Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
1. Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдары ... ... ... ... 7
1.1 Құқық қорғау органдарының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Әділет органдары туралы жалпы мәлімет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 14
2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару нысанының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
25
2.1 Мемлекеттік басқару түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.2 Мемлекеттің басқару нысанының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... 34
3. Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 46
3.1 Қоғам өмірінің аса маңызды жақтарын құқықтық реттеу. Әкімшілік құқықтың негізгі мақсат.міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
46
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 58
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
«Бүгінде табысты жұмыс істеу үшін барлық қажетті жағдайлар жасалған. Әкімшілік реформа жүргізілді, Үкімет пен атқарушы биліктің жаңа құрылымы жұмыс істеуде. Әр министр не істеу керек екенін біледі. Біз басқарудағы қосарланушылық пен қажет емес буындарды жойдық. Әкімдер өкілеттіліктің қажетті деңгейіне ие болды. Өңірлерде бәрі бар – бағдарламалар, ресурстар, қаржы құралдары. Әркім өз жұмыс учаскесі үшін жауап береді. Тек білекті сыбанып, іске кірісу қажет.» - Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолдауынан.
Заңдылықпен құқық тәртібін қорғаштау, адамның құқығы мен бостандығын қорғау, қылмыспен және басқа да құқық бұзушылықтармен күресу негізгі (арнайы) міндеті болып табылатын мемлекеттік органдар. Құқық қорғау органдарына: сот, гөрелік сот, конституциялық сот, прокуратура, ішкі істер, ұлттық қауіпсіздік, әділет, төрелік, кедендік бақылау, қаржы полициясы органдары және т.б. жатады.[1]
Құқық қорғау органдары – заңдылықты және құқық тәртібін, адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау және қылмысқа қарсы күрес міндеттерін атқаратын мемлекеттік органдар. Құқық қорғау органдарына сот, төрелік сот, Конституциялық сот (Қазақстанда Конституциялық кеңес), прокуратура, ішкі істер органдары, мемлекеттік қауіпсіздік (Қазақстанда ұлттық қауіпсіздік), кедендік бақылау, әділет органдары жатады.
Кең мағынада алғанда, Құқық қорғау органдары ұғымы бірқатар беймемлекеттік институттарды да: адвокатураны, аралық сотты, т.б. қамтиды. Күшейтілген қылмыстық-құқықтық қорғау жүйесіне қауіпсіздік шаралары мен әлеуметтік шаралар да кіреді. [2]
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 02.02.2011.
2. ҚР Мемлекеттік қызметкерлер туралы Заңы - Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 шілдедегі N 453 Заңы (01.01.2015ж. жаңартылған)
3. ҚР жергілікті мемлекеттік басқару туралы ҚР заңы - Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы N 148 Заңы (01.01.2015ж. жаңартылған)
4. Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы ҚР Заңы - Қазақстан Республикасының Заңы. 1998 жылғы 2 шiлде N 267 Заңы (01.01.2015ж. жаңартылған)
5. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
6. ҚР нормативтік құқықтық актілер туралы ҚР Заңы - Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 24 наурыздағы N 213 Заңы (01.01.2015ж. жаңартылған)
7. Баянов Е. Мемлекет және құқық негіздері. Оқулық. Алматы: Жеті жарғы,
2001. – 624 б.
8. Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» кодексі (05.07.2014).
9. ҚР Мемлекеттік қызметкерлер туралы Заң, 01.01.2015ж
10. Бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды әкімшілік
қадағалау туралы ҚР Заңы (01.01.2015 жаңартылған)
11. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы ҚР кодексі, 05.07.2014ж.
12. «Адамдарды қоғамнан уақытша оқшаулауды қамтамасыз ететін арнаулы
мекемелерде ұстау тәртібі мен шарттары туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 03 шілдедегі Заңы (01.01.2015 жаңартылған)
13. ҚР Заңы 23.07.1999ж.№ 453»ҚР мемлекеттік қызмет туралы»(08.12.2009
жылғы енгізілген өзгерістер мен толықтырулар).
14. ҚР Қоғамдық бірлестіктер туралы Заңы 2014 жылғы 24 шілде
15. ҚР нормативтік құқықтық актілер туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
16. Бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды әкімшілік
қадағалау туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
17. ҚР жергілікті мемлекеттік басқару туралы ҚР заңы, 01.01.2015ж.
18. Таранов А.А.Қазақстан Республикасының әкімшілік құқығы. Академиялық курс. Алматы, «КазГУ Баспа үйі» ЖШС,-2003,-284бет.
19. Ағыбаев А. Қылмыстық құқық. Оқулық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001ж.
20. Конституциялық заңы «ҚР Укімет туралы», 29.09.2014ж.
21.Таранов А.А. Коментарий к Кодексу об административных
правонарушениях, в двух книгах. Алматы. Норма-К.2002.
22. Бахрах Д.Н. Административное право.М.:БЕК,»1993.
23. Конституциялық заңы «ҚР Президенті», 03.02.2011ж.
24. Бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды әкімшілік қадағалау туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
25.«Мемлекеттік құпиялар туралы», 21.11.2014 жыл.
26.«Жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ҚР заңы, 01.01.2015 жыл;
27.«ҚР прокуратурасы туралы» ҚР заңы, 07.10.2012 жыл.
28.«Қылмыстық-атқару жүйесінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2012 жылғы 29 наурыздағы № 182 Бұйрығы
29. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі Алматы, 2013жыл.
30.Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
        
        Мазмұны
|Кіріспе..............................................................|3 |
|................................................ | ... ... ... ... ... ... |7 |
|Құқық қорғау органдарының түрлері |7 ... | ... ... ... жалпы |14 ... | ... ... ... ... ... нысанының | ... |25 ... ... | ... ... ... |25 ... | ... Мемлекеттің басқару нысанының |34 ... | ... ... ... рөлі мен ... |46 ... | ... Қоғам өмірінің аса маңызды жақтарын құқықтық реттеу. Әкімшілік | |
|құқықтың негізгі |46 ... ... | ... ... | ... ... |60 ... |
|.... | ... ... ... ... үшін ... ... ... жасалған.
Әкімшілік реформа жүргізілді, Үкімет пен атқарушы биліктің жаңа құрылымы
жұмыс істеуде. Әр министр не ... ... ... ... Біз ... пен ... емес ... жойдық. Әкімдер өкілеттіліктің
қажетті деңгейіне ие болды. Өңірлерде бәрі бар – бағдарламалар, ресурстар,
қаржы құралдары. ... өз ... ... үшін жауап береді. Тек білекті
сыбанып, іске кірісу қажет.» - Н.Ә.Назарбаевтың халыққа ... ... ... қорғаштау, адамның құқығы мен ... ... және ... ... бұзушылықтармен күресу негізгі
(арнайы) міндеті болып ... ... ... ... ... сот, ... сот, конституциялық сот, прокуратура, ішкі істер,
ұлттық қауіпсіздік, әділет, ... ... ... және т.б. ... қорғау органдары – заңдылықты және құқық тәртібін, адам құқықтары мен
бостандықтарын қорғау және қылмысқа ... ... ... атқаратын
мемлекеттік органдар. Құқық ... ... сот, ... ... сот ... Конституциялық кеңес), прокуратура, ішкі
істер органдары, мемлекеттік қауіпсіздік (Қазақстанда ұлттық қауіпсіздік),
кедендік бақылау, ... ... ... мағынада алғанда, Құқық қорғау органдары ұғымы бірқатар беймемлекеттік
институттарды да: ... ... ... т.б. ... ... ... ... қауіпсіздік шаралары мен әлеуметтік
шаралар да кіреді. [2]
Қазақстан Республикасының әдiлет органдары өз құзыретi шегiнде мемлекеттiң
қызметiн ... ... ... ... ... мемлекеттiк
органдардың, ұйымдардың, лауазымды адамдар мен азаматтардың жұмысында
заңдылық ... ... ... азаматтардың және ұйымдардың құқықтары
мен заңды мүдделерiн қорғауды қамтамасыз ететiн атқарушы ... ... ... ... органдары қызметiнiң құқықтық негiзiн Қазақстан
Республикасының Конституциясы, 2002 жылы 18 ... ... Заң ... де ... құқықтық актiлер, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
халықаралық шарттары құрайды. 
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі ... ... ... ... ... ... құруды, қайта
құру мен таратуды ... ... ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының Үкіметі жүзеге
асырады. 
Әділет саласында мемлекеттік саясаттың іске ... ... ... ... ... ... Республикасының Әділет
министрлігі болып табылады. ... ... ... ... ... ... орталық
атқарушы органы. Министрлік ... ... ... ... қамтамасыз етуді жүзеге асыратын, ... ... ... ... мен ... ... режиміне қолдау жасайтын, азаматтардың және ұйымдардың құқықтары
мен заңды ... ... ... жекелеген негіздер бойынша
республикалық меншікке айналдырылған ... ... ... ... ... және одан әрі қолдану бойынша атқарушы құжаттарды ... ... ... жұмыстарын атқарады.
Әділет министрлігінің негізгі міндеттері:
Саяси, экономикалық, әлеуметтік өмірдің құқықтық негіздерін бекітуге ықпал
ету;
заң жобалау жұмыстарын ... және ... ... ... ... ... құқықтық және қылмыстық тұрғысынан сараптауды қамтамасыз ету;
қабылданатын заңдардың ... ... ... мақсаты – Қазақстан Республикасындағы әділет
орғандарының ... ... және ... ... ... ... ... міндеттері:
Қазақстан Республикасындағы әділет саласындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... салаларын қарастыру.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш ... ... және ... ... тұрады.
1.Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдары
1.1 Құқық қорғау органдарының түрлері
Қоғам дегеніміз — адамдар мен ... ... ... ... өте ... ... ... арнаулы органдар арқылы қоғамды
басқарады, көпшілік бұқара үшін маңызы бар ... ... ... тәртіпті қамтамасыз етеді. Мемлекеттің түрлі органдары бар, олар
өздерінің ... ... ... ... ... ... байланыста және
бір-біріне бағынышта болады. Мемлекеттік органдар арасында ... ... ... орын ... Олар ... ... тәртіп пен заңдылықты
қамтамасыз етеді. Құқық ... ... сот, ... ... ... және ... кәсіби қылмыстармен күрес органдары жатады.
Құқық қорғау органдары ... ... ... ... ... ... бұл ... қатынастарға қатысушылардың құқық нормаларын қатаң,
бұлжытпай орындау және сақтау қағидаты, әдісі мен тәртібі.
Заңдылықтың мәні — ... ... ... ... нормаларды адал,
жауапкершілікпен сақтауында, орындауында, пайдалана және қолдана білуінде.
Заңдылық, ең алдымен, осы органдардың заң ... және оның ... және ... ... ... ... қатысуларын көздейді.
Заңдылық табиғатын түсіну үшін оның негізгі қағидаттарын анықтап алу қажет.
Заңдылық қағидаттары — бұл ... ... ... ... ... Оларға жататындар:
Жалпыға бірдейлік қағидаты. Заңдылықтың жалпыға бірдейлігі ... және ... ... ... ... және ... ... бірдей
міндеттілігі. Заң алдында жұрттың бәрі бірдей және бәрі де оған ... ... ... ... ... ... кашып құтыла
алмайды.
Бірлік қағидаты. Заңдылық бірлігінің мәні. Бұл талап ... ... ... ... қағидаты. Ол дегеніміз — мемлекеттің өмір ... ... ... міндеттері мен құқықтарын қатаң іске асыруы ... ... ... ғана ... ... ... ... Мемлекет құқық
Корғау органдарының қызметкерлеріне өз ұйғарымы ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір себептермен заңды орындап не
орындамауына жол бермейді.
заңдылықты іске асырудың ... ... ... іске ... кез ... заң ... ... тарапынан болғандығына
қарамастан оның жолы кесілетіндігін, заңды бұзғаны үшін ... ... пен ... ... ... ... болмайтындық
қағидаты. «Жоғары мүдделер», «халық талабы», «мораль (өнеге) талабы» деген
желеулермен заңылықтан кез ... кері ... ... тұрақсыздығына
әкеліп соқтырады, құқықтық нигилизмнің (немқұрайлықтың) ... ... Егер заң ... оны пайдалану орынды болмай қалса, онда оны тек
заң арқылы ... ... ... ... ... қажет, Заң өзгеріс
енгізілгенге дейін өмір сүреді, әрекет етеді. Бұрынгылар «заң қатал болса
ғана заң» («Dura lex, sed lex») деп ... ... пен ... ... байланыстылығы. Мәдениеттіліктен
адал заңдылық туралы әңгіме болуы да мүмкін емес: тұтас алғанда ... ... ... ... ... ... сайын, заңдылықтың да
деңгейі жоғары болады.
Басқа бір құқықтық құбылыс — құқықтық ... ... ... ... — бұл заң мен ... ... ... қатынастардың
тәртіптілік жай-күйі. Бұл құқықтық ... іске ... ... яғни заңдылықты сақтаудың, орындаудың түпкі нәтижесі. Заңдылық
— талап, құқықтық тәртіп — осы талаптарды ... ... ... ... ... ... нақ ... қол жеткізу үшін өзге де
нормативтік құқықтық актілер шығарылады, ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Құқықтық
тәртіп пен заңдылық арасында бір-біріне тікелей тәуелділік бар: заңдылықтың
нығайтылу құқықтық тәртіпті нығайтады, ал бұған ... егер ... онда ... ... те іле-шала бұзылады. [3]
Құқық қорғау қызметі кез келген тәсілмен ғана емес, ықпал ... ... ... ... ... асырылады. Олардың қатарына заңмен
белгіленетін мемлекеттік ... және ... ... ... ... төрт түрлі белгілі:
қылмыстық-құқықтық (қылмыс жасаған жағдайда);
азаматтық-құықтық (қылмыстық жауапкершілікке әкеліп соқтырмайтын ... ... ... ... ... қылық жасау; мысалы, ұсақ бұзақылық,
қоғамдық орындарда алкогольді ... ... ... ... ету және ... ... атқармау немесе оларға
салдыр-салақ қарау).
Заң құқық қорғау ... ... ... өзге де құқықтық актілердің
белгіленген тапсырмаларына ғана ... ... заң ... ... ... ... талап етеді. Егер заң бойынша суық ... ... ... үшін ... ... санкция қарастырылған болса,
әкімшілік жолымен тұтқынға алуды қолдануға болмайды. ... ... ... бір ... ... орындалады. Мысалы, қылмыстық, әкімшілік
немесе тәртіптік ... ... ... ... ... ... ... айқындауға болмайды.
Құқық қорғау органдарының жалпы сипаттамасы.
Құқық қоргау органдары заңдылықты бұзуға жол бермейді, құқықты ... ... ... ... ... итермелеген себеп пен жағдай және қылмыстылықтың жолын кесу
шараларын қабылдау.
Сот — әділеттілікті жүзеге ... ... ... ... ... ... ... түрде заңға сәйкес қарау жене шешу жөніндегі құқық
қорғау қызметінің бір түрі.
Сот әділдігі мынадай белгілермен ... ... тек қана сот ... ... ... ... түрде заңға сәйкес қылмыстық және азаматтық істерді
қарайды және ... ... ... ... ... тек қана заң ... ... жалпыға міндеттілік күшіне ие. Бұл ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару
органдары, ... ... ... ... және ... ... сот шешімінің заңды күшіне енгенін көрсетеді. Сот
шешімін орындамау мемлеттік мәжбүрлеу, ... ... ... ... алып ... ... Республикасында сот әділдігі соттар арқылы
ғана жүзеге асырылады. Ешқандай басқа мемлекеттік немесе мемлекеттік емес
органдар сот әділдігін жүзеге ... ... ... шығарған шешімдерін
бұзуға немесе өзгертуге тек қана соттардың ғана құқығы бар.
Сот билігін ...... ... ... асыруды
айыпталушының кінәсіздігін дәлелдеу қағидасына сүйене отырып атқаруы тиіс.
Кінәсіздігін дәлелдеу азаматты ... ... ... ... ... заң ... кінәлілігі дәлелденгенше кінәлі емес деп есептеледі. Тек
сот үкім шығарғаннан кейін ғана оны қылмыскер деп айта аламыз.
Қазақстан Республикасының әділет органдары мен ... ... ... ... іске ... ... ... биліктің орталық органы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Әділет министрлігі
аумақтық әділет мекемелеріне, нотариалдық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы мемлекеттің қызметін құқықтық қамтамасыз етуді жүзеге
асыратын, ... ... ... ... ... ... жұмысында заңдылық режиміне қолдау жасайтын, азаматтардың және
ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... ... ... бойынша республикалық меншікке айналдырылған (айналдыруға жататын)
мүлікті есептеу, сақтау, бағалау және одан әрі қолдану бойынша ... ... және ... ұйымдастыру жұмыстарын атқарады.
Әділет министрлігінің негізгі міндеттері:
Саяси, экономикалық, әлеуметтік өмірдің құқықтық негіздерін бекітуге ... ... ... ... және ... жағынан қамтамасыз ету;
заң жобаларын құқықтық және қылмыстық тұрғысынан сараптауды қамтамасыз ету;
қабылданатын заңдардың тиімділігін болжау.
Кедендік ... ... ... ... ... кедендік бақылау агентігі, кедендік басқармалар,
кедендер, кедендік бекеттер кіреді. Сонымен, құқық қорғау ... ... ... пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз етудегі ... ... ... Бұл ... мемлекеттің, жалпы қоғам мен ... ... ... еріктері мен заңды мүдделерін қорғаудан тұрады. ... ... ... ... ету ... заңға сәйкес қатаң түрде жүзеге
асырылады.[1]
Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдару дегеніміз бұзылған құқықты
орнына келтіруге, заң ... ... ... ... етуге
бағытталған мемлекеттік органның мәжбүрлеу қызметі. Осы шараларды қолдану
үшін ерекше құқық қорғау органдары құрылады.
Құқық қорғау ... ... тек заң ... ғана ... асырылады
және олар мемлекеттің заңдылық негіздерін ... мен ... ... ... Олардың қызметінің негізгі бағыттарына сот билігі,
прокурорлық қадағалау, қылмыстық қудалау, ... ... және т.б. ... жатады. [10]
Құқықты қоғау үшін мемлекетімізде мынадай органдар құрыған:
Сот. Біздің елдегі сот төрелігін Коснституцияның 75-бабына, ... ... 25 ... «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен
судьялардың мәртебесі туралы» конституциялық заңына ... тек сот ... ... Сот ... ... ... Жоғарғы соты және
жергілікті соттар құрайды.
Жергілікті соттарға облыстық және оларға теңестірілген соттар (республика
астанасының ... ... ... ... бар ... қалалық
соттары, мамандандырылған сот – ҚР Әскери соты және ... ... сол ... ... ... ... ... мен ұйымдардың құқықтарын, бастандықтары мен заңды мүдделерін
қорғайтын, ол бұзылған жағдайда оны қалпына келтіретін барынша ... ... ... ... ... ... қарамастан тек Конституция мен Республика
заңдарына сәйкес, өздеріне ... ... ... билікті жүзеге
асырады, іс жүргізу нысандарында белгіленген сот ісін қарауға ... ... да ... ... мүмкіндігін қамтамасыз етеді,
істің ақиқатын ашады және ол бойынша ... әрі ... ... шығарады.
Соттарға мемлкеттік мәжбүрлеуді қолдану құқығы берілген. Сот азаматтық ... ... ... ... ... мен ... тиісті
тәртіпке шақырады. Кінәліге қылмыстық жазаны тек сот тағайындай алады.
Қазақстан Республикасының барлық соттарының судьяларының мәртебесі бірдей,
ал бір-бірінен тек ... ғана ... ... сот ... ... ... өкілеттіктер беріледі, ол өз міндеттерін тұрақты
негізде орындайды және сот ... ... ... ... – сот ... жүзеге асыру, құқық бұзушыларға мәжбүрлеу шараларын
қолдану жолдарымен ... және ... ... мен ... заңсыз қол сұғушылықтан қорғайтын мемлекеттік орган. ... ... ... ... ... ... мен арнаулы
мемлекеттік аппараттың құрылуына байланысты өз ... жеке ... ... ... ... ... қоғамда дау-жанжалды тайпа ақсақалдары не
көсемі, ерекше ру жиналысы, арнайы алқа ... ... тыс ... ... да болды (мысалы, қанға қан, талион қағидасы). 18 – 19 ғасырларда
сотты және сот өндірісін ... ... ... ... ... сот пен заң ... бәрінің тең болуы, сот өндірісінің ашықтығы мен
жариялылығы, формальды дәлелдемелер жүйесінен бас тарту, судьяларды ... ... ... ... ... механизмінің маңызды бөлігі
ретінде толықтай арнайы заңдармен реттеледі. Сот мемлекеттік орган ... ... ... ... ... ал сот ... ... күшімен қамтамасыз етіледі. Дәстүрлі қазақ қоғамында сот ... ... ... ... ... дау-жанжалдың тараптары өзара
келісім арқылы төрелік етушіні өздері таңдаған. Әдетте ... ... ... ... және ... аты шыққан адамға тапсырған.
Прокуратура. Прокуратура заңның дәлме- дәл және біркелкі ... ... ... ... ... ... қызметтік ұйымдастырылуы, қызмет тәртібі және ... ... ... ... ... ... ... прокуратурасы туралы» 1995 жылғы 21
желтоқсандағы заң күші бар ... ... ... прокуратура
қызметінің жекелеген қырларын реттейтін әрі шектейтін заңдармен, сондай-ақ
Бас ... ... ... орталықтандырылған бірегей жүйесін Қазақстан Республикасының
Бас прокуроры басқарады, ал оған облыстық прокуратуралар, республикалық
дәрежедегі ... және ... ... ... ... қалалық және оған теңестірілген әскери және
мамандандырылған (көлік, табиғат қорғау, ... ... ... ... кіреді.
Республикасының Бас Прокурорын Республика Парламенті Сенатының келісімімен
Президент тағайындайды.
Сонымен, прокуратура ... ... ... бөлінісі және өзара
қатынасындағы ерекше орган. Оның басты ...... ... ... жарлықтарының және өзге де нормативтік құқықтық
актілердің дәлме-дәл әрі ... ... ...... ... мен ... әкімшілік және орындаушылық іс
жүргізудің заңдылығын жоғары қадағалауды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... мен ... ... келетін
нормативтік актілерге наразылық білдіреді және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың
қызметіне және азаматтардың жеке өміріне араласпайды.
Прокуратура — мемлекет атынан заңнама мен құқықтарды ... ... ... азаматтың еркіндіктерін қадағалап бақылайтын құқық қорғау органы.
Қазақстан Республикасының адвокатурасы. Адвокатура адамның өз құқықтарын,
бостандықтарын сотқа қорғауға және ... заң ... ... мемлекеттік
кепілдік берілген және азаматтардың құқықығын жүзеге ... ... ... ... табылады.
Адвокадтардың құқықтық статусы Қазақстан ... 1997 ... ... 5 ... ... ... ... заңымен
реттеледі.
Жоғары заң білімі бар, заңгер мамандығы бойынша жұмыс стажы 2 ... ... және ... қызметі жүзеге асыру құқықғына лицензия алған адам
адвокат бола алады. Адвокат міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... барлық облыстарда қалаларда адвокаттар
алқасы және кжеке ... ... ... ... қызмет етеді.
Адвокатура — заңгерлердің азаматтар мен ... ... ... ... сот ... іске ... ... тәртібін
нығайту мақсатында заңдық көмек көрсету үшін ерікті түрде ұйымдасқан
бірлестік.
Адвокатураның міндеттері:
жеке және ... ... ... ... ... ... ... сақтауға көмектесу,
заңдылықты сақтау және нығайту,
жеке адамдардың құқықтарын қандай да болмасын қол сұғушылықтан қорғау,
заңдылық үшін күресу, 
сот әділдігіне жәрдемдесу.
Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтары ... істі ... ... ... құқығы қорғалғанда ғана толық көлемде жүзеге асырылады.
Бұл жағдайда заңды білу ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... Азаматтар, әдетте, заңнаманың
негізгі ережелерімен ғана таныс. Ал субъективтік ... ... ... ... терең білу және оларды қолдану тәртібін меңгеру қажет. ... ... бар ... мен ... ... ... ... адвокаттық қызмет шегінде кәсіптік негізде заңдық ... ... ... ... болып табылатын азамат. Қазақстан
Республикасында болашақ адвокаттарға белгілі талаптар ... ... ... ... ... ... ... білімі, заң
мамандығы бойынша екі жылдан кем емес ... ... ... ... ... айналысу үшін біліктілік емтиханын тапсырып, Әділет
министрлігінің лицензиясын алуы керек. Адвокат ... ... ... ... ... мен ... ... қорғау үшін заңды әдіс-тәсілдер
арқылы мынадай заңгерлік көмек көрсетеді:
кеңестер, түсініктемелер беру;
талап-арыздарын, шағымдар мен ... ... ... және құқықтық
сипаттағы өзге де құжаттарды толтыру;
тергеу және алдын ала ... ... ... ... ... ... талапкерлерді және азаматтық жауапкерді
ұсынады;
азаматтық істер мен әкімшілік заң бұзушылық істері бойынша ... ... ... ... ... ... және ... заңнамаға қайшы ... ... іс ... ... айыптаушыларды (күдіктілерді)
қорғау қызметін жүзеге ... ... ... Әрбір ұсталған,
тұтқындалған, айыпталған адамның ұсталган, тұтқындалған немесе ... ... ... ... ... ... пайдалану құкығы
бар.
Қылмыстық жауапқа тартылған адам қорғаушы алуға ... Егер ол ... оның ... ... немесе заңды өкілдері адвокат шақырғысы келмесе,
онда ол тергеушінің, прокурордың немесе судьяның қаулысымен тағайындалуы
тиіс. Бұл ... ... ... ... ... бюджет
қаржысынан төленеді.
Заңнамада тыйым салынбаған өзге де заң көмектеріне мыналар ... ... ... ... және ... құжаттарын тіркеуге
әзірлеу;
келісімшарттар жасау;
коммерциялық операцияларға қызмет көрсету;
кеңес берушілері жоқ ұйымдарға заңдық қызмет көрсету.
Адвокат қызметімен айналысуға ... бар ... ... ... бірлестікке ... ... ... тәуелсіз, кәсіби, өзін-өзі
басқаратын және ... ... ... Ол жеке және ... ... заң ... көрсету үшін құрылады.
Наториат. Қазақстан республикасындағы Наториат – құқықтармен фактілерді
куәландыруға, 1997 жылғы шілденің 14 де ... ... ... ... өзге де ... ... ... бағытталған наториалдық
іс-әрекеттерді жасау арқылы жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды
мүдделерін қорғаудың заң жүзінде бекітілген ... ... ... ... мен ... нысандарды куәландыру
жолымен жеке және заңды тұлғалардың мүдделерін заң ... ... ... ... ... ... тұрғыда
бекітілген органдар жүйесі. Нотариат пен сот азаматтық ... ... ала және ... кейін бақылаудың бірыңғай қызметін жүзеге
асырады. Бірақ азаматтық іс ... ... ... ... нотариат азаматтық құқықтарды заң жолымен бекітуге және
олардың болашақта бұзылу мүмкіндігін алдын алуға ... ... ... ... ... ... ... құжаттар көшірмесін және олардан алынған
үзінділердің дұрыстығы туралы куәлік;
азаматтың тірі екендігін куәландыру;
құжаттардың түсіру ... ... және ... тұлғалардың арыздарын басқа жеке және заңды тұлғаларға
табыс ету;
атқарушы жазбалар жасау;
құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... мүдделі жақтың өз құқығын дәлелдеуін
жеңілдетеді, өйткені шарттың нотариус ресми ... ... ... ... ... ... ... ақиқаттылығы, мәміле жасаған жері
(орны), уақыты, өзге де жағдайлар нақты және ... ... ... ... ... ... ... мәлімет
Әділет органдарының міндеттері:
1) жалпы мемлекеттік даму стратегиясын әзірлеу мен іске асыруға қатысу, заң
жобалау ... ... ... ... ... ... ... актілерге құқықтық сараптама жасау жолымен адам мен азаматтың
құқықтары мен ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттің тұрақты және үдемелі дамуын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... әлемдік қауымдастықтағы беделін қолдау және ұлттық
мүдделерін қорғау мақсатында, оның ... ... ... ... дайындау мен жасасу жолымен, Қазақстанның халықаралық
аренадағы ... ... ... ... жеке және ... тұлғаларды, мүлікке және онымен жасалатын мәмілелерді,
жылжымалы мүлiктiң жекелеген түрлерiнiң ... ... ... ... ... және атқарушы органдардың нормативтiк
құқықтық актiлерiн, азаматтық хал ... ... ... жүзеге
асыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiнің
мемлекеттiк есебiн жүргiзудi және оларға бақылау жасауды жүзеге асыру;
4) нормативтік құқықтық актілерді ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік есеп жүргізуді
жүзеге асыру; 
5) құқықтық көмекті ұйымдастыру және заң қызметтерін көрсету және ... ... ... ... ... ұйымдастыру және жүзеге асыру; 
7) қылмыстық жазалауды, жазалауды орындайтын органдар мен ... ... пен ... ... ... ... ... меншік құқықтарын қорғау саласында мемлекеттік саясатты
жүзеге асыру; 
9) есірткі құралдарының, психотроптық заттардың, ... ... ... ... ... заңсыз айналымына және оларды теріс
пайдалануға қарсы іс-әрекет жасауды жүзеге асыру; 
10) заңдармен жүктелген өзге де ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлiкке құқықтарды және олармен жасалатын
мәмiлелердi, құқықтық көмектi және заң ... ... ... ... ... ... ету; сот-сараптама қызметiн ұйымдастыру және
жүзеге асыру;
12) Қазақстан Республикасының азаматтарына жеке ... мен ... және ... ... ... ... ... алуды және
тiркеудi Қазақстан Республикасының ... ... ... ... табылады. [8]
Әділет органдарының біртұтас жүйесіне Қазақстан Республикасының Әділет
министрлігі; Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен ... қамтитын әділет органдары жатады.
Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгi Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... құратын, қайта ұйымдастыратын және тарататын орталық
атқарушы орган болып табылады. ... ... ... ... тағайындайтын және қызметтен босататын Министр
басқарады.
Қазақстан Республикасының әділет органдары ... әрі - ... ... ... ... ... жауапты және Қазақстан
Республикасының Үкіметіне есеп беретін, өз ... ... ... ... қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... адамдар мен азаматтардың жұмысында
заңдылық режимін қолдайтын, азаматтар мен ұйымдардың ... мен ... ... қамтамасыз ететін атқарушы өкімет органдары болып
табылады.
Әділет органдары қызметінің құқықтық ... ... ... осы ... Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік
құқықтық актілерінің нормалары мен Қазақстан ... ... ... ... қызметі: 
заңдылық; 
қорғалу құқығын қамтамасыз ету, барлығының заң алдындағы теңдігі, адам мен
азаматтың құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу және сақтау; 
жариялылық, құқық қорғау және ... да ... ... ... лауазымды адамдармен өзара іс-әрекет жасасу;
4) саяси партиялар мен өзге де қоғамдық бірлестіктерінің қызметіне тәуелді
болмау;
5) әділет органдары жүйесінің біртұтастығы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Әділет министрлігі;
2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Комитеттері;
3) аумақтық ... ... өзге де ... ... органдар (ұйымдар) кіретін бірегей
жүйені құрайды.
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі ... ... ... ... ... ... ... қайта
құру мен таратуды Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі, ... ... ... - ... ... ... ... органдарының штат санын, материалдық-техникалық қамтамасыз етілу
шарттарын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген штат саны ... ... бөлу ... Қазақстан Республикасының Әділет министрі
белгілейді. 
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі ... ... ... кіретін орталық атқарушы орган болып табылады, оны
Республика Премьер-Министрінің ... ... ... Президенті
құрады, таратады және қайта құрады. [9]
Әділет министрлігін Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің ... ... ... ... ... тағайындайтын және
қызметтен босататын Министр ... ... ... бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі қызметке тағайындайтын
және қызметтен босататын бірінші ... және ... ... ... Республикасының Әділет министрі (бұдан әрі - ... ... ... ұйымдастырады әрі басқарады және әділет ... ... ... жеке ... береді. 
Министр: 
1) Әділет министрлігі аппаратының қызметкерлерін, облыстық және соларға
теңестірілген әділет ... және ... ... ... ... сондай-ақ олардың орынбасарларын қызметке
тағайындайды және қызметтен босатады; 
2) мемлекеттік органдардың мемлекеттік тіркеуге жататын, бірақ одан өтпеген
нормативтік ... ... күші жоқ деп тану ... сотқа талап-
арызбен жүгінеді; 
3) әділет органдарының орындауына міндетті ... ... ... ... - өзге де ... ... ... лауазымды
адамдар мен азаматтардың орындауына міндетті актілер шығарады; 
4) ... ... ... ... барлық мемлекеттік органдар мен
ұйымдарда Министрліктің атынан өкілдік етеді; 
5) заңдарға ... ... ... ... ... береді; 
6) өзіне осы Заңмен, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік ... ... өзге де ... ... асырады. 
Министрлік, оның аумақтық органдары мен ведомстволық бағынысты органдары
(ұйымдары) қызметінің негізгі ... ... ... ... ... үшін Министрліктің жанында консультативтік-кеңесші орган -
алқалар құрылады. 
Алқаның сандық және дербестік құрамын ... оның ... ... ... ... және өзге де ... ішінен бекітеді.
Алқаның шешімдері қаулылармен ресімделеді. Алқаның отырыстарын дайындау
мен жүргізу тәртібін Әділет ... ... ... ... және ... теңестірілген әділет бөлімшелері, облыстық (қалалық)
қылмыстық-атқару ... ... ... ... органдары болып
табылады.
Аумақтық әділет органдарында әділет органдарына жүктелген функциялардың
орындалуын ... ... ... ... бөлімшелер құрылады.
Әділет жүйесінің органдары (ұйымдары).
Әділет министрлігіне жүктелген міндеттерді шешу және ... ету үшін ... ... ... ... ... ... мен басқа да ұйымдар қызмет етеді.
Әділет органдарының мемлекеттік органдармен,  ұйымдармен және ... ... ... жасасуы.
Әділет органдары орталық және жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... лауазымды
адамдармен өзара іс-әрекет жасасады. 
Мемлекеттік органдар, ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... және адам мен ... заңды
тұлғалардың құқықтарын, еркіндіктерін және мемлекеттің мүдделерін қорғауда
жәрдемдесуге міндетті. 
Әділет органдарының шет ... ... ... мен
ұйымдарымен, соның ішінде әділет органдарымен ынтымақтастығы халықаралық
шарттардың негізінде жүзеге асырылады. 
Осы Заңмен, Қазақстан ... өзге де заң ... ... ... мен ... ... ... жағдайларда,
Әділет министрі өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес мемлекеттік тіркеуге жататын әділет органдары ... ... ... ... ... ... министрлігінің ведомстволары мен аумақтық әділет органдарының
басшылары өз құзыреті шегінде бұйрықтар мен ... ... ... өз ... ... қабылдаған және заңдарда көзделген
жағдайларда мемлекеттік тіркеуден ... ... ... ... лауазымды адамдары мен азаматтары үшін орындауға міндетті
болады. 
Әділет органдары: 
1) ... ... ... тіркеуге жататын, бірақ ... ... ... ... ... актілеріне қатысты; 
2) орталық және жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жариялануға тиіс, бірақ
белгіленген тәртіппен жарияланбаған, ... ... ... ... ... әділет органдарында мемлекеттік тіркеуге жататын, қолданылып жүрген
заңдарға қайшы ... ... ... ... ... қатысты;
4) заңдармен белгіленген өзге де жағдайларда заң бұзушылықтарды жою туралы
ұсынымдар енгізуге құқылы.
Ұсыным тиісті мемлекеттік органға ... ... не ... ... (лауазымды адамға) енгізіледі.
Ұсыным бір айлық мерзімде мемлекеттік органның не лауазымды адамның жоғары
тұрған органының қарауына ... ... ... ... ... ... ... не лауазымды адам жолсыздықты жоюға және қолданған
шаралар туралы әділет органдарына хабарлауға ... ... ... ... мен ... ... заң ... жұмыстарын жүргізу, заңдарды жетілдіру
саласындағы функциялары
Заң жобалау ... ... ... жетілдіру саласында әділет
органдары мынадай функцияларды жүзеге асырады:
1) заң ... ... ... ... ... мен ... ... нормативтік құқықтық актілердің жобаларын әзірлеу; 
2) Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне құқықтық
сараптама жасау; 
3) заң ... ... ... ... және консультацияларды
жүзеге асыру үшін, осы мақсаттарда ... және ... ... ... отырып, мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, соның
ішінде шетелдік органдар мен ұйымдардың мамандары мен ... ... ... ... мен Премьер-Министрінің тапсырмасы бойынша және өз
бастамасымен Үкіметтің ... ... ... ресми түрде
түсіндіру; 
5) заңдарды құқықтық ақпараттандыру, жүйелеу, қолданыстағы ... ... ... банкісін жүргізу, Қазақстанда біртұтас
құқықтық ақпараттың компьютерлік жүйесін ... заң ... ... органдар мен ұйымдардың ғылыми-зерттеу
жұмысын үйлестіру. 
Әділет органдарының халықаралық шарттарды құқықтық қамтамасыз ету, шетелдік
құқықтық көмекті үйлестіру ... ... ... халықаралық шарттарды, шетелдік құқықтық көмекті үйлестіру
саласында мынадай функцияларды жүзеге асырады: 
1) шет мемлекеттермен құқықтық көмек және құқықтық ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдастыру,
даярлау;
2) Қазақстан Республикасының кепілдігімен жасалатын заем ... ... ... (Legal ... халықаралық шарттарға сәйкес шет мемлекеттердің сот тапсырмаларын,
өтініштері мен өтініш ... ... ... ... мен шет ... ... үйлестіру,
сәйкестендіру, сондай-ақ Қазақстан таныған ... ... ... ... имплементациялау мәселелері бойынша
талдау жасау;
5) халықаралық ... ... ... ... ... ... сот-сараптама қызметі, анықтау және әкімшілік іс
өндірісі саласындағы ... ... ... қызметі, анықтау және әкімшілік іс өндірісі
саласында мынадай функцияларды ... ... сот ... ... іріктеу және орналастыру; 
2) сот сараптама қызметін ұйымдастыру және заңдармен белгіленген тәртіппен
сот сарапшыларына лицензиялар беру; 
3) сот-сараптама ұйымдарын ... ... ... сот сараптамасы саласында ғылыми-зерттеу жұмысын үйлестіру; 
Әділет ... ... ... жүзеге асыру саласындағы
функциялары. 
Әділет органдары ... ... ... ... ... мынадай
функцияларды жүзеге асырады: 
1) орталық мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық ... ... ... ... және ... ... актілерін мемлекеттік тіркеу; 
2) заңды тұлғаларды, филиалдар мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркелімін және филиалдар мен
өкілдіктердің тізілімін жүргізу;
3) жеке тұлғаларды, соның ... ... ... хал ... ... тіркелген нормативтік құқықтық актілердің тізбесін жалпы ... ... ... ... ... және ... жасалатын мәмілелерді
мемлекеттік тіркеу, жылжымайтын ... ... ... жүргізу,
жылжымалы мүліктің кепілін тіркеу және жылжымалы мүлік кепілінің ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
тізілімін жүргізу.
Әділет органдарының ... ... ... және заң ... ... ... салаларындағы функциялары.
Әділет органдары құқықтық көмекті ұйымдастыру және заң қызметтерін көрсету,
құқықтық насихат салаларында мынадай функцияларды жүзеге асырады: 
1) мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен адвокаттар мен нотариустардың
лицензияларын беру, кері қайтарып алу, тоқтата тұру және тоқтату; 
2) мемлекеттік нотариаттық кеңселердің қызметін ... жеке ... ... нотариаттық іс жүргізу және жеке ... ... ... ... ... ... сақтауын
бақылау; 
3) нотариаттық және адвокаттық қызметті, ақылы заңгерлік қызмет көрсету
жөніндегі ... ... ... қызметке байланысты емес ақылы
заңгерлік қызмет көрсету жөніндегі қызметті ... ... ... ... хал ... жазу ... қызметін қамтамасыз ету; 
5) орталық атқарушы органдардың заңгерлік қызметтерінің қызметін үйлестіру
және әдістемелік басшылық ... ... ... және ... ... аппараттарының заң қызметтерімен өзара іс-қимыл
жасау; 
6) нотариаттық кеңселердің, АХАЖ ... ... ... ... ... ... заңгерлік қызметтерінің сапасын бақылау; 
7) АХАЖ органдарының кадрларын аттестациялау, іріктеу және орналастыру,
АХАЖ ... ... ... ... ... қызметіндегі бірыңғай
құқық қолдану тәжірибесін қамтамасыз ету. 
Әділет органдары құқықтық насихат саласында мынадай функцияларды
жүзеге асырады:
1) құқықтық насихатты ... ... ... ... қатысу;
2) шарттық негізде эталондық заң актілерін және өзге де ... ... ... және ... материалдарды,
соның ішінде автоматтандырылған құқықтық ақпарат жүйесін пайдалана отырып
беру;
3) баспа ... ... ... ... ... ... ... тапсырушысының функциялары;
4) заңгерлік газеттер мен журналдар шығару.
Әдiлет органдарының санаткерлiк меншiк құқықтарын ... ... ... ... ... меншiк құқықтарын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... саласындағы заңдардың қолданылу тәжірибесін
қорыту, сондай-ақ осы саладағы заңдарды жетiлдiру жөніндегі ұсыныстарды
әзірлеу; 
2) ... ... ... ... ... және ... ғылыми-зерттеу және басқа да ... ... ... ... ... санаткерлік меншік объектілерін қорғау және пайдалану мәселелері
жөніндегі халықаралық ... ... ... ... ... пен ... ... сақтауға және авторлық құқық пен сабақтас құқықтарды қорғау
саласындағы халықаралық ... ... ... ... реттеу; 
5) мүліктік құқықтарын ұжымдық негізде басқаратын ұйымдардың қызметіне
бақылау; 
6) ... ... ... ... ... ... ету; 
7) мүліктік құқықтарын ұжымдық негізде басқаратын ... ... ... ... ... пайдаланушылардың және сабақтас
құқық объектілерінің араларында жасалған лицензиялық шарттарды тіркеу ... ... ... тіркеу куәліктерін беру; 
8) шығармаларды пайдалануға құқықтарды ... мен ... ... ... меншік объектілеріне, селекциялық жетістіктерге, интегралдық
микросхем ... ... ... ... тапсырыстарды тіркеуді
қамтамасыз ету; 
10) қорғау құжаттарын беруге тапсырыстарға ... ... ... өнеркәсіп меншік объектілерінің, селекциялық жетістіктердің,
интегралдық микросхем ... ... ... ... ... беру және ... күшінде сақтау жөніндегі шараларды
жүзеге асыру; 
11) патенттік ... ... ... ұйымдардың қызметін бақылау; 
12) өнеркәсіп меншік объектілерін, селекциялық жетістіктерді, интегралдық
микросхем ... ашық ... және ... ... ... пайдалануға лицензиялық шарттарды тіркеуді қамтамасыз
ету; 
13) әділет ... ... ... ... ... ... заңдармен жүктелген өзге де функцияларды орындау. 
Әділет органдарының есірткі құралдары, психотроптық заттар, ... және ... ... мен ... ... ... функциялары.
Әділет органдарының өз функцияларын жүзеге асырудың ерекшеліктері мен
тәртібі. 
Әділет органдарының өз ... ... ... ... ... өзге де заң актілерімен, сондай-ақ заңи ... ... ... ... ... ... ... және азаматтың, ұйымдар мен ... ... мен ... ... сақтауға және қорғауға; 
2) өздеріне басқа да мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... сондай-ақ олар құпияландырған
мәліметтердің қорғалуын қамтамасыз етуге; 
3) әділет органдары ... ... ... бойынша азаматтар мен
заңды тұлғалардың өтініштеріне тексерулер жүргізуге; 
4) өз қызметі салаларында қолданылып жүрген заңдарды қолдану ... және ... және ... ... ... ... ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөнінде ... ... ... мен ... ... іске ... ... өз құзыреті шегінде мемлекеттік органдарға ғылыми-әдістемелік және
құқықтық көмек көрсетуге міндетті.
Әділет органдары мен ... ... ... ... мен ... ... адамдарының өз құзыретінің шегінде:
1) орталық және жергілікті мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, ... мен ... ... ... ... ... ... актілер шығаруға;
2) олардың құзыретіне кіретін мәселелер бойынша ведомствоаралық үйлестіру
мен бақылауды жүзеге асыруға; 
3) мемлекеттік органдардан, ... ... ... ... ... ... ... ақпарат пен материалдарды сұратуға
және алуға; 
4) орталық мемлекеттік ... ... ... ... мен
әкімияттарда мемлекеттік тіркеуге жататын нормативтік ... ... ... ... азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және ... ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық іс ... ... ... ... ... ... ... қорғау үшiн талап арызбен сотқа жүгiнуге;
6) өзiне берiлген мүлiктi басқаруды жүзеге асыруға;
7) лицензиялауды жүзеге асыруға;
8) ведомстволық бағынысты ... құру ... құру және ... ... ... енгізуге;
9) баспа қызметiн жүзеге асыруға;
10) заңдармен берiлген өзге де ... ... ... құқылы.
Әдiлет органдарының кадрлары және олардың құқықтық жағдайы.
Арнайы ... ... ... ... мен ... нормаларын
Қазақстан Республикасының Yкiметi белгiлейтiн нысандық киiммен тегiн
қамтамасыз етiледi. 
Арнайы ... бар ... ... ... лауазымдық жалақыларына
қосымша төлем белгiленедi. 
Еңбектi құқықтық реттеу 
Әдiлет органдары қызметкерлерiнiң еңбек қатынастары осы ... және өзге ... ... ... ал осы ... және ... ... Қазақстан Республикасының Заңымен реттелмеген бөлiгiнде еңбек
туралы заң актiлерiмен реттеледi. 
Әдiлет органдары қызметкерлерiнiң ... ... ... қылықтары мен құқық бұзушылықтары, өз мiндеттерiн
орындамағаны немесе тиiсiнше орындамағаны үшiн ... ... заң ... белгiленген шарттар мен ... ... ... ... ... ... ... ету 
Әдiлет органдарының қызметкерлеріне еңбек ақы ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудің бірыңғай жүйесіне
сәйкес жүзеге асырылады. 
Әдiлет органдары қызметкерлерiне ұзақтығы отыз ... күн жыл ... ... органдары қызметкерлерiнiң өзгеше мәртебесi бар әдiлет ... ... және ... қамтамасыз ету Қазақстан
Республикасының заң және өзге де құқықтық актiлерiмен белгiленедi. 
Әдiлет органдары үшiн ... ... ... үшiн ... ... қайта даярлау және ... заң ... ... ... ... ... ... көзделген жағдайларда және тәртiпте, жүктелген мiндеттердi
орындау үшiн ... ... ... ... ... ... шараларын, оның ішiнде арнайы құралдар мен ... ... ... ... ... жағдайларда әдiлет органының ... ... ... ... ... ... шұғыл
медициналық көмек көрсетуге және жоғары тұрған әдiлет органдарын ... ... ... ... ... органдарының ұйымдастырылуы мен қызмет етуiнiң өзге де мәселелерi.
Әдiлет органдарын қаржыландыру, материалдық-техникалық қамтамасыз ету.
Әдiлет органдарын қаржыландыру, материалдық-техникалық ... ... ... қаражаттары есебiнен жүзеге асырылады.
Әкімшілік құкық мемлекеттік билік органдарының ... ... ... Заңның негізінде және олардың ... ... ... ... үшін ... ... ... Ал
өзінің ішкі мазмұны жағынан олардың ерік беру - ... ... ... ... ... ... тиым салу - белгілі бір
әрекеттер ... ... ... нұсқаулар, яғни белгілі бір әрекеттер
жөнінде ... ... ... ... ... ... Бұл ... әкімшілік кұқық саласының ерекшелігін дәлелдейді, бұл әкімшілік
құқықтық қатынастар субъектілері жағдайының бірдей маңызды ... ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық қатынастарға қатысушылар үшін сипатта
болатынындай тең болып табылмайды, бүл ұғым азаматтар мен заңды тұлғалардың
заңды құқықтары мен ... ... ... деген сөз ... ... осы ... ... қатысушылардың кұқықтары мен
бостандықтарын қорғау кепілдіктері айтылады, олар ... мен ... ... ... ... ... органдар мен
уәкілетті адамдардың шешімдері мен әрекеттеріне шағым беру мүмкіндігіндей
құзіретін айқын реттеуден ... ... ... ... ... басқару нысанының ерекшеліктері
2.1 Мемлекеттік басқару түсінігі
Мемлекет қызметін ұйымдастырудың басты, ... ... ... Конституциясында қарастырылған (33-бап), сонымен қатар
Қазақстан ... 2015 ... 01 ... ... қызмет
туралы» заңымен қарастырылған. Бұл Заңда мемлекеттік ... ... ... қызметкерлердің құқықтық жағдайларын
және мемлекеттік қызмет аясындағы қарым-қатынастардың реттелуін анықтайды.
Мемлекеттік ... ... ... іс-әрекетінін бір турі болып
келетіні сөзсіз. Сондықтан да мемлекеттік қызмет жалпылай ұйымдастыруға ... ... ... ... ... деп әлеуметті пайдалы,
объективті қажет және басқарылу персоналының ұйымдасқан ... ... ... басқару органдарында басқару ... ... ... мен ... ... ... ... бөлінудің
арнайы тәсілдері, мемлекет және еңбек процесін ... ... ... ... ... ... жасақталған. Бұл тұрғыдан
мемлекеттік қызмет еңбек ... ... ... негізделеді.
Мемлекеттік қызметдеп белгілі бір іс-әрекеттің түріне қатысты, яғни ... ... ... қатысты жұмыстың орындалуын айтамыз. Кәсіп
- еңбек қызметінің кең саласы. ... ... ... өз ... бар білімін, талабын толығымен қолдана алады. Мамандық көрсетілген
кәсіптің аясындағы еңбек қызметініңтар саласы. Бұнда ... ... ... ... ушін ... бұл сала бойынша алған терең, жан-жақты
білімін ... ... Ал ... ... ... бір ... қандай
да дәрежедегі ауыр қызметті ... ... ... Біліктілік
-біліктілік класстарымен анықталады.
Мемлекеттік қызметтің тагы бір белгісі - ... ... ... қызметіне тікелей қатысуы. Бұл Дегеніміз-азаматты басқару органының
құрамына, яғни штатқа және ... ... ... ... ... тұлғаның басқару органының ішкі ... ... ... ... ... келесі белгісі болып табылады. Ішкі еңбек тәртібінің
мазмұнын құрайтын лауазымды тұлғалардың бірлескен басқару қызметін, ... және ... ... ... ... ... басқару органының осындай
режимін анықтайтын нормалар құрайды. Ішкі еңбек ... ... ... ... хиптік ережелерімен және осының негізінде қабылданған
басқару органының жергілікті ішкі тәртіп ережесімен ... ... ... ішкі ... ... айрылмас әлементі болып
субординация жүйесі, яғни лауазымы бойынша төмен Іуіемлекеттік ... ... ... ... есеп беруімен айқындалады. Басқару
органының ішкі еңбек тәртібіне бағыну - ... ... ... ... ... қызметтің тағы бір ерекшелігі жалақы ... ... ... ... еңбекті бағалауда барлығына ортақ
критерийлерге негізделе отырып, жалақы еңбектің сапасы мен мөлшеріне ... ... ... қабылданған нормалар негізінде өндіріледі;
жалақының ... ... ... ... штат ... ... ... -мемлекет қызметкерінің біліктілік деңгейіне және басқа
жағдайларга (біліктілік класстар үшін ... ... ... ... ... сыйақы және т. с. с.) байланысты анықталады, төленетін ақша
мөлшері жагынан шектелмейді, бірақ заңда көрсетілген минимальды ... ... ... қызмет дегеніміз - мемлекеттік органдарда және олардың
аппараттарындағы ... ... ... ... және
мемлекеттік басқаруға, мемлекеттік қызметтер мен мақсаттарды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қызметтің кәсіптік қызмет ретіндегі жалпы белгілерін былайша
айқындаймыз:
мемлекектгік қызмет мемлекеттік мақсаттар мен қызметтерді ... ... ... мен мақсаттардың салалы әкономика, әлеуметтік-саяси
құрылым бойынша дамуы мемлекетті басқару, мемлекеттік ... ... ... жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... (масштабтылығымен) ерекшеленеді.
Мемлекетгік басқаруда бүкіл ... және ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын арнайы аппарат
аясында жүзеге асырылады. Осындай аппаратсыз жұмыс істеу ... ... ... ... кез келген саласы осындай аппаратты қажет
етеді. Әкономика, әлеуметтік сала мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Бұл органдар
алдында тұрған мақсаттары олардың қызметінің мазмұнын және ... ... ... ... мемлекеттік қызметгің
спецификасы басқару функциясын жүзеге асырумен тығыз байланысты. Басқару
аппаратында мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қүралуы арқылы жүзеге
асады. Соның өзінде басқару ... ... мен ... ... мен функцияларынасәйкес болуы керек;
мемлекеттік қызметкерлер мемлекет атынан сөйлейді, ... да ... ... ... ... ... нормаларына, зандарға, және басқа заңды
актілерге негізделеді. Басқаша ... ... ... ... ... басқарудағы заңдылық қағидасыныңталаптарынасай
болуы керек. Бүл жерде Конституция нормаларын және басқа да заң актілерін
мемлекеттік ... ... ... ... заң ... ... асыру.
Мемлекеттік басқарудың бар мағынасы ... ... ... ... ... - атқарушы сипаттағы үйымдасқан қызмет. Бұл жерде
Конституция нормалдарын, ... ... заң ... ... ... сәйкес тәжірибелі түрде іске асыру айтылады. Мемлекеттік
қызметтің түйіні әлеуметтік ... ... ... ұйымдастыру
мен сәйкес мемлекеттік органдардың функциялары мен ... ... ... ... - азаматтардың мемлекеттік органдар мен оның
аппараттарындағы кәсіптік ... Бұл ... ... ... жүктелген саласында мақсаттар мен қызметгерді жүзеге асыру барысында
заңды-актілі үйғарымды қолдануға құқылы. ... ... ... басқару актілерін шығарумен ... Бұл ... ... ... ... мен ... негізгі қызметінің
бағыттарына тікелей ықпал жасайды.
Мемлекеттік қызмет саясаттандырылған түрімен де ерекшеленеді. Бүл дегеніміз
мемлекеттік ... ... ... ... мен ... атқару
кезінде заң талаптарын басшылыққа алу міндеті мен саяси ... мен ... ... ... ... Осыған орай мемлекеттік органдар мен олардың аппаратгарында
саяси партиялар үйымдарын құру рұқсат етілмейді. Мемлекет қызметкері өзінің
басқару ... ... ... ... бар. ... ... бірыңғай
мемлекет саясаты мен мүдделерін басшылыққа алуы тиіс.
Мемлекеттік қьізметтің негізгі қағидалары. Қоғамда басқару функцияларын
орындаумен қатар ... ... тобы ... ... ... кәсіптік
қьпметі ретінде айқын, белгілі қағидаларға негізделеді. Ал қағидалар
орындалуын өз кезегінде жалпылай ... ... ... ... ... түріндетүсіндіріледі. Бұның өзінде мемлекетгік
қызметті ұйымдастыру ... ... ... қагидаларына сонымен
қатар лауазымды тулғалардың ... ... ... ... ... ... ... да негізделеді. [7]
Қазақстан Республикасында мемлекеттік қызмет ... ... Бүл ... ... ... ... ... орны,
лауазымы, рангісінен тәуелсіз Конституцияны, зандарды, ... ... ... бұзбаумен анықталады. Мемлекеттік басқару процесінде
заңдылық қағидасының ... ... ... ... басылуы
кезінен бастап жүзеге асырылады. Мемлекетті басқару аппараты жуйесінде
басқару актісінің ... күші сол ... ... ... орны мен
өкілеттілігінің көлемімен анықгалады.
2. Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... атқарушы және сот билігі гарамақтарына бөлінуіне қарамастан
Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... және қоғамда әрекет етуінің біртутастығымен
түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... бөлінісіне қарамастан барлық мемлекетгік ... ... мен ... мемлекет атынан жузеге ... ... ... ... ... ... заң ... және сот билігіне бөліну қагидасын бекітіп, сонымен қатар тепе-
теңдік және тежемелік ... да ... ... ... ... ... жүйесінің біртұтастығы қағидасы барлық мемлекеттік билік
тармақтарын ... ... ... ... ... негіз ретінде
түсіндіреді.
3. Занды құқықтарының, еркіндігінің және заңды мүдделерінің мемлекет
мүдделері ... ... бар. Бұл ... ... пен ... ... аумағындағы маңызды ресми бағыт болып келеді.
Қазақстан Республикасы Конституциясы азаматтардың құқықтары мен бостандығын
басты орынға ... ... ... пен ... ... ... Олар
абсолютті және ажыратылмайтын болып танылады, зандар және басқа нормативтік
қуқықтық актілердін мазмұны мен ... ... Қол ... ... яғни ... ... кәсіптік дайындығына
сәйкес мемлекеттік қызметке түсуге бірдей қүқылы. Бұл туралы Конституцияның
33-бабында нақты ... Осы ... ... ... ғана шек ... - ... қойылатын жас мөлшері, ягни ... ... жасы ... ... керектігі бекітілген.
5. Азаматтардың мемлекеттік қызметкер ... ... ... ... ерікті негізде жүзеге асырылуға міндетті. Ешкім де мәжбүрлеу
тәртібінде мемлекеттік қызметке ... ... ... Басқаша
айтқанда мемлекетік қызметке тұру күрделі заң құрылысының болуын, яғни бр
мезгілде екі фактінің болуын ... ... ... ... ... және ... бұл қызметке тұруга байланысты алдын ала келісімі.
6. Шешімдерді орындау міндеттілігі. Жоғары тұрған мемлекеттік органдар
лауазымды ... өз ... ... қабылданған шешімдерін
төмечгі сатыда тұрған мемлекет органдары қызметкерлері үшін орындау ... Бұл ... ... ... ... ... жүйесін,
экономика әлеуметтік сфера және әкімшілік-саяси құрылыс салаларында қажетті
басқаруды орталықтандыруды ... ... ... ... ... ... сөйтіп мемлекет аппаратының қызметінде жалпы
мемлекеттік мүдделер есебін жргізу қамтамасыз етіледі.
7. Мемлекет ... ... ... және ... ... ... ... мен мемлекетгік қызметшілер халық алдында және
өзінен жоғары түрған лауазым немесе жоғары тұрған ... ... ... ... және ... Мемлекеттік қызметке орналасқан азамат
өзінің қызметтерін орындау үшін арнайы білімі, тәжірибесі және ... ... ... жеке ... ... мемлекеттік қызметші өзінің
лауазымына сай белгілі бір қызмет атқарады және сол ... ... ... т. б. Осы ... ... ... мемлекеттік қызметтің
тиімді орындалуын қамтамасыз етеді. Әкімшілік лауазымдар ... 90 ... ... және олар ... ... қызметтен шыгарылмауы үшін заңмен қорғалған. Мемлекеттік
қызметтің мемлекеттік басқарудағы негізгі құзіреттеріне ... ... ... ... жатқызуға болады.
Лауазымдар иерархиясы мемлекеттік ... ... ... ... таралуы барлық елде ... ... ... ... ... болса, соғұрлым олардың иерархиялық пирамидадагы
лауазымдық орны болады және ... ... ... ... ... ... дифференциациялау объективті заң болып
табылады. [9]
Қазақстан ... ... ... туралы» ... ... ... ... ... және әкімшілік
болып екіге бөлінеді.
Саяси лауазымдарға саяси ... ... ... ... ... және қызметі саяси сипатта болатын лауазымдар жатады.
Әкімшілік лауазымдарға мемлекетгік қызметте ... ... ... ... ... лауазымдар мемлекетімізде қабылданган арнайы
лауазымдар Реестрінде топтар категориясымен жуйелендірілген.
А категориясы тобына ... ... ... ... ... ... ... республикалык деңгейдегі аппарат органдарының саласы
лауазымдары (Парламент палатасы аппараты, ... ... ... ... аппараты, Жогаргы Сот аппараты,
Президент Істері Басқармасы.
С категориясы ... ... ... ... және есеп ... ... ... атқарушы органдар, Үкіметке, Орталықатқарушы
органдар Ведомстваларына кірмейтін Орталық ... ... ... ... ... бөлімдері кіреді.
Д категориялары тобына облыс, аудан, ауыл ... ... ... ... ... ... ... сот аппараттары
жатады.
Е категориялар тобына, жергілікті атқару органдары жатады. Осы жоғарыда
аталған категориялар өз ... ... ... ... ... әкімшілік лауазымдарына сай тағы бірнеше топтарға бөлінеді.
2015 жылы 01 қантардағы ... ... жаңа ... ... заң ... ... және заңға тәуелді актілермен ... жаңа ... ... Бұл заң ... ... нақты анықтады.[13]
Мемлекеттік қызметші - ол заңмен ... ... ... ... немесе жергілікті бюджетген, не болмаса ... ... ... төленетін мемлекеттік органдағы лауазым
иесі және өзінің лауазымына сәйкес мемлекеттік ... ... ... ... ... Тек ... ... техникалық
қызметшілер, қызмет етуді қамтамасыз ететін персоналдар кірмейді. Саяси
мемлекеттік қызметшілерге министрлер мен ... ... ... мен ... ... ... қала, ауыл әкімдері жатса,
қалған лауазымдар ... ... ... ... ... ... 90 пайызын құрайды және олар саяси ... ... ... үшін заңмен қорғалған. Мемлекеттік
қызметкер үшін азаматтың біліміне, дайындығына және ... ... ... ... және сайлау арқылы алынады:
- Қабылдану - бүл мемлекеттік ... ... ең көп ... Тағайындау - бүл мемлекетке алу тәсілі 3 ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Қазақстан
Республикасы Президентінің Мемлекет хатшысын тағайындау.
Ұсыныс - сәйкес органның немесе лауазымның басқа бір сәйкес органға ... ... ... ... ... қызметке алынады. Мысалы,
Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасы
Сенаты Жоғарғы Сот төрағасын тағайындайды.
Келісім - сәйкес ... ... ... ... бір ... ... немесе
лауазыммен келісім арқылы мемлекеттік ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Парламентімен
келісіп, ... ... ... ... - ... ... саяси қызметшілердің ішіндегі ең бастылары,
ең жоғарғысы Қазақстан Респрубликасы ... және ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметке тагайындалады.
Конкурс - Қазақстан Республикасының «мемлекеттік қызмет туралы» заңының ... ... ... ... ... орналасуы және мемлекеттік
әкімшілік қызметте жоғары көтерілуі, тек ... ... ... деп ... ... ... ... қызметке тұруға Қазақстан
Республикасыныңбарлықазаматгарыныңтең құқығы бар. Бұл ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қызметке тұруға тең құқық болғанмен, оған әркім ... ... ... ... тұрушыларға белгілі бір шарттар
қойылады. Конкурстық таңдау мемлекеттік қызметке үміткерлер ... ал бұл ... ... қызметке жоғарғы сападағы
мамандарды алуға алғы шарттардың бірі болып табылады. ... ... ескі ... ... ... ... ... орындары бар
мемлекеттік органдар жүргізеді. Бұл ... ... ... ... бар, ... қатарына: конкурстын өтуі ... ... ... ... шарттарга сәйкес конкурсқа қатысушылардың құжаттарын қабылдау және
оларды талдау;
Үміткерлерді тестілеуден өткізу;
Әңгімелесу (собеседование);
Конкурс комиссиясының соңғы ... ... ... ... ашықтығын қамтамасыз ету үшін сол
орган өткізілейін деп жатқан ... және бос ... ... ... ... ... ... міндетті. Конкурстық комиссия болса,
сәйкес органның басшыларынан құрылады. ... ... ... ... ... талдау арқылы таңдау басталады. Жасалған талдау
негізінде конкурс комиссиясы үміткерлерді ... ... ... ... ... ... ... анықтау жүргізілген
соң ең жоғарғы балл жинагандар ... ... ... арқылы конкурс комиссиясы алдын ала белгіленген ... ... ... ... қабілеті мен білімі, тәжірибесі мен
лауазымға сәйкестігін жатқызуга болады. Әңгімелесуден өткеннен ... ... ... ... ... Конкурс комиссиясы үміткерлердің
тапсырған қужаттарына, тест ... ... ... ... ... ... Республикасының «мемлекеттік қызмет туралы» заңының 27-бабына
сәйкес әкімшілік мемлекеттік қызметкерлердгң жұмысының тоқтатылуына ... ... ... өз ... ... өтініші;
- келісім-шарт уақытының бітуі немесе келісім-шарттың бұзылуы;
Өзінің кірістері мен ... ... ... ... ... мен шектеулері бұзылған жағдайда;
Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқан жағдайда;
Коррупциялық заң бұзушылық жасағанда;
Конкурстан тыс қызметке алынғаны әшекереленгенде;
Аттестациядан өткенде теріс иәтиже ... ... ... өзге ... ... елімізде осы уақыттың білімімен қаруланған, ... бар ... аса ... Мемлекеттік қызмет туралы заң
шығармаларында мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... ... жодда екендігін көрсетеді. Мемлекеттік
органдардың ... мен ... оның ... мен ... ... ... бірі коррупцияны төмендетуге көмектеседі. Ең
бастысы, жаңа демократиялық дәстур жолында қажырлы еңбек ... ... ... ... ... ... етеді. Соның ішіндееңбастысы шенеуніктердің
патриотгық сезімін жоғарылатып, қогам мен азаматтарга адал ... ... ... ... ... ету ... ... мемлекетіміз ешқандай елдің жүйесін көшіріп алған жоқ
деп батыл айтуымызга ... ... ... ... ... - әр елдің
өз мәдениетін, тарихын, ... ... ... ... бір
мемлекетіміздің аясы болып табылады.[14]
Болашаққа, енді бізге ең маңыздысы мемлекеттік ... ... ... мен
нормативтік құқықтық актілердің демократиялық құндылықтарды сақтауын, ... ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Кең мағынада алғанда, баcқару дегенміз — қоғамдың ұдайы өндірісті нысаналы
түрде үйлестіріп отыру, басқару ... ... ... тән. ... ... оның үш ... өлі табиғатты, тірі табиғатты және
адам қоғамын бөліп ... ... ... өзі басқару процестерін былайша
ірі көлемде саралауға мүмкіндік береді: өлі табиғаттағм басқару процестері
техникалық ... ... ... ... Ф.Знгелье еңбек
құралдарын басқаруға «заттарды басқару деген анықтама берген;
тірі организмдердегі (биологаллық жүйелердегі) басқару процеетері;
қоғамдағы (әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... табиғаттан (станоктармен, механзімдермен) басқару, Бұл ... ... ... ... ... - тірі табиғаттағы, биологаялық дүниедегі
басқару. Ол басқару процесіне философиялық сипат береді ... ...... ... зерттейтін тақырып.
«Әлеуметтік қоғамдың жүйелерді басқару» дегеніміз — шын ... ... ... ... ең ... ... ... ретінде адамдар
табиғат пен қоғам заңдарын танып, оларды материалдың игіліктерді өндіру ... ... ... ... ... — әлеуметтік —
экономикалық жүйелер, ал пәні-өндірісті басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... ... Антуан Монкретъеннің
(шамамен-1575 -1621) өзі де елдік шаруашылығын ең алдымен мемлекеттік
басқару объектісі деп ... ... ... бұл жағы ... ... ... ... Басты ерекшелігі басқарудың
нысанадылығындасаналы көзқараста болып табылады.
Бұл жүйе саяси, экономикалық, рухани, әлеуметтік ... ... ... ... — олар ... өмірінің тиісті салаларын көрсетеді
Қоғам өмірінің осы салаларын негізге алғанда,  әлеуметтік  ... ... ... ... ... басқару, қоғам өмірінін, рухани
саласың басқару, түрлеріне бөлінеді
Әлеуметтік-экономикалық процестердіқ өздері ... және ... ... ... ... ... алады. Бұл жүйелердің
факторлары: еңбек бөлшегі, мамандандыру, коноперация, қоғам ... ол ... ... ... ... бірі болып табылады.
Бірақ басқару процестерін ... тыс және ... ... ... қол ... деп ... ... анықтамалары көп. Олардың кейбіреулері мынадай:
Басқару дегеніміз — жүйенің жаңа, сол жүйеге арналғаң ... ... ... — не ... тура ... және бұны қайткенде,  мейлінше,  жақсы
және арзан істеуіге  болатынын білу өнері (Тейлор).
Басқа да бірқатар анықтамалар ... ... ... ... ... ... және ... сипатын барлық
(басқару анықтамасының) авторлары атап көрсетеді Оның ... ... екі жағы бар. ... ... ... ... қажеттігіне
байланысты, Екінші жағы — басқару қашанда билігі бар ... ... ... бір мақсатты іске ... ... ... ішінен зерттеу үшін басқару ғылымы қоғамдың
өндірісті ... ... ... Ол мынандай буындардан: жалпыадамның
өңдірісті басқару, материалдардың игіліктер өңдірудегі ... ... ... ... арасында көлбеу байланыстар бар ... ... ... ... игіліктер өндіру басып болады, өйткені басқарудың
басты объектісі сол. Ол материалдың негіз ретінде ... ... ... ... ... ... ала ... ал сонымен қатар, олар
материалдың игіліктер өндіруте ықпал жасайды.
Өндірісті басқарудың мәні мыналардан көрінеді:
өндіріеті басқару — ... ... ... ... жүйесінің
талаптарын жүйеге асыратын механизм;
өндірісті басқару — қоғамдың коллективтік және жеке ... ... ... ... ... ... басқарудың қалыптастырылуы мен мақсатын таңдап
алу болып табылады. Адамның кез келген қызметтің басты белгісі — ... ... да ... ... ... ... ... басқарудың айырмашылығы мынада: басқару субъектісі басқару
объектісіне қызметтің мақсатын анықтау жолымен ықпал ... ... ... ... басқарудың орасан зор мақсаты нарықтық
қатынастарды реттеу әдістерінің икемді жүйесін жасау, халық ... ... ... ... мүшелерінің лайықты өмір сүруі үшін
материалдың жағдайлар жасай алатын ... ... ... енуін
қамтамасыз ету болып табылады.[15]
Сонымен қатар, басқарудың дерспективалы мақсаттарының бірі оны кәсіпорындар
мен аймақтар деңгейінде ... одан әрі ... ... ... ... ... ... объективті зандарды саналы
пайдаланудың формаларын зерттеумен шектеле алмайды, бірақ ол ең ... ... ... ... ... ... және ... барлық тұтас етіп
(белгілі бір жүйеге) интеграциялау зандарын тұжырымдауға ... ... ... ... ... басқарудың нысандары — мемлекет нысанының құрамы, ол ... ... ... оның органдарының құрылуындағы тәртіпті
және олардың тұрғындармен қарым-қатынасын сипаттайды.
Жоғарғы мемлекеттік билікке мемлекет басшысы жатады (монарх не ... ... ... үкімет.
Мемлекет басшысының жағдайына байланысты монархияға және республикаға
бөледі.
Монархия ... ...... ...... ... ... түгелімен
не жартылай жалғыз билеушінің қолына шоғырланады — ... ... ... ... т.с.с).
Монархияның белгілеріне:
жоғарғы өкімет билігі (монархтың өкіметі) мұра ретінде беріледі;
басқаруының уақыты шексіз (абсолютті) болады;
сайлаушылардың еркінен тәуелсіз болады.
Монархияның шектелусіз түрі ... ... ... өкілеттік мекемелері
болмайды және мемлекеттің егемендігін алып ... ... ғана ... ... ... ... ... абсолюттік монархиясы — Сауд
Аравиясы мен Брунейде сақталған және шектелген ... ... ... ... ... мемлекеттің егемендігін алып жүруші, басқа
мемлекеттік органдар бар, олар өз жағынан монархтың билігіне шектеу жүргізу
үшін ... ... ... ... Швеция, Норвегия).
Монархия бірнеше жүз жылдарға созылған уақытта, ... ... ... басқару нысаны болды. Арнайыланған нысанда, ол бүгінде сақталып
дүние ... ... ... бөлігіне тараған.
Республика (латын сөзінен — мемлекеттік, қоғамдық іс) — ... ... ... ... және ... ал оның ... сайлаушылардың
еркімен, не олардың өкілеттік органдарымен белгіленеді.
Республиканың белгілеріне:
өкіметтің сайлануы;
белгілі уақытқа ғана сайлау;
сайлаушылардың еркіне тәуелділік.
Кім үкіметті ... ол ... ... және ... есеп береді, осыған
байланысты республикалар президенттік, парламенттік және ... ... ... (АҚШ, ... Аргентина, Венесуэла, Боливия,
Сирия т.б.) ол ... ... өзі ғана ... ... ... ... ... Түркия, Израиль т.б.) —
парламент, аралас (Франция, Финляндия, Польша, ... ... т.б.) ... пен ... бірге жүргізеді. [16]
Президенттік республикада, Президент парламенттен тәуелсіз сайланады, не
сайлаушылар коллегиясымен, не ... ... ... және ол ... ... және ... ... қызметін атқарады. Ол өзі
үкіметті тағайындайды және оның жұмысын өзі басқарады. Бұл ... ... ... ... ... алмайды, ал Президент —
Парламентті таратпайды. Дегенмен ... ... ... көмегімен
Президент пен Үкіметтің жұмыстарын шектеуге мүмкіншілігі бар және ... тағы ... ... ... жұмысынан аластатуы мүмкін
(әсіресе ол конституцияны бұзып, қылмыс жасаса). Президенттің өз жағынан,
заң ... ... ... ... ... қолдануға құқығы бар (латын
тілінен — «тыйым салу»).
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... Парламент Премьер-
Министрді тағайындауға екі мәрте ... ... ... ... немесе Парламент пен мемлекеттік өкіметтің басқа
тармақтары арасындағы еңсерілмейтін келіспеушілік салдарынан саяси дағдарыс
болғанда ... ... ... ...... заң ... ... құрылады және ол
соның алдында жауапты. Парламент дауыс арқылы сенімділік не сенімсіздік
вотумды ... ... ... ... басшысына (министрлер,
кеңесінің төрағасына, премьер-министрге, канцлерге) нақты ... ... ... бар. ... ... өкімет органдарының
жүйесінде, ол өте қарапайым орында: оның міндеттілігі, әдетте ... ... ... ... ... монархиядағы мемлекет
басшысының қызметінен айырмашылығы өте аз. Шын мәніндегі, мемлекет ... ... ... ... ... ... жарты парламенттік) республиканың сыйпатына
үкіметтің екіжақты жауапкершілігі жатады – президенттің ... ... ... ... ... ... және ... тікелей
халықпен сайланады. Мемлекеттің басшысы Президент ... ... ... ... және ... ... күштердің парламенттегі
бөлінуіне байланысты тағайындайды. Мемлекет басшысы, әдеттегідей министрлер
кабинетінің отырысында төрелік құрып, оның ... ... ... ... ... ... ... тексеруге мүмкіндігі
бар оған қосымша үкіметке сенімсіздік вотумын жариялауға да болады.
Өзіміз білетініміздей, мемлекет о ... ... ... ... ... таптың саяси ұйымы, халықтың қанаушы таптары мен ... ... ... ... табылды. Әрбір мемлекеттің мәні өкімет басында қандай
тап немесе қандай топтар тұрғанына ғана ... ... ... құл
иеленуші, феодалдық, буржуазиялық мемлекеттерді айтпай-ақ өзімізге қанық
болған социалистік (кенестік) мемлекет те қоғамдық таптардың ... ... ... ... ... ... – оның ... мемлекеттермен
ұқсастығының өзі осында, оны мемлекет деп атайтынымыз да сондықтан. ... ... ... ... мемлекетінің мәні – пролетариат диктатурасы
болды. Онсыз құлаған езуші таптардың ... ... ... ... ... жаңа өмір үшін ... ... мүмкін
емес еді. Соңынан КПСС-тің диктатурасы жалғасқанын білеміз.
Жоғарыда айтылып кеткендей, мемлекеттің шығу себептерін ... ... келе ... ... ... мемлекет қоғамды басқаруды
жүзеге асыратын, өзінің ... ... ... үшін тәртіпті
қамтамасыз ететін, әрі үстем таптардың немесе билік жүргізуші топтың немесе
халық топтарының мүддесін ... ... ... ... ... ... [18]
Мемлекет билігінің тармақтарының бөлінісіне байланысты функциялар ... ... және сот ісін ... ... ... Қоғамдық
сферасындағы қызметінің бағытына қарай экономикалық, әлеуметтік, саяси және
мәдениет рухы сферасындағы іске асырылатын функциялар ... ... ... ... енді біз ... ... ... уақыттағы мемлекеттің қолданылатын функцияларына тоқталғанды жөн
көрдік.
Ұйымдастырушылық нысанына мыналар жатады: ұйымдастыру-реттеушілік ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық
жұмыстар); ұйымдастыру-шаруашылық (әр түрлі ... ... ... қамтамасыз етуге байланысты
оперативтік-техникалық, күнделікті шаруашылық жұмыстар); ... ... әр ... ... ... ... күнделікті оперативтік-түсіндіру, тәрбиелік
жұмыстар).
Мемлкеттің механизмі бұл – мемлекеттің ішкі және ... ... ету үшін ... ... ... ... жүйесі.
Мемлекеттік механизмінің маңызы өте зор: айталық, ... ... ... ... өмір ... тәжірибелік мәні көрініс ... ... ... іске ... үшін арнайы мемлекеттік аппарат
құрылады. Ол мемлекеттің биліктік өкілеттілігіне иелі, әрі ... ... бар ... ... ... жүйесі. Әрбір мемлекеттік
органдардың заң жүзінде құқықтыр мен ... ... ... ... ... ... дегеніміз тиісті құзеретке иелі және өз функциясын ... ... ... ... ... және ... күшіне арқа сүйетін дербес, оқшауланған құрамы бар мемлекеттік
аппараттың бір бөлігі.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ... бөлу принципіне қарай);
федералдық, федерация субъектілері, республикалық және ... ... ... қарай);
бастапқы (сайланбалы өкілді), мүшелерін халықтың сайлауы және ... яғни оның ... ... тікелей қатыспайды (құрылу тәртібіне
қарай);
жалпы құзыретті, яғни бұл орган ... ... ... оған ... ... қарап шеше алады (мысалы Президент, Үкімет, т.б.) және
арнайы құзыретті – бұл өз ... ... бір тар ... ғана ... орган (мысалы, министрліктер, мемлекеттік ... ... мәні ...... ... ... қабылдайтын орган және дара
басшылық – мекеме басшысының өзі қабылдайтын жеке шешімі (шешімді ... ... және ... ... ... бойынша).
Мемлекеттік органдарды анықтайтын белгілер:
мемлекет еркімен құрылуы және өз функциясын соның атынан іске асыруы;
заңда көрсетілген ... ... ... ... ... жүзінде бекітілген ұйымдық құрылымы, құзыреті ... ... ... ... ... ... ... аппараты және өзге
мемлекеттік органдармен қарым-қатынасын айқындайтын тәртібі болуы;
белгілі бір ... ... ... ... ... көлік, т.б.);
мемлекеттік билік сипаттаға өкілеттілігіне иелігі, яғни әр қилы құқықтық
актілерді ... және оны іс ... ... ... ететін құқығының
болуы.
Мемлекеттің механизмі, әрине, мемлекеттің функциясын жүзеге ... ... ... ... ... ... істеуінен көрінеді.
Мемлекеттік аппарат дегеніміз билігін іске ... үшін ... ... мемлекеттік органдардың жүйесін құрайтын мемлекеттің механизмі. ... ... ... ... ... алады:
демократиялық (мемлекет органдарының ... ... ... ... ... ... (бүкіл нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік органдар мен
лауазымды адамдардың барлығы да дәлме-дәл, қатаң, әрі бұлжытпай ... ... ... ... ... ... өз ... жайында
есеп берудің міндеттілігі);
коллегиялық пен жеке басшылықтың ... (бұл ... ... ... ... жеке ... өзі қабылдап, оны іс ... жеке ... ... (белгілі бір мемлекеттік органының тәжірибелік қызметі туралы
құқық ... ... ... бірлестіктерге, мекемелерге,
төменгі органдарға және т.б.) хабарлауды ... ... ... ... мемлекеттік аппратпен бірге мемлекеттік
ұйымдар мен мемлекеттік кәсіпорындар да ... ұйым – ... ... әр түрлі салаларда, айталық,
экономика, әлеуметтік, ... ... және ... ... ... мекеме. Көпшіліктің тұжырымдаулары бойынша, мемлекеттік ұйым
әлеуметтік-мәдени функцияларды (мысалы, ... ... ... т.б.) ... ... — дейді.
Мемлекеттік кәсіпорын – өндіріс өнімдерін шығару немесе оны қамтамасыз ету,
түрлі жұмысты атқару және қоғам тұтынушыларының, жеке ... ... әрі ... ... көп түрлі көмекті көрсету мақсатына сай
шаруашылық қызметті атқару үшін құрылады.
Мемлекеттің басқару нысанына оның ... ... және ... ... олардың қарым ... ... ... ... ... ... ... түрде қатысады деген сұрақтарға
жауап береді. Мемлекет нысанының арасында басқару ... ... ... ... нысаны жоғарғы мемлекет билігінің әдісін ашады, оның ... ... ... және ... ... ... ... нысанға
келтіру дәрежесін анықтайды.
Енді мемлекет нысанын талдап өтейік.
Мемлекеттің басқару нысаны Монархия және Республика болып ... ... — ол ... ... бір ... қолында және бүл ... ... ... ... өзінің түсінігі айтып тұрғандай,
мемлекетті басқаратын адамның билігі оған ... ... ... ... көшуі немесе тиюі. Сондықтан, оның билігі мұрагерлік
билік. Монархия озбырлық жолмен де көшуі мүмкін, яғни ... ... ... ... түрі де бар, ... бірнеше ақсүйектердің
тұқымдарынан сайланды. Мысалы Малайзия елінде. Тарихта  екі  монарх 
болған  ... ... ... да кездескен. Ол мәселен Спартада.
Монархтың бір ... ол ... ... ... басқа ешкімге жауапты
емес, себебі ол ... ... оның ... сот, заң, ... Монархтың бірнеше жоғары аттары мен титулдары болады, оны
асырау мемлекеттің ... ... ... өзі де екіге ... және ... ... ... Осы тұрғыда монархияның екі ... ... ... ...... ... ... мемлекеттік орган шектемейді,
жоғарыда айтылған биліктің бәрі соның қолында, бірақ оның да бірнеше ... Ең ... ... ... — Шығыс диспотиясы.
Монархиялардың көбі шектелген монархияға жатады. Бұл ... ... ... бір адаммен немесе заңмен шектеледі.
Орта ғасырларда Еуропа мемлекеттерінде сословиелік — өкілдік ... ... ... ... үш ... ... ... шіркеу
қызметкерлері, дворяндар және қала тұргындары, басқаша айтқанда буржуазия.
Сословиялар өздерінің мүдделерін қоргайтын сословиелік органды құратын, ... ... Бас ... деп ... ... ... ... сегун деген әскери қызметкерлер шектеген болатын, бұл
басқару нысан «сегунат» деп аталады. Жаңа ... ... ... ... деп ... Оның екі түрі бар: дуалистік және
парламенттік монархия. Бірақ тарихи процесс ... ... ... ... де, дуалистік монархия парламенттік монархияға айналды.
Парламенттік монархия ... ... ... ... ... реоволюциядан
кейін құқық туралы Билль деген 1689 жылы ... ... ... ... нысаны пайда болды. Қазіргі уақытта Еуропа
мемлекеттерінің көбі ... ... Бұл ... монарх мемлекет
басшысы. Монарх — мемлекеттің көркі, тұрақтылығы, сәні, ертеден келе жатқан
әдет — ... ... ... ... және ... ... ол өмір бойы ... ете
алады. Бұл тұрғыда біз басқару нысанының бірінші түрі, яғни монархияны
қарастырып өттік, ал ... ... ... ... түрі ... ... өтейік.
Республикада монарх тәрізді ежелгі мемлекет нысаны болып қалыптасқан. Бірақ
республикалық басқару ... ... ... адам басқарады және оны
белгілі бір уақытқа ... ... ... — бұл ... ... ... саналады.
Республика деген сөз коне дәуірдегі мемлекеттерде бірінші рет ... ... ... мен ... ... бір белгілі кезеңге 
сайлайды.  Сайланбаған қызметкерлер мен органдар Республикада ... ... ... екі түрі ... ... және
Парламенттік Республикалар.
Президенттік Республика — Республика бірлігінің, тұтастығының символы.
Кейбір президенттік республикаларда ... ... ... ... Көбіне оны президенттің өзі тағайындайды, ал қалған
министрлерді Премьер-министрдің өзі Парламенттің келісімімен ... ... ... ... заң шығару ... ... және ... белгілі қызметкерлерді және Жоғары
сотты ... ... да ... ... ... зандары бір
ауыздан қабылдана қоймайды, оның зандары екі рет тексеріледі, содан барып
президент вето құқығын ... ... ... қол ... сот ... ... ... тексереді, ал сот
билігі ерекше сот органдарының қолында. Сот қызметкерлері Президенттік
Республикада белгілі ... ... өмір бойы ... салада бөлініп, әр бөлшектің өзінің атқаратын қызметі бар екенін ... ал ... ... мемлекет билігі және басқа да іс
әрекеттерді бір адам ғана ... ... ... ... атадан әкеге, әкеден балаға, немесе ағайын, туысқа беріліп
жалғасса, Республика басқару нысанында, ол ... ... яғни ... ... Ел ... ... ... бір уақытқа сайлайды және халық
үкіметтің жұмысына толық ... ... ... ол ... осы ... ... өткенді жөн көрдім. Парламенттік Республика — бұл ... ... ... ... қолына жиналған. Кабинет пен премьер —
министрді парламенттің ... ... ... ... ... Үкімет Парламенттің алдында жауапты. Парламенттің басқару
нысанында билік жүргізу функциясы мемлекет пен ... ... ... ... тек ... ... ... атқарушы билікті  жүзеге  
асырады,   әрі   Парламенттегі партиялық  көпшілік негізінде ... ... ... ... ... ... болған кезде ол өзінің қызметін істей алады,
ал болмаған жағдайда отставкаға шығады.Осы тұрғыда ... ... ... Парламентте де билік бар екенін көріп отырмыз. Республиканы бір ... екі ... ... атқарады, ал қалған органдар оларға тәуелді
болады. Басқару нысаны мынандай мәселелерді түсінуге мүмкіндік ... ... ... ... құрылады және олардың құрылымы қандай;
жоғарғы және басқа мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... билікпен тұрғындардың арасындағы қарым-қатынас қалай
құрылған;
жоғарғы мемлекеттік органдардың ұйымдастыру қызметі азаматтардың құқығы мен
бостандығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... 1995 ... 30 тамызында кабылданып
5 қыркүйеқте қүшіне енген Қазақстан Республикасы Конституциясының 2-бабында
көрсетілген: «Қазақстан Республикасы — ... ... ... ... ... ... әр елде әр түрлі ... ... тән ... ... ... ... Президентті Парламентсіз сайлау және үкіметті құру тәсілі;
2. Үкіметтің Парламенттің алдында емес, Президенттің алдындағы жауаптылығы;
3. Парламенттік республикаға ... ... ... ... ... ... ... кездегі мемлекеттік басқарудың бір нысаны
ретінде Қазақстан Республикасында парламентаризммен ... ... ... ... және ... ... ... жинап
береді.
Мемлекеттік басқару әдістері- бұл мемлекеттік органдардың және олардың
лауазымды тұлғаларының (ғни ... ... ... ... ... ... - ... органдар, ааматтар және
т.б. объектілерге, олардың санасы мен еріктеріне) тікелей және ... ... ... ... ... ету ... ... әдістеріне мына белгілер тән:
1) мемлекеттік басқару әдістері мемлекеттің еркі ... ... ... туындайды;
2) ереже бойынша олар мемлекеттік қызметті атқару кезінде іске асырылады;
3) ... ... ... мемлекеттің атынан және соның мүддесі
үшін пайдаланады;
4) мемлекеттік - биліктік өктем өкілеттіліктер берілген;
5) ... және ... ... ие ... ... бағыттылығы болады (бұл басқару үрдісінің көп түрлілігі мен
күрделілігі көрінеді).
Мемлекеттік басқарудың тиімділігі. Басқару ... және ... ... ... бір ... ... ... байланысты болады,
сондықтан осы әдістерді ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметті жүзеге асыру үшін
пайдаланылады. Осыған байланысты олар ... ... ... ... ... ... ... түрлері:
1) универсалды әдістері немесе негізгі: сендіру мен ... ... ... - практикада қолданғанда заңды салдарға ... ... ... тікелей бөлу, ұсыныс, шешу, келісу;
3) құқықтық емес (ұйымдық) - практикада қолданғанда заңды ... ... ... ... ... ... бұйрықтар, түсіндірме,
шешімді дайындау; көрмелер, жарнама, шешімнің орындалуын тексеру.
4) басқару ықпалының мазмұны бойынша:
а) моралдық - ... ... - бұл ... ... ... ... ... әдістер - үйлестіру, келістіру, бақылау, субъектінің өз ... ... ... ... қадағалау, тексеру;
в) әлеуметтік әдістер - бақылау, эксперимент жасау, байқау, анкета
жүргізу, ... ... ... ... - ... аяу, ... кәсіби іріктеу мен
оқыту, бедел;
д) әкімшілік әдістер - әкімшілік юрисдикция, ... ... ... әдіс - ... ... ... ... көрсету, сыйақы,
жәрдемақы;
Осы әдістердің барлығы бірін-бірі жоймайды, тек бір - бірін ... ... ... ... ... ... ... функцияларын ерекше
тәсілмен жүзеге асырылуымен сипатталады.
Мемлекеттік басқаруда әкімшілік және ... ... ... ... - ... ... - ... басқаратындардың еркіне
бағынуымен сипатталады, яғни "билік-бағыныштылық" оларда басқару ... ... өте ... ... ... - құқықтық әдістерді
пайдалану басқару субъектісінің басқарылатындарға тура ... ... ... ... әдісті пайдаланып ықпал еткенде
басқарылатындардың (бағынатындардың) ... ... ... ... ... ғылым олардың мүдделерін ескере отырып ... ... ... ... ... ішкі істерді
басқаруда ерекше орын алады. [16]
Атқарушы биліктің басты міндеті - заңдардың орындалуын ... ... ... ... ... нысандарында жүзеге асырылады.
Басқарудың құқықтық емес нысандарына ... ... ... ... ... ... мынадан көрініс табады:
- заңнамалардың немесе өзге де актілердің мағынасын түсіндіру;
- қызметкерлер мен лауазымды тұлғаларды аттестациядан және ... ... ... жұмысын тексеру және қорытындылау;
- төменгі басқару органдарының жетекшілерін қатыстыру арқылы ... ... , екі ... ... ... ... өзге де іс-шаралар өткізу.
Материалды-техникалық әрекеттер мыналармен байланысты:
а) ... және ... ... ... қамтамасыз ету үшін
ақпараттық- анықтама жүргізумен;
б) іс ... ... (хат ... ... ... ... оларды сақтау);
в) тіркеу - есепке алу жұмыстарымен, қабылданған шешімдердің негізінде
қажетті құжаттарды берумен (реестрге ... ... ... ... ... - ... әдістердің мынадай түрлерін атап көрсетуге болады:
1) көрсетілу нысаны бойынша:
а) әкімшілік -құқықтық - құқықтық нысандарда көрініс ... ... - ... - ... ... ... ... табады;
2) заңдық қасиеті бойынша:
а) нормативті - нұсқаулар, ... ... ... ... ... жеке - ... ... берілетін өкімдер;
3) басқару субъектілерінің мінез-құлықтарына ықпал ету тәсілдері бойынша:
а) нақты әрекеттерді жасауға міндеттейтін әдістер;
б) ... ... ... ... ... ... ... пайдалы әрекеттерді істеуді қолдайтын;
г) қандайда болмасын әрекеттерді істеуге тиым салушы әдістер;
4) бұйрықтың нысаны бойынша:
а) императивті;
б) тапсырушы;
г) ұсыныстар.
Әкімшілік әдістердің ... ... ... сферасында міндетті мінез-құлық ережелерін белгілеу;
2) нақты тапсырмаларды бекіту;
3) лауазымға тағайындау;
4) белгілі бір әрекетті жасауды ұйғару;
5) белгілі бір ... ... тиым ... ... бір ... ... рұқсат беру;
7) қоғамдық қатынастарға қатысушылардың заңды мүдделерін қанағаттандыру;
8) материалдық санкция қолдану;
9) стандарттаржы белгілеу;
10) тіркеу;
11) ... мен ... ... және ... ... басқару қатынастарына қатысушылардың дауларын шешу;
14) мемлекеттік тапсырыстарды дайындау;
15) әкімшілік - ... ... ... - құқықтық әдістерден айырмашылығы экономикалық әдістер басқару
объектілеріне тура емес, жанама ... ... ... ... ... ықпалы
материалды стимулдар беру арқылы, қажетті мінез-құлыққа деге ұмтылысын
тудыратын экономикалық жағдайларды туғызу арқылы ... ... ... ішінде баға, табыс, кіріс, несие, шаруашылық есеп маңызды ... және ... ... ... ... байланысты болып
келеді.
Басқарушы субъектілердің қызметін ұйымдастыру процесі - бұл ... құру және ... ... ... ... оларды
атқарушы билік органдарының жүйесіне кіргізу болып табылады. Бір сөзбен
айтқанда, атқарушы билік ... ... ... міндеттеріне байланысты
және сәйкес нәтижелерге жету үшін өзінің аппаратын ұйымдастырады.
Басқару процесінде нақты сұрақтар жеке ... ... ... ... ... ... немесе ортақ бірілесіп (2
немесе одан да көп министрліктердің, комитеттердің қатысуымен) шешіледі.
Басқарудың әкімшілік - құқықтық нысаны – бұл ... ... ... өз ... ... ... асырылатын және нақты салдарлар
тудыратын, оның ... ... ... ... басқарудың әкімшілік-құқықтық нысандарының мынадай түрлері
болады:
1) әрекетінің сипатына қарай:
а) құқықтық;
б) құқықтық емес;
2) мақсаттылығына ... ішкі - ішкі ... ... ... қолданылады;
б) сыртқы -органның міндеттері мен функцияларын орындау мақсатында
қолданылады;
3) көрсетілу әдісіне ... ... және ... ... ... ... ... ең көп тараған классификациясы оны
құқықтық және құқықтық емес деп ... ... ... ... ... ... ... ал
құқықтық емес нысандар құқықтық салдарларға әкелмейді. Құқықтық нысандарына
мыналар жатады:
1) нормативті-құқықтық актілерді дайындау және ... ... ... ... ... жеке ... ... шығару (немесе құқық қолданушылық);
3) әкімшілік-құқықтық шарттар жасасу;
4) ... - іс ... ... ... ... мәні бар өзге де әрекеттерді жасау.
Нормативті-құқықтық актілерді дайындау және шығару - бұл ... ... ... ... және тек ... ... ғана
бұқаралық мүдделерді қамтамасыз ету мүмкін болмағанда әкімшілік норма
шығармашылыққа ... ... ... ... ... ... ... қызметінің негізгі түрі. Тек осы құқықтық
нысандарда ғана ... ... ... ... табады.мысалы,
Президенттің заңды күші бар жарлық немесе өкімдер ... ҚР ... мен ... ... ... ... ... шығару - бұл көп жағдайда құқық
қолданушылық болып табылады, яғни құқық нормасын адрестік ... ... ... ... ... ... ... айыппұл
санкцияларын салу;
Әкімшілік келісімшарт жасасу - бұл тараптарының біреуіне мемлекеттік -
өкімді өкілеттіліктер ... ... ... ... ... - іс ... әрекеттерді жасау - бұл қызмет нақты заңды
істерді шешумен байланысты қызмет және іс ... ... ... Оның мынадай негізгі белгілі бар:
1) бұл қызметте өктемдік ... ... ... ... ... ... ... бірақ бұл қатынастарда
басымдылықт бұқаралық билік органдарына беріледі, мысалы, тіркей, ... ... ... ... ... ... және ... іс жүргізушілік қызметтің нәтижесі заңды істерді ... ... ... бар құжаттарды қабылдау, азаматтылық беру, санкция қолдану және ... іс ... ... іс жүргізушілік нормалармен реттеледі; бұл
нормаларда процеске ... ... ... мен ... іс ... істеу тәртібі мен мерзімдері анықталады, құжаттарды,
шғымдарды рәсімдеу ... ... ... ... мәні бар өзге де іс - ... ... - қандайда болмасын құқықтық
салдарларды туғызатындығын білдіреді. ... ... ... ... ... ... азаматтарға, қоғамдық бірлестіктерге және
басқару қатынастарының өзге де қатысушыларына ... ... ... жағдайларда міндетті мемлекеттік тіркеуді жүзеге
асыруға, көлік құралдарын ... ... қару - ... алу, ... ... ... аң немесе балық аулау құқығына және т.б. куәлік сияқты
ресми құжаттарды беру. ... ... және ... салдарларының
заңды мәні бар екендігі сөзсіз, бірақ олар аралық көрініс ... ... беру ... ... ... ... негізінде жүзеге
асырылады.
3. Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызы
3.1 Қоғам өмірінің аса маңызды жақтарын ... ... ... құқықтың
негізгі мақсат-міндеттері
Әкімшілік құқық – Қазақстан Республикасы құқық жүйесінің ең ... ... ... ... Ол қоғамдық қатынастарды реттейтін, мемлекеттің
басқару қызметінің процесінде пайдаланатын және мемлекеттік ... ... ... қамтамасыз ететін аса маңызды тәсілдердің
бірі болып табылады. 
Қоғам өмірінің аса маңызды ... ... ... ... да ... ... ... екендігі ежелден белгілі. Мемлекет
әкімшілік-құқықтық нормалар арқылы ... ... ... ... қажеттерін қанағаттандыру және де азаматтарының өміріне қалыпты
жағдайларды қамтамасыз ету үшін экономикалық және ... ... бар аса ... ұйымдық шараларды жүзеге асырып отырады.
Мемлекеттік басқаруды жетілдіруде, оның ... және ... ... шешімдері үшін ... ... ... ... ... маңызды құрал рөлін атқарады.
Оның көмегімен қоғамдық өмірдің әртүрлі жақтарының ... ... ... басқару саласында ҚР заңдарының орындалуы қамтамасыз
етіледі. [19]
Әкімшілік құқық азаматтардың ... ... ... ... ... нысандарын бекітеді, өкілетті органдар мен лауазымды адамдар
үшін де, ... ... ... үшін де тиісті мінез-құлық
ережелерін тағайындайды. Оның ... ... ... ... құрудың
міндеті шешіледі, және ... ... ... ... ... ... құқық нормалары экономика саласында (өнеркәсіп, күрделі құрылыс,
ауыл шаруашылығы мен ... ... ... пен ... қоршаған
табиғи орта мен табиғи ресурстар, сауда, тұрғын үй-комуналдық ... ... ... ... ... ... ... мәдениет, ғылым, әлеуметтік қорғау, дене тәрбиесі және спорт),
әкімшілік-саяси құрылыс (қорғаныс, ұлттық ... ... ... ішкі ... ... ... ұйымдастыруға байланысты
пайда болатын басқару қатынастарының үлкен комплексін, тобын реттейді.
Қазіргі кезеңдегі әкімшілік құқықтың проблемаларының бірі - ... ... мен ... ... ... ... мен ... бірлесіп іс-қимыл жасаудың жаңа қатынастарын ... ... ... ... маңыздылығы және оны шешудің түбегейлі нақты жолдары ҚР
Призиденті Н. Ә. ... ... ... ... - ... тұжырымдалып, ерекше атап айтылған.
Құқық қорғау мәніндегі ... ... яғни ... ... ... пен тәртіптілікті сақтауға жасалатын бақылау қадағалау
қызметінің маңызы арта түсуде. [20]
Прогессивтік қайта құру барысында қабылданған заңдардың барлығы бірдей ... ... ... ... ... ... теріс
пайдаланушылықтың кездесетіні де, мемлекеттің к аппаратқа терең тамыжайған
құқықтық мойынұсынбаушылық сияқты кеселдер айтарлықтай нұқсан келтіруде.
Әкімшілік ... ... ... ... ... министрлер пен
ведомствалар, өзге де орталық атқарушы органдар, ... ... ... ... ... органдар) қызметін ұйымдастырумен байланысты
қатынастарды реттейді, олардың ... ... мен ... ... ... ... өзара іс-қимылдарын анықтайды. Әкімшілік
құқықпен сондай-ақ мемлекеттік билік органдарының ... мен ... ... ... ... емес ... мен өзара іс-қимыл
жасауы барысында туындаған қатынастары, сондай-әкімшілік кұкық бұзушылықпен
байланысты қатынастар реттеледі.
Әкімшілік кұқық жалпы әмбебеп жинақталған ... ... ... ... ... осы ... реттелетін қатынастар құрамының
күрделі болуына байланысты. Әкімшілік құқықтың қайнар ... ... ... ... ... Республикасының
әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, әкімшілік-құқықтық қатынастары
нормалары бар және осы қатынастарды реттейтін өзге де заң ... ... ... ... ... болатын халықаралық-құқықтық
келісімдер болып табылады.
Әкімшілік құкық мемлекеттік билік ... ... ... ... ... ... және олардың құзіретіне
сәйкес қабылданатын шешімдер орындау үшін ... ... ... ... ішкі мазмұны жағынан олардың ерік беру - ... ... ... ... ... беру; тиым салу - ... ... ... ... ... ... яғни ... бір әрекеттер
жөнінде адамдарға міндеттер жүктеу ... ... ... Бұл ... әкімшілік кұқық саласының ерекшелігін дәлелдейді, бұл ... ... ... ... ... ... болмайтынынан
көрінеді. Алайда, осыған қарамастан, әкімшілік-құқықтық қатынастарға
қатысушылар, мұның азаматтық-құқықтық ... ... үшін ... тең болып табылмайды, бүл ұғым азаматтар мен ... ... ... мен ... ... ... деген сөз ... ... осы ... ... ... ... мен
бостандықтарын қорғау кепілдіктері айтылады, олар азаматтар мен занды
тұлғалардың, олардың арасындағы ... ... ... ... ... шешімдері мен әрекеттеріне шағым беру мүмкіндігіндей
құзіретін айқын реттеуден ... ... ... ... ... ... жүйесінің кұрамды
буыны болып табылады. Әкімшілік құқықтың тағы бір маңызы мынада: қаржы,
банк, кеден, ... ... және ... ... ... салаларының жаңа
институттарын кұру процессінде әкімшілік-құкықтық ... ... ... ... атқарады, және олардың орнығуына, кешенді
институттар мен ... ... ... ... ... ... ... туралы заңнаманың міндеті - адам мен азаматгың
құқықтарын, бостандықтары мен ... ... ... ... ... қоршаған ортаны, ... ... ... ... пен ... белгіленген
тәртіпте жүзеге асыратын мемлекетгік билікті, ұйымдардың заңмен қорғалатын
құқықтары мен бостандықтарын әкімшілік құкық бұзушылықтан қорғау, ... ... ... ... ... «әкімшілік кұқығы» мемлекеттік басқарудың
негіздерімен байланысты ... ... ... ... жүйесін
ашады, сонымен қатар жеке адамдардың мемлекетті басқарудағы ... Ол ... ... ... ... ... ... мәдениеттің, әкімшілік-саяси құрылымдардың, Қазақстан Республикасы
салааралык мемлекеттік ... ... ... ... ... зандылықты қамтамасыз ету нысандары ... мен ... ... Республикасының «әкімшілік құқығы» мемлекеттік басқару жұмысы мен
бұл саладағы қоғамдық ... ... ... механизміне түсінік
береді. Басқармалық қатынастарда әкімшілік құқық пәнін окытуды республика
және белгілі бір аймақ (облыс немесе ... ... ... ... ... әкімшіліктердің, басқа да мемлекеттік басқару
органдарының болашак қызметкерлеріне тәжірибелік қызметте қажетті ... ... және ... ... мен ... ... ... Республикасының«әкімшілік құқығы» пәнін окыту міндеттерін жалпы
алғанда былай көрсетуге болады:
- ... ... ... мен ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық нормалардың
қызметін аныкгау;
- әкімшілік құқық субъектілерінің құқықтық ... ... ... ... қызметінің әдістері мен түрлерін зерттеу.
- әкімшілік құқық ... ... ... ... тәсілдерін белгілеу.
Бүгінгі таңда Қазақстан тәуелсіз, дербес мемлекет ретінде ... жыл ... ... ... - ... ... бастысы құқықтық
мемлекет ретінде қалыптасуға міндет ... ... Оның ... әкономиканы нарықтық қатынастарға негіздеу, ... ... құру және ... ... орнату. Осы мақсатгарды
жүзеге асыру жолында реформалар жүргізіліп жатыр және алдағы уақытта ... ... ... ең ... ... адам және оның ... ... болып табылады. Ал ... ... ... құқықтары мен бостандықтарының сақталуын қамтамасыз етіп,
оларды ... ... ... пән ... ... пәні ... ... құқықтың алатын орны ерекше, жалпы қоғамдық, даму құқықсыз ... ... - ... өміріміздің арқауы. Мамандар пікірінше құқық - жалпы
өркениет процессіндегі үзілмес компонент, қоғамдық мәдениет институты.
Белгілі ... ... ... ... ... терең
қажеттіліктерден туындаған. Олар:
- азаматгық қағидаларды (принциптерді) қалыптастыру.
- баскарудағы ... ... ... қамтамасыз ету
- автономды тұлғаның ... ... ... ... бәрі ... ... да қатысты. Қоғамдық санада әкімшілік
құқық атқарушы биліктің күштеу кұралы ретінде қалыптасқан. Әкімшілік ... ... ... құқықтар секілді дербес құқық саласы
болып табылады. «Әкімшілік» сөзі ... ... ... ... ... «баскару құқығы»деп те атайды. Сонымен әкімшілік құқық
дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... асыру процессінде қалыптасатын қоғамдық ... ... заң ... ... ... ... ... басқару аясында (сферасында) қарастырылады, ... ... ... тұрғысынан басқару мазмұнындағы ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды, оның ішінде әкімшілік құқықтық
реттелуін ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік басқаруда объектілер мен
субъектілердің құқықтық мәртебесін белгілеп, басқарудың кұ-құқық ... ... және ... ... ... айкындап, сонымен қатар
басқарушы мен басқарылушы жақтардың қызметін құқықтық реттейді.
Әкімшілік құқықтың негізгі мақсат-міндеттері:
- ... ... ... ... қауіпсіздігін
қамтамасыз етудегі басты құрал ретінде әкімшілік биліктің тиімді қызмет
етуіне жағдай ... ... ... ... ... ... биліктің қалыптасуымен байланысты ... мен ... ... мен ... нығаюына оң әсер ету.
- азаматтар мен қоғамды - атқарушы биліктің бір ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сай немесе қоғамдық даму заңдарына сай ... ... ... әкімшілік нормалармен, өзгеде құқық салаларымен реттелген
- ... ... ... ... ... ... мүддесіне сай емес басқару сапасындағы
катынастарды ... ... ... ... ... ретінде құқық жүйесінде жеткілікті
деңгейде жеке ... ... ... және оны ... ... нормалар пайда болған кезде калыптасты. Әкімшілік құқық жәй ... ... ... ғана ... ... ... қатар үлкен кұбылыс
болып саналады. Әкімшілік құқық- өте ... әрі ... ... ... әкімшіліктің қоғамдық мәні зор. Басқару қоғамның барлық
саласында бар және оның ... ... ... ... әр ... ... - ... нормалар мен институттардың біртұтас жүйесі.
Оларды біріктіретін қағидалары (принциптері), мақсаттары, реттеу әдістері
және пәні, ... ... ... мүддеге қызмет ете отырып өзге құқық
салалары секілді өзінің заңдық басымдыкгары ретінде азаматтардың ... ... ... ... ... ... бұлжымас-абсолюттік құқықтарының концепциясы айқындалған.
Әкімшілік құқықтың басты максаты-мемлекетгік билік аппаратын заң ... оның ... ... бағытгау. Қүқық салалары өзара пәні,
қүқықтық реттеу әдістері бойынша ажыратылады. Заңдык әдебиеттерде әкімшілік
құқықтың ғылым немесе пән ... ... әлі де ... тудыруда.
Әкімшілік құқық пәні дегеніміз оның нормаларымен реттелетін ... ... ... ... Республикасьшың құқық жүйесіндегі ... ... ... ... ерекше тобын реттейді. Олар іс басқару
саласында пайда болып, дамып, жойылатын қатынастар. Мұндай қатынастар әр
қилы, әрі ... ... ... ... ... ... ... деп
атапады.[22]
Әкімшілік құқық пәні шартты түрде екі бөлімнен тұрады:
1. Аппарат ішілік қатынастар. ... ... ... аппарат ішілік
жұмыс әдістерін және формаларын, қызметін ... ... ... ... түрлі ұйымдармен, мекемелермен, азаматтармен
қатынасы.
Әкімшілік құқық пәні астарында басқару мазмұнындағы катынастар ... ... ... баскару органдары арасындағы көлбеу (вертикальды) қатынас (Қазакстан
Республикасы Үкіметі және Мининистрлік)
- басқару ... ... ... ... ... әкімдік және
жергілікті орган)
- басқару органдарының өздеріне бағынышты ұйым, бірлестіктермен қатынасы
(завод және министрлік).
Әкімшілік құқық ... қоса ... ... ... тоқталып өтер болсақ,
әкімшілік құқық ғылымы заң ғылымының негізгі бөлігі болып ... ... ... даму ... ... ... ... ғылым
ретінде әкімшілік-құқықтық құбылыстар туралы ұғымдар, категориялар ... ... ... ... ... ғылымы мемлекеттік басқару сферасындағы қатынастарды
реттейтін құқықтық нормаларды зерттеп, мемлекеттік ... ... ... ... ... Ол ... қатынастарын талдап,
мәнін ашып және тәжірибеде әкімшілік-құқықтық ... кең ... ... ... ... мемлекеттік басқару объектілері мен
субъектілерінін мәртебесін, басқарудың кұқықтық формалары мен әдістерін,
мемлекеттік ... ... ... ... ету ... процесс мәнін қарастырып, осылардың ғылыми жақтары бойынша
мәселелерді қозғайды.
Осы ... ... әрі ... ... нәтижесінде әкімшілік-
құқықтық нормаларды өзгертуге, ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар, сілтемелер жатқызылады.
Әкімшілік құқық ғылымының да құқық саласы сияқты өзіндік жүйесі бар ... ... ... ... ішкі ... ... ... құқық ғылымы сондай-ак әкімшілік құқықтың даму
заңдылықтарын және оның өзге де ... ... ... ... ... ... ... демократиялык елдерде әкімшілік құқық
қоғам дамуының ерекшелігін, деңгейін және басқару органдары ... ... ... келе ... ... ... Республикасының әкімшілік-құқықтық нормаларымен және нормативтік-
құқықтық актілермен бекітілген, жалпыға міндетгі нормалар жүйесі.
1. Әкімшілік құкық және конституциялык құқық, бұл салалар бір-бірімен ... және ... ... ... бір-бірінен айыру да қиын. Бірақ,
бұл салалардың арасында ... да бар. ... ... ... ... пен мемлекет саясатының негізін, мемлекет пен тұлға
арасындағы байланыстың негізін, ... ... және ... кұрылысты қарастырып, мемлекеттік органдардың жүйесін және
сонымен қатар барлық мемлекеттік органдарға тән ортақ негізгі ... ... ... ... ... ... бұзушылықтық құқықпен де тығыз
байланысты. Әкімшілік құқыққа барлығы орындауға міндетті тәртіптер кіреді
(жол ... ... ... ... ... карсы және т.б.).
Әкімшілік құқық әр түрлі коғамдық қатынастарды ретгейді.
Әкімшілік құқығы ұғымы және оның ... ... ... және ... қатынастар Әкімшілік құқығы ұғымы және
оның ... ... ... ... әкімшілік құқығы дегеніміз — бұл
басқару құқығы. Ол әкімшілік биліктің қалыптасуы және ... етуі ... ... ... ... Әкімшілік құқықтың зерттейтін
(шұғылданатын) ... ... ... ... ... билікті)
шымдастыру және олардың ... ... ... қоғамдық
қатынастардың жиынтығы болып табылады, Әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... тарату және олардың басқару органдарымен өзара қарым-қатынас
тәртібін айқындайды. Әкімшілік құқығының нормалары ... да ... ... ... ... кіру және ... ... тәртібін, мемлекеттік қызметшінің құқығы мен міндеттерін және
олардың ... ... ... ... мақсаттары:
атқарушы биліктің жұмысты тиімді жасауына жағдайлар туғызу;
атқарушы биліктің демократиялық жолмен оңтайлы ұйымдастырылуын қамтамасыз
ету;
азаматтардың, олардың бірлестіктерінің өз ... іске ... ... ... ... туғызу;
азаматтар мен қоғамды мемлекет аппараты қызметкерлерінің әкімшілдік
өктемдігінен, қиянаттарынан, салақтығынан ... ... ... ... ... ... ... біріктіретін нормалар
қарастырылады, сонымен қатар әр сала бойынша басқару органдары олардың
нақты атқаратын ... ... ... ... әділетті басқару,
сыртқы істерді басқару, ішкі ... ... ... ... ... ... ... басқару, көлік және коммуникацияны басқару және
т.б.).
Басқа ... ... ... ... құқық та заңды нормалардан тұрады.
Жалпы пән мен әдістерді біріктіру нәтижесінде әкімшілік-құқықтық ... ... осы ... ... ... ... жүйе
қалыптасады. «Әкімшілік норма» түсінігі негізінен ... ... ... ережелермен басқару.
2. жариялық мүдде негізінде бекітілген ережелер арқылы басқару.
Қазақстан Республикасы Конституциясында ... ... ... бастауы - халық, халық билікті ... ... және ... сайлау арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін
жүзеге асыруды мемлекеттік органдарға ... ... 1 ,2 ... ... мәні — құқық негізінде өз еркін басқа
субъектілер ... ... ... әкімшілік құқықтық нормалар жалпы
міндеттеуші сипатта болып, билікгі белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қызметі біртұтас организм (жүйе) деп
саналды. Атқарушы биліктің институттарын құруда белгілі бір мақсатқа ... ... ... ... ... ... ситуациялар туындайды.
Яғни:
- субъектілердің құқықтары мен кепілдерін құқық көмегімен бекіту мен
дамытуды ... ... ... нысандадаулы конфликтілерді шешу негізінде билік құрылымын
күшейту (мысалы, соттык реформаны жүргізу ... сот ролі мен ... ... - ... ... мен ... біртұтас жүйесі.
Оларды біріктіретін қағидалары (принциптері), ... ... ... пәні, Әкімшілік құкық әлеуметтік мүддеге қызмет ете отырып өзге құқық
салалары ... ... ... ... ... азаматтардың құқықтары
мен бостандыктарын қарастырады. Қазакстан ... ... ... ... ... ... ... басты максаты-мемлекетгік билік аппаратын заң мүддесіне
кызмететіп, оның талаптарын орындауға бағытгау. Қүқық салалары өзара пәні,
қүқықтық ... ... ... ... ... ... әкімшілік
құқықтың ғылым немесе пән ретінде қатынасы әлі де таластар тудыруда.
Әкімшілік құқық пәні ... оның ... ... ... ... құқық Қазақстан Республикасьшың құқық жүйесіндегі жеке
сала ретінде қоғамдық қатынастардың ерекше тобын реттейді. Олар іс ... ... ... ... ... қатынастар. Мұндай қатынастар әр
қилы, әрі әкімшілік құқық ... ... ... баскарушылық қатынастар деп
аталады.
Әкімшілік құқық ғылымы мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... басқару аппаратының
кұкықтық реттелу зандылығын қарастырады. Ол ... ... ... ашып және ... әкімшілік-құқықтық нормалардың кең қолданылуын
дәрістейді. Әкімшілік құқық ... ... ... ... ... мәртебесін, басқарудың кұқықтық формалары мен әдістерін,
мемлекеттік басқарудағы заңдылыкты, ... ... ету ... ... ... қарастырып, осылардың ғылыми жақтары ... ... ... ... әрі жан-жақты талдау ... ... ... ... реттеуге, бастысы олардың ... ... ... негізделген ұсыныстар, сілтемелер жатқызылады.
Әкімшілік құқық ғылымының да құқық саласы сияқты өзіндік жүйесі бар ... ... ... ... ішкі ... ... Әкімшілік құқық ғылымы сондай-ак әкімшілік ... ... және оның өзге де ... ... ... ... деңгейде дамыған әлеуметтік, демократиялык елдерде әкімшілік құқық
қоғам дамуының ерекшелігін, ... және ... ... қызметінің
шынайылығын көрсетеді. Қорытындылай келе ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық нормаларымен және нормативтік-
құқықтық актілермен бекітілген, жалпыға міндетгі нормалар жүйесі.
Әкімшілік-құқыктық нормалар дегеніміз - міндетті немесе кейде ерікті ... ... ... ... ( яғни, атқарушы және заңды)
атқарушы ... ... ... қатынастарды реттеуші ереже.
Әкімшілік құқық нормалары белгілі бір критерияларға ... ... ... ... ... ... ... ең күрделі түсінігі, яғни мәні мен мазмұнын
ашатын ... ... ... ... ... ... әсер ететін әдістер;
в) белгілі бір мақсатты тағайындау;
г) белгілі бір ортада қолданылуы (в ... ... ... ... шегі ... бір аймаққа, уақытқа, субъектілер
тобына қолданылуы).
Әкімшілік құқық нормалары ... ... ... ... нормалар
- процессуадды болып екіге бөлінеді.
Материалдық нормалар - азаматтардың әкімшілік-құқықтық мәртебесін, атқарушы
билік органы мен ... ... ... ... ... ... ... қоғамға, тұлғаларға көрсететін заңды түрдегі
құзіреті (компетенциясы).
Процессуалды нормалар - мемлекетпен бекітіліп, ... ... ... ... ... және ... ... органдарының
жаңа нормативтік актілерді шығарумен сипатталады. Процессуалды нормалардың
материалдық нормалардан айырмашылығы:
а)өзінің тағайындалуымен, яғни материалдық ... ... ... тағайындаса, ал процессуалдық нормалар
олардың орындалуы мен міндеттелуін ... ... ... ... ... ету, яғни ... нормалар, ең алдымен материалдық
нормалардың орындалуын талап етеді;
в) іске асыру, яғни ... ... ... ... жүзеге асырылуын талап ету арқылы іске асыру.
Процессуалды нормалар ... ... ... ... ... ... Мысалы: заңды күшіне байланысты, белгілі
бір ортага, яғни сфераға ... және ... ... әсер ... әдістер:
1. міндеттеуші (обязывающие);
2. тыйым салушы (запрещающие);
3. уәкілдік беруші ... ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық нормалар -тұлғаның белгілі бір ережелердің
орындалуын міндеттеп, талап етуі. Мысалы, заңды тұлғалардың міндетті ... ... ... ... шағымдарын (жалоба) белгілі бір
мерзімде басқару органдарының ... ... ... ... ... жүйесі мен бюджеті» атты Президент
Жарлығының 171 -бабында салық ... ... ... ... қызметкерлері
атқарады.
2. Тыйым салушы (запрещающие) әкімшілік-құқықтық нормалар - норма көздеген
мақсаттан тыс ... бір ... ... ... ... салудың екі түрі бар:
а) жәй тыйым салу;
б) арнайы тыйым салу.
Жәй тыйым салу дегеніміз - ... ... ... ... бар ... мен ... асуын шектеуі.
Арнайы шектеу дегеніміз- Қазақстан Республикасы Президенті заңының 174-
бабында көрсетілгендей, салық қызметкерлерінің кәсіби міндеттерін ... ... ... ... бар ... ... ... мәселелерді
шешуге шектеу қоюы.
3. Уәкілдік беруші (уполномочивающие) нормалар — ... ... ... өз ... ... ... ... асыру,
бірақ нормалардың сақталуын ... ... ... «Қазакстан
Республикасының банктері мен банк жүйесі» туралы Президент жарлығының 46-
бабында былай ... Егер ... ... ... ... ... ... бұзған жағдайда мынадай ... ... ... ... етеді;
б) банкпен жазбаша түрде келісім жасайды;
в) ескерту, сөгіс береді;
г)жазбашатүрдебереді;
Қолданылу шегіне байланысты:
а) жалпы міндетті;
б) ішкі жүйелік.
а) жалпы міндетті нормалар әкімшілік- құқықтық ... ... ... ... етіледі.
б) ішкі жүйелік нормалар белгілі бір атқарушы билікгің талап
етуіне байланысты ... ... (по ... ... бір ұйым іс ... ... әкімшілік-құқықтық мәртебесін (статусын) белгілеу арқылы бөлу,
яғни қоғамдық бірлестіктерге, ... ... және ... ... ... келе ... ... нормалар -бұл конституцияда
бекітілген белгілі бір кағидалар мен ережелердің жиынтыгы. Ал ... ... - бұл ... ... ... ... ... коғамдык қатынастар. Бүл екі ұғым ... ... ... біріншісі мемлекет бекіткен қағидалар мен
ережелердің жиынтығы болса, сол ... ... ... ... ... ... - ... нормалармен реттелген,
мемлекеттік басқару саласындағы қоғамдық қатынастар. ... ... өз ... ... түрлі субъектілермен өзара әрекет жасайды.
Көп жағдайда олардың мүддесі ... ... ... Бұл ... ... ... ... ортақ қатынастарды ... ... Осы ... әкімшілік құқықтың субъектілері заң
алдында тең. ... ... ... ... ... ... ... жүйесін қамтамасыз ету және қатынастар барысында
субъектілердің әр ... ... мен ... ... ... ... ... өз құқықтары мен міндеттерін
ерікгі түрде орындауға ... ... ... өзінің биліктік
өкілеттіліктеріне қарамастан өздерінің қызметтерінде мемлекет және оның
мүддесін көздейді. Әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... мемлекет алдында жауапқа
тартылады. Ал бұл жағдайды әкімшілік тәртіп ... ... ... ... өз ... мен ... ... барысында
туындайды және ол ережелермен ... ... ... ... ... ... мен міндеттерін өзінше
өзгерту мүмкіндігі шектелген.[23]
Әкімшілік-құқықтық қатынастардың құрылымы және түрлері.
Әкімшілік-құқықтық ... ... ... бар, ол ... - ... қатынасқа қатысушы нормаға сай ... ие ... ... ... ... ... оның
мазмұнын құрайды, сол бағытталған мақсатқа жету барысында құқықтық
қатынастар туындайды.
Материалдық ... - бұл ... ... ... бұны ... барысында
тараптардың кұқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... мен міндеттер болып табылады. ... ... ... өзгеруі, жойылуы заңдық қатынастарға
негізделген. Заңдық ... ... ... ... кұқықтық қатынас
тудыратын нормамен бекітілген жағдай. Әрекет-субъектінің өз еркін білдіру
актісі, ол өз кезегінде ... және ... ... ... ... Оқиғаның
әрекетке қарағанда ерекшелігі - ол субъектінің ... ... ... ... ... ... ... және т.б. жаткызуға болады. Әкімшілік-
кұқықтық қатынастар зандық сипаты бойынша тік (вертикапьный) және көлбеу
(гаризонтальный) ... ... Тік ... ... ... кұқықтық реттеудің және мемлекетті басқару қызметіне ... мен ... ... ... ... ... Көлбеу кұқықтық қатынастардың көбінесе тіке ... ... ... ... ... ... жалпы қоғамда әкімшілік нормалар мен қатынастар ... ... ... емес ... ... әкімшіліқ кұқықтық нормалар
бекітілуі арқылы қоғамда тәртіп орнайды. Ал әкімшілік кұқықтық қатынастар
тек биліктік ... ие ... қана ... ... қатар әкімшілік
құқыктың субъектілерінің түрлі қажеттіліктері мен мүдделерін қорғап,
кұқықтық қатынастарды тұрақтандырады.
Қорытынды
Қазақстан ... ... ... өз ... ... мемлекеттiң
қызметiн құқықтық қамтамасыз етудi ... ... ... ... ... ... мен азаматтардың жұмысында
заңдылық режимiне қолдау жасайтын, азаматтардың және ұйымдардың құқықтары
мен заңды мүдделерiн қорғауды ... ... ... ... ... ... ... органдары қызметiнiң құқықтық негiзiн ... ... 2002 жылы 18 ... ... Заң ... де ... ... актiлер, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
халықаралық шарттары құрайды.  ... ... ... ... іске ... қамтамасыз ететін
атқарушы биліктің орталық ... ... ... табылады. Қазақстан Республикасының Әділет ... ... ... ... ... ... хал
актілерін тіркеуді жүргізетін органдарга (АХАТ).
Әділет министрлігінің негізгі міндеттері:
Саяси, экономикалық, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ғылыми және тәжірибелік жағынан қамтамасыз ету;
заң жобаларын құқықтық және қылмыстық тұрғысынан сараптауды қамтамасыз ... ... ... ... органдарының біртұтас жүйесіне Қазақстан Республикасының Әділет
министрлігі; Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінің ... ... ... мен ... қамтитын әділет органдары
жатады. Қазақстан Республикасының Әдiлет ... ... ... ... ... ... Премьер-Министрiнiң ұсынуымен
Республика Президентi құратын, қайта ... және ... ... орган болып табылады. Әділет министрлігін ... ... ... және ... ... Министр
басқарады.
Қазақстан Республикасының әділет органдары (бұдан әрі - ... ... ... ... ... жауапты және ... ... есеп ... өз ... ... мемлекеттің
қызметін құқықтық қамтамасыз ... ... ... ... ... лауазымды адамдар мен азаматтардың жұмысында
заңдылық режимін қолдайтын, азаматтар мен ... ... мен ... ... ... ... ... өкімет органдары болып
табылады.
Мемлекетті басқару органдарында басқару ... ... ... мен ... ... тулғалар арасында бөлінудің
арнайы тәсілдері, мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасақталған. Бұл тұрғыдан
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды жақтарын құқықтық реттеу қандай да ... ... ... ... ... ... ... нормалар арқылы өзінің өкілетті органдары ... ... ... және де азаматтарының өміріне қалыпты
жағдайларды қамтамасыз ету үшін ... және ... ... бар аса ... ... ... жүзеге асырып отырады.
Әкімшілік құқықбұзушылық туралы заңнаманың міндеті - адам мен азаматгың
құқықтарын, бостандықтары мен ... ... ... ... ... қоршаған ортаны, қоғамдық
имандылықты, меншікті, ... ... пен ... белгіленген
тәртіпте жүзеге асыратын мемлекетгік билікті, ұйымдардың заңмен ... мен ... ... ... бұзушылықтан қорғау, сондай-ақ
олардың жасалуының алдын алу.
Қазақстан Республикасының «әкімшілік кұқығы» ... ... ... ... қамтиды, атқарушы өкіметтің жүйесін
ашады, сонымен қатар жеке ... ... ... рөлін
көрсетеді. Ол әкономиканы мемлекеттік басқарудың құқықтық, әлеуметтік дамуы
мен ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың негіздерін, сонымен қатар баскармалық
қызметте зандылықты қамтамасыз ету нысандары (формалары) мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы, 02.02.2011.
2. ҚР Мемлекеттік қызметкерлер туралы Заңы - ... ... ... 23 ... N 453 Заңы ... ... ҚР жергілікті мемлекеттік басқару туралы ҚР заңы - ... 2001 ... 23 ... N 148 Заңы ... Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы ҚР Заңы - Қазақстан ... 1998 ... 2 ... N 267 Заңы ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
6. ҚР ... ... ... ... ҚР Заңы - ... 1998 ... 24 наурыздағы N 213 Заңы ... ... Е. ... және ... ... ... ... Жеті жарғы,
2001. – 624 б.
8. Қазақстан Республикасы «Әкімшілік ... ... ... ... ҚР ... қызметкерлер туралы Заң, 01.01.2015ж
10. Бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды әкімшілік
қадағалау туралы ҚР Заңы ... ... ... құқық бұзушылық туралы ҚР кодексі, 05.07.2014ж.
12. «Адамдарды қоғамнан уақытша оқшаулауды ... ... ... ... ... мен шарттары туралы» Қазақстан Республикасының
2013 жылғы 03 шілдедегі Заңы (01.01.2015 жаңартылған)
13. ҚР Заңы ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар).
14. ҚР Қоғамдық бірлестіктер туралы Заңы 2014 жылғы 24 шілде
15. ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... Бас ... айыру орындарынан босатылған адамдарды әкімшілік
қадағалау туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
17. ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... Таранов А.А.Қазақстан Республикасының әкімшілік құқығы. ... ... ... ... үйі» ... ... А. Қылмыстық құқық. Оқулық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001ж.
20. Конституциялық заңы «ҚР ... ... ... А.А. ... к ... об ... в двух ... Алматы. Норма-К.2002.
22. Бахрах Д.Н. Административное право.М.:БЕК,»1993.
23. Конституциялық заңы «ҚР Президенті», 03.02.2011ж.
24. Бас бостандығынан айыру ... ... ... әкімшілік
қадағалау туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
25.«Мемлекеттік құпиялар туралы», 21.11.2014 жыл.
26.«Жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ҚР заңы, ... ... ... ... ҚР ... ... жыл.
28.«Қылмыстық-атқару жүйесінің кейбір ... ... ... Ішкі ... ... 2012 жылғы 29 наурыздағы № 182 Бұйрығы
29. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі Алматы, 2013жыл.
30.Орысша-қазақша заңдық түсіндірме ...... ... баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Тіршілік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша ҚР-ның құқық қорғау органдары12 бет
Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні мен мазмұны71 бет
Қазақстан Республикасында құқық қорғау органдарының қызметі18 бет
Қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің түлғалық психологиялық ерекшеліктерінің кэсіби іс-эрекет табыстылығына әсерін зерттеу58 бет
Құқық қорғау органдары6 бет
Құқық қорғау органдары жайлы8 бет
Құқық қорғау органдары туралы15 бет
Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби іс-әрекетінің психологиялық құрлымы11 бет
Құқықты қорғау органдары20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь