Табиғи суларды ластаудың негізгі көздері

I. Кіріспе
Жер бетіндегі су ресурстары

II. Негізгі бөлім:
1. Табиғи суларды ластаудың негізгі көздері
2. Су қорын тиімді пайдалану жолдары

III. Қорытынды

IV. Пайдаланған әдебиеттер
Гидросфера – ғаламшарымыздың су қабаты, оны мұхиттар мен теңіздер, құрлық суы – өзендер, көлдер, жасанды су қоймалары, мұздықтар, литосфераның жоғарғы бөлігіне сіңетін ыза суы және атмосферадағы ылғал құрайды.Жер бетінің ауданы 510 млн. км2 –ге тең. Бұл ауданның 361 млн. км2 – ін немесе 71% бөлігін әлемдік мұхит алып жатыр. Ал құрылықтардың үлесіне 149 млн. км2 аудан немесе планетамыздың 29% бөлігі тиесілі.
Су және құрлық жер шарында біркелкі орналаспаған. Солтүстік жарты шарында құрлықтардың үлесіне 100 млн. км2 немесе 39%-і тисе, ал Оңтүстік жарты шарында – 206 млн. км2 немесе 81% (әрбір жарты шарды жеке-жеке алып қарағанда).Жер бетіндегі судың жалпы қоры шамамен 1386 млн. км2 –ге тең. Өзен арналарындағы су қоры 2120 км3-ге тең, тұщы көлдердегі су -91 мың. км3. Тұщы жер асты суларының қоры 10,5 млн.км3 мөлшерінде деп есептелсе, тұщы сулардың жалпы қоры-3,5 млн.км3 немесе гидросфера көлемінің 2,53% -ін құрайды. Егер біз тұщы судың негізгі массасын мұздықтарда жиналғаның есептесек, онда адам қажетіне жұмсалатын таза тұщы судың көлемі күрт азаяды және ол гидросфераның тек қана 0,80% құрайды. Әлемдік су қоры.Жердегі судың әлемдік қоры орасан зор. Олар 1353985мың км³. Егер гидросферадағы барлық суды біртекті етіп жер бетіне жайсақ, оның қалыңдығы шамамен2,5 кмболар еді. Әлемдік мұхит шегінде орташа тереңдік 3,96 км, ал ең терең максималды тереңдік11022 м(Мариан шұңғымасы).Жердегі судың басым бөлігі тұзды су болып табылады.
1. Оспанова Г.С, Бозшатаева Г.Т «Экология»
2. Оқулық – Алматы: Экономика 2002 ж.
3. Бродский А.К «Жалпы экологияның қысқаша курсы».Оқу құралы – Алматы: Ғылым 1997 ж.
4. Мұқаұлы С, Үпішев Е. «Табиғатты пайдалану экономикасы». Оқу құралы – Алматы: Экономика 1999 ж.
5. Сағымбаев Ғ. «Экология негіздері». Оқулық Алматы Республикалық баспа кабинеті 1995 ж.
        
        Жоспар
* Кіріспе
Жер бетіндегі су ресурстары
* Негізгі бөлім:
* Табиғи суларды ластаудың негізгі көздері
* Су қорын тиімді пайдалану жолдары
* Қорытынды
* ... ... ... су ... - ғаламшарымыздың су қабаты, оны мұхиттар мен теңіздер, құрлық суы - өзендер, көлдер, жасанды су ... ... ... ... ... ... ыза суы және атмосферадағы ылғал құрайды.Жер бетінің ауданы 510 млн. км2 - ге тең. Бұл ... 361 млн. км2 - ін ... 71% ... ... ... алып ... Ал ... үлесіне 149 млн. км2 аудан немесе планетамыздың 29% бөлігі тиесілі.
Су және құрлық жер шарында біркелкі орналаспаған. Солтүстік жарты ... ... ... 100 млн. км2 немесе 39%-і тисе, ал Оңтүстік жарты шарында - 206 млн. км2 ... 81% ... ... шарды жеке-жеке алып қарағанда).Жер бетіндегі судың жалпы қоры шамамен 1386 млн. км2 - ге тең. Өзен ... су қоры 2120 ... тең, тұщы ... су -91 мың. км3. Тұщы жер асты ... қоры 10,5 ... мөлшерінде деп есептелсе, тұщы сулардың жалпы қоры-3,5 млн.км3 немесе гидросфера көлемінің 2,53% -ін ... Егер біз тұщы ... ... ... ... жиналғаның есептесек, онда адам қажетіне жұмсалатын таза тұщы судың көлемі күрт азаяды және ол гидросфераның тек қана 0,80% ... ... су ... судың әлемдік қоры орасан зор. Олар 1353985мың км³. Егер гидросферадағы барлық суды біртекті етіп жер бетіне жайсақ, оның ... ... ... еді. ... мұхит шегінде орташа тереңдік 3,96 км, ал ең терең максималды тереңдік11022 м(Мариан шұңғымасы).Жердегі судың ... ... ... су ... ... Ол жалпы қордың 97, 5% үлесін құрайды, бірақ түщы ... ... де өте көп. Оның ... 35 млн. км³ -- ге ... ... деңгейінің өзгермелі жағдайында жердің су балансы төмендегідей болады. Планетеға ... ... - ... ... теңеседі. Екі шама да 577000 км³ /жылына жуық. Мұхиттың булануы ... - ... 47000 км³/ ... ... ... кері заңдылық байқалады - булану жауын - ... 47000 км³ ... кем. Осы су өзен ... мұхитқа қайтарылады.Қазіргі кезде әлемдік су балансы мұхит жағына қарай ығысқан. Соңғысы судың буланған мөлшерінен жыл сайын 430 - 550 км³ ... ... ... ... мұхит деңгейі біртіндеп көтеріліп келеді (соңғы жүз жылда 15см). Қосымша ылғалдың 75% мұхиттар мұздықтардың еруі, 18, 5% -- жер асты ... ... 7% -- ... есебінен алады.Құрылықтағы жауын - шашынның толық буланбауы, (47000 км³) ... ... ... ... ... роліне байланысты болатын атап өту қажет.
Табиғи суларды ластаудың негізгі көздері
Судың ластану мәселесі.Ластануға судың ... ... ... континенттік, жер асты, әр түрлі дәрежеде ұшырайды.Судың, әсіресе ауыз судың сапасы халықтың денсаулығын анықтайтын маңызды факторлардың бірі ... ... ... ... ... ұйымының мәліметтері бойынша судың сапасыеың төмен болуы себепті 5 млн. адам (негізі балалар) өледі де, әр ... ... ... немесе ауырған адамдардың саны 500 млн - нан 1 млрд - қа дейін жетеді.Барлық сулардыңқұрамында ... ... ... ... көп ... ... кальций, натрий, хлор калий жатады.Судың сапасын бағалау үшін шекті рұқсат етілетін концентрациялар (ЗЖЖК) қолданылады.Ауыз судың сапасын ... ... ... ... ... және ... ... бактериялық жағдайы төмендегідей анықталады: 1) судағы бактериялардың жалпы саны, ал судың 1 ... 100 - ден ... ... 2) ішек ... ... бактерияларының саны арқылы. Ол коли - индекс: судың 1 литріндегі ішек таяқшасының шамасы (үштен коп болмауы ... ... коли - ... ... Бір ішек ... ... ... миллиметрмен мөлшері (300 мл - ден кем болмауы керек) анықталады. Оргонептикалық көрсеткіштерге судың судың иісі, түсі, дәмі, мөлдірлігі ... ... деп оған ... заттардың түсу нәтижесінде оның биосфералық қызметінің және экологиялық маңызының төмендеуі деп түсінеді. Суды 400-дей түрлі зат ластауы мүмкін.Егер судағы ... ... ... ... ... (судың мөлдірлігі, түсі, иісі, дәмі) көрсеткіштері, сульфат, хлорид, нитрат, уытты ауыр металдар мөлшері шектеулі межеден артып ... су ... ... ... Тағы суда араласқан оттегі мөлшерінің азаюы, радиактивті элементтердің, ауруға ұшырататын бактериялардың пайда болуы да оның ластанғанын көрсетеді. ... ... ... мыналар:
1) электроэнергетика
2) химиялық және мұнай-химилық өнеркәсіп;
3) ағаш өңдеу және целлюлозалық қағаздық өнеркәсіп;
4) қара металлургия;
5) ... ... ... ... ... ... ... мұнай өңдеуші өнеркәсібі;
9) жеңіл өнеркәсіп;
10) құрылыс материалдары ... ... ... ... ... сулары;
13) өзен және теңіз кемелерінің жиынды сулары;
14) Қыста қалалардың кір ... суға ... ... өте кең ... ... ... келеді және жиі кездеседі. Ол органикалық (нафтен қышқылдары, фенолдар, синтетикалық бетті белсенді заттар, пестицидтер) ... ... ... ... ... (мышьяк, сынап, қорғасын, кадмий қосылыстары) және уытсыз болып келеді.
Бактериологиялық ... суда ... ... ... (700-ге тарта түрі болады екен), қарапайым саңырауқұлақтардың пайда болуымен себептеледі. ... ... ... ... ... ... ластану ұзақ тіршілік ете алатын радиоактивтік элементтердің (Sr-90, ... ... ... және т.б.) суға өтіп кетуімен байланысты. Бұл элементтердің тіпті аз концентрациясының өзі өте қауіпті.
Механикалық ... суға ... ... ... (құм, ... ... және т.б.), сондай-ақ қатты қалдықтардың, сумен ағаш тасымалданғандағы қалдықтары түсуімен сипатталады. Бұл ... ... ... ... ... ... табиғи сулардың жылыған жерүсті және технологиялық суларымен араласып кетуімен байланысты. Мұндай ластану ... ... және ... ... ... ... ... гидробионттардың көбеюіне және улы газдардың - күкіртсутегінің, метанның бөлінуіне әкеліп соғады.
Канализация ... ... ... ... ... ... ... алмасуына теріс әсерін тигізіп, ең алдымен адамдардың инфекциялық ауруға шалдығуына қатер ... ... ... ... ... ... суда балдырлардың, фитопланктондардың артуын ықпалдайды. Бұл үрдісті эвтрофикация немесе эвтрофизация деп атайды.
Мұндай эвтрофикацияға ұшырап отырған ... ... үсті ... ... ... ... суға ... қосылып кетуіне байланысты:
1) тазаланбаған немесе аз тазаланған жиынтық сулардың;
2) тұрғындарға тұрмыстық қызмет көрсетуден қалған ... ... ... ... ауыл шаруашылығы мекемелері суларының;
5) халық шаруашылығы басқа да ... ... ... ... ең ... тарағаны синтетикалық белсенді беттік заттар (СББЗ), бірақ олардан пестицидтер де қалыспайды.
Тура осылай жер асты сулары да ластанады. ... ... ... және ... болып бөлінеді. Микробтық ластануға көбінесе жерасты сулары ұшырайды. Жерасты суларының химиялық ластануы жерүсті сулары арқылы жүреді. ... ... ... ... тазалауға пайдаланатын биологиялық белсенді заттар (ББЗ) да өтіп кетуі мүмкін. ... ... ... ... мұнай өнімдерін сақтағандағы қалдықтар, химиялық өндірістердің шикізаты және ... ... және ... ... ... ...
Кейінгі жылдары ең көп ластанған Ертіс өзені (Өскемен қорғасын-мырыш комбинаты, Риддер қорғасын заводы, ... ... ... ... және т.б.)
Су қорын тиімді пайдалану жолдары
Адамның негізгі ... бірі - таза және ... су. ... ... үшін таза ... ... 20 % ... Жылдан жылға әртүрлі заттармен ластанған су объектілерінің саны көбейіп ... Су ... ... су экожүйесінің құлдырауына әкеліп соғады. Ол барып табиғи судың ... ... ... ... қиындатады.
Судың сапасы дегеніміз - ... ... ... және ... ... ... судың құрамы мен қасиетінің сипаттамасы.
Ауыз су эпидемиологиялық тұрғыдан және химилық құрамы ... ... ... қасиеттері жағынан қолайлы болуы керек.
ҚР судың сапасы 2.1.4.559-96 МеМСТ сай болуы керек.
Судың сапасының физикалық көрсеткіштері: температура, ... ... және тағы ... ... биологиялық көрсеткіштерінің бірі − коли-индекс, бұл 1 литр судың көлеміндегі ішек таяқшаларының саны. Бұл көрсеткіш бойынша табиғи сулар бес ... ... өте ...... 10 000 - нан көп, ластанған 1000 - нан көп, аз ... - ... көп, ... - ... көп, ... - 3-тен аз. Тағы бір ...... бір ішек ... ... судың миллилитрмен өлшенген көлемі − 300 мл кем болмауы керек.
Химиялық көрсеткіштері бойынша ауызсуға қойылатын талап 4.1 кестесінде көрсетілген.
5 ... - Ауыз су ... ... - 6,0-9,0 ... мг/л 350 ге ...
Кермектілігі, ммоль/л -7,0
Zn, мг/л 5-ке дейін
Fe , мг/л 0,3-ке ... мг/л 0,5-ке ... , ... 7-ге дейін
Be, мг/л ... ... мг/л 0,7-ге ... мг/л ... ... мг/л 1,0 - ге ... мг/л ... дейін
SO42−, мг/л 500-ге дейін
нитраттар, мг/л 45-ке ... мг/л 0,3-ке ...
Sr, мг/л 7-ге ... ... ... ... ... заттардың 1 л судағы мөлшері келтірілген шамалардан аспаса, су ішуге жарамды.
Судағы әртүрлі органикалық заттардың мөлшерін анықтау қиын болғандықтан, олардың ... ... ... баға беру арқылы анықтайды.
Судағы органикалық заттарды химиялық тотықтыру үшін қажетті оттегінің мөлшерін оттегінің химиялық қажеттілігі (ОХҚ) деп ... Суда ... ... ... ... ...... биохимиялық қажеттілігімен (ОБҚ) сипатталады. Бұл оттегінің (мг/л) органикалық заттарды биохимиялық ыдырауға белгілі бір уақыт аралығында ... ... ... мөлшері. Мысалы ОБҚ2 − бұл екі тәулік ішіндегі оттегінің биологиялық қажеттілігі.
Судың санитарлық тәртібі ең алдымен ондағы еріген ... ... ... Жылдың кез келген мерзімінде оның мөлшері 1л суда 4 мг болу ... ... ... ... ... және ... ... үшін 1л судағы мөлшері 6 мг төмен ... ... ... ... бірі − судың ластану индексі. Бұл деректер 6 - кестесіне ... ... - ... ... индексінің сипаттамасы
Сапа
класы
Жерүсті сулары сапасының сипаттамасы
СЛИ шамасы
1
өте таза
10,0
Сырдария, Шу, Талас, Қаратал ... ... 3-4 ... ... ... көлінің күйі қанағаттанарлықсыз (ауыр металдар, мұнай өнімдері, ... ... ... су қоры да үрей ... ... Каспийді Еділ- Жайық сулары ластайды. ... ... ... ауыр ... ... ... ... және Петропавловскде. ҚР халық ... ... ... су ... ... ... ... бұл жағдайда үлкен көмекті жерасты суларынан күтуге болады. Жерасты суларының ... ... ... ... ... ... ... және Оңтүстік Қазақстан облыстарында орналасқан.
Суды ішуге жарамды ету үшін жүргізетін үрдістер
Суды ішуге жарамды ету үшін жүргізетін ... ... ... ... ірі ... ... ... өңдеумен қатар тұндыру және сүзу;
2) ұсақ дисперсті жүзгіндерден коагуляция [Al2(SO4)3] және флокуляция (полиакриламид қосады) арқылы ... ... ... газдардан құтылу (дегазация);
4) жағымсыз иісі мен дәмінен арылу (дезодорация);
5) суды жұмсарту және ... ... ... ... ... ... йодтау, озондау).
Осы уақытқа дейін суды хлорлау арқылы тазалайды, бұл әдіс ... ... ... ... ... Батыс Еуропада және АҚШ-та суды озондайды немесе ультракүлгін сәулелермен өңдейді, ал біздің ел және ТМД мемлекеттері ондай экологиялық жақсы жағдайға әлі қол ... ... ... ... ... ... суларды тазалаудың әртүрлі әдістері бар:
1) механикалық;
2) физикалық-химиялық;
3) ... ... ... ... ... ... әдістерімен өндірістік жиынтық судан 90% дисперсті қоспалардан, ал тұрмыстық сулардан − 60% қоспалардан арылады.
Негізгі химиялық әдіске ... мен ... ... Бірінші жағдайда қышқылдар мен сілтілерді бейтараптау үшін әртүрлі реагенттерді (ізбес, сода, аммиак), ал тотықтыру үшін − әртүрлі тотықтырғыштар қосады. ... су ... және ... да ... ... ... тазалауда мыналарды қолданады:
а) коагуляция − жиынтық суға коагулянттар қосып (аммоний, темір, мыс тұздарын), сосын тұнбадан оңай ... ... ...... заттардың (бентонит балшықтарының, белсендірген көмірдің, цеолиттердің, шым-тезектің және т.б.) ластаушыларды жұтып алу қабілеті. Бұл әдісте екі қоянды бір ... ... ... ... ... құнды заттарды суырып алып, іске асыруға болады.
б) флотация − жиынтық су арқылы ауа ... ол ... ... ... ... майларды және басқа да ластаушыларды іліп әкетіп, су ... ... тез ... ... ... ... әдіс суға ... жіберілген микроағзалар өздерінің дамуы үшін ондағы жағымсыз заттарды (күкіртсутегін, аммиакты, нитриттерді, сульфидтерді) пайдалануына негізделген.
Тазалаудың ... ... ... жүргізіледі. Аэротенк дегеніміз − оттегімен байытып, ... ... ... су ағыны жәй ғана ағып тұратын арнайы жабық резервуар. Одан соң суды ... ... ... да ... ... кейінгі жылдары одан басқа жаңа тиімді әдістер ... ... ... ... ... ... үрдістері;
− магниттік өңдеу;
− радиациялық тазалау;
− озондау.
Қорытынды
Жалпы мемлекеттік тұрғыдан алып қарағанда, еліміздің су шаруашылығы мәселелері көп ... әлем ... ... ... әрі ... ... шешім қабылдауды талап етеді. Бүгінгідей су ресурстарының тапшылығы өсіп отырған және әлемдегі климаттың жаппай ... ... елді ... ... ... ... ... бассейн аралық және бассейн ішілік ағысты қайта бөлу және соған сәйкес ... ... ... ... ғана ... ... Осыған орай, экономика саласының одан әрі дамуы елдің су ресурстарын реттеу және басқару стратегиясының дұрыс ... ... ... бір ... 1,0 мың текше метр су ресурсы жұмсалатын ... мен ... - су ... тапшы елдерге; 1,0 және 1,7 мың текше метр ... - су ... ... ... ал 1,7 мың текше метрден жоғары көлемде су жұмсай алатын елдер жеткілікті су ресурстары бар елдер ... ... ... су ... ... жоқ болса, Орталық Азияда су тұтынуды азайту мәселесі аса күрделі сипатта тұр, өңірдегі су ресурстарының көлеміне әсер етіп ... ... ... бұл ... ... халін одан сайын қиындата түседі. Соңғы 50 жылда елді мекендерді су ресурстарымен ... ету 3,5 есе ... ... ... су ... ... әлеуметтік қауіпсіздік мәселесіне айналуда, бұл өз кезегінде өңірде гуманитарлық апаттың ... ... ... ... Осыған байланысты, су ресурстарын басқару міндеттерін күшейтуге стратегиялық қажеттілік пайда болады, бұл БҰҰ-ның Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы ... ... ... ... құжат Үкіметтің иығына халықты сапалы сумен қамтамасыз ету міндетін жүктейді.
Пайдаланған әдебиеттер:
* Оспанова Г.С, Бозшатаева Г.Т
* ... - ... ... 2002 ... ... А.К .Оқу ... - ... Ғылым 1997 ж.
* Мұқаұлы С, Үпішев Е. . Оқу құралы - Алматы: Экономика 1999 ж.
* ... Ғ. . ... ... ... ... ... 1995 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлемдік мұхиттың ластануы10 бет
Өскемен қаласындағы жер үсті суларының ластауына экологиялық баға беру46 бет
Өскемен қаласының жер беті суының экологиялық жағдайына баға беру51 бет
«ағынды суларды аэрациялау»8 бет
Алматы қаласының «Тоспа Су» тазарту аэростанциясы58 бет
Анаэробты байланысты процесс4 бет
Ағызынды суларды тазалау әдістері4 бет
Ағын судан бөлініп алынған гетеротрофты микроорганизмдерді идентификациялау32 бет
Ағынды сулар5 бет
Ағынды сулар туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь