Xml тілі туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1.тарау. XML тілі туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 XML тіліне түсініктеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 XML тілінің тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.3 Айрықша белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.4 Күшті және әлсіз жақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

II.тарау. XML тілінде құжаттарды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ..10

2.1 XML.дің дұрыс құрастырылған және қолданыстағы құжаттары ... ..11
2.2 ХML синтаксисі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.3 XML.дің хабарламалары және элементтері. Сілтемелердің мәні ... .11
2.4 Мәліметтер схемасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.5 Элементтер сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.6 Элемент мазмұны сипаттамасының ашық және жабық моделі ... ... 20
2.7 XML Schema анықтау. Қарапайым және күрделі типтер ... ... ... ... ..22

III.тарау.XML құжатын JavaScript тілінде өңдеу ... ... ... ... ... ... ... .24

3.1JavaScript тілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
3.2 MSXML.ді пайдаланып құжатты өзгерту ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3.3 XML.талдаушылары (анализатор) мен түрлендірулері ... ... ... ... ... .26
3.4 XML үшін қарапайым API (SAX) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

Зертханалық жұмыстартар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .91

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...94

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .95
Интернет технологиясының қарыштап дамуына байланысты, оның ықпалы тек қана адамдардың қызмет және үйрену жақтарында бейнеленіп қана қалмастан, барған сайын өмірдің әр саласына еніп бара жатыр. Интернетті қолдану арқылы адамдар көптеген ақпараттарға дәл әрі тез ие болып, өзара пікір алмастыру орайы барған сайын кеңеюде, сайттар да барған сайын көбеюде. Кейбір сайттардың пайдаланылу мөлшері күніне неше жүзмың ретке жетсе, кейбір сайттар керісінше құлазып тұрады. Мұның себебіне үңілетін болсақ, сайттарда мәлімет көзі мол болуымен қатар, олардың жобалануының әдемілігі де адамдарды өзіне баурайтын маңызды фактор. Сол себепті сайт жобалаудың техникасын игеру үшін бастапқы білімдерден бастап үйрену керек.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: XML тілінде құжаттарды өңдеу және жалпы мағлұмат беру.
Дипломдық жұмыстың міндеті: XML құжаттарын JavaScript тілінде өңдей отырып, Web беттерін жасау, яғни XML тілінде электрондық оқулық жасау.
Интеграциялық мәліметер әртүрлі көптеген қиын және үлкен аумақты тапсырмаларды орындау үшін керек. Бірақ XML тілі ықшамдап, әртүрлі мәліметерді қосады және өзгертуге болатын жерді өзгертеді. Серверге түскен мәліметтер қорын басқа арнайы программалық агент ретінде береді, бірақ клиенттік сервер мәліметтер өңдеп өзіне қайтадан қайтарады.
XML – программалау тілі емес, ақпаратты өңдеу, сақтау тілі.
XML (ағылшынша. eXtensible Markup Language — ұлғайтуға болатын белгілеу тілі; [экс-эм-э́л]) деп оқылады—Дүниежүзілік тор консорциумымен ұсынылған белгілеу тілі, іс жүзінде жалпы синтаксистік қағидалар жиынтығы болып табылады. Құрылымдалған деректерді сақтауға, программалар арасында ақпаратпен алмасуға арналған, сондай-ақ соның негізінде, кей кездерде сөздіктер деп аталатын, бұдан да мамандандырылған белгілеу тілдерін (мысалы, XHTML) жасауға арналған XML — мәтіндік формат. XML SGML тілінің қарапайым тілі болып табылады.
1. Алексей Валиков. Технология XSLT. М.: 2004ж.


2. “Изучаем XML” Э. Рей Спб: Символ – Плюс, 2001 г.


3. “Мифы и реальности XML” Сергей Кузнецов – ИСП РАН, Центр информационных технологий


4. “Semantic Web: роли XML и RDF” С. Деккер – журнал “Открытые системы” сентябрь 2001 г.


5. Сергеев Александр Петрович HTML и XML Профессиональная работа – М: “Диалектика”, 2004 г.


6. http://www.w3.org/Graphics/SVG/.


7. http://www.W3 Schools com/svg/


8. "HTML, XHTML и CSS. Библия пользователья" 3-е издание. Брайн Пфаффенбергер, Чак Уайт, Билл Кароу


9. "XML Базавой курс 4-е издание". Дэвид Хантер, Джефф Рафтер, Джо Фаусетт, Эрик ван дер Влист и др.


10. "Создание документов XML для Web" Джесс Либерти, Майк Крейли. 2000 г. Вильямс


11. "XML: разработки Web-приложений (CD-ROM)" Алексей Старыгин BHV-Санкт-Петербург. 2003 г.


12. http://www.w3.org/TR/SVG12/ SVG


13. http://www.w3.org/TR/SVG11/ SVG


14. http://www.w3.org/2000/10/XMLSchema

        
        Мазмұны:
Кіріспе ……………………………………………………………….……….3
1-тарау. XML тілі туралы ….......……………………..………….………….4
1.1 XML тіліне түсініктеме………………………….…………....……….4
1.2 XML тілінің тарихы…………………………………..…………………5
1.3 Айрықша белгілері………………………………….…………….……..6
1.4 ... және ... ... …………………………………….……… 7
II-тарау. XML ... ... ... ... дұрыс құрастырылған және қолданыстағы құжаттары…...11
2.2 ХML ... ... ... ... ... және ... Сілтемелердің мәні…..11
2.4 Мәліметтер схемасы…………………………………………………....16
2.5 Элементтер сипаттамасы…………………………………………….…17
2.6 Элемент ... ... ашық және ... ... ... XML Schema анықтау. Қарапайым және күрделі типтер…..…….......22
III-тарау.XML құжатын JavaScript тілінде өңдеу ………….................24
3.1JavaScript тілі……………………………………….…………..….….…..24
3.2 MSXML–ді пайдаланып құжатты өзгерту…………………..….………25
3.3 XML-талдаушылары (анализатор) мен ... XML үшін ... API ... ... ... технологиясының қарыштап дамуына байланысты, оның ықпалы тек қана
адамдардың қызмет және үйрену ... ... қана ... ... ... әр саласына еніп бара жатыр. Интернетті қолдану арқылы
адамдар ... ... дәл әрі тез ие ... өзара пікір алмастыру
орайы барған сайын кеңеюде, сайттар да ... ... ... ... ... ... күніне неше жүзмың ретке жетсе, кейбір
сайттар керісінше ... ... ... ... ... ... ... көзі мол болуымен қатар, олардың жобалануының ... ... ... ... маңызды фактор. Сол себепті сайт ... ... үшін ... ... ... үйрену керек.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: XML тілінде құжаттарды өңдеу және жалпы
мағлұмат ... ... ... XML ... Java Script тілінде өңдей
отырып, Web беттерін жасау, яғни XML ... ... ... ... ... әртүрлі көптеген қиын және үлкен ... ... үшін ... ... XML тілі ықшамдап, әртүрлі
мәліметерді қосады және ... ... ... ... ... ... қорын басқа арнайы программалық агент ретінде береді, бірақ
клиенттік сервер мәліметтер өңдеп өзіне қайтадан ...... тілі ... ақпаратты өңдеу, сақтау тілі.
XML (ағылшынша. eXtensible Markup Language — ұлғайтуға болатын белгілеу
тілі; [экс-эм-э́л]) деп оқылады—Дүниежүзілік тор ... ... ... іс жүзінде жалпы синтаксистік қағидалар жиынтығы болып
табылады. Құрылымдалған ... ... ... ... ... ... ... соның негізінде, кей кездерде
сөздіктер деп аталатын, ... да ... ... ... XHTML) ... арналған XML — мәтіндік формат. XML SGML ... тілі ... ... ... ... ... ақпаратты өңдеудің әртүрлі жүйелері арасында
құрылымдалған деректерді жіберу ... ... ... ету ... ... ... ... интернет арқылы жіберген кезде. XML
негізделген сөздіктер (мысалы, RDF, RSS, MathML, XHTML, SVG), іс ... ... бұл өз ... ... семантикасын білмей-ақ,
яғни элементтердің мағыналық мәнін білмей-ақ, құжаттарды осындай сөздіктер
негізінде ... және ... ... мүмкіндік береді.
Атаулар кеңістігі деп аталатындарды қолдану XML ... ... ... ... ... XML тілі ... XML тіліне түсініктеме.
Қазіргі уақытта көптеген құжаттар HTML кодында жазылып WEB
түрінде сақталады. Көп жағдайларда HTML тілі ... ... ... ... ... жағдайда жаңа дискрипторлық HTML
құжатымызды динамикалық және тартымды ... ... ... ... ... ... ... кейбір HTML дискрипторын енгізуді
қабылдауға мүмкіндігін қосады. Мұндай ... ... ... WEB
құжаттарының қолданылуын қиындата түсуі және HTML тілін өзгеше түсіндірулер
пайда болады.
XML мета тілдік (мета тіл-бұл басқа тілдерді ... ... ... ... ... арнайы дискрипторларды HTML-дің
көмегінсіз ойлап табуға мүмкіндік береді.
XML тілі SGML- тіліне өте ... ... ... Markup ... ... ... тіл. XML
арнайы WEB құжатын дайындауға арналған
SGML- дегеніміз бұл ... ... ... ... жүйе. SGML тілі
20 жыл бойы стандартты тәуелсіз құрылымдық прогрммалық құжат болып келеді.
Бұл ... екі жолы бар: ... ... құрылым анықтайды, екіншісі сол
текстен құралады.
Анықталған құрылым дегеніміз- анықталған құжаттың түрі.
SGML тілі кез келген құжатқа жеке анықталған ... ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді.
XML тілі басқа тілдерге қарағанда жұмыс жасауға көп мүмкіндіктер береді.
Мысалы: MathML (Mathematics Markup Language ... ... ... қолдану), SMIL (Synchonized Multimedia Integration ... ... ... ... ... ... ... CML
(Chemisty Markup Language- химиялық тілдердегі заттарды ... ... ... тілі 1998 ... ... ... ... Бұл тіл көптеген
ақпараттық технологияларды графиктік интерфейс, жүйелік ... ... ... XML тілі ... ... қорының схемасын қолдануға
және таңдауға мүмкіндік ... СУБД ... ... ... ... ... ... ORACLE
немесе Informix болмаса SYBASE.
Қазіргі кезде XML тілі ... ... ... аудандардың программасының
жабдықтарының тез электрондық жүйеге ауыстыра ... ... Data ... ... ... электрондық түрде
ауыстыру деген мағынаны білдіреді).
1.2. XML тілінің тарихы.
XML тілінің пайда болу ... деп 1996 ... ... ... осы жылдың
соңында тілдің спецификациясының жоба үлгісі пайда болды, немесе ... ... 1998 жыл. Ал ... бәрі 1986 жылы ... болған
SGML тілінен басталды. SGML ... Standard ... ...... қорытылған белгілеу тілі) өзін белгілеу тілдерін
жасауға арналған икемді, кешенді және барлығын ... ... ... Гипермәтін ұғымы 1945 жылы пайда болуына қарамастан, бұл тілдің
гипермәтіндік үлгісі жоқ. SGML ... ... ... ... сыйдыру
әрекеті деп сенімді түрде айтуға болады, себебі бәрі бірдей өте сирек
қолданылатын ... ... ... ... осының өзі оның
басты кемшілігі болып табылады, сонымен ... оның ... және ... ... осы ... қымбаттылығы, сәйкес бағдарламалық қамтамасыз
етуді және жоғары ... және ... ... ... ... тек ірі ... ғана жұмысында қолдануымен шектеледі. Міне,
осы оның басты кемшілігі ... ... ... қатар, кішігірім
компанияларда SGML көмегімен ғана шешуге болатын, сондай күрделі мәселелер
өте сирек кездеседі.SGML өзге де ... ... ... үшін ... тап ... көмегімен, спецификациясы 1992 жылы бекітілген,
HTML— гипермәтіндік құжаттардың белгілеу тілі ... Оның ... ... жүйесінде тез ұлғайып отырған құжаттар көлемін ұйымдастыру
қажеттілігімен байланысты болды. ... ... және ... ... қосылулардың қарқынды өсуі салдарынан электрондық
құжаттарды ... ... ... ... өте күрделі болғандықтан
оған SGML күші жетпеді. HTML — өте қарапайым оқып ... ... ... рәсімдеуде қолданылатын құралдардың ... ... үшін оны ең ... және әйгілі тіл деп танытты. Бірақ та
Жүйедегі құжаттар саны ... ... ... да өзгеруіне қарай оларға
қойылатын талаптар да күшейтілді, соның ... HTML ... ... ... ... ... ... санының шектеулі болуы және
құжаттың құрылымына деген талғаусыздығы W3C ... ... ... ... ... SGML секілді өте күрделі емес және де HTML тәріздес
өте ... емес ... ... ... ... ... болды. Соның
нәтижесінде, HTML қарапайымдылығын, SGML белгілеуінің қисынын байланыстыра
отырып және де Интернет талаптарын ... XML тілі ... ... ... ... белгілері
XML тілі ол қарапайым тіл. Стандартты түрде 50 беттен кем ... Бұл тіл ... ... ... ... тілі ... тәуелді емес және программаларға жабдықталған. Бұл тіл
көп жағдайларда SGML ... ... және ISO ... ... XML тілі Unicode ... ... ... ол барлық алфабиттық
тексті тани береді.
Кеңейту тәсілдері. HTML тіліне қарағанда XML тілі ... ... тіл ... жеке ... қай талапқа немесе жазған
элементтің қайсысы нақтырақ керек болса, сол ... ... ... және ... ... Кеңейтілген XML тілі
дискрипторлық библиотекалардың жасалуын XML-де ... көп ... ... ... XML тілі ... ... және бұл
жазылған құжаттар броузерде сақталады. Мұндай мүмкіндіктер арнайы ... ... ... Бұл ... қолданушылардың көмегімен
броузерде ішкі түзетулер таңдалған орнына ... ... ... тілі мәліметтер броузер жіберіп яғни (клиенттік компьютерге) көптеген
есептеулердің орнына серверді ... ... ... ... ... ... Интеграциялық мәліметер әртүрлі
қиын және үлкен аумақты тапсырмаларды орындау үшін ... ... XML ... ... ... ... және өзгертуге болатын ... ... ... ... ... ... ... программалық
агент ретінде береді, бірақ клиенттік сервер мәліметтер ... ... ... мәліметтер типтік ретінде жазылады. XML тілі кез ... ... ... ... ол ... әртүрлі
форматтарға өзгертіп құрады және құрған мәліметтерді өзі ... ... ... керек мәліметтерін қосады.
Іздеу механизмдері жақсарту және кеңейту. Қазіргі уақытта ... ... ... қолданып оларды метадискрипторлық HTML ... ... ... және ... XML іздеу машинасы жай
интепретациялық дискриптор ретінде ... ... XML ... ... әртүрлі шексіз мүмкіндіктер жаңа
технологияларда ашылады және ... ... ... ... ... түрі:



Первый
Второй 1
Второй
Последний
Бұл құжат HTML ... ... өте ... HTML ... және ... да бұрыштық жақша ашылып, жабылады, ортасында тегтер
атрибуттар текстік ... ... XML ... ... ... ... – құжатты береді, ал Content – мәліметті береді. XML ... ... және ... ... конструкциясылық тілдерді
түсінеді.
Мысалы, HTML, Java Script, т.с.с. тілдер.
Кез келген XML құжаты инструкция бойынша бұрыштық жақшада ... ... ... ... ... “ хml” ... ... версиясын береді.
XML құжатының келесі талаптарды орындау керек:
XML құжатының хабарламасы, тілдің ... ... ... ... тегтер, мәліметтерді анықтайтын облысын жазып және міндетті түрде
тегтер жабылу керек.
XML регистрлік символдар болу керек.
Атрибуттардың анықтау тегтері ... ... ... ... символдарды форматтап яғни ( пробел, аудару бағаны, ... HTML ... ... ... ... және ... жақтары
1.Мүмкіншіліктері:
• XML — адам оқитын және ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін, белгілеу тілі;
• XML-ді Юникод қолдайды .XML форматында ... ... ... ... ... ... ... мүмкін;
• XML — дегеніміз құрылымды және жиектердің ... ... ... бейнелейтін өздігінен құжатталатын формат;
• XML-де оған ... ... және ... ... ... беретін, қатаң белгіленген синтаксисі мен талдау ... ... ... ... ... экпрессивті әдістемелерді таңдауына шек
қойылмайды (Мәселен, ... тега ... ... тега ... ... модельдеуге, тега атаулары үшін әртүрлі тілдерді
және нотацияларды пайдалануға болады және т.б.);
• XML — ... ... ... ... ... ... ... және видео мультимедиялық ағындардан,
растр бейнелерінен, мәліметтердің жүйелі құрылымдары мен ... ... кез ... ... ... ... ... және де басқа қандай болмасын шектеулерден еркін
қарапайым мәтін болып табылады;
• XML ... ... ... XML ... тәуелді жиынтығы (1986 жылдан бері пайдаланып келген)
болып табылады. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... қосымшалар құрылды;
• XML жолдағы символдардың орналасуына талаптар қоймайды;
• Бинарлы форматтарға қарағанда, қосымша белгісіз құрылымдағы ... ... XML-да ... объектілердің атаулары, түрлері ... ... ... ... ... ... серпінді
құрылуы үшін);
• XML барлық осы замандағы бағдарлама жасау тілдеріне арналған парсерлерді
іске асыру функциясы бар;
•XML ... ... ... ... ... және ... ... сүйемелденеді.
2.Кемшіліктері :
• XML синтаксисі артық..
• XML құжатының көлемі тап сол ... ... ... ... Осы ... мөлшерін топшылайтын болсақ, оны 1 ... (10 ... ... XML ... ... ... таратудың баламалы мәтіндік
форматтарындағы ... ... ... ... JSON,YAML) және де ерекше
нақты пайдалану жағдайына оңтайландырылған деректер ... XML ... ... тиімділігіне ықпал етуі ... ... ... және ... құны өсіп ... XML ... бар ... сыныптамалар атаулары, ... ... және ... қатар, XML қол жетімді системалардың өзара
қатынас тілі ретіндегі ... бар. Бір ... (бір ... ... ... системалар арасында жөнелту кезінде, олардың
XML бейнелеудің әрбір данасында болуына қарамастан, ... ... ... ... ... ... санына XML синтаксисінің барлық қуаты қажет емес
және бұдан да жеңіл және де оңтайлы ... ... ... Үлгілеудің бір мәнді еместігі.
• XML-де деректерді үлгілеуге ... ... ... ... ... бірге, реляциондық және объектіге бағдарланған үлгілер үшін осындай
құралдар әзірленген және олар реляциондық алгебраға, жүйелі ... ... ... ... Табиғатта деректердің (жүйелі, реляциондық, иерархиялық (сатылық)
әртүрлі құрылымдарын бейнелеуге арналған ... ... ... көптеген
объектілер мен құбылыстар бар және ... оның ... сай ... ... оның ... ауыр ... ... және иерархиялық
(сатылық) үлгілер жағдайында салыстырмалы бір мәнділікті қамтамасыз ететін,
декомпозия үлгісі белгіленген, жүйелі үлгісінде ... ... ... ... икемділігінің және қатаң шектеулер жоқтығының нәтижесінде,
бір құрылым көптеген әдіспен (әртүрлі ... ... ... мән тег ... ретінде немесе тег аумағы ретінде де жазылуы
мүмкін және т.б. ... ... ... 11 немесе немесе және т.б.
• Тегтер атауларында көптеген тілдерді сүйемелдеу салмағы деген ... ... ... ... береді, осындай жағдайда компьютер бұл жолдың
бағдарламаның ағылшын тіліндегі версиясындағы weight ... және ... ... ... өзге ... версиясындағы жолдарымен
сәйкестігін анықтай алмайды.
• XML-да ... ... ... ... ... жоқ. ... ... жоқ, яғни «толық сандар», «жолдар», «даталар», ... және т.б. ... ... XML ... ... деректер үлгісі реляциялық үлгімен және
объектіге бағдарланған графалармен және де ... ... ... ... ... ... Иерархиялық деректерді көрсету (мысалы графалар) қосымша ... ... ... Дейт, реляциялық деректер қоры саласының ... ... to Database ... ... ... авторы, былай деп
атап өткен: «…XML иерархиялық деректер қорын ... ... табу ... ... ... ... ... деректер қоры реляциондық
деректер қорымен шегеріліп тасталды).
• XML атаулары кеңістігін қолдану күрделі және ... XML ... ... оңай ... XML мүмкіндіктеріне ұқсас, адамның оқуына өте ыңғайлы, өзге де ... ... бар (YAML, ... ... XML ... құжаттарды пайдалану
XML-дің дұрыс құрастырылған және қолданыстағы құжаттары
Стандартпен XML құжаты дұрыстығының екі деңгейі белгіленген:
... ... ... Дұрыс құрастырылған құжат, кез
келген XML-құжатқа қолдануға болатын, XML ... ... ... сәйкес болады. Мәселен, бастапқы тегтің ... ... ... болмаса, онда ол дұрыс құрастырылмаған XML құжаты. ... ... XML ... деп ... ... ... әдеттегі тәсілмен өңдей алмайды және бұл жағдайды тұрпайы жіберілген
қате деп сыныптауға міндетті ... ... (Valid). ... ... ... ... ... сәйкес болады. Бұл құжаттың дұрыстығын осыдан ... ... та, ... ... азайту мақсатында, сыртқы
қағидаларға сәйкестігіне қосымша бұдан да қатаң ... ... ... ... мен ... ... бір ... немесе құжаттар
тұқымдастығын тексеру. Бұл ... ... тап өзі ... ... немесе өзге әзірлеме жасаушылар да ... ... ... ... ... ... ... стандарттарын
әзірлеушілермен.Әдетте, осы тәріздес қағидалар арнайы файлдарда ... ... ... ... ... ... ... басқа қағидарлар егжей-тегжейлі баяндалған схемаларда сақталады.
Және де егер құжатта, ... ... ... ... ... элемент атауы
бар болса, онда XML-құжат жарамсыз деп танылады; тексеруші ... ... мен ... ... таңдауы бойынша)
сәйкестігін тексеру кезінде қате кеткені ... ... ... екі ... орыс тіліндегі тұрақты стандартталған аудармасы жоқ,
әсіресе, күшіне ... ... ... жарамды деп тәржімалауға, немесе
қағидаларға, стандарттарға, заңдарға сәйкестігі тексерілген деп ... ... valid ... ... программистер күнделікті тірлігінде
тұрақтандырылған «Валидті» калькасын қолданады.
2.2. ХML синтаксисі
Бұл бөлімде XML құжаттарының тек ... ... ғана ... яғни
синтаксис. XML — бұл, кез келген деректерді сақтауға арналған иерархиялық
құрылым, құрылым көзге кескін ретінде көрінуі мүмкін. Ең ... ... ... тиіс ... ... — ол, құжатта тек бір түбірлі
элемент бар (ағылшынша. root element) (баламалы ... ... ... ... ... document ... Бұл мәтін мен бүкіл құжаттың өзге
де деректері ... ... ... тег және оған ... ... тег
арасында орналасуы тиіс екендігін түсіндіреді.
Келесі ең ... ... — XML ... ... құжаты:
Бұл кітап: "Кітапша"
XML-құжатының бірінші жолы XML хабарландыруы деп ... ... ... — бұл XML ... ... ... ... емес жол
(әдетте ол, 1.0) сондай-ақ, бұл жерде символдарды кодтандыру және ... ... ... XML процессорларының міндетті түрде UTF-8 және UTF-16 Юникод-
кодтарына (UTF-32 ... ... ... қажет етеді. ISO/IEC 8859
стандартына негізделген басқа да ... ... ... өзге ... мәселен, орысша Windows-1251, KOI-8 ... да ... ... өзге де ... ... ... ... қолданылады (бірақ міндетті ... ... өзге ... ... ... мысалы орыс кодировкалары.
Спецификация XML процессорларымен UTF-8 және UTF-16 (UTF-32 ... ... ... ... ... етеді. ISO/IEC 8859
стандартына негізделген өзге де кодировкалар ... ... ... ... ... ... емес), сондай-ақ өзге де
кодировкаларды қолдануға ... ... ... KOI-8 орыс
кодировкалары.
Комментарийлар шежіренің кез келген ... ... ... ... қос ... ... орналасады. Дефис (--) қос
белгісі комментарийдің ешбір бөлігінің ішінде қолданыла алмайды.
Төменде, XML көмегімен белгіленген қарапайым ... ... ...

жай нан
ұн
ашытқы
жылы су
тұз

барлық ингредиенттерді араластырып, жақсылап ... ... бір ... жылы ... ... ... бір рет ... қалыпқа салып, пешке салыңыз.
2.3. XML-дің хабарламалары және элементтері. Сілтемелердің мәні.
Тілдің құрылымы.
Осы XML-құжаттың қалған бөлігі, ... ... ... ... бар, саптастырылған элементтерден ... ... ... мен өзге ... жан ... қоршап тұратын, ашылатын және
жабылатын тегтен тұрады. ... тег ... ... ... ... ... «»; жабылатын тег те бұрыштама жақшалардығы
атаудан тұрады, алайда, атаудың ... орақ ... ... ... ... ... ... content) деп ашылатын және
жабылатын тег арасындағының бәрін атайды, соның ішінде, ... және ... ... Төменде ашылатын тег, жабылатын тег және элементтің
мазмұны бар, XML-элементінің мысалын келтіреміз:
Тағы да бір рет ... ... ... ... ... басқа атрибуттары да болуы мүмкін — олар, элементтің
атауынан кейін ашылатын тегке қосылатын, ... ... ... ... ... алынады, (бір немесе қосарлы), атрибуттың бірден
бір ұқсас атауы бір ... екі рет ... ... ... Бір ... мәні үшін тырнақшалардың әртүрлі түрін қолдануға болмайды.
ұн
Келтірілген мысалда «ingredient» элементінің екі ... бар: ... бар ... және ... мәні бар ... ... тарапынан
алып қарағанда, келтірілген атрибуттардың ешбір мағынасы жоқ, жәй символдар
жиынтығы болып табылады.
Мәтіннен басқа, элемент құрамында басқа да ... ... ...
... ... ... жақсылап илеңіз.

матамен жауып, бір ... жылы ... ... бір рет илеп, қалыпқа салып, пешке салыңыз.


Бұл жерде, «Instructions» элементінің ... үш «step» ... ... бір ... ... ... жол бермейді. ... ... ... дұрыс емес, себебі «em» және «strong» элементтері
бірін бір ... ... ... ... ... атап көрсетілген және акцент
қойылған атап көрсетілген

Әрбір XML-құжатта нақты бір түбірлі элемент болуы тиіс ... ... ... document ... ... ... фрагмент дұрыс XML-
құжат деп санала алмайды.

№1 ... №2 ... ... деп ... ... жоқ ... ... үшін
элементтің атауынан кейін қисық сызық ... бір ... ... ... ... ... қажет. Егер DTD-да элемент мағынасы жоқ
деп ... ... та оның ... ешбір мәні жоқ болса, онда оған
мынадай үлгідегі жазбаны қолдануға болады. Мысалы:




XML-да ... ... ... екі ... ... мәніне
сілтеме жасау және символдың нөмірі ... ... ... ... entity) деп XML-да атауы бар деректерді атайды, әдетте олар
мәтіндік, жекешелеп алғанда арнайы символдар. ... ... ... ... мәні ... тиіс ... жасалады және амперсандтан («&»),
мәннің атауы мен нүктелі үтірден («;») тұрады. XML-да бірнеше алдын ... ... бар, олар сол ... ... «lt» ( «<» ... жасауға болады) және амперсанд үшін «amp» ...... ... ... де ... ... Жеке ... мәнінің
көмегі арқылы жазумен қатар, оларды жиі кездесетін мәтін бөліктерін ... ... ... ... ... амперсанд белгісін қолданудан бас
тарту үшін алдын ала белгіленген мәнді ... ... ... ала ... мәндердің толық тізімі & («&»), < («»), ' («'»), и " («"») ... ... ... атрибуттар
мәндерінің ішінде бөлектеушілерді жазуға тиімді. DTD-құжатта өзіндік
мәндерді анықтауға болады.
Кей ... HTML жиі ... және   деп ... бос ... белгілеу қажет болады; XML-да осы тәріздес алдын
ала белгіленген мән жоқ, оны   деп ...   деп ... ... ... ... осы ... кеңінен таралған мәннің
болмауы, көбінесе таңғалдырады және бұл ... ... ... ... ... ... ... туындатады;
Символ нөмірі бойынша сілтеме жасау (ағылшынша. numeric character
reference) мәнге сілтеме ... ... ... бірақ та мәннің атауының
орнына Юникод кодтық кестесінде символдың нөмірі ... ... # ... сан (он реттік немесе он алты реттік жазуда) көрсетіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... алфавитінің әріпі. Амперсанд келесі үлгіде берілуі мүмкін:
AT&T
Дұрыс XML-құжатты түзу құрастыруға қатысты тағы да көптеген ... ... та ... қысқаша шолуымыздың басты мақсаты XML-құжаттың
құрылымын түсінуге қажетті негіздерді ... ... ... элементі.
Элемент бұл XML-дің құрылымдық документі Rose сөзі ... ... Rose ... аты ... ... Кез ... бос ... мәні соңғы тегтен тұрады.
Мысалы: Rose
Saratov ... ... ... кез ... ... ... және құрылымдықта
(структура) анықталса оларды иерархиялық қатынаста болады. Жазық модельді
элементтер ауысу ... ... ... жүйе ... ... ... тудыратын мүмкіндік береді. Іздеу кезінде клиенттің
программасы ақпаратқа тіреледі, оның ... ... ... ... ... ... ... ең болмаса бір элемент анықталса сол элементтің
түбірі программалық анализаторлар ... ... ... ... ... өзгертуі мүмкін. Басқа фрагменттік документтерді
әртүрлі анықтайды немесе ақпаратты анализатор құжаттың ішіне қолдану ... ... ... ... ... ... ... бұл құжатта
қала туралы айтылғанын білеміз. Holliwood
Коментарий.
Коментарий мәліметтердің кез келген аумағы болып есептеледі. ... ... сол үшін ... ... ... ... ... элементтерді анықтау үшін қандайда бір параметрлер беру керек, оның
атрибут элементтерімен қолданылады.
Атрибут дегеніміз- атын мәнін беретін және ... ... ... жиынын айтамыз. “аты”=”мәні”
Мысалы: #ff08ff
white
немесе
Ivan Petrov
Арнайы символдар: Құжатқа символ қосу үшін ... ... ... ... ... ... жақша т.б) және процесте қате
кеткен құжаттарды қарап, оларды ... ... ... ... түзету керек.
Мысалы: < > &guot: немесе # 036 ... ... ... ... санақ жүйесі) т.б.
Директивті анализаторлар
XML тілінде құжаттарды немесе құжаттарға арнайы тегтер ... ... ... үшін осы ... ... ... құжатты
талдау жасайды. Аумақты құжатты құру үшін анализдік талдау ... жай ... ... ... Кез ... құрылымдық және арнайы
символдарды қарамайды. Оның ... ... ... ... үшін, арнайы тегтерді қолдану қажет . Блоктың ішінде кез ... ... ... ... ... ... ... бір қиынын қажет ететін программа ол: ... ... ... Java Script) ... ең күшті қасиеттерінің бірі болып өзінің тілін анықтау болып
табылады. Бұларды ... ... ... Аз қолданылатын
тілдермен шақырылатын шектікті алады. Бірақ әлі ... ... ... ... ... ... ... болмайды.
XML формальды түрде тілді анықтау процессі құжатты модельдеу деп аталады.
Қазіргі кезде модельдеудің екі түрі бар: ... ... ... ... ... XML SCHEMA ... ... тіл көмегімен анықтауға
болатын құжаттарды анықтайды ... XML ... ... және ... ... ... көрсетеді. Құжат модельдері элементте
“загаловок” боладыма? немесе осы ... ... ... ... ... ... ... құжаттар нақты басқа құжаттар нақты
емес деп ... ... ... ауыр ... мүмкін оны кейбір жеңілдіктер
жасауға болады.
1. Құжатты адамдар құрады және ол ... ... ... міндетті түрде жол болу керек
3. Сіз құжатты XML-ді білмейтін адамдардан сұрайсыз, себебі құжаттың ... ... ... ... ... ... бағыт керек. Құжат моделі қарапайым
стандартты ... ... ... HTML- BERSION ... ... құжаттары (DTD) аттарымен дұрыс жасамауы ... ... ... ... Егер DTD ... ... жіктейді .
DOKYMENT TYPE DEFINITIONS
XML құжаттарында DTD оң элементерінің ... ... ... ... ... өзге ... тұра алады және олардың
әр біреуіне оң ... ... ... ... ерекше және
құрастырушы автордан осындай ... ... үшін ... күш ... ... кеткендей XML –де DTD-ны қолдану міндетті емес. Осы ережесіз
құрылған құжаттар анализатор программасымен ... ... Егер олар ... негізгі ережесіне сай болса, да DTD-да XML үшін ... ... ... және ... үшін ... ... бәрі ... тілін түсіндіреді – элементтер
атрибуттар.
DTD-ны ... ... үшін ... ... сипаттауға және DTD-ны сипаттау
кезінде осы құжатқа аймақты ерекшелеу керек. ... ... ...

...
ішкі ... DTD- ... қосу образы:
...

...
]>
...
Элементті анықтау.
DTD- элементі дискриптор ... ... ELEMENT ... ... ... ... ... элементіне келесі ... ... ... ... сөзі осы ... XML ... ... көрсетеді.
Осының ішінде элементтің аты және оның түрі көрсетеді. Осы кезде
... ... ... ... PCDATA көмегімен анықталады. Бұдан
басқа және екі EMPTY, ANY ережелері бар. 1-ші ... бос ... 2-сі ... мазмұны сипатталатынын көрсетеді. Бұлардың
кезектілігі ... ... ... ... беріледі. Осы элементтердің
қайталану санын көрсету үшін +,*,? Символдары қолданылады.

Егер ... ... ... ... ... ... оларды
символмен көрсету керек.
!ELEMENT flower (PCDATA | ... ... ...... ... ... ... текстік қордың
базасын қарастырады.
2.4. Мәліметтер схемасы.
XML құжаттарын құрудағы альтернативті ... ... ... ... ... салыстырғанда, мәліметтер схемасының күрделі құрылымын
анықтаудағы қуатты құрылғыға ие және түсінікті әдіспен тілдің граматикалық
жазылуын ... ... тез ... және кеңейе алады.
Схемалардың ең басты дәрежесі, олардың XML ... сол XML ... ... ... ... ... Бірақ схемалар DTD-анықтаманы
ауыстыра алады деуге болмайды; бұл тіл грамматикасын анықтау әдісі қазіргі
XML ... ... ... ... ... қатар
схемалардың өздері кәдімгі XML-элементтері ... DTD-ны ... ... W3 консорциумде ... ... ... ... ... ... Мәліметтер схемасының негізгі
мүмкіндіктерін қарастырамыз, ... XML- ... ... ... ... Сыртқы келбеті бойынша құжаттар кәдімгі
XML құжаттарынан ешқандай ... жоқ. ... ... нұсқау ролін
атқаратын арнайы элементтер арқылы ажыратуға болады. Бұл нұсқаулар негізгі
ережелер жинағын ... яғни ... ... қате ... ... екндігіне қорытынды жасайды. Мәліметтер схемасы келесідей түрде болуы
мүмкін. Егер біз ... ... ... ... енгізетін
болсақ, онда программа-тұтынушы оларды тексеруге қолданады және анықтай
алады, яғни дұрысы ... ... ... ... ... ... ... барлық конструкциялары "XML DTD for XML-Data-Schema"
ережелері арқылы сипатталады.
Мәліметтер схемасының облысы
Мәліметтер ... құру ... біз ... ... ... арнайы элементінің ішінде төмендегідей
ережелер жазылған:




Егер жеке ... ... ... ... ... бар ... ... келесі түрде болады:






2.5. Элементтер сипаттамасы
Құрамы мен структурасын сипаттайтын нұсқауларды ... ... ... үшін арнайы elementType элемент ... ... ... id ... қойылады. Анықталатын класқа жататын
барлық келесі нұсқаулар ішкі ... ... ... тегтар арқылы оның ішкі құрылымын және ... ... ... Элементтің класын анықтағанда оларға
комментарий ... ... яғни ... ... ... ... оның ... анықтау үшін және осы
артрибуттардың құрамын сипаттау үшін ... ... ... ... элементі number артрибутын анықтайды; ... ... ... ... реті ... ... схемасы DTD-ға ұқсас, артрибуттардың мағынасы мен ... шек ... ... етеді. Ол үшін дескрипторында
attype ... ... ... ... егер біз ... ... ... керемет идентификатор ретінде көрсеткіміз
келсе, онда келесі ережені құруымыз керек:




Егер артрибуттың мүмкін мәндерінің тізімін ... ... онда ... ... ... мазмұнының моделі
Мәліметтер схемасы мазмұнының моделі деп -XML-құжатындағы барлық рұқсат
етілген объектілердің ... яғни сол ... ... қолданылуы
дұрыстау болып табылуы. ішкі блокта орналасқан нұсқаулармен
модельдің мазмұны анықталады. ... ... element ... ... ... type параметрінде ... ... – оның ... жолдама:





Егер енгізілген элементтің қолдану режимін ... ... ... ... ... анықтау керек:






Осы параметр мәндерінің мүмкіндігі мынадай;
REQUIRED - элемент міндетті ... ... ... - ... қолдану міндетті емес;
ZEROORMORE - енгізілген элемент бірнеше рет кездесуі және бір ретте
кездеспеуі ... - ... бір рет ... да кездесуі мүмкін;
Элементтер топтамасы
Group элементін енгізілген объектінің ретін көрсету үшін қолданады:








Объектілер топтамасы сол объекті ... ... ... әртүрлі типті объект
тобын анықтауға көмектеседі. Көрсетілген мысалдарда біз conteam ... ... title, player, және ... ... ... мүмкіндігін,
сонымен occurs артрибутының элементтері топта болуы қажет емес екендігін
көрсеттік. Мұндай схемаларды ... үшін ... ... ... ...
...


groupOrder артрибутының көмегімен ... ... ... ... ... OR ... ... барлық элемент тобын қолдану емес,
ал тек кейбіреулерін ғана қолдану. Егер AND мәні берілсе, онда элементтер
белгілі бір ... ... ... Мысалы, келесі топ үшін ережелер:








Келесі нұсқалар ғана дұрыс деп есептеледі:

Celtics



Және

Celtics



2.6. ... ... ... ашық және ... ... Кластар
иерархиясы. Белгіленуіне шектеу.Сыртқы схемалардың ережелерін қолдану.
Схемалар компоненттері. Мәліметтер типтері.
Элемент мазмұны сипаттамасының ашық және ... ... ... ... ... ... рұқсат етілетін элементтер
тізімі ережемен шектелмейді, ол шексіз бос кеңейе алады. Мысалы, жоғарыда
көрсетілген ережедегі , және ... ... ... ... қосымша элементтер қолдануы
мүмкін,мысалы,
Бірақ, егер біз өзіміз құрастырған ... ... ... ... ... ... болсақ, онда біз content артрибутын ... ... ... CLOSED ... ... ...





Енді XML-құжатында келтірілген ... ... ... ... content ... арқылы team элементінің ішінде
ережеде көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... берген кезде сол элементке ата-аналық болатын
обьектілер тізіміне шектеу қою үшін domain ... ... ... ... ... ... сол тегпен берілген элементтің
ішінде қатаң анықталуын көрсетеді. ... ... ... ... тек қана ... ... анықталуын көрсетеді:





Белгіленуіне шектеу
Элементтердің белгіленуі және тегтері арқылы шектелуі мүмкін;

1125


Схемалар компоненттері
Компоненттер ... ... ... ... ... ... ... үшін және
тегтері арналған:

goalkeeper



Мәліметтер типтері
Схемаларда сол не ... ... ... ... ... бар, ол ... анықтау кезінде директивасында нақты типті көрсету
керек.




DTD-да біз fixed деп ... ... ... мен ... ... ... ... атауы бар артрибут жасауымыз
керек. ... ... мұны ... ... ... ... ... тәуелсіздікті қамтамасыз ету үшін алдымен мәліметтер
типінің белгіленуімен (белгіленуі datatype элементі dt ... ... ... алу керек; яғни , мысалы, URI ... ... ... ... ... ... ... құжатта
сақталынатын мәліметтердің нақты интерпретациясымен байланысты барлық қажет
әрекеттер программа-клиентімен жүзеге асады және оның жұмысының ... DTD-ға ... ... ... ... сипаттауды
жүзеге асыратын XML-құжатының мысалын қарастырдық.
2.7. XML Schema анықтау. Қарапайым және күрделі типтер. Кардиналдылық.
Сілтеме. Жаңа типтерді анықтау. Топтар.
XML 1.0 ... ... ... ... анықтау үшін, сонымен
қатар XML құжатының артрибут мәліметтер типіне DTD ... ... ... бұл ... ... кемшіліктері де бар:
- XML-ден өте жақсы, DTD анықталуы синтаксистің ... ... ... кеңістігін қолдау көрсетілмейді;
-Олар тек өте шектеулі мәліметтер типінің жинағын ... ... ... ... ақпараттық толтыру моделін толық және қатаң әдістермен
анықтау қажет етіледі. W3C ... XML Schema ... ... жоқ және DTD анықтауға қарағанда өте үлкен ... ие. ... ... ... ... XML мен ... мәліметтердің ауыстырылымы өте тиімді болуын қамтамасыз ... ... XML ... ... анықтайды. XML Schema тілі схемадағы
элементтің әр типін анықтау әдісін сипаттайды және әр ... ... ... ... ... өзі XML құжаты болып табылады, ... ... ... көрсететін элементтер мен артрибуттар қолданылады.
Сондықтан схема XML құжаты болғандықтан, оны XML ... ... ... ... ... ... өзгертуге және өңдеуге
болады. Бұл бөлімде XML құжатына арналған XML ... құру ... ... және ... типтер
XML схемасын құрудағы ең қарапайым әдіс құжат структурасын қадағалау және
табылуына байланысты әр элементті ... ... ... ... құрайтын элементтер complexType типті күрделі элементтерге
жатады. Мысалы, STAFFLIST түбірлі элементін ... ... онда ... типі екенін анықтайды. STAFPLIST элементіндегі дочерних элемент
тізімі sequence. Элементі көмегімен сипатталады. Ол compositor элемент-
құрастырушы ... ... яғни ... көрсетілген ретін
анықтайтын.:








W3C XML есімдер кеңістігімен байланысты, схемадағы әр ... ... ... ... Schema ... ... хабарландыру көмегімен ( ... schema ... ... ). STAFF және NAME ... ... және ... ... анықталуы мүмкін. Субэлемент
немесе артрибуты жоқ элементтер simpleType қарапайым типіне жатады. Мысалы,
STAFFNO, DOB және SALARY ... ... ... ... ... b) с = а;
else с = b;
Мұнда шарт ... Егер ол ... ... онда ... атқарылады,
әйтпесе — команда2 орындалады. Мына кодтардан соң:
х = 1;
if (х == 1) у = 10;
else у = ... += ... ... 11 ... ие ... ... ... = 1;
if (x != 1) у = 10;
else у = 20;
х += ... ... 21 ... тең ... команданы қысқа түрде else тармағынсыз жазса да болады:
Жалпы түрі ... ... ... if (х < 0) х = ... кодтардан кейін:
х = 1;
у = 10;
if (x = = 1) у += 10;
х += ... ... 21-ге тең ... ... ... ... = ... = 10;
if (х != 1) у += 10;
х += у;
х айнымалысы 11-ге тең.
4. Ауыстырғыш
Жалпы түрі:
if (шарт1) ... if ... ... if (шарт3) ком3;
...
...
...
else комN;
Мысалы:
if (Day == 1) NameDay = ... if (Day == 2} NameDay = ... if (Day == 3) NameDay = ... if (Day == 4) NameDay = ... if (Day == 5) NameDay = ... if (Day == 6) NameDay = "Сенбі";
else if (Day == 7) NameDay = "Жексенбі";
else NameDay = ... str = ... ... 2 x 2?", "5");
if (str == null) alert("He стали вычислять?.. Зря!");
else if (str == "4") alert("Гениально! ... и ... ... alert("Шутка хороша,когда ее понимают!");
JavaScript тілінде арнайы switch конструкциясы бар, оны Netscape ... Internet Explorer ... ... ... ... ... және Java ... осы командаға сәйкес келеді
Жалпы түрі
switch (өрнек)
{
case вариант1: командалар break;
case вариант2: ... ... ... (Day)
{case 1: NameDay = "Дүйсенбі"; break;
case 2: NameDay = "Сейсенбі"; ... 3: NameDay = ... ... 4: NameDay = ... ... 5: NameDay = ... ... 6: NameDay = "Сенбі"; break;
case 7: NameDay = "Жексенбі"; break;
default:NameDay = "қате";
}
Мұнда switch (өрнек) мәні case ... ... ... ... тең ... ... орындалады. Онан кейінгі break командасы басқаруды switch сөзінен
кейінгі жолға ... Егер break ... жоқ ... онда ... ... береді. Default нұсқасы (ол болмауы да мүмкін) өрнек мәні
case сөзінен кейінгі бірде бір мәнге сәйкес ... ... ... ... операциялар
Шарт ретінде логикалық өрнектер де жазыла береді, ондайда келесі логикалық
операциялар қолданылады:
Белгіленуі ... ... = ... Тең ... ... ... ... ... тең
d>=0
< ... ... ... NN және IE ... ... кейінгілері үшін
экранға бір «&» символ орнына екі «&&» ... жазу ... ... және ... ... шарт ... пайдалану
if командасының шарты ретінде логикалық операциялардан бөлек арифметикалық
және тіркестік өрнектерді де жазуға болады. Мұнда егер ... мәні ... бос ... тең ... ол ... ал қалған жағдайда ақиқат болып
саналады.
8. Логикалық тип мәндері
JavaScript тілінде айнымалылар ... ... ... қабылдай алады.
Мұндай тип true және false тәрізді екі түрлі мән қабылдайды.
9. Қиын шарттар
Құрамына арифметикалық және тіркестік (строковые) ... ... ... кездерде қиындықтар туғызады. Оларды түсіну үшін алдымен ... ... және ... ... ... ... алу ... соң барып олардың мәні логикалық true және false ... және ... ... ... ... және де 25 ... ... сандық константалар-дың барлығы да логикалық true мәніне
сәйкес келеді. Сәйкесінше, ... ... ... ... false ... ... мән енгізу
Егер екі балама мәннің бірін таңдап алу керек ... онда prompt ... ... ... ... гөрі ... әрі ... тәсіл бар — ол confirm функциясын
пайдалану:
confirm("жазу");
Бұл функция былай істейді.Экранға екі ... бар ... ... ОК ... ... confirm ... true ... қайтарады,
ал егер Отмена (Cancel) батырмасы шертілсе – false мәні қайтарылады.
Олардың орнына ... ... және ... ... ... и ... alert("Смотри сейчас, а кушай после!");
else alert("И, ... тот ... ... + "А ... ... ... ... экранға оң жақ суреттегі терезе шығады. Сонан соң ОК
батырмасы шер-тілсе, сол жақ ... ... ... ал ... ... жақ терезедегі мән шығады.
Тапсырмалар
Төменгі скритерден соң, z айнымалысы нешеге тең болады)
|Мысал 1 ... 2 ... x = ... var у = ... |var x = "каша"; ... z = ... |var у = ... ... (x) z = х + у; |var z = ... |
| |if(!x) z = x + у; ... 3 ... 4 ... x = ... |var x = ... ... у = ... |var у = ... ... z = ... |var z = ... ... && y) z = x + y; |if(!x && y) z = x + y; ... 5 ... 6 ... x = ... |var x = ... ... у = ... |var у = ... ... z = ... |var z = ... ... | | y) z = x + y; |if(!x | | y) z = x + y; ... 7 ... 8 ... x = -10; |var x = -10; ... у = 10; |var у = 10; ... z = x + y; |var z = x + y; ... z = 20; |if(!z) z = у - x; ... 9 ... 10 ... x = -10; |var x = -10; ... у = 10; |var у = 10; ... z = x + y; |var z = x + y; ... < y) z = y - x; |if(x m) ... ... ... |
|m = ... | ... ... интерфейсі келтірілген, яғни объектімен қатынасуға қажет
информация берілген.
Мұнда square, ... radius ... ... кодтары
келтірілмеген. Басқаша айтқанда, объектінің ішкі құрылымы көрсетілмеген.
Жұмыс кезінде тек интерфейсті пайдаланып, оның ішкі ... ... ... ...... ... болатын объектінің айнымалылары мен
функциялары.
Объектінің ішкі құрылымы — программалау тілінде ... ... мен ... ... ... Rectangle объектісінің х экземпляры-ның қасиеттері мен
тәсілдері жазылады:
x.height; ... ... ... ... болады:
экземпляр_аты.объект_қасиеті_не_тәсілі_
Нүкте - сатылы бөлу таңбасы: ол атасын баласынан (тегін мұрагерінен)
бөліп тұрады.
1.3. Құрамдас ішкі объектілер және ... ... ... ішкі ... ... көп. ... ... қажет
емес, олар тіл ішінде орнатылған. Бұл – ... ... ... ... коды кіреді деген сөз. ... осы ... ... ... ... бір ... жасай білуі керек, сонда ол
өз қалауынша ішкі объектілерді пайдалана алады.
JavaScript жаңа ... ... және ... ... ... ... береді. Енді бірнеше ішкі ... ... Date ... ... ішкі объектілерін қарастыруды өте пайдалы ... Date ... ... Бұл объект күн-ай мерзімімен
(датамен) және ... ... ... үшін ... ... ... үшін (Date ... ғана емес, одан
басқасының да) ... ... new ... сөзі ... now = new Date();
Енді now айнымалысы Date объектісі экземпляры болып табылады да, ... дата мен ... ... ... жасау былай орындалады:
var айнымалы = new Date(параметрлер);
Келесі параметрлерді көрсетуге болады:
Мысал
var now = new Date();
var birthday =
new Date(1954,1,8);
var bell = new ... ... ... ... ... оның ішкі мәліметтерін көруге
болады, оны өзгерту мүмкіндігі де бар. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... қосымшаларында келтіріледі.
Объект тәсілі аты (тәсіл – JavaScript терминологиясында функция) экземпляр
атынан нүктемен бөлініп ... ... ... болады:
var year = bell.getYear();
year айнымалысы мәні 2003 болады.
Date объектісінің бірнеше қарапайым скриптерін қарастырайық.
Ағымдағы дата және уақыт
var now = new ... ... ... ... ... ... орындау мынадай хабарлама шығуына себепші болады.
Жыл басынан бергі күндер саны
var now = new Date(); // ... дата и ... begin = new ... Начало текущего года.
// Число миллисекунд от начала года:
var num = now.getTime()-begin.getTime();
var msPerDay = 24 * 60 * 60 * ... ... ... в сутках.
num /= msPerDay;
// Число дней с начала года.
// Покажем результат:
alert("Прошло " + ... + " дней с ... ... кодтарды жазған кезде скрипті орындау мына-дай хабарлама шығуына
себепші болады.
2.1. Date ішкі ... және оның ... ... түрі – ... Жыл нөмірінің соңғы екі цифрын береді.
Мысалы:
var d = new Date(2005,1,2);
var y = d.getYear();
alert(y);
2. Тәсіл түрі – setYear(). Жыл нөмірін ... d = new ... ... түрі – ... Ай ... мәнін береді.
var d = new Date(2005,1,2);
var m = ... ... түрі – ... Айды ... d = new Date();
d.setMonth(4);
alert(d.getMonth());
5. Тәсіл түрі – getDate(). Ай күнін береді.
var d = new Date(2005,1,2);
var m = ... ... түрі – ... Ай ... ... ... d = new Date();
d.setDate(2);
alert(d.getDate());
7. Тәсіл түрі – getDay(). Апта ... ... ......... ... - 6 ... d = new Date(2005,1,2);
var m = d.getDay();
alert(m);
8. Тәсіл түрі – getHours(). Уақыттың сағатын ... d = new ... t = ... ... түрі – ... ... (тағайындайды).
Мысал:
var d = new Date();
d.setHours(22);
alert(d.getHours());
10.Тәсіл түрі – getMinutes(). Уақыт минутын ... d = new ... m = ... түрі – ... ... ... ... d = new Date();
d.setMinutes(32);
var t = d.getMinutes();
alert(t);
12.Тәсіл түрі – getTime().
1 янв 0 сағатынан 1970 ж. бергі миллисекунд ... ... d = new ... t = ... Array ... ... ... жиымын (массивін) жасау үшін керек. Массив —
элементтердің реттелген жиыны. Жеке элементті ... оның аты мен ... ... ... орында-лады. JavaScript тілінде элементтерді
нөмірлеу нөлден басталады.
Мысал: апта ... ... ... dayNames = new ... "понедельник", "вторник", "среда",
"четверг", "пятница", "суббота");
Жиымның жеке элементтерін пайдалану үшін былай жазылады:
массив__аты [индекс]
Төмендегі скрипт:
var dayNames = new ... ... ... ... ... alert(dayNames[0]);
жұмысы нәтижесінде alert терезесіне «воскресенье» мәтіні шығады.
Мысалы: ағымдағы дата мен уақытты көрсету.
// Название месяцев в ... ... ... = new Array ("января", "февраля",
"марта","апреля","мая","июня","июля", "августа",
"сентября","октября", "ноября", "декабря");
// Название дней недели:
var dayNames = new Array ... ... today = new Date(); // ... дата и время.
// Начало формирования строки вывода:
var str = ... "
// ... день ... += today.getDate() + " ";
// Добавим название месяца:
str+=monthNames[today.getMonth()]+" ";
// Добавим год:
str += today.getYear() + " ... ... ... день ... += ... + ... Добавим время:
str += "Сейчас: " + today.getHours() + ":" +
today.getMinutes () +":"+
today.getSeconds();
// Покажем ... ... ... ... ... ... ... кезінде өзгере
алады:
 var f = new Array(); //Сейчас массив пустой,
//элементов в нем ... = 1; //В ... один ... = 1; //В ... два ... = f[0] + f[1]; //В ... три ... = 8; //В ... ... ... ... ... ... ... анықтау.
// Создадим массив из num случайных чисел,
// каждое из которых входит в диапазон [a, b]
var num = 10; // ... ... ... a = 1; // ... ... ... b = 100; // правая граница интервала
var set = new Array(); // ... ... ... ... ... ... (i=0; i max) max = ... дейін біз объектілер тәсілдерімен таныстық, бірақ — ... ... ... ... ... — JavaScript
терминологиясы бойынша объект тұ-тынушысына арналған ... ... ... ... мұнда объект туралы емес, тек
объектінің нақ-ты экземпляры жайлы сөз болады. Қасиеттерді ... ... ... аты мен ... ... бөлінген қасиет аты жазылады,
мысалы:
var set = new Array("Горбунков","Семен",
"Семенович");
alert ... ... ... ... санын — оның ұзындығын береді.
JavaScript тілінде объектілермен жұмыс істеу ... ... жол ... ... массив экземплярын new түйінді
сөзісіз және Array объектісін де көрсетпей жазуға ... set = [1, 4, 9, 16, 25, ... ... мұндай жазбаны кездестіріп, бәрі бір Array ... ... ... ... ... ... set = new Array(1, 4, 9, 16, 25, 36);
Осыған дейін біз басқа тәсілдермен string ... ... ... ... ... ... title = ... упавший с каланчи";
төмендегі жазбамен бірдей болып табылады:
var title = new ... ... ... ішкі ... ... ... үшін ... материалдар
болғаны дұрыс, олар көбінесе кітап қосымшаларында келтіріледі.
4. Объектіге ... ... ... ... (ООП) —програм-малық кодтар жасаудың
қазіргі тәсілі, ол структуралық ... ... ... ... програм-малауды ауыстырған жоқ, ол оны ары қарай логикалық
жетілдіру кезеңінен өткізді.
Структуралық программалау ...... ... ... бұтақ
тәріздес құрылымын жасау және оның прог-раммалық кодын ... ... ... ... ... программалаушылар бір логикалық бірлікке
қатысты процедуралар мен мәліметтерді жеке файлға құрылым ... ... ... ... жасап шығады.
ООП ортасында тек жаңа мәліметтерді құру ғана ... ... ... ... болады. JavaScript тілінде ол объект ... ... ... ... ... b)
{ // Сипатталуы свойств объекта (его данных).
this.a = а; // ... ... = b; // ... биіктігі }
//— Конец документации на объект Rectangle.
Бұл мысале ... ... С++ ... ... ... ... объектіде мәлімет бар да, ... өзі жоқ. ... ... ... ... оны ... анықтау керек болады:
var rec = new Rectangle(10,20);
// Создан экземпляр объекта rec.
Кейіннен rec айнымалысы мәнін өрнектерде пайдалануға болады:
var perimeter = 2 * (rec.a + ... ... ... ... ... ... ретінде де пайдалану-ға болады:
function Perimeter(x)
{ return 2 * (x.a + x.b); ... p = ... ... оның ... ... ... ... қосайық.
Мысалы.
// Объект Rectangle.
// Конструктор объекта.
function Rectangle(a,b)
{ // Сипатталуы свойств объекта (его данных)
this.а = а; // Ширина тіктөртбұрыша
this.b = b; // ... ... ... ... ... (его ... = _perimeter;
// Ссылка на функцию _perimeter
}
// Сипатталуы тәсіла perimeter.
function _perimeter()
{ return 2 * (this.a + this.b); }
//-- ... ... ... ... ... ... тек ... емес, функциядан да тұрады.
Мынадай код жазуға ... ... ... ... p1 = new ... ... второй тіктөртбұрыш:
var р2 = new Rectangle(35,70);
// Найдем сумму ... sum = ... + ... ... ... ... ... аударыңдар:
This.perimeter = _perimeter;
Мұнда perimeter атты тәсіл анықталған және бұл тәсілді _perimeter атты
функция жүзеге асырады. ... және ... ... әр түрлі бола береді.
Бірақ түсінбеушілік ... үшін ... атын ... ... ... сызықша
«_» қою арқылы анықтау ұсынылады.
Объект түсінігі — қиын емес, бірақ оған ... ... Тағы да бір ... ... бір ... ... JavaScript тіліндегі объект
кәдімгі функция сияқты , function ... ... ... ... Rectangle (a,b)
{ // Свойства.
this.width = a; // Ширина тіктөртбұрыша.
this.height = b; // ... ... ... _square;//Площадь тіктөртбұрыша
this.perimeter = _perimeter;// Его периметр
this.radius=_radius;//Радиус опис-ной окр-ти
}
// ... ... ... _square()
{ return this.width * this.height; }
function _perimeter()
{ return 2 * (this.width + this.height);}
function _radius()
{ var temp = ... * ... ... * ... ... }
//Конец документации объекта Rectangle
Мынадай сипатталу:
function Rectangle (a,b)
{

}
объект конструкторы деп аталады, оның ішіндегі айнымалылар this сөзі ... = а; // ... ... = b; // ... ... ... сөзі конструктор арқылы жасалатын объект экземплярының
көрсеткіші болып табылады. Яғни ол ... мен ... ... экземплярлары қасиеттері мен тәсілдері ретінде мағына береді.
Шартты түрде this ... сөзі ... ... ... ал ... ... ... функцияға «айналдырады».
Кәдімгі функцияны объект ... ... оңай ... ... {...} ішінде var сөзі орнына this пайдаланылса — ол ... ... r1 = new ... ... ... ... r2 = new Rectangle(10,20);
// Второй экземпляр тіктөртбұрыша.
Осы екі ... және ... ... ... ... ... ... (rl және r2) жасайды. Әрбір экземплярдың өз
айнымалылары: width және height ... ... ... ... ... х = ... // х ... значение 3.
var у = r2.height; // у ... ... ... ... браузерде тексеруге болатын мысалдың толық ... ... ...





Осы скрипт жұмысының нәтижелері:
5. Мұралау
Тіктөртбұрыш негізінде жаңа объект Kvadrat. Для ... ... ... мен ... мұра ... квадратқа өтеді, айырмасы болуы
үшін түс элементін қосайық:
//Описание конструктора(а - сторона, с - ... ... = ... объект.
this.parent(a,a);
//Вызвали его конструктор.
this.color = с;
// Определили қасиет "цвет"
}
Енді былай жазуға болады:
var kv = ... ... s = ... его ... p = ... ... квадрат " + kv.color + "\nЕго площадь=" + s + "\nА ... ="
+ p + ... ... + ... ... ... ООП ... мұралау (наследование) деп аталады.
6. Статикалық және ... ... ... ... ... Num ... Num(a)
{ this.number = a; this.mul2 = _mul2; }
function _mul2()
{ return this.number * 2; }
//-- Конец документации на ... Num. ... ... ... оны 2-ге ... алады.
Енді былай жазамыз:
var x = new Num(10);
var у = x.mul2();
alert("Проверка объекта
Num: ... Num ... үшін ... ... ... Numa ... от ... Numa(a)
{ this.parent = Num; // родителем объявлен Num
this.parent(a); // вызван конструктор родителя
this.put = _put;// объявлен новый тәсіл у ... ... ... ... число=" + this.number);}
// Конец документации на объект Numа.
Мұрагерді тексеру үшін былай жазамыз:
 // Проверка Num
var z = new Numa(100);
z.put();
Экранда мынадай жазу ... ... ... ... жаңа ... ... былай жазамыз:
 Num.prototype.mul3 = _mul3;
function _mul3()
{ return this.number*3;}
Тексереміз:
var t = new Num(10);
alert("Для родителя: 10*3=" +t.mul3());
Мұрагердің өз ... жаңа ... ... ... ... ол ... жазайық:
var k = new Numa(10);
alert(k.mul3());  
Браузер қате жайлы хабарлама береді.
Мұндай мұралау статикалық деп аталады. Мұрагер ... ... оның ... ... ... қасиеттері мен тәсілдері көшіріледі де, содан кейін
туыстық байланыс жойылады. Егер оның ата тегі жаңа ... ие ... оның ... ол ... ... ... ... кезінде оның ата тегімен байланысын үзбеуге болады. Ол
динамикалық мұралау арқылы іске асырылады. Егер ... ... ... онда ата ... ... ... ... тек оған
сілтеме жасалады. Егер ата тегінде бір ... ... онда ол ... ... құрылған мұрагерлерге ол қатысты болып саналады.
Динамикалық мұралауы бар объектіге мысал:
//Объект Numa ... ... от ... ... ... = Num;
// родителем объявлен Num
this.parent(a);
// вызван конструктор родителя
this.put = _put;
// объявлен новый тәсіл у потомка
}
Numa.prototype = new Num;
//Задана динамическая связь с ... ... ... ... ... на ... Numа.--
Динамикалық мұралауы бар объект мысалдары нәтижелері:
7. Array объектісінің sort тәсілі
Array объектісінің sort тәсілін ... үшін ... ... sort() ... ... ... function
параметрі екі элементті салыстыру ережесін береді, ол болмаған жағдайда
сұрыптау ... ... ... ... set = ... жиым элементтерін алфавит бойынша сұрыптау ісін орындайды.
Бұл ... ... function ... екі ... ... ол мынадай мәндер қайтарады:
— теріс сан, реттелуі бойынша бірінші аргумент екіншісінен сол ... 0, ... тең ... ... оң сан, ... ... ... аргумент екіншісінен оң жақта
орналасқанда. Мысалы:
var set = new Array(26,71,9,1);
function ... return а - b; ... Array ... ... және оның ... ... түрі – ... Бұрынғы массивке array массиві қосылған
жаңа массив жасап береді. Бастапқы массив өзгермейді.
Мысал:
var set1 = new ... set2 = new ... set = ... түрі – ... Разделитель арқылы бөлініп орналасқан
массив элементтері жолын береді. Бастапқы массив ... set= new ... set2 = ... түрі – ... Массив элементтерін оның 1-элементі соңғысы
болатындай етіп кері ... орын ... ... set= new ... ... y = ... ... массив:”+y);
4.Тәсіл түрі – slice(ind1,ind2)не slice(ind1) Бастапқы массивтен позициясы
ind1 -ден ... ind2-1 ... ... ... ... ... жасап береді. Егер 2-индекс жоқ болса, онда массив соңына дейінгі
элементтер алынады.
var set= new ... set1= ... set2= ... түрі – sort(function)не sort(). Массивті сұрыптайды. ... екі ... ... ... ... ол жоқ болса, сұрыптау
лексографикалық ... ... ... set = new ... ... ... function функциясының екі аргументі болуы тиіс,
оның қайтаратын ... сан, ... ... ... ... екіншісінен сол жақта
орналасқанда;
— 0, ... тең ... ... оң сан, ... ... ... аргумент екіншісінен оң жақта
орналасқанда. Мысалы:
var set = new Array(26,71,9,1);
function Compare(a,b)
{ return a-b; }
set.sort(Compare);
alert(set);
6. length ... ...... ... ... элементтері саны).
Мысалы:
var set = new Array(0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10); alert(set.length);
|Целочисленные значения |var bell =new Date(2003,|Экземпляр bell содержит|
|для года, месяца, дня, ... ... и ... ... ... ... секунды | ... 20 ... 14 |
| | ... 2003 года ... 3 зертханалық жұмыс
Браузер объектілері мен оқиғалары
Құжаттың объектілік моделі
Браузер экранын өзгерту немесе жаңа терезелер жасау үшін ... ... ... оның ішкі ... ... ... Браузер
тәгтерді экранда көрсетіп қана қоймай, ол ... ... ... объектілер тұрғызады. Браузер жұмыс кезінде модельді тұрақты түрде
бақылап отырады. Егер объект қасиеті өзгерсе, экрандағы бейне де ... тілі ... ... ... өзгертуге болады, сондықтан ол
экран динамикасын жүзеге асыра алады.
Кез келген құжаттың объектілік моделі әрқашанда ... ... ... ... бір ... ... ... барлық «объектілер» негізінде бір объектінің даналары
болып табылады. Браузер әр нақты құжат үшін сол ... ... ... ... Сол ... бұдан кейін «объектілер» деп атаймыз.
2. Window объектісі
Window иерархияның жоғарғы жағында ... Бұл ... ... ... ... ... ... түрінде қарастырылатынын білдіреді.
Үш тәсілді біз бұрыннан білеміз, олар: alert, prompt және ... ... ... ... ("alert ... – бұл window ... ... болып
табылады "};
– онда браузер осы хабарламаны шығаратын қосалқы терезе ашады.
Біз бұрын ... ... ... – бұл window ... ... ... ... объект болып саналатын window объектісінің атын жазбауға да болады.
Келесі жолдардың нәтижелері бірдей болады: 
window.alert("Ат айналып қазығын табар"); ... ... ... Жаңа ... ашу
Көп жағдайда пайдаланушыға жұмыс нәтижесін көрсету үшін бұрынғы терезе
ашық тұрғанда, жаңа терезе ашуға тура келеді. Жаңа ... ашу үшін ... open ... қолданамыз. Оны келесі тәсілдердің бірін ... ... ... айнымалы = open();
var айнымалы = open(файл);
var айнымалы = ... ... ... = ... ...... ... нұсқауыш;
· файл – сөз тіркесі (строка). Ашылған терезеде көрсетілетін файл аты. Егер
бұл параметр берілмесе, бос терезе ашылады;
· терезе_аты — сөз ... ... аты сол ... ... ... ... (window объектісінің name қасиеті мәні);
· терезе_параметрлері – сөз ... ... ... сипаттау. Егер
параметр берілмесе, үнсіз ... ... ... қасиеттер
қолданылады. Параметрлер арасындағы үтірден соң, бос орын қоймаған дұрыс.
Мысал. Пілдердің суреті slon.jpg орналасқан жеке терезе ашу


Браузерді ... ... ... ... ... үшін ... саймандар тақтасында орналасқан
Артқа қарай (Назад)батырмасын ... ... ... ... файл ... ... көрсете аламыз:
·   HTML-файл, мысалы, file1.htm;
·   сурет файлы, мысалы, ./pic/fish.gif;
·   мәтіндік файл, мысалы, 010401.txt.
Сlose тәсілі ашық ... ... ... ... ... ... жабады. Ал win.close() немесе window, win.close() — осы
терезеден open тәсілі арқылы ашылған win нұсқауышы бар ... ... win = ... Document ... ... (ол document объектісі қасиеттері болып табылады)
... блоктарында ... ... ... ... ... ... кең ... тәсілі – write тәсілі. Бұл ... ... ... жазу үшін ... Write ... ... ... жазба ашу
керек (open тәсілі), ал шығарған соң, оны жабу ... (close ... ... ... ... – бұл ... жазылатын терезеге нұсқауыш.
Write тәсілі форматы:
document.write(жазба); немесе
айнымалы.document.write(жазба);
Мұндағы : ... – бұл ... ... ... терезеге
нұсқауыш. Егер айнымалы берілмесе, онда мәлімет ағымдағы ... ...... мәлімет көрсетілетін сөз тіркесі.
Close тәсілі форматы:
document.close(); немесе
айнымалы.document.close();
Мұндағы айнымалы – ... ... ... ... нұсқауыш.
document.open тәсілін қолдану міндетті емес, өйткені document.write тәсілі
жабылған құжатқа мәлімет жазу кезінде оның ... ескі ... ... жаңа ... үшін ... Келесі суреттегі бейнені құру программасы:
var win = open("","","width=300,height=200"); win.document.write("Мысал:
Бұл парақ "); ... ... ... ... ... кезінде write функциясы бірнеше рет қолданылғанымен,
оның нәтижесі бір тұтас ... ... ... ... арқылы терезеге жай мәтіннен басқа тәгтермен белгіленген
мәтінді де ... ... ( ... win = ... ... +
"" ... парақ" +
" программалық тәсілмен құрылған.");
win.document.close();
4. Оқиғалар
Браузер тұтынушы әрекеттерін қадағалап, соларға сәйкес ... ете ... ... ... шерту сілтемеге сәйкес келсе, браузер жаңа құжат
жүктейді. “Alt + ¬” ... басу ... ... қалпына қайтарады.
Егер тұтынушы тышқан курсорын ... алып ... онда ... ... сол ... яғни ... сәйкес alt-мәтін шығарады. Тұтынушы
бағыттауыш пернелерді басса, браузер сәйкесінше терезедегі ... бәрі ... мен ... браузерге тұтынушының не істеп жатқаны
жайлы « хабар беріп» ... ... Оған ... браузер құжаттың
жүктелуі жайлы да толық хабардар болып отырады. Егер ... ... жоқ, ... ... ... ... оның ... тіктөртбұрыш
қояды. Осындай информациялық хабарламалар оқиғалар (события) деп ... ... ... ... ... ... ал ... жайбарақат
қарап тұра беруі де мүмкін. Мұндайда браузерге не ... ... ... деп ұққан жөн.
HTML-код арқылы браузер салған батырма мынадай болады( суретті ):



Батырма ... тәгінің ішкі тәгі ... ... ... ... ... ... ... ал type атрибуты енгізу өрісінің
типін сипаттайды. Браузер батырманы шерткенде, оған жауап бере ме? ... ... ... ... ... ... басқа ешнәрсе істемейді.
Ал енді басқа батырмаларды қарастырайық.



Экранға «Сәлем!» сөзі бар alert ... ... ( ... ... атрибуты бар. Оның мәні ретінде: "alert('Сәлем!')" сөзі жазылған.
onclick атрибуты браузерге батырма басылғанда не ... ... ... тұр. ... мәні ... ұзын сөз жазу ... ... сондықтан
көбінесе былай программаланады.





onclick оқиғасы туғанда – ... ... ... істейтін Fun()
функциясы сол оқиғаның өңдеуіші болып саналады.
Осы программаны браузерге жүктеп бірнеше тәжірибе жүргізіңдер.
1.  Батырмадағы сөзді ... ... ... басқа мәтін жазыңдар.
2.  Fun функциясы кодын басқаға, мысалы, мынаған өзгертіңдер:
var sum = 0;
for (var i = 100; i; i --) sum += ... 1 + 2 + ... + 100 = " + ... Өз ... жазып шығыңдар. Мысалы, бір сан енгізіп оның квадратын
немесе кубын табыңдар.
Сонымен, JavaScript HTML-кодтарында оқиғаларды өңдейтін программалар жазуға
мүмкіндік ... де, оны ... бет ... яғни ... ... ... ... келтіре алады.
Тәгтегі onclick түйінді сөзі - «оқиғалық» атрибуттың аты, алдына «on» ... ... ... ... мәні ... код ... ... Егер
оқиға орындалса, онда атрибут аты арқылы кодталған скрипт іске қосылады.
Onclick ... ... ... ... тышқанмен шерткенде»
орындалатын оқиғаны өңдеуді жүзеге асырады .
Мысалы: Қабырғасының ұзындығы берілген ... ... ... ... ... ... мәні қабырғаның мәні өзгерген сәтте
есептелуі тиіс. Екі мәтіндік өріс ... ... ... оның бірі
квадраттың қабырғасының мәнін енгізу, ал екіншісі аудан мәнін есептелген
мәнін шығару үшін ... ... ... ... өрістерін тазалайды.
Квадрат ауданы change оқиғасы ... ... ... numl деген
элемент мәні өзгергенде және элемент фокусын жоғалтқанда есептеледі.


Change -элемент мәнін өзгерту оқиғасы

function srec(obj)
{ obj.res.value=obj.numl.value* obj.numl.value}



Квадрат ауданын ... ... ... ... ... ... мысалы
Экранда бір енгізу өрісі және төмендегідей сипаттамалары бар төрт батырма
болсын:
ағымдағы уақытты береді;
жаңа ... ... оған ... ... да, терезені жабады;
есептелетін өрнекті енгізу өрісі;
енгізу өрісіндегі ... ... ... ... жабу батырмасы.
Енді осы әрекеттерді программалайық.

Интерактивті парақ

function CurTime()
{ var now = new Date() ;
alert("Бүгін: "+now.getDate()+"/"+
(now.getMonth()+1)+"/"+ now.getYear() +
"\nҚәзір: ... ... ... var win=window.open("","",
"width=400,height=300");
win.document.open();
var str = "";
str += 'Сәлем!';
str += '';
str += '';
str += 'Веб-программалаушылар!Қатарларың толыға берсін!';
str += ... += ... += ... += ... ... ... ... CurTime функциясы Уақыт батырмасын шертуді өңдейді. Hallo
функциясы ... ... ... өңдейді. alert функциясы Жауап
батырмасын шертуді өңдейді. alert ... ... ... ... мәні ... eval ... ... аргументі болып берілген енгізу өрісінің мәні ... ... forma – бұл ... ол мынадай блок бейнесі
...;
calc - бұл объект, ол мынадай тәг бейнесі
;
value – бұл calc объектісі ... ... (...) ... ... өңдейді. CurTime және Hallo функциялары сипатталған . .
. блогы HTML-коды тақырыбында келтірілген. ... ... ... ... ... ... оқуы тиіс, құжат тақырыбы ең алдымен
орындалады ғой.
Программа жұмысы нәтижесі:
№ 4 зертханалық жұмыс
Формалар. Программалық басқару принципі.
Браузер гипермәтіндік парақ ішіндегі ... тәг үшін ... ... ... ... ... програм-малаушы name атрибутында көрсетілетін оның аты ... ... құра ... ... ... ... ... мүмкіндігі
пайда болады. Мысалы, HTML-кодта экранға сурет ... ... ... ... делік:

Осы тәг арқылы pic атты стандартты image ... ... ... ... ... ... болады:
window.document.images["pic"]
window.document.images.pic
немесе ағымдағы терезе ішінде болатын болса:
document.images["pic"]
document.images.pic
Мысалы, image объектісінің суреті бар файлға нұсқайтын src ... ... ... ... осы ... ... ... жазып оқуға болады:
document.images.pic.src
Тек қана оқып қана қоймай, бұл қасиеттің ... де ... ... = "./pic/ris2.gif"
сонда сурет сәйкесінше басқа суретке ауысады.
2. блогы
Гипермәтіндік құжаттармен жұмыс істей отырып, мәтіндерді ... ... меню ... таңдап, жалауша ... бір ... ... ... болатынын көргенбіз. Мұндайда әрекетке байланысты
құжаттың соған жауап беретінін ... ... ... бәрі ... экранына контейнер-
команда ... арқылы шығарылады, ал ... ... ... және меню осы блок ... әр ... ... арқылы берілетін.
... блогы форма деп аталады. Оның ... ... ... ... - форманы желі бойынша жөнелту адресін береді.Форманы оны өңдейтін
программасы (CGI-скрипт) бар серверге жіберуге ... ... оның ... ... пошта адресі көрсетілсе, ... e-mail ... ... ... ... болады:

Егер ол көрсетілмесе форма сайттағы адресі бойынша жөнелтіледі.
enctype – желі арқылы берілетін мәліметтерді кодтауды береді. ... ... ... ... ... программа-ларды қарастырмаймыз.
Бірақ браузер тұтынушы толтырған фор-маны сіздің электрондық адресіңізге
жібереді. Сол ... ... ... шығуға немесе басқа программа
арқылы оны өңдеуге болады. Көбінесе төмендегідей толтырылған мәндер дұрыс
жұмыс ... - ... ... ... ... ... екі мәні бар: get
және post. post ... ... ... ... ... ... бөлек
жіберіледі). get мәні форманың URL-мен бірге жіберілетінін көрсетеді. e-
mail арқылы былай жіберуге болады:

name - ... атын ... Мұны ... ... ... ... үшін
береді. Егер форманы ешқайда ... ... ... онда тек ...
Енді JavaScript-кодтарында осы ... ... ... ... Егер ... work атты ... өрісі болса, сол жолды
айнымалыға меншіктеуге болады:
var str = document.anketa.work.value;
Осы өріс ... ... ... = "веб-мастер";
Мұнан кейін бұл өріс мәні өзгереді.
Е-mail арқылы форманы жіберу
Төмендегі мысалды форманы электрондық пошта арқылы ... ... ... ... ... ... ...

Ваше имя:



Ваш адрес:



Прислать:






Егер осы кодты HTML-программаға кірістірсе, онда ... ... ... ... ... ... Егер ... батырмасын басып
келісім бойынша мәндерді өшіріп, жаңа мәндерді енгізуге бола-ды. ... соң, ... ... ... ... оны мына адреске
myaddres@mail.ru жөнелтеміз.
Әдетте браузер мәлімет-ті өзі жөнелтпейді, оны ... ... ... ... ... (мысалы, Outlook). Мәлімет мынадай
түрде жөнелтіледі:
Subject: Форма отправлена из Microsoft Internet
Explorer
name = Горбунков Семен Семенович
email = gorbun@mail.ru
obj = ... ... ... ... тәгі ... ... әр түрлі егізу және басқару элементтерін
орната аламыз.
Nате атрибуты
Әрбір тәгінде name атрибуты ... Оның мәні ... ... ... ... ... ... бір ғана мәтін енгізу жолы бар форма берілсін делік (оның экрандағы
бейнесі ... ... ... конструкция document.anketa.obj.value
объектінің тәгі үшін ... value ... ... Мұндай жазуды былайша түсіну керек:
document – document ... ... ... - window ... – anketa ... ... - document объектісі );
document.anketa.obj – obj ... ... - anketa ... – obj ... value қасиеті, ол
тәгінің obj атты value атрибутына сәйкес келеді.
value қасиетінің мәнін ... ... ... ... str = ... ... мәнін өзгерте аламыз:
document.anketa.obj.value = "пылеистребитель"
Мұндай меншіктеу экрандағы
мәнді бірден өзгертеді.Енгізу
өрісіндегі «крошкосшиватель»
мәні «пылеистребитель» мәніне
ауысады.
Name атрибуты мәні ... ... ... орыс/қазақ
әріптерін пайдаланбау керек және
бірінші символ цифр болмауы тиіс.
3.1. Экрандық батырмалар
тәгіндегі интерфейстік элементтің нақты бейнесі type ... Осы ... ... батырмалар тұрғызатын мәндерін
қарастырайық:
reset - шерткен кезде форманы ... ... ... ... келтіретін
батырма жасайды (форманың барлық енгізу өрістері келісім бойынша ... ... ... ... Ал value ... ... көрсетеді:

submit - шерткен кезде форманы желі бойынша жөнел-тетін ... ... ... батырмадағы жазуды көрсетеді:

button – қарапайым батырма тұрғызады:

Программалық басқару
Төмендегі тәг үшін браузер тұрғызған объектің
(не ... ... үшін ... ... ... ол ... ... анықтайды. Төменде осы
қасиетті пайдаланатын мысал келтіріліген.
Браузерге осы мысалды енгізіп, ондағы батырмалар жұмысын ... ... яғни ... ... болады.


Умная кнопка





Умная кнопка






Форма өрістерін пайдалануды жеңілдету үшін, this нұсқауын - объектінің
ағымдағы экземплярын ... және ... ... - ... форма
үшін тұрғызылған объектіге нұсқауды пайдаланамыз:




Бұл мысалда форма атын көрсету қажет болмады. Форма ішіндегі оның ... ... ... ... ... ... де оның атын жазбай-ақ, орнына оның синонимі this
жазылды.
3.2. Енгізу жолы
тәгіндегі type атрибутының text және password ... ... ... ... – қарапайым енгізу қатары;
password – пароль енгізу қатары.
Қосымша атрибуттар:
· value ... ... ... (по ... ... ... ... (осы мән reset батырмасын шерткенде ... ... size ... өріс енін символмен береді. Егер атрибут
көрсетілмесе, ол оның (value) мәні ... ... ... ... maxlength атрибуты осы өріске енгізілетін сөздің макси-малды енін
символмен береді. Егер ол атрибут көрсетілмесе, ұзындығы шектелмейді;
· readonly атрибуты «тек ... сөз ... ... жол
түзетілмейді.

password - «құпия сөз» енгізу жолы. Ол ... ... ... бейнеленеді. Пароль сөз буферге де көшірілмейді.

Оны программалық басқару
Браузердегі (немесе ) тәгі ... ... ... ... болады:
value – енгізу жолының ағымдағы мәні;
defaultValue – value атрибутының соған сәйкес тәгінде ... ... ... білу үшін ... лаборатория-лық жұмыстарда
көрсетілген мысалдарды орындап шығу керек ... ... ... ... ... ... интерактивті парақтарда жиі қолданылатын екі интерфейстік элементті
қарастырайық, олар:
жалаушалар мен радиобатырмалар.
4.1. Жалаушалар
Жалаушалар немесе тәуелсіз басылатын ...... ... ... тәуелсіз жұмыс атқарады. Олардың алдындағы қанат белгісін
қоюға және алып тастауға
болады.
Жалауша жасау ... ... ... арналған қосымша атрибуттары:
name - тәгі арқылы жасалған объектіні скриптер ... ... ... ... - ... ... мәні ... Ол тек жалаушаның алдына алдын
ала келісім бойынша қанат белгі қойылатынын көрсетеді.
Оны программалық басқару
Браузерде мынадай тәгпен ... ... атты ... ... ... іске қосылып тұрса, оның мәні – true,
әйтпесе мәні – false болады.
Осыларды пайдаланатын төмендегі ... ... оның ... ... шығайық.


Программное управление флажком


Программное управление флажком







Енді мынадай тәжірибелер жасауға болады.
1.Проверить батырмасын шертсек, «Флажок не ... ... ... ... checked ... іске ... тәгі ... checked қасиеті мәні – false, ... ... де ... ... (if ... ... ... шертсек, мына код жұмыс істейді:
this.form.flag.checked=!this.form.flag.checked;
Сhecked қасиеті мәнін өзгертеді (false ® true. ... ... ... ... ... (оны ... ала ... та, белгі программа арқылы
орнатылды).
3.Проверить батырмасын шертсек, ... ... ... ... Енді ... мәні true ... checked қасиетін тек оқуға емес, оны өзгертіп мәнін қарама
қарсыға ауыстыру программалық жолмен де жүргізіледі ... ... checked ... ... ... ... онда ол ... бойынша іске қосылса, мұнда код бойынша іске
қосылады.
Егер программада тәгінің checked ... ... ... онда сол объектінің defaultChecked мәнін білуіміз керек.
Енді браузерге келесі ... ... оның ... ... шығайық.


checked и defaultChecked


checked и defaultChecked







Келесі тәжірибелерді жасау керек:
1.  checked и defaultChecked батырмаларын біртіндеп басайық . ... ... «true» ... ... Бұл ... да, ... де қатар
орнатылғанын көрсетеді.
2. Жалауша алдындағы белгіні алып ... ... checked ... ... ... ... ... және «true»
мәліметтерін аламыз.
Бұл жалаушаның орнатылма-ғанын, ... ... ... ала ... ... checked ... ... сонан соң checked және defaultChec-ked батырмаларын қайта
басайық. Сонда «false» және ... ... ... Бұл ... және белгінің алдын ала да қойылмағанын көрсетеді.
4. Жалауша алдына белгі ... checked и ... ... ... «true» және ... ... ... Бұл жалаушаның
орнатылғанын және белгінің алдын ала да қойылмағанын көрсетеді.
4.2. Радиобатырмалар
Радиобатырмалар (селекторлық батырмалар, ... ... ... ... ... ... ... бірін белгілесек,
қалғандарындағы белгі автоматты ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
name - атауы; тәгі арқылы жасалған ... ... ... үшін ... атау. Бір топқа кіретін батырмалар аты бірдей
болуы ... ... осы атау ... ауыстырғыштарды анықтап, батырмаларды
белгілейді немесе басқа батырма ... ... ... ... ... ... ... анықтау сияқты ... ... ... ... ... ... ... нөмірленеді,
нөмірлеу нөлден басталады.
checked - логикалық атрибут, мәні болмайды. Ол тек батыр-маның ... ... ... ... таңдалып алынғанын көрсетеді.
Программалық басқару. Браузердің тәгі ... ... checked ... ... Ол ... ... мәні - true, ... мәні - false болады.
Келесі программаны қарастырайық.


Программное управление радиокнопкой


Программное управление радиокнопкой








Келесі әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... на 1-й кнопке не
установлена» мәліметі ... ... ... іске ... ... коды , ... ... Бұл осы батырма тұрғызған объектінің checked ... ... ... ... оның мәні false. Егер if командасы арқылы
this.form.tst[0].checked өрнегін пайдалансақ та, нәтижесі осындай болады.
2. Изменить батырмасын шертсек, мынадай код орындалады:
onclick="var x = ... ... код ... ... ... біріншісіне ауыстырады.
3. Проверить батырма-
сын шертсек, «Отметка
на 1-й кнопке установ-
лена» мәліметі шығады.
Бұл мынадай өрнектің
this.form.tst[0].checked
мәні true болатынын
білдіреді.
Объектінің checked қасиеті тәгінің ... ... ... ... ... ... алдын ала белгі қояды, ал свойство checked
қасиеті ... ... ... ... ... Жалаушалардағыдай
checked атрибутуының defaultChecked қасиеті бар.
Бір батырманы іске қосу арқылы қалғандарының ... checked ... ... ... программалаушы есінде болуы тиіс (тек бір батырма
белгіленеді).
Мысал. Программасы келесі бетте көрсетілген Көбейткіш ) ... ... ... жұмыс
БІР WEB-ПАРАҚТА БІРНЕШЕ ҚҰЖАТТАРДЫ ОРНАЛАСТЫРУ.
HTML тілі ... ... ... ... ... ... береді және олардың әрқайсысында жеке web-құжаттар бейнеленеді.
Осындай ... ... ... кадр деп аталады. Мұнда әрбір фрейм
экрандағы жеке тіктөртбұрышты аймақты алып ... Әр ... ... ... ... құжат орналастыра аламыз.
1 3.1. Фреймдер құру тәсілдері
Фреймдер құру үшін және тәгтері қолданылады да, ... тәгі ... тәгі ... ... ... мен ... орналасу тәртібін
сипаттайды, тәгінде фреймдердің әрқайсысына ... ... ... Екі ... ... экран құрайтын программа бөлігінен
мысал келтірейік:
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... екі ... ... (rows) ... ... бірінің астына бірі
орналасады, олар ... 50 %-дан ... ... ... ... "1 файл.htm"
құжаты ашылады да, төменгісінде – "2 файл.htm" ... (1 ... ... ... бумасында болуы тиіс. Оң ... ... ... ... мысалы көрсетілген.
тәгінің ROWS=... (қатарлар) атрибуты терезені ... ... ... ... ... ... де, COLS=... (бағаналар) ...... ... бағана түріндегі фреймдерге бөледі. Егер осы
атрибуттың екеуі де ... ... тіке және ... ... ... ... | |
1 ... Терезені көлденең фреймдерге бөлу
Осы атрибуттардың мәндері терезе бөліктерінің көлемдерін (биіктігін немесе
енін) анықтайды. Әр бағанаға (жолға) ... ... ... ... ... немесе пайыздармен (%) үтірлер арқылы бөлініп беріледі.
Соңғы параметр ретінде қалған көлемді автоматты түрде ... алып ... ... ... де пайдалануға болады. Осындай фрейм үшін барлық
қалған бос кеңістік бөлініп ... ... ... шақырылатын құжаттарды анықтайтын SRC=...
атрибуты болуы керек. Қалған ... ... ... бөлу сызықтары
параметрлерін және оның басқа кейбір қасиеттерін реттеу ... ... үш тік ... тең ... ... бөлу ... ... жазылады:
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... ... ... ... 2, 3 ... ... Енді бес тордан –
алғашқы бағанасы биіктіктері бірдей екі ... ал ... ...... ... ... ... фреймдер тұрғызатын программа бөлігін келтірейік.
2 сурет
3 сурет
... ... ... ... ... ... төменде көрсетілген.
4 сурет
Әрбір фрейм көлемі, яғни ұзындығы немесе ені ... ... ... ... ... немесе салыстырмалы i* (i – бүтін сан) түрінде
беріледі. Егер екі-үш мән көрсетіліп, олар әр ... ... ... ... ... пиксель түріндегі мәнді тағайындайды, сонан соң
қалғандарын пропорциональ түрде алады. * белгісі 1* деген белгімен парапар.
Экранды фреймдерге бөлу ... оңға және ... ... ... ... үш тік ... ... бөлейік: екіншісінің ені 250 пиксель
(мөлшері берілген сурет еніне тең), біріншісі – қалған көлемнің 25%-ын, ... – 75%-ын ... ету үшін ... ... мәнін жазу керек

××××××××××××××××××××××××××××××

Келесі мысалда 2х3 мөлшерлі төртбұрыштар жиынынан ... ... ... ... ... 1000 пиксельге тең деп қабылданған. ... ... ... 30%-ы (300 ... ... ...... ал қалған екеуіне 300 ... ... ... фрейм
биіктігі “2*” түрінде, үшіншісінің биіктігі – * деп анықталған, сондықтан
үшінші фреймнің – 100, ... ... – 200 ... ... блуы ... бір ... ... мән нақты берілген кезде қалғандарынан белгілі
бір көлем артылып қалып немесе жетпей қалып ... ... ... ... сол ... ... көлемдерін пропорционал күйде көбейтеді немесе
азайтады. FRAMESET тәгі бір-бірімен қабаттасып жазыла ... ... ... FRAMESET ... үш тең бағаналарға бөледі. Ал ішкі
FRAMESET екінші бағананы биіктіктері әр түрлі екі ... ... ... ... ... ішкі ...
| |
|… ... ... ... жол фреймі |
|ішкі мәліметі … ... ... ... ... жол ... ... ... |
| ... ... ... ішкі ...... ... фрейм ішіне орналасатын мәтінді анықтайды. Ол ... ... ... ... ... құжатта болмауы керек. Мысалы:
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... |
| ... |
| |
| ... тәгтер жұмысының нәтижесінде төмендегі суреттегідей ... ... ... ...... жасау тәгінен басталады. Мұнда тәгі қолданыдмайды.
Бұл ... ... ... төртбұрышты контейнерлерді, яғни
мәлімет орналасатын екі жағында да ашылу және жабылу шекаралық жақтаулары
бар ... ... ... ... ... ... ... синтаксисі:

××××××××××××××××××××××××××××××

тәгінің мынадай атрибуттары бар.
COLS – фрейм бағаналарының ... (%), ... ... ... (*) ... ... Мысалы, COLS= "25%, 100,*" үш ... ... ... ... ені – ... 25 ... ені — 100 пиксель, ал үшіншісінің ені —броузер терезесінің
қалған бөлігі.
Жақтау сызықтарын анықтайтын үш ... бар, олар BORDER, ... ...... ... бөліп тұратын сызық сызады. Ол 1-ге ...... ... 0 болса – жай сызық сызылады (мәні ... ... 1 ... ...... ... бос кеңістік мөлшерін пиксельмен беретін
бүтін сан.
BORDER – ... ... ... ... ... ... Мысалы: . Егер оның мәні 0 болса, жақтау
сызығы болмайды. Бұл ... ... ... ... оның мәні ... ... Фреймдердің ішкі бөліктері жақтаулары да FRAMEBORDER
және FRAMESPACING атрибуттары мәнімен анықталады, яғни фрейм жасау ... ... ... бір рет ... ... атрибутының мәні стандартты түс атауларына немесе түстің
оналтылық ... ... ... келеді.Мысалы:
ROWS – фрейм ... ... (%), ... немесе салыстырмалы
бірлікте (*) берілген биіктігін анықтайды. Мысалы, ROWS="25 %,100,*" үш
көлденең орналасқан фреймдерді анықтайды, ... ...... 25 ... екіншісінің биіктігі — 100 пиксель, ал
үшіншісінікі — броузер терезесінің ... ... ... үш ... ... ... ... биіктігі 100
пиксель, ені терезе енімен бірдей тақырып жазу фреймі және оның ... екі ... ... ... сол ... фрейм терезе енінің 20
пайызын алып тұрады, оң жақтағы фрейм – ... ... ... ... тәгі жеке бір ... ... ... Ол FRAMESET контейнерлік
– екі жақты тәгтер ішінде орналасатын жабылмайтын жалқы тәг ... ... ...
... ... саны тәгінде ашылған кадрлар санына тең
болуы тиіс. ... ... екі ... ... ... әлі ... толтырылмаған.
тәгінің фрейм қасиеттерін анықтайтын алты ... бар: ... ... SRC, NORESIZE және SCROLLING. Олардың қолданылу
ережелері төмендегідей:

Барлық атрибуттарды пайдалану міндетті емес. Көбінесе тек SRC ... ... ... осы ... ... ... ... атын, яғни
фреймде көрсетілетін файлдың адресін анықтайды. Бұл файл әдетте FRAMESET
тәгі жазылған ... ... ... HTML ... ... ... ... HTML, HEAD, BODY, т.с.с. тәгтер болуы тиіс ... ... файл да бола ... ... Егер SRC ... көрсетілмесе,
фрейм бос тұрады.
MARGINWIDTH=n атрибуты фреймнің сол және оң жақтарындағы ... ... бос ... ... ... ... жоғары және төмен жақтарындағы пиксельмен берілген
бос кеңістік мөлшерін анықтайды. Бұл ... мәні ... ... ... беріледі. Мысалы:

кадрдың жоғары және төмен жағында 5 пиксельден, ал сол және оң жақтарында ... орын ... ... бос кеңістік 1-ден 6-ға дейінгі мәндерді
қабылдайды.
SCROLLING=... ... ... ... ... Егер жылжу жолағы болуы
керек болса – ... , ал олар ... ... – SCROLLING=NO , ал
егер жолақтардың болуын/болмауын броузер анықтайтын ...... деп ... Егер бұл атрибут көрсетілмесе де, келісім бойынша AUTO
мәні қабылданады. Мысалы:

NORESIZE атрибуты фрейм көлемі тұрақты ... оның ... ... ... атрибуты және тәгтерінің ... ... ... Оның мәні стандартты түс атауларына немесе түстің
оналтылық жүйедегі RGB-мәндеріне сәйкес келеді. ... ... ... ... жақтауларға қызыл түс
тағайындайды, ал тәгінің осындай ... ... түс ... ... ... екінші кадр түсі толық анықталмай қалған,
сондықтан оның бірінші кадрмен ... ... ... ... ал ...... түсті болып қалады.
Егер екі кадрдың әрқайсысында өз ... ... ... онда ... де ... ... ... жақтаулары сыртқы FRAMESET тәгінің
BORDERCOLOR атрибуты бекіткен түспен боялады.
3.4. Фреймдер арқылы сілтемелер ұйымдастыру
Енді фреймдерді ... ... ... ... ... ... ... шығарудағы ең негізгі ой – олардың ішкі
мазмұндарын автоматты түрде ... ... ... ... жасау үшін оған ат қойылуы керек. Ат қою ... NAME ... ... ... ... frame1 – ... яғни кадрға frame1 деген ат қойылады.
TARGET= frame1 – frame1 деген аты бар фреймге гиперсілтеме жасалатындығын
көрсетеді.
Мысалы, жолы ... ... ... "frame1" ... ... ... ... осы фреймге гипермәтіндік сілтеме жасау былай
орындалады:
бірінші фрейм
мұнда бірінші фрейм сөзін шерткенде, осы frame1 ... ... ... яғни М1.htm файлы, first.htm файлымен алмастырылады.
Егер TARGET атрибуты жазылмай қалса, онда first.htm ... ... ... ... ... Сол ... TARGET ... HREF атрибутында
көрсетілген файлды белгілі бір ... ... үшін ... Осы ... ... ... ... бір кадр арқылы басқарып ауыстыру тәсілі
сайттардың бірінен біріне көшу ісін жүзеге асыра алады.
Әрбір кадрге ат ... ... ... оған сілтеме жасауға болмайды.
Сондықтан ішкі мазмұны ... етіп ... ... ... ат ... ... Кадрлар аттары әріптен ... ... ... ал мағынасы алдын ала берілген кадр ... ... ... Student ... бума ... оның ішіне төменде көрсетілген тәгтері бар
frames.html ... ... ... frame1.html, frame2.html, frame3.html атты файлдар ашып, оларға
төмендегідей мәліметтер жазыңыздар:
frame1.html:

1 фрейм
2 кадрға сілтеме

frame2.html:

2 фрейм
3 ... ... ... ... ... осы ... ... файлын екі шертіп, оның нәтижесін қарап шығыңыздар.
Тапсырмалар:
Frame1.html файлын ашып, FRAMESET тәгі арқылы броузер ... ... ... бөліңіздер. Оларға суреттер ... ... ... файл ... терезені төрт фреймге бөліңіздер (екі жол
және екі бағана), ... ... ала ... HTML ... толықтырылған
мәлімет жазылған мынадай файлдардың мәліметін орналастырыңыздар: list.html,
table.html, image.html және first.html. Одан кейін:
а) list.html файлы ... ... ... ... ... ... болсын;
ә) table.html файлы орналасқан фреймнің ... ... ... ... ... ... етіп өзгерту керек: image.html файлына жасалған
сілтемені таңдағанда, ол first.html файлы тұрған фреймге жүктелетін болсын;
в) image.html ... ... ... арналған сурет түріндегі
сілтемені шерткенде, first.html файлы жаңа терезеде ашылатын ... HTML ... ... ... (Netscape Navigator, Internet Explorer) ... іске ... ... программалық модульдері бар. Олар LiveAudio
(WAV, AU, AIFF және MIDI ... ... ... Live3D ... (АVI бейнелік файлдары) және QuickTime (дыбыс пен мәтін қосылатын
MIDI түріндегі MOV форматындағы файлдар) тәрізді технологияларды сүйемелдей
алады. ... ... ... тәгі ... іске ... ... ... бірсыпыра параметрлерін келтіре кетейік:
|Атрибут |Атқаратын қызметі ... ... ... объектінің толық маршруты көрсетілген |
| ... аты. Бұл ... ... ... ... тиіс. |
|PALETTE |Іске ... ... ... ... (түстер |
| |палитрасы), мәндері: ... ... ... ... ... көрсетілу типі, мәндері: false – объект|
| ... ... ... true – ... көрсетіледі|
|TYPE |Объект ... типі ... ... ... атрибуттары тәгінің атрибуттарына ұқсас (жалпы HTML
құжаты ортасына объект енгізу тәсілі бірдей десе болады), сондықтан ... BORDER, HEIGHT, WIDTH, ALIGN, HSPACE, VSPACE ... ... ... сүйемелдей алмайтын басқа броузерлер үшін
элементі көрсетіледі де, оның ашылу және жабылу ... ... ... ... ... музыкалық файлын фон ретінде тыңдауға ... ... PDF (Adobe Portable Document Format) ... JS.PDF файлын
енгізу үшін мынадай жолды жазу керек:

Web-құжатты көру ... ... ... әнді тыңдап отырғыңыз келсе,
мұнан басқа да тәгін төмендегідей түрде жазып пайдалануға ... ... ... файлын 3 рет қайталап тыңдау үшін, мынадай
жол ... ... бір әуен ... ... ... ... ... соңғы атрибут
LOOP=INFINITE деп жазылуы қажет. Әрине, әуен орнына жасалған web-сайт жайлы
түсініктеме мәтін немесе оны қалай түрлендіруге ... ... ... ... ... ... ... web-құжат ашылғанда, бірден тыңдамай, өзіңіз қалаған сәтте ғана іске
қосу үшін, дыбыстық ... ... ... ... ... ... ... гиперсілтеме жасау керек.
өлең
Мұнда экранға “өлең” атты гиперсілтеме шығып тұрады, соны ... ... ғана ән ... ... ... бейнероликтерді қою жай сурет орналастыру ... Мұны ... ... ... ... ... DYNSRC ... бейнеролик файлының атын береді, ал START параметрі
бейнероликті іске қосу тәсілін тағайындайды. Егер оның мәні OPENFILE ... ... ... жүктеледі, ал MOUSEOVER болса – онда ... ... ... ... кадрын іске қосатын суретте шерткенде барып ... ... ... қайталану санын береді.
№ 6 зертханалық жұмыс
1. Сырғымалы жолдарды және тізімдерді ұйымдастыру
және тәгтері броузер терезесінде жолдың бір ... ... ... ... ... ... жасайды және оның мынадай
параметрлері болады:
Кез келген мәтін ... ... ... мен ... түрі ... болып
келеді.
ALІGN – "сырғымалы" мәтінді жолдың жоғарғы шетіне, ортасына немесе төменгі
шетіне туралап орналастыру параметрін береді және де ол мына ... ... ... TOP, MІDDLE, ...... ... фон түсін анықтайды, он алтылық RGB форматында
немесе ағылшынша белгілі бір түс аты беріледі.
DІRECTІON – жол ... ... яғни ... бағытын анықтайды, оның ... LEFT ... RІGHT ... және оның мәні ... ... бойынша LEFT мәні автоматты түрде іске қосылады. Екі жаққа ... ... ... үшін ... атрибуты қолданылады.
HEІGHT – “сырғымалы жолдың” биіктігін пиксель (нүктелер) ... ... сан, оны ... де (%) ... болады.
LOOP - “сырғымалы жолдардың” қайталану санын ... ... ... (шексіздік) мәнін қабылдауы да мүмкін.
SCROLLAMOUNT – жылжудың бір ... ... ... ... жылжитынын
анықтайтын бүтін сан.
SCROLLDELAY – екі сырғудың арасындағы интервалды миллисекундпен көрсететін
бүтін сан.
WІDTH – экрандағы “сырғымалы ... енін ... ... ... бүтін
сан, оны пайызбен де (%) көрсетуге болады.
Енді келесі мысалды Блокнотта теріп, 3-1 мысал.htm ... ... ... Internet Explorer ... ... шығу керек:
3-1 мысал


Сырғымалы ...
... ... ... ... ... ... сырғымалы жол

Бұл үшінші сырғымалы жол

... ... ... тілі мәтін абзацтарының сыртқы пішімін толық анықтауға мүмкіндік
береді. Абзац элементтерін тізім түрінде белгілеуге ... Енді ... ... ... ... ... тізім элементтері
арнайы тәгтермен қоршалып, экранға шығарылғанда олардың сол ... ... ... ... тізімдер
және (unordered list – реттелмеген тізім) ... ... ... ... ... ... жазылған тізімдер ретінде
қарастырылады. Мұнда тізімнің әрбір жаңа элементін (list – ... ... жазу ... ... экранда жасыл түсті әріптермен
терілген мынадай тізім жасау үшін:
Сәуле;
Мақсат;
Данияр;
Ержан
төмендегідей түрде HTML тілі ... ... ... Internet ... шығу ... 3-2 ...


Белгіленген тізім жолдары


Сәуле;
Мақсат;
Данияр;
Ержан




белгісі үшін ... ... ... ... ... және тәгтері арқылы жазылатын нөмірленген тізімдер
Нөмірленген тізімдер алдыңғы белгіленген тізім тәрізді шығарылады, олар ... және (ordered list– ... ... ... ... ... тізім белгісі ретінде бүтін сандар жазылады. ... ... ... ... ... ... шығайық:
3-3 мысал


Нөмірленген тізім ... ... ... Мақсат;
Данияр;
Ержан




Бұл HTML тілі мәтіні нәтижесі оң жақта көрсетілген.
2.3. және ... ... ... ... ... ... алдыңғылардан аздап өзгешелеу болып келеді. Мұнда
тәгі орнына (definition term – ... ... және ... ...... ... белгілері жазылады.
Осыларды мысал ретінде қарастырып, программа мәтінінен үзінді келтірейік:
3-4 ... ... ... тізімдері

HTML

HTML (HyperText Markup Language) термині – “гипермәтіндік белгілеу ... сөз. Оның ... ... ... ... бөліктер физикасы
лабораториясының қызметкері Тим Бернеpс-Ли ... ... ... ... ... аты *.htm (немесе *.html)
болып келген мәтіндік файл.



Осы программа жұмысы нәтижесінде экранға мынадай мәлімет шығады:
HTML
HTML (HyperText Markup ... ...... белгілеу тілі”
деген сөз. Оның алғашқы нұсқасын Европадағы элементар бөліктер ... ... Тим ... ... ... болатын.
HTML құжаты
Тіркеу аты *.htm (Unix жүйелеріндегі ... *.html) ... ... ... тәгі сияқты және тәгтерінің жабылмай, жалғыз жазылатынына
назар салыңыздар.
Егер ... ... ... ... болса, онда
белгісін пайдалануға болады. Мысалы, төмендегідей үзіндіні қарастырайық:
3-5 мысал

Қысқаша анықтамалар ... XIX ... ... ... әрі ағартушысы
ҚҰРМАНҒАЗЫ
XIX ғасырдағы қазақ сазгері, атақты ... ... ... ... ақыны, әрі батыры – жыр семсері



Бұл программа экранға мынадай мәтін шығарады:
АБАЙ XIX ... ... ... әрі ... XIX ... ... сазгері, атақты күйші
МАҚАМБЕТ XVIII ғасырдағы қазақ ақыны, әрі батыры – жыр семсері
2.4. ... ... ... ... ... ... ... да тізім түрлері енгізіліп,
қабаттасқан тізімдер құрастырылуы да мүмкін. ... ... ... жиі қолдансақ, ол мәтінді экранға көпсатылы түрде шығарып, оның
ұзындығын арттырып жібереді. Сондықтан ... тек ... ... ғана
қолданған дұрыс деп саналады.
Қабатталып бір-біріне кірістіріліп ... ... ... ... мен әртүрлі жоспарлар дайындауда қолданған ... ... ... ұйымдастыруды қысқаша мынадай мысалмен көрсетейік:
3-6 мысал

HTML ... ... ... ... алады

Нөмірленбеген тізімдер
Нөмірленбеген ... ... сол ... ... таңбамен
белгіленіп, мәтін аздап оңға таман жылжып орналасады:

1элемент
2элемент
3элемент

Нөмірленген тізімжолдары
Нөмірленген ... ... сол ... ... арқылы белгіленіп
орналасады:

1 элемент
2 элемент
3 элемент

Анықтау тізімдері
Мұндай тізімдер алдыңғы екеуінен ... ... ... болады.
Тізімдерді бірінің ішіне бірін жазып қабаттастыруға болады, бірақ
мүлде көп ... ... бұл ... тым ... кету қажет емес екені
есте болсын.
Тізімдегі бір ... ... ... ... ... ... Ондай
абзацтар сол жақ шеттен бірдей қашықтыққа ығысып орналасады.



ТАПСЫРМАЛАР
1. Бірінші бөлімдегі 3-1 мысалды ... ... ... оны ... деп ... ... нәтижесін Internet Explorer программасы арқылы
көріңдер де, келесі өзгерістерді енгізіңдер:
а) сырғымалы жолдардың ... ... ... сырғымалы жолдағы мәтін түрін қызылмен, екінші жолдағы мәтін
түрін – көкпен бояу;
б) абзацтан ... ... ... әртүрлі түстерге бояу, оның
қалыңдығы мен ұзындығын өз қалауларыңша ... ... ... 3-2 ... ... етіп ... алып, оның нәтижесін
Internet Explorer-де қарап әр қатарға өз топтарыңдағы оқушылардың ... ... 3-3 ... ... нәтижесін қарап, әр қатарға өз топтарыңдағы
оқушылардың фамилиясын тізіп ... онан ... ... және ... ... келген, ұзындықтары да өзгермелі көлденең сызықтар ... 3-4 ... ... нәтижесін көріп, әр жолға инженер,
дәрігер, бухгалтер мамандықтарына түсінік беріңдер.
2.3-бөлімдегі қысқаша анықтама беретін 3-5 ... ... ... ... ... топ оқушыларының аттарын жазып және оларға “оқу озаты”, ... ... ... ... қысқаша анықтамалар беріп, ... жазу ... 3-6 ... ... ... мәтін фрагменттерін өз қалауларыңша
өзгертіп түрлендіріңдер.
1 Бақылау сұрақтары
1. Сырғымалы жолдар қалай ұйымдастырылады?
2. Суреттік бейнелерді сырғытуға бола ... ... ... ... ... ... атрибуттары бар, олардың
мәндері неге тең бола алады?
4. Сырғымалы жолды екі бағытқа да кезектестіре отырып ... ... ... ... қалай өзгертеміз?
6. Жолды жоғары, төмен сырғытуға бола ма?
№ 7 зертханалық жұмыс
Кестелер тұрғызу
Жұмыс мақсаты студенттерге:
кесте тұрғызуға керекті негізгі тәгтерді пайдалануды,
HTML-құжаттарында кесте ... ... ... ... ... және ... ... орындалады, оның
әрбір жолын анықтау – және тәгтері арқылы, ал сол ... – және ... және ... арқылы
анықталады. және тәгтерінің ... ... ... ... мәтін қарайтылған бағана тақырыптары болып табылады да,
тәгтерімен одан ... ... ... ... ... және ... қоршалып жазылады.
Жалпы кестені толық анықтау ережесі төмендегі үлгімен беріледі:


Бірақ кесте тұрғызу кезінде ... ... ... да ... ... кесте тәгі атрибуттарының атқаратын жұмысына тоқталайық:
ALIGN атрибуты кестенің шет жақтарға ... ... ... бойынша сол жақ шетке). ALIGN мәні – ... ... сөз ... ... ... сәйкес келуі тиіс: LEFT (сол жақ шетке), CENTER
(ортаға), RIGHT (оң жақ ... ... ... ішкі фон ... ... (он алтылық RGB
форматындағы сан немесе ағылшын тіліндегі белгіленген түс атауы).
BORDER — ... сан, ... ... ... пиксельмен берілген
қалыңдығы. Егер BORDER берілмесе, жақтау сызықтары көрсетілмейді.
BORDERCOLOR ... ... ... ... (он ... ... сан ... ағылшын тіліндегі белгіленген түс атауы); BORDER
атрибутымен бірге қолданылады.
WIDTH – кесте енін ... ... сан, оның мәні ... ... (%) ... ... тәгімен төмендегі ережеге сәйкес беріледі:

Мұндағы тәгінің төмендегідей атрибуттары болады.
ALIGN атрибуты кесте ... шет ... ... оның мәні ... ... ... бойынша осы мән қабылданады), ... ... ... ... ... ... ... тақырыбын вертикаль бағытта туралайды, ол ТОР,
MIDDLE, BOTTOM ... ... осы мән ... BASELINE ... мән ... қабылдай алады.
Кесте жолы және тәгтерімен ... ... ... ... бірсыпыра атрибуттары болуы мүмкін:
Кесте жолы…

Енді тәгінің атрибуттарына тоқталайық.
ALIGN — жол шеттерін туралау. Оның мүмкін мәндері LEFT ... ... ... ... ішкі фон ... анықтайды (он алтылық RGB форматындағы сан
немесе ағылшын тіліндегі белгіленген түс атауы).
BORDERCOLOR — жол ... түсі (он ... RGB ... ... ... ... белгіленген түс атауы). Бұл атрибут
тәгінің BORDER атрибутының мәні ... тең ... ғана ... ... ... ... және ... ережеге сәйкес анықталады:
Бағана…
және тәгтерінің мынадай атрибуттары болады:
ALIGN — ... ... ... туралау. Оның мүмкін мәндері: ... ... ... RIGHT.
BGCOLOR — фон түсі (он алтылық RGB форматындағы сан ... ... ... түс ... — ұя ... түсі (он ... RGB ... сан немесе
ағылшын тіліндегі белгіленген түс атауы). Бұл атрибут тәгінің
BORDER атрибутының мәні ... тең ... ғана ...... ... арналған жол (ұя) ішінде орналасатын
бағаналар саны.
Енді ... ... ... 4-1 ... ... нәтижесін қарап шығыңдар да, оған бірсыпыра
өзгерістер енгізіңдер:

Кесте ...
... ... торы ... екінші торы

кестенің бірінші торы ... ... ... ... фонын ақшыл (), сұр түске түрлендіріңдер.
б) жақтаулар (бордюрді) қалыңдығын, ұялардағы мәтінді өзгертіңдер, т.с.с.
2) Келесі 4-2 мысалды ... ... ... ... да, оған ... ... ... кестенің оң жақ жоғарғы ... ... ... ...

1 бағана 2 бағана 3 ... ... 1 ... ...
2 ... ...
3 ... мәліметтері


а) Екі жолға да тағы бір бағана ... Тағы екі жол ... ... ... ... ... ... фонын, жеке ұялардың да ішкі
фонын өзгертіңдер;
г) Тақырып түсін өзертіңдер, т.с.с.
д) Кесте алдында, тақырыптан соң және ... ... ... түсті
көлденең сызықтар жүргізіңдер.
Қосымша

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
 
 
 
-
-
 
 
 
-
-
 
 
 
-
-
 
 
 
-
-
 
 
 
-
-
 
 
 
-
-
 
 
 
 
-
-
 
 
 
-
-
 
-
-
-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
-
-
-
 
 
 
 
 
 
 
-
-
-
 
 
 
 
 
 
 
 
-
 
 
  ... ... ... Tole bi st. 55
3458739 p.c. 3487
21
Dusebaeva_aisul@mail.ru
172.36.01.12
12.01.03
1290


Shiapov Kadirjan
*********
Shiapov Kadirjan
Almaty,Tole bi st. 65
65863483 p.c 2342

12.02.02
1'000.0$


192.23.41.03


Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шу-Отар телімінде ОРЦ мен XML құжаттарымен құжат алмасуы48 бет
PHP тілі. PHP-мен бірге жұмыс істейтін құралдар47 бет
Web программалау тілі9 бет
Web-қосымшаларды дайындау технологиялары. HTML тілі, оның негізгі компоненттері8 бет
Web-қосымшаларын құру технологиялары4 бет
«Қазақ тілі бойынша онлайн тестілеудің мобильді қосымшасын құру»33 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
HTML тілінде телефон анықтамасын құру35 бет
PHP- мен бірге жұмыс істейтін сервердің классикалық құралы- APACHE +PHP+MySQL44 бет
RDF моделінің синтаксисі33 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь