Жетілмеген бәсеке және оның түрлері

Кіріспе:

I. бөлім: Жетілмеген бәсеке нарығы: экономикалық
мазмұны , ерекшеліктері, құрылымы.
1.1 Бәсеке және монополия.Мазмұны мен ерекшеліктері ... .3
1.2 Монополиялық бәсекелес нарықтың құрылымы ... ... ..4.8
1.3 Жетілмеген бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9.14

II.бөлім:Жетілмеген бәсеке нарығының жұмыс істеу механизмі
2.1 Фирманың пайданы молайту әрекеті ... ... ... ... ... ... .15.17
2.2 Жетілмеген бәсеке нарығында жарнама мен тауарды өткізудің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18.19
2.3 Жетілмеген бәсеке нарығында фирманың өніміне сұраныс және жалпы табыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20.21

III.бөлім Жетілмеген бәсеке нарығының артықшылықтары мен кемшіліктері.
3.1 Жетілмеген бәсеке нарығының артықшылығы мен кемшілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22.24
3.2 Еңбектің жетілмеген бәсекелі нарығы:Жұмысбастылық және еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

3.3 Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27.28
Кіріспе:

Жетілмеген бәсекелес нарықта әр түрлі тауарлар мен қызметтер өндіретін немесе сататын көптеген фирмалар нарықтағы үлестері үшін бірі-бірімен бәсекеге түседі. Бұл нарықтың негізгі ерекшеліктері: әр түрлі тауарлар мен қызметтер ұсынылады; өндірушілер мен сатушылардың саны көп; салаға кіруге кедергілер жоқ; фирмалар өнім көлемі мен баға туралы шешім қабылдағанда бір-бірімен санаспайды.
Әр түрлі, бірі-бірінен ерекше тауарлар ұсынатын фирмалар нарықта азды-көпті билік орнатады. Сонымен қатар монополиялардың ұсынатын тауарлары қаншама ерекше болғанымен, бірін-бірі алмастыра алады. Сондықтан осы нарықта ұсынылатын тауарларға сұраныстың икемділігі жоғары болады.
Жетілмеген бәсекелес нарық таза бәсекелес нарық пен моно-полиялық нарықтарға қарағанда күнделікті өмірде жиі кездеседі. Сон-дықтан жетілмеген нарықтағы монополистердің өнім көлемі мен баға туралы қабылдайтын шешімдерін талдау мен түсінудің маңызы зор.
Жетілмеген бәсеке нарығы ұлттық экономика деңгейінде өте сирек кздеседі. Көп жағдайда жетілмеген бәсеке нарығын жергілікті нарықтардан кездестіруге болады. Жақын алмастырушысы жоқ тауарлар мен қызметтер де өте сирек кездеседі. Жетілмеген бәсеке нарығы ,таза бәсекелі нарық сияқты шекті жағдайға жатады. Нақты нарықтық құрылымдар осы екі нарықтың ортасында болады. Соған қарамастан, таза монополия моделін талдау нарықта өзінің билігін орнатқан фирмалардың қабылдайтын шешімдерін зерттеуге, оған әсер ететін факторларды анықтауға, олардың қызметтерін мемлекет тарапынан реттеудің себебі мен мақсатын түсінуге көмектеседі.
Монополияның түрлері оның пайда болу себептеріне байланысты.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Бердалиев,К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері: оқу құралы /ҚР білім және ғылым министірлігі; Т.Рысқұлов ат.Қазақ мем.басқару акад.-Алматы: Экономика, 2001. -129б.
2. Жанаева, М. Шағын және орта бизнестің шаруасы қалай: //Жас қазақ үні.-2005.-1-7 шілде.-4б.
3. Қазақстандағы шағын бизнес:статистикалық жинақ /жауапты дайындаған. З.М. Султанов., А.М. Мамедалиев, Е.В. Кругова; Қазақстан Республикасының Статистика агенттігі.-Алматы: Қазстатақпарат, 2005.-27 сәуір.-2б.
4. Омаров, Атымтай. Шағын кәсіпкерлікпен шұғылданушылар заң талаптарын жете білмейді: [Қазақстан-2030] //Заң газеті.-2005.-27 сәуір.-2б.
5. Райхан, Нұрақым.Шағын кәсіпкерлік: кеше мен бүгін: [Өзекті мәселе] //Ақиқат.-2005.-№5.-44-47б.
6. Сәбден, Оразәлі. ХХIғасырға қандай экономкамен кіреміз. –Алматы:Қазақстан, 1997ж.-192 б.
7. Шайынғазы, Сейфолла. Шағын кәсіпкерліктің шыңы қашан биіктейді? //Егемен Қазақстан.-2005.-30желтоқсан.-5б.
8. Шәріпов, С. Шағын кәсіпкерліктің күнгейі мен көлеңкесі: //Жетісу.-2005.-21шілде.-2б.
9. Яковлева, Татьяна. Елорда:экономикалық қуаттар: [Экономикалық
        
        «экономика
пәндер» кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы:Жетілмеген бәсеке және
оның түрлері
Орындаған:
Қабылдаған:
Кіріспе:
I- бөлім: Жетілмеген бәсеке нарығы: экономикалық
мазмұны , ерекшеліктері, құрылымы.
1.1 Бәсеке және ... мен ... ... ... ... ... ... бәсеке нарығының жұмыс істеу механизмі
2.1 Фирманың пайданы молайту әрекеті.........................15-17
2.2 ... ... ... ... мен ... ... Жетілмеген бәсеке нарығында фирманың өніміне сұраныс және ... ... ... нарығының артықшылықтары мен кемшіліктері.
3.1 ... ... ... артықшылығы ... ... ... ... нарығы:Жұмысбастылық және
еңбекақы....................................................................
......25
3.3
Қорытынды...................................................................
......26
Пайдаланылған әдебиеттер...............................................27-
28
Кіріспе:
Жетілмеген бәсекелес ... әр ... ... мен ... немесе сататын көптеген фирмалар нарықтағы үлестері үшін бірі-
бірімен ... ... Бұл ... ... ... әр ... мен ... ұсынылады; өндірушілер мен сатушылардың саны ... ... ... жоқ; ... өнім ... мен баға туралы шешім
қабылдағанда бір-бірімен санаспайды.
Әр түрлі, бірі-бірінен ... ... ... ... нарықта азды-
көпті билік орнатады. Сонымен ... ... ... ... ... ... бірін-бірі алмастыра алады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... бәсекелес нарық таза бәсекелес нарық пен ... ... ... өмірде жиі кездеседі. Сон-дықтан жетілмеген
нарықтағы монополистердің өнім көлемі мен баға ... ... ... мен түсінудің маңызы зор.
Жетілмеген бәсеке нарығы ұлттық экономика деңгейінде өте ... Көп ... ... ... ... жергілікті нарықтардан
кездестіруге болады. Жақын алмастырушысы жоқ тауарлар мен қызметтер де өте
сирек ... ... ... ... ... бәсекелі нарық сияқты шекті
жағдайға жатады. Нақты нарықтық құрылымдар осы екі ... ... ... ... таза ... моделін талдау нарықта өзінің
билігін орнатқан фирмалардың қабылдайтын шешімдерін зерттеуге, оған әсер
ететін ... ... ... ... ... тарапынан
реттеудің себебі мен мақсатын түсінуге көмектеседі.
Монополияның ... оның ... болу ... ... және ... ... мен ерекшеліктері.
Бәсеке – нарықтық шаруашылық субъектілері арасындағы ... ... ... ... ... иелену және тауарларды өткізу мүдделеріне
байланысты қарама-қарсылықты бақталастық пен ... ... ... ... бір ... өнім ... ... құрылым тән. Салаға ену және шығу шектелмеген. әр ... ... өнім ... ... ... ... Мұндай жағдайда бірде-бір
фирма өнім бағасына әсер ... ... ... ие ... бәсеке белгілі бір монополиялық ... Оның ... ... ... ену кезінде заңды және табиғи
тосқауылдар әсер етеді. ... ... ... ... не ... не ... ... не олигополия пайда болады.
Монополиялар мен монополистік бәсекедегі ... ... ... ... ... ауытқымасы болып табылады да, теріс еңкіш
сызықты болады. Сондықтан фирмалар тауардың ... ... ... ... ете ... Монополия жағдайында тауардың қосымша ... ... ... ... оның бағасынан төмен.
Фирманың табысы максималды болған жағдайда өндіру ... ... ... ... бұл ... ... ... қиылысу орны
болып табылады. Бекітілген баға ... ... ... ... ... ... Мұндай баға шекті шығындардан әрдайым
жоғары.
Бәсеке түрлері
кесте
Ішкі салалық- бір салалық ... ... ... ... орындар арасындағы капитал
Ең үлкен табыс үшін күрес ... ең ... ... ... ... ... өз мүдделерін қарастыратыны белгілі:
өндіруші мен тұтынушы бағаға ... ... ... ... ... ... ... бәсеке болады: олар сұранысы мол
салаға қаржыларын салуға , сапалы және арзан тауар өндіруге, ... ... ... жанталасады.
Бәсеке нарықтық қатынастардың басты ерекшелігі болып ... ... ... саны мен ... өнім түрлері, бағаны
бақылау, салаға кіру немесе одан кету мүмкіндіктері , т.б. жатады. Соларға,
әсіресе кәсіпкерлердің ... ... әсер ету ... байланысты,
бәсеке жетілген немесе жетілмеген түрлерге бөлінеді Бұларды мына кестеден
көруге болады.
Жетілмеген бәсеке
|Бәсекелестік ... ... ... ... ... |
|жағдайлар ... ... | | ... |Көптеген |Көптеген ірі ... ірі ... ірі ... мен ... |ұс-ақ ... ... ... ... |
| ... | | | ... өнім |Бір үлгідегі |Әр түрлі өнімдер|Үлгілі ... ... ... | ... ... ... ... |Бақылай |Шамалы әсер |Едәуір әсер |Бағаны |
| ... ... ... |бақылайды ... кіру ... бар |Бар ... бар |Жоқ ... шығу | | | | ... | | | | ... ... ... бар |Бар ... бар |Жоқ ... алу | | | | ... | | | | ... |Жоқ ... ... |Мол және ... | ... ... ... ... ... | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... ... ... |Ауыр |Қоғамдық және|
| ... ... ... |жергілікті |
| | ... ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | ... бәсеке.
Кесте көрсеткендей, жетілген немесе таза бәсеке қалыптасу үшін мынадай
жағдайлардың болуы қажет:
1. Белгілі бір үлгідегі тауар өндіретін көптеген фирмалар жұмыс ... ... Әр ... осы ... ... ... 1 ... кем,
сондықтан фирмалар нарық бағасына ешқандай әсер ете алмайды ... ... баға ... ... ... ... ... Бұл салаға басқа кәсіпкерлердің қосылуына немесе ... ... ... ... ... яғни капитал бір саладан
екінші салаға ... ... ... Кәсіпкерлер арасындағы бәсеке тауардың көлемі мен сапасын арту және
өндірістік шығындарды ... ... ... мен ... қауым саланың барлық жағдайынан ... ... ... мен ... ... ... ... тауар бағасы мен сапасы туралы.
Жетілген бәсекелі нарықта жұмыс істейтін фирмалар бәсекелі фирма деп
аталады, өйткені ... ... ... ... бағаға әсер ете алмай,
нарықта қалыптасқан бағамен өнімдерін өткізеді.
Жетілген бәсеке жағдайына жеке бір фирманың өніміне сұраныс ... ... ... ... ... ... ... Оны келесі
графиктен көре аламыз.
Икемді сұраныс қисығы.
P
Po d d
0. ... ... ... бәсекелі фирма Ро бағасымен немесе одан төмен
бағамен қанша болса да тауар өткізе ... ... ... ... бағамен
сатпақ болған фирманың өніміне сұраным кемін, 0-ге де тең болады.
Осы саладағы фирмалар ... ... ... бағаны көтере
алмайды. Бағаның қандай да болсын өсірілуі ... ... осы ... да, ... ... ... ... нарық күрделі екі мәселені бірақ ... ... ... ... ... яғни пайдалы өнімдер шығарса, екіншіден,
ондай тауарларды минимальді шығын жұмсап өндіреді.
Егер осы саланың өндірушілері мен сатушылары келісіп, бағаны ... осы ... ... ... бірауызды болып, бағаны түсірсе,
нарық жетілген бәсекеліден жетілмеген бәсекелі ... ... ... ... ... бәсекелес нарықта әртүрлі тауарлар мен қызметтер
өндіретін ... ... ... фирмалар нарықтағы үлестері үшін бір-
бірімен ... ... Бұл ... ... ерекшеліктері: әр түрлі
тауарлар мен қызметтер ұсынылады; өндірушілер мен ... саны ... ... ... жоқ; ... өнім көлемі мен баға туралы шешім
қабылдағанда бір-бірімен санаспайды.
әр түрлі, бір-бірінен ерекше ... ... ... ... ... ... орнатады. Сонымен қатар монополиялардың ұсынатын тауарлары
қаншама ... ... , ... ... ... Сондықтан осы
нарықта ұсынылатын тауарларға сұраныстың икемділігі ... ... ... ... таза ... нарық пен таза
монополиялық нарықтарға қарағанда ... ... жиі ... осы ... ... өнім ... мен баға ... шешімдерін талдаумен түсінудің маңызы зор.
1.3 Жетілмеген бәсеке.
Жетілген бәсекеге қажетті жағдайлардың жоқ ... ... ... ... бәсекеге көшеді. Кәсіпкерлер мен тұтынушылар
бағаға әсер ете алған жағдайда нарық жетілмеген ... деп ... ... нарықтың бірнеше түрі болады, олардың негізгілеріне
монополистік бәсеке, олигополия және таза ... ... ... орын алу үшін осы ... едәуір ірі-ұсақты
фирмалардың болуы, сондай-ақ жаңа өндірушілердің қосылуына жолдың ашықтығы
қажет. Фирмалардың ... ... әр ... ... ... ... мен қатар оның бөлшектерін шығарып сату, машинаның әр түрлі
моторларын жасау, т.т. Ірі ... ... әсер етуі ... ... ... арқылы бағаны кеміте алады. Тауарларына сауда белгісін қойып
немесе жарнама арқылы өнімдерін тезірек өткізбек болады.
Монополистік бәсекенің таза ... ... ... жеке ... ... ... шамалы болғандықтан, бағаға әсер етуі
(бақылау) мүмкіншілігі шектеулі;
2) баға өсіру немесе өндіріс көлемін қысқарту мақсатымен фирмаларға
құпия ... ... ... ... ... ... ... жасайтын әрекеттерін ескермеуге де
болады: біреудің қарсылығы басқа фирмаларға азмаз ғана тиуі ... ... ... ... бәсекенің жетілген бәсекелі
нарықтан ... ... ... өнімнің әртүрлілігі немесе
дифференциалданғаны ғана. Бәсекелесетін ... әр ... ... ... ... бірі ұқсас, дегенмен бірінің орнына бірі
толық жүре қоймайтын тауарлар ретінде қарайды. ... ... ... ... мен бөлшек сауда орындары қатысады.
Салада бірнеше-ірі фирма болып, олар ... ... ... деп ... ... ... ... бағасына әсер ете алады.
Салада үлгілі және күрделі өнімдер шығарылғандықтан, жаңа өндірушілердің
қосылуы ... ... ... фирмалардың аздығы мен өнім
өндірудегі үлестерінің ... ... ... ... ... одан ... тууы мүмкін. Олигополияға автомобиль өндірісін
жатқызуға болады. Ресейде ондай фирмалар төртеу болс, АҚШ-та үшеу ғана.
Олигополияның ... ... ... ... ... одан ... молдығы. Олар: өндіріс көлемінің молдығы, ... ... ... ... жұмсалатын шығынның молдығы,
т.б.
Үшінші ерекшелігі- жалпыға бірдей өзара тәуелділік. ... ... аз ... ... бір ... іс-қадамдарын бақылап,
біірінен бірі қалмауға әрекет жасайды, әсіресе өндіріс көлемін анықтауда
және баға белгілеуде. Мұны ... ... ... деп ... ... ... құпия келісімге дейін баруы мүмкін. Баға ... ... ... ... бағаны дүркін-дүркін кемітіп отыру
деген сөз. Ал құпия келісім болса, монополияға ... ... бір ...... қарапайым түрі, онда белгілі бір ... ... ... және ... бұл ... ... қанағаттандыра
алатындай болады. Мұндай нарықтық құралым аймақтарда жиі кездеседі.
Олигополияның тағы бір мүмкін түрі- ... ... ... ... ... ... ... жалғыз ірі фирма мен көптеген ұсақ
фирмалар болғанда қалыптасады. Ірі фирма нарық ... ... ... ... ... арқылы бағаны өзгерте алады. Ұсақ фирмалардың
жағдайлары жетілген ... еске ... ... ... ... ... ... болады, нарық бағасына әсер ете алмай, ірі
фирманың белгілеген ... ... ... ... ... ретінде мұнайдың әлемдік нарығын келтіруге болады.
Жетілмеген бәсеке негізінде, әсіресе ... ... ... ... ... өндіруші фирма болғанда және бұл салаға басқа
өндірушілердің ... ... ... ... оның ... ... ... өнімдер жүре алмаса, міне, сонда монополия орын
алады. «Таза» монополия-жетілмеген бәсекенің соңғы соңғы шегіне жатады, ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерге тоқталсақ, олар:
1. Салада жалғыз өндіруші немесе қызмет көрсетуші фирма. Мұнда фирма
деген ұғым сала ... ... ... ... жылу ... ... ... ол әрі жылу саласы болып саналады.
2. Олай болатын себебі-салаға басқа өндірушілердің қосылуына кедер-
гілер көп болады. ... ... ... ... немесе
«жасанды» болады. Мысалы, «табиғи» монополияға коммуналдық қызмет
көрсететін мекемелер жатады ... ... су мен ... ... т.т.) ... ... мысалы, бір елді мекенде
жалғыз бензаколонканың болуы.
3. Фирма шығаратын ... ... ... жүре ... ... ... қызметтер жоқ.
4. «Қарғайын десем жалғызым, қарғамайын десем жалмауызым» ... ... ... ... бағамен (тарифпен) оның
өнімін (қызметін) қабыл алуға мәжбүр болады.
5. Фирма өндіріс көлемін қысқарту ... ... ... ... үстемдік жасады деген сөз. Мемлекет қайсы бур тауар
өндіру хұқын өзіне қалдырса ... ... ... ... өзі ... болады.
Монополистік нарықта екіжақты, билатералдық монополия орын алуы
мүмкін. Мысалы: қалада жылу өндіретін ... ... ... , оның ... ... ... иесі басқа бір жалғыз мекеме делік.Ал
бірнеше фирманың өнімін немесе қызметін сатып ... ... ... ... деп атайды. Ол сұраныс жағынан монополия ... сөз. ... бір ... ... ... ... кәсіпорын болса, ол да монополист.
Астық нарығында монополист мемлекеттің өзі болып отыр.
Жетілмеген бәсекенің ерекшелігі сол, әрбір қосымша өндірілген ... ... ... саны, мұндай өнімдердің нарықтық бағасын төмендетіп
отырады. ... ... ... ... ... ... ... қарай
көлбиді. Оны келесі кестеден көруге болады ... ... ... нарықтағы сұраным қисығы
Сұраным төмендеген сайын фирмалар ұсыныстарын да ... ... өнім ... қысқартып, бағаны көтереді, немесе бағаны түсіріп,
өнім көлемін сақтап қалады.
2.1Фирманың ... ... ... ... ... ... ... пайданы максималдау болып
табылады. Пайда табыстың бір бөлігі: TRr=TR-TC , яғни жалпы табыс пен жалпы
өндіріс шығындарының айырмашылығы.
Жалпы ... (TR ) деп ... ... ... ... ... кірісті атайды. Ол TR= P x Q тең. Мұнда Р өнім ... Q- ... ... табыспен қатар ... ... ... ... ... ... (MR) ... түрлері анықталады. Сатылған ... ... ... ... орташа табыс деп атайды: AR=TR/Q. Максималды
табыс дегеніміз , қосымша өнім шығарып сату ... ... ... ... : ... бәсеке жағдайында фирманың пайданы максималдауы.
Жетілген бәсеке жағдайында тауар бағасын нарық анықтайды да, ... сол ... ... ... ... ... ... орташа табысы
тұрақты және нарық бағасына тең болады: AR=P. Фирманың максималды табысы
да бұларға тең: MR=AR=P, ... ... қана ... өнім ... өзгеріп отырады: TR=P х Q.
Белгілі бір көлемге ... (Q=5) ... ... ... ... ... ... фирма пайда алудың орнына зиян шегеді.Өнім ... ... ... ... пен ... ... да өседі, дегенмен шығындардың өсуі
кемірек болады. Белгілі бір ... ... (Q=5) TR=TC ... ... көлемі одан өскенде фирма пайда ала бастайды, сондай-ақ ... де өсе ... ... ... ... мөлшерге (Q=9) жеткенде,
фирма ең жоғары пайдаға ие болады. ... ... ... ... (Q=9) ... пен ... шығындары теңдесіп, фирма пайда ала алмай қалады. Сонда
фирманың көрсеткіштері келесі кестедегідей болмақ.
|Өнім ... ... ... ... ... ... |бағасы |табыс ... |(ТР) ... |ды ... |
|Q |(P) |(TR) ... | |(АР) |(MR) |
| | | |(ТС) | | | |
|0 |200 |0 |400 |-400 |0 |200 |
|1 |200 |200 |540 |-340 |200 |200 |
|2 |200 |400 |700 |-300 |200 |200 |
|3 |200 |600 |820 |-220 |200 |200 |
|4 |200 |800 |920 |-120 |200 |200 |
|5 |200 |1000 |1000 |0 |200 |200 |
|6 |200 |1200 |1050 |150 |200 |200 |
|7 |200 |1400 |1120 |280 |200 |200 |
|8 |200 |1600 |1210 |390 |200 |200 |
|9 |200 |1800 |1400 |400 |200 |200 ... |200 |2000 |2000 |0 |200 |200 ... ... өндіріс шығындары оптималды көлемде болып,
максималды табысына тең болуы керек: MC=MR Бұл ... ... ... ... ... ... ... жағдайында фирманың пайданы максималдауы.
Жетілмеген бәсеке жағдайында нарыққа түсетін өнім көлемінің өсуі тауар
бағасын біртіндеп түсіруге әсерін тигізеді. Сөйтіп, ... ... ... тауары төмендеу бағамен өтеді. Бұдан шығатын қортындылар:
фирма өнім ... ... ... және ... ... ... өнім
көлемін шектемейді де. Бағаны көтеруден ... ... қалу ... ... ... ... ... фирма белгілі бір көлемде өнім
өндіріп, оны лайықты бағамен ... ... ... пайда табудың
жолдарын қарастырады.
Жетілмеген бәсеке жағдайындағы ... ... ... ... төмендеуіне байланысты жалпы табыс басында 25-
ке дейін өседі де, кейін төмендей бастайды. Оған себеп-бағаның ... ... өсуі ... ... ... ... ... және
максималды табыстар да кему бағытында болады. Кестедегі мысалдар бойынша,
пайданың ең жоғарғы шегі Q=5, ... ... ... Өнім ... асқанда пайда 0-ге тең болады. Ал нарықтағы жағдай өзгергенде, бұл
көрсеткіштер де өзгеріп сала ... ... ... ... ... ... |Макси-мал|
|көлемі |бағасы |табыс |өндіріс |(ТР) ... |ды ... |
|Q |(P) |(TR) ... | |(АР) |(MR) |
| | | |(ТС) | | | |
|0 |10 |0 |6 |-6 |0 |9 |
|1 |9 |9 |12,5 |-3,5 |9 |7 |
|2 |8 |16 |16 |0 |8 |5 |
|3 |7 |21 |17,3 |3,7 |7 |3 |
|4 |6 |24 |18,3 |5,7 |6 |1 |
|5 |5 |25 |21 |4 |5 |-1 |
|6 |4 |24 |24 |0 |4 |-3 |
|7 |3 |21 |27 |-6 |3 |-5 |
|8 |2 |16 |31 |-15 |2 |-7 |
|9 |1 |9 |35 |-26 |1 |-9 ... |0 |0 |42 |-42 |0 | ... ... ... нарығында жарнама мен тауарды өткізудің маңызы
Жетілмеген бәсекелес нарықты фирмалар ... ... түрі ... ... ... ... әр ... әдістеріне көп көңіл
бөледі. Сондықтан монополиялық бәсекелес нарықтағы фирмалар үнемі ... ... ... ескі ... жаңа ... беру сияқты қызметтермен
көп айналысады. Атақты фирма белгілерімен өндірілген тауарлар ... ... ... ... болады. Фирманың алдындағы негізгі
мақсат- тұтынушыларды өздерінің тауарларының басқа фирмалардың тауарларынан
ерекше екеніне сендіре отырып, оларды қымбат баға төлеуге дайындау. Ол ... ... ... ... ... бәсекелес нарықта стандартты және бір-бірінен айырмашылығы
жоқ тауарлар сатылатын болғандықтан, шығын шығарып жарнама жасау ... ... ... ... ... жұмыстар атқарылмайды. Жетілген
бәсекелес нарықта бәсекеге түсудің ... ... ... ... ... ... нарықта тауарға жарнама жасау және оны
өткізу үшін фирмалар көптеген шығын шығарады. Егер фирманың өніміне ... және ... ... ... осы ... ... Егер жарнама өте
ұтымды болып, тұтынушыларды фирманың тауарына қызықтырса, ... ... ... ... ... ... ... қысқармайды деген
үміт болса, фирма тауарды өткізуге шығатын шығынды қысқарта отырып ,
экономикалық ... одан ары ... ... ... фирмаға экономикалық пайда әкелген жарнама ұзақ
мерзімде нарыққа жаңа ... ... да , ... ... ... пайданың жойылуына себеп болады.
Нарықта жетілмеген бәсеке билік орнатқан фирма тұтынушылар
сұраныстарының ... және ... ... ... ... ... әр түрлі бағамен сатады. Оны баға ... ... ... Баға ... ... саясатын жүргізу үшін
бірнеше алғышарттар орындалуы керек: біріншіден, тұтынушылардың тауарды
қайта сату ... ... ... ... ... ... билігі болуы керек, демек ол өзінің өніміне өзі баға белгілей
алатын болуы ... ... ... ... ... олардың
сұранысына байланысты топтай алуы керек.
Осы шарттар орындалған жағдайда , монополист фирма баға белгілеудегі
дискриминация ... ... ... ... ... ... ... саясатты шағын қалада өте күрделі операция жасай алатын ... ... ... фирма бағамен дискриминация саясатын жүргізу арқылы
өзінің ... ... ... ... және ... ... ... бәсеке нарығында фирманың өніміне сұраныс және жалпы табыс.
Фирманың нарықта монополиялық билік ... оның ... ... өзгерте отырып, бағаға әсер ету мүмкіншілігіне байланысты. Нарықта
монополиялық билік орнатудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... еңкіш болуы , яғни оның бағаға
абсолютті ... ... ... емес ... көрсетеді. Яғни, сататын
тауардың саны мен бағаның арасында тығыз байланыс бар. ... ... мен ... ... ... шешім қабылдағанда нарықтық ... ... ... Егер ... өзінің тауарына баға
белгілесе, сатылатын тауар саны нарықтық сұраныстың қисығына ... Ал, егер ... ... ... ұсынатын тауар көлемін
белгілесе, ... ... ... ... ... ... ... монополиялық билік абсолютті емес монополистің нарықтағы
сұраныспен санасуына тура келеді.
Бәсекелес фирманың шекті ... ... ... тең. ... ... ... әсер ете ... Барлық тауар бір бағамен сатылады. Ал,
монополист қосымша тауар сату үшін оның бағасын ... ... ... ... ... ... абсолютті икемді немесе икемсіз емес. Яғни,
сатылатын ... саны ... ... ... ... ... табысы біртіндеп
төмендейді. Монополистің шекті табысы бағадан төмен. ... ... сату үшін ... төмендетсе, табыстан айрылады. ... ... ... ... ... , кез ... өнімнің шекті табысы баға
мен сұраныстың бағаға икемділігіне ... ... ... шекті табыс және жалпы табыстың араларындағы тығыз байланыстар
бар. Олар сұраныстың абсолютті икемді емес екенін және өнім ... ... ... ... ... ... ... өніміне сұраныс бағаға ... ... ... ... ... ... ... табысты өсіреді. Демек,
сұраныстың бағаға икемділігі монополиске бағаны ... ... ең ... ... төмендете отырып, сататын өнім көлемін өсіруге мүмкіндік
береді. Егер сұраныстың бағаға икемділігі бірге тең ... ... ... ... ... себебі шекті табыс нольге тең. Осы жағдайда
бағаны ары қарай арзандату сұранысты икемсіз ... ... ... ... ... ал ... табыс қысқара бастайды. Демек, монополист баға мен
өнім көлемін өзгерте отырып, пайданы мейлінше арттыру ... ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана қабылдайды. Монополист
сататын өнім ... ... ... ... табыстың төмендеуі бағаның
төмендеуінен ... ... ... ... ... |Жалпы табыс(TR) |
|икемділігі | | ... ... |MR ... көп |TR ... ... ... |MR ... тең |TR ең ... ... ... тең | ... ... Сұраныс икемсіз |MR нольден аз |TR ... ... ... ... ... ... ... икемділігі,
шекті табыс және жалпы табыстың араларындағы байланыстарды осы ... ... ... ... ... механизмдері дербес қабылданған ... ... ... ... экономикалық ресурстарды тиімді қолдануға жағдай
жасайды. Соған қарамасытан нарық механизмдерінің көмегімен шеше алмайтын
проблемалар да ... ... ... мен ... ... ... ... кейбіреулері кем өндіріледі. Оны жетілмеген ... ... деп те ... ... ... ... үшін тауарлар мен қызметтердің бағалары,
олардың ... ... ... ... Баға ... өндірілген
өнімнің ең болмағанда альтернативті құны қайтарылмаса, өндірушінің тауарды
өндіруге ынтасы болмайды.
Көп жағдайларда тауарлар мен ... ... ... ... ... болатын шығындар мен пайдалылықтар нарықтағы бағада
есептелінбей қалады.
Нарықтағы ... ... ... мен ... ... ... Бағада есептелінбеген шығындар мен пайдалылықтарды тауарлар
мен қызметтерді өндіру мен тұтынуға ешқандай ... жоқ ... ... ... ... ... алады (пайдалылық).
Жағымсыз сыртқы әсерлер бұл өнімнің бағасында ... ... ... ... ... ... ... зардабын
өндірілген өнімге ешқандай қатысы жоқ ... ... ... ... ... ретінде қоршаған ортаны ластауды келтіруге болады. Мысалы,
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... құны өндірілген өнімнің шекті ... ... ... ... қолданудың шекті шығыны өнімнің бағасынан тыс
қалады. Көлге өндіріс қалдықтарын тастаудан , одан балық аулап күн ... көл ... ... суға ... ... ... шегеді. Жағымсыз
сыртқы әсердің көптеген мысалдарын келтіруге болады. ... ... , қала ... немесе оның маңында орналасқан кәсіпорындар ауаны
ластайды, одан қала ... әр ... ... ... ... ... ... тастау фирмаларға арзанға түседі
немесе мүлдем тегін болады. Егер фирма қалдықтары жоятын ... ол оған ... ... еді. ... ортаны ластайтын қалдықтар
көбейген сайын оларды жоюдың шекті шығыны төмендейді. Ол қалдықтарды ... ... ... аса ынта ... ... қоршаған ортаны ластаудың оптимальды мөлшерін
анықтау туралы ұсыныс ... ... ... қоршаған ортаны мүлдем
ластамау мүмкін емес болғандықтан, ... ... ... тастаудың
оптимальды мөлшерін анықтау қажет деген ой айтылады. Оның ... ... ... тастаудың
Қалдықтар шекті құны
(теңге) ... ... ... ... қалдықты қоршаған ортаға шашудың шекті құны ластаудың
шекті әлеуметтік шығынына тең. Демек, осы ... ... ... анықталынады. Егер ластау мөлшері оптимальды мөлшерден асып кетсе,
қоршаған ортаны қосымша ... ... оның ... көп. Яғни, Е
нүктесінің оң жағында ластауды төмендету қажет және оған бағытталған қаржы
орынды деп ... Ал егер ... ... ... ... ... қоршаған ортаға тастаған қалдықтың шекті құны әлеуметтік шығыннан
көп. Сондықтан Е ... сол ... ... ... ... емес ... ... қаржы тиімсіз болады деген ойлар айтылады.
Енді жетілген бәсекелі нарықтағы жағымсыз және ... ... ... талдаймыз. Өнімді өндіруге және тұтынуға байланысты
барлық шығындарды ... ... ... . Ол ... жеке ... мен жиынтық сыртқы шығынның (ТЕС) қосындысы:
TSC=ТРС+ТЕС.
Қоршаған ортаны ластайтын өнім көлемі ... ... ... сыртқы
шығын (ТЕС) шекті сыртқы шығынның (МЕС) мөлшеріне өседі. Демек өнім ... ... ... ... ... да ... ... өндірілген өнімнің шекті сыртқы шығынын (МЕС) өндіруші
емес, өндіруге және тұтынуға қатысы жоқ үшінші адам көтереді. ... ... ... ... үшін ... сыртқы шығынның өзгерісін өнім
көлемінің өзгерісіне бөлеміз.
3.2 Еңбектің жетілмеген бәсекелі нарығы:
Жұмысбастылық және ... ... ... ... ... ... ... әсер
ете алатын болса, ондай нарықты жетілмеген бәсекелі нарық ... ... ... ... ... ... болғандықтан,
ресурстар нарығы тауар нарығымен байланысты ... Бұл ... ... ... нарығындағы тепе-тең еңбекақы ставкасының
қалыптасу механизмдері мен жұмысбастылық мәселелері қарастырылады.
Тауарлар мен ... ... ... ... ... нарығы мен
еңбек нарығында бәсекелі фирма болуы мүмкін.Тауар нарығында ... ... ... бәсекелі фирма ретінде қызмет істейтін фирмаларда болады.
Тауар нарығында монополист, ал еңбек нарығында монопсонистер де кездеседі.
Демек, ... ... ... әр ... ... құрылымдарда ұсынады.
Еңбекті сатып алушы фирмалардың ... ... ... еңбекақының ставкасы қалыптасады.
Еңбекақы мен жұмысбастылықтың ... ... ... ... Кәсіподақтар жұмыс күшінің ұсыныс реттеу ... ... ... , жұмысқа жалдаушылар мен ... ... ... экономикалық және әлеуметтік талаптарын
жүзеге асыруға тырысады.
Қорытынды:
Тауартану мәселесі ... ... ... ... ... экономикаға көшуге байланысты біздің алдымызға да жаңа
міндеттер қойылады. ... тең ... ... ... ... өнімдер сапасының әлемлік деңгейге көтеріліп,
республиканы мекендейтін ... ... ... ... ... әр
адамның нарықты экономиканың жан-жақты ... үлес ... ... ... басты міндеті болып саналады.Тауарды тұтыну үшін
тек сапа көрсеткіші емес сонымен қатар тауардың өз қызметін толық ... ... ... қанағаттандыруға жұмсалатын уақыт мөлшері де маңызды
рөл ... Бұл ... ... техникалық-экономикалық пайдалану
және басқа да қасиеттерін толық тануға мүмкіндік береді.
Тауардың сапасы ... ... ... бірі ... ... өмірде сауда орындарына түрлі бағыттарға жұмсалатын
шикізат ... мен ... ... ... ... ... ... түседі . Соған қоса халықтың ... ... ... ... ... үнемі өзгеріс үстінде болады. Сондықтан да
маркетолог пен комерсанттардың ... ... ... ... сұранымын зерттеп сол негізде өндірістің нақты ... ... ... ... ету үшін ... ... беріп отыру болып
табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Бердалиев,К.Б. Қазақстан ... ... ... ... /ҚР ... және ... ... Т.Рысқұлов ат.Қазақ
мем.басқару акад.-Алматы: Экономика, 2001. -129б.
2. Жанаева, М. Шағын және орта ... ... ... //Жас ... ... ... шағын бизнес:статистикалық жинақ /жауапты
дайындаған. З.М. Султанов., А.М. ... Е.В. ... ... Статистика агенттігі.-Алматы:
Қазстатақпарат, 2005.-27 сәуір.-2б.
4. ... ... ... ... ... заң ... ... [Қазақстан-2030] //Заң газеті.-2005.-27 сәуір.-2б.
5. Райхан, Нұрақым.Шағын кәсіпкерлік: кеше мен бүгін: [Өзекті мәселе]
//Ақиқат.-2005.-№5.-44-47б.
6. Сәбден, Оразәлі. ... ... ... ... 1997ж.-192 б.
7. Шайынғазы, Сейфолла. Шағын кәсіпкерліктің шыңы қашан биіктейді?
//Егемен Қазақстан.-2005.-30желтоқсан.-5б.
8. Шәріпов, С. ... ... ... мен көлеңкесі: //Жетісу.-
2005.-21шілде.-2б.
9. Яковлева, Татьяна. Елорда:экономикалық қуаттар: [Экономикалық
сараптау] //Астана. Бүкілқазақстандық журнал. -2001.№ 1. ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншік ұғымы,түрлері және меншік қатынастарының дамуы. Экономикалық жүйелер ,ұғымы,типтері және салыстырмалы сипаттамасы. Сұраныс және ұсыныс икемділігі оның түрлері. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке модельдері,жетілген және жетілмеген бәсеке сипаттамасы17 бет
Монополия ұғымы және оның жетілмеген бәсекелі рыноктағы орны40 бет
Шаруашылық саладағы жетілген және жетілмеген бәсекелік жағдайлар37 бет
Бәсеке24 бет
Бәсеке күрес - нарықтық экономика механизімінің басты элементі20 бет
Бәсеке күресі15 бет
Бәсеке – рынокты экономиканың негізі31 бет
Бәсеке – рыноктық экономиканың негiзгi элементi ретiнде25 бет
Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi28 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь