Әдебиет теориясы ұғымдарының жалпы сипаттамасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3 бет

І ТАРАУ ӘДЕБИЕТ ТЕОРИЯСЫ ҰҒЫМДАРЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ

1.1 Әдебиет теориясы ұғымдарының зерттелу жолдары ... ... ... .4.11 бет
1.2 Әдебиет теориясы ұғымдарының түрлері мен олардың өзіндік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11.16 бет

ІІ ТАРАУ МЕКТЕПТЕ ӘДЕБИ.ТЕОРИЯЛЫҚ ҰҒЫМДАРДЫ ОҚЫТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН ТИІМДІЛІКТЕРІ

2.1 Мектепте әдеби.теориялық ұғымдарды оқытудағы тиімді қолданысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17.21 бет
2.2 Мектепте әдеби.териялық ұғымдарды қалыптастыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21.28 бет

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29 бет
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ...30 бет
Тақырып өзектілігі: Бүгінгі мектеп шәкірттерінің әдебиетке, өнерге қызығушылығы, білімге құштарлығы, жалпы көзқарасы, таным-талғамы басқаша. Бұрынғы елгезек, ізденгіш, тапсырманы мұқият орындауға тырысатын, көркем әдебиеті іздеп жүріп оқитын оқушылар типі қазір сирек кездеседі. Оқушылардың енді бір бөлігі жалпы көркем әдебиет туындыларын оқуға құлықсыз, оқымайды да. Мектеп бітірушілер Білім стандарты талаптарына, бағдарламаға сәйкес қазақ әдебиетінің тарихын және бүгінгі әдеби процес жетістіктерін жақсы білумен қатар әдеби-теориялық негізгі ұғымдарды да орнықты игеріп, ол білімдерін көркем шығармаларды талдау барысында таныта алуы, сөз өнерінің ерекшеліктерін байыптай білуі міндетті. Қайткенде мектепте әдебиет сабағын сапалы өткізуге болады. Оқушылардың әдеби білімінің деңгейін көтеру бүгінгі таңда негізгі мәселеге айналып отыр. Туындайтын сұрақтар көп-ақ, жауаптары да түрліше болуы мүмкін. Бұл әрі нық сенімім де, мұның нақтылы бір жолы – сабақ сапасын жетілдіру, оқушылардың әдеби–теориялық ұғымдарын қалыптастыруға баса назар аудару.
Оқушыларға әдеби-теориялық ұғымдар беру, сынып жоғарылаған сайын бағдарламаға сәйкес ол ұғым – білімдерді жаңа материалдар негізінде әр қырынан толықтыра түсіп, шәкірттердің теориялық білімін жетілдіріп отыру – ұстаз міндеті, әдебиет сабақтарының басты мақсатының бірі.
Курстық жұмыстың мақсаты: әдеби-теориялық ұғымдарды оқыту барысында тиімді тәсілдерді пайдаланып, балалардың тілін дамыту жолдарын көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері: мектеп оқушыларына әдеби-теориялық ұғымдарды оқытуға байланысты әдістеме тұрғысында төмендегідей міндеттер қойылды:
- әдеби-теориялық ұғымдардың өзіндік ерекшеліктерін айқындау;
- әдеби-теориялық ұғымдардың шығармалардың түрлерін меңгерту;
- мектеп бағдарламасына енген әдеби-теориялық ұғымдарға шолу жасау, жүйелеу;
- оқушыларға әдеби-теориялық ұғымдарды дұрыс қабылдай білуге үйрету.
1. Байтұрсынов А. «Ақ жол». А., 1991. 36-б.
2. Қабдолов З. «Сөз өнері». А., 2002. 312-б.
3. Радциг «Көне грек әдебиетінің тарихы». М. 1963. С.340
4. Иманғазинов М.М. «Антика әдебиеті». Т., 2006. 253-б.
5. Ыбыраев Ш. «Эпос әлемі». А., 1993. 422-б.
6. Қасқабасов С. «Қазақ халық прозасы». А., 1972. 107-б.
7. Қабдолов З. «Сөз өнері». Алматы: Санат, 2002.
8. Қазақ әдебиетінің тарихы: Кеңес дәуірі (1941-1956). Алматы, 2004.
9. Ақшолақов Т. «Шығарманың көркем айшықтарын таныту». Алматы: Рауан, 1994.
10. Бітібаева Қ. «Әдебиетті оқыту әдістемесі». Алматы: Рауан, 1997
11. Беспалько В.П. «Слагаемые педагогической технологий». - М, : Педагогика, 1989 г.
12. Беспалько В.П. «Педагогика и прогрессивные технологии обучения».- М., 1995 г.
13. Давыдов В.В.«Теория развивающего обучения». -М., 1996 г. Дьяченко В.К. «Новая педагогическая технология учебно-васпитательного процесса». -Усть-Каменагорск, 1992 г.
14. « Қазақ ұлттық энциклопедиясы»
15. Әуезов М., «Әдебиет тарихы» , Қызылорда, 1927
16. Сейфоллаұлы С., «Қазақтың ескі әдебиет нұсқалары», Қызылорда, 1931
17. «Қазақ фольклористикасының тарихы», А., 1988
18. «Қазақ фольклорының тарихилығы», А., 1993
19. Жұмалиев Қ., «Қазақ эпосы мен әдебиет тарихының мәселелері», А., 1958
20. Ғабдуллин М., «Қазақ халқының ауыз әдебиеті», А., 1972
21. Ысмайылов Е., «Ақындар», А., 1956
22. «Қазақ фольклорының типологиясы» А., 1981
23. Бiтiбаева Қ. «Әдебиетті оқыту әдістемесі» . А., 1997.
24. Әбдiбекқызы К. «Оқушылардың көркем шығармашылық қабiлетiн дамыту». А., 1994.
25. Бiтiбаева Қ. «Әдебиет пәнiн оқытудың тиiмдi жолдары (Мұғалiмге арналған көмекшi құрал)» А., 1990.
26 Жұмажанова Т. «Қазақ әдебиетi әдiстемесi». А., 2003.
27. Қоңыратпаев Ә. «Әдебиетті оқыту методикасы». А., 1985.
28. Бітібаева Қ. «Қазіргі кезең әдебиетін тереңдетіп оқыту». Семей, 2007.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................................................3 бет
І ТАРАУ ӘДЕБИЕТ ТЕОРИЯСЫ ҰҒЫМДАРЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Әдебиет теориясы ұғымдарының зерттелу жолдары.............4-11 бет
1.2 Әдебиет теориясы ұғымдарының түрлері мен ... ... ... ... ... МЕКТЕПТЕ ӘДЕБИ-ТЕОРИЯЛЫҚ ҰҒЫМДАРДЫ ОҚЫТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН ТИІМДІЛІКТЕРІ
2.1 Мектепте әдеби-теориялық ... ... ... ... ... ... әдеби-териялық ұғымдарды қалыптастыру жолдары......................................................................................................21-28 бет
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................29 бет
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................30 бет
КІРІСПЕ
Тақырып өзектілігі: Бүгінгі мектеп шәкірттерінің әдебиетке, өнерге қызығушылығы, білімге құштарлығы, жалпы көзқарасы, ... ... ... ... ... ... ... орындауға тырысатын, көркем әдебиеті іздеп жүріп оқитын оқушылар типі қазір сирек кездеседі. Оқушылардың енді бір бөлігі ... ... ... ... ... құлықсыз, оқымайды да. Мектеп бітірушілер Білім стандарты талаптарына, бағдарламаға сәйкес қазақ әдебиетінің тарихын және ... ... ... жетістіктерін жақсы білумен қатар әдеби-теориялық негізгі ұғымдарды да орнықты игеріп, ол білімдерін көркем шығармаларды талдау барысында ... ... сөз ... ... ... білуі міндетті. Қайткенде мектепте әдебиет сабағын сапалы өткізуге болады. Оқушылардың әдеби білімінің ... ... ... ... негізгі мәселеге айналып отыр. Туындайтын сұрақтар көп-ақ, жауаптары да түрліше болуы мүмкін. Бұл әрі нық сенімім де, ... ... бір жолы - ... ... ... ... ... - теориялық ұғымдарын қалыптастыруға баса назар аудару.
Оқушыларға әдеби-теориялық ұғымдар беру, сынып жоғарылаған сайын бағдарламаға сәйкес ол ұғым - ... жаңа ... ... әр ... толықтыра түсіп, шәкірттердің теориялық білімін жетілдіріп отыру - ұстаз міндеті, әдебиет сабақтарының басты мақсатының бірі.
Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... ... тәсілдерді пайдаланып, балалардың тілін дамыту жолдарын көрсету.
Курстық ... ... ... оқушыларына әдеби-теориялық ұғымдарды оқытуға байланысты әдістеме тұрғысында төмендегідей міндеттер қойылды:
- әдеби-теориялық ұғымдардың өзіндік ерекшеліктерін айқындау;
- әдеби-теориялық ... ... ... ... ... ... енген әдеби-теориялық ұғымдарға шолу жасау, жүйелеу;
- ... ... ... ... ... ... ... нысаны: мектептегі оқу - тәрбие процесі.
Курстық жұмыстың ... ... ... орта ... ... мен ... оқу орны филология факультеті студенттеріне пәнін оқытуда, ... ... ... ... ... пайдалануға болады.
Курстық жұмыстың құрылымы: жұмыс кіріспеден, екі тарау, қорытынды, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І ТАРАУ ӘДЕБИЕТ ТЕОРИЯСЫ ҰҒЫМДАРЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 ... ... ... зерттелу жолдары
ХХ ғасырдың жиырмасыншы жылдарындағы ғылыми-зерттеу мақалалардағы әдеби-теориялық ой-пікірдің ізденістері мен ... ... бұл ... ... білімдер жүйесінің жоғары болғанын, күрделі теориялық мәселелерге қалам тарта ... көре ... ... атты еңбегінің тақыр жерде пайда болмағанын байқаймыз. Сыншылдық және әдеби мұра туралы ғылыми-зерттеушілік сипаттағы мақалалар жеке бір ... не ... ... бір ... ... сөз ету ... ... ой-пікірді жетілдіре түсті. Ұлттық әдебиет тарихын зерттеп тануға деген әдеби-тарихи ой-пікірдің құлшынысы, қалыптасу кезеңіне ... ... ... сыны ... ... сапалық та, сандық та жағынан көркейе бастаған қазақ әдебиетінің теориялық мәселелерін ғылыми сөз етуді күн тәртібіне шұғыл қойды.
Бұл ... яғни ... өнер ... ... тарихы мен теориясы туралы ұлттық әдебиеттану ғылымында ең алғаш ... ... - ... (1926) ... ... ... ғылыми терең дәлдікпен жазылған бұл еңбек екі-үш жылдан соң авторы ұсталып кеткендіктен, көпшілік арасына ... ... ... де, ... ... ... өсу ... көрсететін ғылыми мәні тәуелсіздікке ... ... ... ... ... Р. ... [1] ... тілші-ғалым Р.Сыздықова: жанрынан берілген шығармадан кейін деген не, оның негізгі сипаттамалары туралы ... ... ... ... мектепте оқушыларға берілетін әдеби-теориялық ұғымдар жүйелі түрде, көркем шығармамен тығыз байланыста, оның негізгі ... ... ... ретінде, әдебиеттанудың маңызды бір саласы дәрежесінде үзбей ... ... ... ... ... ... әлемін түсіне білу, талдай білуде практикада пайдалануға машықтандыру - оны ... ... ... ... Оқу ... сол ... ... оқулықтарды парақтай отырып, әрі осы сыныптардағы оқушылардың жас ерекшеліктеріне, оқытылатын көркем ... ... ... отырып, әр сынып бойынша төмендегі жүйеде әдеби-теориялық ұғым ... ... деп ... ... ауыз ... туралы қысқаша түсінік. Әдебиет туралы кіріспе әңгіме.
* Ауыз әдебиетінің негізгі жанрлары: ... ... ... ... ... ... ертегілер туралы алғашқы ұғым.
* Мысал жанры. Әдебиеттегі дәстүр туралы, аударма ... ... ... ... оның ... ... құрылысы жайында кіріспе.
* Әдеби кейіпкерлер, олардың портреті туралы
* Лирика, табиғат лирикасы туралы алғашқы ұғым
* Гипербола, эпитет, теңеу,кейіптеу
* ... ... ... ... ... түсінік
* Монолог, повесть, баллада туралы алғашқы ұғым
6-сынып.
* Шыншыл ... ... ... ... түсінік
* Өлең құрылысы, ұйқас түрлерінен хабардар ету
* Суреттеу, баяндау, ... ... ... ... ... Өмірбаяндық әңгіме жанры туралы алғашқы ұғым
* Сюжетті өлеңдер туралы түсінік. Лирика туралы түсінік
* Теңеу, эпитет, метафора туралы ... ... ... білімдерін толықтыру
7-сынып.
* Батырлар жыры туралы түсінік
* Оптимизм, романтика, реторикалық сұрақтар, ... ... ... ... ... лирикасы туралы білімдерін тереңдету
* Ирония, сатира, эпитеттің ұлғайған түрі, антитеза
* Әдеби ... ... ... ... ... Публицистика жанры, көркем шығарма тілі, поэтикалық тіл туралы түсінік
* Суреттеу, баяндау, әңгімелеу ... ... ... ... ... ұғымдарын тереңдету
* Сюжет, композиция, көркем шығарма, тақырыбы, идеясы, кейіпкерлері туралы түсініктерін кеңейту
* Тип, прототип ... ... ... ... ... туралы түсініктерін кеңейту
* Шешендік сұрау, шешендік лептеулер, анафора, мен эпифора туралы
* Драмалық ... ... ... ... ... ... ... шешендікке құралған аңыздар, эпостық, лиро-эпосытық жырлар туралы түсініктерін ... ... ... эпитет, әдебиеттегі типтілік жайындағы білімдерін тереңдету
* Айтыс, импровизация туралы
* Жыршы, ... ... ... ... туралы
* Дәстүр мен жаңашылдық, реализм, романтизм, әдеби бағыттар, әдеби ағымдар жайында хабар ... ... ... ... ... алған білімдерін тереңдету (ассонанс, аллитерация, эпитет)
* Поэзиядағы оптимистік сарын, элегиялық сарын, әдеби тип, лирикалық шегіністер туралы ұғым
* Сын-зерттеу ... ... ... ... ... ... Әдебиеттегі демократтық, ағартушылық бағыт, сыншыл реализм
* Эпистолярлық жанр, публицистика, ғылыми мақалалар туралы
* Шоқантану, Абайтану, ... ... ақын ... ... Аударма, мысал жанры туралы түсініктерін кеңейту түрлері
* Саяси-әлеуметтік, махаббат, достық, философиялық, эллегиялық, азаматтық лирикалар, жалпы ... ... ... ... ... ... ақын-жазушы стилі, әдеби тіл, кейіпкер тілі, философиялық трактаттар, қарасөздер туралы
* Роман жанры, өлеңмен жазылған роман, ... ... ... ... ... ... ... териясы туралы очерк, фельетон жайлы
* Әнші-ақын-композитор туралы психолог ақын ... ... ... ... ... ... сатира, аллегория, сюжеттік өлеңдер туралы түсініктерін кеңейту
* Ұйқас түрлері, өлең құрылысындағы жаңашылдық туралы ұғым.
11-сынып.
* Төңкерістен кейінгі әдеби ағымдар (символизм, ... ... ... және ... ... туралы (ұтымды, ұтымсыз жақтары)
* Новелла, баллада, эпопея, тарихи романдар, драматургиядағы тартыс пен характер, трагедия, комедия жанры, суреткердің ... ... ... ... поэмалар, трагедиялық образдар жайында түсінік
* Тип, прототип, көркем шығармадағы ... ... ... ... ... ... ... пен композиция, қарасөзбен жазылған поэма, тарихи тақырыптар, ұлттық ... ... ... ... ... ... мен жаңашылдық ұғымдарын кеңейту
* Портрет-эссе, роман-диалог, трилогия, деректі әңгімелер жайында әңгіме.
* Әдебиеттегі ... ... ... ... көркем бейне, стиль мен әдістер, авторлық тұжырым, әдебиеттің тегі мен түрі, өлең құрылысы өлшемі туралы бұрынғы білімдерін ... ... ... жолдары
Қай сыныпта болсын, әдеби-теориялық ұғымдар көркем шығарма ... ... ... байланыста түсіндіріледі. Мысалы, 5-сыныпта ауыз әдебиеті үлгілерінен ертегісі беріледі. Мұғалім ертегіні оқыту үшін, сабақ дайындығы кезінде осы шығармаға байланысты ... ... ұғым беру ... оны ... әдіс-тәсілдермен оқушы санасына жеткізеді - соны ойластырады.
ертегісін оқыта отырып, мынадай әдеби-теориялық ұғым беріледі:
* Фольклор, ауыз әдебиеті ... ... ... ... ... оның ... ... ертегілер жайында әңгіме
* Ертегі оқиғалары, сюжет, эпизод, кейіпкерлері туралы.
* Әсерлеу турлы түсінік.
Енді осы әдеби-теориялық ұғымдарды ... қай ... беру ... - ... ... ... ауыз әдебиеті, ертегі туралы жалпы ұғымды ертегіні бастайтын алғашқы сабақта, кіріспеден берген жөн. Бүгін өткелі тұрған ертегі ... ... ... > ... ... қарасөзбен баяндайтынын, халық ерте кезде, жазу-сызу жоқта оны ауызша шығарғанын, сондықтан ол ауыз ... ... ... ауыз ... ... ауызша шығарылып, ауызша таралып, халықтық сипат алған ертегілер, аңыздар, батырлар жыры екендігін қарапайым тілмен, түсінікті, тұжырымды етіп әңгімелеу керек. ... ... ... ... ... ... тоқталады, балалармен бірге отырып, жоспар жасайды, оқиғаларға ат қояды. Мысалы, ол тапсырма былай ... ... ... ... ... алып ... тез ... Кендебайдың Көкжалды өлтіруі
* Еркек құлынды үйге келіп асырауы. Одан Керқұла аттың өсуі
* Керқұламен аң аулауы. Халықты асырауы. Атының әлемге таралуы
* ... ... ... ... ... ... Керқұла атқа тіл бітуі, ақыл беруі
* Кендебайдың сапарға аттануы
* Кендебайдың аралға тап болуы
* Хан жарлығы. Екі баласының тапсырмасы
* Күзеттегі оқиға. Хан ... ... ... ... күйретті қолға түсіруі
* Кендебайдың дәулермен соғысы. Арыстанмен соғысы
* Құлынды тауып, ханға оралуы, өтініші
* Ханның жаңа шарты
* Хан шартын орындап, ... де, ... да ... ... ... кесте-плакаттарға жазып, ертегіні талдауда оны көмекші, әрі көрнекілік ретінде пайдалану да ... ... ... қарай отырып, оқушыларға оқиға деген не екендігін ... ... ... ... әңгімелейді. Енді ертегі деген не, оның қиял-ғажайып түрі қандай болады, содан хабар беру үшін, жоғарыдағы ... ... ала ... ... ... сұрақтар қояды, тапсырма орындатады:
* Балалар, бірінші оқиғаға қараңдар, әр кітаптап оқиғаны еске түсіріңдер. Кендебай туа ... ... ... Кендебайдың алты жасында алып болып өсуі шындыққа сәйкес пе?
* Керқұла аттың тіл ... ... қай ... еді?
* Биенің алтын құйрықты құлын табуына сенуге бола ма?
* Жеті басты дәулер, алып арыстандар ... ... ба, әлде ... бар деп ... ... осы сұрақтар талқыланғаннан кейін, мұғалім ертегі жайында, оның қиял-ғажайып түрі туралы қорытынды пікір айтады. Яғни ... ... ... ... ... ... ... деген алып қамқоршымыз болса, ол халық ұлы боп, халыққа еңбек етсе, жетім-жесірлерге пана болса деп, армандауы, сол арманның қиялға жол ашуы ... ... ... ... ... ... ... бөліп ала отырып, қиял-ғажайып ертегілер туралы алғашқы түсінік береді. Ертегілердің көпшілігі деп басталатынына, оның қарасөзбен ... ... ... ... ... берудің ең тиімді тәсілі оны көркем туындыдан бөліп алып қарастырмай, бірге беруінде болып табылады.
* Әдеби-теориялық ұғымдарды берудің келесі бір жолы - ... ... ... ... ... 5-сыныпта ертегілерден кейін әдеби ертегілер беріледі. Оның негізгі ... - ... ... ... ... Оның қара ... де, өлең, поэма түрінде де жазылатыны, халық арасындағы аңыздарды негізге ... ... ... ... ... ауыз ... ертегімен үндестігі.
* Оқиғаларының қиял-ғажайыпқа құрылуы
* Ертегідегі халық арманы, қиялы;
* Әдеби ертегілерде жан-жануарлардың қатысуы. Әділдіктің, халықтың жеңуі.
Ал осы үндестік пен ... ... ... ... тән ... ... ұғымды оларды оқыту кезінде, салыстыру арқылы беру керек. Мысалы, Ә.Тәжібаевтың туралы аңыз-ертегісін оқып, ... ... соң, ... ұғым беру ... ... жұмыстар жүргізіледі.
* Балалар, авторы бар ма?
* ... неге ... Ал > кім ... ... Ол ... біз не деп едік?
* Енді осы екі ертегіні салыстырайық.
+ ... ... ... ... ... ... мен ... мінездеріне, іс-әрекеттерінде қандай ұқсастық бар?
+ Екеуіндегі әсірелеуді кітаптан тауып, оқып беріңдер
Ал ... ... ... ... ... деп біз қандай ертегілерді айтады екенбіз? Оның халық ертегілерінен ... ... мен ... туралы ұққандарынды айтып беріңдер. Ары қарай балалармен бірге отырып, әдеби ертегі ... ... ұғым ... ... ... толықтыру жүргізеді, басқа да мысал келтіреді. Әдеби-теориялық ұғым берудің ... бір жолы ... ... ... ... маңызды бір саласы - әдебиеттің көркемдігі, тропа, фигуралар туралы білім беру. Бұл жұмыс көбіне көркем ... ... ... ... поэтикалық талдау жасау арқылы, яғни практикалық жұмыстар арқылы жүзеге асады. Мысалы, осы ... ... , атты ... лирикалары беріледі. Талдау барысында оқушыларға әдеби-теориялық ұғымдарды да қалыптастыру көзделеді. Ол, біріншіден, лирика туралы алғашқы ұғым беру, ... өлең ... ... ... ... алғашқы ұғым беру, үшіншіден, өлеңнің көркемдеу құралдары, бейнелеуіш сөздер - ... ... ... ... ... сөз ... Мұны сұрақ-жауап, поэтикалық талдау, кітаппен жұмыс арқылы жүзеге асырылады.
* ... , ... ... ... бар ма?
* Жауап: жоқ
Кәне, өлеңге үңіліндерші: , суреті қандай сөздермен берілген? Жауап: , , , ... ... ... ... ... Ақын кім бейнесінде көрсетіп отыр, оны іс-әрекеттерін теріп оқы. (бурадай бұрқ-сарқ етуі)
ІҮ. Күз айын көзге ... ... ... ... ... шындыққа сәйкес алынған ба?
Яғни, ақын суреттеген , бүгінде кездесе ме?
Осындай әңгімелесу жұмысынан кейін мұғалім оқушылар пікірін толықтырып, әрі қарай поэтикалық ... ... Ең ... лирикалық өлеңдердің шағын болып келуін, онда оқиға болмайтынын, ақын сезім табиғаты, не жазып отырған дүниесін өзі ... ... ... қабылдайды, сол арқылы беретінін айтады. Тіпті, осы күз, қыс туралы басқа да бір-екі ақынның өлеңдерін ... ... Абай ... қысынан айырмашылығына тоқталуға болады (яғни бейнелі, образды сөздері, суреттеу ... ... Ары ... ... талдау жасап, эпитет, теңеу, кейіптеу туралы түсінік береді. Өлеңнен нақты мысалдар келтіріледі. Олардың күз, қыс суретін көрсетудегі орны ... ... ... ... Мысалы, қыс көріністерін , деген эпитеттер бере ... ... күз ... > ... ... бере ... ... кетудің маңызы зор. Өлеңдердің құрылысы, ұйқасы туралы да ерекше тоқталу керек. > өлеңінің құрылысы. Үлгі:
Сұр бұлт ... ... ... аспан, /а
Күз болып (дымқыл тұман) жерді басқан. /а
Білмеймін (тонғаны ма), тойғаны ма,/б
Жылқы ойнап, (бие қашқан) тай жарысқан./а
* Ұйқас түрі - қара өлең ... 11 ... ... ... әр ... 4 ... тұрады
* Әр тармағы үш бунақтан тұрады.
Осы өлеңдерді бұрын өтіп кеткен ... ... ... болады. Осы үлгіде, құрылысына қарай талдап, мына ерекшеліктерін бөліп алып, балалар назарына ұсыну керек. Яғни өлеңнің 7-8 ... ... ... ауыз ... жыр ... ... түсіндірген дұрыс. Мұндағы басты мақсат - туралы жалпы теориялық ұғым бере отырып, ... ... ... ... әр ... ... оқушылардың көзін жеткізу. Оқушыларға әдеби-теориялық ұғым беру - өте күрделі, әрі маңызды дүние. Әдеби-теориялық ұғымдарды қалыптастырудың ерекше ... ... ... жоқ. Ол әр ... ... ... ... байланысты. Өтіліп отырған көркем шығармамен бірлікте талдау, практикалық жұмыстар, салыстырулар, көрнекіліктер арқылы ... - ... ... бірі ... ... ... ұғымдар берудің бір жол - іздендіруге негізделген топтық жұмыстар ... ... ... ... ... ... - алған теориялық білімдерін практикада ... ... ... ... ... ... өлеңдерінің құрылысы. 10-сынып
Мақсат: топ оқушыларға Абайдың қазақ өлеңдеріне (құрылысына) кіргізген ... ... Ол ... ... көзі ... пікірлерін ортаға салады.
1-топ. (Салыстырмалы жұмыс)
Мына салыстырмалы кесте арқылы, Абайдың қазақтың байырғы өлең түрлерінің негізінде қазақ өлеңдерінің құрылысына енгізген жаңалығын дәлелдеу.
Ескерту: ... түрі ... ... ... оқушыларға беріледі.
Негізгі мәселелер
„Елім-ай" өлеңі
„Көзімнің қарасы"
* Ұйқас түрлері
Ұйқас тармақтары
* Өлең ... өлең ... 4
8 ... өлең ... 3
4 3
* Өлең ... Шумақтары
* Ақын жаңалығы
2 буынды қара өлең
Әр шумағы 4 тамақтан
6 буынды қара өлең
Әр ... 4 ... ... ... қара ... 6 ... ... қазақ өлеңдеріне енгізген жаңалығын бір өлеңі арқылы дәлелде. Мына бағананы басшылыққа ал:
3-топ.
Өлең аты
Бунағы
Буыны
Шумақ түрлері
Өлең құрылысы
Өлең идеясының ... мен ... ... зерттеуші ғалымдар еңбегі бойынша ақын жаңалықтарындағы орыс поэзиясының әсеріне тоқталу. (Негізгі мәселелерді жоспар-тезис ретінде белгілеп алу)
Пайдалануға ұсынылған әдебиеттер:
* С. Мұқанов > ... ... М. ... атты монографиясы
4-топ.
Абайдың қазақтың өлең ұйқастарына енгізілген жаңалықтарын ақын өлеңдері арықылы дәлелде. Бұқар жырау өлеңдерімен салыстыр. (өзіңе ұнаған ... ... ... ... ... ... ... Шумағы
* Тармағы
* Бунағы
* Буыны
Қорыта айтқанда, бұл әдістер оқушыны келешек өмірге дайындап, ... ... ... қолдауға жағдай жасайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
ХХ ғасырдың жиырмасыншы жылдарындағы ғылыми-зерттеу мақалалардағы әдеби-теориялық ... ... мен ... ... бұл ... әдеби-теориялық білімдер жүйесінің жоғары болғанын, күрделі теориялық мәселелерге қалам тарта алғанын көре ... ... атты ... ... жерде пайда болмағанын байқаймыз. Сыншылдық және әдеби мұра туралы ғылыми-зерттеушілік сипаттағы мақалалар жеке бір ... не ... ... бір көркем шығарманы сөз ету барысында әдеби-теориялық ой- пікірді жетілдіре ... ... ... ... зерттеп тануға деген әдеби-тарихи ой-пікірдің құлшынысы, қалыптасу кезеңіне қадам басқан әдебиет сыны күрес үстінде сапалық та, ... та ... ... бастаған қазақ әдебиетінің теориялық мәселелерін ғылыми сөз ... күн ... ... ... ... ... шәкірттерінің әдебиетке, өнерге қызығушылығы, білімге құштарлығы, жалпы көзқарасы, таным - ... ... ... ... ... ... ... орындауға тырысатын, көркем әдебиеті іздеп жүріп оқитын оқушылар типі қазір сирек кездеседі. Оқушылардың енді бір ... ... ... ... ... оқуға құлықсыз, оқымайды да. Мектеп бітірушілер Білім ... ... ... ... ... ... тарихын және бүгінгі әдеби процес жетістіктерін жақсы білумен қатар әдеби - ... ... ... да орнықты игеріп, ол білімдерін көркем шығармаларды талдау барысында таныта алуы, сөз өнерінің ... ... ... ... ... теориясынан берілетін көркем шығарма табиғатын танудың құралы, кілті болып есептеледі. Одан білім беру жеке қарастырылмайды, ол ... ... ... байланыста, оны оқып-үйрену кезінде қалыптасады. Оқу бағдарламасында оқушылардың жас ... ... онда ... ... ... ... қарай берілетін білім мөлшері белгіленген. Оқушыларға оқытылатын материалдар ерекшелігіне байланысты әдебиет теориясы ұғымдарына түсінік беріп отырады. Мысалы, ... ... ... ... деген не, оның негізгі сипаттамалары туралы анықтамалар беріледі. Сонымен қатар, мектепте оқушыларға берілетін ... ... ... ... көркем шығармамен тығыз байланыста, оның негізгі ерекшеліктерін танытатын құралдар ретінде, ... ... бір ... ... ... ... ... әдеби-теориялық білімдерін көркем әдебиет әлемін түсіне білу, талдай білуде практикада пайдалануға машықтандыру - оны ... ... ... ... ... ... ... А. . А., 1991. 36-б.
2. Қабдолов З. . А., 2002. ... ... . М. 1963. ... ... М.М. . Т., 2006. ... Ыбыраев Ш. . А., 1993. 422-б.
6. Қасқабасов С. . А., 1972. 107-б.
7. Қабдолов З. . Алматы: Санат, 2002.
8. ... ... ... ... ... ... ... 2004.
9. Ақшолақов Т. . Алматы: Рауан, 1994.
10. Бітібаева Қ. . Алматы: Рауан, ... ... В.П. . - М, : ... 1989 ... ... В.П. .- М., 1995 ... Давыдов В.В.. -М., 1996 г. Дьяченко В.К. . -Усть-Каменагорск, 1992 г.
14. >
15. ... М., , ... ... ... С., , ... ... , А., ... , А., 1993
19. Жұмалиев Қ., , А., 1958
20. Ғабдуллин М., , А., 1972
21. Ысмайылов Е., , А., ... А., ... ... Қ. . А., 1997.
24. Әбдiбекқызы К. . А., 1994.
25. Бiтiбаева Қ. А., ... ... Т. . А., ... ... Ә. . А., 1985.
28. Бітібаева Қ. . Семей, 2007.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұйымдасқан қылмыстылық және оның өзекті мәселелері70 бет
Мемлекет туралы35 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Іріктеу және бағалау ұғымдарының түсінігі 27 бет
Идея және идеология ұғымдарының мәні13 бет
Кәсіпорын, салық, бюджет ұғымдарының мазмұны мен мәні33 бет
Электр және магнит өрісі ұғымдарының динамикасы64 бет
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
«АО Банк центр кредит» банкіндегі өндірістік практика есебі32 бет
Ізгілік.ұтымдылық менеджмент субъектісі қызметінің аналитикалық ұстанымдары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь