Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау мен бағалау негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.тарау. Оқушылардың білімін бақылау және бағалаудың теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1. Оқушылардың оқу.танымдық іс.әрекетін бағалау ... ... ... ... ... ... ..6

2. Оқушылардың білімін бақылаудың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... .17

3. Оқушылардың білімін бақылаудың әдістері және оны ұйымдастыру түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

2.тарау. Информатикадан оқушылардың іс.әрекетін бақылау мен бағалау негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

1. Білімді бақылау мен бағалауды іс.әрекеттік тұрғыда қарастыру ... ... 36

2. Информатикадан оқушылардың оқу іс.әрекетін бақылау әдістері ... .42

3. «Информатикадан оқушылардың іс.әрекетін бақылау тапсырмалары» атты электрондық құралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62
Зерттеудің өзектілігі. Қазіргі уақытта білім беру аумағында әрбір оқушының білім алу қажеттілігін қамтамасыз ететін оқыту жүйесін құру мақсатында, ғылыми-зерттеушілік және инновациялық іс-әрекеттің дамуына ерекше көңіл бөлініп отыр. Жаңа білім беру жүйесінің қалыптасуы жеке тұлғаның дамуын қамтамасыз етіп қана қоймай, оқу іс-әрекетінің нәтижесін бақылау мәселелерін зерттеуді де қажет етеді. Бақылау мазмұнының мәні бақылаудың әдістері мен тәсілдерін қолдану, оны ұйымдастыру қоғамдық-экономикалық қатынастардың, ақпараттық технологияның дамуы мен білім беру аумағындағы өзгерістер сияқты бірқатар себептерге байланысты анықталады. Тек бақылау ғана білім стандартына сай оқушылардың білім деңгейін, практикалық дағдылары мен біліктіліктерін дер кезінде анықтап, информатиканы оқыту әдістемесі мазмұны мен әдістемесіне түзету енгізуге мүмкіндік береді.
Информатиканы оқытудың методикалық жүйесінің даму аймағында жүргізілген зерттеулер: С.А.Бешенков, А.П.Ершов, С.А.Жданов, А.А.Кузнецов, Э.И.Кузнецов, М.П.Лапчик, В.Л.Матросов, И.В.Роберт, ЮА.Шафрин және т.б. еңбегінде көрсетілген.
Бақылаудың мазмұнының, оны ұйымдастырудың, оны жүргізудің әдістері мен тәсілдерінің маңыздылығы келесі себептерге байланысты анықталады: қоғамдық-экономикалық қарым-қатынастың, ақпараттық технологиялардың дамуымен, білім беру аумағындағы өзгерістермен. Бақылау білімнің, практикалық дағдының және білім беру стандартына сәйкес білім алушының білігінің уақытылы көрінуін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар білім мазмұнына, ұйымдастырылуына және информатиканы оқыту әдісіне, мұғалімнің іс-әрекетіне, олардың педагогикалық мәдениетінің дамуына өзгертулер енгізеді.
1. Якиманская И.С. Развитие пространственного мышления школьников. -М.: Педагогика, 1980. -240 с.
2. Сағымбаева А.Е. Информатика мұғалімдерін оқушылардың білімін бақылау мен бағалауға дайындау. Монография. -Алматы, 2009. - 223 б.
3. Сағымбаева А.Е. Информатика пәні бойынша бақылау тапсырмалары. Оқу құралы –Алматы, 2009. – 123 бет.
4. Қазақстан Республикасы жалпы орта білім берудің мемлекеттік стандарттары. – Алматы, 2002. -360 б.
5. Габай Т.В. Учебная деятельность и ее средства. Москва, 1988.
6. Формирование учебной деятельности школьников / Под ред. В.В. Давыдова. Москва, 1982.
7. Амонашвили Ш. А. Обучение. Оценка. Отметка. М., 1980.
8. Аванесов B.C., Композиция тестовых заданий. Учебная книга для преподавателей вузов, учителей школ, аспирантов и студентов педвузов. – М, 1996.
9. Малев В.В. Общая методика преподавания информатики.
10. Амонашвили Ш. А. Воспитательная и образовательная функция оценки учения школьников. – М., 1984.,с.427
11. Воронцов А.Б. Некоторые подходы к вопросу контроля и оценки учебной деятельности учащихся // Начальная школа – 1999 – № 7 – с.25
12. Оноприенко О. В. Проверка знаний, умений и навыков учащихся в средней школе: книга для учителя. – М., 1988, с.158
13. Цукерман Г.А. Оценка без отметки. – Москва – Рига, 200, с. 148
14. Амтаниус М. Психолого-педагогические основы конт¬роля в учебном процессе. – М., 1978, с.184
15. Баранов С. П. Принципы обучения.– М., 1981.с.354
16. Сагимбаева А.Е. Информатиканы оқыту барысында оқушылардың білімін бақылау әдістемесі: пед. ғылым. канд.... автореф. – Алматы, 2004.
17. Бидайбеков Е.Ы., Балыкбаев Т.О., Ибрагимова Н.Ж. Методические основы измерения результатов обучения школьников по информатике Алматы, 2007. –154 с.
18. Анастази А. Психологическое тестирование. – М.: Педагогика, 1982. –Т.1. –326 с.
19. Кузнецов А.А., Морозов В.В., Полуаршинова Е.Г., Татур А.О., Угринович Н.Д. Диагностика знаний и умений учащихся по информатике //Информатика и образование. – 1998. №6. – С.8-16.
20. Кузнецов А.А. Оценка достижения требований образовательных
стандартов. М.: ИОСО РАО, 1998. – 86 с.
21. Аванесов В.С. Основы научной организации педагогического контроля в высшей школе //Тр. исслед. центра Гособразования СССР. – Москва, 1989. – 168 с.
22. Аванесов В.С. Научные проблемы тестового контроля знаний. – М.: Исследовательский центр проблем качества подготовки специалистов, 1994. – 135 с.
23. Кузнецов А.А. Контроль и оценка результатов обучения в условиях внедрения стандартов образования //Педагогическая информатика. – 1997. №1. – С.13-22.
24. Бидайбеков Е.Ы., Абдулкаримова Г.А. Спецкурс по методике преподавания информатики в начальном образовании. //В сб. мат. межд. конф «Математическое моделирование и информационные технологии в образовании и науке». – Алматы, 1998. – С.122.
25. Мектеп информатика курсы бойынша тест тапсырмаларын жасау әдістері //Информатика негіздері. -Алматы, 2009, №1(43). Б. 14-17
26. Информатика пәні бойынша білімін бақылау мәселелері //Бастауыш мектеп. -Алматы, 2009, №9. Б. 3-5
27. Информатика пәні бойынша тестік бақылау. Әдістемелік құрал. І -бөлім. Алматы, 2005, -97 б. (Е.Ы.Бидайбеков, Б.Д.Садықов, Ш.Т.Шекербекова, И.Т. Салгожа, А.Ж. Есбаевалармен авторлық бірлестікте)
28. Бидайбеков Е.Ы., Нұрбекова Ж.К., Сағымбаева А.Е., Информатика пәнінен оқушылардың білімін бақылау мен бағалау әдістемесі. Әдістемелік құрал, Алматы, 2003, 90 б.
29. Сағымбаева А.Е., Сейтенова Н.А, Мектеп информатика пәні бойынша бақылау тапсырмаларын жасаудың бір тәсілі //«Х Сәтбаев оқулары» халықар.-ғылыми конф.матер. –Павлодар,2010, 152-156б.
30. Бидайбеков Е.Ы., Лапчик М.П., Беркімбаев К.М., Сағымбаева А.Е., Информатиканы оқыту теориясы мен әдістемесі. Оқу құралы. -Алматы, 2008, -280 б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе……………………………………………………………………………3
1-тарау. Оқушылардың білімін ... және ... ... ... іс-әрекетін бағалау……..………………6
Оқушылардың білімін бақылаудың түрлері………..………………….17
Оқушылардың білімін бақылаудың әдістері және оны ... ... ... ... бақылау мен бағалау
негіздері………………………………………………………………..36
Білімді ... мен ... ... ... ... оқушылардың оқу іс-әрекетін бақылау әдістері..…42
«Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта білім беру аумағында әрбір ... алу ... ... ететін оқыту жүйесін құру мақсатында,
ғылыми-зерттеушілік және инновациялық іс-әрекеттің дамуына ерекше ... ... Жаңа ... беру ... ... жеке ... ... етіп қана қоймай, оқу ... ... ... ... де ... ... ... мазмұнының мәні бақылаудың
әдістері мен тәсілдерін қолдану, оны ұйымдастыру ... ... ... ... мен ... беру аумағындағы
өзгерістер сияқты бірқатар себептерге байланысты анықталады. Тек бақылау
ғана ... ... сай ... ... ... ... мен біліктіліктерін дер кезінде анықтап, информатиканы оқыту
әдістемесі мазмұны мен әдістемесіне ... ... ... ... ... ... ... даму аймағында жүргізілген
зерттеулер: С.А.Бешенков, А.П.Ершов, ... ... ... В.Л.Матросов, И.В.Роберт, ЮА.Шафрин және т.б.
еңбегінде көрсетілген.
Бақылаудың мазмұнының, оны ... оны ... ... ... ... ... ... байланысты анықталады: қоғамдық-
экономикалық қарым-қатынастың, ақпараттық технологиялардың дамуымен, білім
беру аумағындағы өзгерістермен. Бақылау білімнің, практикалық дағдының және
білім беру ... ... ... алушының білігінің уақытылы көрінуін
қамтамасыз етеді. Сонымен ... ... ... ұйымдастырылуына және
информатиканы оқыту әдісіне, мұғалімнің іс-әрекетіне, ... ... ... ... ... ... ... – оқушының алған білімінің дұрыстығының,
көлемінің, тереңдігінің және шындығының ... ... және оқу ... ... ... ... және оқушының оқу үдерісіндегі
белсенділігі туралы ақпарат алу, ... ... ... ... ... тиімділігін анықтау болып табылады.
Оқушылардың оқу іс-әрекетінің басшылық функциясын ... ... ... ... баға ... Ол ... жаңа ... қабылдауына
дайындық ретінде жүруі мүмкін, оқушының білім, білік және дағдыны түсінуге,
қорытындылауға және ... ... ... ... ... маңызды оқытушылық және дамытушылық мағынаны білдіреді.
Бақылаудың психологиялық-педагогикалық функциясы оқушының біліміндегі
кемшіліктерді және осы ... жою ... оның ... мен
сипатталуын анықтаудан тұрады. Мұғалімге ... ... ... және ол ... жолмен жүзеге асқандығы туралы ақпарат алу өте
маңызды.
Бақылау сонымен қатар ... беру ... ... ... ... Ол тек ... ғана емес сонымен қатар мұғалімнің де
орындалған жұмысқа жауапкершілікпен ... ... ... ... ... ... ұқыптылық пен жүйелі еңбек етуге үйретеді.
Білімді тексеру оқушының оқу іс-әрекетін ... ... ... табылады. Мұғалім оқушылардың ... ... ... көз ... үшін ... бақылаудың арнайы түрін
пайдаланады. Бақылауды ... жай ғана ... ... етіп ... алған
білімін толықтай тексеретіндей етіп жасау керек.
Тексеру – оқушылардың тұрақты білімге деген ынтасы.
Оқушылардың білімін тексеру – ... ... ... ... ... ... ... берудің маңызды және қажетті құрамдас
бөлігі ... ... ... Информатикадан оқушылардың оқу іс-әрекетін бақылау мен
бағалауды іске асырып, білімді бақылаудың тиімді әдістері мен ... ...... орта білім беру мектептерінде информатиканы оқыту
үрдісі.
Зерттеудің пәні – ... ... ... оқушылардың оқу іс-әрекетін
бақылау әдістемесі.
Зерттеудің ғылыми болжамы – егер, ... ... ... ... оқыту мазмұнына сәйкестігі, сонымен қатар оқыту нәтижелерін
бағалауда тапсырмалардың қиындық дәрежесі ескеріліп, ... оқу ... ... ... ... ... және ... педагогикалық ғылыми негізде сұрыпталып алынса, онда ... ... ... ... ... ... ... артады.
Зерттеудің міндеттері:
ғылыми және әдістемелік әдебиеттерге шолу жасау;
мектептегі информатика пәнінен оқушылардың ... ... және ... мен ... ... әдіс, тәсіл және түрлерін қарастыру;
информатика пәніндегі оқушылардың оқу ... ... мен ... ... бақылаудағы іс-әрекет түрлеріне сүйене отырып «Информатикадан
оқушылардың іс-әрекетін бақылау тапсырмалары» атты электрондық құрал ... ... ... ... ... аумағы бойынша
(В.Д.Шадриков, М.Н.Шардаков, В.П.Беспалько, ... ... т.б.), ... ... әдістемесі мен теориясы (Е.Ы.Бидайбеков,
С.К.Кариев, М.П.Лапчик, Ж.К.Нұрбекова және т.б.). ... ... ... ... ... жеке ... бағытталған оқыту
теориялары мен ұстанымдары зерттеудің теориялық-әдіснамалық негізін
қалайды.
Зерттеудің әдістері: ғылыми, ... ... және ... ... ... озық педагогикалық тәжірибелерді ... ... ... ... жаңалығы мен теориялық мәнділігі: білімді бақылаудың
түрлерін, әдіс-тәсілдерін меңгере ... ... беру ... мазмұндық желілерге, білімді бақылаудың іс-әрекеттік негіздегі
түрлеріне ... ... ... ... ... ... атты ... құрал жасау.
Дипломдық жұмыстың құрылымдық мазмұны: Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі
тараудан, қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер ... және ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... АСПЕКТІЛЕРІ
Оқушылардың оқу-танымдық іс-әрекетін бағалау
Бағалау – бұл оқушының білімін балл жүзінде анықтау немесе көрсету. ... ... ... алу ... ... жетістігін анықтау болып табылады.
Қазіргі даму кезеңінде білім берудің негізгі мақсаты ... жеке ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің
келесі параметрлері анықталады:
пәндік білім-білік-дағдыны түсінудің сапасы, оның білім беру стандартында
көрсетілген талаптарға сай болуы;
мектеп ... оқу ... ... деңгейі;
ойлау іс-әрекетінің негізгі сапасының даму деңгейі (бақылай білу қабілеті,
талдай білу, салыстыра білу, оқу міндеттерін шығармашылық ... шешу ... ... ... және оқу ... ... даму деңгейі.
Бірінші параметр оқытудың нәтижесіне ... ... ... – сөздік пікірмен бағаланады.
Оқушылардың оқу-танымдық жұмыстарын бақылау нəтижесі сол ... ... ...... ... жəне ... игерілу
дəрежесін анықтау болып табылады.
Бағалау қызметтерінің сандық көрсеткіші – ... яғни баға ... ... ... ... шартты сан не ұпаймен белгіленуі.
Оқу нəтижесі тек баға емес, басқа да жолдармен ... ... ... ... ... не ... ... жариялау, мақтау қағазы не медальдармен
мадақтау жəне т. б.
Білім бағалауда шынайылылық, білім сапасын анықтаудағы бірыңғай талап ... ие. ... ... баға ... ... жасаудың өте нəзік құралы.
Көтеріңкі баға шəкіртті қуантады, қанаттандырады. Əсіресе, болымсыз бағаның
əсері күшті: ол ... ... ... ықыласын арттыруы да не тіпті ... ... ... ... да ... ... да, ... жылдары бағалау,
баға қою мəселесі үлкен пікірталас туғызып отыр. Педагогтардың бір тобы
сыныптан ... ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты еліміздегі бағалау проблемасының əр кезеңдегі жайы өз ... ... ... ... ... ... ... бағаланды. Баға нөлден беске
дейінгі алты баллдық жүйеде қойылды. Кейін нөлдік баға жойылып, бес баллдық
жүйе қабылданды.
Оқу нəтижесін балл ... ... ... ... ... ... соң ... оқу жүйесінде бағалау, баға қоюға қарсылықтар да болды.
Кеңестік еңбек мектебінің тұжырымдамасына орай оқу іс-əрекеттері ... ... ... шығармашылық сипатына
негізделуі тиіс болды.
1918 жылы Кеңестік өкімет ... ... ... мен ... ... бағалау мектеп тəжірибесінен мүлде шығарылды, сыныптан сыныпқа
өткізу, куəліктер беру оқушылар білімі жөніндегі педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... бітірту – ешқайсысы да
жүргізілмейтін болды. Сабақ ... ... ... ... ... деп ... Аса ... жағдайларда жалпылама сынақтау сипатындағы
ауызша сұрақтар мен ... ... ғана ... ... ... ... өтілген тақырыптар бойынша мерзімді əңгіме-сұхбаттар жүргізу,
оқыған кітаптары мен мақалалары бойынша баяндамаларын тыңдау ... жеке ... өз ... орындаған жұмыстары дəріптелді.
Дəстүрлі бақылау жүйесі өзіндік бақылаумен ауыстырылды, жеке ... ... ... ... ... алынды. Өзіндік бағалауда
тестік бақылау формасы жаппай қолданылды.
Бағасыз оқу бір жағынан тиімді де болды, ... ... ... өз ... оқу қабілеттерін дамытты. Дегенмен, мұндай оқу ... ... ... тəртібінің құлдырауына алып келді. Оқушылар
мектепте, үйде тиянақты білім игеру жұмыстарын ... ... ... ... да, ... бақылаудың əрқилы формалары
біртіндеп енгізіліп, ал 1932 жылдан жеке ... ... оның ... ... ... ... ... негізінде орындалатын
болды.
1935 жылдың қыркүйек айынан бастап, бес ... ... ... ... ... ... ... “өте жаман” – енгізілді. Бұл
жүйе 1943 ... ... ... 1944 жылдың қаңтарынан оқушы білімі мен
тəртібін бағалаудың сөздік бағамен сандық баға жүйесімен ... ... ... тəртіпте білім есебін жүйелі жүргізу өзін ақтады, оқушылардың оқу
дайындығы мен мінез ... ... ... ... ... ... ... нəтижесін балл ... ... ... қарамастан өз баламасын таппай отыр. ... ... көбі ... дəрежесін бағалаудың мұндай жүйесіне қарсы.
Олардың дəйегі:
– білімділік іс-жүзінде үш балдық ... ... ... “2” ... ... ... бағалаудың шынайылығы кем (“5”, “4”, “3” ... ... да, ... ... ... да, ... ... оқуында да бірдей тең қойылады. Ал аталған оқу ... ... ... ... ... əрқилы болатындықтан бағалардың мəні
біркелкілігін жояды).
– оқушылар білімін бағалауда үш балдық өлшем жеткіліксіз ... ... ... ... ... жүр: балл жанына “плюс” не “минус”
белгілерін қояды).
Ғалымдар он ... он екі ... ... жүз ... та бағалау жүйелерін
ұсынуда.
Бағалаудың функциясы
Оқу үлгерімінің бағасы оқушының объективті білімі мен білігін белгілі ... ... ... энциклопедияда бағалау оқушының ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасымен берілген талаптарға
сәйкес анықтау деп қарастырылады.
Бағалау оқушының білім, ... және ... ... ... ... ... ... функциясы бар. Оның функциялары қиын әрі әртүрлі болып
келеді.
Бағалаудың бірнеше функциясын атап көрсетуге ... ... ... ... ... ... функциясы.
Әлеуметтік функция қоғамның төменгі сынып оқушысының сабаққа ... ... ... байланысты туындайды. Білімділік бұл ... ... ... тәрбиесін және оқушының хабардар болуын, оның
жеке тұлғасының танымдық, сезімдік және ... ... ... кең ... ... барысында оқушылардың мемлекеттік стандарт бойынша орнатылған білім-
білік-дағдыға жету сәйкестігін анықтайды, ал баға ... ... ... осы сәйкестіктің сапасын білдіреді (өте жақсы, жақсы, қанағаттанарлық,
нашар). ... ... ... және ... ... мұғалім үшін
әлеуметшілдігінің (сынып оқушыларының, оқытушылардың, ... ... және ... осы ... және осы даму ... ... ... мен күйін хабарлауға құрал болады. Бұл өз кезегінде
білімнің қазіргі және болашақтағы дамуының ... ... өсіп ... ... ... ... жүйесіне қажетті түзетулерді енгізуге,
оқушыға да, мұғалімге де қажетті ... ... ... ... функция дұрыс жауаппен оқушы білімінен алынған ... ... ... Мұғалім оқушының білімді қабылдап, түсінуінің сапасын
анықтайды: білімді сезінушілігі мен толықтығын, ... ... кез ... емес ... қолдана алу біліктігін, ... ... ... ... таңдау біліктігін; оқу үлгерімінің динамикасы
белгіленеді, мектепте оқып жүрген кезінде және бітіргеннен кейін де ... ... ... қалыптасуы, негізгі ойлау амалдарының даму
деңгейі(талдау, ... ... ... ... қиын ... ... ... мен тәсілдерді анықтап белгілеу ... ... ... ... қандай лайықты мазмұнын кеңейту, ал
қайсысын оқу бағдарламасынан алып тастау ... ... ... оқу ... ... ... ... екендігі; қандай білімді
жақсы, түсінікті қабылдағаны, ал қандай білімді қайталаужәне тереңдетіп ... оқу ... қай жағы ... ал қай ... ... ... функциясы оқудың жарамды себебін қарастыру барысында ... ... баға ... және уайымына байланысты өзін-өзі бақылауға
дайындығында анықталады.
Дұрыс ұйымдастырылған бақылау және ... ... ... ... алдындағы қорқынышын басады, қобалжушылық деңгейін азайтады, дұрыс,
тиімді мақсат орнатуын қалыптастырады, дербестікке, белсенділікке және ... ... ... ... кез ... бағалау түрі белгілі бір эмоционалдық фон
тудыруына және оқушының тиісті эмоционалды әсерін ... ... ... да, баға ... алға ... ... қиындықты
жеңуіне әсерін тигізеді, сонымен қатар, оқушының көңілін түсіріп, «артта
қалғандар» қатарына да итермелеуі, ... ... ... ... ... ... ара қатынасын үзуіне де әсер етуі мүмкін.
Оқытудың нәтижесін тексеру барысында осы маңызды функцияны ... ... ... ... мұғалімнің эмоционалды әсері ... ... ... келуі керек (яғни сонымен бірге қуанып, сонымен
бірге қайғыруы қажет) және оны ... ... ... ... ... ... ... сенім тудыруы керек. Бұл жағдай бастауыш
оқыту педагогикасының негізгі заңдарының бірі – бастауыш сынып ... ... оқу ... ... ... ... ... Жетістікке жету жағдайы
және эмоционалды амандығы – оқушы мұғалімнің қойған бағасын ... ... ... қателерін талдап, оны жою ... ... ... ... ... ... мен ... диагнозының негізі болып
саналады. Оның ... ...... ... ... талдау
мүмкіндігі мен оқу үрдісінде сәтсіз нәтижелерді осы үрдісті жетектеуші
жағынан да, жетектелуші ... да ... ... ... ... ... оқушының өзін-өзі бақылауының дамуы үшін өте маңызды
функция болып саналады. ... ... ... ... ... ... және ... іс-әрекетін дұрыс бағалауда, педагогтың бағасын дәл
қабылдауында басқару функциясы ... ... ... ... ... ... үрдістерді ұйымдастыру кезіндегі кемшіліктер ... ... ... ... («мен нені дұрыс
істемедім...», «... үшін не істеуім ... ... ... және ... ... түзету енгізу кезінде көмектеседі.
Оқушылардың білімін бағалаудағы қиындықтар
Сонымен, білім, білік, дағдыны ...... ... оқу
бағдарламасындағы, шартты бейнеленуі белгі ... ... ... ... ... ... нәтижесін салыстыру үдерісі.
Жалпылану дәрежесіне байланысты педагогикалық баға парциалды, бекітілген
және интегралды болып ... баға – бұл ... ... ... формасы. Ол өз
кезегінде оқушының мамандығының толықтай жетістігін қамтымайды, тек ... ... ... немесе жеке мінезқұлық пердесіне қатысты. ... баға ... ... ... баға ... беріледі және
мақтаулы немесе айыпталушы болуы мүмкін.
Бекітілген баға оқушының арадағы немесе аяқталған жетістігін, ... мен ... ... Әдетте 5-баллдық шкаланың рангілі
мағынасының бір санымен беріледі:
«5» – толық шамада біледі (өте ...... ... ...... ... ... – білмейді (қанағаттанарлықсыз).
Парциалды және бекітілген бағалар оқушының ... және ... ... ... ... интегралды формасы түрінде
педагогикалық мінездеменің негізі үшін қызмет етеді.
Ұсынушылық мүмкіндігіне қарай педагогикалық ... тура және ... ... Тура ... ... бағаланушы адамға бағытталған. Жанама
бағалау формасында бір ... ... ... бір ... ... ... және жоғары оқу орындарындағы бағалаудың субъективті қатесінің
негізіне:
қайырымдылық, аямпаздылық;
әдейілеп төмендету;
алдын-ала ойластыру;
өсімшілдік;
орталық беталыс («екілік» және «бестік» баға қоймау);
басқа ... ... ... ... ... ... баға қою;
оқу пәні бойынша қойылған бағаны тәртібіне байланысты өзгерту және т.б.
жатады.
Осыдан әртүрлі ... жеке баға қою ... ... ... ... игеруге қойылатын талаптардың бірегейлігінің қиындықтары
туындайды. Бұл ... ... шешу ... ... пайдалану
арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.
Пайдаланылып отырған оқыту жүйесінің альтернативі ретінде ... бір ... ... ... ... бас тартып отыр және белгі
қоймай оқытудың болашақтығын дәлелдеп отыр.
Осы «белгі-баға» жанжалды ... ... ... жолы ... ... ... ... табылады.
Бақылаудың рейтингілі жүйесі маңызды дәрежеде оқытудың теңестірілген
жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... тобы жойылады. Олардың орнына «бірінші», «бесінші», ... ... ... ... ... ... ... бойынша тиісті
емес (кездейсоқ) баға алуды ... ... ... баға ... оқу ... ... жұмысының (реферат жазу, олимпиапаға қатысу
және т.с.с.) нәтижесінен шығады.
Рейтингілі жүйе ... ... ... ... болуына көңіл бөлуіне
әсер етеді, сабаққа дайындалу барысында адал жұмыс жасауына итермелейді.
Бір қарағанда оқушы жақсы баға ... ... балл ... кейін сабаққа
дайындалуды тоқтататындай болып көрінуі мүмкін. Бірақ көп жағдайда оқытуда
салыстыру механизмі жүреді. Топтық рейтингіде белгілі бір орын ... ... ... келмейді, себебі олар үшін ол жеке басының сәтсіздігі
ретінде қабылдануы мүмкін.
Баға ... ... ... ... ... ... байланысты. Сонымен қатар, бұл
оқушының білімін бақылаудың қажетті элементі болып табылады. Бағаның дұрыс,
әділ қойылуы ... ... ... ... әсер етеді, яғни
алатын білімінің ... да әсер ... ... ... ... оқу ... білуінің сапалы
мінездемесін ескеру қажет: оқушыдағы нақты білім мен біліктің бар ... ... ... ... ... ... ... терминологияны және өзіндік әдісін көрсету мен жазуын білуін.
Бағалаудың нәтижесі ауызша жауап беру немесе ... ... ... ... жібергеніне байланысты болады. Ағаттықтардың ішінен жіберген
қателерді, кемшіліктерді және ұсақ ... ... ... ... ... ... ... білім мен білікті және оны пайдалануды
алмағанын көрсетсе, онда ол қате болып ... ... ... мен ... ... ... ... байланысты негізгі болып есептелмейтін білімінің жоқтығын
көрсететін ағаттық кемшілікке жатады. Сонымен қатар қате ... ... тек бір ғана ... ... және ... ... ... қателік кемшілік болып саналады. Кемшілікке зейінсіздікпен
немесе жауапкершілікпен түсіндіру, ұқыпсыз жазу жатады.
Ұсақ қателерге ауызша және ... ... беру ... ... ... ... ... кездойсоқ жаңылыс жазулар және т.с.с. жатады.
Ағаттықтағы қателік, кемшілік және ұсақ ... ... ... ... ... кезеңіндегі мәліметті түсінуіне қойылатын
талаптарға байланысты шешеді.
Қателерге, мысалы: алгоритмдік тілдің қызметтік сөздерін ... ... және ... қате көрсету; бір мағыналы типтің ұзындығын
екінші типке ... ... ... ... барысында командалардың
орындалу ретін бұзу т.с.с. жатады.
Кемшіліктердің мысалы: алгоритмдік ... ... ... ... кету
немесе дұрыс жазбау; аралық ұзындықтарды толық сипаттамау; құранды
командалардың ... ... ... кеткен кездейсоқ есептеуіш қателер;
алгоритм жазбаларының ұқыпсыз орналасуы және т.с.с.
Егер бір қате (кемшілік) бірнеше рет ... онда ол бір қате ... ... ... ... және қатені түзетуді қате деп санаудың қажеті жоқ.
Егер жауаптың мазмұны сұрақпен сәйкес келсе, берілген ... ... ... білім мен практикалық біліктің бар ... ... ... ... ... ... шешу ... берілсе және ұқыпты жазылса тапсырма
толық, өте жақсы орындалды деп есептеледі.
Егер оқушы ... ... ... және тапсырманы орындау барысында
қателіктер жіберсе, онда тапсырма орындалмаған болып ... ... ... баға ... алынған белгі негізінде
қойылады. Негізгі баға оқушының қорытынды бақылау жұмысында алған ... ... ... ... ... ... ... сабақта берген
жауабына байланысты қойылады.
Тақырыптық баға қою ... ... ... ... ... тақырыптық
бақылау жұмысының нәтижесінде алған ... ... ... ... ескермеуге болады ... ... мен ... ... ... алған қанағаттанарлықсыз баға).
Жылдық баға оқушының жылдың соңында алған білімінің ... ... ... беру ... ... ... бағаны мемлекеттік білім беру
стандартында қалыптасқан критерийлер негізінде түсіндіруі қажет.
Қазақстанның мектептерінде ... ... бес ... ... ... бағаның келесі қағидаларын пайдалануға болады.
Жаратымды бағалар («3», «4», «5») оқушы бағдарламаның ... ... ... ... қойылады. «5» бағасы 1-2 ұсақ қате кеткен
жағдайда немесе сұраққа өте жақсы жауап берген ... ... ал «4» ... ... ... 1-2 кемшілік жіберген жағдайда қойылады.
Қанағаттанарлықсыз баға ... ... ... материалын
түсінбегендігін көрсеткен жағдайда қойылады.
Бекітілген баға ... ... ... ... ... ... ... деген баға оқушыға:
мағлұматты ауызша және жазбаша қатесіз баяндағанда;
бағдарламаға байланысты білім, білік және ... ... ... ... ... ... және жазбаша түсінікті баяндаса, текстегі негізгі
жағдайды ерекшелей білсе, кенеттен ... ... ... ... ... тура ... ... жазбаша жұмыстарда қате жібермесе;
алған білімін практикада еркін пайдалана білген жағдайда қойылады.
«4» деген баға қойылады, егер оқушы:
бағдарламалық мағлұматты айқындаса;
мағлұматты түсінікті ... ... оның ... ... ... ... ... блімін практикада пайдалану қабілеті жоғары, бірақ тосыннан қойылған
сұрақтарға жауап беру ... ... ... және ... жауаптарда нақты жауап бермесе және мұғалімнің байқаған
кемшіліктеріне жеңіл қараса.
«3» деген баға қойылады, егер оқушы:
бағдарламалық ... ... ... оны ... ... ... ... және мұғалімнің қосымша нақтылайтын сұрағын талап етсе;
тосыннан қойылған сұраққа жауап беретін кезде қиналаса;
ауызша және жазбаша жауаптарда қате ... ... баға ... егер ... ... жеке көзқарасы болса;
ауызша және жазбаша жауап беру кезінде дөрекі қате жіберсе.
Оқушылардың жауабын бағалаудың мүмкін ... ... мен ... ... ... ... беруін бағалау
|Пәндік құрастырушы | ... ... ... ... мен ... ... бірегей | |
|ақпараттық көрінісінің қалыптасуы, ақпараттық үдерістің ... | ... өлі және тірі ... басқару үдерісін түсіну). | |
|Инфорамтика түсініктері мен терминдерін түсіну деңгейі. | ... жеке ... ... тереңдігі (білімін еркін пайдалану, | |
|жеке ұстанымы мен түсінігін көрсету). | ... ... ... | ... сөйлеудің қалыптасуы. | ... ... ... ... кестелерді және т.с.). | |
|Өзінің жақсы мысалдарын ... алу ... ... ... | ... ... логикалық түрде негіздеу, жүйелеу жүргізу | |
|қабілеті. | ... ... ... ... ... білу ... | ...... ... | ... ... ... қалыптастыру, жаңа ақпараттық технологияны, | |
|жаңа бағдарламалық құралдарды үйренуге деген ... | ... ... ... | ... ... ... | |
3 балл – ... деңгейінде көрінген
2 балл – толығымен көрінген
1 балл – жарым-жартылай көрінген
0 балл – ... ... балл – ... балл – ... балл – «3»
10 баллдан төмен болса – «2»
2-кесте
Теориялық сұрақтарға (жазбаша) жауап ... ... ... | ... бойынша білімнің жүйелілігі мен толықтығы (әлемнің бірегей | |
|ақпараттық ... ... ... ... ... | ... өлі және тірі ... басқару үдерісін түсіну). | |
|Инфорамтика түсініктері мен терминдерін түсіну деңгейі. | ... жеке ... ... ... ... еркін пайдалану, | ... ... мен ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... ... кестелерді және т.с.). | ... ... ... ... алу ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... | |
|қабілеті. | ... ... ... ... қосыла білу қабілеті. | ...... ... | ... ... және рационалдық қорытындысын іздеуге деген | ... | ... ... ... | ... ... ... беруде әдетте пәндік және коммуникативті-іс әрекеттік
құрастырушының көрсетілген компоненттерінің көбісі, ал құнды-бағытталған
құрастырушының ... ... ... ... жауап беру
баллы келесі принциптерге сүйене отырып қойылады:
әрбір ... ең ... саны – 3 ... (4 ... ... ... саны ... беру барысында айтылу керек параметр болмаған жағдайда 1-
ге қысқаруы мүмкін (соңында 0-ге дейін қысқаруы мүмкін).
Мысалы, баллдың саны ... ... ... ... ... ... және толықтығы болмаған жағдайда; өзінің ... ... ... ... ... ... жағдайда; қорытынды шығармаған
жағдайда 1-ге қысқаруы мүмкін.
Рейтингілі шкаланы бағаға айналдыру келесі ереже бойынша ... ... ... ... және ... болатын жоғарғы балл шығарылады (мысалы,
бақылау жұмысында сұрақтар саны 5 болса, онда ең жоғарғы балл: ... ... ... ... ... – «4»; 50–69% – «3»; 50%-ден төмен болса – «2» ... ... ... ... | ... ... ... мен ... түсіну. | ... ... мен ... ... деңгейі. | ... ... ... ережесін білу, іс-әрекеттің маңыздылығы. | |
|Коммуникативті-іс ... ... | ... ... ... ... білу ... құрастыра білу, оны | |
|іздеуді ... ... ... және ... | ... жұмыс істеу әдістерін білу. | ... ... ... мен қарқындылығы. | ... ... ... білу. | ...... ... | ... ... және ... қорытындысын іздеуге деген | |
|дайындығы. | ... ... ... | |
3 балл – ... ... ... балл – ... көрінген
1 балл – жарым-жартылай көрінген
0 балл – мүлде көрінбеген
20–22 балл – «5»
15-19 балл – «4»
11-14 балл – «3»
11 баллдан ... ...... ... ... ... | ... ... мен оның ... ... ... ... | |
|Берілген тақырып ... ... ... мен ... | ... мен ... ... деңгейі. | ... ... ... ... себепті-тексеру қатынас, | |
|жалпылау және қорытындылау талдауының деңгейі, логикалық ойлау | ... ... | ... әрекеттік құрастырушы | ... ... ... ... | ... ... істеу әдістерін білу (ақпаратты құрастыра білу, оны | |
|іздеуді ұйымдастыру, ... ... және ... | ... ... ... ... ... | ... ... жазу. Дербестік, негізгі нұсқалық, тақырыптың толық | ... | ... ... адамдармен байланыс орнатушылық, диалогқа қосылу | |
|қабілеті. | ...... ... | ... маңыздылығын түсіну. | ... ... ... | |
3 балл – ... ... ... балл – толығымен көрінген
1 балл – жарым-жартылай көрінген
0 балл – ... ... балл – ... балл – «4»
13-17 балл – «3»
13 баллдан төмен болса – «2»
Рейтингілі шкаланы ... ... ... ... ... ... асады:
әрбір параметрге ең жоғарғы саны – 2 (3 тек ... ... ... ... бір ... ... ... қосындының 90–100% бағамен «5»;
70–89% – «4»; 50–69% – «3»; ... ... ... – «2» ... ... ... түрлері
Оқу – тәрбиелік үдерісінің ажырамайтын қиын бір бөлігі оқушылардың білім,
білік, дағдысын бақылау болып ... Кең ... ... ... әрекетімен байланысты, бақылаусыз оқушының оқу ... ... ... ... ... ... ... білім, білік, дағдыларын бақылау және бағалау
оның аса ... ... ... болып есептеледі. Мүғалімнің сабақтар
жүйесінде оны ... ... ... ... жағдайда оқу-тәрбие
процесінің табысты болуының оң кепілі. Ол ... ... ... ... ... ... сапасы мен көлемін үнемі анықтап отыруы тиіс.
Бұл бағытта окушылардың, сабақтар жүйесінде ... ... ... есепке
алу, бақылау және бағалаудың маңызы ерекше. Бақылаудың көмегімен ... ... ... біліктілік пен дағдының қалыптасу ...... ... жəне дағдылардың игерілу процесіне бақылау
қоюды ... ... ... ... ... ... – бұл
білім, ептілік жəне дағдыларды игеру ... ... үшін ...... жүйесі.
Мəн-мағыналық тұрғысынан бақылау, бақылау кері байланыс түзуді қамтамасыз
етеді, яғни оқушылардың оқу əрекеттерінің нəтижесі ... ... ... ашады. Оқытушы өз шəкірттерінің қай білімді қандай деңгейде
игергенін, жаңа ақпарат ... ... ... ... ... бірге оқушылардың өзіндік оқу жұмыстарының сипаты мен сапасын
байқастырады. ... ... ... өз оқу ... ... ... ... педагогикалық процес мүмкіндіктерін оқыту – оқу
мақсатында қай деңгейде пайдаланғанын сарапқа сала алады.
Бақылау кезінде оқушының өзі де өз оқу ... ... ... ... Бұл оған білім игеру барысында қандай жетістіктерді ... ... ... өз кемшіліктері мен олқылықтарының пəн
бағдарламаларының қай ... ... ... көз ... да ... бақылаудан оқушының тəртібі жақсарады, белгілі жұмыс
қарқынына үйренеді, ... ... ерік ... ... – көлемі жағынан кең мағыналы түсінік. Ол ... ... ... ... ... ... байқау және
тексеру. Байқау және тексеру процесінде бақылануы тиіс материал білінеді
және өлшенеді. ... және ... ... ... ... ... ол ... Келесіде бұл ақпарат ... ... ... ... оның ... мен маңызы анықталады, бұл
ақпаратты ... ... ... ... ... Бағалаудың
нәтижесі сыртқы және ішкі айтылу, ауызша түсінік алады.
Бағалаудың ... балл ... ... ... ... ... үлгі ретінде беруге болады.
Оқу процесінде бақылаудың структуралық компоненті.
Бақылау объектісіне (немесе мазмұнына) оқу-тәрбие процесіне қатыстының ... Оның ... ... оны ... орнату мен бақылаудың міндетіне
байланысты ... ... оқу ... ... мен ... қызметі
бақыланады. Мұғалім оқушыны тексеру барысында оның өтілген ... және оны ... оның ... ... ойлау
қабілетін және қабылдау процесінің дамығандығын байқайды. Оқу барысында
оқушыларда ... оқу, ... оқу және ... да ... шеберлік пен
дағды қалыптасады. Мұғалім сонымен қатар оқушының ... ... ... ... ... ... ... пайдалана алу қабілетін, оқу
жұмысына деген творчествалық көз қарасын, бір дағды мен ... ... ... ... қабілетін бақылайды.
Мұғалім қызметінде оның сыныптық жұмысты ұйымдастыра алу қабілеті, оның
әдістері мен оқушыға білім беру жолдары, ... және ... болу ... ... оқу-тәрбие процесінде теориялық білімнің сапасын және
оқушылардың тәжірибелік шеберлігі мен ... оқу ... ... ... ... ... қатар мұғалімнің
педагогикалық шеберлігін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Болжалды қызмет элементі ретінде бақылаудың әртүрлі функциясы бар. Мысалы,
кері ... ... Өзін ... ... алушының» (оқытушы, оқушы-
консультант, ақпараттың техникалық және электрондық ... ... ... ... ... (сынып, топ, оқушы) қалай әсер ететіні туралы
ақпарат ала отырып қана, білім алуға, іскерлікке және ... ... алға ... ... Тек сонда ғана мұғалім оның білімді ойдағыдай
алып жатқанына сенімді бола алады. Егер оқу нашар ... онда ол ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Бақылаудың басқа функцияларын оның міндетіне қарай екі топқа жіктеуге
болады: педагогикалық және ... ... ... ... бірнеше функцияларға бөлінеді: оқыту, өркендету, тәрбиелік,
диагностикалық, прафилактикалық, болжамдық.
Оқыту функциясы мұғалім оқушының білімінің ... және ... ... ... ... оның қателіктерін түзеп, берілген
тақырыптың материалын жақсы қабылдаудың ... ... ... ... ... функциясы оқу процесінде мұғалім осы ... ... ... қабілетінің даму, жетістікке жету немесе бұл дамуда артта
қалу деңгейін білу ... ие ... ... Ол ... ... ... ойлау қабілетін дамытуды ... ... ... ... бұл ... ... ең ... болжалды
қызметтің дамуының дара ерекшелігін ескеру және ... ... қол ... үшін ... тәрбиелеуші функциясы оқушы (сабақ барысында сұрауы мүмкін,
білмей қалсам – ұят; ... ... ... бар және т.б.) тексеруді
біліп тұрып, шыдамдылықпен білімді қабылдай бастауынан туындайды, қиналған
кезде – жақсы білім алу үшін ерік ... ... Бұл ... ... ... балалардың оқу себебін қалыптастырады, соның ... ... ... ... ар, ... ... бағаны «кез келген жолмен» аламын деген ойдан арылады, ... ... ... ... алу ... ой болмайды, барлығы бағаны ... ... ... Олар ... ... шпаргалка, топтық іріткіге
қарсы болады. Бақылау барысында ... ... ... жеке ... орнайды, оқушылар мен оқытушылар арасында ынтымақтастық, бірлестік
қалыптасады.
Бақылаудың диагностикалық ... ...... ... ... ... мен жетіспеушілігі туралы ақпарат алуында. Бұл
функцияда сонымен ... оқу ... ... ... ... қате ... және қандай қате жібергені туралы ақпарат ала алады.
Диагностикалық ... ... ... қандай әдісін ... ... ... ... ... ... ... мен
тәсілдерінің бағыты қандай болатынын анықтайды.
Бақылаудың бағыттаушы функциясы бақылаудың диагностикалық функциясынан
туындайды. Диагностика ... ... ... ... ... ... жақтарын анықтап, оқытушы өзінің жеке жұмысының әдісіне бағытталады.
Яғни оқытушы әрбір оқушының жеке ерекшеліктеріне ... ... ... Бұл
ақпарат оқытушының оқыту үрдісін дамытуға бағыт береді.
Профилактикалық функция. Жатталған, тіпті жақсы меңгерілген ақпарат уақыт
келе ұмытылатыны белгілі. Бұл ... ... ... ... ... көп
пайдаланылмаған және талап етілмеген жағдайда орын алады.
Ұмыту ... жаңа ... ең ... ... ... ... ... Ұмытудың алдын алуды эпизодтық қайталау ... ... ... Ал ... профилактикалық шама ретінде, ұмытудың алдын алу,
білімді бақылаумен тікелей байланысты.
Бақылаудың ...... ... Олар ... ... ... ... әдісін ұйымдастыруға жатады.
Бақылау мемлекеттік аттестациялау функциясында оқу-тәрбие жұмысының
нәтижесі. Ең алдымен оқу-тәрбие ... ... ... аттестацияның
бір құралы болып саналатынын атап кету керек. Мектеп әкімшілігі, әртүрлі
дәрежедегі білім беру ... ... ... ... ... ... оқитын оқушылардың оқу үлгерімінің ... ... ... ... ... ... мектептердің оқу жоспары
қандай мақсатта тиімді, оқу бағдарламалары және барлық ... ... оқу ... ... ме және т.б. ... ... мемлекеттік аттестациялаудың құралы ретінде қорытынды және соңғы
есеп беру үрдісінде орындалады. Осылайша, оқушылардың ... ... ... бақылау негізінде олар төменгі сыныптан жоғарғы сыныпқа ... ... ... олар мектептен шығарылады және білімі туралы
тиісті құжатын алады; оларға сонымен қатар арнайы орта және ... ... ... ... ... және ... оқу
орындарында стипендия белгіленеді (қарапайым және жоғарылатылған).
Қорытынды және жиі – ... ... ... ... ... және ... қабылдау барысында қолданылады: оқуға
түсушілердің болашақта таңдаған мамандығы бойынша білім алуды ... ... ... ... ... ... негізінде
білім алушылар және студенттер сыйлықтар және ерекше дипломдар: алтын және
күміс медалдар, жеке пән бойынша жеткен ... ... ... ... деген диплом, жұмысқа орналасу және оқуға түсу ... ... ... ... жоғары дәрежедегі мамандық алады.
Мемлекеттік аттестациялау функциясында бақылау алдыңғы қатардағы және
жаңашыл ... ... ... ... және ... ... оны оқытушының басқа да көптеген тәжірибесінде қолдану үшін
қажет.
Оқу-тәрбие ісінің негізгі функциялары осындай. Көрнекі түрде ол 2 ...... ... мен ... ... бақылаудың негізгі функциялары
Білімді бақылаудың түрлері
Бақылау толық жүйе ретінде әртүрлі ... ... ... құрамына бақылаудың түрлері, әдістері және ... ... оның ... ... функцияларына байланысты
ажыратылады.
Педагогика ғылымы ... ... ... дағдыны бақылаудың көптеген
түрлері кең тараған. ... ... Ю. К. ... Н. А.
Сорокин бақылауды күнделікті, оқтын-оқтын, қорытынды деген пікірлер айтады.
Ал Г. И. Щукина – алдын-ала, ... ... ... ... ... ... көзқарастарын білдіреді. Е. А. Дмитриев - күнделікті,
тақырыптық және қорытынды, ... ... ... ... Ж. Б. Қоянбаев, Р. М. Қоянбаевтың ''Педагогика'' оқулығында ол
тақырыптық, тараулар бойынша, оқтын-оқтын және ... ... ... ... бақылаудың келесі түрлері кездеседі:
алдын-ала бақылау;
ағымдық бақылау;
тақырыптық бақылау;
аралық бақылау;
қорытынды бақылау.
Алдын-ала ... ... ... бастапқы танымдық әрекетінің деңгейі
туралы мәлімет алу үшін ... ... ... ... ... оқу үдерісіне бейімдеуге қолданылуы мүмкін.
Алдын -ала бақылау, әдетте оқу жылының басында, жарты жылдықта, тоқсанның
басында және жаңа ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың жаңа сабаққа дайындығын және жаңа
ақпаратты қабылдауға дайындықтарын тексеру болып ... ... ... ... ... ... ... деңгейін, оқушылардың
білімі мен оның көлемінің деңгейін ... ... ... ... ... ... өту керектігін жоспарлайды.
Ағымдық бақылау оқыту процесінде күнделікті ... және ... ... ... ... басшылық жасайды. Ол ішкі және
сыртқы байланысты ... ... ... ... ... соның
негізінде оқушылардың келесі оқу әрекетіне ықпал етеді.
Ағымдық бақылау мұғалімнің жалпы немесе жекелеген оқушылар ... ... ... ... ... ... Бақылаудың бұл түрі оқушылардың
сынып немесе үй тапсырмаларын өз бетінше орындауға деген ... ... ... ... ... ... қызығушылығы және
жауапкершілдік сезімін ... ... ... ие ... ... бағдарламаларындағы белгілі тақырыптар бойынша
өткізіледі. Сабақтың ... және ... ... негізінде оқушылардың
білімді, іскерлікті, дағдыны игеруі тексеріледі. Сонымен ... ... ... кейбір басты мәселелерін өткен сабақтардағы ... ... ... ... анықтамаларды, ғылыми
ережелерді оқушы-лардың есіне салады.
Тақырыптық бақылау – бұл белгілі бір үлкен ... ... ... ... түрі ... ... бақылаудың функциялары төмендегідей:
барлық тақырыптың материалдарын жүйелеу және қорытындылау;
тақырыпты қайталау және ... ... ... ... алу үшін ... оны ... оқу пәндерінде оқытылатын бөлімдерді қабылдау үшін
негіз ретінде орнықтыру.
Бұл жағдайда тексеру сұрақтары мен білімнің ... ... ... білімін көрсетуіне, алдында өткен тақырыптардан алған білімімен
байланыс орнатуына, пәнаралық ... ... ... материалға алмастыру
қабілеттілігіне негізделген.
Бұл бақылау түрінің ерекшелігі:
бақылаудың бұл түрінде оқушыға сабаққа дайындалуға қосымша уақыт ... ... ... ... ... ... ... материалды толығымен
қабылдауына, алдын алған бағасын түзетуіне мүмкіндік береді;
қорытынды баға қою барысында мұғалім орташа балға қарамайды, ол тек ... ... ... ... ғана ... ол баға ... алдын
алған нашар бағасын жояды және бақылауды объективті етеді;
өз білімінің жоғары бағасын алуға мүмкіндік береді.
Өз білімін нақтылау және ... ... ... ... ... ... оның оқуға деген қызығушылығы мен ынтасын көрсетеді.
Жоғарғы сыныптарда ... ... ... үшін ... ... ... ... аударғанда colloquium – әңгіме,
сұқбатдеген мағынаны білдіреді). Оның әдісі ... ... ... ... және ... ... беріліп, кітаптар тізімі көрсетіледі.
Қызығушылық білдіргендерге консультация ұйымдастырылады. ... ... ... ... ... мысалы физика пәнінен,
химия, биология, ... ... ... ... ... ешкім босатылмайды,
бақылауға барлық оқушы толық қатысады. Егер кімде- кім ... ...... ... ... ... сабаққа кіргізбеуіне толық
құқысы бар: мұғалім оқушыға біліміндегі ... ... ... ... ... ... ... содан соң мұғалім оқушының берген
кеңесінен ... ... көз ... үшін ... ... тексереді.
Бастауыш сыныптарда тақырыптық бақылауды жүргізу үшін қорытынды бақылау
жұмыстары, ... ... ... ... басқа тақырыптық бақылауды
жарыс түрінде, викторина түрінде де ... ... – оқу ... ... ... көшу алдыңғы бөлікті
игерумен тығыз байланысты болған жағдайда әрбір ... ... ... бақылау - барлық пәндер бойынша жыл аяғында ... ... ... және ... ... ... ... есепке алынады.
Оқушылардың жыл бойында алған теориялық және тәжірибелік білімдері
анықталады. ... ... ... негізі емтихан және оқушылардың
жылдық үлгерім бағалары ... ... мен ... ... ... кеңестің шешімі бойынша қорытынды бағалар шығарылады. Бақылау
әдістері арқылы оқушылар жұмысының тиімділігі мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ауызша, жазбаша және
графикалық бақылау әдістері жатады. Бұл әдістерге қарағанда ... ... ... ... бар. Олар машинасыз және машиналы
бағдарламалап бақылау әдістеріне бөлінеді.
Машинасыз бағдарламалап бақылау әдістері бойынша перфокарталар және бақылау
карталарын ... ... ... және ... ... ... ... және білім беру мазмұны бөлімі ... ... ... ... ... 4 вариантты жауаптың мазмұнын жазады.
Олардың ішінен бір сұраққа ғана дұрыс жауап ... ... ... дәл емес, толық емес немесе басқа тектес
ұғымдарға сәйкес келеді'' (1, 269 бет).
Бақылаудың тағы бір ... ... ... ... түрі деп ... бақылау жұмысы, тесталық жұмыс, зертханалық-тәжірибелік жұмыс,
зачет, шығарма, ... т.б.) ... ... ... түрі ... ... оқушы әңгімесі, мұғалім сұрағына жауап беру т.б.).
Білімді бақылау және ... ... ... тәжірибеде қолданылған
принциптер негізінде жүргізіледі: әділдік, жан-жақтылық, ... ... ... және тәрбиелік.
Әділдік, шындық (білім сапасының ... баға ... мен ... ... - бұл ... ... болдырмауды көздейді.
Жүйелік, бірізділік - әрбір сабақ, тақырып ... ... оқу ... буындарымен байланыстыра қаралып, оқыту процесінің барлық ... ... ... ... ... ... бойынша оқыту
нәтижесін қорытындылау, тақырыптық ... ... ... балл ... ... - ... оқушының ерекшелігін бағалау (оның қабілеті,
бейімділігі, денсаулығы, оқу әрекеті т.б.) қарастырады.
Жан-жақтылықта - ... оқу ... ... ... ... ... ... интеллектуалдық және практикалық білік
пен дағдысын бақылауды қамтамасыз етеді.
Диффериенциалдық қатынас - әрбір ... ... ... ... ... ... жеке-дара қасиетін ескеріп, ... ... ... ... мен мұғалімнің педагогикалық әдеп сақтауын
талап етеді.
Жоғарыда айтылған талаптарды орындау, ең алдымен ... ... ... ... өздерінің алдында тұрған міндеттердің орындалуын
қамтамасыз етеді. Бақылауда әр түрлі ... мен ... ... ... ... ... әдістері және оны ұйымдастыру түрлері
Бақылау кезінде әртүрлі әдістер мен ... ... ... арқылы оқушылар жұмысының тиімділігі мен мазмұны туралы
кері байланыс қамтамасыз етіледі. Бақылау әдістеріне ... ... ... бақылау әдістері жатады.
Оқушылардың білім, білік және дағдыларын ... ... ... ... ... ... бір ... қолдану негізінде жүзеге асады.
Олар мыналар:
ауызша бақылау (әңгіме, жеке-дара, топтық, фронтальдық сұрақ).
жазбаша ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалары (ашық, жабық, сәйкестікті анықтау, дұрыс тізбек құру
тесті және т.б.)
зертханалық ... ... ... ... ... ... жүргізу).
қысқаша өздік жұмыс (оқушы білімін анықтайтын теориялық сұрақтар, берілген
тақырып бойынша есептер және т.б.)
машиналы бағдарламалап бақылау ... ... ... ... ... ... бақылау, бағалау (қателерді болдырмау, оларды түзеу, оқудағы өз
жетістіктерін ... ... ... балл ... ... ... әңгіме; оқушының әңгімесі; ... ... ... ... айту; технологиялық карталар; сұлбалар;
сынақ; емтихан және т.б.
Білімді бақылау және бағалау үдерісінде ауызша ... көп ... ... жүзеге асырылуы – мұғалімнің өткен материал бойынша сұрақ қойып,
оларға оқушылардан ... алу ... ... ... ... ... мен толықтығын анықтау.
Ауызша бақылау мұғалімнің бір немесе ... ... ... ... ... (орнында отырып жауап беру) білім берудің алғашқы кезеңінде
жүргізіледі, ... ... ... ... ... ... жағдайда,
білім берудің осы кезеңінде не үйренгенін тексеретін кезде, қосымша оқу
кезеңінде немесе оқу ... ... ... ... еткенде жүргізіледі.
Оқу диалогы үшін оқушының есте ... мен ... ... ... тексеріп қоймай, сонымен қатар түсініп, игеріп алу, ... өз ойын ... айта ... ... ... нақтылау, жалпы
әңгімелесуде белсенді қатысып, жалпы түсінікті ... ... ... ... ... өте маңызды.
Ауызша бақылаудың монологиялық формасы төменгі сыныптарда ... Бұл ... ... ... оқушыға орындауға берілген
тапсырма, негізінде, жеңіл қабылданатын, көлемі жағынан шағын ғана ... ... ... тақтада монологиялық түрде жауап ... ... ... сұрақ. Ол үшін оқушыда берілген оқулықтағы баяндама
текстін қайталау ... ... ... ... ... ... пайымдылық қалыптасуы қажет.
Ауызша бақылаудың негізін оқушының монологиялық жауабы және сұрақ-жауап
арқылы әңгімелесу құрайды. Ауызша бақылау ... ... ... ... және
комбинирленген түрде жүзеге асырыла береді.
Тәжірибелі мұғалімдер сұраудың түрлі технологияларына ие, олар дидактикалық
кортачкалар, дамытушы-танымдық ... және т.б. ... ... жауабын магнитофонға жазу арқылы оны кейін тыңдап
барлық сынып болып бағалай алады (В.Ф.Шаталов). ... ... ... ... ... ... келе ... мұғалімдердің ауызша сұрауды ұйымдастыру барысында
тап болатын қиындықтары: қысқа мерзім ... ... көп ... сұрау техникасының ... ... жеке және ... ... ... сұрау кезінде мұғалім өтіліп жатқан материалды жеке-жеке бөлімдерге
бөледі және әр ... ... ... ... ... ... сұрау сонымен
қатар жазбаша бақылаумен бірге де жузеге асырыла алады.
Бақылаудың көп ... және ... ... ... да, оның да ... бар. Оның көмегімен бір сабақ үстінде тек қана үш-төрт
оқушының ... ... ... ... тәжірибеде бұл әдістің түрлі
модификациясы ... ... ... және ... ... ... ... «сыныптық балл» арқылы.
Жаппай сұраудың маңыздылығы мұғалім өтіліп жатқан материалды кішкене
бөлімдерге бөлу арқылы көп ... ... ... ... Бұл ... ... бірден бағалау қиын, өйткені 1-2 оңай ... ... ... материалды қаншалықты толық және терең меңгергенін анықтау
мүмкін емес.
Толықтырылған сұрау әдісінің маңыздылығы, ... бір ... ... ... ... ... қалған оқушылырға алдын-ала дайындап
әкелген ... ... ... ... сұрай алады. Бұл әдістің
торықтырылған деп аталуының негізгі себебі, оқушылардың барлығы ... ... ... бұл ... ... ... ... арқылы
оқушылардың білімін тексеріп, бағаларын қоя алады. Сол ... ол ... қана ... ... ... ... басым бөлігін тексеріп, бағалай
алады.
Ауызша сұраудың негізгі модификациясы жеке оқушыларды бағалауды (сыныптық
балл) жузеге асыруы. ... балл ... ... барысында жасаған
жұмыстары үшін қойылады. Соның нәтижесінде оқушы өзінің білімін ... ... ... ... ... жауаптарына қанағаттанбаса өз
ойын білдіре алады, жаңа материалды меңгеруде өз ойын, мысалдарын ... ... ... ... ... ... беру кезінде ол өзінің
шығармашылық қасиетін қолдана алады және өзінің жаңа ... ... ... ... ... қою ... сабақ үстіндегі
активтілігі мен назарын сабақ барысына аударады.
Жазбаша ... ... ... және үй ... ... ... өзіндік жұмыстары, диктант, реферат және т.б. жазбаша жұмыс барысында
оқушы тек ғана ... ... ... қоймай, сонымен бірге білімін
тәжірибе жүзінде немесе әртүрлі мәселелерді шешуде ... ... ... ... ... ... епті қолдану нәтижесінде мынадай білік
пен дағдыны қалыптастыруға ... ... ... ... ... және адекватты тұрғыдан дұрыс беру, мәселеге өзіндік баға беру
және т.б.
Жазбаша бақылау әртүрлі дербес және қорытынды бақылау ... ... ... бақылау жұмысы – оқушылардың білім және ... ... (әлі ... бітпеген тақырып) тақырыбы бойынша аз ғана уақыт (15
– 20 минут) аралығында ... Бұл ... ... ... маңызды
мақсатының бірі оқушылардың оқу мәселелерін ... ... ... ... ... ... мен ... тексереді. Егер дербес ... ... ... пен дағдының
қалыптасуының алғашқы сатысында жүргізілген болса, онда ол ... ... ... ... біріге отырып орындайтын оқушылардың жұмыс
талдауының ... ... ... Егер ... ... автоматтандыру
кезеңінде тұрған болса, онда ... ... ... ... ... бақылау жұмысы жаппай, кішігірім топпен және жеке ... ... ... ... ... мақсаты оқушылардың жеке-дара
ерекшеліктерімен, олардың білім алуға деген қызығушылығына, алға ... ... ... ... ... ... ... жұмысын
сабақтан көп қалған оқушылар, бағдарламаның белгілі бір бөлімін түсінбей
қалған, ... ... ... ... жұмыс істейтін оқушылар
орындауы мүмкін. Жеке-дара бақылау жұмысын, ... ... ... ... ... жауап беру барысында қысылатын оқушылардан
мақсатты түрде жүргізуге болады. Бұл жағдайда жақсы ... ... ашық ... ... ... жеке күшіне деген сенімділігін
тәрбиелеудің негізі болып табылады.
Сонымен қатар, ұзақ емес (5 – 10 ... ... ... ... ... ... ... ұсынылады. Бұл перманентті бақылау және оқу
материалын түсіну жолдарын түзету және ... ... ... ... ... беретін оқушылардың білім және білігін курстың
жеке маңызды сұрақтары арқылы ... ... ... ... үшін ... ... ... дербес тапсырмаларды, оқытушы тексттерді, тесттік
тапсырмаларды, кестелерді пайдаланады.
Толықтырылған сұрау тәжірибесі жазбаша бақылау әдісінде пәндік (ақпараттық)
диктанттың ... ... әсер ... ... қысқа сұрақтар оқиды немесе
алдын-ала ... ... ... ... нәтижесінде ол
оқушылардың парақтарда орындалған жазбаша жауап алады. Жазбаша ... ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді. Диктант тест
түрінде де жүзеге асырылады.
Бақылау жұмысы – оқушылардың ... ... және ... ... ... ... бақылаудың тиімді әдісі. Әдістің мәні – белгілі
бір бөлімді немесе тарауды аяқтаған кезде ... ... ... ... оқушылардың білім, білік ж»не дағдысын тексере алады.
Тексеру (өзіндік, бақылау) жұмыстарын орындау кезінде келесі ... ... ... ... материалды оқушылардың толық қабылдап болғанынан
кейін ғана жүзеге асыра алады;
когнитивті психология бақылау жұмысын жаңа ... ... ... ... деп есептейді. Көбінесе өтіп кеткен тақырыпқа ... ... ... ... ... өткен материалға жаңа көзқарас
туындатады.
бақылау жұмысынан 1-2 апта бұрын бақылау жұмысы болатындығы туралы хабарлау
және соған сәйкес дайын жұмыстарын ... ... ... ... ... тексеру жұмыстарын өткізу пайдалы, ол оқушылардың дайындық деңгейін
анықтауға көмектеседі.
бақылау жұмысының мазмұны өткен ... ... ... ... және ... оқуылардың өзіндік ойы мен шығармашылық қатынасты талап
ететін ... тұру ... ... ... ... ... ... асырылады.
бақылау жұмысын орындау барысында оқушылардың толықтай өз ... ... ... ... ету ... ... көшіруге
немесе көмек сұрауына жол ... ... Бұны ... асыру үшін бір
тапсырманың әр түрлі нұсқаларын ұсыну және ... ... ... ... жұмысын орындау ережелерін (алғашқы бетінің, тапсырмалардың
жауаптарының толтырылу үлгісін, ... ... ... ... ... таратпастан бұрын түсіндіру керек. Әйтпесе
оқушылар бақылау жұмысын жасау ... ... ... қоюы ... ... ... сыныпты аралап жүруі оқушыларды сұрақ қобға
итермелейді.
бақылау жұмыстары, ... ... ... ... және ... үшінші сабақта өткізілуі тиіс. Бақылау жұмыстарын аптаның соңында
немесе сабақтардың соңында ... ... ... ... ... ... оқушылардың білім деңгейін ... ... ... бақылау жұмыстарын бір күнде орындауға болмайды.
мұғалім бақылау ... ... ... және ... ... орындау сапасын талдау, оқушылардың жіберге қателіктерін ескере
отырып, жұмыстың қателіктерін ... ... беру ... үй ... тексеру. Оқушының үлгерімін бақылау мен ... үй ... ... ... орны ... Бұл мұғалімге
оқушылардың пәнге деген қатынасын, оқытылып жатқан материалды меңгерілуінің
сапасын, тапсырманы орындаудың өзіндік ... ... ... ... ... Үй ... тексеру әр сабақта қандай
формада болса да жүзеге ... ... ... ... ... арасында
оқушылардың дәптерін арнайы тексеруге және бақылауға жинауы тиіс. Ал
үлгерімі нашар оқушылардың үй ... ... ... ... үй ... тексеру кезінде мынадай ережені
пайдаланукерек. «Бір апта кешіккен жұмыстың ... бір балл ... ... тапсырма периоды сәйкесінше 1-2 апта болуы тиіс.
Егер оқушы тапсырманы уақытында тапсырса, онда соған сәйкес ... ... Егер ... белгілі себептермен (ауырып қалса) тапсырманы уақытында
тапсырмаса, онда балл алынбайды, әрине ... ... ... ... ... ... «өте жақсыға» тапсырса да ... ... ... ... ... қатынас қажеттілік бойынша үй
тапсырмасының орындалу ... ... де, ... үй ... ... Сонымен қатар, мұндай принцип оқушылардан өз іс-әрекетерін
ұйымдастыруды және қабылдаған шешімдеріне жауапкешілікпен ... ... ... ... барлық елдеріндегі білім беру ... ... ... ... ... баға ... үдерісіндегі бағаның қызметі:
білім сапасының бағасы;
оқушының оқу әрекетін ынталандыру;
мектептегі оқу үдерісін ұйымдастыру сапасының бағасы;
мұғалім жұмысының сапасы бағасы.
Баға осы ... ... ... үшін ол ... талаптарды қанағаттандыруы
тиіс:
әділетті болуға (бағаны кімнің кімге қойғанына байланысты емес);
нақты болуға (баға оқушының ... ... ... ... ... ... түсінікті болуға.
Осы айтылғандардың альтернативті есебінде білімді бақылаудың тестік түрі
ұсынылады. «Test» - ... ... ... ... деген мағынаны білдіреді.
Көптеген елдерде мектептерге тест енгізіліп, оны жетілдіріп, тез қарқынмен
дамыды. Оқушы үлгерімін ... үшін ... ... ... ... таңдау,
қалған әріпті, цифрды, сөзді, формуланың бөлігін толықтыру ... кең ... ... ... оқу үрдісінің негізін жетілдірді,
сонымен қатар:
оқушы білімін бағалаудың әділеттілігі мен бірмәнділігін қамтамасыз етті;
мұғалімнің уақытын үнемдеді.
Оқыту тестілерінің сенімділігікөп ... оның ... ... ... Тест тапсырмасына барлық оқушылардың толық дұрыс жауап ... ... қате ... беру ... ... сенімділікті төмендетеді. Тестке
барлық қатысушылардың 45-80 пайызы дұрыс ... ... ... оның
тапсырма ретіндегі құндылығының жоғары екендігін көрсетеді.
Зертханалық бақылау жұмыстары. ... сай ... ... ... ... ... Ол бір ... шешуге,
ғылыми фактілер мен құбылыстарды елестету арқылы орындауға ... ...... ... ... Оны ... оқушыдан тек білім
қорын қажет етіп қоймай, жаңа жағдайда өз ... мен ... ... ... ... етеді.
Зертханалық жұмыс оқушының танымдық белсенділігін арттырады. Өз ... ... ... ... орыдау оқушының ынтасын арттырып,
белсенділігін жетілдіреді.
Қысқаша өздік жұмыс. Жұмыстың бұл түрінде оқушыларға өзінің ... ... ... тобы ... Берілетін сұрақтардың үлгісі ретінде
оқушының білімін анықтайтын теориялық сұрақтар, ... ... ... біліктілігін анықтайтындай есеп шығару; ... ... ... ... ... ... бере алатындай нақты жағдайлар;
сонымен қатар нақты жағдайларды ғылыми деректер мен түсініктер тұрғысынан
модельдеуге арналған ... ... ... ұзақ ... ... ... жаңа ұғым жасауға арналмаған
барлық іс-әрекет ... ... ... ... ... ... орындағанда оқушы өздік жұмыс жоспарын ойластырып, сол жоспар бойынша
әрекет етеді, сонымен қатар өзой түйіні мен шешімін ... Жат ... ... бұл ... ... ... көп ... кетеді.
Оқыту процесінде бақылаудың фронтальдық, топтық және дербес формалары
қалыптасқан. Оның ... - ... ... ... ұйымдастыруына
байланысты.
Фронтальдық (жаппай) бақылау жағдайында барлық оқушыларға сұрақтар немесе
мазмұны ... ... ... ... орындау барысында оқушылар
арасында ынтымақтастық, ... ... ... ... ... ... ... толықтырады, орындалған жұмыстарды өзара тексеріп, іске
асырады. ... ... ... ... құнды мотивтер қалыптасады.
Топтық бақылауда белгілі оқушылар тобы ... ... ... алып ... ... кейбір оқушылар түрлі себептерге
байланысты (сабақ жіберу, нашар үлгеру, ауыру т.б.), қосымша ... ... ... ... ... жұмысын ерекше еске алған жөн.
Бақылаудың дербес формасы әрбір оқушының білімін, іскерлігін және ... ... ... ... ... Дербес бақылау бағдарламалап
және дифференциялы оқыту барысында жақсы нәтиже береді. Дербес ... ... ... ... олар өз ... ... ... дәлелдейді, міне, осы мәселелерге аса көңіл аудару керек.
Оқыту процесінде оқушылардың өзін-өзі бақылауы өте ... ... ... оқу ... ... мен игерген іскерлігі және ... ... ... ... ... ... Өзін-өзі тексеру арқылы
оқушылардың алған біліміне ... ... ... ... есеп ... ... жұмыстарының нәтижесін бағалайды.
Сондай-ақ, оқушылардың іс-әрекетінің түріне ... ... ... ... ... ... сабақтар: бақылау жұмыстары; практикалық және ... ... ... ... ... өзіндік жұмыстар (оқытушы
және бақылаушы); рефераттар және т.б.
дәстүрден тыс сабақтар: дөңгелек ... ... ... ... ... және т.б.
сабақтан тыс: жарыстық жобалар; жобаларды және рефераттарды ... ... ... ... ... мен бағалаудың әдістерінен басқа,
мұғалім өзінің авторлық білімінің ... ... ... ... ... беру барысында пайдаланады. Төменгі және ... ... ... бақылаудың ойын, жарыс (викторина, КТК, кроссвордтар
шешу), диктант секілді түрлері көп пайдаланылады, ал ... ... ... үш қатысушысы бар баяндама түрін пайдаланады –
баяндаушы, ... ... және ... ... Үш ... бар
баяндама жүйесі оқушының білімін бағалап қана қоймай, ... ... ... ... ... ... ... критерийге
байланысты бағаланады: мәліметті нақты баяндауына, әдебиетпен жұмыс істей
алуына және ... ... ... бақылаумен қатар, оқушының ... ... ... ... де бар. ... ... ... және сынақ-викторина түріндегі
бақылау.
Матрицалық бақылау (ұялық бақылау) ... тыс ... ... ... Бұл бақылауда жауап көп нұсқалы болмайды, оқушы дәл жауап
беріп, сол жауабына қарай бағасын ... ... ... ... ... ала ... матрицалардың
бірнеше нұсқасы таратылады. Оқушылар параққа осылардың ішінен бір ғана
дұрыс жауапты «+», «-» ... ... ... ... таңдап алады.
Мұғалім жұмыс аяқталғаннан соң парақты жинап алады да, аз ғана ... ... ... жауабын бағалай алады. Бақылаудың мұндай түрі ... тән ... ... ... ... ... ... тиімді
болады. Мұғалім бақылау қорытындысын шығара отырып, ... ... ... мен тиімсіз жақтарын былайша тұжырымдауға болады:
тиімді жақтары:
оқушылардың білімін бақылауға кететін уақыттың аздығы;
мұғалім шаршаған жағдайдың өзінде бағалауда қате ... ... мен ... ... ... көп кететіндегі;
материалдық шығынның көп жұмсалуы.
Сынақ-викторина түріндегі бақылау үлгісі. Ол курстың ... ... ... тек ... ... ... ... ала мынадай ойын ... мен ... ... ... Өтілген тақырып бойынша сынақ «Интеллектуалдық ... ... ... ... бұл түрі ... ... бақылау жүйесі мен ... ... ... міндетінің таксономиясы
Дидактикалық процесс ретінде бақылаудың негізін оқушылардың алдына қойылған
міндеттер мен тапсырмалар жүйесін анықтау және ... ... ... ... оқу ... ... (классификациялау
және жүйелеу) алды. Осы классификация оқу ... мен ... ... құрайды:
білім (нақты мәліметтің, терминологияның, ... ... және ... (түсіндіру, интерпретация, экстраполяция);
қолдану, талдау (өзара байланысты, құрастырудың принциптерін);
жинақтау (жоспарды және ... ... ... ... ... ... ... (бар мағлұматтар негізінде пікірлесу, ішкі критерийлер негізінде
пікірлесу)
Көрсетілген таксономияның ең басты ... оқу ... ... ... білу ... ... ... терминдермен берілгендігі.
Оқу міндетінің «когнитивті құрамына» байланысты ... ... Д.С. ... ... ... және ол да ... міндеттерді 5
топқа біріктірді:
білімді қайта жаңғыртуға арналған міндеттер;
қарапайым ойлау ... ... ... ... (анықтау, талдау,
жинақтау, салыстыру);
күрделі ойлау амалдарын талап ... ... ... ... ... ... ... ететін міндеттер;
соның негізінде жазбаша немесе ... ой ... ... ... Талызина концепциясына байланысты оқу ... тілі ... де, ... сипаттайды. Осыған орай білім іс-әрекеттің қимыл
уақыты, оның жіберілетін және нәтижесінің ... ... ... ... шешу барысында , бір ... ... ... ... ... ... мен кемшілігі анықталады, ал екінші жағынан – білімі
жоғарылайды, жаңа білік пен ... ... ... ... ... ... құралы және жаңа білімнің қалыптасу құралы ретінде
шығады.
Нақты ... ... ... қосу ... бір мақсатты қудалау керек:
сол немесе басқа міндеттермен не ... ... ... бір оқу міндеті
бірнеше мақсатты қудалауы мүмкін.
А.И. Бочкин айтып кеткендей, информатикадан білімді бақылаудың ерекшелігі,
дұрыс емес нәтижені оқушы мен ... ... ... ... ... бөтенсуі мүмкін. Оның үстіне, компьютер оқушыға өзінің іс-әрекетінің
процесін түсінуге көмектеспей, ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері
Бұл негізі техникалық сұрақ ретінде болуы мүмкін. Және, көбіне ол солай
келеді. Бірақ оған ... оның ... ... ... «аспаптық» жағы, сонымен қатар, оны ... ... да ... бақылаудың ауызша баяндау әдісін пайдаланатын ... онда ... ... көбейту мақсатында микрофонды пайдалануға болады. ... ... ... ... ... келген: сабақта оқушыларға
аз сөйлеуге тура келеді. Оқушыға ауызша жауап беру ... ... ... үшін, жаңашыл-педагог магнитафонды баспаны ... ... ... ... ... Осылайша кез келеген оқушы, егерол
ұялшақ болса да өзін еркін ұстап, ұялмайды. ... соң ... не ... ... ... мұғалімнің тапсырысы бойынша оқушы тыңдайды. Кейін
жауап талданады.
Жазбаша және ... ... ... ... ... одан күрделі
техникалық және электрондық әдістермен бақылауға болады.
Бақылаудың ең қарапайым тәсілінің бірі – бұл ... ... өз ... ... мен ... да тапсырмалар жазылған қатты
қағаздан жасалады. Ол жерде де жауаптың 3 – 4 нұсқасы ... ... ... өзі ... деп ... ... - дөңгелектеп, белгілеп және
т.с.с. көрсетуі қажет. Толтырылған карточкаға сәйкес қалып – ... ... ... ... ... ... не ... берілгендігін
анықтауға болады.
Жоғарыда айтылып кеткендей, бақылау үшін әртүрлі құрылысты ... ... ... (ТҚ және ЭҚ) ... ... олардың жұмыс істеу
принциптері бірдей: ТҚ (ЭҚ) ... ... ... оқушы тапсырманы
орындайды, ал машина (ТҚ, ЭҚ) оның жауабын ... ... оқу ... ... ... байланысты есептеуіш
машинасы оқушылардың білімін бақылауда тек жаратылыстану ғылымында ғана
емес, ... ... ... ... ғылымдарда да пайдаланылады.
ЭЕМ-ді бақылаудың құралы ретінде пайдалану көптеген қиындықтарға ... ... ... (немесе дұрыс жауаптардың) әртүрлі нұсқаларын
қалыптастырып және көптеген жауаптарды сандармен алмастыру ... ал ... үшін ... ... ... ... табу керек.
ТҚ және ЭЕМ-ді оқушылардың ... ... ... ... пайдалану
барысында «адам - машина» («уайымдаушы адам - ... ... ... ... ... – психологиялық жағдай туындайды.
1-тарау бойынша тұжырым
Жалпы оқушы білімін бағалау үшін бақылаудың түрлі ... ... ... көз ... Мұғалім әр сабақта әртүрлі бақылау әдістерін
пайдалана отырып өтсе, оқушының пәнге ... ... ... ... ... ... білімін бағалауда белгілі бір критерийлерді
пайдаланған жөн. Тек сол кезде ғана ... ... әділ ... ... ... ІС-ӘРЕКЕТІН БАҚЫЛАУ МЕН БАҒАЛАУ
НЕГІЗДЕРІ
Білімді бақылау мен бағалауды іс-әрекеттік тұрғыда қарастыру
Оқытудың жалпы теориясында оқу ... жеке ... ... Бұл ... қалыптасуына Я.А. Коменский, И.Г. Песталоцци,
біздің елімізде - К.Д. ... П.Ф. ... С.Т. ... П.П. ... ... П.П. ... Л.С. ... сонымен қатар ХХ ғасырдың
ортасындағы отандық және ... ... ... ... – Д.Б. ... В.В. ... И. ... И. Ломпшер және басқа
да ғалымдар септігін тигізген. Оны ары қарай дамытушылар - Д. Б. ... ... А.К. ... ... Н.Ф. ... және т.б..
«Оқу іс-әрекеті» - бір мағыналы түсінік емес. Бұл ... ... ... да ... ... үш ... бөліп көрсетуге
болады.
Кейде оқу іс-әрекеті үйрену, оқу, ... ... ... ... ... ... психологиясы мен педагогикасында оқу іс-
әрекеті төменгі ... ... ... ... түрі ретінде
анықталады. Ол өзін пәндік және танымдық іс-әрекеттің ... ... ... ... формасы ретінде түсіндіріледі.
Д.Б. Эльконин және В.В. Давыдовтың оқу ... ... ... – бұл ... мен ... ... бір ... Ол
теориялық білімді диалог (полилог) және ... ... ... және ол ... ... ... ғылымдарды, яғни ғылым,
өнегелік, өнер, құқық және дінді білуімен байланысты.
Оқу іс-әрекетінің маңызы
Оқу ... ... ... оқу ... бір ... табылады. Ол психологиялық дамудың қоғамдық-тарихи шарттастығының
ахуалын жүзеге асырады. Оқу іс-әрекеті ... ... және ... ... ... ... теориясымен тығыз байланысты.
Екі негізгі мәселені шешетін оқыту қалай ұйымдастырылуы ... ... ... ... мәселемен өз кезегінде Л.С.Выготский айналысқан, ол оны ... ... ... ... анықтаған. Бірақ ғалым оның тек ... ғана атап ... ... келе бұл ... тереңірек Д.Б.Эльконин мен
В.В.Давыдовтың оқу іс-әрекеті тұжырымдамасында қарастырылған.
Авторлар осы ... ... ... ... қала ... оқу іс-әрекетін танымдық, теориялық түрде құрылған көрсетілімін
ойлап тапты. Ол оқу ... ... ... оқу ... ... ... ... теориялық ойлау қабілетін қалыптастыру арқылы жүзеге
асырылады.
Осы тұжырымдамаға сәйкес, оқушы ... ... ... ... төменде
көрсетілгендерді білуі тиіс:
оқушыда теориялық түр ... ... ... түсінік болу керек;
өзінің жеке іс-әрекетінде ғылыми танымның ... ... ... алуы
қажет;
абстрактілі заттан нақты затқа дейін өрлеуді жүзеге асыра алуы қажет.
Басқаша айтқанда, оқушының субъектілігі оның ... ... ... ... ... ... асыра алу қабілетінен байқалады.
Оқу іс-әрекеті тұжырымдамасында (дидактикалық ... ... ... ... ретінде түсінудің шарттары қарастырылған. Білім
беру үрдісінің өзі ғылыми ... ... ... ... қайта
өндіру емес, оқушыларда танымдық ... ... ... ... ... ... айтылады. Білімнің өзін емес, ғылыми саланың
мазмұнын моделдейтін білімнің арнайы құрылымын, оны ... ... пәні тек ... ... ғана ... ... қатар баланың бастапқы
генетикалық, теориялық маңызды қасиетті және объекттердің қарым-қатынасын,
олардың шығу тегінің және өзгерістерінің ... ... ... түрде
(пәндік мазмұн құрастыру арқылы) ұйымдастырады. Оқушының ... ... ... ... ... ... танымдық іс-
әрекетінің ұйымдастырылу тәсілімен беріледі. Танымдық белсенділігінң дамуы
мен құрылуының негізгі көзі оқушы өзі ... ... ... беру
болып табылады. Оқушыға әлемді тану шартына арнайы ұйымдастырылған міндет
жүктеледі. Білім беру жағдайы ... ... ... сайын, оқушы соғұрлым
жақсы дамиды. Осы тұжырымдаманың авторлары ... ... ... ... ... отырып, осы құқықты жүзеге асыруды ... ... ... ... формасын анықтайтын білім беруді
ұйымдастырушыларға аударады.
В.В.Давыдовтың ойы және оның ... ... ... түрде құрастырылған
білімді ұйымдастыру, баланың ақыл – ойының дамуына көп ... ... ... ... ... ... ... деп атайды. Бұл дамудың
көзі баланың өзінде емес – ... ... ... осы мақсатқа арнайы
бағытталған білім ... ... ... ... үш бөлімнен тұрады: ... және ... ... ... ... болмауы іс-әрекетті
көптеген бөлек әрекеттер ... ... Сол ... үшінші
бақылаушы бөлімінің болмауы іс-әрекетті кездейсоқ, әрекеттің реттелмеген
жиынтығына айналдырады. Осыған ... ... ... ... ... төмендейді. Сондықтан кез келген дұрыс іс-әрекет көрсетілген ... ... ... және білім берудің ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің барлық үш бөліміде
теңдескен, ... ... ... ... ... және ... етіп тұрғызу. Сонымен қатар, бұл жерде оқушының ... ... ... ... ... ... басқа да субъектпен жүзеге
асады. Сондықтан оқыту үрдісінде бақылаудың үш түрі қарастырылады:
ішкі ... бұл ... түрі ... ... бақылау барысында
оқытушымен жүзеге асырылады;
өзара бақылау, бұл бақылау түрі оқушылар бір-бірінің іс-әрекетін ... ... ... ... ... ... ... өзінің іс-әрекетін бақылау барысында ... ... ... ... ... тән ... мақсаты бар:
оқушының оқытушы тапсырмаларын орындауының сипаты мен толықтығын орнату;
оқушының белгілі бір қағида және үлгі бойынша қабылданған ... ... жету ... ... ... білімі мен ... ... ... ... мен ... бақылаудың әдіс тәсілдерін үйрету,
оқушылардың өзін-өзі бақылауын қалыптастыру.
Сонымен қатар, үшінші мақсат ең маңызды мақсат ... ... ... ... ... ... ... беріліп және өзара бақылау мен
өзін-өзі бақылау барысында орындалуы қажет.
Кез келген бақылау салыстыруды, белгілі бір үлгі ... ... ... ... сол ... ... ... талап етеді.
Үлгі ретінде қандай бақылау алынатынына байланысты, бақылаудың келесі
түрлері болады:
Қорытынды нәтиже ... ... Бұл, ... ... нәтижені оқытушы
өзінде бар жауаппен тексеру немесе тапсырманы орындау нәтижесін тақтада
орындалған үлгімен ... ... ... бар ... ... ... ... бақылауды іс-әрекеттің бағытталған негізі қадамдық бағдарлама
бойынша берілген жағдайда жүзеге ... ... Бұл ... түрі
оқытушының көзқарасы бойынша алынған нәтиже ... ... ... Кез ... бақылауда тура нәтижемен қатар, жанама оқыту нәтижесі де
болады. Өйткені бақылау барысында оқушы ... ... ... ... түсінеді және әдіс тәсілдерді қолданып, сол ... ... әрі ... ... Әрине қадамдық бақылауда бұл ... ... ... ... ... ... бұл ... іс-
әрекеттің өзі оқушының алдында кең түрде беріледі.
Белгілі шарт бойынша немесе іс-әрекеттің параметрі бойынша бақылау. ... ... ... ... ... тапсырманың шарты бойынша
тексеру болып табылады.
Бірақ ... ... ... ... ... ... параметрі
арқылы бақылау болып саналады. Мысалы, берілген ... ... ... ... ... ... ... болуы.
Өзін-өзі бақылау барысында мұндай маңызды параметр оқыту мақсатының ... ... ... ... ... ... ... отырған түсініктерді
қабылдау мақсатына жеткендігін, белгілі бір түрдегі тапсырманы орындау
біліктігін ... ... ... ... ... ... адамгершілікті, мәдениетті
және шығармашыл ... ... ... жеке ... ... мақсатын іске асыруға бағытталған. Оқу іс-әрекетінің
айрықша ерекшелігі, оныңнәтижесі болып табылатын «бәрінен бұрын, оқушының
өзін, оның дамуын ... ... Оқу ... ... мотив,
оқу міндеті, оқу іс-әрекеті, бақылау және ... ... ... ... оқу ... ... сипаттай келе, «баланың
қандайда болмасын материалды оқу әрекеті түрінде меңгеруі ішкі қажеттілік
пен мотивацияға ... сол ... пен ... ... түрлендіріп білім нәтижесі түрінде қабылдауға бағыттайды деп
тұжырымдайды. ... ... оқу ... ... ... ... ... бөлінеді. Олардың әрқайсысының кең танымдық, оқу-танымдық,
өзіндік білім алу, кең әлеуметтік, ... ... ... тағы да ... ... бар.
Оқушылардың білімін бақылау мен бағалауға дайындау үдерісінде пәндік
ерекшелік пен компоненттік ... ... ... ... ... ... ... басқаруы үшін білім, біліктілік және
практикалық іс-әрекет тәжірибесін ... ... ал ... ... мен жеке ... ... ... алу негізінде жүзеге асады.
Осыны негізге ала отырып, оқушылардың оқу іс-әрекетін іске асыруда маңызды
болып табылатын, мектеп ... ... ... ... ... оқу ... ... әртүрлі кезеңдерін іске
асыруды қалыптастыру және ... алу ... ... ... бөліп алу қажет. Бұл нәтижелер болашақ информатика мұғалімін
оқушылардың білімін ... мен ... ... ... ... болуы қажет.
Оқу міндетін шешуде оқушы іс-әрекетінің орындау нәтижесі «барлық ... ... ... білім аумағының жетекші идеясы мен ұстанымы, осы
қатынасты модельдеуге, ... ... оны ... нықталуға өту
тәсілдерін меңгеру, модельден нысанға өту тәсілі, керісінше және ... ... ... оқу іс-әрекетінің табысты болуына көптеген
жағдайлар, атап ... ... ... ... мен ... ... ... ... сондай-ақ эмоциональдық
еріктің, танымдық үдерістің, психофизиологиялық ерекшеліктің ... әсер ... ... ... ... ... ... ақиқатын тану үдерісі
жүзеге асады, информатиканың түсінік пен қатынасы модельдеу болып шығады,
олай ... ... ... ... ала ... ... тұлғалық ерекшеліктерден оның танымдық мәніне қарай бөліп
аламыз. Оқушылардың ... оқу ... ... ... мен түсініктерді, тұжырымдарды, ережелер мен
алгоритмдерді ... ... ... ... ... құрылымындағы шығармашылық блок пен қолданбалы ... ... ... ... оқу ... ... екі жағдайға: оқушының
бойындағы қабылдау типін ескеру және қажет болған жағдайда оны жетілдіру
қажеттілігін ... ... ... мен ... әрекеті – оқу іс-әрекетінің құрамдас бөлігінің бірі
болып табылады. «Бақылау – тапсырманың талаптары мен ... ... ... сәйкестігін анықтаудан тұрады... Бағалау әрекеті ... ... ... ... ... ... немесе меңгерілмегенін , оқу
әрекеті нәтижесінің түпкі мақсатқа сәйкес ... ... ... ... және ... әрекетінің орындалуы оқушылардың шешетін
тапсырмасына байланысты әрекеттерінің мазмұнына көңіл аудартады».
Мектеп оқушыларының оқу іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... ... әрекеттің өзгешелігі, оқушылардың информатика курсының мазмұндық
желілерін меңгеруі олардың ... оқу ... ... ... оқу ... орындау барысында басымдық мәні бар оқушылардың
жеке тұлғалық ерекшеліктері осы іс-әрекеттер мазмұнын талдауда ... ... іске ... ... ... ... деңгейін көрсетеді:
танысу (оқыған нысанын тани білу дағдысының болуы, басқа ... ... оны ... ... ойша ... жіктей алу);
есіне түсіру (оқығанын ауызша не жазбаша еске түсіре отырып, мәлім ... ... ... ... ... ... ... тәсілдерді таныс емес жағдайда қолданып,
таныс емес тапсырманы орындай алу);
өзгерте алу (шығармашылық, тың тәсіл ... ... ... ... ... жаңа ... ... білім беретін оқу орындары үшін бүгінгі таңда мемлекеттік стандарттар
жасалып, әзірленген, онда берілетін білім мазмұны ғана емес, оқушының ... ... ... ... да ... В.П.Беспальконың ұсынған бақылау деңгейлерін ескере ... ... ... ... ... ... ... түрлері,
бақылаудың деңгейлері, уақыт ... ... ... ... бақылау тапсырмаларының түрлері ескеріле ... ... ... негіздегі түрлері жасалды (кесте).
Нақты заттармен немесе олардың бейнелерімен жұмыс ... ... ... ... бөліп алу әрекетін орындауды ұсынады, себебі танымдық
үдеріс қабылдаудан басталуы мүмкін. ... ... ... ... алу ... ... 3 – Білімді бақылаудың іс-әрекеттік негіздегі түрлері
|Бақылау барысындағы |Бақылаудың |Уақыт ... ... ... ... ... |түрлері |
| | ... | |
| | ... | |
|- ... ... |Қорытынды |қолданбалы сипаттағы ... ... | ... ... ... | | ... ... ... жобалау | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... есептерін шешу |III- деңгей |Аралық бақылау |таныс емес, жаңа ... жоба | | ... ... ... ... | | ... мен ... ... ... | | ... ... |
| | | ... ... ... ... |II- ... ... ... бойынша типтік |
| | | ... ... ... | | ... ... |
| | | ... ... |
|-қою | ... ... ... |
| | ... |арналған ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|- тану ... |I- ... |Ағымдық бақылау|нысандарды тануға |
| | | ... ... |
|- ... тану | | ... ... ... әрекеті | | ... ... |
| | | ... график |
| | ... ... т.б.) |
|- ... құру | ... ... тест ... |
|әрекеті | | ... ... ... | | ... ... | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... және |
| | | |т.б. ... ... оқу іс-әрекетін
бақылау әдістері
Әрбір оқушының бейімділігіне, қызығушылығына және мүмкіндіктеріне қарай
оның білім ... ... ... ... беру ... ... және инновациялық іс-әрекеттің дамуы бақылануда, және бұл
процесс оның барлық ...... ... ... және оқыту құралдарын қарастырады. ... өз ... ... ... ... мұғалімнің дәстүрлі бағытталған іс-
әрекетінде қалып қояды.
Оқу іс-әрекет теориясының кілттік категориясының ... ... ... ... оған ... бір ақпарат беру арқылы емес,оның оқу-
танымдық іс-әрекетінің барлық циклін өз ... ... ... ... ... тек қана іс-әрекет барысында, білік және дағдылармен айқындалады; оқу
қызметiнiң нәтижесi – ... ... және оның ... ... ... негiзгi құрылымдық компонентi оқыту мәселесі болып табылады.
Оқыту мәселесі басқалардан өзінің ... мен ... ... пәнін
өзгерту емес, іс-әрекеттің субъектісін өзгерту екендігімен ерекшеленеді.
Оқыту мәселесі – бұл ... ... ... оқу ... ... оқу ... ... құрылымдалған қорытынды мақсаты. Оны шешу
барысында оқушылар өздеріне қажетті білім мен білікті алады, сонымен ... ... ... ... ... мақсатқа жетуді үйренеді. Оқу
тапсырмалары пәнге ... ... шешу ... орындалады.
Белгілі бір ретпен орындалатын және іс-әрекет мәселелерін шешуге ... мен ... ... ... ... ... іс-
әрекеттің қабылдауы деп атаған.
Оқу іс-әрекетінің әдістеріне тек қана іс-әрекеттің белгілі бір жүйесі ... ... ... ... ... және міндеттің шарты мен
талаптарына байланысты қалай түрленетіні туралы қалыптасқан ... ... ... ... бұл ... ... таңдау анықталады (іс-
әрекеттерді орындау әдісі); іс-әрекеттің әдісі оқу міндетін шешуде ... ... ... ... ... және бұл оны ... Бұл жерде алгоритм деп отырғанымыз, бұл жалпыға түсінікті және
бір мағыналық жарлық. Алгоритм, ... ... ... ... ... ал әдіс ... шешуге іс-әрекеттің жалпы бағытын
береді.
Іс-әрекеттің әдістері қиындық пен жалпылаудың әртүрлі деңгейінде ... Ең қиын әдіс көп ... ... ... ... ... басқа да әдістерді қосып алады, ол қиын мәселелерді шешуге ... ... Егер ол ... оқу ... ... ... іс-әрекеттің
жалпы мазмұнын ерекшелеу жолымен жалпы әдістерді талдау ... ... онда ... ... ... деп ... Жалпылағаннан кейін
жеке әдіс жалпының нұсқасы ретінде болады, белгілі бір топтың жеке әдістері
оның құрамын түрлендіру арқылы жалпыдан алынуы мүмкін. Бір ... ... жеке ... орнын басады, бір сыныптың оқу ... ... ... бағытталған негізін тудырады, басқа міндетке көшудің
негізі ретінде қызмет етеді.
Іс-әрекеттің ... бір ... ... ... білу ... деп ... дамыған, ең жоғарғы деңгейі дағды болып саналады. Егер білік
кезінде оқушы бақылауды іс-әрекет негізінде ... ... ... ... ... әрбір әрекетін арнайы ойлап отырмайды. Осылайша, «білік» және
«дағды» терминдері тиісті іс-әрекет пен операцияның қалыптасуның ... ... ... ... іс-әрекет бағдарламасына толық қатысты.
Іс-әрекеттің қандай ... ... ... ... ... үш ... ерекшеленеді: 1) тек қана орындаушылық,
2) ақпараттың және орындаушы компоненттер, 3) ... ... ... ... ... ... негізінде
субъектте өзінің жеке іс-әрекетінің бағдарламасы қалыптасады.
И.С. Якиманская мынадай екі түсінікті бөліп көрсетеді: «әдіс» және «тәсіл».
Алгоритм ... ... ... ... ... ... және кітапта
сипатталып немесе оқытушымен берілу керек. Тәсіл – бұл оқушының ... ... онда ... ... білім тәжірибесі көрінеді, бұл –
тұрақты жеке білім. Оқу іс-әрекетінің тәсілі – жеке адамның жаңа білімі. Ол
өз кезегінде ... жеке ... және жеке ... ... ... ... және ... компоненттерді
біріктіреді. Осылайша, оқу іс-әрекетінің әдістері оқу пәнінің мазмұнына оқу
есептерін шешу тәсілі ретінде кірістірілуі ... және ол ... ... ... ... емес.
Мектеп курсында оқу іс-әрекеті әдістерінің келесі топтарын бөліп көрсетуге
болады:
Жалпы оқу әдістері, ол информатика пәнінің ерекшелігіне ... ... ... өзін екі ішкі топқа бөлуге болады: 1) оқу іс-әрекетінің жалпы (ішкі)
ұйымының әдістері – тыңдау әдістері, ... ... ... ... ... ... және басқа ақпарат құралдрымен жоспарлау, үй жұмысын
ұйымдастыру және т.с.с.; оларды сондай-ақ оқу іс-әрекетін басқару әдісі деп
атауға болады. 2) ... ... ...... ... есте сақтау,
рефлексия әдісі және т.б..
Информатика бойынша оқу іс-әрекетінің жалпы әдістері. Бұл әдіс те ... ... екі ... ... 1) мысалы, кітаппен, кестемен,
компьютермен жұмыс және информатика бойынша ... ... ... Олар ... оқу ... ... ерекшеленеді, бірақ сонда да олардың
информатиканың ерекшелігіне байланысты өз ерекшеліктері бар; 2) ақпараттық
объект ... ... ... ... ... - ... ой ... сүйенген әдістер.
Жеке ақпараттық бөлімдер бойынша оқу іс-әрекетінің ... ... ... ... және ... ... ... негізі, ақпарат және ақпараттық процесстер) - курс
мазмұнының ... ... ... ... ... ... ... курстың барлық тақырыптарында қолданылады. Мысалы, ... ... ...... ... ... конструкцияларды
қолдану, мәліметтерді жазу әдістері; ақпараттық технология курсында -
пайдаланушы есептерін шешу ... ... ... ... компьютерді қолдану әдістері.
Оқу іс-әрекетінің жеке әдістері – бұл жеке ... шешу ... ... әдістер, олар курстың белгілі бір тақырыптарында ... ... ... ... ... істеу барысында қолданылатын
әдістер.
Әртүрлі жағдайдағы іс-әрекеттің бір ... ... ... ... ... және ... кіші ... қарағанда жалпыланған түрде берілуі мүмкін.
Информатиканы оқыту барысындағы оқу іс-әрекетінің ортақ әдістер құрылымының
методикалық сызбасы:
оқу іс-әрекетінің ... ... ... диагностикасы – қолданылу
орнының талдауы, оқушылардың оқу іс-әрекетінің жаңа ... ... ... ... қою және ... оны ... оған ... ояту;
әдістерді кірістіру (бірнеше әдістер) – оқушылардың әдістер құрамын
қабылдауына бағытталған оқу іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... үрдісінде білік қалыптасады;
әртүрлі ситуацияда білік автоматтандырылған түрде болу үшін жаңа әдісті
қолдану, яғни, біліктің дағдыға ... ... ... ... ... қорытындылау және меңгерілген
әдісті тасымалдау;
қорытындылау әдісін ... бұл ... ... күнделікті іс-әрекетімен
біріктіріледі;
меңгерілген әдіс негізінде іс-әрекеттің жаңа әдісін ойлап табуға оқыту.
Оқу іс-әрекетінің әдістері ... ... ... ... ... ... олардың екеуі де оқу үдерісінің
құрылымымен (оқу қызметінің кезеңімен) байланысады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және оның
методикалық құралдарын оқушылардың оқу іс-әрекетінің диагностикалық
қалыптасуының негізінде (оқытудың ... ... және ... ... ... ... сапасын мониторингілеудің кез ... ... ... ... екі жағдай шығады: ... және ... ... ... ... ... міндетінің бірі ол оқушы білімін бақылауды
ұйымдастыру, оның мазмұнын, формасын және оны жүргізу ... ... ... ... ... ... ... барысында және сабақтан
тыс уақыттағы оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыруды талдау болып ... беру ... ... ... ең ... нәрсе ол білімнің
сапасы туралы динамикалық ақпарат ... ... ... тек ... ... ғана ... ... қатар ол мағлұматты дұрыс пайдалана білу
қабілетімен анықталады. Осының бәрі жүйелі бақылауды талап ... ... ... табу үшін ... ... ... отырып, білімді
бақылаудың келесі түрлерін пайдалануға болады:
Бақылаудың формалары ... ... ... ... ... қоса жеке-дара тапсырмалар (үшдеңгейлік), тәжірибелік
жұмыстар және ... ... ... өзіндік тапсырмалар, сынақ,
өзіндік жұмыстар \оқытушы және бақылаушы\, рефераттар); ... ... ... ... ... дәстүрден тыс сабақтар: дөңгелек
үстелдер, көпфункционалдық дидактикалық ойындар.
Бақылаудың формалары (функция бойынша): тұрақтандырушы – мағлұматты ... ... ...... ... ... ... жауаппен сәйкестігін талдау, нәтижеге әсер етуші
дәлелдерді табу); түзетуші – кемшіліктерді дұрыстау.
«Информатикадан ... ... ... атты электрондық құралы
Білімді бақылау және ... ... ... оқу ... ... ... табылады. Мұғалім информатикадан оқушының білімін
бақылауды ұйымдастыру кезінде:
оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптарды;
информатика курсы мазмұнының ... ... ... түрі мен ... ... ... ... оқушының жеке тұлғалық ерекшеліктерін
есепке алу;
нормативті-технологиялық және жеке ... ... ... ... ... ... алу ... жалпы орта білім берудің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... желісі ажыратылып берілген, атап
айтсақ: ақпаратты бейнелеу, ақпараттық үдерістер, ... ... ... ... және ... телекоммуникация,
әлеуметтік информатика мәселелері.
«Ақпаратты бейнелеу» мазмұндық желісі бойынша оқушылар: ... ... ... өңдеудің түрлері мен тәсілдерін; тілдің, кодтың және ... ... ... ... негізгі бірліктерін; адамның ақпаратпен
жұмыс істеу барысындағы техникалық құралдардың рөлін; ақпаратты сақтаушылар
қызметін; ақпаратты қорғау құралдарының қызметін білуі тиіс.
Ал оқушылар: ... ... ... адам ... мен ... ... ... және өңдеуге мысалдар келтіруді; қандай да
болмасын мәтіндегі ... ... ... мәтінді қандай да бір
тәсілмен кодтауды; ақпаратты ... ... ... ... тәсілдеріне мысалдар келтіруді үйренуі тиіс.
«Ақпараттық үрдістер» мазмұндық желісі бойынша оқушылар ақпараттық үрдіс
ұғымын; жанды табиғаттағы ... ... ... және ... ... білуі тиіс.
Оқушылар қоғамдағы, жанды табиғаттағы, техникадағы ақпараттық ... ... ... ... мысалдар келтіруді үйренуі
тиіс.
«Компьютерлер» мазмұндық желісі. Бұл желі компьютердің ... мен ... ... ... ету; компьютердің құрылысы; компьютерде
әртүрлі ақпараттардың кодталуы; компьютер қызметінің логикалық негіздеріне
бөлінеді. «Компьютерлер» ... ... ... ... өтілетін
барлық тақырыптарда оқушылар компьютердің құрылғылары, оның ... ... ... ... ... жұмыс істеу дағдыларын
дамыта отырып компьютермен жұмыс істейді. ... ... ... екі ... ... құрылғыларын теориялық тұрғыда оқыту;
компьютерде ақпаратпен әртүрлі ... ... ... ... яғни компьютерді қолдану дағдыларын меңгеру.
«Ақпараттық технологиялар» мазмұндық желісі.
Мектеп информатика мазмұнының міндетті ... ... ... ... құралдарының ішіне: мәтіндік және графикалық
редакторлар, ... ... ... ... ... құралдары, мультимедия технологиясы кіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... олар
практикада кеңінен қолданылады және кеңінен таратылған.
Мектеп информатикасында «Алгоритмдеу» ... ... ... ... ... біріншісі – дамытушы аспект, яғни ... ... ... дамыту; екіншісі – программалаушылық аспект.
Компьютерлерге ... құру ... оның ... ... басталады;
кәсіпқой программа құрушының ең ... ... ... ... ... ... ... «Модельдеу және формальдау» мазмұндық желісі объект моделі,
ақпараттық модель, ... ... ... ... ... ... мен идеяларын, модельдеудің негізгі
кезеңдерін және олардың орындалу бірізділігі ұғымдарын ... ... ... ... ... желісіндегі
мазмұндық желілерді екі түрге жергілікті және ауқымды желіге бөлу принципі
бойынша ... ... ... ... ... ... ... желілердің қызметін және оларды құрудың негізгі
принциптерін; интернеттің құрылымы мен қызметін; ... ... ... тиіс. Сонымен қатар, жергілікті желіде ақпарат ... ... ... желілік принциптерді пайдалануды; Outlook Express типті
броузермен жұмыс істеуді; электрондық хаттар ... және ... ... Internet Explorer ... ... ... ... тиіс.
Жоғарыда көрсетілген мазмұндық желілерге, В.П.Беспальконың ұсынған бақылау
деңгейлерін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... түрлері, бақылаудың деңгейлері, уақыт аралығындағы
бақылаудың түрлері және сәйкесінше бақылау тапсырмаларының түрлері ескеріле
отырып ... ... ... ... негіздегі түрлеріне сүйене
отырып «Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау тапсырмалары» атты
электрондық құрал жасап шықтық.
Бұл оқулықта оқушылардың ... ... ... арналған тапсырмаларға
мысалдар келтірілген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл дипломдық жұмыста ... ... оқу ... ... оны көптеген бақылау әдістерін пайдалана отырып жүзеге асырудың
тиімді жолдарын қарастырдық. Қазақстан Республикасының жалпыға ... ... ... ... ... ... В.П.Беспальконың ұсынған
бақылау деңгейлерін ескере отырып, білімді бақылауды талдау негізінде
бақылау ... ... ... ... деңгейлері, уақыт
аралығындағы бақылаудың түрлері және сәйкесінше бақылау тапсырмаларының
түрлері ескеріле отырып жасалған, ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың іс-әрекетін бақылау
тапсырмалары» атты электрондық құрал жасап шықтық.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Якиманская И.С. ... ... ... школьников. -М.:
Педагогика, 1980. -240 с.
Сағымбаева А.Е. Информатика мұғалімдерін оқушылардың білімін ... ... ... ... ... 2009. - 223 ... А.Е. Информатика пәні бойынша бақылау тапсырмалары. Оқу ... 2009. – 123 ... ... ... орта ... ... мемлекеттік стандарттары. –
Алматы, 2002. -360 б.
Габай Т.В. Учебная деятельность и ее средства. Москва, 1988.
Формирование учебной деятельности школьников / Под ред. В.В. ... ... ... ... ... М., ... B.C., Композиция ... ... ... ... ... ... ... школ, аспирантов и студентов педвузов. – ... В.В. ... ... ... ... Ш. А. ... и образовательная функция оценки учения
школьников. – М., ... А.Б. ... ... к ... ... и ... учебной
деятельности учащихся // Начальная школа – 1999 – № 7 – с.25
Оноприенко О. В. Проверка знаний, ... и ... ... в средней
школе: книга для учителя. – М., 1988, ... Г.А. ... без ......... 200, с. 148
Амтаниус М. Психолого-педагогические основы контроля в учебном процессе. –
М., 1978, с.184
Баранов С. П. ... ... М., ... А.Е. Информатиканы оқыту барысында оқушылардың білімін бақылау
әдістемесі: пед. ғылым. канд.... ...... ... Е.Ы., ... Т.О., ... Н.Ж. ... ... обучения школьников по информатике  Алматы,
2007. –154 с.
Анастази А. Психологическое тестирование. – М.: Педагогика, 1982. ... ... А.А., ... В.В., ... Е.Г., ... А.О., ... Диагностика знаний и умений учащихся по информатике //Информатика и
образование. – 1998. №6. – ... А.А. ... ... ... ... М.: ИОСО РАО, 1998. – 86 с.
Аванесов В.С. Основы научной организации ... ... в ... //Тр. ... ... ... СССР. – Москва, 1989. – 168
с.
Аванесов В.С. ... ... ... ... ...... ... проблем качества подготовки специалистов, 1994.
– 135 с.
Кузнецов А.А. Контроль и оценка результатов обучения в ... ... ... ... ... – 1997. №1. – ... Е.Ы., ... Г.А. Спецкурс по методике преподавания
информатики в ... ... //В сб. мат. ... ... моделирование и информационные технологии в образовании и
науке». – Алматы, 1998. – С.122.
Мектеп информатика курсы ... тест ... ... ... негіздері. -Алматы, 2009, №1(43). Б. 14-17
Информатика пәні бойынша білімін бақылау ... ... ... 2009, №9. Б. ... пәні ... ... ... Әдістемелік құрал. І -бөлім.
Алматы, 2005, -97 б. ... ... ... ... А.Ж. ... авторлық бірлестікте)
Бидайбеков Е.Ы., Нұрбекова Ж.К., Сағымбаева А.Е., ... ... ... ... мен бағалау әдістемесі. Әдістемелік құрал,
Алматы, 2003, 90 ... А.Е., ... Н.А, ... ... пәні бойынша бақылау
тапсырмаларын жасаудың бір ... //«Х ... ... ... ... ... Е.Ы., Лапчик М.П., ... К.М., ... ... ... ... мен ... Оқу ... -Алматы, 2008,
-280 б.
ҚОСЫМША
І-деңгей бойынша төрт тапсырма түрі бар:
Нысандарды тануға арналған есептер;
Ашық тест тапсырмалары;
Тест тапсырмаларының ... ... ... ... ... арналған есептерге мысалдар:
Кодтық кесте берілген(кодтың бірінші саны- ... ... ал ... ... ... ... ... кесте бойынша кодтаңыз.
Жауабы: 1014221517130020101100, 1115131631200517
” Орын ауыстыру шифры”. Сөздегі әріптердің ... ... ... ... ... Сөзді орнына келтір және ... орын ... ... ... ... ... ... ЕРАВШН- РЕВАНШ, УМЫЗАК- МУЗЫКА, АШНРРИ -ШАРНИР, РКДЕТИ-
КРЕДИТ.
Ашық тест тапсырмаларына мысалдар:
1. Көп ... ... ... ... ... ... ... кодты ... деп атайды
(жауабы: байт)
2. Көп нүктенің орнына қажетті сөзді ... ... ... ... ... деп ... ... ... арнасы)
3. Көп нүктенің орнына қажетті сөзді қойыңыз.
Ақпаратты адам ...түрінде қабылдайды.
(жауабы: көру, есту, дәм ... ... ... ... ... келтірілген мысалдар:
Сәйкестікті анықтаңыз
| ... ... ... терминдер:|Ақпарат ... ... ... ... |
| ... |
| ... |
| ... ... 1- b,d,f; 2- ... ... ... ... ... ... ... ... ... тасымалдаушы құрылғылар:|Флешка |
| ... |
| ... ... 1- b,c,f; 2- ... ... ... ... -ға келтірілген мысалдар:
1. Мына хабарламалардың қайсысы сізге ақпарат бере алатынын көрсетіңіз:
Тынық ... ... ... ... күні бойы ... ... ауа райы ашық болады деп күтілуде.
Біртекті векторлық аумақтың дивергенциясы нөлге тең.
Dog-ит (ағылшынша).
Ro do, may si, lot do ... ... ... аумақтың дивергенциясы нөлге тең.
2.Адам қабылдайтын ақпараттың қандай түрлері бар?
A)дыбыстық
B)образды
C)таңбалы және образды*
D)сигналдық
E)тілдік
3.Ақпаратты кодтау ұғымын қалай түсінесіз?
A)ақпаратты ондық санау ... ... ... ... ... ... табиғи тілде жазу
D)ақпаратты жасанды тілде жазу*
E)қандай да бір алфавитті пайдаланып ақпаратты жазу
ІІ-деңгей бойынша тапсырманың төрт түрі бар:
тақырып бойынша типтік есептер
тікелей ... ... ... ... арналған есептер
нысандарды толықтыруға арналған есептер
Тақырып бойынша типтік есептер:
12288 биттан тұратын ... неше ... ... санды шешкен кезде1ден N- ға дейінгі диапозонда 7 бит ақпарат алынды.
N неге тең?
Жауабы: x=7, 2x=N, ... ... ... ... ... ... 6 бит ... алынды. Осы
диапозон қанша сан береді?
Жауабы: x=7, 2x=N, N=26=64.
Сіздің досыңыз 10 қабатта ... ... ... 4 бит ... ... ... ... тұрады?
Жауабы: N=24=16.
Дастан 2-ші кірмежолда (подъезд) ... ... ... 3 ... Бұл үйде неше ... (подъезд) бар?
Тікелей қайта бейнелеуге тапсырмалар
Ереже: Әр дауысты ... ... А әрпі ... ал ... ... Т әрпі ... ... сөздерді табыңыз: иантфтоартмтааттиактаа,
птртиантттеарт.
Жауабы: информатика, принтер.
Шифрлеу ережесін ... ... ... құрып шығыңыз: ткафетра, ткнитсни,
тицартна, ланигиро.
Жауабы: артефакт, инстинкт, антрацит, оригинал.
Шифрлеу ережесін қолданып, дұрыс сөздер құрып шығыңыз:
АКРОЛДИТРАЗУ, ЩИКНГФЗОЕРУМЦАЫЦГИХЯ.
Жауабы: кодтау, ... ... ... ... орыс тілінің сөздігінің ықтималдығының (жиілік) пайда болуы
көрсетілген. Әрбір әріптің қандай ... ... ... ... | P ... | P ... | P ... | P |
|о |0.003 |в |0.0011 |я |0.0005 |ж |0.0002 ... |0.002 |к |0.0009 |Ы,з |0.0005 |Ю,ш |0,0001 ... |0.002 |м |0.0008 ... |0.0004 ... |0.00009 ... |0.0017 |д |0.0008 |ч |0.0004 |ф |0.00006 ... |0.0012 |п |0.0007 |й |0.0003 | | ... |0.0012 |у |0.0006 |х |0.0002 | | ... ... ... ... ... ... ... анықта.
Шешуі: 0,001416
Нысандарды толықтыруға арналған есептер:
Көп нүктенің орнына қажетті сөзді қойыңыз.
Ағылшын тіліндегі Binary digit сөзі ... ... деп ... ... ... ... қажетті сөзді қойыңыз.
Сегіз разрядты екілік кодпен ... символды кодтауға болады.
(жауабы: 256)
Көп нүктенің орнына ... ... ... ... ... ... деп ... ... процесс)
Көп нүктенің орнына қажетті сөзді қойыңыз.
Қандайда бір алфавитті пайдаланып ақпаратты жазуды ... деп атайды.
(жауабы: кодтау)
Көп нүктенің орнына қажетті сөзді қойыңыз.
Ақпарат бұл ... ... ... ... орта мен ... болып жатқан процесстер туралы хабарлар
мен мәліметтер)
ІІІ-деңгей бойынша тапсырманың екі түрі бар:
таныс емес, жаңа жағдайда меңгерілген білім мен біліктілікті ... ... ... жаңа ... ... білім мен біліктілікті қолдануға
тапсырмалар:
16 түсті 10 x 10 ... ... ... ... ... код бойынша
суретті, түсін және фон түсін анықта?
1111 1111 1111 1111 1111 1111 1111 1111 ... 1111 1111 1111 1110 1111 1111 1111 ... 1111 1111 1110 1110 1110 1111 1111 ... 1111 1110 1110 1110 1110 1110 1111 ... 0110 0110 0110 0110 0110 0110 0110 1111
1111 0110 0110 0110 0110 0110 0110 0110 ... 0110 0110 0110 0110 0110 0110 0110 ... 0110 0110 0110 0110 0110 0110 0110 ... 0110 0110 0110 0110 0110 0110 0110 ... 1111 1111 1111 1111 1111 1111 1111 ... – ақ түс
1110 – сары түс
0110 – қоңыр түс
Екілік кодтау нәтижесінде үй бейнесі жасырылған.
Кіші жоба тақырыптары:
Компьютер және оның ... ... ... бойынша тапсырманың
қолданбалы сипаттағы жобалар;
үдерісті модельдеу жобалары;
пәнаралық сипаттағы жобалар
Ситуациялық есептер
Қиындық деңгейі жоғары есептер
шығармашылық тапсырмалар
Жобалардың тақырыптары:
Excel ... ... ... ... ... зерттеу;
Ситуациялық есептер:
Сіз сары түс жанған кезде бағдаршамның жанына келдіңіз.Осыдан ... ... ... ... сіз қандай ақпарат алдыңыз?
Жауабы: 2x=2, 2x=21, x=1.
Лоторея ойнауға арналған барабанның ішінде 32 шар бар. 1-ші ... ... ... ... ... ... 32 ... ішінен кез келгенін алғанда олар тең ықтималды болса, онда
бір түскен номерде ақпараттың санын келесі теңдеуден ... ... Х=5 ... ... 4 ... бассейнге бір топ мектеп оқушылары келді.
Жаттықтырушы топтың 3- номерлі бағанда жүзетінін ... Осы ... ... ... алды?
Жауабы: 2x=4, x=2.
Себетте 8 шар жатыр. Шарлар әр түрлі түсте. ... ... ... туралы хабарлама қаншама ақпарат береді?
Жауабы: 2x=8, x=3.
Мектеп кітапханасында кітапқа толы 16 ... бар. Әр ... 8 сөре ... ... оған керек кітаптың бесінші стелаждың жоғарғы үшінші
сөресінде тұратынын айтты. Кітапханашы Петяға қанша ақпарат берді?
Жауабы: 2x=16, x1=4, 2x=8, x2=3, ... ... балл ... берілген бағалар
Баға: анализ-синтез процесі, салыстыру, мағынасын анықтау, ақпарат, ауызша
түсініктер
Біліну
Байқау
Тексеру
Өлшену
Ескерілу: ... ... ... ... ... байланыс – негізгі функция
Тексеру – бағалау функциясы мемлекеттік аттестацияның құралы ретінде
Қорытынды және жинақты ... ... ... көшу;
- оқу орнын;
- мамандық меншіктелу;
- мадақтау, сыйлық, жеңілдіктер.
Оқу орындарының ... ... ... ... тәжірибені орындау, үйрену және қорытындылау үшін
Педагогикалық
Оқытушы
Дамытушы
Тәрбиелеуші
Диагностикалық
Профилактикалық
Бағыттаушы

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Информатика пәні бойынша критерийлі-бағытталған тест тапсырмаларын жасау әдістері.24 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру17 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
«Ақсай» ХБК ЖШС-нің маркетингтік іс-әрекетін бақылау61 бет
Адам іс-әрекетінің философиялық, психологиялық және педагогикалық негіздері44 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Адам әрекетінен кейін табиғаттың өзгеруі 6 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь