«жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан әдістемелік нұсқаулар

№ 1 тәжірибе тақырыбы: Кіріспе. Екітілдік жанама түрдегі қатынас ретіндегі аударма үрдісінің мәні.
1. Аударма дегеніміз – белгілі бір халықтың немесе мәтіннің түпнұсқа тілінен аударма тіліне ауысуы. Осы анықтама бойынша дәлме-дәл аударма көбінесе мүмкін емес болады. Өйткені, екі тіл тек өздерінің тек грамматикалық жағынан емес, сонымен қатар мәдени ерекшеліктері және сөздердің көлемі жағынан әртүрлі болып келеді. Ал осының барлығы аударма әдісіне және оның нәтижесіне әсер етеді. Аудармашы жұмыс жасап отырған екі тілдің мәдениетінен хабардар болуы қажет. Әрбір аудармашы аударманың ауызша және жазбаша түрлерімен жұмыс жасай алуы тиіс. Ол үшін аудармашы осы екі аударма түрлерінің негізін және айырмашылықтарын білуі қажет. Ауызша аударманың ең басты талабы – шапшаңдылық және дәлділік. Аудармашы аударманы неғұрлым тез берсе, соғұрлым оның нәтижесі жемісті болады.
2. Ауызша аудармашының бойында ораторлық өнер болуы қажет. Ал жазбаша аудармада ондай қатаң тәртіп жоқ. Өйткені жазбаша аудармада әрбір аудармашы ойланып, мәтінді бірнеше рет оқып шығып аударманың әдісін әбден анықтап барып аударуы мүмкін, себебі жазбаша мәтіндер әр түрлі стильде болады. Сонымен қатар жазбаша аударма тәжірибесі пәні аударманың грамматикалық және лексикалық аспектілерін қарастырады. Қорыта келгенде аударма деп қазіргі тіл білімінің тіл арлық іс-әрекеттің лингвистикалық аспектісін оқыпүйренуде ең маңызды құралын айтамыз жәнеде аударма деген әр түрлі тілде сөйлейтін екі адамның арасындағы сұхбатты, яғни комуникацияны жүзеге асыратын құрал.
        
        ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР
«Жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан
№ 1 тәжірибе ... ... ... ... ... қатынас ретіндегі
аударма үрдісінің мәні.
1. Аударма дегеніміз – белгілі бір халықтың немесе мәтіннің түпнұсқа
тілінен аударма ... ... Осы ... ... ... ... ... емес болады. Өйткені, екі тіл тек ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері және
сөздердің көлемі жағынан әртүрлі болып келеді. Ал осының барлығы аударма
әдісіне және оның ... әсер ... ... жұмыс жасап отырған екі
тілдің мәдениетінен хабардар болуы қажет. Әрбір аудармашы аударманың ... ... ... ... жасай алуы тиіс. Ол үшін аудармашы осы екі
аударма түрлерінің негізін және ... ... ... ... ең ... ... – шапшаңдылық және ... ... ... тез ... ... оның нәтижесі жемісті болады.
2. Ауызша аудармашының бойында ораторлық өнер болуы қажет. Ал жазбаша
аудармада ... ... ... жоқ. ... ... ... ... аудармашы
ойланып, мәтінді бірнеше рет оқып шығып аударманың әдісін әбден анықтап
барып ... ... ... ... ... әр ... ... болады.
Сонымен қатар жазбаша аударма тәжірибесі пәні аударманың грамматикалық және
лексикалық ... ... ... ... ... деп ... білімінің тіл арлық іс-әрекеттің лингвистикалық аспектісін оқыпүйренуде
ең маңызды құралын айтамыз ... ... ... әр түрлі тілде сөйлейтін
екі адамның арасындағы ... яғни ... ... ... ... ... жалпы теориясы аударманың сапасының бағасы ретінде пайда
болатын аударма нормалары түсінігін ... ... ... ... және ... ... бар. ... алдымен өз іс-
әрекеттерінің мақсатын айқындап осы мақсатқа жету жолдарын ... ... ... ... ... негізі теориямен, соныңішінде аудармашы өзі жұмыс
жасап отырған саланы жетік ... ... ... ... ... ... келетін аударманың қолайлы тәсілін қолдану және аударма процесінің
нәтижесінде әсер ететін прагматикалық факторлардың ... табу ... ... ... ... ... сапасы аударманың
түпнұсқаға мағыналық жақындығы деңгейімен ... ... ... мен аударманың жанрлық-стилистикалық тәуелділікпен және аударма
нұсқасын таңдауына әсер ететін прагматикалық факторларымен беріледі. Бұл
аспектілер ... ... ... ... ... бес ... талаптар нәтижесінде қалыптасады.
● аударма баламасының нормалық мөлшері
● аударманың жанрлы(стилистикалық нормалары
● аударма тілі нормалары
... ... ... аударманың конвециалды нормалары
Аударманың баламасының нормалары құбылмалы параметр емес. Жанрлы
стилистикалық ... ... ... ... ... ... келу ... ретінде анықтауға болады. Бұл нормалар балама
деңгеін ... ... ... мәтіні аударма тіліндегі тілдік шығармалар. Ол
үшін норма ережелерін білу қажет. Аударманың прагматикалық нормаларын ... ... ... ... ... анықтауға болады. Аударма
актінің прагматикалық шарттары аударма нормаларын сақтаудан толығымен бас
тартуға әкеп соқтырады. Жалпы айтқанда ... ... ... ... ауыстырады. Аударманың конвенциалды нормалары қазіргі
жағдайда аударманың түпнұсқаға жақындығы ... ... ... ... ... іс ... ретінде түпнұсқаның орын басу және аударманы жүзеге
асыру барысында ... ... ... ... процесінің нәтижесі
түсініктерінде мына терминдерді қолданылады.
Адекватты аудармаға баламаны аудару, дәлме-дәл аударма және ... ... ... аударма – аударма сапасы бағасын жүзеге асыратын жақсы
аударма. Ол аударма актісінің ... ... ... етеді.
Баламалық аударма – басқа тіл түпнұсқасының балмсының деңгейлерінің
бірігуінің мазмұнының айтылуы болып табылады.
Дәлме-дәл аударма – ... ... ... ... ... ғана
айтылады. Онда жанрлы стилистиалық нормалардың ... қалы ... ... аудармада түпнұсқаның формальді элементтері беріледі, осының
нәтижесінде нормалар бұзылады.
Еркін ... ... ... ... ... ... И.С. ... тренинг переводчика: учебн. пособие по
устному и письменному переводу. – СПб.: Союз, 2003. – 283 с.
2 ... В.С. ... ... и ... вопросы. – М.: КДУ, 2004. –
236 с.
3 Демесинова Г.Х. Общая ... ... ... материалы. –
Павлодар: ПАУ, 1999. – 41 с.
4 Комиссаров В.Н. Современное переводоведение. – М.: ЭТС, 2002. – 421 ... ... Л.К. ... и ... ... перводчиков в языковом
вузе: учебн. пособие. – М.: ТЕЗАУРУС, 2001. – 135 с.
6 ... Л. ... ... ... ... профессия. – Астана: МИЭП,
2007. – 271 с.
7 Сдобников В.В. Теория ... ... для ... лингв. вузов. – М.:
АСТ: Восток-Запад, 2008. – 218 с.
8 Семенова М.Ю. ... ... ...... ... 2009. ... с.
9 Тюленев С.В. Теория перевода: учебн. пособие для вузов. – М.: Гардарики,
2004. – 334 с.
№ 2 ... ... ... грамматикалық мәселелері. Аударма
үрдісіндегі грамматикалық өзгерістер.
1. Cөйлем талдаудың танымал жолы сөйлем мүшелері арқылы жүзеге асады.
Ал ... ... ... ғылым синтаксис деп аталады. Қазақ, орыс
және ағылшын тілдерінде 5 сөйлем мүшелері бар. Оның 2-еуі ... ... ... Егер ... тек ... ... ... ол сөйлем
грамматикалық негізде құрылған деп аталады.
Главные члены ... - ... ... - кім? не? ... - кто? что? ... - не ... – что делает?
Второстепенные члены предложения - тұрлаусыз мүшелер
Толықтауыш - ... ... ... – вопросы косвенных падежей
Анықтауыш - қандай? Определение – какой? ... - ... ... – как? ... ... почему? зачем? когда? и т.д.
Мысалы: Он купил книгу - Ол кітапты сатып алды
1 2 3 1 ... Орыс ... ... ... ... жүйелілікті көрсетеді.
Жанама толықтауыш пассивтік құрылымның сақтаушысы бола ... Ол ... ... және бірнеше есімдіктер мен жалпы зат ... ... ... ... ... қорытындысы болып
табылады.
3. Аудармада пассивтік ... ... үшін ... көз ... ... ... ... фразеологиялық
тіркестерде қолданылады. Сөйлемдерде олардың лексикалық, грамматикалық
өзгертілуі, орын басуы ... ... Біз ... ... ... ... ... етістіктен жасалатын құрылымдар деп атаймыз.
4. Орыс тілінде егер бастауыш немесе ... ... ... ... ол ... етіс арқылы жасалады. Болымсыз мағынада қолданылып,
инфинитивтен тұратын етістікте пайда болады. Қазақ ... ... ... ... жасалады. Мысалы: Хатқа қол қойылған жоқ – Он не ... ... және орыс ... құрмалас сөйлемдердің екі түрі белгілі:
салалас және сабақтас. Олардың ... де екі жай ... ... болып табылады. Егер сөйлемнің құрамындағы екі жай сөйлемнің
баяндауышы тиянақсыз болса, ол сөйлем ... деп ... Ал егер ... ... ... ... ... ондай сөйлем сабақтас деп
аталады. Сабақтас сөйлем ... ... ... тұратын басыңқы және
басыңқы сөйлемде айтылған мәліметке түсіндірме жасайтын бағыныңқы сөйлемнен
құралған.
Сабақтас құрмалас сөйлемнің ... ... ... орындау
қажет:
1) ең әуелі сөйлемді талдаған кезде, сөйлемнің тұрлаулы мүшелері ... ... ... алу ... ... етістіктің санына
қарай табылады, ал бастауыш оған серік болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... жай сөйлемдер
санын анықтайды.
2) жай сөйлемдер қосылып тұрған шылауларды анықтау қажет (ағылшын тілінде
жай сөйлемдер шылаусыз да ... ... ... ... және
бағыныңқы сөйлемнің бағыну түрін анықтау керек, яғни анықтауышты,
себеп- ... ... т.б. ... ... ... енді ... және ... сөйлемдердегі тұрлаусыз мүшелерді тауып,
содан кейін сол сабақтас құрмалас сөйлемді аударуға кірісу қажет.
Әдебиет:
1 Алексеева И.С. ... ... ... ... пособие по
устному и письменному переводу. – СПб.: Союз, 2003. – 283 с.
2 Виноградов В.С. Перевод. Общие и ... ... – М.: КДУ, 2004. ... ... ... Г.Х. Общая теория перевода: методические ... ... ПАУ, 1999. – 41 ... ... В.Н. ... переводоведение. – М.: ЭТС, 2002. – 421 с.
5 Латышев Л.К. Структура и содержание подготовки перводчиков в ... ... ... – М.: ... 2001. – 135 с.
6 Сальмон Л. Теория перевода. История, наука, профессия. – Астана: МИЭП,
2007. – 271 ... ... В.В. ... ... ... для ... ... вузов. – М.:
АСТ: Восток-Запад, 2008. – 218 с.
8 Семенова М.Ю. Основы перевода текста. – Ростов-на-Дону: ... 2009. ... ... Тюленев С.В. Теория перевода: учебн. пособие для вузов. – М.: Гардарики,
2004. – 334 с.
№ 3 тәжірибе ... ... ... және ... Аударма кезінде аудармашылардың неліктен ... ... тура ... деген сұраққа әр түрлі себептер
бар. Олар екі тілдің семантикалық ерекшеліктерімен ... ... ... ... ... ... бір – ... сәйкес
болу шарттары, әрбір тілдің сөздік қорлары-міне осы факторлар ... ... ... Бұл ... ... шешу жолдарын табу да
мүмкін ... ... жас ... осы ... ... ... әрқайсысының ерекшеліктерін аударма барысында және теория
жүзінде бөлек танысуға тура келеді. ... ... ...... ... тек кейбіреулері ғана енгізілген.
2. Халықаралық сөздер дегеніміз – ... ... ... яғни дыбыстық, мағыналық және ... ... ... ... ... ... қоғамдық саяси немее ғылыми мағыналарда
айтылады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... өйткені орта ғасырлар кезінде латын тілі халықаралық болып,
әдебиет, дипломатия және ғылым тәлә болып ... ... ... ... ... ... тілінде жазылды. Ал француз тілінен ... ... ... ... зерттелген.
3. Неологизмдер дегеніміз – тілде қоғамның және түсініктердің дамуына
байланысты пайда болған жана сөздер жиынтығы. Осы ... ... ... өте ... ... болып табылады. Кейде
белгілі бір сөздерді неологизмдер қатарына жатқызу уақыт талабына,
қоғамның, ғылымның, техниканың және де ... ... ... ... Мысалы 100 жыл бұрын неологизмдер деп саналған самолет – ұшақ,
летчик – ұшқыш ... және 50 жыл ... ... атанған телеведение –
теледидар сөзі қазіргі таңда неологизмдер ... ... ... ... ... сөз ... ең басты
ерекшелігі – олардың ... ... ... ... ... ие болу. Сондықтан аудармашы оларды аударғанда ... ... ... ... сөз ... ... мағынасына үлкен
назар аудауы қажет. Тұрақты сөз тіркестері образды және образды емес ... ... ... емес ... сөз ... ... келтірелік.
Әдебиет:
1 Алексеева И.С. Профессиональный тренинг переводчика: ... ... ... и ... переводу. – СПб.: Союз, 2003. – 283 с.
2 Виноградов В.С. Перевод. Общие и лексические вопросы. – М.: КДУ, 2004. ... ... ... Г.Х. Общая теория перевода: методические материалы. –
Павлодар: ПАУ, 1999. – 41 ... ... В.Н. ... ... – М.: ЭТС, 2002. – 421 с.
5 Латышев Л.К. Структура и ... ... ... в языковом
вузе: учебн. пособие. – М.: ТЕЗАУРУС, 2001. – 135 ... ... Л. ... перевода. История, наука, профессия. – Астана: МИЭП,
2007. – 271 ... ... В.В. ... ... учебник для студентов лингв. вузов. – М.:
АСТ: Восток-Запад, 2008. – 218 с.
8 ... М.Ю. ... ... текста. – Ростов-на-Дону: Феникс, 2009. –
343 с.
9 ... С.В. ... ... ... пособие для вузов. – М.: Гардарики,
2004. – 334 с.
№ 4 ... ... ... ... авторлық тұжырымдамасын ескеру.
1. Автордың түпкі ойына аудармашының салыстырмалы талдау жасауы.
Мәтіншілік ... ... ... ...... ... ... маңызды мәселелерінің берілуі. «Реалия» деген сөздің өзі ... ... ... ... сын ... (realis – нағыз, шын ... ... ... ... білдіреді және оны көп жағдайда мағынасы
жағынан ... ... ... байланыстырады. Сөздік анықтамаларға
сәйкес, реалия бұл мәдениет, ... ... ... ... және ... кейіпкерлер аттарының аңыздар пәні болып табылады.
Тілдерді салыстыру ... бұл ... ... ... ... ... ... Баламасы жоқ сөздер деп басқа мәдениетте
кездеспейтін ... ... ... ... ... айтамыз. Олар
басқа тілге бір сөзбен аударылмайды және сол ... бұл ... ... ... ... ... арқылы немесе өз неологизмдерін
ұсына алады.
2. Сипатталған оқиғалардың, жағдайлардың, әрекет етуші тұлғалардың
авторлық ... ... ... ... ... ... юморды беру. Сөз ойынының берілу мәселелері.
3. Аудармашының автор мәтінін автордың бағалау және ... ... ... ... ... ... ... көмекші құралдар:
бастапқы мәтінді терминологиялық және ... ... ... бұл ... ... ... табылатын нақты мағынасы бар сөз. Ол аталған
функцияны ғана орындайды және онда ... ... ... ... ... ... ... өзі пайда болған тілдің ... ... ... ... ... терминдер тәрізді кеңінен
қолданылып жүрген реалиялар да аз ... ... ... болу ... ... ... ... сөздер және ұлттың ой өрісі
негізінде пайда болған.
5. Аудармада бағалаушылық ... ... жол ... Әр ... ... шешімдерге жол беруге болмайтындығы.
Аударма стратегиясын дайындау. Түпнұсқаға қатысты аудармашының еркіндік
дәрежесі. ... ... ... ... ... ... Бір ғана шығарманың әр түрлі аудармашылар жүзеге асырған
аудармаларын авторлық ... әр ... ... ... ... ... талдау.
Әдебиет:
1 Алексеева И.С. Профессиональный тренинг переводчика: учебн. ... ... и ... ... – СПб.: Союз, 2003. – 283 с.
2 Виноградов В.С. Перевод. Общие и ... ... – М.: КДУ, 2004. ... ... ... Г.Х. Общая теория перевода: методические ... ... ПАУ, 1999. – 41 ... ... В.Н. ... ... – М.: ЭТС, 2002. – 421 с.
5 Латышев Л.К. Структура и содержание подготовки перводчиков в ... ... ... – М.: ТЕЗАУРУС, 2001. – 135 с.
6 Сальмон Л. Теория перевода. История, наука, ...... ... – 271 ... ... В.В. Теория перевода: учебник для студентов лингв. вузов. – ... ... 2008. – 218 ... ... М.Ю. ... ... ... – Ростов-на-Дону: Феникс, 2009. –
343 с.
9 Тюленев С.В. Теория перевода: учебн. пособие для ... – М.: ... – 334 ... 5 ... тақырыбы: Аудармада тілден тыс факторларды ескеру.
1. Аудармада тілден тысқары факторларды ... ... ... және ... жеке тұлғасының жағдайлары, сипатталатын оқиғалар мен
жағдаяттар туралы ... ... ... лингвистикасы қатарында
теориялық және нормативті ... бар. ... ... өз ... мақсатын айқындап осы мақсатқа жету жолдарын іздеу ... ... ... ... ... ... ... аудармашы өзі жұмыс
жасап отырған саланы жетік білуі тиіс. ... ... ... ... келетін аударманың қолайлы тәсілін қолдану және ... ... әсер ... ... ... ... табу да
аудармашының маңызды жұмыстарының ... ... ... аударманың
түпнұсқаға мағыналық жақындығы деңгейімен беріледі. ... ... мен ... ... ... және аударма
нұсқасын таңдауына әсер ететін прагматикалық факторларымен беріледі.
2. Орыс және ана ... ... ... ... ... Екі тіл тек өздерінің тек грамматикалық жағынан
емес, ... ... ... ерекшеліктері және сөздердің көлемі жағынан
әртүрлі ... ... Ал ... ... аударма әдісіне және оның
нәтижесіне әсер ... ... ... ... ... өнер ... Ал ... аудармада ондай қатаң тәртіп жоқ. Өйткені жазбаша
аудармада ... ... ... ... ... рет оқып шығып
аударманың әдісін әбден анықтап ... ... ... ... ... әр ... стильде болады.
3. Әр тілді тыңдаушыларға тигізетін әсерінің айырмашылықтары.
Әдебиет:
1 Алексеева И.С. Профессиональный тренинг переводчика: ... ... ... и ... переводу. – СПб.: Союз, 2003. – 283 с.
2 Виноградов В.С. Перевод. Общие и лексические ... – М.: КДУ, 2004. ... ... ... Г.Х. ... ... перевода: методические материалы. –
Павлодар: ПАУ, 1999. – 41 ... ... В.Н. ... переводоведение. – М.: ЭТС, 2002. – 421 с.
5 Латышев Л.К. Структура и содержание ... ... в ... ... пособие. – М.: ТЕЗАУРУС, 2001. – 135 с.
6 Сальмон Л. Теория перевода. История, наука, ...... ... – 271 ... ... В.В. ... ... учебник для студентов лингв. вузов. – М.:
АСТ: Восток-Запад, 2008. – 218 с.
8 Семенова М.Ю. Основы ... ...... ... 2009. ... ... ... С.В. Теория перевода: учебн. пособие для вузов. – М.: ... – 334 ... 6 ... ... ... мәтіннің адресаты.
1. Мәтін аудармасының қабылдаушының ықтимал категориясына байланысты
және ол үшін үйреншікті мәтінді ... ... ... ... ... ... ... стратегиялар арасындағы таңдау мәселелері: қабылдануы
күрделі мәтінді қабылдаушыға «жақындатумен» және қабылдаушыны ... ... ... ... Мамандарға, дайындалмаған
аудиторияға, балаларға арналған аударма.
Әдебиет:
1 Алексеева И.С. Профессиональный тренинг переводчика: учебн. пособие ... и ... ... – СПб.: Союз, 2003. – 283 с.
2 Виноградов В.С. Перевод. Общие и ... ... – М.: КДУ, 2004. ... ... ... Г.Х. ... ... перевода: методические материалы. –
Павлодар: ПАУ, 1999. – 41 с.
4 Комиссаров В.Н. ... ... – М.: ЭТС, 2002. – 421 ... ... Л.К. ... и ... ... перводчиков в языковом
вузе: учебн. пособие. – М.: ... 2001. – 135 ... ... Л. ... ... ... наука, профессия. – Астана: МИЭП,
2007. – 271 с.
7 Сдобников В.В. ... ... ... для ... ... ...... Восток-Запад, 2008. – 218 с.
8 Семенова М.Ю. Основы перевода текста. – Ростов-на-Дону: Феникс, 2009. ... ... ... С.В. ... ... учебн. пособие для вузов. – М.: Гардарики,
2004. – 334 с.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіби білім беру психологиясы жайлы3 бет
Қазіргі әлемдік үрдісті реттеу және жаңа әлемдік саясат27 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
Алгоритм жайлы6 бет
Алгоритм ұғымы7 бет
Кең көлемді халықаралық стандарттау8 бет
Oнoмастика және аударма53 бет
«Зияты бұзылған 3-5 сынып оқушылардың жазбаша сөйлеу тілі бұзылыстарының сипаты»48 бет
«Өлі жандар» туындысының аударма нұсқалары47 бет
Ілеспе аудармашының міндеттері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь