Қазақстан Республикасынының қарулы күштері. әскери қызмет

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Қазақстан Республикасынының қарулы күштері. Әскери қызмет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
1.1 Әскери қызметшілердің құқықтары мен жалпы міндеттері. Қазақстан Республикасынының Қарулы Күштері ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
Мемлекет қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 17
2. Әкімшілік құқық түсінігі және жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... . 25
Әкімшілік құқық түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25
Әкімшілік құқықтың ҚР.сы құқығы жүйесіндегі орны ... ... ... ... ... 36
3. Әкімшілік жауапкершілік ұғымы және маңызы ... ... ... ... ... ... ... .. 46
3.1 Әкімшілік жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3.2 «Әкімшілік норма» түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 57
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 59
Зерттеудің өзектілігі: Әкімшілік құқық-нормалардың жиынтығы, солардың көмегімен мемлекет атқарушы билікті нақты жүзеге асыруына байланысты және сол туралы пайда болатын қоғамдық қатынастарды реттейді.
Бұл анықтама кейбір түсініктемелер беруді керек етеді, олар бірінші кезекте және әсіресе әкімшілік-құқықтық реттеу пәніне жататын қоғамдық қатынастардың мән-жайын, мағынасын анықтаумен байланысты.
Қоғамдық қатынаста тек атқарушы билік органының (атқарушы органның) ғана болуы оны барлық жағдайда да сөзсіз басқарушылық қатынасқа жатқызуға, әрі әкімшілік құқықтың пәніне енгізуге жеткілікті негіз бола бермейді. Олай болатын себебі, бұл сияқты органдар заңнамалар бойынша әкімшілік құқықпен емес, құқықтың өзге салаларымен регламенттелетін іс-әрекеттерді жиі жасайды. Мысалы, олар реттелуі азаматтық құқық пәнін құрайтын мүліктік мәмілелер жасай алады. Олардың бюджет — салық аясында жасайтын бірқатар іс-әрекеттері конституциялық және қаржылық құқық нормаларының реттеушілік ықпалына жатады, т.с.с. Бұл мынаған байланысты, мұндай жағдайларда қандай да болмасын атқарушы орган атқару — өкім етушілік сипаты бар функцияларды орындамайды; мысалы, мәміле жасаған кезде ол өзінің мүліктік құқығын іске асырады.
Әскери қызмет — мемлекеттің Қарулы Күштері жүйесінде атқарылатын қызмет, бірқатар мемлекеттерде, оның ішінде Қазақстанда да әскери қызмет азаматтардың өз елі алдындағы қасиетті парызы саналады.[1]
Жалдамалы және шарт жасау арқылы белгіленетін әскери қызмет түрлері де болады. Онда әскери қызмет мерзімі, өтелетін орны, міндеті тағы басқа жағдайлары шартта көрсетіліп, белгіленген тәртіппен екіжақты расталады. Қазақстанда әскери қызметті өтеу тәртібі ҚР Конституциясында, “Жалпыға бірдей әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы” заңда (1993 жылы 19 қаңтар) және осы заңға Қазақстан Республикасының Президентінің Заңымен ендірілген заңдық күші бар қосымша өзгертулер мен толықтыруларда (1995 жылы 19 мамыр мен 14 қараша) тағы басқа құқықтық құжаттарда тұжырымдалған. Әскери қызмет қатарындағы әскери қызмет және запастағы әскери қызмет түрінен тұрады. Қатардағы әскери қызметтегі адам әскери қызметші аталады.
1 ҚР Конституциясы, 1995 ж.
2 Әкімшілік құқық бұзушылық туралы ҚР кодексі, 10.01.2015ж.
3 ҚР Мемлекеттік қызметкерлер туралы Заң, 01.01.2015ж.
4 Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
5 ҚР жергілікті мемлекеттік басқару туралы ҚР заңы, 01.01.2015ж.
6 ҚР нормативтік құқықтық актілер туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
7 Бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды әкімшілік қадағалау туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
8 Қоғамдық бірлестіктер туралы ҚР Заңы 2014 жылғы 24 шілде
9 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х
10 Қазақстан энциклопедиясы 1-том
11 Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
12 Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы: «Мектеп» ААҚ , 2001 жыл
13 Баққұлов С. Құқық негіздері. Оқу құралы. ҚазМСҚА. Алматы, 2001ж.
14 Найманбаев С. Салықтық құқық. Оқу құралы. Алматы, 1996ж.
15 Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1995 ж. (02.02.2011 жаңартылған).
16 Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
17 Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдер туралы заңы (2014.29.12. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен)
18 Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» кодексі (04.07.2014 жаңартылған).
19 «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 шілдедегі Заңы (01.01.2015 жаңартылған)
20 «Мемлекеттік құпиялар туралы», 21.11.2014 жыл.
21 «Жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ҚР заңы, 01.01.2015 жыл;
22 «ҚР прокуратурасы туралы» ҚР заңы, 04.07.2014 жыл.
23 «Қылмыстық-атқару жүйесінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2012 жылғы 29 наурыздағы № 182 Бұйрығы
24 Мушкет И.И., Хохлов Е.Б. Полицейлік құқық (оқу құралы) А.-2005. 183
25 Шағатаев Қ.К. Ішкі істер органдары қолданатын әкімшілік-процессуалдық шаралар: (Оқулық құралы) Қарағанды – 2002. 95 б.
26 Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі Заңтану. ҚР Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі. А.-2002. 327
27 «Административная деятельность ОВД». Особенная часть. Москва. 2000 г.
28 Административная деятельность ОВД. (Учебник). Под ред. Профессора Коренева А.П., М.1999 г., общая часть.
29 Жүнісов Б. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы (Жалпы бөлім). Қарағанды: ҚР ІІМ ҚЗИ, 2000,240 б.
30 Назарбаев Н.А. Критическое десятилетие. – Алматы: Атамура, 2003. – 111с.
        
        Мазмұны
|Кіріспе..............................................................|3 |
|......................................... | ... ... ... ... күштері. Әскери | ... ... | ... ... ... ... мен жалпы міндеттері. Қазақстан| |
|Республикасынының Қарулы Күштері................................... |6 |
|Мемлекет қызметін |17 ... | ... ... ... ... және ... |25 ... | ... ... |25 ... ... | ... құқықтың ҚР-сы құқығы жүйесіндегі орны.................... |36 |
|3. Әкімшілік жауапкершілік ұғымы және |46 ... | ... ... |46 ... ... | ... ... ... |52 ... ... | ... ... | ... әдебиеттер |59 ... | ... ... ... ... ... солардың
көмегімен мемлекет атқарушы билікті нақты жүзеге асыруына байланысты және
сол туралы пайда ... ... ... ... ... ... түсініктемелер беруді керек етеді, олар бірінші кезекте
және ... ... ... ... ... ... ... мағынасын анықтаумен байланысты.
Қоғамдық қатынаста тек атқарушы билік органының ... ... ... оны ... ... да ... ... қатынасқа жатқызуға, әрі
әкімшілік құқықтың пәніне енгізуге ... ... бола ... ... себебі, бұл сияқты органдар заңнамалар бойынша әкімшілік құқықпен
емес, құқықтың өзге салаларымен ... ... ... ... олар ... ... ... пәнін құрайтын мүліктік
мәмілелер жасай алады. Олардың бюджет — салық аясында жасайтын бірқатар іс-
әрекеттері конституциялық және ... ... ... ... жатады, т.с.с. Бұл мынаған байланысты, мұндай жағдайларда қандай
да болмасын атқарушы орган ... — өкім ... ... бар ... ... ... ... кезде ол өзінің мүліктік құқығын ... ...... ... ... ... атқарылатын қызмет,
бірқатар мемлекеттерде, оның ... ... да ... қызмет
азаматтардың өз елі алдындағы қасиетті парызы ... ... ... ... ... ... түрлері де
болады. Онда әскери қызмет ... ... ... ... тағы ... ... ... белгіленген тәртіппен ... ... өтеу ... ҚР ... ... ... міндеттілік және әскери қызмет туралы” заңда (1993
жылы 19 қаңтар) және осы ... ... ... Президентінің
Заңымен ендірілген заңдық күші бар қосымша ... мен ... жылы 19 ... мен 14 ... тағы ... құқықтық құжаттарда
тұжырымдалған. Әскери қызмет қатарындағы әскери ... және ... ... ... тұрады. Қатардағы әскери қызметтегі адам әскери
қызметші аталады.
Әрбір мемлекеттік қызметші ... ... сай ... бір ... және сол ... ісіне жауап береді, т. б. Осы ... ... ... қызметтің тиімді орындалуын қамтамасыз
етеді. Әкімшілік лауазымдар мемлекеттік қызметшілердің 90 ... ... олар ... ... ... ... шыгарылмауы үшін
заңмен қорғалған. Мемлекеттік ... ... ... ... (компоненттеріне) лауазымдардың топтарга (категорияларға)
бөлінуін ... ... ... ... ... басқару
жүйесінде пирамидаға сәйкес лауазымдардың ... ... елде ... ... ... неғұрлым жоғары болса, соғұрлым олардың
иерархиялық пирамидадагы лауазымдық орны ... және ... ... ... ... ... йерархиялық дифференциациялау
объективті заң болып табылады.
Зерттеудің мақсаты: атқарушы орган өзінің басқарушылық құзыретін қай кезде
нақты жүзеге ... тек ... ғана ол ... ... шынайы
субъектісі болып табылатындығын ... ... ... дұрыс
пайдаланып жұмысымның тақырыбын толық ашу.
Ішкі басқарушылық қатынастар тек ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге заң ... және сот ... ... ... органдарының өздерінің аппараттарына
басшылық жасаған кезде пайда болады.Сыртқы қатынастар атқарушы ... ... ... ... ... (азаматтардың,
мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... тікелей басқарушылық ықпал етуге байланысты пайда
болады. Әкімшілік құқық өзінің пәнінің шегінде, ... ... өзге ... ... ... ... ... Оның мазмұнын атқарушы
билік органдарының ... мен ... ... бір ... ... ... мақсат-міндеттеріне сәйкес, сондай-ақ реттелінетін
қоғамдық қатынастардың қатысушыларының заңды мінез-құлқын қамтамасыз ... ... ... ... деп ҚР-ның қолданылып ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастардың қатысушылары (тараптары) бола ... адам ... ... Бұл сияқты субъектілер тобы әр түрлі. Бірақта мұндай субъект
болу үшін ерекше заңдық қасиеті болуы қажет. Бұл ... ... ... ... туралы негізгі ұғымдарға шолу жасау.
Әкімшілік құқықбұзушылық түрлерін сипаттау.
Әкімшілік құқық субъектілігі ... ... ... бар екі ... ... ... қабілеттіліктен және әкімшілік әрекет
қабілеттіліктен. Әкімшілік ... ... ... ... ... осы ... үшін ... қоғамдық қатынастарға, яғни солардың
қатысушыларының мінез-құлқына реттеушілік ықпал жасаудың ... ... ... ... бір ... ... Бұл —
қоғамдық қатынастарды құқықтық реттеудің әдістері.
Диплом ... ... ... ... ... ... ... iркiлiссiз жұмыс iстеуiн қамтамасыз етуге,
басқарушылық шешiмдердi жедел ... ... ... мен
бостандықтарын сақтауға, мемлекеттік мүдделердi қорғауға, мемлекеттiк
қызметшiлердiң ... ... ... тыс ... жол бермеуге жәрдемдесетiн әкiмшiлiк ... ... ... ... Республикасындағы Әскери қызметкерлердің
әкімшілік құқық бұзғаны үшін ... ... ... ... нысаны
және орындалуы.
Зерттеудің әдісі: Диплом жұмысын жазу барысында ... ... ... ... ... ... сынды әдістер қолданылды.
Диплом жұмысының теориялық негіздері: Диплом ... ... ... ... ... ... актілері, Қазақстан
Республикасының және шет ел ғалымдарының оқулықтары пайдаланылды.
Зерттеудің ... ... ... ... ... осы ... арғы ... зерттеуге пайдалануға және оқу процесінде әкімшілік ... ... ... әкімшілік қызметі бойынша тиісті арнайы курс
шеңберінде пайдалануға болады.
Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... ... қызметкерлердің
жауапкершіліктері, әскери қызметкерлердің әкімшілік құқықбұзушылық
әрекеттері және әкімшілік ... ... үшін ... ... ... жасалынған.
Диплом жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс ... 2 ... ... ... және ... ... ... тұрады.
1. Қазақстан Республикасынының Қарулы Күштері. Әскери қызмет.
1.1 Әскери қызметшілердің құқықтары мен жалпы міндеттері. Қазақстан
Республикасынының Қарулы ... ...... пен ... алдында Қазақстан Республикасының
азаматтары Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен әскери құрамында өздерінің қасиетті
борышы мен міндеттерін орындауымен байланысты мемлекеттік ... ... ... ... ... оның әрбір азаматының қасиетті борышы және
міндеті болып табылады.
Әскери қызметшілерінің құқықтарымен әскери ... ... ... ... іске асыру тәртібі заңнамамен айқындалады.
Әскери қызметшілердің өз ... ... ... ... мен ... мүдделеріне, әскери қызметке, басқа да ... мен ... ... ... зиян ... тиіс.
Мемлекет әскери қызметшілердің ... ... ... ... әлеуметтік жане құқықтық қорғалуына кепілдік береді,
олардың лайықты өмір сүру деңгейін жасау, ... мен ... ... ... шараларды жүзеге асырады.
Әскери қызметшілердің құқықтарын қамтамасыз ету және қорғау командирлерге
(бастықтарға), әскери басқару органдарына, мемлекеттік басқару ... мен ... ... ... ... ант қабылдағанға дейін әскери қызметші жауынгерлік міндеттерді
орындауға (жауынгерлік ... ... ... ... және ... ... атқаруға ) тартылмайды; әскери
қызметшіге ... пен ... және ... ... ... ... тәртіптік жаза қолданылмыйды.
Әскери қызметшілердің құқықтарын, бостандықтарымен заңды мүдделерін іске
асыру жөніндегі міндеттерін атқармауға кінәлі командирлер ... ... ... ... ... ... Командирлер (бастықтар)
бағыныстылардың әскери қызметінің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ... ... мен ... ... ішінде командирлердің (бастықтардың)
оның құқықтарына, бостандықтарына қысым ... ... мен ... ... ... ... іс-әрекеттері жағдайларында
сотпен қорғауға. Ол білікті заң көмегін алуға құқылы;
шыққан тегіне, ... және ... ... жынысына, нәсіліне,
ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, сеніміне, тұрғылықты ... ... ... өзге де ... қарамастан тең құқықтарға. Көрсетілген себептер
бойынша кемсітуге тыйым салынады және ол заңмен қудаланады;
әскери қызмет жағдайларымен жане ... ... жеке ... басының қадір-қасиетіне қол сұғылмауына. Ол заңдармен және осы
Жарғымен қорғалған. ... ... ... ... ... ... ... ар-намысы мен қадір-қасиетіне кемсітетін әрекет жасаған немесе ... ... ... ... ... ... қорғауында болуға және жеке өміріне, жеке басымен отбасының
құпиясына, жеке салымдарымен ... ... хат ... ... ... телеграф және өзге де хабарларына ... ... және ... қатыстылығын айқындауға және көрсетуге немесе
көрсетпеуге;
лауазымдық міндеттерін атқару шеңберінен тыс ... ... және ... ... ... ... өз ... мен сенімдерін білдіруге, бұл ... ... ... ... ... ... ... алуға және
таратуға қол жеткізуге;
саяси ... мен ... ... ... қоғамдық бірлестіктерді
ұйымдастыруға және оларда болуға;
қызметтен тыс ... ... ... ұйымдастырылатын, саяси мақсаттарды
көздемейтін жиналыстарға, митингілерге, ... ... ... ... ... және ... қоғамдық іс-шараларға
қатысу осы Жарғымен көзделген тәртіппен жүзеге асырылады;
еркін жүріп-тұруға және тұрғылықты жерін еркін ... Бұл ... ... ... ... ұстау, әскери қызметшінің қызмет орынына
уақытылы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
қажеттігін ескере отырып, заңнамамен және осы Жарғымен айқындалған тәртіпте
іске асырылады;
оның ... ... ... ... тиіс ... бостандығына.
Әскери қызметші діни рәсімдерге қатысуды жеке адам ретінде ... ... ... ... ... ... ... еңбек етуге;
қауіпсіздік пен гигиена талаптарына жауап ... ... ету ... үшін ... өмір сүру ... ... ... және әскери
қызметке мүдделілігін ынталандыратын сыйақы алуға;
демалуға, оған (мерзімді әскери қызметтің әскери қызметшілері мен ... ... ... ... ... апта ... қызмет
уақытының белгіленген ұзақтығынан артық, сондай-ақ демалыс, мереке және
жұмыс ... ... ... ... ... орындауға тарту және
оған аптаның басқа кундері міндетті демалыс беру бұйрықпен рәсімделеді.
Әскери қызметшілерге ... ... ... ... Жыл ... ... ... жалпы ұзақтығы демалысын өткізу орнына ... ... ... үшін ... уақытты есептемегенде, берілген жылы алпыс
тәуліктен аспауы тиіс.
заңнамамен ... ... ... және тәртіппен мемлекет ... ... ... ... ... сатып алынған мүлкіне, соның ішінде мұрагерлік құқығы ... ... ... қызмнт өткеру кезеңінде қаза табуы (қайтыс болуы), жарақат алуы,
мертігуі, сырқаттануы жағдайында ... ... ... ... ... ... ... етілуге, сондай-
ақ санаторлық-курорттық емделуге;
әскери оқу орындарында оқуға. Әскери қызметшілер (мерзімді қызметтің әскери
қызметшілерінен және әскери оқу орындарының ... ... ... бөлімдер командирлерінің ұсынуы бойынша әскерлер тектерінің,
өңірлік қолбасшылық әскерлері қолбасшысының және одан ... ... ... ... ... ... және ... емтихандар
тапсыру үшін демалыс берумен, азаматтық жоғары немесе орта арнаулы ... ... ... ... оқу нысанында оқи алады. ... ... ... ... ... әзірлікті қамтамасыз ету
қажеттілігі ескеріледі;
мемлекет істерін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және әскери басқару органдарына өтініш жасауға,
республикалық референдумға қатысуға;
қызметі бойынша ... ... ... ... кәсіби
біліктілігіне және моральдық-іскерлік қасиеттеріне сәйкес кезекті әскери
атақтарын уақытылы алуына ... ... ... ... ... және ... ... нәтейжелері бойынша жүзеге
асырылады;
заңнамамен көзделген өзге де құқықтарға құқыгы бар.
Әскери қызметшілердің жеке ... іске ... ... ... және ... шектеледі. Әскери қызметшіге:
қандайда партияны қолдап сөз сөйлеуге;
ереуілдерді, пикеттерді және өзге де наразылық ... ... ... ... қызмет бойынша және қызмет мүддесіне берілген
бұйрықтарын ... ... және ... ... да ... көзқарасты насихаттауға және діни ұйымдар құруға;
педагогикалық, ғылыми және өзге де ... ... ... кез ... не ... да ақы ... ... түрлерімен, соның ішінде
коммерциялық делдалдықпен айналысуға, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... және бұл үшін заңсыз
сыйақы алуға тыйым ... ... ... ... ... ... ... қаруды алып
жүруге және қолдануға құқығы бар.
Штаттық (жеке) қаруды қолдану тәртібі заңмен және ... ... ... ең ақырғы шара ретінде жеке өзі немесе бөлімше құрамында
мынадай жағдайларда:
күзетілетін әскери ... ... ... ... ... мен ғимараттарына топтасқан немесе жеке қарулы
шабуылды тойтару үшін;
қаруға және ... ... ... ие болу әрекетінің жолын кесу үшін;
әскери қызметшілер мен азаматтық адамдарды, егер өзге ... ... ... ... ... ... олардың өміріне немесе
денсаулығына қатер төндіретін шабуылдан қорғау үшін;
қылмыс жасаған не ауыр және аса ауыр ... ... ... ... ... ... ... адамды, сондай-ақ қаруды тапсыру туралы заңды
талаптарды орындаудан бас ... ... егер ... ... ... ... қарсылығын тоқтату, ұстау немесе қаруын алу мүмкін
болмаса, ұстау үшін;
Қарауыл құрамына кіретін әскери қызметшілердің Қарулы Күштердің гарнизондық
және ... ... ... ... әрі ... және
қарауылдық қызметтер жарғысы) айқындалған жағдайларда және тәртіппен қару
қолдануға құқығы бар.
Қару қолданудан бұрын оны қолдану ниеті ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде жауынгелік техниканы, көлік
құралдарын, ұшу апараттарын, теңіз және өзен ... ... ... ... ... ... ... қарумен қашып шыққан кезде
қолданылуы мүмкін.
Әскери қызметшілердің қаруды дабыл ... беру ... ... ... үшін
қолдануға құқығы бар.
Әскери қызыметші қаруды қолдану және ... ... ... ... ... ету үшін ... мүмкін болатын
шараларды қолдануға, ал қажет болған жағдайда зардап шеккендерге алғашқы
медициналық көмек ... ... ... ... ... ... қызмет атқару әрбір ... аса ... әрі ... ... бірі болып табылады. Қарулы
Күштер қатарында қызмет ету - Отанымызды қорғаудағы ... ... ... ... ... ... елімізге шабуыл жасаған сыртқы жаулармен қарулы
күрес деп қана түсінбеу керек. Біз ... ... ... ... ... ... да ... ат салысамыз.
Қазір енді Отан қорғаушылар қатарында Ұлы Отан соғысы қаһармандарының
ұлдары мен немерелері тұр. Олар ... мен ... ... ... ... ... жоқ. Әйтсе де олар армиямыздың, халқымыздың қаһармандық
дәстүрлеріне адал, ... ... ... қорғаудың
мүдделері талап еткен, агрессия құрбандықтарына көмектесу ... ... ... ... ... ... ... алдында қандай да болсын
қиыншылықтарды ... әзір ... ... әрі ... патриот,
интернационалист ретінде көрінеді.
Қазіргі армия жауынгердің ерік-жігері мен психологиялық ... ... ... Ол әскери техникаларды, оның ... өте ... ... ... ... мен радио электрондық жүйелерді, атомдық
сүңгуір қайықтары мен дыбыстан жылдам ұшатын әуе ... ... ... ... Бұл жерде жауынгердің ұйымшылдығы мен тәртіптілігі қажет. ... ... ... оны ... әзір тұру - ... жеке ... мен ... қызметке дайындалу жолындағы маңызды қадам деген
сөз.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 36-бабында былай деп ... ... ... – оның әрбір азаматының қасиетті парызы
және міндеті. Республика ... ... ... ... пен ... ... қызмет атқарады”. Бұл сөздердің мәні қандай екендігі жайында
өздеріңе ұсынылып отырған библиографиялық ... ... ... ... ... ... геосаяси процестер жағдайында қалыптасты.
Бұрынғы КСРО–ның оңтүстік ... ... ... әрі әскери
қақтығыстар болуы мүмкін аймақтар ретінде сипатталды. Ауғанстандағы ... ... ... өтіп, айқын әскери қатерге айналды.
Қазақстан территориясында КСРО–ның оңтүстік-шығыс шекараларын ... КСРО ... ... ... саны 200 мың ... ... ... орналасты. Оның құрамында стратегиялық ядролық күштердің, 40 жалпы
әскери армияның бірлестіктері, құрамалары және ... 73 ... 37 әуе ... қорғаныс күштері корпусы, 56 аралас
авиациялық әскеи-әуе күштері корпусы, ... тыл және ... ... мен ... ... ... жағдай Қазақстанда
орналасқан әскерге жақсы жолға ... ... ... ... талап
етті. Ел басшылығы бұл үшін барлық қажет шараларды қолданды. 1991 жылы ... ... ... “ Қазақ КСР- інің Қауіпсіздік кеңесін құру
туралы” Заңы шықты.
Жарияланған ... ... ... ... ... және ... саясатқа іс жүзінде ықпал ету үшін республикалық қорғаныс мекемесін
құру обьективті қажеттілікке айналды.
Әскери қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі ... ... ... ... ... ... 1991 жылы 25 ... Қазақстан Президенті “
Қазақ КСР Мемлекеттік ... ... құру ... ... шығарды.
Мемлекеттік қорғаныс комитетінің төрағасы ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық қорғаныс штабы мен
Қазақ республикалық әскери комиссариатының негізінде құрылды. Оған ... ... ... ... ... ... ... орын
алмастырып, әр түрлі ... ... ... әскери мүліктердің
республикадан тысқары жерлерге тасымалдануын, армияның әскери қызметіндегі
басқа да бағыттарды “назарда” ұстау міндеті жүктелді.
Қазақстанның ... ... ... әскери-кадрлық саясатын КСРО
Біріккен Қарулы Күштері Бас қолбасшылығының келісімімен жүргізіп отырды.
Мысалға, Қазақстанда тұрған ... мен ... полк ... ... ... ... ... міндетті түрде
республика басшылығымен келісілуі керек болды. [3]
Тәуелсіз Мемлекекеттер Достастығын (ТМД) құру ... 1991 ... ... ... ... кеңістікті және ... ... және ... ... сөз болды. Алайда, сол ... ... ... ... одан соң ... мен ... ... стратегиялық күштерден басқа, өз республикаларының
территориясында тұрған әскердің бас қолбасшысы етіп жариялады. 1992 ... ... ... ... ғана ... ТМД ... Қарулы Күштерін
біріктірудің өзі мүмкін емес екендігі белгілі болды. Бұл ... да ... ... ... ... ... мәжбүр етті.
1992 жылы 7 мамырда Қазақстан Президенті ... ... ... ... комитетін Қазақстан Республикасының
Қорғаныс министрлігі етіп қайта құру ... ... ... Күштерін құру туралы” және алғашқы қорғаныс министрі етіп генерал
полковник (1993 жылдың 9 ... ... ... ... туралы жарлықтарға қол қойды. Бұл күн Қазақстанның дербес Қарулы
Күштерінің құрылған күні болып қалды.
Республика армиясының ... ... ... (оның ішінде бір танк)
дивизиясы бар 40 ... ... ... ... ... радио және
радиотехникалық барлау бөлімшелері, жабдықтау бөлімшелері және ... ... ... ... ... және ... ... Арал
теңізінің Барсакелмес аралындағы сынақ алаңдарын ... ... ... ... ... және ... да бөлімдер мен
мекемелер құрады. Қазақстанда барлығы 200 мыңнан астам ... ... ... қарауында стратегиялық қарудың аталған түрлерінен басқа 1200
танк және брондалған машиналар, 1500 артиллериялық жүйе және 370 ... бар ... ... Армиясының аталған бірлестіктері, құрамалары және бөлімдері
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің негізін құрады.
Тәуелсіз Қазақстан ... ... ... ... ... құқықтық
негіз қалаудың маңызы зор болды. Бұл жұмысты ... ... ... ... әрі ... түрде жүргізді. Жас республиканың Отан
қорғау мәселелері жөніндегі ... ... өз ... және ... ... 1992 жылы 22 ... өзінде-ақ Жоғары Кеңес “
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері және Қорғаныс туралы” ... Төрт ... ... – 1993 жылы 19 қаңтарда “Жалпыға бірдей әскери
міндет және әскери қызмет туралы”, ал екі ... ... – 1993 жылы ... “ Әскери қызметшілердің және олардың отбасының мәртебесі ... ... ... ... ... ... 1993 жылы 11 ... бекіткен Қазақстан Республикасының алғашқы әскери доктринасы
ұжымдық түрге ... Ол ... ... ... ... ТМД ... ... көмек одағы принциптеріне негізделді.
Доктрина ережелері мемлекеттің сыртқы саяси және әскери қызметінде кеңінен
пайдаланылды.
1992 жылы 29 ... ... ... ... ... пен
ынтымақтастық жөніндегі ұйымның (ЕҚЫҰ) қатысушысы болды, ал сол ... ... ... ... ... мүшелігіне қабылданды. Кеңестер Одағының
шарттары мен міндеттемелерінің құқықтық мұрагерлігін мойындайтынын мәлімдей
отырып, Қазақстан өзі қол қойған ... мен ... оның ... ... мен ... ... ... міндеттерін де адал орындап
келеді. Орташа және шағын ... ... ... ететін ракеталар
келісімдерде көрсетілген мерзімдер ішінде біртіндеп жойылды. Стратегиялық
шабуылдаушы ... ... және ... ... шарт негізінде
құрлықаралық баллистикалық және қанатты ракеталар кезекшіліктен алынып,
1995 жылдың ортасына қарай ... ... бұл ... жабдықталған
құрамалар біртіндеп республика аумағынан ... 1998 жылы ... және оқу ... іске қосу ... 16 оқу және ... ... Сол мерзімде Байқоңыр сынақ алаңында 10 сынақтық шахтаның
іске қосу ... ... ... 12 ... 187 ... 181-і
және Семей сынақ алаңының Балапан алабындағы 13 ұңғыма жойылды. 1991 ... ... ... ... ... алаңының негізінде 1992 жылы мамырда
Ұлттық ядролық орталық құрылып, Курчатов ... ... ... және ... ... зерттеу саласындағы ғылыми әлеуетін
шұғыл көтерді.
Қарулардың бір ... ... енді ... қысқарту жөніндегі шаралар
шет ел бақылаушыларының қатысуымен немесе әскери техника мен ... ... одан әрі ... алу ... ... ... нысандарда инспекциялық сапармен 16 мемлекеттен келген 33
инспекторлар тобы ... Өз ... ... ... Германия,
Польша, Италия аумағындағы шарттарды ... ... ... көп ұлтты
инспекцияларға қатысты.
Республиканы ядролық ... ... ... ... ... әр ... қабылдады. Ядролық қуатты сақтау идеясын жақтаушылар да
табылды, ... ... ... мен ... ... кепілдік
жасау мүмкін емес деп сендірді олар. Президент Н.Ә.Назарбаевтың, Сыртқы
істер ... және ... ... ... ... ... нұсқаны таңдап алуға қол жетті. Біздің жерімізде
сақталып келген ... ... бас ... 1994 жылы ... ... және ... ... “Ядролық қаруды таратпау жөніндегі ... ... ... ... ... ... беру туралы меморандумға” қол қойылуы арқылы заңдастырылды. Біздің
еліміздің қауіпсіздігіне кепілдікті ... мен ... да ... ... ... ... Қазақстан Республикасы шет елдермен
қарым–қатынасқа үнемі ... ... ... Ол ешбір елді жау ... және ... ... та, басқа да ешқандай ... ... ... ... ...... Қырғызстан,Тәжікстан және Қытайдың біріге күш жұмсауымен ҚХР-дың
солтүстік көршілерімен арадағы шекарасы туралы ондаған жылдар бойы ... ... ... жойылды. Оның ішінде Қытайдың Қазақстанмен
шекарасы ... одан соң ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ресеймен, Қырғызстанмен ... ... ... басталды. Соның өзінде аталған
мемлекеттер ортақ кедендік ... және ... ... ... ... еркін қозғалысын сақтауға тырысып отыр. Тек қана ... ... ... және ... ... экстремизмге бөгет қойылады.
Барлық билік тармақтарының күш жұмсауымен Қазақстан ... ... ... қауіпсіздік белдемін жасауға қол жеткізді. ... ... ... ... ... әсер ... Блоктардың бір-
біріне текетіресі аяқталуымен бірге қырып жоятын ядролық және басқа да қару
түрлерін қолдану арқылы дүниежүзілік ... ... ... ... ... бақылау орнату жүйесі кеңінен өрістеуде, ... ... ... және өрістетпеу шаралары жиі қолданылуда. Алайда
теріс бағыттар да жоқ емес. Ядролық қаруға ... салу ісі ... ... жоқ, ... ... республикаға жақын орналасқан Пәкістан мен
Үндістан – жаңа ядролық мемлекеттерге айналды. Мұның бәрі ... ... ... ... бөлуін талап етті және талап етеді.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері өзі құрылған ... ... ... ... - әуе күштерінен және Әуе шабуылынан қорғаныс
әскерінен тұрды.
1993 жылы 2 ... ... ... Президентінің “ Қазақстан
Республикасының әскери–теңіз Күштерін құру ... Заңы ... ... Күштері құрамына 1- рангілі капитан Исламовтың
басшылығымен алғашқы болып кірген 8 теңіз офицері басты база ретінде ... ... ... 1- ... капитан Р.А. Қомратов әскери – теңіз
базасының командирі, кейінірек Әскери–Теңіз ... ... ... ... ... ... болды.
1995 жылы 6 америкалық катер, бір жылдан кейін Германиядан әкелінген 4
шағын ... ... суға ... ... ... қамтамасыз ету ісіне
республика өнеркәсібі қосылды, жетекші рөлді Оралдың ... ... ... ... 1998 жылы ... ұжымы елдің және ... ... ... ... ... ... ... алғашқы күзет
кемесі “Сұңқарды”, көп өтпей екіншісі “Батырды” суға түсірді. Қазақстан
Республикасының ... ... ... өзінің бесжылдығын 500 матрос,
старшина және Офицері бар 17 кеме мен катер құрамында атап ... жылы 17 ... ... ... Қазақстан Республикасының Қарулы
Күштері үш жақты құрылымға ... ... ... ... ( ... ... және Жедел қимыл күштері енді), Әуе қорғанысы күштері (
Әскери-әуе күштері мен Әуе шабуылынан қорғаныс ... ... ... ... ... күштері (олар Шекара әскерлерінің заставалары
мен бөлімдерінен, Қазақстан Республикасының Әскери-Теңіз ... мен ... ... ... ... бір ... Бас ... Республикасы Қарулы Күштерінің Бас Штабы болып қайта құрылды. ... ... ... ... Қорғаныс министрлігіне бағынуының
негізсіздігі айқын болып, 1999 жылдың 2 шілдесінен бастап олар ... ... ... ... ... ... ... Күштер құрылған кезден ... ... өз ... ... негізде құрғысы келетіндерін мәлімдеді.
Алайда, 1992 жылы 15 мамырда Ташкентте ұжымдық қауіпсіздік ... ... тек 6 ел ғана – ... ... ... Тәжікстан және Өзбекстан
қол қойды. Келесі жылы оған Әзербайжан, ... және ... ... бес жыл ... ... 1999 жылы 4 ... Әзербайжан, Грузия және
Өзбекстан ҰҚШ-ға мүшеліктен шығу туралы шешім ... ... ... 2-3
аптадан кейін бұл үш елдің бірінің қабылдаған шешімінің қате ... тура ... ... ... ... ... ... жарылыс болды. Діни уағыздармен бүркемеленген мұндай күштер
Тәжікстан және Қырғызстан Республикаларында жанданды. Ауған талибтерінің,
Усама бен ... және ... да ... ... қолдауына
сүйенген олар Ферғана жазығында және Тәжікстанның, Қырғызстанның оған
көршілес аудандарында, Өзбекстанның ... ... ... ... ... ... 1999 жылы ... әскерлерінің күшінен жеңіліске
ұшыраған олар 2000 жылы өздерінің арандату әрекетін қайталап, бірақ тағы да
қуылды. Алайда ... ... ... оның ... ... ... ... төнгені айқын болды.
Біздің көршіміз – Қытай Халық Республикасы үшін де ... ... ... ... ... ... мен ... кіретін “Шанхай
бестігінің” қызмет ауқымын кеңейтуге негіз болды. Шекара мәселелерін және
шекаралық белдемдердегі сенім шараларын ... ... ... ... ... ... де ... әрекет етуге шешім қабылдады. Осы
мақсатпен олардың арасында ... ... ... ... ... ... қимылдарын тойтару жөнінде біріккен
жаттығулар өткізу, бітімгершілік шараларға қатысу ... Осы және ... ... ... 2000 ... наурыздың соңында Астанада ... ... ... және ... қорғаныс министрлері кеңесінің
қорытындысына негізделген Бірлескен коммюникеден өз көрінісін тапты. ... ... соң ... ... Қырғызстан, Тәжікстан, және Өзбекстан
президенттерінің екі күндік кездесуінің қорытындысы бойынша, саяси ... ... ... ... қылмысқа және тұрақтылық пен
қауіпсіздікке нұқсан келтіретін басқа да қатерлерге ... ... ... туралы шартқа қол қойылды. Көршілес мемлекеттер
басшылары мұны ... ... деп ... ... ... “Баткен соғысы” деп
аталған жағдайлар, оның біздің мемлекетіміздің оңтүстік аудандарына ... ... ... ...... қатысушы елдердің өзара қарым-
қатынасын нығайтып қана қоймай, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... 2000 жылы 10 ... ... ... ... жаңа ... доктринаны бекітті. Ол
бұрынғыша қорғаныс сипатына ие және ... ... ... ... ... ... басты міндеті санайды. Геосаясаттағы
өзгерістер терең талдана ... жаңа ... ... жаңа қауіп
қатерлердің өскені, әсіресе, оның халықаралық терроризм, саяси және діни
экстремизм, ұйымдасқан ... ... пен ... ... ... ... ... мәлімделді. Осыларды, сондай-ақ, қарулы күрес
құралдары мен әскери ... ... ... ... жаңа ... сипаты, құрылымы және әскерлердің ... ... ... ... түсіндіреді. Әскери қауіпсіздікті экономикалық жағынан
қамтамасыз ету мәселесі де кеңінен қарастырылды. Әскери доктрина негізінде,
2000 жылы 7 ... ... ... ... және “Әскери құрылыстың
2005 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы” бекітілді.
Қабылданған құжаттар толығымен іске ... 2000 жылы 7 ... ... ... Жаңа ... ... - ... округтер
құру басталды. Қазіргі кезде округтерде құрамалар мен бөлімдерді толықтыру,
оларды орналастыру жұмыстары ... ... ... ... керек жарақпен қамтамасыз ету ... ... ... ... өкімет органдарымен байланыс орнатылуда.
Қазақстан армиясында бөлімшелердің, бөлімдер мен ... ... ... ... ... ... басқа елдерінің соңғы
онжылдықтағы қарулы қақтығыстарының тәжірибелерін ескере ... Оқу ... ... ... және ... жауынгерлік атыстармен, әр түрлі ауқымдағы командалық-
штабтық ... ... жылы 14 ... Әуе шабуылынан қорғаныс және Әскери-әуе күштері
әскерлерінің республикалық әуе кеңістігін ... ... ... ... қимылдары мәселесі бойынша командалық-штабтық жаттығуы болды. Сол
жылдың 15 тамызында ... ... ... ... Бас ... ... ... гарнизон бөлімдерінің кешенді
командалық-штабтық жаттығуы өтті. 1995 жылы 3-7 ... ... ... ... ... жаттығу болды. Бір жылдан
соң, 1996 жылы 13 қыркүйекте Әскери-әуе күштері бөлімдерінің ... ... және ... әскердің басқа түрлерінің бөлімдерімен
өзара үйлесімді қимылдарын байқау мақсатында жаңа жаттығу өткізілді. Оларға
қатысқан Н.Ә.Назарбаев тиісті қолбасшыларға Қазақстан ... ... ... туын және Әуе шабуылынан қорғаныс күштерінің жауынгерлік
туын тапсырды.
1998 жылы 28 тамызда Жоғарғы Бас ... ... ... ... ... ... жаттығуы өтті. Жаттығуға қатысушылар ... ... ... көрсетті, тәртіпті әрі шешімтал әрекет етті.
2000 жылы сәуірде Қарулы Күштер басқармасы органдарының, Ұлттық ... ... және Ішкі ... ... Ішкі әскерлерінің
стратегиялық командалық-штабтық жаттығуы өтті. Онда ... ... ... іс ... ... тәсілдері
жасалып, келісілді.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері өзі ... ... ... ... ... ... (ҰҚШ) қол қоюшы елдердің армияларымен
ынтымақтастықты, өзара іс-қимылды және тәжірибе алмасуды ... ... ... ... Бұл ... алғашқы қадамдардың бірі ТМД мемлекеттері
басшыларының шешімімен 1993 жылы маусымда ... ... ... үшін ... ... жеке ... ... батальонының
құрылуы болды.
1995 жылы 10 ақпанда ... ... ... Әуе ... жөніндегі біріккен жүйесін құру туралы” келісімге қол қойылуы ТМД
өмірінде үлкен мәнге ие ... Оның ... ... ... ... Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан және
Украина әскери ... ... ... ... құру бойынша нақты
шараларды жүзеге асырды. ... ... ТМД әуе ... қорғаныс жөніндегі біріккен күштері
бірлескен жауынгерлік кезекшілік, әуе жағдайы жөніндегі ақпараттар алмасу
жүйесін қалпына келтіруге қол ... ... ... оның ішінде
Қазақстандағы, Ресейдегі және Өзбекстандағы ... ... ... автоматты режимде жүзеге асырады, бұл әуе шабуылынан ... мен ... ... ... ... дер кезінде көтеруге
мүмкіндік береді. Әуе шабуылынан ... ... ... ... ... ... және жауынгерлік дайындығының жүйесі
жолға қойылып, жетілдірілуде.
Қазақстан Республикасының Әуе шабуылынан қорғаныс күштері жойғыш ... ... ... аэродинамикалық, ұшу және жауынгерлік
сипаттары жөнінен шын мәнінде әлемдегі ең ... ... ... ... Су-25, Су-27 ... ... ... армияларының жауынгерлік ынтымақтастық тәжірибесіне ... ... ... Азия ... ... ... ... Оның міндеті –
Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлығымен бейбіт жасампаздық іс-әрекеттерге
қатысу. Батальон құрамына үш мотоатқыштар ... ... ... батарея, байланыс взводы, медициналық пункт және материалдық-
техникалық жабдықтау взводы кіреді. Жалпы саны – 553 ... ... ... және ... ... ... ... қатысуымен, жыл
сайын бұл батальонның жаттығуы өтіп ... ... ... ... ... ... террорға қарсы әрекеттер мен гуманитарлық
тапсырмаларды орындайды.
Біздің республикамыз да ... ... ... ... ... ... ... 1996 жылдан АҚШ әскерлерімен
Қазақстан аумағында (“Жәрдем-99”) және ... ... ... ... (“Бейбітшілік көпірі-98”), фин (“Ортазбат-99”, Тампа қ.)
әскерлерімен бірлескен жаттығулар өткізіліп ... ... ... ... ... 23 елі мен ТМД-ның 6 елінің күштері қатысқан “Бейбітшілік
қалқаны-2000” жаттығуы болды.
Біріккен ... ... ... тактикалық деңгейдегі
дағдыларын жетілдіреді, барлық деңгейдегі басқару органдарының дайындық пен
жаттығу жүргізу жөніндегі тәжірибелерін байытады, ... ... ... ... ... ... ... өзара түсіністік пен ынтымақтастықтың
артуына ықпал ... ... ... ... ... ... басты, негізгі талаптары Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылғы 26 желтоқсандағы
«Мемлекеттік қызмет туралы» заң күші бар ... ... ... ... ... ... қызметті ұйымдастырудың негізін, мемлекеттік
қызметкерлердің ... ... және ... ... аясындағы
қарым-қатынастардың реттелуін анықтайды.
Мемлекеттік қызметтің азаматтардың еңбек іс-әрекетінін бір турі болып
келетіні ... ... да ... ... ... ... ... қасиеттерге негізделеді. Мемлекеттік қызмет деп ... ... ... және басқарылу персоналының ұйымдасқан нысанындағы
қызметін айтамаыз.
Мемлекетті басқару ... ... ... ... басқару
функциялары мен өкілеттіктердің лауазымды тулғалар арасында бөлінудің
арнайы тәсілдері, ... және ... ... басқару, басқару
органдарының жұмыс істеуіне қажетті ... ... Бұл ... қызмет еңбек құқығының жалпы нормаларына негізделеді.
Мемлекеттік қызметдеп белгілі бір іс-әрекеттің түріне қатысты, яғни ... ... ... ... ... ... айтамыз. Кәсіп
- еңбек қызметінің кең саласы. Бұнда мемлекет ... өз ... бар ... ... ... қолдана алады. Мамандық көрсетілген
кәсіптің аясындағы еңбек қызметініңтар саласы. ... ... ... ... ... ушін ... бұл сала бойынша алған терең, жан-жақты
білімін қолдана алады. Ал біліктілік болса, белгілі бір қызметкердің ... ... ауыр ... ... ... анықтайды. Біліктілік
-біліктілік класстарымен анықталады.
Мемлекеттік қызметтің тагы бір белгісі - мемлекеттік қызметкердің ... ... ... ... Бұл дегеніміз-азаматты басқару органының
құрамына, яғни штатқа және мемлекеттік органның ... ... ... [5]
Лауазымды тұлғаның басқару органының ішкі еңбек тәртібіне бағынуы ... ... ... белгісі болып табылады. Ішкі еңбек тәртібінің
мазмұнын ... ... ... ... ... қызметін, ұжымның
нақты және дұрыс жұмыс істеуін ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Ішкі еңбек тәртібі заңдармен, ... ... ... ережелерімен және осының негізінде қабылданған
басқару органының жергілікті ішкі ... ... ... ... ... ішкі ... ... айрылмас әлементі болып
субординация жүйесі, яғни лауазымы бойынша төмен Іуіемлекеттік ... ... ... ... есеп беруімен айқындалады. Басқару
органының ішкі еңбек тәртібіне бағыну - әрбір ... ... ... саналады.
Мемлекеттік қызметтің тағы бір ... ... ... габылады.
Мемлекеттік қызметкерге жалақы: ... ... ... ... ... ... ... еңбектің сапасы мен мөлшеріне сәйкес
төленеді. Жалақы алдын-ала қабылданған ... ... ... ... бөлігі басқару органының штат кестесімен анықталады, ал
қосымшасы -мемлекет қызметкерінің біліктілік ... және ... ... ... үшін ... ... істеген жылдары
үшін төлемдер, сыйақы және т. с. с.) байланысты анықталады, төленетін ақша
мөлшері жагынан ... ... ... ... ... мөлшерден
төмен болмауы тиіс.
Мемлекеттік қызмет дегеніміз - мемлекеттік органдарда және ... ... ... ... ... және
мемлекеттік басқаруға, мемлекеттік қызметтер мен мақсаттарды жүзеге асыруға
бағытталған азаматтардаң кәсіби қызметі. Келтірілген ... ... ... ... ... ретіндегі жалпы белгілерін былайша
айқындаймыз:
мемлекектгік қызмет мемлекеттік мақсаттар мен ... ... ... ... мен мақсаттардың салалы әкономика, әлеуметтік-саяси
құрылым ... ... ... ... мемлекеттік қызметкерлердің
кәсіби қызметі ... ... ... Бұл ... ... ... функцияларының көлемділігімен, ауырлылығымен
және ауқымдылығымен (масштабтылығымен) ерекшеленеді. Мемлекетгік басқаруда
бүкіл қоғамныңжәне мемлекеттің ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыратын арнайы аппарат
аясында жүзеге асырылады. Осындай ... ... ... мүмкін емес,
себебі мемлекеттік басқарудың кез келген ... ... ... ... Әкономика, әлеуметтік сала мен әкімшілік-саяси құрылысдамуындагы
мемлекет қызметкері органдар ... ... ... ... Бұл ... ... мақсаттары олардың қызметінің мазмұнын және сәйкесінше
мемлекеттік қызметкерлер функциясын анықгайды;
мемлекеттік қызметгің ... ... ... ... асырумен тығыз
байланысты. Басқару аппаратында мемлекет ... ... және ... ... ... қүралуы арқылы жүзеге асады. Соның ... ... ... мен функциялары мемлекеттің мақсаты мен
функцияларынасәйкес болуы керек;
мемлекеттік қызметкерлер ... ... ... ... да ... ... ие;
мемлекеттік қызмет Конституция нормаларына, зандарға, ... ... ... және ... заңды актілерге
негізделеді. Басқаша айтқанда ... ... ... ... басқарудағы заңдылық қағидасыныңталаптарынасай болуы керек. Бүл
жерде Конституция нормаларын және ... да заң ... ... ... ... басқа заң актілерін жүзеге асыру. Мемлекеттік
басқарудың бар мағынасы ... ... ... ... ... - ... ... үйымдасқан қызмет. Бұл жерде
Конституция нормалдарын, зандарын, Қазақстан Республикасы Президентінің
Жарлықтары мен ... заң ... ... ... аясына сәйкес
тәжірибелі түрде іске асыру айтылады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мен ... органдардың функциялары мен уәкілеттіктерін жүзеге ... ... - ... сипаттағы қызмет. Бұл дегеніміз мемлекет
қызметкерлерінің өзіне жүктелген саласында мақсаттар мен қызметгерді жүзеге
асыру барысында заңды-актілі ... ... ... Жарлықшы қызметі
қажетті жағдайларда басқару актілерін шығарумен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... мен олардың негізгі
қызметінің бағыттарына тікелей ықпал жасайды.
Мемлекеттік қызмет саясаттандырылған ... де ... Бүл ... ... өзінің міндетті қызметі мен өкілеттігін атқару
кезінде заң ... ... алу ... мен ... партиялар,
қоғамдықбірлестіктер мен олардың ... ... ... ... орай ... органдар мен олардың аппаратгарында
саяси партиялар үйымдарын құру рұқсат етілмейді. Мемлекет қызметкері өзінің
басқару әрекетін жүзеге асыруға ... бар. ... ... бірыңғай
мемлекет саясаты мен мүдделерін басшылыққа алуы тиіс.
Мемлекеттік ... ... ... ... басқару функцияларын
орындаумен қатар арнайы адамдар тобы мемлекетгік қызметтің ерекше ... ... ... ... ... ... Ал ... өз кезегінде жалпылай мемлекеттік қызмет институтының қызметімен
кепілденген талаптар түріндетүсіндіріледі. Бұның ... ... ... мемлекеттік басқарудың ерекше қагидаларына сонымен
қатар лауазымды тулғалардың кәсіптік қызметінің ... ... ... ... ... да ... [5]
Қазақстан Республикасында мемлекеттік қызмет келесі ... Бүл ... ... ... ... ... ... рангісінен тәуелсіз Конституцияны, зандарды, ... ... ... ... ... ережелерін
мултіксіз сақтау, бұзбаумен анықталады. Мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... шығарылуы, басылуы
кезінен бастап жүзеге ... ... ... ... ... актісінің заңды күші сол актіні ... ... орны ... ... ... ... ... біртұтастығы. Мемлекеттік биліктің заң
шығарушы, атқарушы және сот ... ... ... қарамастан
Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет жүйесі біртүтас. Мемлекеттік
билік өзінің мәні, қурылысы және ... ... ... ... ... ... ... біртутастығы мемлекет
аппаратындагы ... ... ... ... мемлекетгік органдар өз
қызметтері мен екілеттіктерін мемлекет ... ... ... ... ... ... билік тармақтарының, заң шығару,
атқарушы және сот билігіне бөліну қагидасын бекітіп, сонымен ... ... және ... ... да ... ... ... байланысты
мемлекеттік қызмет жүйесінің біртұтастығы қағидасы барлық мемлекеттік билік
тармақтарын біртутас мемлекет механизміне біріктіретін берік негіз ... ... ... және ... ... ... ... артықшылығы бар. Бұл қағида азамат пен мемлекет
арасындагы қарым-қатынас аумағындағы ... ... ... болып келеді.
Қазақстан Республикасы Конституциясы азаматтардың құқықтары мен бостандығын
басты орынға қояды. Адамға құқық пен бостандық ... ... ... және ... болып танылады, зандар және басқа нормативтік
қуқықтық актілердін мазмұны мен қолдануын анықтайды.
Қол жетерлік қағидасы, яғни азаматтар ... ... ... ... қызметке түсуге бірдей қүқылы. Бұл туралы Конституцияның
33-бабында нақты жазылған. Осы қағида бойынша ... ғана шек ... ... ... жас ... ягни ... ... жасы 63
жастан аспауы керектігі бекітілген.
Азаматтардың мемлекеттік қызметкер ... ... ... ... ерікті негізде жүзеге асырылуға міндетті. Ешкім де мәжбүрлеу
тәртібінде мемлекеттік қызметке азаматты тағайындай ... ... ... ... тұру ... заң құрылысының болуын, яғни бр
мезгілде екі фактінің болуын талап ... ... ... ... және ... бұл ... ... байланысты алдын ала келісімі. [2]
Шешімдерді орындау міндеттілігі. ... ... ... ... ... өз өкілеттілігі аясындағы қабылданған шешімдерін
төмечгі сатыда тұрған мемлекет ... ... үшін ... ... Бұл ... ... ... «вертикальды» багыну жүйесін,
экономика әлеуметтік сфера және әкімшілік-саяси құрылыс салаларында ... ... ... Мемлекеттік басқару органдарының
жалпы жүйесін біріктіреді, сөйтіп мемлекет аппаратының қызметінде жалпы
мемлекеттік мүдделер есебін ... ... ... ... бақылауға тәуелділік және есептілік қағидасы.
Барлық мемлекеттік органдар мен мемлекетгік ... ... ... ... ... түрған лауазым немесе жоғары тұрған орган алдында жауапты.
Кәсіпқойлығы және қузырлығы. Мемлекеттік қызметке орналасқан азамат өзінің
қызметтерін орындау үшін ... ... ... және ... ... жеке ... Әрбір мемлекеттік қызметші өзінің
лауазымына сай белгілі бір ... ... және сол ... ... ... т. б. Осы аталған қағидалардың орындалуы мемлекеттік қызметтің
тиімді орындалуын ... ... ... ... ... 90 пайызын құрайды және олар саяси ... ... ... үшін заңмен қорғалған. Мемлекеттік
қызметтің мемлекеттік басқарудағы негізгі құзіреттеріне (компоненттеріне)
лауазымдардың топтарга ... ... ... ... иерархиясы мемлекеттік басқару жүйесінде пирамидаға сәйкес
лауазымдардың таралуы барлық елде ... ... ... ... жоғары болса, соғұрлым олардың иерархиялық ... орны ... және ... ... ... ... ... йерархиялық дифференциациялау объективті заң болып
табылады.
Қазақстан Республикасының «мемлекеттік ... ... ... мемлекеттік қызметкерлер лауазымдары саяси және әкімшілік
болып екіге бөлінеді.
Саяси лауазымдарға саяси ... ... ... ... ... және ... саяси сипаттаболатын лауазымдар жатады.
Әкімшілік лауазымдарға мемлекетгік қызметте тұрақты қызмет атқаратын
лауазымдар жатады. Әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... жуйелендірілген. А категориясы
тобына Қазақстан Республикасы Прзидентінің Әкімшілігінің лауазымдары
жатады. Ал В ... ... ... ... ... саласы лауазымдары (Парламент палатасы аппараты, Премьер-
Министр Кеңсесі (Канцеляриясы), ... ... ... ... Сот
аппараты, Президент Істері БасқармасыХ С категориясы тобына, Президентке
тікелей багынышты және есеп беретін мемлекеттік ... ... ... Үкіметке, Орталықатқарушы органдар Ведомстваларына кірмейтін
Орталық атқарушы органдары, Облыстық және аудандық ... ... Д ... ... ... ... ауыл әкімдерінің аппараттары,
облыстық, аудандық мәслихат аппараттары, облыстық, аудандық сот аппараттары
жатадь/. Ал Е категориялар ... ... ... ... ... ... ... категориялар өз іштерінде мемлекеттік орган құрылымында
алатын орнына, әкімшілік лауазымдарына сай тағы ... ... ... жылы 23 ... Қазақстан Республикасыньщ Президенті жаңа «мемлекетік
қызмет туралы» заңға қол ... ... және ... ... ... ... жаңа ... ... ... ... ... қызметші - ол заңмен белгіленген қызметті ... ... ... ... бюджетген, не болмаса ... ... ... төленетін мемлекеттік органдағы лауазым
иесі және өзінің лауазымына сәйкес мемлекеттік қызметі міндетін атқаратын
Қазақстан ... ... Тек ... ... ... қызмет етуді қамтамасыз ететін персоналдар кірмейді. Саяси
мемлекеттік ... ... мен ... ... ... мен ... орынбасарлары, аудан, қала, ауыл әкімдері жатса,
қалған лауазымдар ... ... ... ... лауазымдар
мемлекеттік қызметшілердің 90 пайызын құрайды және олар саяси қызметшілер
ауыстырылғанда қызметтен шығарылмауы үшін ... ... ... үшін ... ... дайындығына және тәжірибесіне сай
қабылдану, тағайындалу, конкурс және сайлау ... ... ... - бүл мемлекеттік қызметке алынғанда ең көп қодданылатын
тәсіл.
- Тағайындау - бүл ... алу ... 3 ... ... ... органның немесе лауазымның тағайындалуы. Мысалы, Қазақстан
Республикасы Президентінің Мемлекет хатшысын ... - ... ... ... ... ... бір сәйкес органға немесе
лауазымға жасаған ұсынысы арқылы мемлекеттік қызметке алынады. Мысалы,
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Сот төрағасын тағайындайды.
келісім - сәйкес орган немесе ... ... бір ... ... немесе
лауазыммен келісім арқылы мемлекеттік қызметке тағайындалу. Мысалы,
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Премьер-Министрін тағайындайды.
сайлау - мемлекеттік қызметке саяси қызметшілердің ішіндегі ең бастылары,
ең жоғарғысы Қазақстан Респрубликасы Президенті және Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының «мемлекеттік қызмет туралы» заңының І2-
бабына сәйкес мемлекеттік қызметке мамандардьщ орналасуы және ... ... ... ... тек ... ... арқылы
жүргізіледі деп нақтыланган.
Конкурс арқылы әкімшілік мемлекеттік ... ... ... ... бар. Бұл құқық біздің
мемлекетіміздің Конституцияға сәйкес демократизациялануыныңбірбелгісі болып
табылады. ... ... ... тең ... ... оған ... тұра
алмайды. Алдымен мемлекеттік қызметке тұрушыларға белгілі бір ... ... ... ... қызметке үміткерлер арасында
бәсекелестіктугызады, ал бұл болса мемлекеттік қызметке жоғарғы сападағы
мамандарды ... алғы ... бірі ... ... ... қызметке
алудың ескі тәртібіне қарағанда, конкурс бойынша ваканттық орындары бар
мемлекеттік органдар ... Бұл ... ... ... ... бар, ... қатарына: конкурстын өтуі ... ... ... құрылуы;
берілген шарттарга сәйкес конкурсқа қатысушылардың құжаттарын қабылдау және
оларды талдау;
үміткерлерді тестілеуден өткізу;
әңгімелесу (собеседование);
конкурс комиссиясының соңғы отырысы.
Конкурсты өткізуші ... ... ... ... ету үшін ... ... деп ... конкурс және бос орындар туралы республикалык
ақпарат құралдары арқылы жариялауға міндетті. Конкурстық комиссия болса,
сәйкес ... ... ... ... кейін құжаттарын тапсырған
уміткерлердің қужатгарын талдау арқылы таңдау басталады. Жасалған ... ... ... үміткерлерді тестілеуге жіберу-жібермеуге
шешім қабылдайды. Тестілеу арқылы үміткерлердің ... ... ... ең ... балл ... ... ... еткізіледі.
Осы арқылы конкурс комиссиясы алдын ала ... ... ... ... ... қабілеті мен білімі, тәжірибесі мен
лауазымға сәйкестігін жатқызуга болады. Әңгімелесуден өткеннен кейін ... ... ... ... ... комиссиясы үміткерлердің
тапсырған қужаттарына, тест нәтижесіне, әңгімелесу қорытындысына ... ... ... ... «мемлекеттік қызмет туралы» заңының 27-бабына
сәйкес әкімшілік мемлекеттік қызметкерлердгң жұмысының ... ... ... ... өз ... жазған өтініші;
- келісім-шарт уақытының бітуі немесе келісім-шарттың бұзылуы;
өзінің ... мен ... ... жалған ақпарат бергенде;
міндетгері мен шектеулері бұзылған жағдайда;
Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқан ... заң ... ... тыс қызметке алынғаны әшекереленгенде;
аттестациядан өткенде теріс иәтиже алғанда; заңмен ... өзге ... ... елімізде осы уақыттың ... ... ... бар ... аса ... ... ... гуралы заң
шығармаларында мемлекеттік қызметтің қоғамға, ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
органдардың ашықтыгы мен жариялығы, оның қоғам мен мемлекетке ... ... бірі ... төмендетуге көмектеседі. Ең
бастысы, жаңа демократиялық дәстур жолында қажырлы ... ... ... ... көптеген жылдарды қажет етеді. Соның ішінде ең бастысы шенеуніктердің
патриотгық сезімін жоғарылатып, қогам мен ... адал ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету қажет. [4]
2. Әкімшілік құқық түсінігі және жалпы сипаттамасы
Әкімшілік құқық түсінігі
Әкімшілік құқық, сонымен, өзінің қасиеті бойынша айтарлықтай әртүрлі, ... ... ... ... ... атқарушы биліктің міндеттері, функциялары мен өкілеттіктері
тікелей жүзеге асырылатын қатынастар;
ә) заң ... ... және сот ... ... сондай-ақ
проқуратура органдары қызметінің процесінде пайда ... ... ... бар ... ... ... ... жүйесіне мемлекеттік-биліктік сипаты бар
өкілеттіктер берілген болса, онда олардың атқарушы ... ... ... ... ... ... ... тікелей қаралған жағдайларда қоғамдық
бірлестіктердің және өзге мемлекеттік емес құрылымдардың қатысуымен болатын
қатынастар (мысалы, оларды ... ... және ... мемлекеттік
қадағалауды жүзеге асырған кезде). Сонымен ... ... ... ... қатынастарды, олардың арналымы мен реттеудің
мақсаттарына байланысты екі топқа бөлуге болатынын ... ... ... ішкі және ... ... ... ... топтастырудың қандай мәні бар? Ішкі ... ... ішкі ... ... ... тек атқарушы билік органдары
қызметінің процесінде ғана емес, сонымен бірге заң шығарушы ... ... ... ... ... ... органдарының өздерінің
аппараттарына басшылық жасаған кезде ... ... ... ... билік органдары жағынан басқарылатын сыртқы ... ... және ... емес кәсіпорындардың,
мекемелердің және ... ... ... ... ықпал
етуге байланысты пайда болады. Сыртқы қатынастар, солардың шеңберінде
атқарушы ... ... ... ... мен ... жүзеге асырылады, өйткені атқарушы билік ... ... ... ... еркі мен мінез-құлқына басқарушылық ықпал
жасалынады. Сыртқы қатынастар болып мыналар саналады:
а) ... ... ... ... ... бірі бағыныштылардың
және біріне бірі бағынышты еместердің) арасындағы;
ә) ... ... ... мен ... ... ... билік органдары мен ... ... ... ... мекемелер мен ұйымдардың
арасындағы;
в) атқарушы билік органдары мен сот билігі органдарының арасындағы;
г) атқарушы ... ... мен ... ... ... ... ... емес ұйымдардың арасындағы. [5]
Басқарушылық қоғамдық қатынастарды әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... бар ... ... ... табылады.
Басқарушылық қатынастарда белгілі бір объект болады. Бұл жерде олардың не
жөнінде пайда болатыны көзделіп отыр. ... ... ... ... қорытыңды шығады: әкімшілік-құқықтық нормалар нақты қоғамдық
қатынастар тараптарының өзара байланысты міндеттері мен құқықтарын ... сол ... ... жүзеге асырылуы мүмкін болады. Бұл
міндеттер мен құқықтар мемлекеттік ... ... ... ... яғни ... белгілі бір іс-әрекеттер жасауымен өте
тығыз байланысты. Демек, басқарушылық ... ... де осы ... ... іске ... Осыған сәйкес басқарушылық қатынастардың,
сондықтан да, және әкімшілік-құқықтық реттеудің ... ... осы ... ... ... ... табылады. Бұл
түсінікті де, өйткені мемлекеттік басқару аясында ... мен ... ... ... жұмыс істейді (мысалы, атқарушы органдар,
кәсіпорындар мен ... ... ... Осы ... мемлекеттік
— басқарушылық қызметтің объектісі адам болып ... деп ... ... ... ... ... ... сөзбе-сөз ұғынуға
болмайды. Адамның өзі емес, оның мінез-құлқы, яғни.қандай да бір ... ... ... ... ... өзінің арналымы мен
нақты мазмұны бойынша әр ... Олар ... ... ... ... ... ... жүзеге асырумен (мысалы, құқықтық актілер
шығарумен), атқарушы органдардың және реттелінетін қоғамдық қатынастардың
өзге қатысушыларының қарым-қатынастарымен (мысалы, ... ... ... оны ... ... болуы мүмкін, т.с.с. Барлық жағдайларда
тараптардың тиісті өзара байланысты іс-әрекеттерінің бар ... ... ... ... ... нәрселермен (заттармен)
байланысты болуы мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... міндеттерін жүзеге асырған кезде қару пайдалануға құқылы; адамдар әр
түрлі көлік құралдарын көп ... ... Бұл ... жағдайларда да
басқарушылық қатынастың объектісі заттың өзі емес, реттеуге жататын ... ... ... оған билік ететін адамдардың іс-әрекеттері болып
табылады. Осыған сәйкес әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... ... байланысты тараптардың міндеттері мен құқықтарын
белгілейді. [5]
Әкімшілік құқық өзінің ... ... ... ... өзге де
салалары сияқты, реттеушілік функциясын ... Оның ... ... ... ... мен ... белгілі бір құқықтық режимін
жасау констиуциялық мақсат-міндеттеріне сәйкес, сондай-ақ реттелінетін
қоғамдық ... ... ... ... ... ... Әлбетте, бұл жалпы құқықтық функция-әкімшілік-құқықтық нормалардың
ең маңызды мазмұны, өйткені реттеу заң ... ... ... ... ... ... ... басқару аясындағы осы
сияқты ережелерді ... ... ... ... ... ... көрінісі болып табылады. ... ... ... ... әр ... мақсатты міндеттері және, соған сәйкес, өзінің
көрінісінің әр ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік
құқықтың үш аса маңызды көріністері жөнінде айтуға болады. [6]
1. Атқарушы биліктің мемлекеттік — биліктік механизімдегі рөліне ... ... ... ... құқық атқарушылық функциясы өте айқын
деңгейде көрініс табады. Бұл ... ... ең ... ... ... ... ... құралдармен қолданылып жүрген
қазақстанның заңнамаларының талаптарын іске асыруды (атқаруды) қамтамасыз
етуінен көрініс ... ... ... ... ... бірге мынадан да көрініс табады,
атқарушы биліктің тиісті субъектілері дербес, бірақ заңға
тәуелді негізде ... ... ... өкілетті. Әкімшілік
құқықтың құқық шығару немесе құқықты белгілеу функциясының мәні
осында. Бұл орайда қажетті түрде ... ... ең ... ... құқық шығару әкімшілік құқықтың негізгі, яғни
құқық атқарушылық функциясынан туындайды және соның
мүддесіне ... ... Шын ... бұл ... ... ... өздері жасап шығаратын әкімшілік құқықтың нор
малары өзінің мәні бойынша да құқық атқарудың нақты нысаны
болып табылады. ... ... ...... Конституциясының, заңдарының
және Президентінің нормативтік жарғыларының негізінде және ... ... ... сипаты бар
құқықтық актілер шығарады.
3. Әкімшілік-құқықтық реттеу процесінде сондай-ақ өзінің
міндеті белгіленген құқықтық режимді сақтауды және реттелетін
қоғамдық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатына арналған құқық
қорғаушылық функциясы да ... ... Тағы да бір ... айту ... ... ... мен ... лауазымды
адамдары бақылау-қадағалау өкілеттіктерінің кең көлемін жүзеге
асыру және әкімшілік мәжбүрлеу шараларын қолдану жолымен
қолданылып ... ... өзге ... ... ... ... құқықтық қорғау іс жүзінде қамтамасыз етіледі.
Әкімшілік-құқықтық реттеуді жүзеге асырғанда ... ... ... назар
республиқалық, салалық және аймақтық маңызды бағдарламаларды іске асыруға
(мысалы, ... ... ... индустриалды —
инновациялық, бәсекеге қабілетгі ... ... ... ... ... т.б.); шаруашылықтың ұйымдық-құқықтық негізін қамтамасыз
ететін талаптарды өмірге ... ... ... ... ... мемлекеттік ынталандыру, тұтынушылар құқықтарын қорғау); жеке
және заңды тұлғалардың мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... етуге; атқарушы биліктің
республиқалық және аймақтық органдарының, шаруашылық және ... ... және жеке ... ... ... үйлестіруге;
реттелінетін қоғамдық қатынастардың аясында ... ... ... жүзеге асыруға аударылады. [7]
Әкімшілік құқық реттеушілік функциясын жүзеге асыра отырып, осы мақсат үшін
басқарушылық қоғамдық қатынастарға, яғни солардың ... ... ... ықпал жасаудың ... ... ... белгілі бір жиынтығын пайдаланады. Бұл — қоғамдық қатынастарды
құқықтық реттеудің әдістері. Олар құқықтың пәнімен бірге ... ... ... оның ішінде әкімшілік ... да ... ... ... сыртында, қоғамдық қатынастардың тобы бойынша, яғни құқықтық
реттеудің пәні бойынша көптеген құқық ... өте ... ... ал ... ... ... ... тура келеді (мысалы, мүліктік
қатынастар, табиғи ресурстарды қорғау аясындағы қатынастар, қаржылық ... ... ... реттеу әдісі кұқықтық салаларды айырған
кезде айқындауыш белгі ... жиі ... ... ... ... ... тұрғысынан Қазақстан құқығының кез-келген саласының
құқықтық реттеу құралы ... ... ... мүмкіндіктерді
пайдаланатындығы жеткілікті түрде сенімді етіп ... ... ... ерік ... Олардың жиынтығы қоғамдық қатынастардың кез
келген ... ... ... ... ... ... ... (міндеттеу)
— бұл тиісті құқық ... осы ... ... ... ... бар ... да бір іс-әрекет жасауға тікелей заңдық міндет жүктеу.
Демек, норма тиісті жағдайларда өзгеше емес, тап ... ... ... ... ... ... және ... атқарушы билік органдарына
өздерінің нормативтік - құқықтық актілерін ҚР-ның ... ... оның ... ... ... ... жүктелген. Тыйым —
шындығында бұл да нұсқама, бірақ заңдық ... ... Оның ... ... ... өзінің әдіресаттарына (жолданатындарына) осы нормамен
қаралған жағдайларда заңдық маңызы бар ... бір ... ... тартуға тікелей заңдық міндет жүктейді. Әкімшілік тыйымға мысал ретінде
ҚР-ның әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... болады. [5]
Ерік беру — бұл осы нормамен қаралған жағдайларда заңдық маңызы бар ... бір ... ... қалауы бойынша жасауға немесе оларды жасаудан
бас тартуға заңды түрде рұқсат беру. ... ... ... саласы аталған
әдістерді өзінің реттейтін пәнінің, яғни ... ... ... ... ... Құқық салаларының арасындағы
айырмашылықтарын ... ... ... ... ... ... қарай айыруға болады. Мысалы, қылмыстық құқыққа тыйым, азаматтық
құқыққа ерік беру неғұрлым тән. Бірақта ерік ... ... ... да ... ... ал сол бір ... тыйымдар мен
нұсқамалар сияқтылар азаматтық құқықтың нормаларында болуы мүмкін. Мысалы,
Азаматтық кодекс азаматтық құқықтарды, бәсекелестікті шектеу, сондай-ақ ... ... ... зиян келтіру ниетпен жүзеге асырылатын іс-әрекеттер
мақсаттарында ... жол ... ... ... ... мен ... осы ... және өзге де заң құжаттарында белгіленген
құқықтарын шектейтін мемлекеттік басқару органдарының ... ... ... ... ... табылады және қолданылмауға тиіс делінген. Бұл
жерде тікелей заңдық нұсқама екендігі ... ... ... ... ... ... ... құқық шындығында құқықтық реттеудің барлық әдістерін пайдаланады.
Сонымен ... ... ... ... ... жасаудың қандай да
бір құралдарын таңдауға осы қатынастарда іске асырылатын атқарушы билік
өзінің барлық ... ... ... әсер ... Бұл ... ... мынада, қоғамдық қатынастардың ерекше түрін заң арқылы
байланыстыру процесі ... ... ... ... бір ... басқарушы
рөлінде, ал екіншісі — басқарылушы рөлінде болады. [11]
Соған сәйкес әкімшілік құқықпен реттелетін қатынастарда ... ... ... ... ... бір ... ... әрқашанда
едәуір немесе шамалы деңгейде көрініс табады, оны ... ... ... ... атқарушы биліктің қандай да болмасын субъектісі болып
табылады. Бұл объектінің ... ... ... ... ол ... өкілдік етеді және ... ... ... ... бұл
қатынастарда тараптардың заңды түрдегі теңсіздігі де туындайды. Тараптары
бір құқықтық дәрежеде болатын, ... ... ... ... қатынастарда атқарушы билік субъектісінің ерік
білдіруі басқарылатын тараптың ерік білдіруімен ... ... ... ... не ... ... құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастарды
биліктік ... деп жиі ... Бұл ... ар жағында жасырын
не бар? Ол басқарушылық қатынастар мәжбүрлеу құралдарының ... ... ... ме? ... олай ... ... да ... реттеудің сипаты мен тәсіліне тікелей әсер ететін ерекше шарттарын
бөлу қажет.
Әкімшілік-құқықтық реттеуге тұтастай алғанда нұсқама (өкім ету) мен ... тән. Бұл ... де, ... ... қогамдық қатынастардың
міндетті түрдегі қатысушысы мемлекеттік өкілеттіктің ... ... ... Оған ... ... нысанындағы өкім етушілік құқықтар көлемін
іске асыру мүмкіндігі құқықпен тап ... ... олар ... тарапқа
міндетті болып табылады. Мысалы, кәсіпорынның немесе ... ... өзі ... ... үшін ... ал министрліктің
нормативтік актісіне барлық адамдар мен ұйымдар өздерінің меншік нысанына
қарамастан, егер олар осы ... ... ... ... ... ... ... міндетті. [11]
Бұл жағдай немен түсіндіріледі? Ең алдымен мынамен, қандай да ... ... ... ... ... ... ... биліктік
өкілеттіктерді шындығында іске асыру белгілі ... ... ал бұл ... басқарушылар мен басқарылушылар арасындағы қарым-қатынастардың
шарттық түрін ... ... ... ... факт ... әкімшілік-
құқықтық реттеуді жүзеге асырғанда реттелетін қатынастың бір тарабының ... ... рөл ... құқықпен реттелетін нақты басқарушылық қатынастарда ... ... ... Бір жағдайларда қатынастың қатысушысында,
қандай да бір атқарушы органның ... ... ... ... ... және ... ... қатынастарда) өкілеттіктері жалпы
болмайды. Басқа жағдайларда бір ... ... ... ... ... ... ... рөлінде болатын
органдікінен (лауазымды адамдыкінен) аз болады (мысалы, жоғары және төменгі
тұрған ... ... ... ... ... министрлікте
оған қарасты мемлекеттік кәсіпорынның басшысынан өкім ... ... ... көп. Ал бұл, өз ... мынаны білдіреді,
мемлекеттік басқару аясында реттеудің мынадай механизмі қалыптасады, ондағы
азаматтардың, кәсіпорындардың, ... ... ... т.с.с. мүдделеріне қатысты болатын заңдық акт (ерік ... ... ерік ... ... ... болып табылмайды. Оны тек
қана өкілетті ... ... ... ... адам ... Оларға
әкімшілік құқықтың нормаларына сәйкес, бұған дейін атап ... ... ... ... олар ... тәртіппен белгілі бір зандық
міндетті шешімдер қабылдауға құқылы. Демек, бұл сияқты шешімдер ... ... ... емес, құқықтық белгілеулердің (заң, заңға
тәуелді кұқықтық норма) негізінде қабылданады. ... олар ... ... ... ... Әрине, олар осы шешімдерді қабылдайтын
атқарушы органның немесе ... ... ... де ... ... ... ... қатынастағы тараптардың ең толық көрініс
тапқан заңдық өзара қарым-қатынастары осындай. ... ... ... мемлекеттік тәртіп пен заңдылық талаптарының мазмұнынан
тікелей туындайды. ... ... ... ... тәжірибеде пайда
болатын мәселелерді, олардың кімнің ынтасы бойынша туындауына қарамастан,
біржақты тәртіппен, бірақ міндетті ... заң мен ... ... ... нормалардың негізінде шешуге өкілетті мемлекеттік басқару аясында
ресмисаты (инстанция) белгілейді. [10]
Бұл ... ... ... түсінікті. Азамат, мысалы, қандай да бір
әкімшілік-басқарушылық қызметтердің заңсыз іс-әрекетіне өзінің шағымын ... ... ... ол ... ... түрде міндетті болатын шешім
қабылдауға кім ресми ... ... ... керек; әйтпесе шағымды
шешілген деп санауға ... ... ... ... ... пен атқарушы
органның арасындағы келісім тәртібімен емес, тек қана ... ... ... ... ... ... ... белгіленген өзінің биліктік
құзыретін іске асыру ретінде қабылданады. Мысалы, бұл сияқты ... ... ... ... (құқықтық актілерін қоса) шағым
жасалынса, соның жоғары тұрған органы (лауазымды адамы) қабылдайды ... ... ... ... ... түрлерінде де осындай
жағдай байқалады. Мәселен, лицензияларды, белгілі бір қызмет ... ... ... үшін ... атқарушы органдар береді;
бірқатар мемлекеттік емес құрылымдарды тіркеуді ҚР-сы Әділет министрлігі
органдары жүзеге ... деп ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынастарында сатылы ... ... ... соған сәйкес төменгі тұрған органның кейбір
мәселелерді, жоғарғы тұрған ... ... ... өзі
істеуге құқығы жоқ. Ол осы мәселені өкілетті саты алдында қоюға бастама
көтере алады. Бірақ ... ... ... ... нұсқамалардың болуы
әкімшілік-құқықтық реттеуді басқарушылық ... ... ... ... ... реттелетін қоғамдық қатынастарға және оның
қатысушыларына заңдық ықпал жасаудың ең соңғы түрі. Ол тек қана ... ... ... ... ... ... тартқан кезде, ал ең жалпы нысанда құқықтық нормаларды бұзған жағдайда
пайдаланылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... нұсқамалардың заңдық міндеттілігі мәжбүрлеу мен тепе-тең
емес. Тағы бір ... ... ... билік субъектісінің ерік
білдіруінің ... және ... ... тек ... ... ... тікелей нұсқамалар мен тыйымдар үшін ғана ... ... ... бұл ерекшеліктері ерік беру үшін де тән, ... ... ... ... ... бұйырылады.
Әкімшілік-құқықтық реттеудегі ерік беру кұралдарын пайдаланудың механизмі
мынадай. [13]
Біріншіден, ... ... ... ... ... тиісті мінез - құлықтың бір түрін тандауға мүмкіншілік ... ... бұл әдіс ... ... ... ... үшін
пайдаланылады, бұл орайда олардың әкімшілік — құқықтық нормамен ұсынылған
таңдаудан бас ... ... жоқ. ... ... ... былай деп
белгілеген, құқық бұзушыларға әкімшілік ... ... ... ... ... адам ... ... мына сияқты шаралардың
(мысалы, ескерту немесе ... ... ... ... ... алуға немесе
оны жауапкершіліктен босату туралы мәселені шешуге құқылы. [14]
Екіншіден, құқықтық нормалар басқарушылық қатынастардың тараптарына ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік беруі
мүмкін. Әдетте, бұл субъективтік құқықтарды жүзеге ... ... ... ... да бір ... адамның іс-әрекетін заңсыз деп
санаған жағдайда, оған ... беру ... пе, жоқ па, ол ... өзі ... ... ... ... — әкімшілік немесе сот арқылы беру туралы
мәселені де оның өзі ... ... ... бұл ... ерік беру
әдісінің белгілі бір іс-әрекеттерді жасауға ресми, яғни әкімшілік құқық
нормасымен ... ... беру ... бар. ... қатынастардың
ерекшеліктері осындай. Олардың сипаттамасына тағы да бір ... ... ... Ол ... ... ... құқық та белгілі бір жағдайларда
тараптардың заңдық тепе-тендігіне құрылған басқарушылық қатынастардың ... ... ... ... ... субъектісі деп ҚР-ның қолданылып жүрген заңнамаларына
сәйкес әкімшілік құқықпен реттелетін ... ... ... ... бола ... адам ... ұйым ... Бұл
сияқты субъектілер тобы әр түрлі. Бірақта мұндай субъект болу үшін ... ... ... ... Бұл ... құқық-субъектілігі.
Әкімшілік құқық субъектілігі дербес құқықтық маңызы бар екі ... ... ... ... және ... ... ... қабілеттілік — жалпы құқық қабілеттіліктің көрінісі, яғни
әкімшілік — құқықтық нормалармен белгіленген және қорғалатын қандай да ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік басқару аясында ... ... ... үшін ... ... ... ... тән белгі нақты әкімшілік-
құқықтық қатынастарға шынайы түрдегі қатысудың өзі ... ... ... ... ... ... қабілеттілік осындай ұғымында жеке ... ... ... құқықпен реттелетін басқарушылық қатынастарға
қатысуы үшін алғы шарт ... ... ... ... ... мен әкімшілік-құқықтық ... ... ... олардың арасында айтарлықтай айырмашылық бар.
Әкімшілік құқықтың ... ... ... ... ... яғни ... әрекет қабілеттілікті иеленген кезде әкімшілік-
құқықтық қатынастардың субъектілері болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... иемденуді, өзіне заңдық міндеттер
алуды, сондай-ақ өзінің іс-әрекеттері үшін жауап беретіндігін ... ... сөз ... ... ... ... әкімшілік құқық
қабілеттілігін нақты әкімшілік-құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... отыр. Құқық қабілеттілік пен
әрекет қабілеттілік ... ... ... ... ... ... (өзгермелі) белгілері ретінде ара қатыста болады. Бірақ
практикада олардың арасына айқын шек қою ... ... ... ... ... ... жағдайларда олардың бөлінбейтіндігі
тән. Мұндай жағдайда құқық субъектілігінің осы екі элементі бір ... ... ... (осы белгісімен, мысалы, азаматтық құқықтан айырылады).
Бұл ең алдымен атқарушы органдарға ... ... ... ... ... ... ... мен әрекет қабілеттілігі бір мезгілде, яғни
құрған және құзыретін заңды түрде бекіткен ... ... ... ... бұл ... әкімшілік құқық қабілеттілігі олардың нақ ... ... ... ал ... өкілеттіктерінде олардың әрекет
қабілеттілігі, яғни әкімшілік-құқықтық ... ... ... көрініс табады. Мысалы, ҚР-сы Конституциясының ... ... ... және ... ... келетін өкілеттіктері оның
әкімшілік құқықтың субъектісі ретіндегі құқық - және әрекет қабілеттілігін
бір мезгілде көрсетеді. [8]
Мына жағдайға ... ... ... ... ... ... ... үшін әкімшілік-құқықтық қатынастарға қатысу шындығында олардың
тікелей заңдық міндеті ... ... ... ол ... ... бірге демек, құқық қабілеттілігін де нақты жүзеге асырудың негізгі
құралы ... ... Бұл ... мемлекеттік және мемлекеттік емес
сектордың кәсіпорындары, мекемелері мен ... ... де ... ... ... ... ... қабілеттілікті мұндай жағдайларда
кәсіпорынның немесе мекеменің өзі ... ... ... яғни ... ... ... Осы ... ҚР-ының, өзін де, оның жергілікті
әкімшілік-аумақтарын да әкімшілік құқықтың ... ... ... Бірақ олар нақты әкімшілік-құқықтық ... ... ... ... қабілеттілік олардың өкілі болып табылатын
атқарушы билік органдарына тиісті болады. Бұл, сонымен ... ... ... ... мысалы, республика немесе облыс емес,
олардың ... ... ... ... Бұл ... ... дәл ... қатысты болады (партияның өзі емес, оның жарғылық ... ... ... ... міндеттер мен құқықтар
қолданылып ... ... ... ... ... ... ... Соған сәйкес, ... ... ... ... ... болып табылмайды. Бірақ тап сол ... ... ... кабілеттілігін жүзеге асырады.
Әкімшілік және азаматтық құқық және әрекет қабілеттілігінің мұндай ... ең ... ... ... ... ... ... — атқарушы биліктің субъектісі болып табылмайды. Сондықтан да оған,
яғни кәсіпорынға, ... ... ... құрайтын,
басқарушылық құзырет берілмеген. Осыған байланысты ол, әкімшілік ... ... ... ... тікелей қатысушысы
да бола алмайды. Осы тұрғыдан алғанда мемлекеттік емес сипаты бар әр ... ... дәл ... ... болады. Жалғыз айырмашылық
белгісі — әкімшілік құқық — және әрекет қабілеттілігі оларды ... ... ... ... ... Бұл ... әкімшілік құқықтың және
әкімшілік-құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... үшін де ... ... әкімшілік құқық
— және әрекет қабілеттілік тура келмейді, бұл ... ... және ... ... ... ... ... мәртебесіне тән жағдай: құқық-қабілеттілік
туған кезден, ал ... ... ... 16 ... ... ... құқық — және әрекет қабілеттілік ... және ... ... ... ... немесе шектеулі (мысалы, мемлекеттік
қызметшілердің ... ... құқы жоқ) ... ... ... қабілеттілік әкімшілік құқық ... ... ... үшін ... ... (әкімшілік немесе тәртіптік) жауапты ... ... ... бойынша, ол әкімшілік әрекет қабілеттіліктің
құрамдас бөлігі болып табылады. Әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... шет ел азаматтары және азаматтығы жоқ адамдар жеке-
дара субъектілер болып ... ... ... ... қызметшілерді
де жатқызуға болады. Ұжымдық субъектілерге әр түрлі мемлекеттік және
мемлекеттік емес ұйымдар ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен мекемелер және олардың
бірлестіктері (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... органдарының құрылымдық бөлімшелері (мысалы,
министрліктердің комитеттері) болады.
Әкімшілік құқықтың мемлекеттік емес ... ... ... ... ... қозғалыстар, т.с.с); жергілікті өзін-өзі
басқару жүйесінің атқарушы органдары; ... ... ... жеке ... ... мен ... болып табылады. Әкімшілік
құқықтың ұжымдық субъектілерінің ... ... ... ... олар ... ... ... қатыспайды. Олардың атынан
әкімшілік құқық — және әрекет қабілеттілікті олардың басшылары немесе ... ... ... ... ... ... құқықтың жүйесі
«Әкімшілік құқық жүйесінің» ұғымы жөнінде заң ғылымында; әр ... бар ... еске сала ... жөн. ... ... тұрғыдан
алғанда құқықтың кез келген саласы мынадай үзілістен тұрады: құқық саласы —
саланың бөлігі — құқықтық ииституттар — құқықтық ... ... ... ... әкімшілік құқықты екіге, жалпы және ерекше бөліктерге ... ... ... пән ... кұрудың негізіне осылай бөлу алынған.
Әкімшілік құқық ҚР-сы құқық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... мақсаты басқарушылық қоғамдық қатынастарды
реттеу болып табылады. Бұл қатынастар әр түрлі және ... әр ... ... ... байланысты, оларды белгілі бір шамада
жүйелеуге болады, соның ... ... ... бірыңғай
кешендер бойынша топтастыру ... ... Бұл ... ... ... реттеу белгісі бойынша біріктіруге мүмкін болатын
нормаларды бөлу турасында сөз ... ... Бұл, бір ... ... тиісті нормаларының мақсатты ерекшеліктерін көрсетуге мүмкіндік
береді. Сонымен бірге, екінші ... ... ... ... тәсіл
қолдану әкімшілік құқық жүйесінің ... ... ... болады.
Сөйтіп бұл нормалардың жалпы қасиеттерін олардың реттеушілік рөлінің ерекше
көрінісімен қажетті үйлестіру, яғни жалпы және ... ... ... ... ең ... қалай болғанда да, атқарушы
билікті жүзеге асыруға заңды түрде қызмет ету ... ... ... өзі
бірыңғай және өздерінің реттеушілік рөлінің барлық көріністері үшін ... бар ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық нормаларға
ерекше көңіл аударуды алдын ала ... ... ... ... реттеудің өзгешелігі мен өзіндік ерекшелігін барынша
толық көрсететін әкімшілік құқықтың нормалары ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың бүкіл аясын, оның
нақты (мысалы, салалық) ерекшеліктеріне қарамастан қамтитын, олардың ... ... ... әкімшілік- құқықтың жалпы
жүйесінің аса маңызды бөлігі қалыптасады. Олардың ішінде ... ... ... ... атап айтқанда: азаматтар мен олардың әр түрлі
бірлестіктерінің ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық мәртебесін; атқарушы билікті жүзеге
асырудың әдістерін; басқарудың ... ... ... әкімшілік мәжбүрлеу және әсіресе-әкімшілік жауапкершілікті;
бақылау және ... ... ... ... Міне ... ... ... сипаты бар институттары болып табылады. Сонымен бірге
әкімшілік ... ... ... әкімшілік-құқықтық институттарда
негізі қаралған талаптарға сәйкес басқарудың қандай да болмасын саласында
немесе ... ... ... ... ... тобын бөлуге
болады. Бұл нормалардың тобы әкімшілік-құқықтық реттеудегі ерекшелікті,
яғни әкімшілік-құқықтық институттардың салааралық және ... ... ... ... ... сипатты болса, соны бейнелеп
көрсетеді. Бұл ... ... ... және ... ... ерекшелігі негізге алынады.Сонымен, әкімшілік-құқықтық
нормалардың екі үлкен тобы бар екендігі белгілі болды, ... ... де ... ... әр ... мақсат-міндетіне сәйкес
әкімшілік-құқықтық нормалардың бүкіл жүйесін екі: жалпы және ерекше ... ... ... бұл ... ... бекітілген ресми бөлу емес,
бірақ ол ... ... ... ... ... тобын
теориялық зерделеудің нәтижесі. Сондықтан осылай етіп бөлу әкімшілік
құқықты оқулық курс ... ... ... ... құқықтың жүйесі туралы айтқанда тағы бір елеулі ... ... ... Ол бірте-бірте қалыптасып және заңдық маңызыдылығы ... ... келе ... ... іс ... ... құқығы институты.
Бірақ әзірге бұл ... не заң ... не ... құқықты оқыту
процесінде толық шешімін тапқан жоқ. Сондықтан мұндай жағдайды ... ... ... ... ... ... ретінде әкімшілік іс
жүргізу құқығын заңдасытырып ... ... ... ... ... ... ... орны
Қағида бойынша бірде-бір құқық саласы «таза» түрінде болмайды. Осыған орай
құқық ... ... ... ... ... ал ... жөнінде — әсіресе елеулі маңызы бар.
Қазіргі кезендегі құқық жүйесінің ... ... ... ... құқықтың өзге салаларының реттеушілік кызметінің аясына
«енуге» келтірді. Бұл құбылыстың негізіне — ... ... ... рет атап
көрсетілген қандай да болмасын ... ... ... ... ... ықпалына жататын аяларда өзінің мәні бойынша басқарушылық болып
табылатын қатынастардың шындығында бар ... ... ... ... ... да, аз ... да, ... әкімшілік-құқықтық ретінде
сипаттауға болатын нормалардың белгілі бір саны ... ... ... өзгешелігі әкімшілік құқықтың маңызды ерекшелігін
айқындайды: ол өзінің реттеушілік ықпалымен қоғамдық ... ... ... ... ... ... әр ... болатын
нысандары көрініс табады. Мысалы, қаржылық құқық өзінің пәнінің шегімен
қатал шектелген қоғамдық ... ... ... құқық мұндай
қатал шектерді білмейді. Соған сәйкес таза әкімшілік-құқықтық деп атайтын,
яғни өзге құқықтық салалардың ... ... ... да болмасын
арнайы мәселе табу қиын.
Әкімшілік құқық конституциялық құқықпен ең тығыз қарым-қатынаста ... ... ... ... бола ... ... құқық
адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын бекітеді, олардың едәуір
бөлігі ... ... ... ... іске асырылады
(Конституцияның 16, 18, 21, 22, 23, 25, тағы ... ... ... ... мен ... ... ... принциптерін, мемлекеттік
билік механизміндегі оның ... ... ... ... биліктің өзге тармақтары субъектілерімен қарым-қатынастарын
бекітеді (Конституцияның 3, 40, 44, 53, 64, 66, 87 және ... ... ... ... ... мен қызметінің көптеген жақтары
республиканың заңдарымен және өзге де заңнамалық ... ... ... негізгі бастамасын конституциялық құқық нормаларынан алады,
оларды егжей-тегжейіне жете нақтылайды, сонымен ... ... мен ... ... ... ... ... билік
жүйесінің әр түрлі буындарының құзыретін; ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық мәртебесін және оны
қорғаудың әкімшілік-құқықтық құралдарын; мемлекеттік-басқарушылық қызметтің
нысандары мен ... оның ... ... және аймақтық ұйымдарының
негіздерін, т.с.с. айқындайды. Сонымен конституциялық құқық ... ... бар ... ... ... отыр.
Азаматтық құқық пен әкімшілік құқық сырт көрінісі жағынан ... ... ... ... сипаты бар қоғамдық қатынастарды реттейді. Тақырыбы
тура келген жағдайда құқықтық реттеудің ... ... ... ... реттеу әдісінің қандай да бір элементтерінің басымдық маңызы
бағдарға алынады (шарт ... ... ... ... ... ... (жалпы бөлігі) бір тараптың екіншісіне әкімшілік немесе
өзге де билік жағынан бағынуына негізделген мүліктік ... ... ... ... және ... ... ... азаматтық заңдар
қолданылмайды деп тура көрсетілген (1-б-тың 4-т-ғы). ... ... ... ... құқықтар мен міндеттер заңдарға сәйкес азаматтық -
құқықтық жағдайларды туғызатын әкімшілік құжаттардан пайда болады ... ... ... ... ... ... қатар ҚР-сы Үкіметінің
қаулыларынан тұрады (3-б-тың 1-т-ғы), ... ... ... ... ... өкілді және атқарушы органдар азаматтық
қатынастарды реттейтін құжаттар шығара алады деп ... (3-б-ң ... ... ... заңды тұлғаларға арналған 2-параграфында
азаматтық-құқықтық және әкімшілік-құқықтық ... ... өте ... ... ... тіркеу, акционерлік қоғамдағы
басқару, мемлекеттік кәсіпорындардың қызметі, т.с.с). Дегенменде құқықтың
бұл салаларының арасындағы басты ... ... ... ... ... соң ... ... және реттеу әдісінің
ерекшеліктерімен байланысты. Еңбек құқығы мен Әкімшілік құқық ... ... ... ... ... қатынастары-еңбек құқығының
негізгі пәні, әдетте, біржақты әкімшілік ... ... ... ... ... келешектегі жұмыстың жағдайы туралы келісім, оның
ішінде ... де ... ... ... ... ... еңбек қатынастарын тоқтату үшін де, еңбек ... ... ... ... ... ресімдеу үшін де ... ... ... ... ... пен еңбек құқығы нормаларының
қарым-қатынасы мемлекеттік-қызметтік ... ... өте ... болады. Әкімшілік және қаржылық, экологиялық, ... ... ... ... ... Олардың арақатынасындағы механизмде
мына жағдай байқалады: олардың пәніне жататын қоғамдық қатынастардың біразы
шындығында әкімшілік ... ... және оған тән ... ... ... Бұл сияқты қатынастарды қорғау да көпшілігінде
әкімшілік-құқықтық тәртіппен ... ... ... ... ... құқық нормаларының қолданылу шекарасы ... ... және ... ... ... ... ... құқық
бұзушылық). Белгілі бір байланыстарды Қазақстан құқығының ... ... ... іс ... және әкімшілік іс жүргізу ... ... ... ... ... іс ... кодексінде әкімшілік
— құқықтық қатынастардан пайда болатын істерді қарау қаралған (мысалы,
әкімшілік ... ... ... адамдардың іс-әрекеттеріне
жасалынған шағымдарды). [4]
Жалпы құқық ... - бұл ... ... зиян ... ... ... ... кінәлі іс-қимыл. Құқық бүзушылық қоғамға
қауіптілігіне қарай екіге бөлінеді.
1. ... — бұл ... ... ... кодексінде көрсетілген,
қылмыстық жауапкершілік пен ... ... ... ... ... іс-әрекет.
2. Теріс қылық - қоғам өмірінің әр ... ... ... және ... ... ... қоғамға орташа және кішігірім қауіпті іс-әрекеттер.
Теріс қылықтар заңды жауапкершілікке байланысты бірнеше ... ... ... құқықтық, материалдық бөліктік, тәртіптік. Соның
ішінде біздің қарастырайын деп отырғанымыз - әкімшілік құқық ... ... ... ... бұзушылық туралы кодексі 2001
жылдың 30 қаңтарында қолданысқа енгізілді. Әкімшілік құқық ... ... ... Республикасы Конституциясына, халықаралық құқықтың жалпы
жұрт таныған кағидалары мен ... ... ... ... ... қатынастарды реттейтін
халықаралық шарттық және өзге де ... ... ... Конституциялық Кеңесі мен Жоғарғы Сотының ... ... ... ... туралы заңдардың құрамдас бөлігі болып
табылады.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңдардың міндеттері — адам ... ... ... мен ... мүдделерін, қоршаған
ортаны, мемлекеттік билікті жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... бұзушылықтан қоргау, сондай-ақ олардың
жасалуының алдын алу.
Әкімшілік қүқық бұзушылық түсінігі. Жеке ... ... ... құқыққа қарсы, кінәлі (қасақана немесе абайсызда жасалған) іс-
әрекеті, не әрекетсіздігі немесе заңды түлғаның құқыққа ... ... ... ... құқық бүзушылық болып табылады.
Егер әкімшілік құқық бұзушылык жасаған жеке адам ... ... ... қарсы сипатын сезінсе, онын залалды салдарын
алдын-ала білсе және осы ... ... ... ... оған ... жол берсе не оларға немқұрайлы қараса, әкімшілік құқық бұзушылық
қасақана жасалған. Егер ... ... ... ... жеке адам өзінің
іс-әрекетінің зиянды салдарының туындау мүмкіндігін алдын-ала білсе, ... ... оның ... ... бо деп ... ойласа, не тиісті назар
салған және ескерген жағдайда оның алдын алуға болса ла ... ... ... ... ... әкімшілік құқық бұзушылық абайсызда
жасалды деп танылады (30- бап).
Әкімшілік құқық бұзушылық үшін жаза қолданылады.
Әкімшілік жаза ... ... ... ... оның ... ... ... бұзушының жеке басына сай келуі шарт. Жеке адамға
әкімшілік жаза ... ... ... ... ... бұзушылықтың
сипаты, кінәлінің жеке басы, оның құқық бұзушылық жасағанға дейінгі және
одан кейінгі ... ... ... ... ... ... мән-жайлар ескеріледі. Бір әкімшілік ... ... ... және қосымша әкімшілік жазалардың қолданылуы мүмкін. [2]
Бір адам екі немесе одан да көп әкімшілік құқық бүзушылық ... ... ... ... үшін ... ... жаза қолданылады. Егер адам
бірнеше әкімшілік құқық бұзушылық жасап, ол істерді бір ... ... бүл ... ... бір түрдегі жазалар қолданылған жағдайда
әкімшілік қамауға алудың ең ұзақ мерзімі - 30 ... ал ... ... ... ... үшін ... қамауға алу 45 тәуліктен
аспауға тиіс.
Әкімшілік құқық бұзушылық үшін жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар:
1. кінәлі адамның шын өкінуі;
2. ... ... ... ... зиянды зардаптарын болдырмауы, залалды
өз еркімен өтеуі немесе келтірілген зиянды жоюы;
3. ... ... ... ... жан толқынысының әсерімен не жеке
басының немесе отбасының ауыр жағдайлары ... ... ... құқық бұзушылықты кәмелетке толмаған адамның жасауы;
5. әкімшілік құқық бұзушылықты жүкті әйелдің немесе 3 жасқа ... ... ... ... әкімшілік құқық бұзушылықты күш қолдану немесе психикалық ... ... ... ... бұзушылықты қажетті қорғанудың заңдылығы шарттарын бұзу,
құқықка қарсы қол сұғушылық жасаған адамды ұстау, бұйрықты ... ... ... ... ... бұзушылық үшін жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар:
1. тиісті уәкілетті адамдардың құқыққа қарсы мінез-құлықты ... ... ... оны ... ... бұрын жасаған әкімшілік құқық бұзушылығы үшін әкімшілік жауапкершілікке
тартылған, мерзімі бітпеген адамның біртекті әкімшілік құқық бұзушылықты 1
жыл ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылыққа тарту;
4. кінәлі адамның біле тұра ауыр психикалық ауруымен ауыратын адамдарды, не
әкімшілік жауаптылығы туындайтын жасқа ... ... ... ... ... ... ұлттық, нәсілдік және діни жек көрушілік немесе жауласушылық ... ... ... ... ... үшін тек алу, ... басқа
құқық бұзушылыкты жасыру немесе оның ... ... ... ... бұзушылық жасау;
6. адамға немесе оның жақындарына қатысты белгілі бір адамның ... ... ... ... ... ... байланысты әкімшілік
құқық бұзушылық жасау;
7. кінәлі адамның біле тұра жукті әйелдерге қатысты, сондай- ақ жас балаға,
басқа да қорғансыз ... ... ... не ... тәуелді адамға
қатысты әкімшілік құқық бұзушылық жасау;
8. адамдар тобының әкімшілік құқық бұзушылық жасауы;
9. ... апат ... ... ... ... жағдайлар кезінде
әкімшілік құқық бұзушылық жасау;
10. маскүнемдік, нашақорлық немесе уытқүмарлық масаң ... ... ... ... ... ... ... түрлері. Жеке адамның құқықтарына қол сұғатын
әкімшілік құқық бұзушылықтар, оларға мыналар жатады:
а) азаматтардың тіл тандау ... ... ... ... тұру және ... жер ... ... шектеу;
в) азаматқа ақпарат беруден бас тарту;
г) ... ... ... ... ... ... туралы завдарды бұзу;
е) еңбекті қорғау ережелерін бұзу;
ж) ұжымдық шарт, келісім ... ... ... ... ... ... ... немесе оған қатысудан бас тартуға мәжбүрлеу.
Мысалы, азаматтардың тіл таңдау қүқықтарын шектеу, ... ... ... ... - лауазымды тұлғаларға айлық есептік көрсеткіштің
бестен жиырмаға дейінгі мөлшерінде айыппұл алуға әкеп соғады.
Азаматтардың сайлау құқықтарына қол суғатын әкімшілік ... ... ... тиым салынған кезеңде оны жүргізу.
б) Президентке, депутатқа немесе езге де ... ... ... ... жалған мәліметтер тарату;
в) сайлау комиссиясы (референдум комиссиясы) мүшесінің, байқаушының
құқықтарын бұзу;
г) ... ... ... үшін ... ... ... жасау
мақсатында сайлау бюллетендерін (дауыс беруге ... ... ... ... ... ... қол сұғатын әкімшілік құқық бұзушылық.
а) ата-аналардың немесе олардың орнындағы адамдардың балаларды тәрбиелеу
жөніндегі міндеттерді орындамауы. Бұндай ... ... ... ... ... жасалады немесе айлық есептік көрсеткіштің беске дейінгі
мөлшерінде айыппүл салынады және де ... ... ... есірткі қүралдарын және ... ... ... ... ... сол ... олар ... немесе қасақана
әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар әрекеттер жасаса, ... ... ... ... ... ... 10-ғадейінгі
мөлшерінде айыппұл салынады. Сондай-ақ, кәмелетке толмағандарға алкоголь,
темекі бұйымдарын сату ... ... ... болып табылады. Мұндай
әкімшілік құқық ... ... ... айлық есептік көрсеткіштің 2-ге
дейінгі ... ... ... және ... ... әкімшілік қүқық бүзушылық.
а) Тұтынушыларды елеусіз мөлшерде алдау. Оған: тауардың ... ... ... ... кем ... жеу, кем есептеу, алдау
жатады және ... ... ... ... жасапса, азаматтар - айлық
есептік көрсеткіштің 3-ке дейінгі мөлшерінде, жеке ... ... ... 5-тен 20-ға ... ... ... ... тиіс.
б) қару-жарақ пен оқ-дәрі сату тәртібін бұзу;
в) тауарларды құжаттарсыз сату;
г) ... ... ... талаптарын бұзу;
д) клиенттерге, несие (кредит) берушілерге және алушыларға ... ... ... байланысты талаптарды бұзу.
Банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... банк ... ашу және жабу ... ... -
лауазымды адамға - айлық көрсеткіштің 40-тан 70-ке ... ... ... 500-ге ... ... ... салуға әкеп соғады.
Банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... ... немесе
тиісті дәрежеде - занды тұлғаға айлық есептік көрсеткіштің 500-ге ... ... ... әкеп ... ... ... берушілерге және алушыларға (заемшыларға) банк
қызметін ... ... ... ... ... ... ... түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың төлем, ақша
аударымы жөніндегі нұсқауларды, ақшаны қолма-қол алу ... ... ... немесе дұрыс орындамауы - талаптар ... 5%-ға ... ... ... зкеп ... Банк операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың шот иесінін банктегі ... ... ... ... күнін есептемегенде, бір операциялық күннен асырып, дер
кезінде немесе дұрыс есептемеуі - занды тұлғаға - ... ... ... есептік көрсеткіштің) немесе ақша аударымы жөніндегі нұсқаудың ... ... ... ... ... %-на ... мөлшерінде
айыппұл салуга әкеп соғады.
Клиенттердің төлем құжаттарын жоғалтуы - заңды тулғаға ... ... ... ... ... көрсеткіштің 50-ге дейінгі мөлшерінде айыппұл ... ... ... ... ... заңсыз алу немесе мақсатсыз
пайдалану да әкімшілік құқық бузушылыққа жатады.
3.Әкімшілік құқық бүзушылық туралы істерді қарауға ... ... ... және ... теңестірілген соттардың судьялары;
2. кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жөніндегі аудандық (қалалық)
қалалардағы аудандық комиссиялар;
3. ішкі істер органдары, мемлекеттік инспекция ... ... ... ... ... іс жүргізудің міндеттері әрбір істің мән-
жайын дер кезінде, жан-жақты, ... және ... ... оны ... ... ... кодекске сәйкес шешу, шыгарылған қаулының орындалуын
қамтамасыз ету, сондай-әкімшілік ... ... ... ... ... мен ... анықтау болып табылады. [2]
Әкімшілік қуқық бузушылық туралы іс жүргізудің тәртібі
1)әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекспен айқындалады;
2) Қылмыстық немесе азаматтық ... ... ... ... ... ... тәртібі осы Кодекстің ... және ... ... ... ... мен ... ... іс-жүргізу кодексіне сәйкес айқындалады.
Іс қозғау
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғауға:
1. уәкілетгі лауазымды ... ... ... ... ... фактісін
тікелей анықтауы;
2. қүқық қорғау органдарынан, сондай-ақ, басқа да мемлекеттік органдардан,
жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың хабарламалары немесе мәлімдемелері, сондай-
ақ бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... бұзушылық белгілерін көрсететін жергілікті деректердің
болуы әкімшілік құқық ... ... іс ... үшін негіз бблады.
Әкімшілік құқық бұзушылық жасалғаны туралы прокурор қаулы шығарған кезден
бастап әкімшілік ... ... ... Іс ... болып саналады.
Істерді қарау:
1.әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс оның жасалған жері боиынша.қаралады;
.
2. құқық бұзушылық (әкімшілік) туралы ... ... ... жер ... өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізіліп жатқдн
адамның тұрғылықты жері ... да ... ... ... ... ... істі қарау нәтижелері бойынша шешімдердін
түрлері:
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарап, судья, орган мына ... ... ... жаза ... ... іс ... қысқарту туралы;
3. жаза қолдануға құқылы судьяның, органның қарауына беру туралы;
4. айыппұл салу жөніндегі қаулыны мәжбүрлеп орындату ... ... ... ... бұзушылық бұл жеке немесе занды тұлғаның әкімшілік
жауаптылық көзделген қүқыққа ... ... ... ... ... ... ... әрекетсіздігі. Әкімшілік құқық бұзушылықтың
көптеген түрлері бар, соның негізгілерін қарастырып ... Әр ... ... ... ... туралы заңды, кодексті білсе, ол өз құқығын
қорғай ... ... ... ... ... бұзушылық қай салада болғанына
қарай ... ... ... ... жаза ... ... ... құқық бұзушылық өзі аты айтып тұрғандай көбіне ... ... ... орындамау, жауаптылық көзделген тәртіпке, құқыққа
қарсы әрекеті кезінде ... заң ... ... ... ... ұйымдастыру және қызмет қағидасы;
2. басқару әдісі;
3. мемлекет және онын, азаматтарының бір-бірімен әрекеттесу қағидасы.
Заң және ... да ... ... ... ... ... ... ету, сонымен қатар қоғам мен ... ... ... ... ... Адам мен ... ажырамайтын құқықтары, халықтың мәдениеті мен ... ... ... ... ... Бұл - ... қамтамасыз етудің басты
шарты. Зандылық әкімшілік құқықта тек қана заң актілерімен сәйкес ... ... ... ғана емес ... ... ... тағайындау, заңды
тұлғаларды тіркеу және т. б.), сонымен қатар, заң және басқа да актілерді
орындау барысында ... ... ... әкімшілік бақылау барысында,
құқық бұзушылықтың алдын алу және т. ... ... - ... ... ... және ... ... қолданылуы арқылы жалпылай мемлекеттік ... ... ... жүйе деп ... ... ... етуді бақылау. Заңдылық барлық мемлекет билік
органдарына міндетті. ... ... ... ... ... ... ... Парламенттік бақылау;
- Үкіметтік бақылау.
Президенттік бақылау - Президенттің және оның әкімшілігі арқылы ... ... ... ... биліктің барлық тармағының келісіп
жұмыс істеуін және өкімет ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президенті Парламент Сенаты
ұсынған заңға он бес жұмыс күн ішінде қол қояды, ... ... ... ... заңды немесе оның жекелеген баптарын қайтадан талқылап, дауысқа салу
үшін қайтарады. ... ... бола ... ... кадр ... әсер ... ... қызметкерлерді тағайындау және ... ... ... ... ... биліктің бірлігін
қамтамасыз етуде және билік тармақтары арасында келіспеушілікті болдырмау
мақсатында мынадай шешімдерге келуі мүмкін:
- ... ... ... ... ... ... Премьер-Министрді тағайындауға екі мәрте келісім бермегенде,
Парламенттің ... ... ... ... келіспеушілік
салдарынан саяси дағдарыс болғанда);
- Үкімет құзіретін тоқтатуға және ... ... ... ... ...... органдарды құру, қайта үйымдастыру және
тарату, лауазымды қызметкерлерді тағайындау, орнынан босату және парламент
мүшелерінің ... ... ... қол ... ... және ... ... [2]
Парламенттік бақылау палаталардың ерекше және жекеше құзіреттері арқылы
жүзеге асады. Палаталардың ... ... ... ... ... ... Үлттық Банк
Төрағасын тағайындауына келісім ... ... ... ... ... ... ... немесе оны қабылдамай тастайды;
3.Республикалық бюджетті және Үкіметпен Республикалық бюджеттің атқарылуын
бақылау жөніндегі есеп комитетінің ... ... ... ... әр Палатасы дербес, ... ... ... ... санының кемінде үштен бірінің ... ... ... ... өз қызметі мәселелері жөніндегі есептерін
тыңдауға және Үкімет мүшесі Республика заңдарын орындамаған ретте Палаталар
депутаттары жалпы ... ... ... ... даусымен оны қызметтен
босату туралы Республика ... ... ... құқылы.
Атқарушы билік органының бақылауы субъект мәртебесіне байланысты ... ... 1. ... 2. ... ... ... атқарушы билігін жүзеге асырады, атқарушы
органдардың жүйесін басқарады және олардың қызметіне басшылық жасайды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Республиканың министрліктері, мемлекеттік комитеттері, өзге де ... ... ... ... ... ... ... немесе қолданылу
бөлігінде жояды немесе тоқтатата тұрады;
- ... ... ... ... ... ... ... тағайындайды және қызметтен босатады.
Жергілікті мемлекеттік басқаруды тиісті аумақтағы істің жай күйіне жауапты
жергілікті өкілді және атқарушы органдар жүзеге асырады.
Жергілікті ... ... - ... мен ... ... ... ... халықтың еркін білдіреді және ... ... ... ... оны іске асыруға кажетті шараларды белгілейді,
олардың жүзеге асырылуын ... ... ... ... ... ... бақылаудың
түрі болып келеді. Қадағалау келесі түрлерге бөлінеді: ... және ... ... Прокуратура мемлекеттің атынан жоғарғы
қадағалауды жүзеге асырады:
- заңның, Президент Заңының және т.б. ... ... ... ... шұғыл-іздеу жұмыстары, тергеу жұмыстарының заңдылығы;
- әкімшілік және атқару өндірісіндегі зандылық.
Прокуратура өзінің ... ... ... Заңның кез келген түрінің бұзылуын айқындауға;
2. Конституцияғажәне Республика заңына қайшы ... ... және ... ... ... ... білдіруге;
3. сотта мемлекеттің мүддесін қорғауға;
4. заңмен белгіленген тәртіпте, шектеулі ... ... ... ... ... ... кез келген тергеу объектілеріне
баруға, басшылықтан керекті ... алу, ... және ... ... ... ... ... актілер: наразылық, ұсыныс ету және
т.б. Прокурорлық қадағалау актілері, прокурор мәртебесін анықтау ... ... ... -Конституцияға, заңға, жарлыққа және басқа
да нормативті актілерге қайшы ... акт ... ... ... лауазымды
қызметкерлерге беріледі. Прокурор ұсынысы тек қана заңның бұзылу фактісіне
ғана бағытталмаған, сонымен қатар заңның ... ... ... ... ... бағытталған. Заңның бұзылуын жоюда шара қолдануға құқылы
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қызметкерге ұсынысты енгізеді. Әкімшілік қадағалау арнайы
ұйымдастырылған ... ... ... ... ... МАИ және т.б.).
Қадағалау жүргізетін органдар арасында ... ... ... қадағалау келесі мәселелерді қамтамасыз етеді:
- арнайы ... ... ... (жол жүру ... ... және т. б.);
- арнайы және жалпыға міндетті тәртіп пен нормативті қадағалау (мысалы,
Госстрахнадзор);
- ... ... ... ... ... мәліметтер сұрау,
рұқсаттар мен нұсқаулар беру, тыйым салу.
3. Әкімшілік жауапкершілік ұғымы және маңызы
3.1 ... ... ... – бұл әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... ... жаза түріндегі
әкімшілік мәжбүрлеу. [2]
Әкімшілік құқық ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік түрінде мемлекеттік мәжбүрлеу ... ... ... сот және ... ... заңды негізде мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... жауапкершілікті реттейтін негізгі
нормативті-құқықтық акт - ҚР Әкімшілік құқық ... ... ... ... 30 ... ... Әкімшілік жауапкершілікке мынадай белгілер
тән:
1) құқықтық тәртіпті бұзудан қорғау құралы болып табылады;
2) әкімшілік ... ... заң ... актілер немесе олардың
әкімшілік құқық бұзушылық туралы нормалары белгілейді;
3) әкімшілік жауапкершіліктің негізі - әкімшілік ... ... ... құқық бұзушылық жасағаны үшін әкімшілік жаза қарастырылған;
5) ... ... ... басқару органдары және олардың лауазымды
тұлғалары өздеріне бағынышты емес құқық бұзушыларға қолданады;
6) әкімшілік жазаны қолданғанда бас бостандығынан ... және ... ... болып табылмайды;
7) әкімшілік жауапкершілік шараларын әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... ... сәйкес қолданады.
Әкiмшiлiк жауаптылықта болуға тиiс тұлғалар:
1) ақыл-есi дұрыс, Әкімшілік ... ... ... ... ... ... заңды тұлға.
Жеке адамның әкiмшiлiк жауаптылығы туындайтын жасы.
Әкiмшiлiк құқық ... ... ... он алты ... толған жеке адам
әкiмшiлiк жауаптылықта болуға тиiс.
Ақыл-естiң кемдiгi.
Әкімшілік Кодексте көзделген құқыққа қарсы ... ... ... ... ... ... яғни өзiнiң iс-әрекетiнiң (әрекетсіздiгiнiң) нақты
сипаты мен ... ... ... ... ... ... уақытша психикасы бұзылуының, ақыл-ес кемдiгiнiң ... өзге де ... ... ... ... кем ... жеке адам ... жауаптылыққа тартылмайды.
Әкімшілік жауапкершілікке әкімшілік құқық бұзушылық жасаған кезде 16 жасқа
толған ... ... ... әкімшілік - құқықтық жауапкершілікке тартылуы.
16 жастан 18 ... ... ... құқық бұзушылық жасаған тұлғаларға
кәмелетке толмағандардың істері бойынша ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан кәмелетке
жасы толмағандардың құқық бұзушылықтарын қарау үшін ... ... ... ... ... ... ... және әскери
міндетін өтеуге шақырылғандар, Ішкі ... ... ... ... ету ... ... әкімшілік құқық бұзушылық жасағанда
тәртіптік жарғылары бойынша жауапкершілікке ... Осы ... жер ... жер және су ресурстарын, атмосфераны, жан-жануарлар
мен өсімдік әлемін тиімді пайдалану және ... ... мен ... ... жол жүру ... ... ... карантин бойынша
ережелерді бұзғаны үшін және контрабанда үшін жалпы ... ... ... ... ... және ... ... орындайтын өзге де
тұлғалардың, дара кәсіпкерлердің, жеке ... жеке ... мен ... ... ... Лауазымды адам қызметтік міндеттерін орындамауына немесе тиісінше
орындамауына ... ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартылады. Мұндай мән-жайлар болмаған ... ... ... ... ... ... адам ... жауаптылықта болуға тиіс.
2. Заңнамада белгіленген тәртіппен тіркелген және заңды тұлға құрмай дара
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке ... ... әрі - ... жеке ... жеке сот ... ... сол ... дара
кәсіпкердің және заңды тұлғаның ұйымдық-билік ету ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның
басшылары лауазымды адамдар ретінде ... ... ... Егер осы ... ... олардың лауазымды адамдар, дара
кәсіпкерлер, жеке нотариустар, жеке сот ... ... ... жеке тұлғаларға қолданылатыны көрсетілмесе, осы нормалардың
мазмұны бойынша лауазымды ... дара ... жеке ... ... ... адвокаттар болып табылатын жеке тұлғаларға ғана қатысты
және соларға ғана қолданылуы ... ... ... ... ... ... жеке ... қатысты қолданылады.
Ескерту. Осы Кодексте тұрақты, уақытша немесе арнаулы өкілеттік бойынша
билік өкілінің функцияларын ... ... не ... органдарда,
жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... Күштерінде, басқа әскерлері мен әскери
құралымдарында ... ету ... ... ... адамдар лауазымды адамдар деп танылады.
Құқық бұзушылықты арнайы ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық сертификатталған арнайы бақылау-өлшеу
техникалық құралдарымен және ... ... ... жол ... әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін әкімшілік жауаптылыққа көлік
құралдарының ... ... ... тартылады.
2. Егер көлік құралының меншік иесінің (иесінің) хабарламасы немесе өтініші
бойынша тексеру барысында құқық ... ... ... ... ... болған адам анықталса не басқа ... ... ... ... ... құралы оның иелігінен шыққан болса, осы
көлік құралының қатысуымен ... ... ... үшін ол ... ... Кодекстің баптарында көлік құралын меншік құқығымен ... ... ... жеке және ... тұлғаларға тиесілі көлік құралдары
уақытша иелену мен пайдалануға ... жеке ... ... ... ... ... ... баптарында сертификатталған арнайы бақылау-өлшеу техникалық
құралдары мен аспаптары деп құқық бұзушылықтарды бақылау мен ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтың жасалу фактісі мен уақытын, көлік құралының
түрін, ... ... ... ... ... сондай-ақ жүрісінің
жылдамдығы мен бағытын тіркейтін фото-, бейнеаппаратураны түсіну қажет.
Тәртiптiк ... не ... ... күшi ... ... прокурордың және өзге де адамдардың әкiмшiлiк құқық бұзушылық
жасағаны үшiн ... ... ... қызметшiлер мен әскери жиында жүрген әскери міндеттілер, ... 512-1 - ... ... жағдайларды қоспағанда,
әкiмшiлiк құқық бұзушылық үшiн тәртiптiк жарғылар бойынша жауаптылықта
болады. Прокурорлар, iшкi ... ... ... және басшы құрамдағы
адамдары, қаржы полициясының, арнаулы мемлекеттік органдардың және кеден
органдарының қызметкерлерi әкiмшiлiк құқық бұзушылық үшiн ... ... өтеу ... ... нормативтiк құқықтық актiлерге сәйкес
жауаптылықта болады.
2. Осы баптың ... ... ... ... ... ... ... режимiн, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік
шекарасы және кеден одағының ... ... ... ... ... ... Республикасының халықтың санитариялық-эпидемиологиялық
салауаттылығы саласындағы ... өрт ... ... жолда
жүру ережелерiн, қызмет орындарынан тыс кеден ережелерiн, Қазақстан
Республикасының ... есеп және ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджет және салық заңнамасын,
Қазақстан ... ... ... алу ... ... ... ... аулау ережелерiн, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану ... ... да ... мен ... ... үшiн жалпы негiздер
бойынша әкiмшiлiк жауаптылықта болады. Аталған адамдарға - атылатын ... ... алып жүру мен ... ... ... және ... ... алу
түрiнде әкiмшiлiк жаза қолдануға болмайды.
2-1. Мерзімді әскери қызметін өткеріп жүрген әскери қызметшілерге, әскери
және арнаулы оқу ... ... ... ... ... жаза ... ... Қызмет туралы тәртiптiк жарғылардың немесе арнайы ережелердiң күшi
қолданылатын, осы баптың бірiншi ... ... ... адамдар осы
актiлерде тiкелей көзделген жағдайларда - қызмет мiндеттерiн атқару кезiнде
әкiмшiлiк құқық бұзушылық ... үшiн ... ... ал ... ... ... ... әкiмшiлiк жауаптылықта болады.
4. Әкiмшiлiк жаза қолдану құқығы берiлген ... ... ... ... ... ... аталған адамдарға әкiмшiлiк жаза қолданудың
орнына, кiнәлi адамдарды тәртiптiк ... ... ... ... ... ... органдарға құқық бұзушылық туралы материалдарды ... ... ... ... ... күшi ... темір жол, теңiз, өзен
көлiгi мен азаматтық авиацияның қызметкерлерi ... ... ... ... ... ... ... үшiн осы жарғыларға сәйкес:
темір жол көлiгiнiң қызметкерлерi - осы Кодекстiң 439, 440, 441-баптарында,
477-бабының бірiншi бөлiгiнде, 479, ... ... ... үшiн;
теңiз көлiгiнiң қызметкерлерi - осы Кодекстiң 441, 448, 449, ... ... ... ... 479, ... көзделген
құқық бұзушылық үшiн;
өзен көлiгiнiң қызметкерлерi - осы Кодекстiң 441, 450-453, 455-баптарында,
477-бабының екiншi бөлiгiнде, 479, 480-баптарында ... ... ... ... ... - осы ... 443, 446-баптарында, 447-
бабының бірінші бөлігінде, 477-бабының ... ... 479, ... ... ... ... үшін ... жауаптылықта болады.
Заңды тұлғалардың әкiмшiлiк жауаптылығы
1. Осы бөлiмнiң Ерекше бөлiмiнде көзделген жағдайларда ... ... ... ... үшiн ... ... ... тиiс.
2. Егер осы бөлiмнiң Ерекше ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын орган немесе адам жасаса, рұқсат берсе,
мақұлдаса, заңды тұлға әкiмшiлiк ... ... үшiн ... болуға тиiс.
3. Егер осы Кодекстiң нормаларында олар жеке адамға ... ... ... көрсетiлмесе, осы нормалардың мәнi бойынша
олар тек жеке адамға қатысты және соған ғана ... ... ... осы ... жеке ... және ... тұлғаға қатысты бірдей
дәрежеде қолданылады.
3-1. Егер осы Кодекстің нормаларында олардың шағын немесе орта ... ... ... болып табылатын заңды тұлғаларға немесе өзге
ұйымдарға қолданылатыны көрсетілмесе, осы нормалардың мазмұны бойынша олар
шағын немесе орта ... ірі ... ... ... табылатын
заңды тұлғаларға ғана қатысты және соларға ғана қолданылуы мүмкін болатын
жағдайларды қоспағанда, осы ... ... ... тұлғаларға қатысты бірдей
дәрежеде қолданылады.
3-2. Әкімшілік жаза барлық заңды тұлғаларға ... ... ... жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... қызметкерлердің санына және активтердің бір
жылдағы орташа ... ... ... шағын немесе орта не ірі
кәсіпкерлік субъектілері болып ... ... ... үшін ... әкімшілік жауапкершілікте болады.
4. Дербес салық төлеушi болып табылатын және салық салу саласында әкiмшiлiк
құқық бұзушылық жасаған ... ... ... ... ... ретiнде әкiмшiлiк жауаптылықта болады.
37-бап. Шетелдiктердiң, шетелдiк заңды тұлғалардың және азаматтығы жоқ
адамдардың әкiмшiлiк жауаптылығы
1. Қазақстан ... ... ... құқық бұзушылық жасаған
шетелдiктер, шетелдiк заңды ... және ... жоқ ... жалпы
негiздерде әкiмшiлiк жауаптылықта болуға тиiс.
1-1. Шетелдiк және халықаралық ... емес ... ... ... ... ... мен ... Республикасының қоғамдық бірлестiктер туралы заңнамасын бұзғаны
үшiн заңды ... ... ... ... ... ... ... континенттiк қайраңында ... ... ... қол ... ... құқық бұзушылық
жасағаны үшiн шетелдiктер, шетелдiк заңды тұлғалар, азаматтығы жоқ ... ... ... жауаптылықта болуға тиiс.
3. Шет мемлекеттердiң дипломатиялық өкiлдерi және қорғанышты ... де ... ... ... ... жасаған әкiмшiлiк
құқық бұзушылық үшiн әкiмшiлiк жауаптылық туралы мәселе ... ... ... ... жауаптылықты болдырмайтын мән-жайлар
38-бап. Қажеттi қорғану [2]
1. Қажеттi қорғану жағдайында, яғни жеке ... ... үйiн, ... жер
учаскесiн және қорғанушының немесе өзге де адамдардың басқа да құқықтарын,
қоғамның ... ... ... ... ... қол сұғушыға зиян
келтiру арқылы құқыққа қарсы қол сұғылудан қорғау ... егер бұл ... ... шегiнен шығып кетуге жол берiлмеген болса, осы ... ... ... ... құқық бұзушылық болып табылмайды.
2. Өздерiнiң кәсiби немесе өзге де ... ... және ... ... барлық адамдар бірдей дәрежеде қажеттi қорғаныс
құқығына ие. Құқыққа қарсы қол сұғушылықтан ... болу не ... ... ... органдарға көмек сұрап жүгiну мүмкiндiгi болғанына
қарамастан, бұл ... ... ... ... Қол сұғу ... мен ... ... айқын сәйкес келмеуi, осының
нәтижесiнде қол сұғушыға жағдайдан туындамаған шектен тыс ... ... ... ... шегiнен шығып кету деп танылады. Мұндай ... тек ... зиян ... ... ғана ... әкеп ... Құқыққа қарсы қол сұғудан туындаған үрейдiң, қорқудың немесе сасқалақтап
қалудың салдарынан қажеттi қорғаныс шегiнен асып ... адам ... ... тиiс ... ... ... ... ұстау
1. Құқыққа қарсы қол сұғушылық жасаған адамды ұстау кезiнде, бұл ... ... ... және оның жаңа қол ... жасауын
болдырмау үшiн, егер мұндай адамды басқаша құралдармен ұстау мүмкiн болмаса
және бұл ретте осы үшiн ... ... ... ... жол ... ... көзделген әрекеттi жасау әкiмшiлiк құқық бұзушылық ... ... ... ... ... тыс, жағдайдан туындамаған айқын зиян
келтiрген кезде, ... ... адам ... қол ... сипаты мен
қауiп дәрежесiне және ұстаудың мән-жайына көрiнеу ... ... ... ... ... ... үшiн қажеттi шараларды асыра ... ... ... ... ... тек ... зиян ... жағдайларында
ғана әкiмшiлiк жауаптылыққа әкеп соғады.
3. Қол сұғушылықты жасаған адамды ұстау ... оған ... ... ... ... жәбірленушiлер мен басқа жеке тұлғалар да ие болады.
40-бап. Аса ... ... Аса ... ... яғни осы ... ... өзге де адамдардың
өмiрiне, денсаулығына, құқықтары мен заңды мүдделерiне, ... ... ... ... ... ... қауiптi жою үшiн осы
Кодекспен қорғалатын мүдделерге зиян ... егер бұл ... ... жою ... ... және бұл ... аса ... шегiнен асуға
жол берiлмесе, әкiмшiлiк құқық бұзушылық болып табылмайды.
2. Қатер төндiрген қауiптiң ... мен ... және ... ... ... ... тең ... зиянды болдырмаудан айтарлықтай көбірек
зиян келтiрген, жағдайға анық сәйкес келмейтiн зиян келтiру аса қажеттілік
шегiнен асып кету деп ... ... асып кету тек ... ... ... ғана ... әкеп ... Негiздi тәуекел
1. Қоғамдық пайдалы мақсатқа жету үшiн негiздi тәуекел жасалған кезде осы
Кодекспен қорғалатын мүдделерге зиян ... ... ... ... ... Егер ... ... емес iс-әрекеттермен (әрекетсіздiкпен)
аталған мақсатқа қол жеткізу мүмкiн болмағанда және ... ... ... ... қорғалатын мүдделерге зиян келуiн болдырмау үшiн жеткiлiктi
шаралар қолданса, тәуекел негiздi деп танылады.
3. Егер ... ... өмiрi мен ... ... ... апатпен, қоғамдық жұтау немесе өзге де аса ауыр зардаптармен
көрiнеу ұштасса, тәуекел негiздi деп ... ... ... ... әсер етiп ... Егер мәжбүрлеу салдарынан адам өз ... ... ... ... ... ... әсер етiп ... нәтижесiнде осы
Кодексте көзделген әрекеттi жасау әкiмшiлiк құқық ... ... ... әсер етiп мәжбүрлеу нәтижесiнде, сондай-ақ ... ... адам ... ... өз ... басқару мүмкiндiгiн
сақтаса, осы Кодекспен қорғалатын мүдделерге зиян ... ... ... ... ... осы Кодекстiң 40-бабының ережелерi
ескерiле отырып шешiледi.
43-бап. Бұйрықты немесе өкiмдi ... ... Өзi үшiн ... бұйрықты немесе өкiмдi орындау үшiн әрекет еткен
адамның осы Кодексте көзделген әрекеттi ... ... ... ... ... ... ... жасалуына заңсыз бұйрық немесе өкiм
берген адам әкiмшiлiк жауаптылықта болады.
2. Көрiнеу заңсыз бұйрықты немесе өкiмдi ... үшiн ... ... ... ... адам ... негiздерде әкiмшiлiк жауаптылықта
болады. Көрiнеу заңсыз бұйрықты ... ... ... ... ... ... норма» түсінігі
Басқа құқық салалары сияқты, әкімшілік құқық та заңды нормалардан тұрады.
Жалпы пән мен ... ... ... ... ... ... осы негізде толық бекітілген ... ... ... норма» түсінігі негізінен мынадай мағынада
қолданылады:
1. ... ... ... ... мүдде негізінде бекітілген ережелер арқылы басқару.
Қазақстан Республикасы Конституциясында көрсетілгендей ... ... ... - ... ... ... тікелей республикалық
референдум және еркін сайлау арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін
жүзеге ... ... ... береді». (3-бап, 1 ,2 -тармақ).
Әдебиетте ... мәні — ... ... өз ... ... ... ... Ертеде әкімшілік құқықтық нормалар жалпы
міндеттеуші сипатта ... ... ... бір орталықтан басқару керек
деген пікірге келді, себебі мемлекет қызметі біртұтас организм ... ... ... ... институттарын құруда белгілі бір мақсатқа жету
үшін әкімшілік құқықтық нормалар көмегімен модельді ... ... ... ... мен кепілдерін құқық ... ... ... ... ... ... нысандадаулы конфликтілерді шешу негізінде ... ... ... соттык реформаны жүргізу барысында сот ролі мен ықпалын
күшейту).
Әкімшілік-құқыктық нормалар дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... қабылданған, ( яғни, атқарушы және заңды)
атқарушы билік сферасында қоғамдық қатынастарды реттеуші ереже.
Әкімшілік құқық нормалары ... бір ... ... ... бірнеше түрлерге бөлінеді.
Әкімшілік құқық нормаларының ең күрделі түсінігі, яғни мәні мен ... ... ... мыналар:
а) мазмұны;
б) субъектілердің мінез-құқына әсер ететін әдістер;
в) белгілі бір мақсатты тағайындау;
г) белгілі бір ... ...... ... күші;
е) қолданылу шегі (белгілі бір аймаққа, уақытқа, субъектілер
тобына қолданылуы).
Әкімшілік құқық нормалары мазмұны бойынша:
- материалдық (қаржылық) нормалар
- процессуадды болып екіге бөлінеді.
Материалдық ... - ... ... ... ... органы мен ұйымдарды біріктіретін ережелер. Мысалы: атқарушы билік
органдары субъектілерінің қоғамға, тұлғаларға ... ... ... ... ... нормалар - мемлекетпен бекітіліп, ... ... ... ... ... және ... ... органдарының
жаңа нормативтік актілерді шығарумен сипатталады. Процессуалды ... ... ... тағайындалуымен, яғни материалдық нормалар субъектілерінің
әкімшілік-құқықтық мәртебесін тағайындаса, ал ... ... ... мен ... ... ... ... асырады;
б) талап ету, яғни процессуалды нормалар, ең ... ... ... ... етеді;
в) іске асыру, яғни әкімшілік-құқықтық материалдық нормалардың қабыддануын,
олардың жүзеге асырылуын талап ету арқылы іске асыру.
Процессуалды ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: заңды күшіне байланысты, ... ... яғни ... ... және ... ... әсер ететін әдістер:
1. міндеттеуші (обьязывающие);
2. тыйым ... ... ... ... (уполномочивающие) әкімшілік-құқыкггык нормалар болып
бөлінеді.
1. Міндеттуші әкімшілік-құқықтық нормалар -тұлғаның белгілі бір ережелердің
орындалуын міндеттеп, талап етуі. ... ... ... ... ... ... тіркелуі, азаматтардың шағымдарын (жалоба) белгілі бір
мерзімде ... ... ... ... «Қазақстан
Республикасының мемлекеттік салық жүйесі мен бюджеті» атты ... 171 ... ... ... міндетті түрде салық қызметкерлері
атқарады.
2. Тыйым салушы (запрещающие) әкімшілік-құқықтық нормалар - ... ... тыс ... бір ... ... ... салып,
шектейді.
Тыйым салудың екі түрі ... жәй ... ... ... ... ... ... салу дегеніміз - әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар істердің
орындалуы мен жүзеге асуын шектеуі.
Арнайы шектеу дегеніміз- Қазақстан ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің кәсіби міндеттерін өздерінің
тікелей немесе жанама туыстығы бар ... ... ... ... ... қоюы.
3. Уәкілдік беруші (уполномочивающие) нормалар — субъектілердің әкімшілік-
құқықтық қарым-қатынасында өз шешімі бойынша қатынастарды ... ... ... ... ... ... Мысалы: «Қазакстан
Республикасының банктері мен банк жүйесі» туралы Президент ... ... ... ... Егер ... ... ... II
дәрежедегі әкономикалық нормаларды бұзған жағдайда мынадай шаралар
қолданылады:
а) ... ... ... ... ... ... түрде келісім жасайды;
в) ескерту, сөгіс береді;
г)жазбашатүрдебереді;
Қолданылу шегіне байланысты:
а) жалпы міндетті;
б) ішкі жүйелік.
а) жалпы ... ... ... ... ... ... ... талап етіледі.
б) ішкі жүйелік нормалар белгілі бір атқарушы билікгің талап ... ... ... (по адресату): белгілі бір ұйым іс ... ... ... ... (статусын) белгілеу арқылы бөлу,
яғни қоғамдық бірлестіктерге, мемлекеттік бірлестіктерге және азаматтарға
байланысты ... ... келе ... құқықтық нормалар -бұл конституцияда
бекітілген белгілі бір кағидалар мен ережелердің ... Ал ... ... - бұл ... ... реттелген,
мемлекеттік басқару саласындағы коғамдык ... Бүл екі ұғым ... ... ... ... ... бекіткен қағидалар мен
ережелердің жиынтығы болса, сол ережелер құқықтық ... ... ... қатынастар - әкімшілік-құкықтық нормалармен реттелген,
мемлекеттік басқару саласындағы қоғамдық қатынастар. ... ... өз ... ... түрлі субъектілермен өзара әрекет ... ... ... ... ... ... келмейді. Бұл сәйкессіздік
азаматтар, ұйымдар, органдар тарапынан ортақ ... ... ... Осы ... әкімшілік құқықтың субъектілері заң
алдында тең. Әкімшілік- ... ... ... ... ... катынастар жүйесін қамтамасыз ету және қатынастар барысында
субъектілердің әр түрлі мүделері мен ... ... ... ... ... өз құқықтары мен міндеттерін
ерікгі түрде орындауға бағытталған. ... ... ... ... қарамастан өздерінің қызметтерінде мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... жасаса, нормаларды бұзса, ... ... ... Ал бұл ... әкімшілік тәртіп реттейді. Әкімшілік-құқықтық
қатынастар түрлі тараптардың өз құкықтары мен міндеттерін орындау барысында
туындайды және ол ... ... ... Әкімшілік-
кұқықтық.Іс қатынастардың қатысушыларының құқықтары мен міндеттерін өзінше
өзгерту мүмкіндігі шектелген. [2]
Әкімшілік-құқықтық қатынастардың ... және ... ... ... ... бар, ол ... - құқықтық қатынасқа қатысушы нормаға сай ... ие ... ... ... ... мақсаты оның
мазмұнын құрайды, сол бағытталған мақсатқа жету барысында ... ... ... - бұл ... ... әрекеті, бұны орындау барысында
тараптардың кұқықтары мен міндеттері жүзеге ... ... ... бұл
субъективтік кұқықгар мен міндеттер болып табылады. Әкімшілік-кұқықтық
қатынастардың пайда ... ... ... ... қатынастарға
негізделген. Заңдық фактілер -тараптар арасында нақты кұқықтық қатынас
тудыратын нормамен бекітілген ... ... өз ... білдіру
актісі, ол өз кезегінде заңды және заңсыз болып екіге бөлінеді. Оқиғаның
әрекетке қарағанда ерекшелігі - ол ... ... ... ... ... ... қайтыс болуы және т.б. жаткызуға болады. Әкімшілік-
кұқықтық қатынастар зандық сипаты бойынша тік (вертикапьный) және ... ... ... Тік ... ... ... кұқықтық реттеудің және мемлекетті басқару ... ... мен ... ... ... байланыстың мәнін
білдіреді. Көлбеу кұқықтық қатынастардың көбінесе тіке қатынастарға ... ... ... ... ... ... қоғамда әкімшілік нормалар мен қатынастар болмай,
қоғамның дамуы ... емес ... ... ... ... ... ... қоғамда тәртіп орнайды. Ал әкімшілік кұқықтық қатынастар
тек биліктік өкілеттілікке ие болып қана қоймай, сонымен ... ... ... ... қажеттіліктері мен мүдделерін қорғап,
кұқықтық қатынастарды тұрақтандырады.
Қорытынды
Әскери қызмет — мемлекеттің Қарулы ... ... ... ... оның ... ... да ... қызмет
азаматтардың өз елі алдындағы қасиетті парызы саналады.[1]
Қазақстан Республикасының Конституциясының 36-бабында былай деп ... ... ... – оның әрбір азаматының қасиетті парызы
және міндеті. Республика азаматтары заңда белгіленген ... пен ... ... ... ... ... ... — биліктік механизімдегі рөліне толығынан
сәйкес келетін әкімшілік құқықтың құқық атқарушылық функциясы өте ... ... ... Бұл әкімшілік-құқықтық реттеудің ең негізгі
мазмұны өзінің көрінісін өзіне ... ... ... ... ... талаптарын іске асыруды (атқаруды) қамтамасыз
етуінен көрініс табатынын білдіреді.
Әкімшілік құқық ... ... ... ... ... осы ... ... қоғамдық қатынастарға, яғни солардың қатысушыларының ... ... ... ... құқықтық құралдарының немесе
тәсілдерінің белгілі бір жиынтығын пайдаланады. Бұл — қоғамдық ... ... ... Олар ... ... ... ... құқығының
кез-келген саласына, оның ішінде әкімшілік құқыққа да толық сипаттама
береді. Мұның сыртында, ... ... тобы ... яғни құқықтық
реттеудің пәні бойынша көптеген құқық салалары өте жақын болады, ал ... ... ... ... тура ... (мысалы, мүліктік
қатынастар, табиғи ресурстарды қорғау аясындағы қатынастар, қаржылық ... ... ... ... ... ... салаларды айырған
кезде айқындауыш белгі рөлінде жиі болуы мүмкін. [8]
Әкімшілік құқық шындығында құқықтық реттеудің барлық әдістерін пайдаланады.
Сонымен бірге ... ... ... ... жасаудың қандай да
бір құралдарын таңдауға осы қатынастарда іске ... ... ... барлық айырықша ерекшеліктерімен шешуші әсер етеді. Бұл орайда ең
маңыздысы ... ... ... ... ... заң арқылы
байланыстыру процесі пайда болады, осылардың шегінде бір ... ... ал ...... ... болады. [11]
Әкімшілік жауапкершілік – бұл әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... (лауазымды тұлғаның) қолданатын әкімшілік жаза түріндегі
әкімшілік мәжбүрлеу.
Әкімшілік құқық бұзушылық жасаған ... ... ... ... әкімшілік жауапкершілік түрінде мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын
қолданады. ... ... сот және ... Президент,
Үкімет, заңды негізде мемлекеттік жергілікті ... және ... ... ... ... жауапкершілікті реттейтін негізгі
нормативті-құқықтық акт - ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі (2001
жылы 30 қаңтарда ... ... және ... міндетін өтеуге шақырылғандар, Ішкі Істер
органдарының ... және ... ету ... ... ... ... ... тәртіптік жарғылары бойынша жауапкершілікке
тартылады. Осы аталған тұлғалар жер ... жер және су ... ... мен ... ... ... пайдалану және қорғау
ережелері мен нормаларын бұзғаны үшін, жол жүру ... ... ... бойынша ережелерді бұзғаны үшін және контрабанда үшін
жалпы негізде әкімшілік жауапкершілікке тарталады.
Ал әскер қызметкерлері мен әскерде ... ... ... ішкі ... ... және ... өкілдері әкімшілік құқық бұзушылық үшін
тәртіптік жарғы бойынша жауапкершілікке тартылады. Бұл азаматтарға ... жер және су ... ... ауа мен өсімдік және
жануарлар әлемін, жол жүру ережелері мен ... ... ... ... ... мен ... ... жол бермеуді
қадағалайтын нормаларды ... ... ... ... түрде тартылады. Аталған азаматтарға әкімшілік қадағалау
орындалмайды.
Қолданылған ... ... ҚР ... 1995 ... Әкімшілік құқық бұзушылық туралы ҚР кодексі, 10.01.2015ж.
3 ҚР Мемлекеттік қызметкерлер туралы Заң, 01.01.2015ж.
4 Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
5 ҚР ... ... ... ... ҚР ... ... ҚР нормативтік құқықтық актілер туралы ҚР Заңы, 01.01.2015ж.
7 Бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... ҚР ... 01.01.2015ж.
8 Қоғамдық бірлестіктер туралы ҚР Заңы 2014 жылғы 24 ... ... ... / Бас ред. ... - Алматы: «Қазақ
энциклопедиясы», 2011. - 880 ... ... ... энциклопедиясы 1-том
11 Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — ... ... ... 2008 ... ... Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс.
Алматы: «Мектеп» ААҚ , 2001 жыл
13 Баққұлов С. ... ... Оқу ... ... ... ... ... С. Салықтық құқық. Оқу құралы. Алматы, 1996ж.
15 Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1995 ж. ... ... ... Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы. 2014 жылғы 11 қараша.
17 ... ... ... ... ... заңы ... мен ... Қазақстан Республикасы «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1999
жылғы 23 шілдедегі Заңы ... ... ... ... ... ... ... «Жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ҚР заңы, 01.01.2015 жыл;
22 «ҚР ... ... ҚР ... ... ... ... жүйесінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан
Республикасы Ішкі істер ... 2012 ... 29 ... № 182 Бұйрығы
24 Мушкет И.И., Хохлов Е.Б. Полицейлік құқық (оқу ... ... ... Шағатаев Қ.К. Ішкі істер органдары қолданатын әкімшілік-процессуалдық
шаралар: (Оқулық құралы) ... – 2002. 95 ... ... тілі ... ... ... ... сөздігі Заңтану. ҚР
Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі. А.-2002. 327
27 «Административная ... ... ... ... ... 2000 ... Административная деятельность ОВД. (Учебник). Под ред. ... А.П., М.1999 г., ... ... Жүнісов Б. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы (Жалпы ... ҚР ІІМ ҚЗИ, 2000,240 ... ... Н.А. ... ... – Алматы: Атамура, 2003. – 111с.

Пән: Алғашқы әскери дайындық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің танкке қарсы және жаяу әскерге қарсы қолданылатын негізгі миналары, олардың тактикалық-техникалық сипаттары мен жалпы құрылысы6 бет
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
1941-1970 жж. кеңес мектебі мен педагогикасы20 бет
«Ядролық дәуірдегі геосаясат»5 бет
Азаматтық қорғаныс жүйесінің құрылымы мен ролі6 бет
Амангелді иманов бастаған көтеріліс6 бет
Америка Ирак дағдарысы 4 бет
Ауаның радиактивті ластануы6 бет
Египет5 бет
Ел әскерімен айбынды13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь