Delphi ортасында тестілеу бағдарламасын құру жобасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Тест бағдарламасын құру кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Тестілеу процесінің кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Delphi ортасымен танысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Delphi бағдарламасының құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Delphi бағдарламалау тілінің негізгі түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ...
Кластың құрушылары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Delphi ортасының меню жолы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Delphi ортасының компоненттер тақтасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Бағдарламаның құрылымдық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Объектілер тармағының терезесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Программалар коды терезесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Тест бағдарламаның блок.схема алгоритмін өңдеу ... ... ... ... ... ...
Тестілеу жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Тестілеу бағдарламасының орындалуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Жобаның техника.экономикалық негіздемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Жұмыстың қысқаша сипаттамасы және оның тағайындалуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Бағдарламаның өнімді құрудағы шығындарды анықтау ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қазіргі кезде дербес компьютерлерді пайдаланушылар арасында Windows операциялық жүйелері жанұясы танымал және бағдарлама жасауға қызыққандар, осы жүйеде жұмыс жасайтын бағдарламалар жазуға ынталанады. Есептеуіш техниканың дамуы, бағдарламаны қамтамасыз жасау құралдарына деген эффективті қажеттілік, бағдарламалау тілдерінің пайда болуына әкелді, олардың ішінде келесілерді Borland Delphi және Microsoft Visual Basic көрсетуге болады. Тез жасау жүйесінің негізіне көрнекі жобалау технологиясы және оқиғалы бағдарламалау жатады. Оның мәні жасау ортасы бағдарламаның генерация кодының үлкен бөлігін алады және бағдарламалаушыға диалогтық терезелермен және жағдайларды өңдеу функциясын құрастыру жұмыстарын қалдырады.
Borland Delphi қазіргі уақытта бағдарламаудың ең танымал тілдерінің бірі болып саналады. Borland Delphi Windows –қа кәсіби деңгейлі интерфейсі бар қолданбалы бағдарлама жасауға мүмкіндік береді. Бұл дипломдық жобада қолданушының қосымша модульдік жобасын шешуде Windows ортасының мүмкіндіктері қарастырылған.
Осы жобада программаларды тестілеу және жөңдеу бағдарламасын Borland Delphi бағдарламалау ортасының мүмкіндіктері арқылы жүзеге асады.
Жобаның мақсаты - Borland Delphi интерактивті жобалау ортасында мектепте программаны тестілеу бағдарламасын құру болып табылады. Тест оқушы білімінің деңгейін ғана анықтап қана қоймайды, оның ойын жүйелеп, жылдам есептеуіне, логикалық ойлау, есептеу дағдыларының қалыптасуына, тез шешім қабылдау қасиетінің дамуына тиімді әсер етеді. Тест оқушының білім дәрежесін қандай екендігін анықтайтын және ол білімді түрлі жағдайларда қолдана білуін тексеруге мүмкіндік беретін тиімді жол.
1. Архангельский А.Я. Программирование в Delphi 6. – Москва -2000г.
2. Архангельский А.Я. Справочное пособие по Delphi 6 -Москва 2000г.
3. Баас Р. и другие. Delphi 6. Для пользователя. - Киев, 2000г.
4. Бобровский В.А. Delphi 6. Начальный курс. - СПб, 1998г.
5. Бобровский В.А. Delphi 6. Учебный курс. - СПб, 2000г.
6. Байжұманов М.Қ., Жапсарбаева Л.Қ. Информатика.-Астана:«Эверо», 2004ж.-256 б.
7. А.Ә. Шайқұлова, С.Т.Аманжолова, Н.Т.Асқарова Бағдарламалық жасақтаманың қазіргі заманғы жабдықтары «Фолтант» баспасы/Астана-2007ж.11-13б.
8. Глушаков С.В., Клевцов А.Л. – Программирование в среде Delphi 7.0. ФОЛИО, 2003.
9. Глинский Я.Н., В.Е.Анохин, В.А.Ряжская – TURBO PASCAL 7.0 и Delphi. Учебное пособие. Москва – Санкт – Петербург – Киев. 2001.
10. Гусева А.И.Учимся программировать Pascal 7.0.-М:«Диалог-МИФИ»,2001г.-256 с.
11. Камардинов О.Есептеуіш техника және программалау.- Алматы: «Рауан», 1997ж.-421 б.
12. Культин Н. Б.- Delphi в задачах и примерах. – СПб.: БХВ – Санкт – Петербург, 1999.
13. Культин Н. Б. – Программирование в TURBO PASCAL 7.0 и Delphi/ - СПб.:БХВ – Санкт – Петербург, 1999.
14. Культин Н.Б. Delphi 6. Программирование на Object Pascal.-СПб.
БХВ Санкт – Петербург, 2002г.-528 б.
15. Культин Н. Б. – Основы программирование Delphi 7. Санкт-Петербург. БхВ – Петербург 2003.
16. Канзюба С.П., Громов В.Н. Delphi5. Базы данных и приложения. Лекции и упражнения. - К: «Диасофт», 2001г.-576 б.
17. Рейсдорф Кент. Delphi 6. Освой самостоятельно. - М.:Бином, 1999г7
18. Сыдықов Б. Д., Ш. Т.Шекрбекова, Н. И. Культин - Delphi ортасында бағдарламалау практикумы./ Алматы, 2005ж. /
19. Тейксера, Стив, Пачеко, Ксавье. Delphi5, Руководство разработчики, том 2. Разработка компонента и программирование баз данных: Пер. с англ.- М.: Издательский дом «Вильямс», 2001г.-992 б.
20. Титаренко Г.А. «Автоматизированные информационные технологии в экономике». 1999г. 570 б.
21. Фаронов В.В., Шумаков П.В. Delphi5. Руководство разработчика, базы данных. М: Налидж, 2000г.-640 б.
22. Фаронов В. В. - Delphi 5. Учебный курс. – М..Нолидж, 2001.
23. Семакин И.Г., Шестаков А.П. Основы программирования.-Москва: «Мастерство», 2001г.-254 с.
24. Эбнер Михаэль. Delphi 6. Руководство разработчика. - Киев, 2000г.
25. Халықова Қ.З., Бостанов Б., Тұрғынбаева А. Объектілі бағдарланған программалау жүйелерінің негіздері. Оқу құралы. Абай ат. ҚазҰПУ. Алматы, 2005. -301б.
26. Халықова Қ.З Паскаль тілінде программалау. Оқу құралы Абай ат. АлМУ. Алматы, 2002 -210 б.
        
        |Delphi ортасында тестілеу бағдарламасын құру жобасы              ...                              ... ... құру                                          ...    ... ...                                              ...                                                           ... ...                                                 ...                                                      ... ...                                           ...      ... ... ... негізгі                             ...                      ...                                                          ...                                             ... ... меню                                            ... ортасының компоненттер                                    ...               ... ...                                         ...              ... ...                                            ... коды                                                ...                                                          ... ...  ... ...                        ...                                    ...  ...                                                ...                                                    ... ...                                         ...          ... ...                                     ...                  ... ... ... және оның                           ...                             ... өнімді құрудағы шығындарды                         ...                                        ...                               ...                                                      ...                                                     ...                              ... ... дербес компьютерлерді  пайдаланушылар  арасында  Windows
операциялық жүйелері жанұясы танымал және бағдарлама жасауға қызыққандар,
осы ... ... ... ... ... ... ... дамуы, бағдарламаны қамтамасыз жасау құралдарына ... ... ... ... ... ... әкелді,
олардың ішінде келесілерді Borland Delphi және Microsoft Visual ... ... Тез ... ... ... көрнекі жобалау
технологиясы және оқиғалы бағдарламалау жатады. Оның мәні ... ... ... ... ... бөлігін алады және бағдарламалаушыға
диалогтық терезелермен және жағдайларды өңдеу ... ... ... Delphi ... уақытта бағдарламаудың ең танымал тілдерінің
бірі болып саналады. Borland Delphi Windows –қа ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді. Бұл дипломдық жобада
қолданушының қосымша модульдік ... ... Windows ... ... жобада программаларды тестілеу және жөңдеу бағдарламасын Borland
Delphi бағдарламалау ортасының мүмкіндіктері арқылы жүзеге асады.
Жобаның мақсаты - Borland Delphi ... ... ... программаны тестілеу бағдарламасын құру болып табылады. Тест
оқушы білімінің ... ғана ... қана ... оның ойын жүйелеп,
жылдам есептеуіне, логикалық ойлау, есептеу дағдыларының қалыптасуына, тез
шешім қабылдау ... ... ... әсер етеді. Тест оқушының білім
дәрежесін қандай ... ... және ол ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін тиімді жол.
Жобаның міндеттері:
- Тапсырманың тұжырымдамасы мен ... әрі ... әрі ... ... Бір ... 3-5 ... жауабы болуы тиіс. Олардың ішінде біреуі
ғана дұрыс болады, басқалары жауабына жақын бірақ дұрыс болмауы
шарт;
- Сұрақтарға ... беру ... ... ... ... ... сұралушыларға бірдей дәрежеде түсіндіріледі, әдетте ол
жазба не электрондық құжат түрінде болады;
- Бірде-бір сыналушыға ... ... ... берілмейді;
- Тестен сынаудың нәтижелерін бағалау алдын-ала жасалған жүйе
арқылы барлығына бірдей қолданылады;
- ... ... ... және ... тұжырымдаманың мағынасы
сыналушылардың әрқайсысына түсінікті болуы ... ... ... ... ... ұпай бірдей (көбіне 1 ұпай) болуы
керек;
- Тест қолданудың жоспарланған жүйесі болуы керек.
І – деңгей ... ... «3» ... ...... ... ... жоғары) «4» жақсы бағасы
қойылады;
ІІІ – деңгей (эвристикалық деңгей) «5» өте ... ... төрт - ... ... ... ... - тест бағдарламасы,
яғни, тест бағдарламасын құру кезеңдері; тестілеу процесінің ... ... ... ... жалпы түсінік беріледі. Екінші бөлімде ... ... ... ... арналған тестілеу программасы
келтіріледі, яғни, шығару жолдары көрсетіледі. ... ... - ... ... ... ал ... бөлімде -
еңбекті қорғау заңдары, компьютермен жұмыс кезіндегі қауіпсіздік техникасы
қарастыралады.
1. Тест ... ... ... ... (test, ағылшын сөзі «сынау» деген мағына береді) дегеніміз
программаның немесе оның жеке бөліктерінің дұрыс ... ... ... және ... бұлар бірінен бірі айқын ажыратылған ... бірі ... екі ... жөндеу кезінде синтаксистік қателіктердің және кодтаудың айқын
қателіктерін төңіректеу және жою ... ... ... кезінде айқын қателіктері жоқ программаның жұмыс
істеу қабілеттілігі тексеріледі.
Тестілеу қателіктің бар ... ... ал ... ... ... істемеу себептерін анықтайды.
Қазіргі заманғы программалау жөндеу жұмысы жөндеуші деп ... ... ... пайдалану жолымен жүзеге асырылады. Бұл құралдар
программаның ішкі жұмысын зерттеуге ... ... ... ... мына төмендегідей мүмкіндіктер береді:
• әрбір командадан соң, ... ... ... ... ... ... ағымдағы мәнәі қарау немесе кез-келген
өрнектің, оның ішінде стандартты функцияларды пайдаланып мәнін
табу ... ... ... жаңа мәнін пайдаланып
орындау;
• программада «тексеру нұктелерін» орнату, яғни аралық нәтижелерді
бағалау үшін программа ... өз ... ... ... ... жөндеуде мыналарды есте сақтау маңызды;
• жөндеу процесінің басында қарапайым тестілік деректерді пайдалану;
• пайда болатын қиындықтарды ... ... және ... ... жою;
• қателіктің есебі компьютерде деп есептемеу керек.
Программа қаншалықты өте ... ... де оның ... ... ... ... программаның тестер жүйесінде
тікелей орындалуын тексеру болып табылады.
Егер ... ... ... ... ... жүйесінен
өткенде барлық жағдайда дұрыс нәтижелер беретін болса, онда программаны
шартты түрде дұрыс деп ... ... ... ... ... үшін ... ... нәтижелері
алдын-ала даярланған немесе белгілі болуы тиіс.
Эталондық нәтижелерді прогрмманың компьютерде орындалу ... ... ... ... алғанға дейін есептеп шығарып қою керек.
Тестілік деректер қателіктердің пайда болуының ... ... ... ... ... ... болуы тиіс, атап айтқанда:
• алгоритмнің әрбір тармағының сыннан өтуі;
• кезектегі тестіден ... ... ... ... ... ... ... істейтіндігін тексеру үшін бірінші тестің
мүмкіндігінше қарапайым болуы;
• есептеу көлемін қысқарту үшін ... ... ... ... ... ... ... санының, итерациялық есептеулер үшін алынған
дәлдіктің, ... ... ... интерация санының
есептеулер көлемін қысқарту тұрғысынан берілуі;
• есептеулерді азайтудың тексеру сенімділігін төмендетпеуі;
• тестілік деректер ... ... ... ... ... ... тәсілімен анықтауда қиындықтарға алып келетіндіктен
және көптеген жағдайлар тексерілмей қалатындықтан тестілеудің
белгілі мақсатқа бағытталған және ... ... ... ... ... түсідің біртіндеп жүргізілуі.
1. Тест бағдарламасын құру кезеңдері
Соңғы кезде тестілеу (сынақтау) маманды жұмысқа алу кезінде, мекеме
қызметкерлерінің ... ... ... және т.б. ... кеңінен
қолдануда. Тестілеу жұмыстарын жүргізуде компьютерді пайдалану негізгі ... ... ... ... ... ... мен оқушыларды
семестр, тоқсан ішінде бірнеше рет ... - ... ... ... негізгі әдістерінің бірі. Өзіндік жұмыстар, ... және тест ... ... ... ... деңгейін
көрсететіні сөзсіз.
Тест тапсырмаларын құру барысында мынадай әдістер бар:
- таңдау;
- сәйкестендіру;
- ... ... ... ... ... ортақ қасиет - олар студенттердің есте ... ... ... ... түрлі тәсілдерін меңгеру қабілеттілігі
т.с.с. ... ... - ... бағытталған. Тест тапсырмалары көп
деңгейлі және көп нұсқалы болып құрылуы да ... ... ... ... ... үш кезеңге бөлуге болады.
1.Қалыпты жағдайда тексеру. Программалардың жұмыс істеуінің нақты
жағдайына тән алғашқы деректер негізінде ... ... ... ... Бұл жерде тестілік ... ... ... ... ... мәндері. Бұл жиын программа
дұрыс жұмыс істеуге тиісті алғашқы деректерден тұрады. Өте кіші немесе ... ... және ... ... ... ... ... мысалдары
болып табылады.
Барлық программалар қандайда бір шектеулі алғашқы деректер
жиынын өңдеуде ... ... ... Сондықтан мына төмендегі
сұрақтарға жауап алу маңызды:
1. Айнымалының теріс және нолдік мәндерін өңдеуге ... ... да бір ... қателіктің себептерінен дәл сол
мәндерді өңдеуге тура келсе не болар еді?
2. Егер массив элементтері оны хабарлауда көрсетілген саннан ... онда ... ... ... ... программа өзін қалай
ұстар еді?
3. Егер өңделіп жатқан сан өте кіші немесе өте үлкен болса, онда не
болар еді?
Программа дұрыс емес ... ... ... ... ... ... ұқсас, бірақ дұрыс емес нәтиже беретін ... ең ... ... ... өзі ... ... алмайтын кез келген деректерді ... болу ... Delphi ... танысу
Бағдарламалауға деген қызығушылық күн сайын өсуде. Бұл күнделікті
өмірге ақпараттық технологиялардың енуімен және дамуымен ... ... адам ... ... жасаса, онда ол адамда ерте ме, кеш пе ынта,
кейбір кездері бағдарламаларды үйрену қажеттілігі туындайды.
Қазіргі кезде ... ... ... арасында Windows
операциялық жүйелері ... ... және ... ... осы жүйеде жұмыс жасайтын бағдарламалар жазуға ... ... ... ... ... жасау құралдарына
деген эффективті қажеттілік, бағдарламалау жүйесінің пайда болуына әкелді,
олардың ішінде келесілерді Borland Delphi және ... Visual ... ... Тез ... ... ... көрнекі жобалау
технологиясы және оқиғалы бағдарламалау жатады, оның ... ... ... генерация кодының үлкен бөлігін алады және бағдарламалаушыға
диалогтық терезелермен және жағдайларды өңдеу ... ... ... – бұл Windows ... ... ... ... жасау ортасы. Delphi-де бағдарламалар, қазіргі көрнекі
жобалау ... ... ... ол өз кезегінде
бағдарламалаудың объекті-бағдарлану ... ... Delphi- ... Object Pascal ... ... және ол Turbo ... ... және дамытушысы болып табылады. Delphi және ... ұзақ ... ... және қазіргі кезде ол, ең жаңа
компьютерлік технологиялары бар өнім ... ... ... ... көмегімен, консольдық тіркемелерден бастап және мәліметтер қорымен
Internet үшін тіркемелерін аяқтайтын, ... ... ... ... ... ... ... немесе қосымшалар IDE
(Integrated Development Environment)- дамып отыратын құрылымдық ортада
орындалады. IDE ортасы көптерезелік жүйе деп саналады және оның
жүктелгеннен кейінгі ... ... ... ... ... ... 1.1 IDE ... құрамына 4 терезе кіреді
1.Негізгі терезе (Projegt1.dpr);
2.Объектілер бақылаушысының терезесі (Object Inspector);
3.Форманың құрастырушының терезесі (Form1.dfm);
4.Программа ... ... ... ... ... яғни бір ... тек қана бір қолданбалы
программамен жұмыс атқаруға болады. Программа жобасының ... ... ... қатарында көрсетіледі.
Форманың терезесінен Unit кодына жөне одан кері өту F12 пернесі
арқылы орындалады.
1.5 Delphi бағдарламасының құрылымы
Delphi ортасы – ... ... өте ... ... ететін орта.
Delphi ортасын шақырғаннан кейін ортаның жұмысын басқаратын алты
негізгі ... ... ... ... Объектілер тармағының терезесі(Form 1);
3. Объектілер инспекторының терезесі немесе ... ... ... (Object ... Броузер (көру) терезесі(Object TreeView);
5. Программа кодының терезесі(Unit 1.pas);
Программа кодының терезесін көру үшін Ғ12 ... басу ... – ді алаш ... ... ... ... барлық терезенің
үстіне шығады. Осы терезенің көмегімен Inprise ... WEB ... ... туады.
Негізгі терезе. Негізгі терезе құрылатын программаның жобаларын
басқаратын негізгі қызметті атқарады. Бұл ... ... ... ... және ең ... ... орналасады. Негізгі терезеде Delphi
ортасының бас менюі, пиктографиялық ... ... ... палитрасы орналасқан.
Бас меню жобаны басқаруға арналған барлық қажетті командалардан
тұрады. Бас менюдің ... ... ... ... ... опциялар
тақырыбын қамтиды.
Бас терезенің барлық элементтері арнайы панельдерде ... ... жақ ... ... батырмалары бар. Бас менюден басқа кез келген
панельді терезеден алып тастауға болады.
Панельде ... ... ... ... үшін оған ... тышқанның сол жақ батырмасын басу жеткілікті. Бұдан кейін ашылған
көмекші меню ... ... ... ... келтірілген және
олардың статусы көрсетілген (жалаушалар). ... ... ...... ... таңдағаннан кейін баптау терезесі пайда болады.. енді
қажет емес ... алып ... да ... Commands ... ... батырмаларды таңдап, оны экранға тасып апаруға болады.
Негізгі терезеге жиі ... ... ... Chek – ... ... синтаксисін тексеру;
View/Debug Windows/Watches – отклаткалық режимді ... ... ... т.б.;
Delphi – дегі кез келген программа жоба файлынан (файлдың заты .dpr)
және бір немесе ... ... ... .pas) ... Әрбір осындай
файлдар Object Pascal – дың ... ... ... 1.2 Delphi бағдарламасының құрылымы
1.6 Delphi бағдарламалау тілінің негізгі түсініктері
Кластар – бұл ... ... ... және оның ... үшін ойластырылған программистердің ерекше өнер табысы. Кластардың
негізінде үш іргелі принцип ... олар ... ... ...... ... мен қасиеттер деп аталатынүш маңызды ұғымның
бірлігін береді. Осы үш маңызды ұғымды бір ... ... ... ... ... жағдайда, инкапсуляция класты программаның қалған
бөліктерінен оқшаулауға мүмкіндік береді, нақты бір есепті шешудің ... ... ... ... ... да бір басқарушылықты
арттырады. Мысалы, Tform класы Windows – терезесін құруға ... ...... ... ... ... жұмысын, Ttimer класы
программа жұмысын таймермен қамтамасыз ететін құралдарды қамтиды ... ... ... ... ... ... ... қуатты құрал болып табылады. Delphi жүйесінің кластар кітапханасы
– бұл программа құруға арналған Borland ... ... ... ... ... ... класс басқа кластан туындайды. Ол үшін оны хабарлағанда
ата- ана кластың аты көрсетіледі:
TchildClass = class (TParentClass)
Туындаған кластан автоматты ... ... ата- ... ... әдісі
және қасиеті шығады және олардың жаңамен толықтырылуы ... ... ... ... ... кезеңмен құруды және өзінің ... ... ... ... ... Pascal – дың барлық кластары ... ата – ана ... ... Бұл ... өрісі және қасиеттері жоқ, бірақ өзіне кез
... ... ... ... қасиеттерін қамтитын жалпы
тағайындалудың әдістерін қамтиды. Программист ТObject класы ата – ... ... құра ... Оған ... ... ... = Class ... )
TaClass = Class
Мұрагерлік принципі ТObject класынан оның ұрпақтарына қарай дами
отырып, ... ... ... ... ... әкеледі. әрбір ұрпақ
өзінің ата – анасының мүмкіндіктерін толықтырып, оны өзінің ... ... ... ... ... қарайтырайық. TPersistent класы өзінің
Тobject ата- ... ... ... ол ... ... , оны одан ... ала ... нәтижесінде оның барлық ұрпақтары осы
мүмкіндіктерді орындай алады. ... ... өз ... ... ... ... оны өзінің ұрпақтарына бере алады.
TControl класы файлдармен және ... ... ... ... қоймай, сонамен бірге экранда көрінетін бейнелерді құруға және ... ... ... ал оның ... ... ... де құра алады және т.б. «3-сурет».
Сурет 1.3 Delphi ... ... ... – бұл ... ... ... әр түрлі тәсілмен
шешетін кластар қасиеті. Object Pascal – дың шеңберінде кластардың қасиеті
оған кіретін ... ... ... ... ... қандай
да бір әдістің алгоритмін өзгерте отырып, программист бұл ... ... жоқ ... ... бере ... ... өзгерту үшін оны сол
ұрпақта жабу қажет, яғни ұрпақта бір ... ... ... оған ... жүзеге асыру қажет. Нәтижесінде объект – ата – ана мен объект ... әр ... ... ... бар, ... әр ... ... екі бір атаулы әдіс жұмыс істейтін болады.
Object Pascal тілінде полиморфизм тек ... ... ... мен ... әдісін жабумен шектелмейді, сондай-ақ
оларды виртуалдандыруда жүзеге асады.
Кластың құрушылары
Өріс деп кластағы ... ... ... Өріс ... ... ... ... оның ішінде класта болуы мүмкін;
Мысалы:
Type
TMyClass=class
AIntField:Integer;
AstrField:String;
AObjectField:TObject;
……………………….
End;
Әрбір объект өрістер жиынтығын алады, бірақ осы кластың барлық
объектілері үшін ... ... мен ... жиынтығы бар. Инкапсуляцияның
іргелі принципі өріске кластың әдістері мен қасиеттерінің көмегі ... ... ... ... ... ... Object Pascal тілінде өріске
тікелей шығуға рұқсат ... ... ...... ... барлық аталарынан барлық өрістерді ала алады
және оны өзінікімен толықтырады, бірақ алдын-ала ... ... ... ... ... ... төмен орналасса, соншалықты оның
объектілерінен мәліметтер ала алады.
Класта инкапсуляцияланған процедуралар мен ... ... ... Олар ... ... ... тәрізді хабарланады:
Type TMyClass=class
Function MyFunc(aPar:Integer):integer;
Procedure MyProc;
End;
Кластың әдістеріне кіру оның өрістеріне кіргендей құрама атаулардың
көмегімен жүзеге асырылады.
Var
AObject:TmyClass;
Begin
……………………
AObject:MyProg;
…………………..
End;
Жоғарыда айтылғандай ... ... ... ... тұруы
мүмкін. Мысалы,
Type
TparentClass=Class
Procedure DOWork;
End;
TChildClass=Class (TParent Class);
Procedure DOWork;
End;
Екі класстың ұрпақтары да DOWork процедурасының атауы бойынша ... ... ... ... бұл ... ... ... орындалады.
Мұндағы әдістерді ауыстыру статикалық деп аталады, яғни копмильятормен
программаны ... ... ... ... ... ... Мұны жүзеге асыру үшін ... ... ... әдіс
динамикалық немесе виртуалды түрде хабарлануы тиіс. Осындай хабарлауды
кездестіргеннен кейін компилятор екі ... ... DMT (Dynamic ... және VMT (Virtual Method Table) оларды ... ... ... әдістердің кіру нүктесіндегі ... ... ... ... ... ... сәйкес кестелердің бірінен қосалқы
программаға кіру нүктесінің адресін шығаруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... алмастыру override (жабу) директивасымен
хабарланады. Осы нұсқауды алғаннан кейін, ... ... ... ата – ... кестесіне класс – ұрпақ ... кіру ... ал ... жаңа ... ... ... әрекетті
орындауға мүмкіндік береді.
Динамикалық және виртуалдық әдістердің арасындағы айырмашылығы –
динамикалық әдістер кестесінде осы ... тек dynamic ... ... ... ... ал ... ... сол кластың виртуалдың
әдістерімен қатар, оның барлық аталықтарының да ... ... ... ... ... іздеуді жүзеге асырады, сондай-ақ,
динамикалық әдіске оралғанда программа ... DMT ... ... ... одан ... ... класын қажетті кіру нүктесі табылғанша
іздейді.
Динамикалық жабылатын әдістер ешнәрсе орындамауы ... ... ... ... деп ... олар ... жабылуға
міндетті. Программист adatract директивасымен хабарлау арқылы ... ... ... қоя ... ... (TWinControl)

Procedure DRAW (IsSHOW:Boolean);
Virtual; abstract; end;
TvisualChildObject=class(TWinControl)

Procedure DRAW (IsSHOW:Boolean):override;
End;
Var
aVisualObject:TvisualObject;
aVisualChild: TvisualChildObject;
begin

aVisualObject. SHOW; {қате / Абстракт әдіс шақырылды}
aVisualObject. SHAW ... ... ... DRAW әдісі жабылған}
… End;
Жабылмаған абстракт ... ... ... ... қате ... Сауатты құрылған программада абстракт әдіс шақырылмайды. ... ... ... екі ... әдіс кіреді: конструктор және
деструктор. Tobject класында бұл әдістер Create және Destroy деп ... ... ... ... үлестіреді және жадының осы
адресіне SELF айнымалысын орналастырады, ал ... ... ... ... және ... процедура болып табылады, бірақ
Constructor және destructor қызметші сөздерінің ... ... Create ... ... ... объектінің дұрыс жұмыс істеуіне қажетті қандай
да бір әрекетті орындайды. Сондықтан класс ... ... ... ... ... ... одан кейін қосымша әрекеттер
жүзеге асырылады. Аталық кластағы кез ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:
Constructor TMyClass.Create (Value:Integer);
Begin
Inherited Create; //Мұрагер конструкторды шақыру
Inherited:= Value //Қосымша әрекетті орындау
End;
Кейбір ... ... ... және ... ... ... Мұндағый әдістер кластың әдістері деп аталады, олар class қызметші
сөзінің көмегімен шақырылады.
Type
TMyClass=class (TObject)
Class Function GetClassName:String;
End;
Var
S:string;
Begin
S:=TMyClass.GetClassName;

End;
Кластың әдістері өрістерін шақыра ... ... ... ... ... Әдетте класс туралы қызметші ақпаратпен шектеледі:
класс аты, ... ... аты, ... ... және т.б.
Қасиеттер-бұл өріске кіру мүмкіндігін реттейтін кластардың арнайы
механизмі. ... ... read және write ... сөздерінің
көмегімен хабарланады (read және write ... тек ... ... ... ... ... Әдетте қасиет қандай да бір
өріспен ... ... және осы ... ... ... одан ... кластың әдістерін көрсетеді.
Мысалы:
Type
TaClass=Class
IntField: integer;
Function.GetField:integer;
Procedure SetField (Value: integer);
Property IntegerValue:integer ... write ... ... ... өзін ... өріс ... көрсетеді.
Сондай-ақ, төмендегідей операторларды жазуға болады:
Var
aClass:TaClass;
Value: integer;
Begin
aClass:=TaClass.Creat {Өрісті немесе
қасиетті шақырар
алдындағы конструктордың
міндетті шақырылуы}
aClass.InterValue:=0;

Value:=aClass.InterValue;

aClass.Destroy; //керек емес объектіні
өшіру
end;
Мұнымен бірге, төмендегідей меншіктеу ... ... ... ... ... ... ... айырмашылық –
қасиеті шақырғанда SetField ... ... ... қосылады және арнайы
әрекеттер орындалады.
Оқу программасында келтірілген
LbOUTPUT.CAPTION:=”жол” операторын еске түсірейік.
Label компоненттің Caption ... SetText ... ... ол ... символдар жолын сақтап қана қоймай, жаңа ... де ... ... ... оқу ... жазу үшін ... болмаса сәйкес
әдістің атауының орнына өріс атауын көрсетуге болады:
Type
TaClass=Class;
IntField:integer;
Procedure SetField(Value:integer);
Property IntegerValue: Integer read
IntField write SetField;
End;
Егер қасиет тек оқу ... жазу үшін ғана ... ... онда ... ... ... болады. Қасиет өріспен байланыспауы да мүмкін.
Шынында, ол қасиеттің өзінің типіндей ... ... ... ... ... бір немесе екі әдісті сипаттайды.
Жобаның құрылымы. Жоба ... Object Pascal ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл программа
Delphi – де ... ... ... ... жолдардан тұрады. Оны көру
үшін Delphi – ді ... бас ... ... Source ... Delphi Project1 ... ... код терезесін шығарады:
Program Project1;
Uses
Forms,
Unit1 in ‘Unit1.pas’ {fmExample};
{SR*. RES}
Begin
Application. Unitialize;
Application. Greate Form (TfmExample, ... ... ... ... қарайтылған шрифтпен қызметші сөздер жазылған, ал
курсивпен фигуралық жақша ({}) ішіне түсіндірме жазылған. ... ... ... ... End ... ... тұр. End сөзінен кейінгі
нүктеден соң жазылған жазуды программалық бірліктің терминаторы деп ... ... ... ... терминетор кездесетін болса, компилятор
программаны жолдауды тоқтатып, мәтіннің қалған бөлігін ескермейді ... Pascal ... ... ... ... роль атқарады. Әрбір
қызметші сөз компиляторға ... ... ... тек ... ... ... компилятор үшін ешқандай мәні жоқ, түсіндірме
кездессе, компилятор оны ... ... ... ... үшін аса ... ол ... түсінуді жеңілдетеді. Object
Pascal тілінде фигуралық жақшаға ({}) алынған кез ... ... ... ... ... ... мәтінде екі түсіндірме бар, бірақ {SR*. RES}
жолы шын ... ... ... Бұл ... ... ... фрагменті –
компилятор директивасы деп аталады. Директивалар S символынан басталады.
Түсіндірме үшін сондай – ақ, (*,*) және // ... де ...... ... тәрізді, ал // символдары ... ... ... ... дейін жазылатынын ескертеді.
Program сөзінен кейінгі жазылған атау мен соңынан қойылған «;»
программа тақырыбын құрайды. ... ... ... ... ... ... программада пайдаланылатын идентификаторларды
сипаттайды. Идентификаторлар типер, айнымалылар, ... ... ... ... ... Uses ... сөзінен кейін
басталатын сөйлемнің көмегімен программист программаның ажырамайтын
құрамдас ... ... ... басқа файлдарда ... ... ... ... компиляторға хабарлайды.
Программадағы:
Uses
Forms,
Unit1 in ‘Unit1.pas’ {fmExample};
Жолдар программада файл жобамен қатар, Forms және Unit1 модульдері
пайдаланатындығын ... Forms ... Delphi – де ... ... ... - әлі белгісіз, жаңа модуль, Delphi ... ... ... бар ... атын да ... (in ... және файл ... форманың сипаттамасы {fmExample} – де.
Программа денесі Begin сөзінен басталып, End. ... ... ... Object Pascal – дың ... ... ... операторда қандай да бір әрекет жүзеге асырылады – айнымалы
мәнін өзгерту, есептеу нәтижесін ... ... ... ... ... ... мысалда программа денесінде үш орындалатын оператор бар:
Application. Unitialize;
Application. Greate Form ... ... ... ... әрқайсысы Application объектілер әдісінің біріне ... ...... ... ... мен ... ... арнайы дайындалған программа фрагменті. Мәліметтер деп объектінің
өрістерін, ал қосалқы программа деп оның ... ... ... ... ... да бір ... есепті шығаруға арналған,
программада бөлінбейтін бүтін ретінде ... ... ... тілдерінде маңызды роль атқарады. Объектінің басты екі қасиеті
бар: оның функционалдығы мен ... – ді ... ... объектіні қарастырған, ол көп қабатты
программалар үйін тұрғызатын кірпіштер тәрізді. Программаны ... ... ... ... ... деп ... объектісінде Windows программаны толығымен басқаруға
қажетті мілңметтер мен қосалқы программалар ... Delphi ... ... жаңа ... үшін ... ... программасын құрады.
Application. Initialize жолы Application объектісінің ... ... ... Осы ... ... ... ... қандай
да бір программа фрагментін орындауды талап ететін кодты құрады. ... ... ... (яғни программистердің тілімен айтқанда,
қосалқы программадан ... ... ... басқарудыпрограмманың
келесі жолына береді, ол Сreate Form әдісі арқылы шақрылады.
Application объектісінің Сreate Form ... ... бас ... құрып көрсетеді, ал Run – Windows – ден түскен пайдаланушының
әрекеті жөніндегі ... ... ... оны ... ... асырады.
Пайдаланушы Close батырмасын тышқанмен белгілегенде Windows программаға
программа жұмысын тоқтатып, оған ... ... ... ... ... ... ... қорыта келгенде, файл жобаны толығымен Delphi өзіқұрады. Осы
себепті файл – ... ... ... орны ... ол ... ... ... Күрделі жобаларды құрғанда бұл файлды оған кіретін
басқа формалардың қызметін түсіндіру үшін, сондай – ақ, программа ... ... ... ... ... орындау үшін пайдалануға болады
Delphi ортасының меню жолы
Менюдің “Файл” (File) пункті командаларын қарастырайық. Бұл ... ... ... ашу»(Открыть проекта),
«Таңдау»(Выбрать), «Сақтау»(Сохранить) және т.б. командалар қарастырылған.
Толығырақ сипаттама алу үшін ... 1» -де ... 1 ... ... (File) ... ... ... |Сипаттамасы ... (New) ... ... ... ... форма, |
| ... ... ... ішкі меню ... (Open) ... ... форма, модуль, редактордағы |
| ... ... ... үшін ... ... |
| ... ... ... Егер ... |
| ... ... онда бұл форма экранда |
| ... ... ... проект… (Open |Құрылған проекттi жүктеу үшiн диалогты ... ... ... (.bpr или .bpk) ... 1 ... ... (Reopen) |Соңғы ... ... мен ... |
| ... тұратын iшкi менюдi көрсетедi |
|Сохранить (Save) ... ... оның ... ... |
| ... ... ... (Save As) |Проект файлындағы өзгертулердi енгiзiп ағымды|
| ... жаңа ... ... ... ... как… (Save |Ағымды проекттi жаңа атпен сақтайды ... As) | ... все (Save All) ... ашылған файл, проект пен модульдердi |
| ... ... ... ... және онымен байланысты ... ... мен ... жабады ... все (Close All) ... ... ... жабады ... ... (Use ... ... ... ... ... ... ... ... (Print) ... файлды баспаға бередi |
|Выход (Exit) ... ... және ... ... |
Менюдiң басқа пунктерiн қарастырайық. ... (Edit) ... (Undo) және ... (Redo) ... ... олар
редактормен жұмыс iстеу кезiнде жасалған қате әрекеттердiң салдарын жоюға
өте ... ... егер ... ... ... кездейсоқ өшiрiлген
жағдайда.
“Отменить” (Undo) командасын орнату үшiн редактор менюiндегi ... ... ... (Options | ... пунктiн қалай қолдануға
болатындығын түсiндiредi. “Отменить” (Undo) ... ... ... ... “Вырезать”(Cut), “Копировать”(Copy), “Вставить” (Paste)
және ... ... ... Windows-тың басқа
қосымшаларындағы осы командалардың қызметiмен бiрдей, ... ... тек ... ... визуалды компоненттерге де пайдалануға болады.
“Сделать верхним” (Bring To Front), ... ... (Send To ... (Align) және ... (Size) ... 1 сабақта талқыланған.
Қалған 4 пункт формаладың сыртқы түрiн жылдам ... ... ... программаны орындау ... ... ... “Find Error” ... ... командасы бар. Қате туралы хабарда
оның адресi (орны) көрсетiлген жағдайда Сiз ... Search | Find ... ... сол ... ... ... Егер мүмкiндiк болса,
Delphi ортасы программада қате жiберiлген ... сiздi ... ... (View) пунктi командаларын қарастырып, сипаттама берейік
«Кесте 2».
Кесте 2 Менюдiң ... (View) ... ... ... ... ... Проектов |Проектiлердiң менеджерiн көрсету ... Manager) | ... ... ... ... ... Онда өзгертуге |
|(Object Inspector) |болатын ... ... ... |
| ... ... ... ... формаңызға, модульге және т.б. орналастырған |
|(Object TreeView) |визуалды не визуалды емес компоненттердiң сатылы ағаш|
| ... ... ... ... дел ... ... ... ... do List) | ... ... ... ... ... ... бойынша |
|(Alignment Palette) |түзету ... ... ... ... бастапқы текстегi |
|(Browser) |идентификаторды iздеу және т.б. көру ... |
| ... ... кода ... ... ... ... типтердi, |
|(Code Explorer) |қасиеттердi, әдiстердi, глобалды ... |
| ... ағаш ... ... ... ... компонентов |Компоненттер палитрасының альтернативасы. Тышқан ... List) ... ... ... аты ... iздеуде |
| ... ... окон |Delphi ... ... терезелер тiзiмi ... List) | ... ... оған ... ... өту, ... ... |
|(Toggle Form/Unit) |немесе форманы таңдау ... ... ... ... ... ... | ... форм (Forms) |Проектiдегi формалар тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... құруға (build) болады. Егер Compile ... Run ... Delphi ... ... кейiн тек өзгертiлген модульге ғана қайта
компиляция жасайды. Бiр ... Build all ... ... қол ... бар ... барлығын қайта компиляциялайды. ... (Syntax Check) ... DCU ... ... тек ... ... тексередi.
Ең төмендегi Информация (Information) пунктi программа ... ... ... ... ағын және код ... өлшемi,
локальды динамикалық жадының өлшемi және ... ... ... (Run) ... ... ... және жүктеуге
және де командалық жолдың параметрлерiн ... беру үшiн ... ... компоненттер тақтасы
Компоненттер тақтасы - Delphi ортасының ең басты ... ... Ол ... терезенің сол жақ бөлігінде орналасқан және онда
қажетті компонентті ... ... ... ... ... ... бар. Компонент деп белгілі бір қасиеті бар программист формалар
терезесіне орналастыра алатын ... да бір ... ... ... көмегімен программаның сүлбесі (каркасы) жасалады. ... ... ... ... ... ... ... және
т.б. арқылы орындалады.
Батырмалар панелі тәрізді компоненттер ... ... Ол ... ... ... редактор терезесі компоненттер
палитрасындағы кез келген пиктограммаға курсорды келтіріп, тышқанның оң ... ... және ... ... ... ... ... тақтасы қосымшаға қатысатын компоненттерді ... ... ... - бұл Delphi – ... жинауға
қажетті «құрылыс блоктары». Компоненттер ... ... ... ... іске ... ... беті белсенді болып тұрады.
Беттердің орналасу тәртібін өзгерту, атын өзгерту, жою, ... ... ... ... ... ... жылжыту үшін Palette Properties
диалогтік терезесі қолданылады. Осы ... ... ашу ... Palette ... ... ... палитрасының кез-
келген жерінде тышқанның оң жағындағы контекстік менюдің Properties(қасиет)
командасы арқылы жүзеге асады.. Component palette-(компоненттер палитрасы)-
бұл Delphi-де көп ... ... ... Ол ... ... ... және олар компоненттер үлесінде болады «Сурет 1.3». Жұмыс барысында
пайдаланушы жаңа беттерді құруға және ... ... ... ... ... және ... тәртіптерін өзгерте алады.
Сурет 1.3 Компоненттер палитрасы
▪ Standard – ... ... ... ... ... Массивтықтық мүмкіндіктерін кеңейтеді;
▪ Additional – Delphi-гі басқарудың қосымша ... олар ... ... ... Win32 – өзінде windows-тың (9x/NT) 32 ... ... ... ;
▪ System – Delphi-дің спецификалық жүйелі көрнекі емес компоненті ;
▪ Data Access – мәліметтер қорына шығу ... Data Controls – ... ... ақпараттарды көрсету үшін
компоненттер;
▪ ADO – ActiveX Data Objects (ADO) ... ... ... ... ... бар компоненттер;
▪ InterBase –Borland Database Engine (BDE) немесе ActiveX Date Objects
(ADO) ... ... ... қорына қосыла алатын
компоненттер ;
▪ MIDAS – ... ... көп ... ... үшін ... InternetExpress –Web Server application (Internet–тіркемелер), жұмыс
істей ... ... және де ... database (көп буынды
тіркемелер) жұмыс істейтін ... құра ... ... Internet – ... жұмыс істей алатын компоненттер;
▪ FastNet components – оның көмегімен ... ... Internet ... ... ... ... Decision Cube –мәліметтер қорындағы көп ... ... ... (тек Delphi ... QReport – жазбаша есептерді көрнекі жобалау компоненті;
▪ Dialogs – ... ... ... ... ... ... Win 3.1 - Windows 3.1 ... компоненттері (тіркемелердің кері
сиымдылығы үшін);
▪ Samples – ... үлгі ... ... ... ... ... /DELPHI/SOURCE/SAMPLES/ папкасында орналасқан);
▪ ActiveX –басқа да фирмалармен дайындалған ActiveX, ... Servers page ...... COM- ... үшін ... ... ... палитрасы Delphi құралдар панелінде көрінуі де мүмкін
немесе көрінбеуі мүмкін. Осы опцияны басқару View => ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады.
Терезенің негізгі өрісінен сіз терезенің сол жағынан ... (Object ... көре ... оның ... ... ... бере ... және жағдайларды жөндейді. Бұл бетті 2
бағаннан тұрады: сол бағанда қасиеттер аты бар, ал оң ... ... мәні ... ... ... ... меню ... маңызды
операцияларына (мүмкіндіктеріне) тез арада жеткізуге болады.
Атқаратын жұмыстарына байланысты пиктограммалық батырмалар 6 ... әр топ жеке ... ... және ... ... жұмысы
төменде келтірілген.
Standard парағы
- Объектілер репозитариясын ашу (File/new)
- бұрыннан құрылған файлды ашу (File / open file)
-файлды ... ... (File / Save as….) ... ... ... барлық файлдарды сақтау (File / Save all)
- бұрыннан құрылған программаның жобасын ашу (File ... ... жаңа ... қосу (Project / Add to Рroject)
(Shift+F11)
- жобадағы файлды жою (Project / Remove from Project)
View қарап шығу тобы
- екпінді ... ... ... ... қажетті
модульді таңдау (View / Units) (Shift+F12)
-екпінді жобаның құрамындағы формалардың тізімінен ... (View / Form) ... ... ... ... терезесіне және одан
кері өту (View / Toggle Form Unit) (F12)
-жаңа форманы құру (View / New ... ... ) ... ... ... және ... ... енгізіп жатқан программаның жұмысын уақытша тоқтату
(Run / Program Pause)
-қадамдық ... ішкі ... ... ... тәртібінде
орындайды.
Custome (баптау) тобы
-Delphi ортасының құрамындағы анықтама жүйесін іске қосу.
(Help / Cоntents)
- Delphi ортасының екпінді ... ... ...... ... ... Ол негізгі
терезенің оң жағында орналасып, қажетті компонентті тез табуға арналған
белгішелерден ... деп – ... бір ... бар және ... ... ... ... орналастыру мүмкіндігін туғызатын функционалды элементті
атайды. Delphi ортасының ... 19 ... ... ол топтарды
парақтар деп атайды. Компоненттер ... ... ...... (терезелер, батырмалар, таңдау тізімдері және т.с.с.)
Батырмалар тақташасы сияқты компоненттер палитрасын икемдеуге ... үшін ... ... ... ... ... тышқан
тетігінің оң батырмасын таңдау арқылы арнайы ... іске қосу ... ... ... ... ... ... оның
терезесі шығады.
Delphi ортасының компоненттері бағдарлама орындалғандағы көріністің
пішімін ... ... ... ... қолданылады. Сонымен қатар,
Delphi ортасының көрініспен жұмыс атқармайтын, яғни визуалды емес көптеген
маңызды компоненттері бар. ... ... ... ... ... ... оны қажет болғанда құрылып ... ... ... деп ... ... ортасының құрамына бірнеше компоненттер кіреді. Солардың кейбір
маңыздыларын қарастырайық. Standard парағы.
Сурет 1.4 Standard парағы
Standard ... ... ... ... ... Төмендегі
«Кесте 3» - де командалар мен олардың функцияларына сипаттама бберілген.
Кесте 3 Standard ... ... |Аты ... ... |
| |Frame | |
| | ... бар ... ... аумақ, басқа |
| | ... ... ... ... |
| |Main Menu | |
| | ... ... меню жүйесі. Компонент |
| | ... ... меню ... жұмыс атқаруға |
| | ... |
| |Popup Menu | |
| | ... ... ... меню. Әдетте бұл меню |
| | ... оң ... ... ... болады. |
| |Label | |
| | ... ... ... жазу ... |
| | ... ... |
| |Edit | |
| | ... ... Бір ... ... ... |
| | ... және ... амалдарын орындауға |
| | ... |
| |Memo ... ... ... ... және шығару |
| | ... ... ... |
| |Button ... ... OnClick оқиғасын өңдеуші |
| | ... ... ... ... ... 3 жалғасы |
| | ... ... ... ... |
| |Check Box ... тышқанды басқанда енгізілетін |
| | ... Checked мәні ... |
| | ... ауыстырғыш. Әдетте ол осындай тағы да |
| | |бір ... бір ... ... |
| | ... сырт ... ... ... |
| |Radio Button ... ... ... ... |
| | ... тізімі. Опциялар варианттарының тізімін |
| |List Box ... және ... бір ... ... |
| | ... ... |
| |Combo Box ... таңдау тізімі. Таңдау тізімінен |
| | ... ... ... тұрады. |
| | ... ... Windows ... ... |
| ... |тік және ... ... ұсынады. |
| |GroupBox ... ... Бір ... компоненттерді |
| | ... |
| | ... ... ... Бір-бірімен |
| |RadioGroup |байланысқан ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... үшін |
| |Panel ... Ішкі және сыртқы жиектері бар, |
| | ... және ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... ... бір ... |
| |ActionList |элементтер тобындағы басқару элементін таңдау |
| | ... ... ... ... |
| | ... арналған. ... ... ... ... терезелерін орналастыру үшін
қолданылатын келесі компоненттер кіреді.
Сурет 1.5 Additional парағы
Төменде ... ... ... мен ... ... ... 4».
Кесте 4 Additional парағы компоненттері
|Белгі |Аты ... ... |
| |BitBtn ... ... және ... бар нұсқаулық |
| | ... |
| ... ... ... Әдетте негізгі |
| | ... ... қол ... үшін |
| | ... |
| ... |Арнайы мәтіндік редактор. ... |
| | ... сүзу үшін ... |
| | ... ... Осы ... мәтіндік |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| ... |Кез ... ... ... тұратын |
| | ... ... ... те ... мүмкін) |
| | | |
| |Image ... Осы ... ... |
| | ... ... мен |
| | ... шығаруға болады. |
| | ... Осы ... ... әр |
| |Shape ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... бір ... үш ... |Bevel ... ... белдеулермен жиектеу. |
|Кесте 4 жалғасы |
| | ... шығу ... ... |
| | ... Егер тақташадағы орналастырылған|
| |ScrollBox ... ... ... ... |
| | ... онда ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... |
| |CheckListBox ... ... ... (әр опция |
| | ... ... ... ) |
| | |Шек. Бұл ... ... екі |
| | ... ... ... |
| ... |орналасады және ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... мүмкіндік туғызады. |
| | ... ... Label – ден |
| ... ... - ... Windows |
| | ... қамтылған. Сондықтан бұл |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... Drag$Dock |
| ... ... ... |
| | ... ...... |
| | ... бұл ... ... |
| ... Events |орналастырылса, онда Windows-тің |
| | ... ... ... сол |
| | ... ... |
| | ... Берілгендердің графикалық |
| |Chart ... ... ... ... |
| | ... ... ... парағы. Dialogs парағында Windows ортасының ... ... ... үшін ... ... «Сурет 1.6». Осы парақтың объектілері орындалғанда ... ... ... ... орындалады.
Сурет 1.6 Dialogs парағы
Мысалы, if Open ... then ... ... ... терезелерінің Dialogs парғында пайда
болуларының реті: Open Dialog – ... ... ...... ...... орнату; ColorDialog – түсті таңдау;
PrintDialog – ... ... ... – принтерді орнату;
FinDialog – жолды іздеу; ReplaceDialog – іздеу және ... ... Бұл ... ... DDE, OLE таймер және т.с.с.
жүйелі сервистік элементтеріне қол ... ... ... ... 1.7 System ... ... ... төмендегі компоненттер тұрады. Бұл
командалар функциясын төмендегі «Кесте 5» көруге болады.
Кесте 5 System ... ... |Аты ... ... |
| |Timer ... OnTimer ... Interval ... |
| | ... ... уақыт аралығы бойынша |
| | ... ... ... ... мс. |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... үзіндісінің |
| | ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... ListBox, Мұндағы көрсетілген |
| | ... ... ... ... |
| | ... шығаруға болады. Файлдар атына Mask |
| | ... ... ... ... анықтауға |
| | ... ... FileEdit ... ... |
| | ... түрін редакциялауға мүмкіндік туғызатын |
| | ... ... ... ... 5 ... |
| | ... тізімді ListBox, Мұндағы ағымдағы |
| | ... ... ... көрсетіледі. |
| |DriveComВox |Арнайы ағымды табақшаны таңдау ComboВoxDirlist |
| | ... ... ... ... басқа|
| | ... өту ... ... отырады. |
| | ... ... атын ... ... ... | ... ... тізімі Filter - фильтр сүзгіш |
| | ... ... ... Ол үшін ... |
| |Filter ... ... файл ... ... |
| ... ... ... элементі орнатылады. |
| | ... ... (CD-ROM, MIDI |
| | ... ... ... ... Play, ... | |Record ... ... Ал ... |
| |Media Player ... ... істеу үшін қосымша арнайы |
| | ... және ... ... болуы |
| | ... |
| |Ole ...... ... болатын жабдық |
| | ... |
| ... |
| |, |DDE ... ... үшін қолданылатын 4 |
| | ... ... ... DDE – ... ... | ... ... және DDE - ... |
| | ... ... құрастыруға болады. |
| |DDEClientItem| |
| |, | |
| ... |
| |, | |
| ... |
| |, | ... ортасының құрамына бірнеше компоненттер кіреді. Солардың кейбір
маңыздыларын ... 1.8 Standard ... ... ... ... ... кіреді:
Кесте 6 Standard парағы компоненттері
|Белгі |Аты ... ... |
| |Label ... Компонентке шағын жазу |
| | ... ... ... |
| |Edit ... қатары. Бір мәтіндік жолды |
| | ... ... және ... ... |
| | ... ... |
| ... ... ... Бір ... |
| | ... ... ... парағы. Additional парағының құрамына ... ... үшін ... ... ... кіреді «2.2-
сурет».
Сурет 1.9 Additional парағы
Additional парағының құрамына ... ... ... мен ... ... қарастырайық «Кесте 1.7».
Кесте 7 Additional парағы компоненттері
|Белгі |Аты ... ... |
| | ... суреті және жазуы бар нұсқаулық |
| |BitBtn ... |
| | | |
| |Image ... Осы ... көмегімен |
| | ... ... мен |
| | ... ... болады. |
|Кесте 7 жалғасы |
| | ... ... бір ... үш |
| |Bevel ... ... немесе белдеулермен |
| | ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... қол ... үшін |
| | ... ... ... Бұл ... компоненттері DDE, OLE таймер және т.с.с.
жүйелі сервистік элементтеріне қол ... ... ... «2.3-
сурет».
Сурет 1.10 System парағы
System парағының құрамына келесі компоненттер кіреді. Мысалға, «Кесте
2.3» - де Timer ... ... 8 System ... |Аты ... ... |
| | ... OnTimer ... Interval |
| |Timer ... ... ... ... |
| | ... бойынша шақырылады. Уақыт |
| | ... ... мс. ... ... ... ... тағайындалады. Операция белгілі бір уақыт
аралығында орындалады.
2. Арнайы бөлім. «Арнаулы орта мектептегі пәндер бойынша тестілеу
программасын құру»
2.1 Бағдарламаның ... ... құру үшін ... ... Delphi ... ... орындалғандағы көріністің пішімін анықтайтын бөлек
элементтері ретінде қолданылады. Сонымен ... Delphi ... ... ... яғни ... емес ... маңызды компоненттері бар.
Дәлірек айтсақ, компонент ... ... ... ... ... ... ... жатқан бағдарламаға ендіруге болады деп түсіну
керек.
Пішін терезесі Windows жобасы – ... ... ... ... ... Басында бұл терезе бос болады. Дәлірек айтсақ, ол Windows –
дің интерфейстік ... үшін ... ... ... ... терезені үлкейту, кішірейту, жабу батырмаларынан ... ... ... ... ... ... алаңы нүктелік
координаталық тормен ... ол ... ... ... ... ... (бұл нүктелерді алып тастау үшін Tool/Environment
Options меню ... ... ... ... ... ... ... жалаушаны алып тастау қажет). Форма
құрастырушысының немесе ... ...... ... ... ... 2.1 ... терезесі
Алдымен бұл терезе бос болады, дәл ... Windows ... ... яғни ... ... шақыру, терезені
үлкейту/кішірейту, жабу батырмаларынан, тақырып қатарынан және ... ... Бұл ... ... аумағы координаттар торының
нүктелерімен реттеліп тұрады.
Программалау Lego ... ... ... ... ... ... қажетті компонентті ... ... ... ... ... ... терезесінде қажетті
компонеттер бірінен соң бірі орналасады.
Бұл ерекшелік – визуалды ... ... ... ... ... ... әр мезгілде құрылатын программаның терезесін
бақылап отырып, қажетті өзгерістерді кез ... ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып, оқу программасына
арналған форма құруға болады. Бұл ... ... үшін ... қасиеттерін келтірейік. Компоненттердің орналасу ретіне қарай
келтірейік, яғни алдымен ... ... одан ... ... панель
орналасады, оған батырмалар мен енгізу жолы орналасады, ал белгі мен ... ... ... ... форманың бос жеріне орналасады.
Компоненттердің өлшемі 800х600 экран мүмкіндігін ескере отырып,
тағайындалған.
Кесте 9 Пішіндер компоненттері
|Компоненттер ... ... ... ... ... (қасиеті және мәні) ... Tform | |
| ... Оқу ... |
| ... |
| |Name: ... |
| ... ... |
| |Width: 544 ... Tpanel | |
| |Align: Albottom |
| ... Bvnone |
| ... бос ... |
| |Height: 84 ... ... | |
| |Kind: BkOk |
| |Left: 32 |
| |Name: BBRun |
| |Top: 288 ... TbitBtn |Kind: BkClose |
| |Left: 128 |
| |Name: BbClose |
| |Top: 48 ... 9 ... ... Tedit |Name: Edinput |
| |Left: 128 |
| |Text: бос ... |
| |Top: 16 |
| |Width: 544 ... Tlabel |Align: Albottom |
| ... бос ... |
| |Name: Lboutput ... Tmemo |Align: Alclient |
| |Lines: бос ... |
| |Name: mmOutput |
| ... SSBoth |
| ... False ... ... Height ... және Width (ені) ... ... сәйкес келеді. Position қасиеті экранның жиектеріне қатысты
форманың орналасуын басқарады. ... і ... Poscreen ... ... ... симметриялы етіп орналастыруды талап етеді.
Align қасиеті ол өзі орналасатын контейнерге ... ... ... ... ... ... – оған ... орналастыруға болатын орын болып табылады. ... бірі – Panel ... Біз ... ... ... ... Align, мәні – AlButton ( ... жағынан) тағайындадық. Осы
мәндерді тағайындағаннан кейін компонент төменгі жиекке тартылады да, бар
ұзындығымен ... ... ... қасиеті барлық көрінетін элементке қатысты. Панель
үшін оның ... ... ... ... мен оған ... белгі белгі бір бүтін ретінде қабылдануы
үшін панельдің Bevelouter (сыртқы жиек) ... Bvnone ... ... ... ... және Width (ені) ... сол жақ жоғарғы бұрышының орнын анықтайды.
Name (аты) ... ... ... атын анықтайды.
Қазіргі практикада қабылданған программалау стилі бойынша атаудың
алдына екі әріптен тұратын префикс ... ... ... атау ... ... ... оның ... типі
жөнінде ескертеді. Мысалы, Align қасиетінің барлық мүмкін ... ... үшін Delphi – дегі ... ... Al (ол Align ... ... ағылшын сөздері:AlButton, AlTop, AlLeft және т.б.алынады.
Енгізу жолы ... оқу ... ... ... бұл ... edinput деп аталады: ed префиксі - бұл edit
компонентінің ағылшынша атауынан қысқартылып ... ал input ... ... ... ... ... ... атаулар: белгіге де арналған (LB – Label
сөзінен, Output программаны шығару), көп жолдық ... (mm – ... ), ... OK (BB – BitBtn сөзінен, Run – программаны орындау),
Close – жабу.
Edit компонентіндегі text ... ... ... ... ... жолындағы мәтіннің мазмұнын анықтайды. Бастапқы мәтін ... ... ... жасамас үшін бұл қасиетті өшіруге болады. Дәл
осылайша ... Caption ... көп ... ... ... арқылы өшіруге болады. MmOutput Lines қасиетін тазалау үшін
Объектілер инспекторы терезесіндегі осы қасиетті ... ... ... өзгерту сұхбат терезесін шақырыңыз. MEMO1 ... ... ... OK ... ... компонентінің ScrollBars қасиетінің мәні: SSBoth ... Бұл мән Delphi – ... ... және ... ... ... де тең ... WordWarp қасиетінің мәніне
(сөздерді тасымалдау) False мәнін ... ... ол ... ұзын
мәтіндік хабарларды жахғанда ... ... ... ... Осы ... Align қасиетінің мәні Alclient болады, ал ол
компоненттен форманың ... ... ... ... ... ... алып ... талап етеді.
BitBtn компоненті үшін Kind (сорт) қасиеті типтік ... ол ... ... батырмалардың қызметін қамтамасыз
етеді. BkClose мәні типтік ... мен Close ... ... оны
Delphi батырмаға орналастырады. Сондай-ақ терезені жабудың типтік
функциясын да ... ... ... ... жұмысын
аяқтайтын батырманы аламыз. BkOK мәні BitBtn батырмасын ... ... ... ... оның ... – mrOk. ... ... сұхбат терезе
болмағандақтан OK батырмасы бұл қызметтіатқармайды. Біз BkOK мәнін тек
батырмаға тиісті пиктограмма мен ... алу үшін ... ... ... терезесі
Бұл терезе екпінді формада немесе мәліметтердің екпінді модулінде
орналасқан жеке ... ... ... ... ... ... кез ... компонентті белгілеу формалар терезесіндегі
сәйкес компонентті екпінді жасайды және объектілер инспекторы терезесінде
осы компоненттің қасиеті ... Екі рет ... ... ... механизмінің жұмыс істеуіне әкеледі, ол OnClick оқиғасын өңдеу
үшін дайындалған код терезесіне орналастырады.
Формаға ... кез ... ... бірқатар параметрлер
жиынымен сипатталады: ... ... түсі және т.б. ... ... мен өлшемін программист формалар терезесінде
компонентті ... ... ... алады. Ал, объектілер инспекторы
терезесі ... ... ... ... Бұл терезеде екі бет бар:
Properties (Қасиет) және Events ... ... беті – ... ... тағайындау қызметін атқарады, Events беті – қандай да
бір ... ... ... ... 2.2 ... инспекторының терезесі
Объектілер инспекторы терезесінің кез келген беті екі бағанды кесте
түрінде ... сол ... ... ... ... аты, ал оң ...
қасиеттің нақты мәні немесе сәйкес оқиға өңдейтін қосалқы ... ... ... оң жақ ... тышқанмен белгілеу ондағы көрсетілген
қасиеттің ... ... ... ... жолдың оң жақ шетінде үш нүкте (...)
немесе ↓ батырмаларының бірі ... ... Үш ... (...) ... ... қасиеттің мәнін тағайындайтын сұхбат терезесін экранға
шығарады, ↓ ... ... ... ... ... ... ... шығарады. Объектілер инспекторы терезесінің жоғарғы
бөлігінде формада орналасқан ... ... ... ... ... өзі де компонент болғандықтан, оның аты да осы тізімде
болады.
Тышқанның сол жақ батырмасын басқанда ... ... ... ... ... ... беретін опциялар бар. Мысалы, Stay On
Top командасын таңдағаннан кейін, ... ... ... ... ... ... ... үстінде «қалықтап» жүреді.
Кестенің кез келген жолын тышқанды шерту ... ... ... ... ... қарапайым немесе күрделі болуы мүмкін. Қарапайымдарға бір
мәнімен анықталатын – сан, ... ... True ... False ... ... және ... ... қасиеттері жатады. Мысалы, Caption
(тақырыбы) қасиеті бір ... ... Enabled (қол ...... False мәндерімен, ал Heigh (биіктігі) және Width (ені) нақты бір
сандық шамалармен анықталады.
Объектілер бақылаушы ... ... ... ... ... ... орналасқан барлық компоненттержәне оларға қолданылған оқиғалар
тізімі орналасып тұрады.
3. Программалар коды терезесі
Код терезесі – ... ... ... ... ... Бұл ... ... бойынша құрылады және ... ... ... ... жазу ... жиынтығы порограммалау тілі деп
аталады. Delphi жүйесінде Объект Pascal программалау тілі тағайындалады. Ол
кеңінен таралған Pascal ... ... ... ... ... рет ... ғалым Н.Вирт 1970 жылы ұсынған және оны ... ... ... ... ... ... ... Borland Pascal және Object Pascal деп аталады).
Ең алғашқы Код ... ... Windows ... ... бос
форманы басқаруды қамтамасыз ететін алғашқы шағын мәтін шығады. Жобамен
жұмыс барысында ... оған ... ... ... ... ... ... Тест бағдарламасының блок-схема алгоритмін өңдеу
Иә
Жоқ
2.5 Тестілеу жүйесін құру
Бағдарламаны құру үшін, ... ... ... ... форма бетіне салдым. Содан соң ...... ... ... ... өзгерттім. Кейін ол
компоненттерге төмендегідей ... ... ... TObject);
begin
Form2.Show;
Form3.Hide;
end;
procedure TForm3.SpeedButton2Click(Sender: TObject);
begin
Form4.Show;
Form3.Hide;
end;
procedure TForm3.SpeedButton3Click(Sender: TObject);
begin
Form5.Show;
Form3.Hide;
end;
procedure TForm3.FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
begin
Form1.Show;
Form3.Hide;
end;
Нәтижесінде форма бетінен төмендегідей нәтиже көруге ... 2.4 ... ... ... бет ... ... ... бетіне BitBtn, Label, Image, ... Timer ... ... ... форма беті мынадай
бейнеде болады.
Сурет 2.5 Тестілеу жүйесінің ішкі ... ... ... ... ... ... Edit2 ... тест тапсырмасының басталған уақыты, ... ... тест ... орындауға кетекен уақытты көреміз.:
Рrocedure TForm5.Timer1Timer(Sender: TObject);
begin
Edit1.Text := TimeToStr(Now);
Edit3.Text := TimeToStr(StrToTime(Edit1.Text)-StrToTime(Edit2.Text));
end;
procedure TForm5.Edit2Change(Sender: TObject);
begin
end;
procedure TForm5.Edit1Change(Sender: TObject);
begin
end;
Бағдарламаны орындау барысында форма ... ... ... 2.6 Тест ... уақыт мезгілін анықтайтын терезе
BitBtn6 компонентінің Caption қасиетін «А» деп өзгертіп оған
процедурасын жазамыз:
procedure TForm5.BitBtn6Click(Sender: TObject);
begin
if k=9 then ... k=11 then ... k=12 then ... ... Caption қасиетін «с» деп өзгертіп оған
процедурасын жазамыз:
procedure TForm5.BitBtn5Click(Sender: TObject);
begin
if k=2 then n:=n+1;
if k=3 then n:=n+1;
if k=4 then n:=n+1;
if k=6 then ... k=8 then ... k=10 then ... k=14 then ... k=15 then ... ... Caption ... «D» деп өзгертіп оған процедурасын
жазамыз:
procedure TForm5.BitBtn1Click(Sender: TObject);
begin
if k=1 then n:=n+1;
if k=7 then n:=n+1;
if k=13 then n:=n+1;
end;
BitBtn3 компонентінің Caption ... ... деп ... ... жазамыз:
procedure TForm5.BitBtn10Click(Sender: TObject);
begin
Form3.Show;
Form5.Hide;
end;
Бағдарламаны орындау барысында форма бетінен төмендегідей нәтиже
береді. Мысал ... 2.7» ... 2.7 Шығу ... ... Caption қасиетін «Нәтиже» деп өзгертіп оған
процедурасын жазамыз:
procedure TForm4.BitBtn3Click(Sender: TObject);
begin
Label2.Caption:= ''+ inttostr(n) + ' дұрыс ... ... ... ... ... бетінен төмендегідей нәтиже алдым
BitBtn7 компонентінің Caption қасиетін «>>» деп өзгертіп оған
процедурасын жазамыз:
procedure TForm4.BitBtn7Click(Sender: TObject);
begin
k:=k+1;
if k=1 then begin ... k=2 then begin ... k=3 then begin ... k=4 then begin ... k=5 then begin ... k=6 then begin ... k=7 then begin richedit1.Lines.LoadFromFile('тест1\17.rtf');end;
if k=8 then begin richedit1.Lines.LoadFromFile('тест1\18.rtf');end;
if k=9 then begin ... k=10 then begin ... k=11 then begin ... k=12 then begin richedit1.Lines.LoadFromFile('тест1\22.rtf');end;
if k=13 then begin ... k=14 then begin ... k=15 then begin ... ... ... ... бетінен төмендегідей нәтиже
береді.
Сурет 2.8 Келесі сұраққа шығу батырмасы
BitBtn4 компонентінің Caption ... «

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi ортасын пайдалана отырып интернет дүкен бағдарламасын құру32 бет
MS Access программасының программалық құралдарын қолдана отырып тауарлардың қоймалық есебін автоматтандыру есебін шешу52 бет
Экономикалық ақпараттық жүйелердегі берілгендерді талдау75 бет
DELPHI ортасында мәлметтер қорымен жұмыс жасау24 бет
Delphi-де математикалық есептеуге арналған бағдарлама құру19 бет
Delphi-де мәліметтер қорын құру технологиялары жайлы ақпарат7 бет
Граф тиімділік есептерін шешу әдістерінің алгоритмдері мен программалары42 бет
"Тест" бағдарламасын құру20 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь