі сауда
әріптестеріне қатысты ... ... ... ... ... ... ... 2002 және 2001 жылдармен салыстырғанда
2003 жылы әлде қайда қолайлы деңгейде сақталды. Ағымдағы жылдың ... ... мен ... қарағанда теңгенің нақты нығаюы тиісінше 3,2 пайыз
және 0,4 пайыз болды. Ал ресей ... ... ... 0,6 ... жылы Ұлттық банктің таза халықаралық резервтері 58 ... ... ... ... ұлғайды, бұл 4,8 айдан астам уақыт тауарлар мен ... ... ... ... ... етеді. Елдің халықаралық
резервтерін тұтастай алғанда 69,3 пайызға 8565,2 млн долларға ... ... жылы ... ... одан әрі ... 9,4 ... болды. Ұлттық банктің
ақша базасы – 52,2 пайызға 316,9 млрд ... ... ақша ...... 969,9 млрд ... ... ... ақша – 47,6 пайызға 238,7 млрд
теңгеге дейін ұлғайды. Нәтижесінде 2003 жылы экономиканы ... ... 22 ... дейін өсті. 2003 жылы қаржы секторының негізгі
сегменті банк секторында дамудың жоғарғы ... ... жылы ... ... ... ... ... 46,5 пайызға
1,7 трилион теңгеге дейін 11,7 млрд АҚШ ... жуық , ал ... ... – 45,1 ... 233,9 млрд ... дейін ұлғайды. 2003
жылы халықтың (резидент еместерді есептегенде) ... өсуі ... олар 33,4 ... 343,2 млрд ... ... (2,4 млрд АҚШ ... ... 2003 жылы коммерциялық банктерінің ресурстық базасының өсуі
банктік ... ... ... кредиттерінің 45,5 пайызға 978,1 млрд
теңгеге дейін (6,8 млрд доллар) өсуге ықпал етті.[14,б-10]
Барлық қадағалау функцияларының 2004 ... ... ... құрылған
қаржы нарығының және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агентке
берілгеніне байланысты ұлттық банк өз қызметтерін ... ... ... ... Енді негізгі күш – жігер өз валюта саясатын Еуропалық Одақ
саясатына барынша ... ... ... ... ... ... ... мақсаты ретінде бағалардың
тұрақтылығын қамтамасыз ету ақша-несие саясатындағы мүлдем жаңа айқындалу
болып ... ... ... ... үшін Ұлттық банкке мынадай
міндеттер жүктелген:
- мемлекеттін валюта саясатын әзірлеу және жүргізу;
- ... ... ... ... ... ету;
- валюталық реттеуді және бақылауды жүзеге асыру;
- қаржы жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етуге ықпал ету;
- Ұлттық банктің ... ... мен ... ... ... көрсетіледі.
Валюталық ставкаларды төмендету мен ... және ... ... кеңейтуге ықпал ету бұрынғыдай маңызды болып отыр. Осы міндетті
шешу үшін Ұлттық Банк жанама ... атап ... ... ... ... ... пайдаланады.
Сонымен бірге, шағын кәсіпкерлікке берілетін кредиттері бойынша сыйақы
ставкаларын төмендетуге банктермен банк ... ... ... ... ... ұйымдарынның тәуекелдерін төмендету арқылы
“кредиттік бюро және кредиттік тарихты қалыптастыру ... ... ... оның ... ... ... ... ағымдағы жылы ақша-несие режимді ырықтандырудың екінші кезеңі (2004-
2007 жылдар) іске ... ... оның ... ... ... ... жою және ағымдағы сияқты. Күрделі операциялар сияқты
2007 жылдан бастап Қазақстан теңгесінің толықтай айырбасталуына өту ... ... ... табылады.
3 ТӨЛЕМ БАЛАНСЫНЫҢ АҚША-НЕСИЕ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫНДА КЕЗДЕСЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ
ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1Төлем балансының ... және ... ... ... өзекті мәселелер
Ұлттық валютаның ішкі және сыртқы тұрақтылығына жету, ... ... ... ақша ... ... ... банк жүйесінің
кызметін жақсарту, экономикалық өсімді қамтамасыз ету әрқашанда ... ... ... ... ... ... ... барысында Ұлттық банктің міндеттері алмасып, кеңейіп,
құрамында валюта қатынасы да бар ... ... ... әдістері мен
тетіктері жетілді.
Ақша түсімінің көлемі мен бағыттарына бақылау жасаудан басқа валюталық
реттеудің алдына қойған бірқатар маңызды ... ... ... ... тұрақтандыруды, капиталдың кемуінің алдын алудың тетігін
жасауды, елге валютаның ақшалай ... ... ... ... ... ... ... бөліп алуға болады. Шектеу ... ... ... қойылды.
Валюта әлемі бойынша негізінен экспортшы кәсіпорындардың валюта түсімін
міндетті ... ... ... ... операцияларын жүргізген кезде
жеке тұлғадан 1% алым ... ... ... ... ... әлемінің сомасын мағлұмдау түрінде реттеуші
сипаттағы уақытша шаралар колданылды
Республика әлемдік экономикаға неғұрлым көбірек біріксе оның ақша-несие
және валюта ... ... ... факторлардың әсері солғұрлым
күшті болатынын Қазақстан экономикасын он жыл ... ... ... ... ... Қазақстан экспорттық дәстүрлі
баптарының әлемдік бағаларының жағдайына күшті тәуелді болады. ... ... ... ... ... ол төлем балансының және
ұлттық валюта бағамын тұрақтандырудың ахуалына ... әсер ... ... ... жеңу үшім ... ақша саясаты ұлттық
экономиканы дамытуға бағдарлануға тиіс. Өнеркәсіптің көпшілік ... өсуі ... ... ... жақсарғанына қарамастан осы
бағдарламаны жүзеге асыру айтарлықтай уақытты талап ... ... ... және тұрақты емес өсім қарқынын бекіту қажет.
Макроэкономикалық тұрақтылықтың қазіргі кезеттегі жетістігі ... ... жаңа ... ... ... ... экономикасының өсу перспективасы валюталық реттеу
жүйесін оны ... ... ... ... мүмкіндік береді. Мүнай
өндірудің ұлғаюы, тіпті сақтанымпаз ... ... ... аяғына
қарай 2,5 есе көбейеді. Жаңа кең көздерін ... ... ... ... ... ... ... етеді. Төлем балансының
«Қателіктер мем өткізіп алулар» бабының сальдосының біраз төмендеуі ... ... ... пәрменділігінің жоғарылауын, екінші жағынан
Қазақстанда капиталды ... ... ... ... жағдайларда резиденттің капиталды әкелуіне қойылған шектеудің
сақталуы валюта ... ... ... ... мен ... үйлесімсіздіктің ұсыныстың айтарлықтай жоғарылауы жағына карай
күшеюіне қозғау салады. ... ... ... тұлғада атаулы айырбас бағамының
қымбаттауы бағытында қысым көрсетеді. Қазақстан теңгесінің нақты ... ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігінде жағымсыз көрінеді. Төлем балансын теңестіруге минералды
ресурстар экспортының сандық көлемін ұлғайту есебінен қол ... ... ... ... ... ... күшейте түседі.
Ұлттық экономиканың бәсекелестік жайғасымының жоғалуын ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай сатып
алуын талап етеді. Ол ақша ... ... ... ... төмен қарқынын ұстап тұру үшін қосымша қиындықтар мен шығындар
туындайды. Төлем балансының ... ... жету және ... ... ... «тым ... кетуінің» жағымсыз
зардаптарын болдырмаудың қажеттілігі монетарлық үкіметтердің валюталық
тәртіптерін ырықтандыруына ... ... ... ... ... ортақ проблема солардың
тиімділігінің белгілерін анықтау болып табылады. Үш түрлі баламалы белгісі
бар: «Бағыт» белгісі. Гарвард университетінің профессоры ... ... ... ... валюталық бағамның қозғалыс бағыты ... ... ... ... ... болады. Егер Орталық банк ұлттық
валютаны сатса немесе ... алса онда оның ... ... ... :
төмендейді немесе жоғарылайды. ... ... - ... Оны
федералдық резервтік банктік экономисі Кливленд Оуэн Хампейдж ұсынған.
Ол валюталық бағамның ауытқуын ... ... ... ... ... күш салса, басқыншылық тиімді болады. Басқаша
айтқанда басқыншылық бір қалыпты ... ... ... ... ... тиіс. Үшінші белгі алдыңғы екеуіне негізделіп, «бұрылыс» өлшемі деп
аталады. Оның авторы Европалық Орталық банктің сарапшысын Расмус ... ... ... ... ... асқанда ғана емес, басқыншылық ісі
барысында өткен кезеңдегі валюталық бағамның ... ... ... ... болады. Барша белгілер белгілі бір дәрежеден бірінің
орнын бірі басып, айырбас бағамын ... оны ... ... ... Ол үшін ... ... ... тежеп, оны өзге бағытқа бұру
қажет. Ресми түрде ... ашық ... ... ... ретінде
анықталады. Дегенмен, валюталық бағамға әсер ету үшін ... ... ... ... әдіске барады. Ондайда валюталық нарықты
реттеудің алуан түрлі әдістері қолданылып, дәстүрлі ... ие ... 1970 ... Испанияның, Италияның, Францияның,
Ұлыбританияның үкіметтері ұлттық экономиканың валюта активтерімен ... ... ... Олар ... ... ... салықтар, шетел
активтерімен опреация жасауды шектеу, капиталдың қозғалысын бақылау,
банктердің валюталық қалпын реттеу кіреді.
Өткен он жыл ... ... ... ... ... өзгерістер
болды. 2003 жылдың қорытындысы бойынша қаржы рыногінде 35 банк жұмыс істеп,
олардың арасында 2 ... ... ... банкі» 'ЖАҚ, және
«Қазақстанның тұрғын ұй құрылыс жинақ банкі» ААҚ), ... ... 16 ... ... ... еместерінің еншілес 10 банкін қосқанда)
және «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ. БВУ әжептәуір сенімді қаржы ... ... ... ... ... стандартқа келтірілген
қаржы рыноктарының келешектегі дамуын байқаған. Халық банкі дамыған елдерде
(мысалы Европа ... ... ... ... ... ең ... ... 2003 жылдан 2006 жылға дейінгі кезеңдегі
басым бағыты ретінде анықтайды.
ЕДБ-дің мұндай мөлшеріне рынокте орын ... ... ... ... ... ... күрес тұр. Жақсы дайындалып, тиімді ішкі
тәртіп пен жүйені құра ... ... ... ... ... ... шығады. Ұзақ мерзімді келешекте ЕДБ-дың алдында ұзақ өсу ... күні банк ... ... ... ішкі ... тек ... ... Банк активтерінің қалыпты көлемі (Қазақстан Республикасы секілді
осындай даму деңгеиі бар ел үшін) жалпы ішкі ... ... жуық ... ... табыстылығының біркелкі өсімі қаржыларды орналастыруға
байланысты проблемалардың бар екенін көрсетеді. Қисапсыз ресурстарды
иеленген зейнетақы ... ... ... активтерінің өсуі
қаржы рыноктарына айқын қысым көрсетеді. Ішкі рыноктің оыйымдылы-ғы шексіз
емес болғандықтан капиталдар ... ... одан әрі ... үшін де, ... ... ... субъектілер мен халық
үшін де жағымсыз зардабы болуы мүмкін. Ақша рыногіндегі тұрақтылықтың
жетістігі, ... ... ... теңгерімділігі және инфляцияның
бақыланатын деңгейі ... ... ... ... ... ... бағытталған валюта тәртіптемөлерін ырықдандыруға
жаңа тәсілдемелерді шығарудың, уақыт пен ... ... ... ... операцияларын реттеуді өзге де әдістерін
қолданудың қажет ... ... ... ... валюта заңымен бұрын белгіленіп, осы кезде де
қолданылатын шектеулер мен тосқауылдар ... ... ... ... тән, Әлемдік экономиканы ғаламдандыру және халықаралық
қаржы опе-рацияларының өсуі жағдайында ... ... ... ... артықшылықты барынша пайдалануды қалайтын елдер үшін капитал
қозғалысын ырықтандыру ... ... ... ... жөне ... ... саналалы. Сонымен, валюта қатынастарының ырықтандырудың әрбір
кезеңінде ... тура ... ... ... ... алу қажет.
Капиталдың шекараның арғы жағына безіну болжалы, ... ... ... есеп шоттарға халықтың жинақ ақшаларының жылыстауы
басты мазасыздыққа қозғау салады.
Шетелдік ... ... ... ... алыпсатарлық капиталға
ішкі қаржы рыногіне кіруге рұқсат ету болуы мүмкін ... ... ... экономиканың осалдық дәрежесін жоғарылатады.
Қауіптің ... және ... ... ... деңгейінің
көтерілу мүмкіндігіне қозғау салады.
3.2 Төлем балансының ақша-несие және валюталық операцияларындағы
кездесетін өзекті мәселелерді шешу жолдары
Бүгінгі күні ... ... қос ... үлгі ... ... ... секторда экспорттың төмен үлесіне ие кәсіпорындар, олар
ішкі ресурстардың есебінен дамиды. Екінші секторға шет ел ... ... ... зкспортқа бағдарланған ... ... ... ... инвестиция ағынының келуі табиғи. Өтпелі
кезеңде бас тарту мүмкін емес. Экспорттық салалар таза ... ... ... ... алда ... Тікелей шетел инвестициянын,
болмауы немесе кідірісі келешекте экономиканың да бір мезгілде жағымсыз
әсеретуі ... ... ... ... ... ... негіздеу - ішкі қорланымның болмауынан айрықша мәжбүрліктен
туған шара. Осы арада ғаламдандырудың жетекшілері - ... ... ... экономикалық мүдделерінің қарама-қайшылығы айқын көрінеді.
Рецидент елдердегі тапшылық кезінде ... ... ... ... ... кезде пайдалы бола бермейтін жобаларды колдануға мәжбүр болады.
Қазақстандағы стратегиялық ... мен ... ... астамының
шетел инвесторларының, бақылауында болуы осындай жағымсыз нәтижелерді
дөлелдейді. Әлемдік практикада жинақталған шетел инвесторларына рұқсат
етудің сынып шегі 30-50 % ... ... оның ... ... ... жас ... ... экономикалық мүдделерін
шекті тарылту қаупін тудырады.
Қазақстанның экономикасы ... ... ... бағалы қағаздардың айналымы жергілікті жетілмегендігі
Қазақстанның бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... нормма активтеріне байланысты. Әлемде ірі мемлекеттердің
биржаларымен нарығанда параметрлері әрдайым жалғыз қор ... ... өз ... ... ... ... ... терендеуінен ең алдымен дамыған мемлекеттер
артықшылық алады. Осы қиындылықтарға қарамастан дамушы (және түрленуші)
елдер ғаламдану үдерістеріне қатысуға ... ғана ... ... қатысулар
өте-мөте мүдделі. Қазақстан сондай мемлекеттердің бірі саналып, ... ... ... ... ... оны өсім қарқынының
төмендеуіне, технологиялық, ... ... ... адами
капиталдың, дамудың сыртқы импульстарының болмауы ... ... ... ... апарып соққан болар еді.
Қазіргі күні Қазақстанда капиталдың көтерілуінен көрі ... ... ақша ... ... ... ... ... қатаң бақылап
отыр. Қазақстанның валюта тәртіптемесін толық ырықтандырғаннан кейін ... ... ... ... ... ол аз ... болады.
Қазіргі кезде капиталды алып кеткеннен гөрі салымға салған ... ... ... бай ... шетел инвестициялары үшін
тартымды ... ... ... оның ... ұзаққа жетеді. Қазақстанның
инфрақұрылымдарының халықаралық ... ... ... ... ... ... капиталы ірі мемлекеттер инвестицияларының әлемдік
көрсеткіштерімен теңесуі екі талай. ... ... ... ТМД ... ... салаларға инвестиция сала алады.
Сонымен Қазақстанның экспорт жағын қуат көздері және металдар айқындап.
Ол қауіпті ... ... ... ... ... өндіріс циклдарына қатысушы есебінде мойындалмаған республика
экономиканың әлемдік циклдарының үзіліссіз жұмыс ... ... да ... Оған әлемдік ұлтаралық корпорацияның шикізаттық және
энергетикалық қосымшасы ролі бекітіледі.
Ғаламдастырудың ықпалымен ағыны көп ... ... ... қозғалысын ырықтандыру және қайта реттеу жаңа феномен бәрінен
бұрын қысқа ... және ... ... ... ... ... ағынының ұлттық экономикаға жағымсыз әсерін туғызады. Аяғына тура
қоймаған экономмкасы мен қаржы жүйесі бар елге ... ... ұзақ ... ... ... емес, икемді алыпсатарлық трансфері
трендтің жылдам көбеюіне апарады. Жаңа пайда болған ... ... ... тұрақсыздығының және ауытқуының жоғары деңгейін тауып
алды. Бұлардың бәрі жоғары икемділікті қоржындық инвестицияны әлемдік қаржы
рыноктарының азырақ қатерлі сараланымдарына бір мезетте ... ... ... ғаламдану жағдайында сөзсіз мүмкін болар еді.
1997 жылғы Азия ... және 1998 ... ... ... дефольті
ырықтандырудын, «инфекция» немесе тіпті «апидемия» тәрізді жылдам, сондай
еткір жағымсыз көрінісін, үрейлердің, көрші елдер мен ... ғана ... ... ... қаржы рыноктарына тартылуын мазмұндады.
Ұзаққа созылған 80 жылдардағы дағдарыстар ... 90 ... ... ... зардап шеккен елдер мен жаңа пайда болған
рыноктардың сыртқы ... ... ұзақ ... бойы өсуі ... ... ... Сол ... әлсіз даярланған және бақылаушы ... ... ... ... ... ... ... туғандығы жөнінде дер
кезінде сақтандыра ... ал, ол ... ... ... ... ... қарсы тұра алмады.
Халықаралық қаржы ағындарын ырықтандыру жағдайында кез келен ... ... зор ... реттелмейтін жауап қайтаруға мәжбүр болады.
Сонымен, жауап шаралар инвестицияның түрлеріне (қоржындық немесе тікелей),
олардың қозғалыс бағытына (елге ... ... ... әр алуан тобының
экономикалық даму ... ... ... ... ... пен ... ... деңгейімен
қамтамасыз етілген, жаңа қаржы құралдарының кең ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі
дамыған елдерде бөгде ахуал мемлекеттердің басқа топтарына қатынасатына
қарай ... ... ... елде ... операцияның есеп шоты
бойынша бақылаудың жоғары деңгейінің сақталуы бір үлгіде жағдай ... ... ... ... капитал қозғалысына бақылау жасау
мен реттеудің тиімді тетіктерін алдын ала (тіпті қосарлна келесі ... ... ... асығыс ырықтандыру жария және құпия арналармен
капиталдың шетелге жаппай ағылуын болдырмаудың мүмкін еместігін ... ... ... ... ... ... ... күресте оң нәтижеге жету үшін экономикалық, заңдық және қажет
болғандағы әкімшілік шаралар шешуші, бірақ уақыты ... ... ... ... ... ұзақ ... оның тиімділігім төмендетіп, ка-питал
иелері тиым ... ... шығу үшін жаңа ... ... табады. Сол уақытта
ел әлемдік қаржы рыногінен бөлініп қалуы мүмкін. Ұлттық қаржы ... және ... ... ... ... ... ... қозғалысын орынды бақылау мен қадағалауды қолданған жөн.
ҚОРЫТЫНДЫ
Өтпелі экономикалы ... ... мен ... ... банк ... ... ... осы елдер тобының экономикасына капитал
қозғалысын ырықтандандыру мен ғаламдастырудың қарама-қайшы ықпалын бөліп
көрсетуге мүмкіндік береді. Бір ... ішкі ... және ... ... қатысуды активтендіру мүддесіне осы үдерісті пайдалану
перспективасын ырықтандыру сол елдерге ашып ... ... ... осы
мүмкіндікті жүзеге асыру оңтайлы ішкі макро жөне микроэкономикалық ... және ... ... ... дәрежесіне, бұл жалпы қиын
сыртқы осалдықты азайтуға шаралар қабылдауға, жұмылғыштығы жоғары ... ... ... ауыстырылуына тәуелді. Қарсы жағдайда
сыртқы әлеммен өзара әрекетті кеңейту тұрақсыздықты ... ... ... ... ... ... ... салмақты фактылары
бола алады. Алайда реттеудің оңтайлы жүйесін құру, тежеу және ... ... ... жүргізу қатердің әсерінең аз ... ... ... ... ... ... көбеюіне, валюта
рыногінің тұрақсыздануына жол бермеуге мүмкіндік туғызады. ... ... ... реформаны одан әрі тежеу үлкен қауіп туғызады.
Курстық ... ... - ... ... бір ... ақша
қаражаттарының, екінші елдің ақша қаражаттарына қатынасын айтамыз. Ол әғни
экспорт пен импорттың ара – қатынасындағы байланысты ... Бір ... ... дамуы мен экономиканың өзгерістерін айтуға болады. Осы
кезде төлем балансы кеден органдарымен реттеледі.
Сонымен қатар еркін құбылмалы айырбас бағамы ... ... ... ел валютасының болуы мүмкін артық ұсынысы атаулы тұлғасы жағына, демек,
оның нақты қым
баттауына қарай айырбас бағамына қысым көрсетеді. Бұл өзге тең ... ... ... ... қабілетілігінде теріс
көрінеді.
Шикізаттан сектордың бәсеке қабілеттілігінің нашарлауы экономиканың
салалық шоғырлануының ... ... ... ... ... ... сыртқы талдырмасының әсеріне осалырақ қылып, ... ... ұзақ ... ... ... қосымша
қиындықтар тудырады.
Теңгенің тұрақты нақты бағамын сақталып тұрғанда Ұлттық банктің ... ... ... ... ... сатып алуы ақша жиынының өсуіне
апарады. Соның ... егер ақша ... ... ... нақты
сұраныстың өсуімен өтелмесе, не инфляцияның төмен қарқынын ұстап тұруда
қиындықтар туып Ұлттық банк ақша ... ... ... ... ... ... бойынша залал шегеді. Орташа
мерзімді перспективада төлем ... ... ... ... ... ... акцентін капиталдың жылыстауын қатаң әкімшілік
бақылаудан мына
мәселелерді шешу арқылы валюта ... ... мен ... ... ... шешуге ауыстыруға мумкіндік
береді: ... ... ... ... ... ... валюталық бақылау реттемелерін жұмсарту жолымен
инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... жаңа перспективалы рыноктарға енуге жағдай
туғызатын инвестициялау объектілерін бақылауды қажетті деңгейге келтіретін
резидснттердің ... ... ... валюталық реттеудің
және ең мәнді валюталық реттеудің және ең ... ... ... валюта бақылауын жасаудың тиімділгі ін жоғарылату,
сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жою.
Қазақстанның монетарлық үкіметі валюта ... ... және оны ... ... 2004 ... ... әрекет ету
бағдарламасын айкындады. Біздің ойымызша, осы ... ... ... ... ... ... қарастыруға болмайды. Ең алдымен,
Қазақстанның 2030 жылға ... даму ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Қазақстан Республикасының Ақша жүйесі туралы заңы.
2. Архамова К.О. “Валюталық операциялар” Оқу құралы Алматы: ... 2004 ... ... А.С. ... реттеу/ Ақиқат 2003 №6 б 21-23
4. Айтбергенов Б.М. /Төлем балансының потенциялы/ Аль-Пари 2004 №1-2 б-
8-12
5. Андреев А.С./Платежный баланс и ... ... ... ... ... г. с. ... Ширшова В.А /Валюты на миравом рынке/ Банки Казахстана №6 2006 г. с.
5
7. Дуганский Т.Р / Некотырые проблемы ... ... ... №3 2006 г. с. ... ... Р.П /Что для нас значит платежный баланс?/ Банки Казахстана
№7 2006 г. с. 18-20
9. Дүрмекбаев Ы.С /Валюта және ... ... ... Қазақстан 2003 24
қараша б-3
10. Асипова С.Д / Төлем балансының ролі/ Егемен ... ... ... ... ... Б.Р ... оның ... Егемен Қазақстан 2004 жыл 2 қаңтар б-
9-10
12. ... Е.Р. ... ... ... ... Б.А. ... Несие Банктер” Алматы, Экономика – 2005 жыл.
14. ... 2001, 2002, 2003, 3004 ... ... Ғ.С. ... ... ... Оқулық Алматы “Экономика”
2005 жыл.
16. Сембина Ә., Назыкеиев Б. ... ... ... ... Алматы 1999 жыл.
17. Мақыш С.Б. “Коммерциялық банктер операциялары” Алматы Қазақ
Универсттеті 80-90 бет.
ҚОСЫМША А
Сурет-1 Ұлттық банк ақша-несие саясатының ... ... №1 ... және ... 2004 ... ... ... баптар | ... ( млн. ... ) |
| |АҚШ ... ... ... ... ... | -66300 |117640 | 4109 ... ... (фоб) |440140 |330870 |225222 ... ... (фоб) |-536280 |- 198470 |-223561 ... балансы |-96140 |132400 |1661 ... ... | | | ... |42320 |- 41420 |20681 ... ... |20450 |31280 |-9733 ... (сальдо) |-32880 |- 4620 |-8500 ... Ұзақ ... | | | ... |-17610 |-30780 |14963 ... ... |-32420 |-14520 |-9150 ... | | | ... |14190 |-28410 |34180 ... ұзақ ... | | | ... ... |340 |18480 |-8256 ... баланс (А+В) |-83910 |86860 |19072 ... ... ... | | | ... ... |54190 |-75770 |-33997 ... ... мен | | | ... |-12340 |-10460 |1831 ... есептеулер балансы | | | |
|( ... ) |-42060 |630 |-13094 ... ... ... | | | ... ... |38140 | |11519 ... ... ... |3920 |-630 |1575 ... ... |- |- |1170 ... ... | | | ... |2320 |1400 |1125 ... резервтік | | | ... |-2660 |-1220 |-887 ... ... | | | ... |4270 |-810 |168 |
| | | | ... банк ... саясатының негізгі құралдарының көмегімен реттелуі
Ең төменгі міндетті ... ... ... ... ... ... жекелеген түрлерінің деңгейі мен
тікелей сандық шектеулер енгізу
Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сату байынша ашық нарықтағы
операциялар ... ... ... және ... ... ... ... интервенциялау

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Балаларды оқыту құралдарының маңызы мен көркемдік сыры23 бет
Бөкей Орда ауданы Сайқын ауылының құрылу тарихына және физикалық-географиялық жағдайларына сипаттама54 бет
Еңбек нарығы6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Заманауи мемлекетіндегі инвестициялардың ролі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь